<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE TEI PUBLIC "-//TEI P5//DTD Main Document Type//EN" "../tei_all.dtd">
<TEI><teiHeader><fileDesc><titleStmt><title type="main" subtype="text-TAŚVA" ana="actual">Tattvārthaślokavārttikālaṅkāra</title><title type="main" subtype="text-TAŚV" ana="potential">Tattvārthaślokavārttika</title><title type="main" subtype="text-TA" ana="potential">Tattvārtha</title><title type="subtitle" subtype="plain-text">Plain text of Manoharlāl's 1918 edition</title><respStmt><resp>Digital textresource created by</resp><persName>H. Trikha</persName></respStmt></titleStmt><publicationStmt><publisher>Published within the Digital Corpus of Vidyānandin's Works at <span type="ref-site" target="../">www.dipal.org/dcv</span></publisher><availability><licence> under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License</licence></availability><date type="published">November 24, 2025</date></publicationStmt><sourceDesc><bibl>Print edition: Vidyānandisvāmi-viracitaṃ Tattvārthaślokavārtikaṃ Manoharlālnyāyaśāstriṇā sampāditaṃ saṃśodhitaṃ ca. (Saraswati Oriental Research Sanskrit Series 16). Bombay 1918.</bibl><bibl type="base-resource">Digitized print edition: <span target="TAŚVA-ML-p.html">dcv/Tattvārthaślokavārttikālaṅkāra/TAŚVA-ML-p</span></bibl></sourceDesc></fileDesc><encodingDesc><projectDesc><p/><p><seg type="project-general">This resource for the text of the <seg type="essential" subtype="wor_name">Tattvārthaślokavārttikālaṅkāra</seg> (<seg type="essential" subtype="wor_abbr">TAŚVA</seg>) is published alongside <span type="ref-site work" target="./">other digital resources for the work</span>. The resource at hand, <seg type="essential" subtype="tra_sigl">TAŚVA-ML‑t</seg>, is a resource for the specific text of the edition by Manoharlāl (ML) in 1918. </seg><seg type="derivat" subtype="plain-text">The resource renders only the plain text (t) without metatext except for punctuation and indication of verse or prose. </seg></p><p/><p/><p><seg type="thanks">H. Trikha created this resource during his occupations at the Institutes for <span type="organisation">South Asian, Tibetan and Buddhist Studies, University of Vienna,</span> and for the <span type="organisation">Cultural and Intellectual History of Asia, Austrian Academy of Sciences.</span> Substantial work was done in the project “Perspectivism and intertextuality in Vidyānandin’s works,” funded by the Austrian Science Fund (FWF Schrödinger project J 3880-G24). Trikha is especially grateful to the late Helmut Krasser for financing the capture of the printed edition and to Vitus Angermeier for providing the initial TEI encoding. </seg></p></projectDesc><refsDecl><p><seg type="print-edition" ana="potential">References in the left margin pertain to page and line of Manoharlāl's edition. </seg><seg type="plain-text-TAŚVA" ana="actual">References indicate page and line of Manoharlāl's edition. Text of the Tattvārtha and the Ślokavārttika is rendered in a lighter color. </seg><seg type="plain-text-TAŚV" ana="potential">References indicate page and line of Manoharlāl's edition. Text of the Tattvārtha is rendered in a lighter color. </seg><seg type="plain-text-TA" ana="potential">References in the left margin pertain to the number of the Sūtra in Manoharlāl's edition. </seg></p></refsDecl></encodingDesc></teiHeader><text type="plain-text"><body><head ana="bt" n="a_1"><pb n="001"/><lb n="1,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 001,1</span>śrī­pa­ra­mā­tma­ne namaḥ | <lb n="1,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 001,2</span>śrī­ma­dvi­dyā­naṃ­di­svā­mi­vi­ra­ci­taṃ <lb n="1,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 001,3</span>ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­ka­m | </head><div n="1"><head ana="bt" n="head_1 a_2"><lb n="1,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 001,4</span>prathamo 'dhyāyaḥ | </head><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_3"><l ana="bt" n="bt_1.0.1ab"><lb n="1,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.1ab</span>śrī­va­rdha­mā­na­m ādhyāya ghā­ti­saṃ­ghā­ta­ghā­ta­na­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.1cd"><lb n="1,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.1cd</span>vi­dyā­spa­daṃ pra­va­kṣyā­mi ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­ka­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_4" rend="justify"><lb n="1,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,07</span>śre­ya­sta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­ka­pra­va­ca­nā­t pūrvaṃ pa­rā­pa­ra­gu­ru­pra­vā­ha­syā­dhyā­naṃ ta­tsi­ddhi­ni­baṃ­dha­na­tvā­t | tatra paramo <lb n="1,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,08</span>gurus tī­rtha­ka­ra­tva­śri­yo­pa­la­kṣi­to va­rdha­mā­no bha­ga­vā­n ghā­ti­saṃ­ghā­ta­ghā­ta­na­tvā­d yas tu na paramo guruḥ sa na ghā­ti­saṃ­ghā<span type="hard-break">- </span><lb n="1,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,09</span>ta­ghā­ta­no ya­thā­sma­dā­diḥ | ghā­ti­saṃ­ghā­ta­ghā­ta­no sau vi­dyā­spa­da­tvā­d vi­dyai­ka­de­śā­spa­de­nā­sma­dā­di­nā­nai­kāṃ­ti­ka iti <lb n="1,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,10</span>cen na, sa­ka­la­vi­dyā­spa­da­tva­sya he­tu­tvā­d vya­bhi­cā­rā­nu­pa­pa­tteḥ | prasiddhaṃ ca sa­ka­la­vi­dyā­spa­da­tvaṃ bha­ga­va­taḥ sa­rva­jña­tva­sā­dha<span type="hard-break">- </span><lb n="1,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,11</span>nād ato nānyaḥ pa­ra­ma­gu­ru­r e­kāṃ­ta­ta­ttva­pra­kā­śa­nā­d dṛ­ṣṭe­ṣṭa­vi­ru­ddha­va­ca­na­tvā­d a­vi­dyā­spa­da­tvā­d a­kṣī­ṇa­ka­lma­ṣa­sa­mū­ha­tvā­c ceti <lb n="1,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,12</span>na ta­syā­dhyā­naṃ yuktam | e­te­nā­pa­ra­gu­ru­r ga­ṇa­dha­rā­diḥ sū­tra­kā­ra­pa­ryaṃ­to vyā­khyā­ta­s ta­syai­ka­de­śa­vi­dyā­spa­da­tve­na deśato <lb n="1,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,13</span>ghā­ti­saṃ­ghā­ta­ghā­ta­na­tva­si­ddhe­s sā­ma­rthyā­d a­pa­ra­gu­ru­tvo­pa­pa­tteḥ | nanv evaṃ prasiddho 'pi pa­rā­pa­ra­gu­ru­pra­vā­haḥ kathaṃ tattvārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="1,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,14</span>ślo­ka­vā­rti­ka­pra­va­ca­na­sya si­ddhi­ni­baṃ­dha­naṃ yatas tasya tataḥ pūrvam ādhyānaṃ sādhīya iti ka­ści­t­, ta­dā­dhyā­nā­d dharma<span type="hard-break">- </span><lb n="1,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,15</span>vi­śe­ṣo­tpa­tte­r a­dha­rma­dhvaṃ­sā­t ta­ddhe­tu­ka­vi­ghno­pa­śa­ma­nā­d a­bhi­ma­ta­śā­stra­pa­ri­sa­mā­pti­ta­s ta­tsi­ddhi­ni­baṃ­dha­na­m ity eke | tān prati <lb n="1,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,16</span>sa­mā­da­dha­te | teṣāṃ pā­tra­dā­nā­di­ka­m api śā­strā­raṃ­bhā­t pra­tha­ma­m ā­ca­ra­ṇī­yaṃ pa­rā­pa­ra­gu­ru­pra­vā­hā­dhyā­na­va­t tasyāpi dharma<span type="hard-break">- </span><lb n="1,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,17</span>vi­śe­ṣo­tpa­tti­he­tu­tvā­vi­śe­ṣā­d ya­tho­kta­kra­me­ṇa śā­stra­si­ddhi­ni­baṃ­dha­na­tvo­pa­pa­tteḥ | pa­ra­ma­maṃ­ga­la­tvā­d ā­ptā­nu­dhyā­naṃ śāstra<span type="hard-break">- </span><lb n="1,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,18</span>si­ddhi­ni­baṃ­dha­na­m ity anye, tad api tādṛg eva | sa­tpā­tra­dā­nā­de­r api maṃ­ga­la­to­pa­pa­tteḥ­, na hi ji­neṃ­dra­gu­ṇa­sto­tra­m eva <lb n="1,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,19</span>maṃ­ga­la­m iti niyamo sti svā­dhyā­yā­de­r eva maṃ­ga­la­tvā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | pa­ra­mā­tmā­nu­dhyā­nā­d graṃ­tha­kā­ra­sya nā­sti­ka­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="1,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,20</span>pa­ri­hā­ra­si­ddhi­s ta­dva­ca­na­syā­sti­kai­r ā­da­ra­ṇī­ya­tve­na sarvatra khyā­tyu­pa­pa­tte­s ta­dā­dhyā­naṃ ta­tsi­ddhi­ni­baṃ­dha­na­m ity apare | <lb n="1,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,21</span>tad apy asāraṃ | śre­yo­mā­rga­sa­ma­rtha­nā­d eva vaktur nā­sti­ka­tā­pa­ri­hā­ra­gha­ṭa­nā­t | ta­da­bhā­ve saty api śā­strā­raṃ­bhe pa­ra­mā­tmā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="1,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,22</span>dhyā­na­va­ca­ne ta­da­nu­pa­pa­tteḥ | śi­ṣṭā­cā­ra­pa­ri­pā­la­na­sā­dha­na­tvā­t ta­da­nu­dhyā­na­va­ca­naṃ ta­tsi­ddhi­ni­baṃ­dha­na­m iti kecit | <lb n="1,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,23</span>tad api tā­dṛ­śa­m eva | svā­dhyā­yā­de­r eva sa­ka­la­śi­ṣṭā­cā­ra­pa­ri­pā­la­na­sā­dha­na­tva­ni­rṇa­yā­t | tataḥ śā­stra­syo­tpa­tti­he­tu<span type="hard-break">- </span><lb n="1,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,24</span>tvāt ta­da­rtha­ni­rṇa­ya­sā­dha­na­tvā­c ca pa­rā­pa­ra­gu­ru­pra­vā­ha­s ta­tsi­ddhi­ni­baṃ­dha­na­m iti dhī­ma­ddhṛ­ti­ka­raṃ | sa­mya­gbo­dha eva vaktuḥ <lb n="1,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,25</span>śā­stro­tpa­tti­jña­pti­ni­mi­tta­m iti cen na, tasya gu­rū­pa­de­śā­ya­tta­tvā­t | śru­ta­jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­mā­d gu­rū­pa­de­śa­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="1,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,26</span>pāye pi śru­ta­jñā­na­syo­tpa­tte­r na tat tad ā­ya­tta­m iti cen na, dra­vya­bhā­va­śru­ta­syā­pto­pa­de­śa­vi­ra­he ka­sya­ci­d a­bhā­vā­t | <lb n="1,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,27</span>dra­vya­śru­taṃ hi dvā­da­śāṃ­gaṃ va­ca­nā­tma­ka­m ā­pto­pa­de­śa­rū­pa­m eva, ta­da­rtha­jñā­naṃ tu bhā­va­śru­taṃ­, ta­du­bha­ya­m api ga­ṇa­dha­ra­de­vā­nāṃ <lb n="1,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 001,28</span>bha­ga­va­da­rha­tsa­rva­jña­va­ca­nā­ti­śa­ya­pra­sā­dā­t sva­ma­ti­śru­ta­jñā­nā­va­ra­ṇa­vī­ryāṃ­ta­rā­ya kṣa­yo­pa­śa­mā­ti­śa­yā­c co­tpa­dya­mā­naṃ katham āptā<span type="hard-break">- </span><pb n="002"/><lb n="2,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,01</span>yattaṃ na bhavet | yac ca ca­kṣu­rā­di­ma­ti­pū­rva­kaṃ śrutaṃ tan neha pra­stu­taṃ­, śrotram a­ti­pū­rva­ka­sya bhā­va­śru­ta­sya pra­stu­ta­tvā­t tasya <lb n="2,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,02</span>cā­pto­pa­de­śā­ya­tta­tā­pra­ti­ṣṭhā­nā­t pa­rā­pa­rā­pta­pra­vā­ha­ni­baṃ­dha­na eva pa­rā­pa­ra­śā­stra­pra­vā­ha­s ta­nni­baṃ­dha­na­ś ca sa­mya­ga­va­bo­dhaḥ <lb n="2,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,03</span>svayam a­bhi­ma­ta­śā­stra­ka­ra­ṇa­la­kṣa­ṇa­pha­la­si­ddhe­r a­bhyu­pā­ya iti ta­tkā­mai­r āptas sakalo py ā­dhyā­ta­vya eva | tad uktaṃ | "abhi<span type="hard-break">- </span><lb n="2,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,04</span>ma­ta­pha­la­si­ddhe­r a­bhyu­pā­yaḥ subodhaḥ pra­bha­va­ti sa ca śāstrāt tasya co­tpa­tti­rā­ptā­t | iti bhavati sa pūjya<span type="hard-break">- </span><lb n="2,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,05</span>s ta­tpra­sā­da­pra­bu­ddhai­r na hi kṛtam u­pa­kā­raṃ sādhavo vi­sma­raṃ­ti || " nanu yathā gu­rū­pa­de­śaḥ śā­stra­si­ddhe­r nibaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="2,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,06</span>dhanaṃ ta­thā­ptā­nu­dhyā­na­kṛ­ta­nā­sti­ka­tā­pa­ri­hā­ra­śi­ṣṭā­cā­ra­pa­ri­pā­la­na­maṃ­ga­la­dha­rma­vi­śe­ṣā­ś ca ta­tsa­ha­kā­ri­tvā­vi­śe­ṣā­d iti <lb n="2,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,07</span>cet | satyaṃ | ke­va­la­m ā­ptā­nu­dhyā­na­kṛ­tā eva te tasya sa­ha­kā­ri­ṇa iti niyamo ni­ṣi­dhya­te­, sā­dha­nāṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="2,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,08</span>kṛ­tā­nā­m api teṣāṃ ta­tsa­ha­kā­ri­to­pa­pa­tteḥ ka­dā­ci­t ta­da­bhā­ve pi pū­rvo­pā­tta­dha­rma­vi­śe­ṣe­bhya­s ta­nni­ṣpa­tte­ś ca | parā<span type="hard-break">- </span><lb n="2,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,09</span>pa­ra­gu­rū­pa­de­śa­s tu naivam a­ni­ya­taḥ­, śā­stra­ka­ra­ṇe ta­syā­va­śya­m a­pe­kṣa­ṇī­ya­tvā­d anyathā ta­da­gha­ṭa­nā­t | tataḥ sūktaṃ <lb n="2,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,10</span>pa­rā­pa­ra­gu­ru­pra­vā­ha­syā­dhyā­naṃ ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­ka­pra­va­ca­nā­t pūrvaṃ śre­ya­sta­tsi­ddhi­ni­baṃ­dha­na­tvā­d iti pra­dhā­na­pra­yo­ja­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="2,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,11</span>pekṣayā nā­nya­thā­, maṃ­ga­la­ka­ra­ṇā­de­r apy a­ni­vā­ra­ṇā­t pā­tra­dā­nā­di­va­t | kathaṃ punas tattvārthaḥ śāstraṃ tasya ślo­ka­vā­rti­kaṃ <lb n="2,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,12</span>vā ta­dvyā­khyā­naṃ vā, yena ta­dā­raṃ­bhe pa­ra­me­ṣṭi­nā­m ādhyānaṃ vi­dhī­ya­ta iti cet, ta­lla­kṣa­ṇa­yo­ga­tvā­t | va­rṇā­tma­kaṃ <lb n="2,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,13</span>hi padaṃ, pa­da­sa­mu­dā­ya­vi­śe­ṣaḥ sūtraṃ, sū­tra­sa­mū­haḥ pra­ka­ra­ṇaṃ­, pra­ka­ra­ṇa­sa­mi­ti­r ā­hni­kaṃ­, ā­hni­ka­saṃ­ghā­to a­dhyā­yaḥ­, <lb n="2,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,14</span>a­dhyā­ya­sa­mu­dā­yaḥ śāstram iti śā­stra­la­kṣa­ṇaṃ | tac ca ta­ttvā­rtha­sya da­śā­dhyā­yī­rū­pa­syā­stī­ti śāstraṃ tattvārthaḥ | <lb n="2,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,15</span>śā­stra­bhā­sa­tva­śaṃ­kā­py atra na kā­ryā­nva­rtha­saṃ­jñā­ka­ra­ṇā­t | ta­ttvā­rtha­vi­ṣa­ya­tvā­d dhi tattvārtho graṃthaḥ prasiddho na ca <lb n="2,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,16</span>śā­strā­bhā­sa­sya ta­ttvā­rtha­vi­ṣa­ya­tā vi­ro­dhā­t sa­rva­thai­kāṃ­ta­saṃ­bha­vā­t | prasiddhe ca ta­ttvā­rtha­sya śāstratve ta­dvā­rti­ka­sya <lb n="2,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,17</span>śāstratvaṃ siddham eva ta­da­rtha­tvā­t | vārtikaṃ hi sū­trā­ṇā­m a­nu­pa­pa­tti­co­da­nā ta­tpa­ri­hā­ro vi­śe­ṣā­bhi­dhā­naṃ pra­si­ddhaṃ­, <lb n="2,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,18</span>tat katham anyārthaṃ bhavet | tad anena ta­dvyā­khyā­na­sya śāstratvaṃ ni­ve­di­taṃ | tato 'nyatra kutaḥ śā­stra­vya­va­hā­ra iti cet, <lb n="2,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,19</span>ta­de­ka­de­śe śā­stra­tvo­pa­cā­rā­t | yat pu­na­rdvā­da­śāṃ­gaṃ śrutaṃ tad e­vaṃ­vi­dhā­ne­ka­śā­stra­sa­mū­ha­rū­pa­tvā­n ma­hā­śā­stra­m a­ne­ka­skaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="2,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,20</span>dhā­dhā­ra­sa­mū­ha­ma­hā­skaṃ­dhā­ghā­ra­va­t | yeṣāṃ tu śiṣyaṃte śiṣyā yena tac chāstram iti śā­stra­la­kṣa­ṇaṃ teṣām ekam api vākyaṃ <lb n="2,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,21</span>śā­stra­vya­va­hā­ra­bhā­g bhaved a­nya­thā­bhi­pre­ta­m api mā bhūd iti ya­tho­kta­la­kṣa­ṇa­m eva śāstram etad a­va­bo­ddha­vyaṃ | tatas ta­dā­raṃ­bhe <lb n="2,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,22</span>yuktaṃ pa­rā­pa­ra­gu­ru­pra­vā­ha­syā­dhyā­naṃ | athavā yady a­pū­rvā­rtha­m idaṃ ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­kaṃ na tadā va­kta­vyaṃ­, satām a­nā­de­ya­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="2,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,23</span>pra­saṃ­gā­t sva­ru­ci­vi­ra­ci­ta­sya pre­kṣa­va­tā­m a­nā­da­ra­ṇī­ya­tvā­t | pū­rva­pra­si­ddhā­rthaṃ tu su­ta­rā­m etan na vācyaṃ, pi­ṣṭa­pe­ṣa­ṇa­va<span type="hard-break">- </span><lb n="2,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,24</span>dvai­ya­rthyā­d iti bruvāṇaṃ pra­tye­ta­d ucyate | "<hi rend="bold">vi­dyā­spa­daṃ</hi> ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­kaṃ pra­va­kṣyā­mī­ti | " vidyā pū­rvā­cā­rya<span type="hard-break">- </span><lb n="2,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,25</span>śāstrāṇi sa­mya­gjñā­na­la­kṣa­ṇa­vi­dyā­pū­rva­ka­tvā­t tā e­vā­spa­da­m asyeti vi­dyā­spa­daṃ | na pū­rva­śā­strā­nā­śra­yaṃ­, yataḥ svaruci<span type="hard-break">- </span><lb n="2,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,26</span>vi­ra­ci­ta­tvā­d a­nā­de­yaṃ pre­kṣā­va­tāṃ bhaved iti yāvat | pi­ṣṭa­pe­ṣa­ṇa­va­dvya­rthaṃ tathā syād ity apy a­co­dyaṃ­, ā­dhyā­ya­ghā­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="2,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,27</span>saṃ­ghā­ta­ghā­ta­na­m iti vi­śe­ṣa­ṇe­na sā­pha­lya­pra­ti­pā­da­nā­t | dhiyaḥ sa­mā­ga­mo hi dhyāyaḥ sa­maṃ­tā­d dhyāyo smād ity ā<span type="hard-break">- </span><lb n="2,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,28</span>dhyāyaṃ tac ca ta­dghā­ti­saṃ­ghā­ta­ghā­ta­naṃ cety ā­dhyā­ya­ghā­ti­saṃ­ghā­ta­ghā­ta­naṃ | yasmāc ca pre­kṣā­va­tāṃ sa­maṃ­ta­taḥ pra­jñā­sa­mā­ga­mo <lb n="2,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,29</span>yac ca mu­mu­kṣū­n svayaṃ ghā­ti­saṃ­ghā­taṃ ghnataḥ pra­yo­ja­ya­ti ta­nni­mi­tta­kā­ra­ṇa­tvā­t | tat katham a­pha­la­m ā­ve­da­yi­tuṃ śakyaṃ | <lb n="2,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,30</span>pra­jñā­ti­śa­ya­sa­ka­la­ka­lma­ṣa­kṣa­ya­ka­ra­ṇa­la­kṣa­ṇe­na phalena pha­la­va­ttvā­t | kutas ta­dā­dhyā­ya­ghā­ti­saṃ­ghā­ta­ghā­ta­naṃ siddhaṃ ? <lb n="2,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,31</span>vi­dyā­spa­da­tvā­t | yat punar na ta­thā­vi­dhaṃ na ta­dvi­dyā­spa­daṃ yathā pā­pā­nu­ṣṭhā­na­m iti sa­ma­rtha­yi­ṣya­te | vi­dyā­spa­daṃ <lb n="2,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,32</span>kutas tad iti cet, śrī­va­rdha­mā­na­tvā­t | pra­ti­sthā­na­m a­vi­saṃ­vā­da­la­kṣa­ṇa­yā hi śriyā va­rdha­mā­naṃ katham a­vi­dyā­spa­daṃ <lb n="2,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,33</span>nā­mā­ti­pra­saṃ­gā­t | tad evaṃ sa­pra­yo­ja­na­tva­pra­ti­pā­da­na­pa­ra­m idam ā­di­ślo­ka­vā­kyaṃ pra­yu­kta­m a­va­ga­mya­te | nanu ki­ma­rtha­m idaṃ <lb n="2,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,34</span>pra­yu­jya­te ? śro­tṛ­ja­nā­nāṃ pra­va­rta­nā­rtha­m iti cet, te yadi śra­ddhā­nu­sā­ri­ṇa­s tadā vyarthas ta­tpra­yo­ga­s tam aṃ­ta­re­ṇā­pi <lb n="2,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 002,35</span>yathā ka­thaṃ­ci­t teṣāṃ śā­stra­śra­va­ṇe pra­va­rta­yi­tuṃ śa­kya­tvā­t | yadi pre­kṣā­vaṃ­ta­s te tadā katham a­pra­mā­ṇa­kā­d vākyāt pra<span type="hard-break">- </span><pb n="003"/><lb n="3,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,01</span>vartaṃte pre­kṣā­va­ttva­vi­ro­dhā­d iti kecit | ta­da­sā­raṃ | pra­yo­ja­na­vā­kya­sya sa­pra­mā­ṇa­ka­tva­ni­śca­yā­t | pra­va­ca­nā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="3,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,02</span>mā­na­mū­laṃ hi śā­stra­kā­rā­s ta­tpra­tha­maṃ pra­yuṃ­ja­te nā­nya­thā­, a­nā­de­ya­va­ca­na­tva­pra­saṃ­gā­t ta­thā­vi­dhā­c ca | tataḥ śraddhānu<span type="hard-break">- </span><lb n="3,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,03</span>sāriṇāṃ pre­kṣā­va­tāṃ ca pra­vṛ­tti­r na vi­ru­dhya­te | śra­ddhā­nu­sā­ri­ṇo pi hy ā­ga­mā­d eva pra­va­rta­yi­tuṃ śakyā, na yathā kathaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="3,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,04</span>cit pra­va­ca­no­pa­di­ṣṭa­ta­ttve śraddhām a­nu­sa­ra­tāṃ śra­ddhā­nu­sā­ri­tvā­d a­nyā­dṛ­śā­ma­ti­mū­ḍha­ma­na­ska­tvā­t ta­ttvā­rtha­śra­va­ṇe 'nadhi<span type="hard-break">- </span><lb n="3,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,05</span>kṛ­ta­tvā­d a­ti­vi­pa­rya­sta­va­t teṣāṃ ta­da­nu­rū­po­pa­de­śa­yo­gya­tvā­t si­ddha­mā­tṛ­ko­pa­de­śa­yo­gya­dā­ra­ka­va­t | pre­kṣā­vaṃ­taḥ <lb n="3,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,06</span>punar ā­ga­mā­d a­nu­mā­nā­c ca pra­va­rta­mā­nā­s tattvaṃ la­bhaṃ­te­, na ke­va­lā­d a­nu­mā­nā­t pra­tya­kṣā­di­ta­s teṣām a­pra­vṛ­tti­pra­saṃ­gā­t | nāpi <lb n="3,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,07</span>ke­va­lā­d ā­ga­mā­d eva vi­ru­ddhā­rtha­ma­te­bhyo pi pra­va­rta­mā­nā­nāṃ pre­kṣā­va­ttva­pra­sa­kteḥ | tad uktaṃ | "siddhaṃ ced dhetutaḥ sarvaṃ na <lb n="3,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,08</span>pra­tya­kṣā­di­to gatiḥ | siddhaṃ ced ā­ga­mā­t sarvaṃ vi­ru­ddhā­rtha­ma­tā­ny api" iti | tasmād āpte vaktari saṃ­pra­dā­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="3,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,09</span>vya­va­cche­de­na niścite ta­dvā­kyā­t pra­va­rta­na­m ā­ga­mā­d eva | vaktary anāpte tu yat ta­dvā­kyā­t pra­va­rta­naṃ tad a­nu­mā­nā­d iti <lb n="3,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,10</span>vibhāgaḥ sā­dhī­yā­n | tad apy uktaṃ | "­va­kta­ry anāpte yad dhetoḥ sādhyaṃ tad dhe­tu­sā­dhi­taṃ | āpte vaktari tadvākyā<span type="hard-break">- </span><lb n="3,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,11</span>t sādhyam ā­ga­ma­sā­dhi­taṃ | " na caivaṃ pra­mā­ṇa­saṃ­pla­va­vā­di­vi­ro­dhaḥ kvacid u­bhā­bhyā­m ā­ga­mā­nu­mā­nā­bhyāṃ pra­va­rta­na­sye­ṣṭa­tvā­t | <lb n="3,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,12</span>pra­va­ca­na­syā­he­tu­he­tu­ma­dā­tma­ka­tvā­t | sva­sa­ma­ya­pra­jñā­pa­ka­tva­sya ta­tpa­ri­jñā­na­ni­baṃ­dha­na­tvā­d a­pa­ri­jñā­tā­he­tu­vā­dā­ga­ma­sya <lb n="3,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,13</span>si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dha­ka­tvā­t | tathā cā­bhya­dhā­yi | "jo he­du­vā­da­pa­ra­ka­mbhi heduo ā­ga­ma­mmi ā­ga­ma­o | <lb n="3,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,14</span>so sa­sa­ma­ya­pa­ṇṇa­va­o si­ddhaṃ­ta­vi­ro­ha­o aṇṇotti || " ta­trā­ga­ma­mū­la­m idam ā­di­vā­kyaṃ pa­rā­pa­ra­gu­ru­pra­vā­ha­m ādhyāya <lb n="3,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,15</span>pra­va­ca­na­sya pra­va­rta­kaṃ ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­kaṃ pra­va­kṣyā­mī­ti va­ca­na­syā­ga­ma­pū­rva­kā­ga­mā­rtha­tvā­t | prāmāṇyaṃ punar a<span type="hard-break">- </span><lb n="3,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,16</span>syā­bhya­sta­pra­va­ktṛ­gu­ṇā­n pra­ti­pā­dyā­n prati svata e­vā­bhya­sta­kā­ra­ṇa­gu­ṇā­n prati pra­tya­kṣā­di­va­t | svayam a­na­bhya­sta<span type="hard-break">- </span><lb n="3,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,17</span>va­ktṛ­gu­ṇāṃ­s tu vi­ne­yā­n prati su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tvā­d a­nu­mā­nā­t svayaṃ pra­ti­pa­nnā­ptāṃ­ta­ra­va­ca­nā­d vā niścita<span type="hard-break">- </span><lb n="3,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,18</span>prā­mā­ṇyā­t | na­cai­va­m a­na­va­sthā pa­ra­spa­rā­śra­ya­do­ṣo vā | a­bhya­sta­vi­ṣa­ye pra­mā­ṇa­sya svataḥ prā­mā­ṇya­ni­śca­yā­d ana<span type="hard-break">- </span><lb n="3,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,19</span>vasthāyā ni­vṛ­tteḥ­, pū­rva­syā­na­bhya­sta­vi­ṣa­ya­sya pa­ra­smā­d a­bhya­sta­vi­ṣa­yā­t pra­mā­ṇa­tva­pra­ti­pa­tteḥ | ta­thā­nu­mā­na­mū­la­m eta<span type="hard-break">- </span><lb n="3,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,20</span>dvākyaṃ, svayaṃ svā­rthā­nu­mā­ne­na ni­ści­ta­syā­rtha­sya pa­rā­rthā­nu­mā­na­rū­pe­ṇa pra­yu­kta­tvā­t | sa­ma­rtha­nā­pe­kṣa­sā­dha­na­tvā­n na <lb n="3,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,21</span>pra­yo­ja­na­vā­kyaṃ pa­rā­rthā­nu­mā­na­rū­pa­m iti cet na, sve­ṣṭā­nu­mā­ne­na vya­bhi­cā­rā­t | na hi ta­tsa­ma­rtha­nā­pe<span type="hard-break">- </span><lb n="3,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,22</span>kṣa­sā­dha­naṃ na bhavati pra­ti­vā­di­vi­pra­ti­pa­ttau ta­dvi­ni­vṛ­tta­ye sā­dha­na­sa­ma­rtha­na­syā­va­śyaṃ bhā­vi­tvā­t­, keṣāṃci<span type="hard-break">- </span><lb n="3,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,23</span>d a­sa­ma­rthi­ta­sā­dha­na­va­ca­ne a­sā­dha­nāṃ­ga­va­ca­na­sye­ṣṭeḥ | pra­kṛ­tā­nu­mā­na­he­to­r a­śa­kya­sa­ma­rtha­na­tva­m api nā­śaṃ­ka­nī­yaṃ­, <lb n="3,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,24</span>ta­du­tta­ra­graṃ­the­na taddhetoḥ sa­ma­rtha­na­ni­śca­yā­t | sa­ka­la­śā­stra­vyā­khyā­nā­t ta­ddhe­tu­sa­ma­rtha­na­pra­va­ṇā­t ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­ka­sya <lb n="3,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,25</span>pra­yo­ja­na­va­ttva­si­ddheḥ | prāg e­vā­pā­rtha­kaṃ pra­yo­ja­na­va­ca­na­m iti cet, tarhi sve­ṣṭā­nu­mā­ne he­tva­rtha­sa­ma­rtha­na­pra­paṃ­cā­bhi­dhā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="3,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,26</span>d eva sā­dhyā­rtha­si­ddhe­s tataḥ pūrvaṃ he­tū­pa­nyā­so­pā­rtha­kaḥ kin na bhavet | sā­dha­na­syā­na­bhi­dhā­ne sa­ma­rtha­na­m a­nā­śra­ya­m eveti <lb n="3,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,27</span>cet, pra­yo­ja­na­va­ttva­syā­va­ca­ne ta­tsa­ma­rtha­naṃ katham a­nā­śra­yaṃ na syāt | ye tu pra­ti­jñā­m a­na­bhi­dhā­ya ta­tsā­dha­nā­ya <lb n="3,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,28</span>he­tū­pa­nyā­saṃ kurvāṇāḥ sā­dha­na­m a­bhi­hi­ta­m eva sa­ma­rtha­yaṃ­te te kathaṃ svasthāḥ | pakṣasya ga­mya­mā­na­sya sā­dha­nā­d adoṣa <lb n="3,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,29</span>iti cet, pra­yo­ja­na­va­tsā­dha­na­sya ga­mya­mā­na­sya sa­ma­rtha­ne ko doṣaḥ saṃ­bhā­vya­te | sarvatra ga­mya­mā­na­syai­va tasya <lb n="3,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,30</span>sa­ma­rtha­na­si­ddheḥ prayogo na yukta iti cet, saṃ­kṣi­pta­śā­stra­pra­vṛ­ttau sa­vi­sta­ra­śā­stra­pra­vṛ­ttau vā ? pra­tha­ma­pa­kṣe na <lb n="3,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,31</span>kiṃcid a­ni­ṣṭaṃ­, sū­tra­kā­re­ṇa ta­syā­pra­yo­gā­t­, sā­ma­rthyā­d ga­mya­mā­na­syai­va sū­tra­saṃ­da­rbhe­ṇa sa­ma­rtha­nā­t | dvi­tī­ya­pa­kṣe tu <lb n="3,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,32</span>ta­syā­pra­yo­ge pra­ti­jño­pa­na­ya­ni­ga­ma­na­pra­yo­ga­vi­ro­dhaḥ | pra­ti­jñā­ni­ga­ma­na­yo­r a­pra­yo­ga eveti cet, ta­dva­tpa­kṣa­dha­rmo­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="3,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,33</span>saṃ­hā­ra­syā­pi prayogo mā bhūt | yat sat tat sarvaṃ kṣa­ṇi­ka­m ity ukte śabdādau sattvasya sā­ma­rthyā­d ga­mya­mā­na­tvā­t | <lb n="3,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,34</span>tasyāpi kvacid a­pra­yo­ge 'bhīṣṭa eva viduṣāṃ "vācyo hetur eva hi ke­va­la­" iti va­ca­nā­t | tarhi sa­vi­sta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="3,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 003,35</span>vacane ga­mya­mā­na­syā­pi siddhaḥ pra­yo­gaḥ­, saṃ­kṣi­pta­va­ca­na­pra­vṛ­ttā­v eva ta­syā­pra­yo­gā­t | tataḥ kvacid ga­mya­mā­naṃ sapra<span type="hard-break">- </span><pb n="004"/><lb n="4,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,01</span>yo­ja­na­tva­sā­dha­na­m a­pra­yu­kta­m api sa­ka­la­śā­stra­vyā­khyā­ne­na sa­ma­rthya­te kvacit pra­yu­jya­mā­na­m iti nai­kāṃ­taḥ­, syādvādi<span type="hard-break">- </span><lb n="4,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,02</span>nā­ma­vi­ro­dhā­t | sa­rva­thai­kāṃ­ta­vā­di­nāṃ tu na pra­yo­ja­na­vā­kyo­pa­nyā­so yuktas ta­syā­pra­mā­ṇa­tvā­t | ta­dā­ga­maḥ <lb n="4,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,03</span>pra­mā­ṇa­m iti cet | so '­pau­ru­ṣe­yaḥ pau­ru­ṣe­yo vā ? na tāvad ā­dya­pa­kṣa­ka­kṣī­ka­ra­ṇaṃ "­a­thā­to dha­rma­ji­jñā­se­" ti <lb n="4,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,04</span>pra­yo­ja­na­vā­kya­syā­pau­ru­ṣe­ya­tvā­si­ddheḥ | svarūpe rthe tasya prā­mā­ṇyā­ni­ṣṭe­ś cā­nya­thā­ti­pra­saṃ­gā­t | pau­ru­ṣe­ya e­vā­ga­maḥ <lb n="4,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,05</span>pra­yo­ja­na­vā­kya­m iti cet | kuto sya prā­mā­ṇya­ni­śca­yaḥ | svata eveti na, svataḥ prā­mā­ṇyai­kāṃ­ta­sya nirā<span type="hard-break">- </span><lb n="4,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,06</span>ka­ri­ṣya­mā­ṇa­tvā­t | parata e­vā­ga­ma­sya prā­mā­ṇya­m ity anye, teṣām api nedaṃ pramāṇaṃ siddhyati | parataḥ prāmāṇya<span type="hard-break">- </span><lb n="4,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,07</span>syā­na­va­sthā­di­do­ṣa­dū­ṣi­ta­tve­na pra­ti­kṣe­psya­mā­na­tvā­t pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t | pa­rā­rthā­nu­mā­na­m ādau pra­yo­ja­na­va­ca­na<span type="hard-break">- </span><lb n="4,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,08</span>m ity apare | te pi na yu­kti­vā­di­naḥ­, sā­dhya­sā­dha­na­yo­r vyā­pti­pra­ti­pa­ttau tarkasya pra­mā­ṇa­syā­na­bhyu­pa­ga­mā­t | pratyakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="4,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,09</span>syā­nu­mā­na­sya vā ta­trā­sa­ma­rtha­tve­na sā­dha­yi­ṣya­mā­ṇa­tvā­t | ye tv a­pra­mā­ṇa­kā­d eva vi­ka­lpa­jñā­nā­t tayor vyā­pti­pra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="4,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,10</span>pattim āhus teṣāṃ pra­tya­kṣā­nu­mā­na­pra­mā­ṇa­tva­sa­ma­rtha­na­m a­na­rtha­ka­m eva, pra­mā­ṇā­d eva pra­tya­kṣā­nu­me­yā­rtha­pra­ti­pa­tti­pra­saṃ­gā­t | <lb n="4,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,11</span>tato na pra­yo­ja­na­vā­kyaṃ syā­dvā­da­vi­dvi­ṣāṃ kiṃcit pramāṇaṃ pra­mā­ṇā­di­vya­va­sthā­nā­saṃ­bha­vā­c ca na teṣāṃ ta­tpra­mā­ṇa­m iti <lb n="4,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,12</span>śā­stra­pra­ṇa­ya­na­m e­vā­saṃ­bha­vi vi­bhā­vya­tāṃ kiṃ punaḥ pra­yo­ja­na­vā­kyo­pa­nya­sa­naṃ | śra­ddhā­ku­tū­ha­lo­tpā­da­nā­rthaṃ tad i<span type="hard-break">- </span><lb n="4,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,13</span>ty eke | tad apy a­ne­nai­va ni­ra­staṃ­, tasya pra­mā­ṇa­tvā­pra­mā­ṇa­tva­pa­kṣa­yo­s ta­du­tpā­da­ka­tvā­yo­gā­t | a­rtha­saṃ­śa­yo­tpā­da­nā­rthaṃ <lb n="4,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,14</span>tad ity apy a­sā­raṃ­, kvacid a­rtha­saṃ­śa­yā­t pravṛttau pra­mā­ṇa­vya­va­sthā­pa­nā­na­rtha­kyā­t | pra­mā­ṇa­pū­rva­ko rtha­saṃ­śa­yaḥ pra­va­rta­ka <lb n="4,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,15</span>iti pra­mā­ṇa­vya­va­sthā­pa­na­sya sāphalye katham a­pra­mā­ṇa­kā­t pra­yo­ja­na­vā­kyā­d u­pa­jā­to rtha­saṃ­śa­yaḥ | pra­vṛ­ttyaṃ­gaṃ viruddhaṃ <lb n="4,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,16</span>ca saṃ­śa­ya­pha­la­sya pra­mā­ṇa­tvaṃ vi­pa­ryā­sa­pha­la­va­t­, svā­rtha­vya­va­sā­ya­pha­la­syai­va jñānasya pra­mā­ṇa­tva­pra­si­ddheḥ | ye tv āhur ya<span type="hard-break">- </span><lb n="4,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,17</span>n ni­ṣpra­yo­ja­naṃ tan nā­raṃ­bha­ṇī­yaṃ yathā kā­ka­daṃ­ta­pa­rī­kṣā­śā­straṃ ni­ṣpra­yo­ja­naṃ cedaṃ śāstram iti | vyā­pa­kā­nu­pa­la­bdhyā <lb n="4,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,18</span>pra­tya­va­ti­ṣṭha­mā­nā­t pra­ti­vyā­pa­kā­nu­pa­la­bdhe­r a­si­ddha­to­dbhā­va­nā­rthaṃ pra­yo­ja­na­vā­kya­m iti | te pi na pa­rī­kṣa­kāḥ | svayam a<span type="hard-break">- </span><lb n="4,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,19</span>pra­mā­ṇa­ke­na ta­da­si­ddha­to­dbhā­va­nā­'­saṃ­bha­vā­t­, ta­tpra­mā­ṇa­tva­sya parair vya­va­sthā­pa­yi­tu­m aśakteḥ | sa­ka­la­śā­strā­rtho­dde­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="4,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,20</span>ka­ra­ṇā­rtha­m ā­di­vā­kya­m ity api pha­lgu­prā­yaṃ­, ta­du­dde­śa­syā­pra­mā­ṇā­t pra­ti­pa­ttu­m a­śa­kte­s ta­lla­kṣa­ṇa­pa­rī­kṣā­va­t | tato <lb n="4,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,21</span>noddeśo lakṣaṇaṃ parīkṣā ceti trividhā vyākhyā vya­va­ti­ṣṭha­te | sa­mā­sa­to '­rtha­pra­ti­pa­ttya­rtha­m ā­di­vā­kyaṃ vyā­sa­ta­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="4,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,22</span>du­tta­ra­śā­stra­m ity apy a­ne­nai­va pra­ti­kṣi­pta­m a­pra­mā­ṇā­d vyāsata iva sa­mā­sa­to py a­rtha­pra­ti­pa­tte­r a­yo­gā­t | syā­dvā­di­nāṃ tu <lb n="4,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,23</span>sarvam a­na­va­dyaṃ ta­syā­ga­mā­nu­mā­na­rū­pa­tva­sa­ma­rtha­nā­d ity alaṃ pra­saṃ­ge­na | </p><p n="a_5" rend="justify"><lb n="4,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,24</span>nanu ca ta­ttvā­rtha­śā­stra­syā­di­sū­traṃ tāvad a­nu­pa­pa­nnaṃ pra­va­ktṛ­vi­śe­ṣa­syā­bhā­ve pi pra­ti­pā­dya­vi­śe­ṣa­sya ca ka­sya­ci­t <lb n="4,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,25</span>pra­ti­pi­tsā­yā­m a­sa­tyā­m eva pra­vṛ­tta­tvā­d ity a­nu­pa­pa­tti­co­da­nā­yā­m u­tta­ra­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_6"><l ana="bt" n="bt_1.0.2ab"><lb n="4,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.2ab</span>pra­bu­ddhā­śe­ṣa­ta­ttvā­rthe sākṣāt pra­kṣī­ṇa­ka­lma­ṣe | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.2cd"><lb n="4,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.2cd</span>siddhe mu­nī­ndra­saṃ­stu­tye mo­kṣa­mā­rga­sya netari || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.3ab"><lb n="4,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.3ab</span>satyāṃ ta­tpra­ti­pi­tsā­yā­m u­pa­yo­gā­tma­kā­tma­naḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.3cd"><lb n="4,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.3cd</span>śreyasā yo­kṣya­mā­ṇa­sya pravṛttaṃ sūtram ā­di­ma­m || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_7" rend="justify"><lb n="4,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,30</span>te­no­pa­pa­nna­m eveti tātparyaṃ | siddhe pra­ṇe­ta­ri mo­kṣa­mā­rga­sya pra­kā­śa­kaṃ vacanaṃ pravṛttaṃ ta­tkā­rya­tvā­d anyathā praṇetṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="4,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,31</span>vyā­pā­rā­na­pe­kṣa­tva­pra­saṃ­gā­t ta­dvyaṃ­gya­tvā­t ta­tta­da­pe­kṣa­m iti cet | na | kū­ṭa­stha­sya sa­rva­thā­bhi­vyaṃ­gya­tva­vi­ro­dhā­t ta­da­bhi­vya­kte­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="4,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,32</span>vya­va­sthi­teḥ | sā hi yadi va­ca­na­sya saṃ­skā­rā­dhā­naṃ tadā tato bhinno 'nyo vā saṃskāraḥ pra­ṇe­tṛ­vyā­pā­re<span type="hard-break">- </span><lb n="4,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,33</span>ṇā­dhī­ya­te­, yady a­bhi­nna­s tadā va­ca­na­m eva te­nā­dhī­ya­ta iti kathaṃ kūṭasthaṃ nāma | bhinnaś cet pū­rva­va­t tasya sarvadā<span type="hard-break">- </span><lb n="4,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 004,34</span>py a­śra­va­ṇa­pra­saṃ­gaḥ | prāk paścād vā śra­va­ṇā­nu­ṣaṃ­gaḥ sva­sva­bhā­vā­pa­ri­tyā­gā­t | saṃ­skā­rā­dhā­na­kā­le prā­cyā­śrā­va<span type="hard-break">- </span><pb n="005"/><lb n="5,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,01</span>ṇa­tva­sva­bhā­va­sya pa­ri­tyā­ge śrā­va­ṇa­sva­bhā­vo­pā­dā­ne ca śabdasya pa­ri­ṇā­mi­tva­si­ddhiḥ­, pū­rvā­pa­ra­sva­bhā­va­pa­ri­hā­rā­v ā<span type="hard-break">- </span><lb n="5,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,02</span>pti­sthi­ti­la­kṣa­ṇa­tvā­t pa­ri­ṇā­mi­tva­sya | tathā ca va­ca­na­sya kim a­bhi­vya­kti­pa­kṣa­ka­kṣī­ka­ra­ṇe­na­, u­tpa­tti­pa­kṣa­syai­va <lb n="5,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,03</span>su­gha­ṭa­tvā­t | śabdād bhinno '­bhi­nna­ś ca saṃskāraḥ pra­ṇe­tṛ­vyā­pā­re­ṇā­dhī­ya­ta iti cet | na | sarvathā bhe­dā­bhe­da­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="5,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,04</span>r e­ka­tva­vi­ro­dhā­t | yadi punaḥ ka­thaṃ­ci­d abhinno bhinnaś ca śabdāt saṃ­skā­ra­s tasya te­nā­dhī­ya­ta iti mataṃ, tadā <lb n="5,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,05</span>syāt pau­ru­ṣe­yaṃ ta­ttvā­rtha­śā­sa­na­m ity ā­yā­ta­m a­rha­nma­taṃ | nanu ca va­rṇa­saṃ­skā­ro '­bhi­vya­kti­s ta­dā­vā­ra­ka­vā­ga­pa­na­ya­naṃ ghaṭā<span type="hard-break">- </span><lb n="5,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,06</span>dyā­vā­ra­ka­ta­mo­pa­na­ya­na­va­t ti­ro­bhā­va­ś ca ta­dā­vā­ra­ko­tpa­tti­r na cā­nyo­tpa­tti­vi­nā­śau śabdasya ti­ro­bhā­vā­vi­rbhā­vau kauṭasthya<span type="hard-break">- </span><lb n="5,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,07</span>vi­ro­dhi­nau yena pa­ra­ma­ta­pra­si­ddhi­r iti cet tarhi kiṃ kurvann ā­vā­ra­kaḥ śabdasya vāyur u­pe­ya­te na tāvat svarūpaṃ <lb n="5,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,08</span>khaṃḍa yan ni­tyai­kāṃ­ta­tva­vi­ro­dhā­t | ta­dbu­ddhi­pra­ti­dhna­nn iti cet, ta­tpra­ti­ghā­te śa­bda­syo­pa­la­bhya­tā pra­ti­ha­nya­te vā na <lb n="5,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,09</span>vā ? pra­ti­ha­nya­te cet sā śabdād abhinnā pra­ti­ha­nya­te na punaḥ śabda iti pra­lā­pa­mā­traṃ | tato sau bhi­nnai­ve­ti <lb n="5,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,10</span>cet, sa­rva­dā­nu­pa­la­bhya­tā­sva­bhā­vaḥ śabdaḥ syāt | ta­tsaṃ­baṃ­dhā­d u­pa­la­bhyaḥ sa iti cet kas tayā tasya saṃbaṃdhaḥ | <lb n="5,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,11</span>dha­rma­dha­rmi­bhā­va iti cet nātyaṃtaṃ bhi­nna­yo­s tayos ta­dbhā­va­vi­ro­dhā­t | bhe­dā­bhe­do­pa­ga­mā­d a­vi­ru­ddha­s tadbhāva iti cet, <lb n="5,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,12</span>tarhi ye­nāṃ­śe­nā­bhi­nno­pa­la­bhya­tā tataḥ pra­ti­ha­nya­te tena śabdo pīti nai­kāṃ­ta­ni­tyo sau | dvi­tī­ya­vi­ka­lpe <lb n="5,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,13</span>saty apy ā­vā­ra­ke śa­bda­syo­pa­la­bdhi­pra­saṃ­ga­s ta­du­pa­la­bhya­tā­yāḥ pra­ti­ghā­tā­bhā­vā­t | tathā ca na ta­dbu­ddhi­pra­ti­ghā­tī <lb n="5,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,14</span>kaścid ā­vā­ra­kaḥ kū­ṭa­stha­sya yukto yatas ta­da­pa­na­ya­na­m a­bhi­vya­ktiḥ siddhyet | etena śa­bda­syo­pa­la­bdhyu­tpa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="5,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,15</span>r a­bhi­vya­kti­r iti bruvan pra­ti­kṣi­ptaḥ­, tasyāṃ ta­du­pa­la­bhya­to­tpa­ttya­nu­tpa­ttyoḥ śa­bda­syo­tpa­ttya­pra­ti­pa­tti­pra­saṃ­gā­t | <lb n="5,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,16</span>na hi śa­bda­syo­pa­la­bdhe­r utpattau ta­da­bhi­nno­pa­la­bhya­to­tpa­dya­te na punaḥ śabda iti bruvāṇaḥ svasthaḥ, tasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="5,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,17</span>s tato bhede sa­dā­nu­pa­la­bhya­sva­bhā­va­tā­pa­tte­r dha­rma­dha­rmi­bhā­va­saṃ­baṃ­dhā­yo­gā­t ta­tsaṃ­baṃ­dhā­d apy u­pa­la­bhya­tvā­saṃ­bha­vā­t | bhe­dā­bhe­do­pa­ga­me <lb n="5,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,18</span>ka­thaṃ­ci­d u­tpa­tti­pra­si­ddhe­r e­kāṃ­ta­ni­tya­tā­vi­ro­dhā­t | śa­bda­syo­pa­la­bdhyu­tpa­ttā­v apy u­pa­la­bhya­tā­nu­tpa­ttau syād a­pra­ti­pa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="5,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,19</span>r iti vya­rthā­bhi­vya­ktiḥ | śro­tra­saṃ­skā­ro '­bhi­vya­kti­r ity anye; teṣām api śro­tra­syā­vā­ra­kā­pa­na­ya­naṃ saṃ­skā­raḥ­, śabda<span type="hard-break">- </span><lb n="5,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,20</span>gra­ha­ṇa­yo­gya­to­tpa­tti­r vā | tadā tadbhāve ta­syo­pa­la­bhya­to­tpa­ttya­nu­tpa­ttyoḥ sa eva doṣaḥ | ta­du­bha­ya­saṃ­skā­ro 'bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="5,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,21</span>vyaktir ity ayaṃ pakṣo '­ne­nai­va pra­ti­kṣe­pta­vyaḥ pra­vā­ha­ni­tya­to­pa­ga­mā­d a­bhi­dhā­na­syā­bhi­vya­ktau nokto doṣa iti cet <lb n="5,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,22</span>na, pu­ru­ṣa­vyā­pā­rā­t prāk ta­tpra­vā­ha­sa­dbhā­ve pra­mā­ṇā­bhā­vā­t | pra­tya­bhi­jñā­naṃ pra­mā­ṇa­m iti cet, ta­tsā­dṛ­śya­ni­baṃ­dha<span type="hard-break">- </span><lb n="5,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,23</span>nam e­ka­tva­ni­baṃ­dha­naṃ vā ? | na tāvad ādyaḥ pakṣaḥ sā­dṛ­śya­ni­baṃ­dha­nā­t pra­tya­bhi­jñā­nā­d e­ka­śa­bda­pra­vā­hā­si­ddheḥ | dvitī<span type="hard-break">- </span><lb n="5,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,24</span>yapakṣe tu kutas ta­de­ka­tva­ni­baṃ­dha­na­tva­si­ddhiḥ | sa evāyaṃ śabda ity e­ka­śa­bda­pa­rā­ma­rśi­pra­tya­ya­sya bā­dha­kā­bhā­vā­t ta<span type="hard-break">- </span><lb n="5,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,25</span>nni­baṃ­dha­na­tva­si­ddhi­s tata eva nī­la­jñā­na­sya nī­la­ni­baṃ­dha­na­tva­si­ddhi­va­d iti cet | syād evaṃ yadi ta­de­ka­tva­pa­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="5,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,26</span>marśinaḥ pra­tya­ya­sya bādhakaṃ na syāt, sa evāyaṃ de­va­da­tta ityādy e­ka­tva­pa­rā­ma­rśi­pra­tya­ya­va­t | asti ca bādhakaṃ <lb n="5,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,27</span>nānā gośabdo bā­dha­kā­bhā­ve sati yu­ga­pa­dbhi­nna­de­śa­ta­yo­pa­la­bhya­mā­na­tvā­d bra­hma­vṛ­kṣā­di­va­d iti | na tāvad idam ekena <lb n="5,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,28</span>pu­ru­ṣe­ṇa kramaśo '­ne­ka­de­śa­ta­yo­pa­la­bhya­mā­ne­nā­nai­kāṃ­ti­kaṃ­, yu­ga­pa­dgra­ha­ṇā­t | nāpy e­ke­nā­di­tye­na nā­nā­pu­ru­ṣaiḥ sakṛdbhi<span type="hard-break">- </span><lb n="5,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,29</span>nna­de­śa­ta­yo­pa­la­bhya­mā­ne­na pra­tya­kṣā­nu­mā­nā­bhyā­m e­ka­pu­ru­ṣe­ṇa vā nā­nā­ja­la­pā­tra­saṃ­krāṃ­tā­di­tya­viṃ­be­na pra­tya­kṣa­to dṛśyamā<span type="hard-break">- </span><lb n="5,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,30</span>neneti yuktaṃ vaktuṃ, bā­dha­kā­bhā­ve satīti vi­śe­ṣa­ṇā­t | na hy e­ka­smi­nn āditye sarvathā bhi­nna­de­śa­ta­yo­pa­la­bhya­mā­ne <lb n="5,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,31</span>bā­dha­kā­bhā­vaḥ­, pra­ti­pu­ru­ṣa­m ā­di­tya­mā­lā­nu­pa­laṃ­bha­sya bā­dha­ka­sya sa­dbhā­vā­t | pa­rva­tā­di­nai­ke­na vya­bhi­cā­rī­da­m anumā<span type="hard-break">- </span><lb n="5,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,32</span>nam iti cet | na | tasya nā­nā­va­ya­vā­tma­ka­sya sato bā­dha­kā­bhā­ve sati yu­ga­pa­dbhi­nna­de­śa­ta­yo­pa­la­bhya­mā­na­tvaṃ vyava<span type="hard-break">- </span><lb n="5,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,33</span>tiṣṭhate | ni­ra­va­ya­va­tve ta­thā­bhā­va­vi­ro­dhā­d e­ka­pa­ra­mā­ṇu­va­t | vyo­mā­di­nā ta­da­nai­kāṃ­ti­ka­tva­m anena pra­tyu­ktaṃ­, <lb n="5,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,34</span>tasyāpy a­ne­ka­pra­de­śa­tva­si­ddheḥ | khāder a­ne­ka­pra­de­śa­tvā­d e­ka­dra­vya­vi­ro­dha iti cet | na | nā­nā­de­śa­syā­pi gha­ṭā­de­r e<span type="hard-break">- </span><lb n="5,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 005,35</span>ka­dra­vya­tva­pra­tī­teḥ | na hy e­ka­pra­de­śa­tve­nai­vai­ka­dra­vya­tvaṃ vyāptaṃ yena pa­ra­mā­ṇo­r e­vai­ka­dra­vya­tā | nāpi nā­nā­pra­de­śa­tve­nai­va <pb n="006"/><lb n="6,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,01</span>yato gha­ṭā­de­r eveti vya­va­ti­ṣṭha­te­, e­ka­dra­vya­tva­pa­ri­ṇā­me­na tasyāḥ vyā­pta­tva­da­rśa­nā­t | sa­ka­la­lo­ka­pra­si­ddhā hy e­ka­dra­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="6,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,02</span>tva­pa­ri­ṇa­ta­syai­ka­dra­vya­tā­, nā­nā­dra­vya­tva­pa­ri­ṇa­tā­nā­m arthānāṃ nā­nā­dra­vya­tā­va­t | syād e­ta­dbā­dha­kā­bhā­ve satīti hetu<span type="hard-break">- </span><lb n="6,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,03</span>vi­śe­ṣa­ṇa­m asiddhaṃ gaur i­tyā­di­śa­bda­sya sa­rva­ga­ta­sya yu­ga­pa­dvyaṃ­ja­ka­sya de­śa­bhe­dā­d bhi­nna­de­śa­ta­yo­pa­la­bhya­mā­na­sya svato deśa<span type="hard-break">- </span><lb n="6,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,04</span>vi­cchi­nna­ta­yo­pa­laṃ­bhā­saṃ­bha­vā­d iti | tad ayuktaṃ | tasya sa­rva­ga­ta­tvā­si­ddheḥ kū­ṭa­stha­tve­nā­bhi­vyaṃ­gya­tva­pra­ti­ṣe­dhā­c ca | sarva<span type="hard-break">- </span><lb n="6,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,05</span>gataḥ śabdo ni­tya­dra­vya­tve saty a­mū­rta­tvā­d ā­kā­śa­va­d ity etad api na śa­bda­sa­rva­ga­ta­tva­sā­dha­nā­yā­laṃ­, jī­va­dra­vye­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="6,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,06</span>nai­kāṃ­ti­ka­tvā­t | tasyāpi pa­kṣī­ka­ra­ṇā­n na te­nā­nai­kāṃ­ta iti cet na, pra­tya­kṣā­di­vi­ro­dhā­t | śrotraṃ hi pratyakṣaṃ <lb n="6,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,07</span>ni­ya­ta­de­śa­ta­yā śabdam u­pa­la­bha­te sva­saṃ­ve­da­nā­dhya­kṣaṃ cātmānaṃ śa­rī­ra­pa­ri­mā­ṇā­nu­vi­dhā­yi­ta­ye­ti kā­lā­tya­yā­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="6,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,08</span>diṣṭo hetus te­jo­nu­ṣṇa­tve dra­vya­tva­va­t | sva­rū­pā­si­ddha­ś ca sarvathā ni­tya­dra­vya­tvā­mū­rta­tva­yo­r dharmiṇy a­saṃ­bha­vā­t | <lb n="6,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,09</span>tathāhi | pa­ri­ṇā­mī śabdo va­stu­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ­, na vastunaḥ pra­ti­kṣa­ṇa­vi­va­rte­nai­ke­na vya­bhi­cā­ra­s tasya <lb n="6,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,10</span>va­stve­ka­de­śa­ta­yā va­stu­tvā­vya­va­sthi­teḥ | na ca tasyā vastutvaṃ va­stve­ka­de­śa­tvā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | va­stu­tva­syā­nya­thā<span type="hard-break">- </span><lb n="6,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,11</span>nu­pa­pa­tti­r a­si­ddhe­ti cet | na | e­kāṃ­ta­ni­tya­tvā­dau pū­rvā­pa­ra­sva­bhā­va­tyā­go­pā­dā­na­sthi­ti­la­kṣa­ṇa­pa­ri­ṇā­mā­bhā­ve kramayau<span type="hard-break">- </span><lb n="6,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,12</span>ga­pa­dyā­bhyā­m a­rtha­kri­yā­vi­ro­dhā­d va­stu­tvā­saṃ­bha­vā­d iti nai­kāṃ­ta­ni­tyaḥ śabdo, nāpi sarvathā dravyaṃ pa­ryā­yā­tma­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="6,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,13</span>svī­ka­ra­ṇā­t | sa hi pu­dga­la­sya paryāyaḥ kra­ma­śa­s ta­tro­dbha­va­tvā­t chā­yā­ta­pā­di­va­t ka­thaṃ­ci­d dravyaṃ śabdaḥ kri­yā­va­ttvā<span type="hard-break">- </span><lb n="6,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,14</span>d bā­ṇā­di­va­t | dhā­tva­rtha­la­kṣa­ṇa­yā kriyayā kri­yā­va­tā gu­ṇā­di­nā­nai­kāṃ­ta iti cet | na | pa­ri­spaṃ­da­rū­pa­yā <lb n="6,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,15</span>kriyayā kri­yā­va­ttva­sya he­tu­tva­va­ca­nā­t | kri­yā­va­ttva­m a­si­ddha­m iti cet | na | de­śāṃ­ta­ra­prā­ptyā tasya ta­tsi­ddhe­r anyathā <lb n="6,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,16</span>bā­ṇā­de­r api niḥ­kri­ya­tva­pra­saṃ­gā­n ma­tāṃ­ta­ra­pra­ve­śā­c ca | tato dra­vya­pa­ryā­yā­tma­ka­tvā­c cha­bda­syai­kāṃ­te­na dra­vya­tvā­si­ddhiḥ | <lb n="6,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,17</span>a­mū­rta­tvaṃ vāsiddhaṃ tasya mū­rti­ma­ddra­vya­pa­ryā­ya­tvā­t | mū­rti­ma­ddra­vya­pa­ryā­yo sau sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­va­ttve sati bāhyeṃdri<span type="hard-break">- </span><lb n="6,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,18</span>ya­vi­ṣa­ya­tvā­d ā­ta­pā­di­va­t | na gha­ṭa­tvā­di­sā­mā­nye­na vya­bhi­cā­raḥ­, sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­va­ttve satīti vi­śe­ṣa­ṇā­t | <lb n="6,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,19</span>pa­ra­ma­tā­pe­kṣaṃ cedaṃ vi­śe­ṣa­ṇaṃ | svamate gha­ṭa­tvā­di­sā­mā­nya­syā­pi sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­la­kṣa­ṇa­sya dra­vya­pa­ryā­yā­tma­ka­tve­na <lb n="6,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,20</span>sthites tena vya­bhi­cā­rā­bhā­vā­t | ka­rma­ṇā­nai­kāṃ­ta iti cet na, tasyāpi dra­vya­pa­ryā­yā­tma­ka­tve­ne­ṣṭeḥ | spa­rśā­di­nā <lb n="6,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,21</span>guṇena vya­bhi­cā­ra­co­da­na­m a­ne­nā­pā­staṃ | tato hetor a­si­ddhi­r eveti nāto bhi­lā­pa­sya sa­rva­ga­ta­tva­sā­dha­naṃ yato yugapa<span type="hard-break">- </span><lb n="6,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,22</span>dbhi­nna­de­śa­ta­yo­pa­la­bhya­mā­na­tā a­syā­bā­dhi­tā na bhavet | pra­tya­bhi­jñā­na­sya vā ta­de­ka­tva­pa­rā­ma­rśi­no nu­mā­na­bā­dhi<span type="hard-break">- </span><lb n="6,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,23</span>tatvena pu­ru­ṣa­vyā­pā­rā­t prāk sa­dbhā­vā­ve­da­ka­tvā­bhā­vā­t ta­da­bhi­vyaṃ­gya­tvā­bhā­va iti ta­jja­nya­m eva vacanaṃ siddhaṃ <lb n="6,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,24</span>pa­ryā­yā­rtha­taḥ pau­ru­ṣe­yaṃ | va­ca­na­sā­mā­nya­sya pau­ru­ṣe­ya­tva­si­ddhau viśiṣṭaṃ sū­tra­va­ca­naṃ sa­tpra­ṇe­tṛ­kaṃ pra­si­ddhya­ty eveti <lb n="6,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,25</span>sūktaṃ "<hi rend="bold">siddhe</hi> mo­kṣa­mā­rga­sya netari pra­baṃ­dhe­na vṛttaṃ sūtram ādimaṃ śā­stra­sye­ti­" | tathāpy a­nā­pta­mū­la­m idaṃ va­ktṛ­sā­mā­nye <lb n="6,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,26</span>sati pra­vṛ­tta­tvā­d du­ṣṭa­pu­ru­ṣa­va­ca­na­va­d iti na ma­ta­vyaṃ­, sākṣāt pra­bu­ddhā­śe­ṣa­ta­ttvā­rthe pra­kṣī­ṇa­ka­lma­ṣe ceti vi­śe­ṣa­ṇā­t | <lb n="6,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,27</span>sūtraṃ hi satyaṃ sa­yu­kti­kaṃ cocyate he­tu­ma­t tathyam iti sū­tra­la­kṣa­ṇa­va­ca­nā­t | tac ca katham a­sa­rva­jñe do­ṣa­va­ti <lb n="6,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,28</span>ca vaktari pra­va­rta­te sū­trā­bhā­sa­ttva­pra­saṃ­gā­d ba­ha­spa­tyā­di­sū­tra­va­t tato rthataḥ sa­rva­jña­vī­ta­rā­ga­pra­ṇe­tṛ­ka­m idaṃ sūtraṃ <lb n="6,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,29</span>sū­tra­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | ga­ṇā­dhi­pa­pra­tye­ka­bu­ddha­śru­ta­ke­va­lya­bhi­nna­da­śa­pū­rva­dha­ra­sū­tre­ṇa svayaṃ saṃ­ma­te­na vya­bhi­cā­ra iti <lb n="6,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,30</span>cet na, tasyāpy arthataḥ sa­rva­jña­vī­ta­rā­ga­pra­ṇe­tṛ­ka­tva­si­ddhe­r a­rha­dbhā­ṣi­tā­rthaṃ ga­ṇa­dha­ra­de­vai­r graṃ­thi­ta­m iti va­ca­nā­t | etena <lb n="6,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,31</span>gṛ­ddha­pi­cchā­cā­rya­pa­ryaṃ­ta­mu­ni­sū­tre­ṇa vya­bhi­cā­ri­tā nirastā | pra­kṛ­ta­sū­tre sū­tra­tva­m a­si­ddha­m iti cet na, suni<span type="hard-break">- </span><lb n="6,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,32</span>ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tve­na tathāsya sū­tra­tva­pra­si­ddheḥ sa­ka­la­śā­strā­rthā­dhi­ka­ra­ṇā­c ca | na hi mo­kṣa­mā­rga­vi­śe­ṣa­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="6,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,33</span>ti­pā­da­kaṃ sūtram a­sma­dā­di­pra­tya­kṣe­ṇa bādhyate tasya ta­da­vi­ṣa­ya­tvā­t yad dhi ya­da­vi­ṣa­yaṃ na tat ta­dva­ca­so bādhakaṃ <lb n="6,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,34</span>yathā rū­pā­vi­ṣa­yaṃ ra­sa­na­jñā­naṃ rū­pa­va­ca­saḥ śre­yo­mā­rga­vi­śe­ṣā­vi­ṣa­yaṃ cā­sma­dā­di­pra­tya­kṣa­m iti | e­te­nā­nu­mā­naṃ <lb n="6,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 006,35</span>ta­dbā­dha­ka­m iti pra­tyu­ktaṃ­, ta­syā­na­nu­mā­na­vi­ṣa­ya­tvā­t | śre­yo­mā­rga­sā­mā­nyaṃ hi ta­dvi­ṣa­yo na punas ta­dvi­śe­ṣaḥ prava<span type="hard-break">- </span><pb n="007"/><lb n="7,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,01</span>ca­na­vi­śe­ṣa­sa­ma­dhi­ga­myaḥ pra­va­ca­nai­ka­de­śa­s ta­dbā­dha­ka iti cet na, ta­syā­ti­saṃ­kṣe­pa­vi­sta­rā­bhyāṃ pra­vṛ­tta­syā­py e­ta­da­rthā<span type="hard-break">- </span><lb n="7,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,02</span>na­ti­kra­mā­t ta­dbā­dha­ka­tvā­yo­gā­t pū­rvā­pa­ra­pra­va­ca­nai­ka­de­śa­yo­r a­nyo­nya­m a­nu­grā­ha­ka­tva­si­ddhe­ś ca | yathā vā­dhu­nā­tra cāsma<span type="hard-break">- </span><lb n="7,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,03</span>dādīnāṃ pra­tya­kṣā­d iti na ta­dbā­dha­kaṃ ta­thā­nya­trā­nya­dā­nye­ṣāṃ ca vi­śe­ṣā­bhā­vā­d iti siddhaṃ su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā<span type="hard-break">- </span><lb n="7,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,04</span>dha­ka­tva­m asya tathyatāṃ sā­dha­ya­ti | sā ca sūtratvaṃ ta­tsa­rva­jña­vī­ta­rā­ga­pra­ṇe­tṛ­ka­tva­m iti ni­ra­va­dyaṃ praṇetuḥ sākṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="7,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,05</span>t pra­bu­ddhā­śe­ṣa­ta­ttvā­rtha­ta­yā pra­kṣī­ṇa­ka­lma­ṣa­ta­yā ca vi­śe­ṣa­ṇaṃ | mu­nīṃ­dra­saṃ­stu­ta­tva­vi­śe­ṣa­ṇaṃ ca vi­ne­ya­mu­khya­se­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="7,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,06</span>tām aṃ­ta­re­ṇa sato pi sa­rva­jña­vī­ta­rā­ga­sya mo­kṣa­mā­rga­pra­ṇe­tṛ­tvā­nu­pa­pa­tteḥ­, pra­ti­grā­ha­kā­bhā­ve pi tasya ta­tpra­ṇa­ya­ne adhunā <lb n="7,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,07</span>yāvat ta­tpra­va­rta­nā­nu­pa­pa­tteḥ | tata e­vo­pa­yo­gā­tma­ka­syā­tma­naḥ śreyasā yo­kṣya­mā­ṇa­sya vi­ne­ya­mu­khya­sya pra­ti­pi­tsā­yāṃ <lb n="7,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,08</span>satyāṃ sūtraṃ pra­vṛ­tta­m ity ucyate | sato pi vi­ne­ya­mu­khya­sya ya­tho­kta­sya pra­ti­pi­tsā­bhā­ve śre­yo­dha­rma­pra­ti­pa­tte­r a­yo­gā­t <lb n="7,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,09</span>pra­ti­grā­ha­ka­tvā­si­ddhe­r idānīṃ yāvat ta­tsū­tra­pra­va­rta­nā­gha­ṭa­nā­t­, pravṛttaṃ cedaṃ pra­mā­ṇa­bhū­taṃ sūtraṃ | tasmāt siddhe yathokte <lb n="7,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,10</span>pra­ṇe­ta­ri ya­tho­di­ta­pra­ti­pi­tsā­yāṃ ca satyām iti pra­tye­ya­m | </p><p n="a_8" rend="justify"><lb n="7,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,11</span>nanv a­pau­ru­ṣe­yā­m nā­ya­mū­la­tve pi jai­mi­nyā­di­sū­tra­sya pra­mā­ṇa­bhū­ta­tva­si­ddhe­r nedaṃ sa­rva­jña­vī­ta­do­ṣa­pu­ru­ṣa­pra­ṇe­tṛ­kaṃ siddhyatī<span type="hard-break">- </span><lb n="7,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,12</span>ty ā­re­kā­yā­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_9"><l ana="bt" n="bt_1.0.4ab"><lb n="7,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.4ab</span>nai­kāṃ­tā­kṛ­tri­mā­mnā­ya­mū­la­tve sya pra­mā­ṇa­tā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.4cd"><lb n="7,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.4cd</span>ta­dvyā­khyā­tu­r a­sa­rva­jñe rāgitve vi­pra­laṃ­bha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_10" rend="justify"><lb n="7,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,15</span>saṃ­bha­va­nn api hy a­kṛ­tri­mā­mnā­yo na svayaṃ svārthaṃ pra­kā­śa­yi­tu­m īśas ta­da­rtha­vi­pra­ti­pa­ttya­bhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­d iti tadvyākhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="7,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,16</span>tā­nu­maṃ­ta­vyaḥ | sa ca yadi sarvajño vī­ta­rā­ga­ś ca syāt ta­dā­mnā­ya­sya ta­tpa­ra­taṃ­tra­ta­yā pravṛtteḥ kim a­kṛ­tri­ma­tva­m a­kā­ra­ṇaṃ <lb n="7,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,17</span>poṣyate | ta­dvyā­khyā­tu­r a­sa­rva­jña­tve rāgitve vā­śrī­ya­mā­ṇe ta­nmū­la­sya sūtrasya naiva pra­mā­ṇa­tā yuktā, tasya vipralaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="7,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,18</span>bhanāt | do­ṣa­va­dvyā­khyā­tṛ­ka­syā­pi pra­mā­ṇa­tve ki­ma­rtha­m a­du­ṣṭa­kā­ra­ṇa­ja­nya­tvaṃ pra­mā­ṇa­sya vi­śe­ṣa­ṇaṃ | yathaiva hi khārapa<span type="hard-break">- </span><lb n="7,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,19</span>ṭi­ka­śā­straṃ du­ṣṭa­kā­ra­ṇa­ja­nyaṃ ta­thā­mnā­ya­vyā­khyā­na­m apīti ta­dvi­saṃ­vā­da­ka­tva­si­ddhe­r na tanmūlaṃ vacaḥ pra­mā­ṇa­bhū­taṃ satyaṃ | <lb n="7,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,20</span>sa­rva­jña­vī­ta­rā­ge ca vaktari siddhe śre­yo­mā­rga­syā­bhi­dhā­ya­kaṃ vacanaṃ pravṛttaṃ na tu ka­sya­ci­t pra­ti­pi­tsā­yāṃ satyām | </p><p n="a_11" rend="justify"><lb n="7,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,21</span>ce­ta­nā­ra­hi­ta­sya cātmanaḥ pra­dhā­na­sya vā bu­bhu­tsā­yāṃ ta­tpra­vṛ­tta­m iti kaścit taṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_12"><l ana="bt" n="bt_1.0.5ab"><lb n="7,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.5ab</span>nāpy asatyāṃ bu­bhu­tsā­yā­m ātmano '­ce­ta­nā­tma­naḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.5cd"><lb n="7,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.5cd</span>khasyeva mu­kti­mā­rgo­pa­de­śā­yo­gya­tva­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_13" rend="justify"><lb n="7,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,24</span>naiva vi­ne­ya­ja­na­sya saṃ­sā­ra­duḥ­khā­bhi­bhū­ta­sya bu­bhu­tsā­yā­m apy asatyāṃ śre­yo­mā­rge pa­ra­ma­kā­ru­ṇi­ka­sya karuṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="7,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,25</span>mātrāt ta­tpra­kā­śa­kaṃ vacanaṃ pra­vṛ­tti­ma­d iti yuktaṃ, ta­syo­pa­de­śā­yo­gya­tva­ni­rṇī­teḥ | na hi ta­tpra­ti­pi­tsā­ra­hi­ta­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="7,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,26</span>du­pa­de­śā­ya yogyo nā­mā­ti­pra­saṃ­gā­t ta­du­pa­de­śa­ka­sya ca kā­ru­ṇi­ka­tvā­yo­gā­t | jñātvā hi bubhutsāṃ pareṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="7,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,27</span>m a­nu­gra­he pra­va­rta­mā­naḥ kā­ru­ṇi­kaḥ syāt kvacid a­pra­ti­pi­tsā­va­ti pa­ra­pra­ti­pi­tsā­va­ti vā ta­tpra­ti­pā­da­nā­ya prayata<span type="hard-break">- </span><lb n="7,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,28</span>mānas tu na svasthaḥ | parasya pra­ti­pi­tsā­m aṃ­ta­re­ṇo­pa­de­śa­pra­vṛ­ttau ta­tpra­śnā­nu­rū­pa­pra­ti­va­ca­na­vi­ro­dha­ś ca | yo pi cā­jña­tvā­n na <lb n="7,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,29</span>svahitaṃ pra­ti­pi­tsa­te tasya hi tat pra­ti­pi­tsā ka­ra­ṇī­yā | na ca kaścid ātmanaḥ pra­ti­kū­laṃ bu­bhu­tsa­te mithyājñā<span type="hard-break">- </span><lb n="7,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,30</span>nād api sva­pra­ti­kū­le a­nu­kū­lā­bhi­mā­nā­d a­nu­kū­la­m ahaṃ pra­ti­pi­tse sa­rva­de­ti pra­tya­yā­t | tatra nedaṃ bhavato nukūlaṃ kiṃtv i<span type="hard-break">- </span><lb n="7,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,31</span>dam ity a­nu­kū­laṃ pra­ti­pi­tso­tpā­dya­te | sa­mu­tpa­nnā­nu­kū­la­pra­ti­pi­tsa­s ta­du­pa­de­śa­yo­gya­tā­m ā­tma­sā­t kurute | tataḥ śreyo<span type="hard-break">- </span><lb n="7,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,32</span>mā­rga­pra­ti­pi­tsā­vā­n e­vā­dhi­kṛ­ta­s ta­tpra­ti­pā­da­ne nānya iti sūktaṃ | pra­dhā­na­syā­tma­no vā ce­ta­nā­ra­hi­ta­sya bu­bhu­tsā­yāṃ <lb n="7,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,33</span>na prathamaṃ sūtraṃ pravṛttaṃ tasyāpy u­pa­de­śā­yo­gya­tva­ni­śca­yā­t khā­di­va­t | cai­ta­nya­saṃ­baṃ­dhā­t tasya ce­ta­na­to­pa­ga­mā­d u­pa­de­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="7,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 007,34</span>yo­gya­tva­ni­śca­ya iti cen na | tasya ce­ta­nā­saṃ­baṃ­dhe pi pa­ra­mā­rtha­ta­ś ce­ta­na­tā­nu­pa­pa­tteḥ śa­rī­rā­di­va­t | u­pa­cā­rā­t tu <pb n="008"/><lb n="8,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,01</span>ce­ta­na­syo­pa­de­śa­yo­gya­tā­yā­m a­ti­pra­saṃ­gaḥ śa­rī­rā­di­ṣu ta­nni­vā­ra­ṇā­gha­ṭa­nā­t | ta­tsaṃ­baṃ­dha­vi­śe­ṣā­t pa­ra­mā­rtha­taḥ kasya<span type="hard-break">- </span><lb n="8,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,02</span>cic ce­ta­na­tva­m iti cet, sa ko nyo nyatra ka­thaṃ­ci­c ce­ta­nā­tā­dā­tmyā­t | tato jñā­nā­dyu­pa­yo­ga­sva­bhā­va­syai­va śreyasā <lb n="8,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,03</span>yo­kṣya­mā­ṇa­sya śre­yo­mā­rga­pra­ti­pi­tsā­yāṃ satyām idaṃ prakṛtaṃ sūtraṃ pra­vṛ­tta­m iti niścayaḥ | pra­mā­ṇa­bhū­ta­sya pra­baṃ­dhe­na <lb n="8,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,04</span>vṛtteḥ śro­tṛ­vi­śe­ṣā­bhā­ve va­ktṛ­vi­śe­ṣā­si­ddhau vi­dhā­nā­nu­pa­pa­dya­mā­na­tvā­t | </p><p n="a_14" rend="justify"><lb n="8,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,05</span>kiṃ punaḥ pra­mā­ṇa­m idam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_15"><l ana="bt" n="bt_1.0.6ab"><lb n="8,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.6ab</span>saṃ­pra­dā­yā­vya­va­cche­dā­vi­ro­dhā­d adhunā nṛṇām | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.6cd"><lb n="8,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.6cd</span>sa­dgo­trā­dyu­pa­de­śo tra ya­dva­tta­dva­dvi­cā­ra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.7ab"><lb n="8,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.7ab</span>pra­mā­ṇa­m āgamaḥ sūtram ā­pta­mū­la­tva­si­ddhi­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.7cd"><lb n="8,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.7cd</span>laiṃgikaṃ vā­vi­nā­bhā­vi­liṃ­gā­t sādhyasya ni­rṇa­yā­t || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_16" rend="justify"><lb n="8,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,10</span>pra­mā­ṇa­m idaṃ sūtram ā­ga­ma­s tāvad ā­pta­mū­la­tva­si­ddheḥ sa­dgo­trā­dyu­pa­de­śa­va­t | kutas ta­dā­pta­mū­la­tva­si­ddhi­r iti cet <lb n="8,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,11</span>saṃ­pra­dā­yā­vya­va­cche­da­syā­vi­ro­dhā­t tadvad eveti brūmaḥ | katham a­dhu­nā­ta­tā­nāṃ nṛṇāṃ ta­tsaṃ­pra­dā­yā­vya­va­cche­dā­vi­ro­dhaḥ | <lb n="8,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,12</span>siddha iti cet sa­dgo­trā­dyu­pa­de­śa­sya kathaṃ ? vi­cā­rā­d iti cet mo­kṣa­mā­rgo­pa­de­śa­syā­pi tata eva | <lb n="8,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,13</span>kaḥ punar atra vicāraḥ sa­dgo­trā­dyu­pa­de­śe kaḥ ? pra­tya­kṣā­nu­mā­nā­ga­maiḥ pa­rī­kṣa­ṇa­m atra vicāro '­bhi­dhī­ya­te <lb n="8,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,14</span>so­ma­vaṃ­śaḥ kṣatriyo yam iti hi kaścit pra­tya­kṣa­to tīṃ­dri­yā­d a­dhya­va­sya­ti tad uccair go­tro­da­ya­sya sa­dgo­tra­vya­va<span type="hard-break">- </span><lb n="8,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,15</span>hā­ra­ni­mi­tta­sya sā­kṣā­tka­ra­ṇā­t | kaścit tu kā­rya­vi­śe­ṣa­da­rśa­nā­d a­nu­mi­no­ti | ta­thā­ga­mā­d aparaḥ pra­ti­pa­dya­te <lb n="8,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,16</span>tato py a­pa­ra­s ta­du­pa­de­śā­d iti saṃ­pra­dā­ya­syā­vya­va­cche­daḥ sarvadā ta­da­nya­tho­pa­de­śā­bhā­vā­t | ta­syā­vi­ro­dhaḥ punaḥ <lb n="8,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,17</span>pra­tya­kṣā­di­vi­ro­dha­syā­saṃ­bha­vā­d iti tad e­ta­nmo­kṣa­mā­rgo­pa­de­śe pi samānaṃ | tatrāpy e­vaṃ­vi­dha­vi­śe­ṣā­krāṃ­tā­ni samya<span type="hard-break">- </span><lb n="8,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,18</span>gda­rśa­nā­dī­ni mo­kṣa­mā­rga ity a­śe­ṣa­to tīṃ­dri­ya­pra­tya­kṣa­to bha­ga­vā­n pa­ra­ma­mu­niḥ sā­kṣā­tku­ru­te­, ta­du­pa­de­śā­d ga­ṇā­dhi­paḥ <lb n="8,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,19</span>pra­tye­ti­, ta­du­pa­de­śā­d apy anyas ta­du­pa­de­śā­c cāpara iti saṃ­pra­dā­ya­syā­vya­va­cche­daḥ sadā ta­da­nya­tho­pa­de­śā­bhā­vā­t | tasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="8,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,20</span>vi­ro­dha­ś ca pra­tya­kṣā­di­vi­ro­dha­syā­bhā­vā­d iti | sa­dgo­trā­dyu­pa­de­śa­sya yatra yadā yathā ya­syā­vya­va­cche­da­s tatra tadā tathā <lb n="8,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,21</span>tasya pra­mā­ṇa­tva­m a­pī­ṣṭa­m iti cet, mo­kṣa­mā­rgo­pa­de­śa­sya kim aniṣṭaṃ | ke­va­la­m a­tre­dā­nī­m evam a­sma­dā­de­s ta­dvya­va­cche­dā­bhā­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="8,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,22</span>t pra­mā­ṇa­tā sādhyate | ka­pi­lā­dyu­pa­de­śa­syai­vaṃ pra­mā­ṇa­tā syād iti cet na, tasya pra­tya­kṣā­di­vi­ro­dha­sa­dbhā­vā­t | nanv ā<span type="hard-break">- </span><lb n="8,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,23</span>pta­mū­la­syā­py u­pa­de­śa­sya kuto rtha­ni­śca­yo sma­dā­dī­nāṃ ? na tāvat svata eva vai­di­ka­va­ca­nā­di­va­tpu­ru­ṣa­vyā­khyā­nā­d iti cet | <lb n="8,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,24</span>sa puruṣo '­sa­rva­jño rā­gā­di­māṃ­ś ca yadi tadā ta­dvyā­khyā­nā­d a­rtha­ni­śca­yā­nu­pa­pa­tti­r a­ya­thā­rthā­bhi­dhā­na­śaṃ­ka­nā­t | sarvajño <lb n="8,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,25</span>vī­ta­rā­ga­ś ca na so tre­dā­nī­m iṣṭo yatas ta­da­rtha­ni­śca­yaḥ syād iti kaścit | tad asat | pra­kṛ­tā­rtha­pa­ri­jñā­ne tadviṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="8,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,26</span>ya­rā­ga­dve­ṣā­bhā­ve ca sati ta­dvyā­khyā­tu­r vi­pra­laṃ­bha­nā­saṃ­bha­vā­t ta­dvyā­khyā­nā­d a­rtha­ni­śca­yo­pa­pa­tteḥ | a­pau­ru­ṣe­yā­ga­mā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="8,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,27</span>ni­śca­ya­s tadvad astu | ma­nvā­de­s ta­dvyā­khyā­tu­s ta­da­rtha­pa­ri­jñā­na­sya ta­dvi­ṣa­ya­rā­ga­dve­ṣā­bhā­va­sya ca pra­si­ddha­tvā­d iti cet na, <lb n="8,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,28</span>pra­tha­ma­taḥ ka­sya­ci­d a­tīṃ­dri­ya­ve­dā­rtha­pa­ri­cche­di­no '­ni­ṣṭe­r a­nva­rtha­pa­raṃ­pa­rā­to rtha­ni­rṇa­yā­nu­pa­pa­tteḥ | nanu ca vyā­ka­ra­ṇā­dya­bhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="8,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,29</span>sāl lau­ki­ka­pa­dā­rtha­ni­śca­ye ta­da­vi­śi­ṣṭa­vai­di­ka­pa­dā­rtha­ni­śca­ya­sya svataḥ siddheḥ pa­dā­rtha­pra­ti­pa­ttau ca ta­dvā­kyā­rtha­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="8,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,30</span>ti­pa­tti­saṃ­bha­vā­d a­śru­ta­kā­vyā­di­va­n na ve­dā­rtha­ni­śca­ye tīṃ­dri­yā­rtha­da­rśīṃ kaścid a­pe­kṣya­te­, nāpy aṃ­dha­pa­raṃ­pa­rā yatas ta­da­rtha­ni<span type="hard-break">- </span><lb n="8,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,31</span>rṇa­yā­nu­pa­pa­tti­r iti cet | na | lau­ki­ka­vai­di­ka­pa­dā­nā­m ekatve pi nā­nā­rtha­tvā­va­sthi­te­r e­kā­rtha­pa­ri­hā­re­ṇa vyā­khyāṃ­ga­m iti <lb n="8,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,32</span>ta­syā­rtha­sya ni­ga­ma­yi­tu­m a­śa­kya­tvā­t | pra­ka­ra­ṇā­di­bhya­s ta­nni­ya­ma iti cen na, teṣām apy a­ne­ka­dhā pravṛtteḥ paṃ­ca­saṃ­dhā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="8,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,33</span>di­va­de­kā­rtha­sya vya­va­sthā­nā­yo­gā­t | yadi punar ve­da­vā­kyā­ni sa­ni­baṃ­dha­nā­ny e­vā­nā­di­kā­la­pra­vṛ­ttā­ni na vyākhyānāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="8,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 008,34</span>ta­rā­pe­kṣā­ṇi de­śa­bhā­ṣā­va­d iti mataṃ, tadā kuto vyā­khyā­vi­pra­ti­pa­tta­ya statra bhaveyuḥ | pra­ti­pa­ttu­r māṃdyād iti cet <pb n="009"/><lb n="9,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,01</span>kveyaṃ ta­da­rtha­saṃ­pra­ti­pa­tti­r a­maṃ­da­sya pra­ti­pa­ttu­r jā­tu­ci­da­saṃ­bha­vā­t | sā­ti­śa­ya­pra­jño ma­nvā­di­s ta­tpra­ti­pa­ttā saṃ­pra­ti­pa­tti­he­tu<span type="hard-break">- </span><lb n="9,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,02</span>r asty eveti cet | kutas tasya tādṛśaḥ pra­jñā­ti­śa­yaḥ ? śru­tya­rtha­smṛ­tya­ti­śa­yā­d iti cet | so pi kutaḥ | pū­rva­ja­nma­ni <lb n="9,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,03</span>śru­tya­bhyā­sā­d iti cet, sa tasya svato 'nyato vā ? svataś cet sarvasya syāt ta­syā­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣā­d ve­dā­bhyā­saḥ svato <lb n="9,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,04</span>yukto na sarvasya ta­da­bhā­vā­d iti cet kuto syai­vā­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣa­s tā­dṛ­gve­dā­rthā­nu­ṣṭhā­nā­d iti cet | tarhi sa vedā<span type="hard-break">- </span><lb n="9,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,05</span>rthasya svayaṃ jñā­ta­syā­nu­ṣṭhā­tā syād a­jñā­ta­sya vāpi | na tāvad uttaraḥ pakṣo ti­pra­saṃ­gā­t | svayaṃ jñātasya cet pa­ra­spa­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="9,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,06</span>śrayaḥ, sati ve­dā­rtha­sya jñāne ta­da­nu­ṣṭhā­nā­d a­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣaḥ sati vā­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣe svayaṃ ve­dā­rtha­sya pa­ri­jñā­na­m iti | <lb n="9,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,07</span>ma­nvā­de­r ve­dā­bhyā­so nyata eveti cet | sa ko nyaḥ ? brahmeti cet | tasya kuto ve­dā­rtha­jñā­naṃ dha­rma­vi­śe­ṣā­d iti <lb n="9,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,08</span>cet sa e­vā­nyo­nyā­śra­yaḥ | ve­dā­rtha­pa­ri­jñā­nā­bhā­ve ta­tpū­rva­kā­nu­ṣṭhā­na­ja­ni­ta­dha­rma­vi­śe­ṣā­nu­tpa­ttau ve­dā­rtha­pa­ri­jñā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="9,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,09</span>yogād iti | syān mataṃ | sa­ha­sra­śā­kho vedaḥ sva­rga­lo­ke bra­hma­ṇā­dhī­ya­te ciraṃ punas tato vatīrya martye ma­nvā­di­bhyaḥ <lb n="9,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,10</span>pra­kā­śya­te punaḥ svargaṃ gatvā ciram a­dhī­ya­te punar ma­rtyā­va­tī­rṇe­bhyo ma­nvā­di­bhyo '­va­tī­rya pra­kā­śya­ta ity a­nā­dya­naṃ­to <lb n="9,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,11</span>bra­hma­ma­nvā­di­saṃ­tā­no ve­dā­rtha­vi­pra­ti­pa­tti­ni­rā­ka­ra­ṇa­sa­ma­rtho '­ṃ­dha­pa­raṃ­pa­rā­m api pa­ri­ha­ra­tī­ti vede ta­dvyā­hṛ­taṃ­, sarva<span type="hard-break">- </span><lb n="9,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,12</span>pu­ru­ṣā­ṇā­m a­tīṃ­dri­yā­rtha­jñā­na­vi­ka­la­tvo­pa­ga­mā­d bra­hmā­de­r a­tīṃ­dri­yā­rtha­jñā­nā­yo­gā­t | co­da­nā­ja­ni­ta­m a­tīṃ­dri­yā­rtha­jñā­naṃ <lb n="9,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,13</span>puṃso bhyu­pe­ya­te cet, yo­gi­pra­tya­kṣe­ṇa ko­pa­rā­dhaḥ kṛtaḥ | ta­da­nta­re­ṇā­pi he­yo­pā­de­ya­ta­ttva­ni­śca­yā­t kim a­syā­dṛ­ṣṭa­sya <lb n="9,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,14</span>ka­lpa­na­ye­ti cet bra­hmā­de­r a­tīṃ­dri­yā­rtha­jñā­na­sya kim iti dṛṣṭasya kalpanā | saṃ­bhā­vya­mā­na­sye­ti cet yo­gi­pra­tya­kṣa­sya <lb n="9,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,15</span>kim a­saṃ­bhā­va­nā | yathaiva hi śā­strā­rtha­syā­kṣā­dya­go­ca­ra­sya pa­ri­jñā­naṃ ke­ṣāṃ­ci­d dṛṣṭam iti bra­hmā­de­r ve­dā­rtha­sya jñānaṃ <lb n="9,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,16</span>tā­dṛ­śa­sya saṃ­bhā­vya­te tathā ke­va­la­jñā­na­m apīti ni­ve­da­yi­ṣya­te | tataḥ sa­ka­lā­ga­mā­rtha­vi­dā­m iva sa­rva­vi­dāṃ pramāṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="9,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,17</span>.­.­.­tvā­n nā­nu­pa­la­bhya­mā­nā­nāṃ pa­ri­ka­lpa­nā | nāpi tair vinaiva he­yo­pā­de­ya­ta­ttva­ni­rṇa­yaḥ sa­ka­lā­rtha­vi­śe­ṣa­sā­kṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="9,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,18</span>tka­ra­ṇa­m aṃ­ta­re­ṇa ka­sya­ci­d a­rtha­syā­kṣū­ṇa­vi­dhā­nā­yo­gā­t | sā­mā­nya­ta­s ta­ttvo­pa­de­śa­syā­kṣū­ṇa­vi­dhā­na­m ā­mnā­yā­d eveti <lb n="9,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,19</span>cet tarhy a­nu­mā­nā­d eva ta­tta­thā­stv iti kim ā­ga­ma­prā­mā­ṇya­sā­dha­nā­yā­se­na | pra­tya­kṣā­nu­mā­nā­vi­ṣa­ya­tva­ni­rṇa­yo nā­ga­mā­d vi<span type="hard-break">- </span><lb n="9,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,20</span>neti ta­tprā­mā­ṇya­sā­dha­ne pra­tya­kṣā­nu­mā­nā­ga­mā­vi­ṣa­ya­tva­vi­śe­ṣa­ni­śca­yo pi na ke­va­la­jñā­nā­d vineti ta­tprā­mā­ṇyaṃ kiṃ na <lb n="9,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,21</span>sādhyate | na hi tṛ­tī­ya­sthā­na­saṃ­krāṃ­tā­rtha­bhe­da­ni­rṇa­yā­saṃ­bha­ve nu­me­yā­rtha­ni­rṇa­yo no­pa­pa­dya­ta ity ā­ga­ma­ga­myā­rtha­ni­śca<span type="hard-break">- </span><lb n="9,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,22</span>yas ta­ttvo­pa­de­śa­he­tu­r na punaś ca­tu­rtha­sthā­na­saṃ­krāṃ­tā­rtha­ni­śca­yo pīti yuktaṃ vaktuṃ | tadā ke­va­la­jñā­nā­saṃ­bha­ve ta­da­rtha­ni­śca­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="9,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,23</span>yogāt | na ca co­da­nā­vi­ṣa­ya­tva­m a­ti­krāṃ­ta­ś ca­tu­rtha­sthā­na­saṃ­krāṃ­taḥ kaścid a­rtha­vi­śe­ṣo na vidyata eveti yuktaṃ, <lb n="9,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,24</span>sa­rvā­rtha­vi­śe­ṣā­ṇāṃ co­da­na­yā vi­ṣa­yī­ka­rtu­m a­śa­kte­s tasyāḥ sā­mā­nya­bhe­da­vi­ṣa­ya­tvā­t | tato '­śe­ṣā­rtha­vi­śe­ṣā­ṇāṃ sākṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="9,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,25</span>tka­ra­ṇa­kṣa­maḥ pra­va­ca­na­syā­dyo vyā­khyā­tā­bhyu­pe­ya­s ta­dvi­ne­ya­mu­khya­ś ca sa­ka­lā­ga­mā­rtha­sya pa­ri­cche­dī­ti ta­tsaṃ­pra­dā­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="9,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,26</span>vya­va­cche­dā­d a­vi­ru­ddhā­t siddho sma­dā­de­r ā­ga­mā­rtha­ni­śca­yo na punar a­pau­ru­ṣe­yā­ga­ma­saṃ­pra­dā­yā­vya­va­cche­dā­t ta­tsū­kta­m āgamaḥ <lb n="9,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,27</span>pra­mā­ṇa­m idaṃ sūtram iti | nanu ca sann apy āptaḥ pra­va­ca­na­sya pra­ṇe­tā­sye­ti jñātum a­śa­kya­s ta­dvyā­pā­rā­de­r vya­bhi­cā­ri­tvā­t <lb n="9,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,28</span>sarāgā api hi vī­ta­rā­gā iva ceṣṭaṃte vī­ta­rā­gā­ś ca sarāgā iveti kaścit | so py a­saṃ­ba­ddha­pra­lā­pī | sa­rā­ga­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="9,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,29</span>vī­ta­rā­ga­tva­ni­śca­ya­sya kvacid a­saṃ­bha­ve tathā vaktum aśakteḥ | so yaṃ vī­ta­rā­gaṃ sa­rā­ga­va­cce­ṣṭa­mā­naṃ ka­thaṃ­ci­n ni­ści­nva­n <lb n="9,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,30</span>vī­ta­rā­ga­ni­śca­yaṃ pra­ti­kṣi­pa­tī­ti katham a­pra­ma­ttaḥ svayam ātmānaṃ ka­dā­ci­d vī­ta­rā­gaṃ sa­rā­ga­va­cce­ṣṭa­mā­naṃ saṃ­ve­da­ya­te na <lb n="9,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,31</span>punaḥ param iti cet | kutaḥ su­ga­ta­saṃ­vi­ttiḥ kā­ryā­nu­mā­nā­d iti cet na | ta­tkā­rya­sya vyā­hā­rā­de­r vya­bhi­cā­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="9,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,32</span>tva­va­ca­nā­t vi­pra­kṛ­ṣṭa­sva­bhā­va­sya su­ga­ta­sya nāstitvaṃ pra­ti­kṣi­pya­te | bā­dha­kā­bhā­vā­n na tu ta­da­sti­tva­ni­śca­yaḥ kriyata <lb n="9,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,33</span>iti cet katham a­ni­ści­ta­sa­ttā­kaḥ stutyaḥ pre­kṣā­va­tā­m iti sāścaryaṃ naś cetaḥ | kathaṃ vā saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­kṣa­ṇa­sthi­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="9,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,34</span>sva­rga­prā­pa­ṇa­śa­ktyā­deḥ sa­ttā­ni­śca­yaḥ sva­bhā­va­vi­pra­kṛ­ṣṭa­sya kriyeta ta­da­ka­ra­ṇe sarvatra saṃ­śa­yā­n nā­bhi­ma­ta­ta­ttva­ni­śca­yaḥ <lb n="9,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 009,35</span>saṃ­ve­da­nā­dvai­ta­ma­ta evaṃ śreyas tasyaiva su­ga­ta­tvā­t saṃ­stu­tya­to­pa­pa­tte­r ity aparaḥ | so pi yadi saṃ­ve­dyā­dyā­kā­ra­ra­hi­taṃ niraṃśa<span type="hard-break">- </span><pb n="010"/><lb n="10,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,01</span>kṣa­ṇi­ka­ve­da­naṃ vi­pra­kṛ­ṣṭa­sva­bhā­vaṃ kriyāt tadā na ta­tsa­ttā­si­ddhiḥ svayam u­pa­la­bhya­sva­bhā­vaṃ cen na tatra vibhramaḥ svayam upa<span type="hard-break">- </span><lb n="10,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,02</span>la­bdha­syā­pi ni­śca­yā­bhā­vā­d vibhramaḥ syād iti cet | katham a­ni­ści­taṃ svataḥ siddhaṃ nāma yena sva­rū­pa­sya svato <lb n="10,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,03</span>gatir vya­va­ti­ṣṭhe­te­ti kvāyaṃ tiṣṭhed vi­pra­kṛ­ṣṭa­saṃ­śa­ya­vā­dī | a­nā­dya­vi­dyā­tṛ­ṣṇā­kṣa­yā­d a­dva­ya­saṃ­ve­da­ne vi­bhra­mā­bhā­vo na <lb n="10,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,04</span>ni­śca­yo­tpā­dā­t sa­ka­la­ka­lpa­nā­vi­ka­lpa­tvā­t tasyeti cet, sā tarhy avidyā tṛṣṇā ca yady u­pa­la­bhya­sva­bhā­vā tadā na <lb n="10,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,05</span>saṃ­ve­da­nā­dvai­taṃ tasyās tato nyasyāḥ prasiddheḥ | sā­nu­pa­la­bhya­sva­bhā­vā cet, kutas ta­dbhā­vā­bhā­va­ni­śca­yo yato hy a­dva­ya­saṃ­ve<span type="hard-break">- </span><lb n="10,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,06</span>dane vi­bhra­mā­vi­bhra­ma­vya­va­sthā | ni­raṃ­śa­saṃ­ve­da­na­si­ddhi­r e­vā­vi­dyā­tṛ­ṣṇā­ni­vṛ­tti­si­ddhi­r ity api na samyak | vi­pra­kṛ­ṣṭe<span type="hard-break">- </span><lb n="10,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,07</span>ta­ra­sva­bhā­va­yo­r a­rtha­yo­r e­ka­ta­ra­si­ddhā­v a­nya­ta­ra­sa­dbhā­vā­sa­dbhā­va­si­ddhe­r a­yo­gā­t | katham anyathā vyā­hā­ra­di­vi­śe­ṣo­pa­laṃ­bhā­t kasya<span type="hard-break">- </span><lb n="10,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,08</span>cid vi­jñā­nā­dya­ti­śa­ya­sa­dbhā­vo na siddhyet | tad ayaṃ pra­ti­pa­ttā svasmin vyā­hā­rā­di­kā­ryaṃ rā­gi­tvā­rā­gi­tva­yoḥ saṃkīrṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="10,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,09</span>m u­pa­la­bhya paratra rā­gi­tva­ni­ya­ma­bhā­vaṃ sā­dha­ya­ti na punar a­rā­gi­tvaṃ | rāgitvaṃ ceti bruvāṇaḥ pa­rī­kṣa­ka­tva­m a­bhi­ma­nya­ta iti <lb n="10,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,10</span>kim api ma­hā­dbhu­taṃ | yathaiva hi rā­gi­tvā­dya­tīṃ­dri­yaṃ tathā ta­da­ni­ya­ta­tva­m apīti | ku­ta­ści­t ta­tsā­dha­ne vī­ta­rā­gi­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="10,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,11</span>dya­ti­śa­ya­sā­dha­naṃ sādhīyaḥ | tato yam asya pra­va­ca­na­sya pra­ṇe­tā­pta iti jñātuṃ śa­kya­tvā­d ā­pta­mū­la­tvaṃ ta­tprā­mā­ṇya­ni­baṃ­dha­naṃ <lb n="10,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,12</span>siddhyaty eva | a­tha­vā­nu­mā­na­m idaṃ sūtram a­vi­nā­bhā­vi­nā bhāvino mo­kṣa­mā­rga­tva­liṃ­gā­n mo­kṣa­mā­rga­dha­rmi­ṇi sa­mya­gda­rśa<span type="hard-break">- </span><lb n="10,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,13</span>nā­di­tra­yā­tma­ka­tva­sya sādhyasya ni­rṇa­yā­t | tathā hi | sa­mya­gda­rśa­na­jñā­na­cā­ri­trā­tma­ko mo­kṣa­mā­rgo mo­kṣa­mā­rga­tvā­nya<span type="hard-break">- </span><lb n="10,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,14</span>thā­nu­pa­pa­tteḥ | na tāvad a­trā­pra­si­ddho dharmī hetur vā mo­kṣa­vā­di­nā­m a­śe­ṣā­ṇā­m a­vi­pra­ti­pa­tteḥ | mo­kṣā­bhā­va­vā­di­na­s tu prati <lb n="10,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,15</span>tatsiddheḥ pra­mā­ṇa­taḥ ka­ri­ṣya­mā­ṇa­tvā­t | pra­ti­jñā­rthai­ka­de­śo hetur iti cet | kaḥ punaḥ pra­ti­jñā­rtha­s ta­de­ka­de­śo vā ? <lb n="10,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,16</span>sā­dhya­dha­rma­dha­rmi­sa­mu­dā­yaḥ pra­ti­jñā­rtha­s ta­de­ka­de­śaḥ sādhyaṃ dharmo ya­thā­ni­tyaḥ śabdo '­ni­tya­tvā­d iti dharmī vā tadeka<span type="hard-break">- </span><lb n="10,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,17</span>deśo yathā naśvaraḥ śabdaḥ śa­bda­tvā­d iti | so yaṃ he­tu­tve­no­pā­dī­ya­mā­no na sā­dhya­sā­dha­nā­yā­laṃ svayam a­si­ddha­mi­u­niḥ <lb n="10,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,18</span>cet | kathaṃ dharmiṇo '­si­ddha­tā prasiddho dharmīti va­ca­na­vyā­ghā­tā­t | satyaṃ | prasiddha eva dharmīti cet sa tarhi hetu<span type="hard-break">- </span><lb n="10,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,19</span>tve­no­pā­dī­ya­mā­no pi na svayam asiddho yato na sādhyaṃ sā­dha­ye­t sa hetus ta­da­nva­yaḥ syāt dharmiṇo nya­trā­nu­ga­ma­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="10,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,20</span>bhāvād iti cet sarvam anityaṃ sattvād iti dharmaḥ kim anvayī yena sva­sā­dhya­sā­dha­ne hetur iṣyate sa­ttvā­di­dha­rma<span type="hard-break">- </span><lb n="10,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,21</span>sā­mā­nya­m a­śe­ṣa­dha­rmi­vya­kti­ṣv a­nva­yī­ti cet tathā dha­rmi­sā­mā­nya­m api dṛ­ṣṭāṃ­ta­dha­rmi­ṇy a­na­nva­yaḥ punar u­bha­ya­tre­ti yat kiṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="10,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,22</span>cid etat | sā­dhya­dha­rmaḥ punaḥ pra­ti­jñā­rthai­ka­de­śa­tvā­n na hetur dharmiṇā vya­bhi­cā­rā­t | kiṃ tarhi sva­rū­pā­si­ddha­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="10,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,23</span>d eveti na pra­ti­jñā­rthai­ka­de­śo nāma he­tvā­bhā­so sti yo trā­śaṃ­kya­te śrā­va­ṇa­tvā­di­va­d a­sā­dhā­ra­ṇa­tvā­d a­nai­kāṃ­ti­ko yaṃ <lb n="10,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,24</span>hetur iti cen na a­sā­dhā­ra­ṇa­tva­syā­nai­kāṃ­ti­ka­tve­na vyā­ptya­si­ddheḥ | sa­pa­kṣa­vi­pa­kṣa­yo­r hi hetur a­sa­ttve­na niścito <lb n="10,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,25</span>'­sā­dhā­ra­ṇaḥ saṃ­śa­yi­to vā ? ni­ści­ta­ś cet katham a­nai­kāṃ­ti­kaḥ pakṣe sā­dhyā­saṃ­bha­ve a­nu­pa­pa­dya­mā­na­ta­yā­sti­tve­na niści<span type="hard-break">- </span><lb n="10,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,26</span>tatvāt saṃ­śa­ya­he­tu­tvā­bhā­vā­t | na ca sa­pa­kṣa­vi­pa­kṣa­yo­r a­sa­ttve­na niścite pakṣe sā­dhyā­vi­nā­bhā­vi­tve­na niśce<span type="hard-break">- </span><lb n="10,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,27</span>tum aśakyaḥ sa­rvā­ni­tya­tvā­dau sa­ttvā­de­r a­he­tu­tva­pra­saṃ­gā­t | na hi sa­ttvā­di­vi­pa­kṣa e­vā­sa­ttve­na niścitaḥ sapakṣe pi <lb n="10,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,28</span>ta­da­sa­ttva­ni­śca­yā­t sa­pa­kṣa­syā­bhā­vā­t tatra sa­rvā­ni­tya­tvā­dau sādhye sa­ttvā­de­r a­sa­ttva­ni­śca­yā­n ni­śca­ya­he­tu­tvaṃ na punaḥ <lb n="10,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,29</span>śrā­va­ṇa­tvā­de­s tadbhāve pīti cet | nanu śrā­va­ṇa­tvā­di­r api yadi sapakṣe syāt tadā taṃ vyā­pnu­yā­d eveti samānāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="10,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,30</span>tarvyāptiḥ | sati vipakṣe dhū­mā­di­ś cā­sa­ttve­na niścito ni­śca­ya­he­tu rmā bhūt | vipakṣe saty asati vā sattvena <lb n="10,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,31</span>niścitaḥ sā­dhyā­vi­nā­bhā­vi­tvā­d dhetur eveti cet, sapakṣe saty asati vā sattvena nirṇīto hetur astu tata eva <lb n="10,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,32</span>sapakṣe ta­de­ka­de­śe vā san kathaṃ hetur iti cet; sapakṣe asann eva hetur ity a­na­va­dhā­ra­ṇā­t | vipakṣe ta­da­sa­ttvā<span type="hard-break">- </span><lb n="10,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,33</span>na­va­dhā­ra­ṇa­m astv ity ayuktaṃ sā­dhyā­vi­nā­bhā­vi­tva­vyā­ghā­tā­t | naivaṃ | sapakṣe ta­da­sa­ttvā­na­va­dhā­ra­ṇe vyāghātaḥ <lb n="10,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,34</span>kaścid iti | tatra sann asan vā sā­dhyā­vi­nā­bhā­vī hetur eva śrā­va­ṇa­tvā­diḥ sa­ttvā­di­va­t | ta­dva­nmo­kṣa­mā­rga<span type="hard-break">- </span><lb n="10,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 010,35</span>tvād iti hetur nā­sā­dhā­ra­ṇa­tvā­d a­ga­ma­kaḥ sādhyasya sa­mya­gda­rśa­na­jñā­na­cā­ri­trā­tma­ka­tva­syā­bhā­ve jñā­na­mā­trā­tma­ka­tvā­dau <pb n="011"/><lb n="11,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,01</span>sa­rva­thā­nu­pa­pa­nna­tva­sā­dha­nā­t | yadi punaḥ sa­pa­kṣa­vi­pa­kṣa­yo­r a­sa­ttve­na saṃ­śa­yi­to sā­dhā­ra­ṇa iti mataṃ tadā pakṣatra<span type="hard-break">- </span><lb n="11,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,02</span>ya­vṛ­tti­ta­yā ni­ści­ta­yā saṃ­śa­yi­ta­yā vā­nai­kāṃ­ti­ka­tvaṃ hetor ity āyātaṃ | na ca pra­kṛ­ta­he­toḥ sāstīti gamaka<span type="hard-break">- </span><lb n="11,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,03</span>tvam eva vi­ru­ddha­tā­ne­na pratyuktā vipakṣe bā­dha­ka­sya bhāvāc ca | na caivaṃ hetor ā­na­rtha­kyaṃ tato vi­dhi­mu­khe­na sādhyasya <lb n="11,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,04</span>siddher anyathā ga­ma­ka­tva­vi­ttau ta­dā­pa­tte­s tataḥ sūktaṃ laiṃgikaṃ vā pra­mā­ṇa­m idaṃ sūtram a­vi­nā­bhā­vi­liṃ­gā­t sādhyasya <lb n="11,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,05</span>ni­rṇa­yā­d iti | pra­mā­ṇa­tvā­c ca sā­kṣā­tpra­bu­ddhā­śe­ṣa­ta­ttvā­rthe pra­kṣī­ṇa­ka­lma­ṣe siddhe pra­vṛ­tta­m anyathā pra­mā­ṇa­tvā­nu­pa­pa­tteḥ | </p><p n="a_17" rend="justify"><lb n="11,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,06</span>nedaṃ sarvajñe siddhe pravṛttaṃ tasya jñā­pa­kā­nu­pa­laṃ­bhā­d a­bhā­va­si­ddhe­r iti parasya ma­hā­mo­ha­vi­ce­ṣṭi­ta­m ā­ca­ṣṭe­;­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_18"><l ana="bt" n="bt_1.0.8ab"><lb n="11,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.8ab</span>tatra nāsty eva sarvajño jñā­pa­kā­nu­pa­laṃ­bha­nā­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.8cd"><lb n="11,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.8cd</span>vyo­māṃ­bho­ja­va­d ity etat tamas tam a­vi­jṛṃ­bhi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_19" rend="justify"><lb n="11,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,09</span>nāsti sarvajño jñā­pa­kā­nu­la­bdheḥ kha­pu­ṣpa­va­d iti bruvann ātmano ma­hā­mo­ha­vi­lā­sa­m ā­ve­da­ya­ti | <lb n="11,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,10</span>yasmād idaṃ jñā­pa­ka­m u­pa­la­bhya­ta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_20"><l ana="bt" n="bt_1.0.9ab"><lb n="11,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.9ab</span>sū­kṣmā­dya­rtho­pa­de­śo hi ta­tsā­kṣā­tka­rtṛ­pū­rva­kaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.9cd"><lb n="11,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.9cd</span>pa­ro­pa­de­śa­liṃ­gā­kṣā­na­pe­kṣā­vi­ta­tha­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_21" rend="justify"><lb n="11,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,13</span>śītaṃ jalam i­tyā­dyu­pa­de­śe­nā­kṣā­pe­kṣe­ṇā­vi­ta­the­na vya­bhi­cā­ro '­nu­pa­ca­ri­ta­ta­tsā­kṣā­tka­rtṛ­pū­rva­ka­tva­sya sādhyasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="11,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,14</span>bhāve pi bhāvād a­vi­ta­tha­tva­sya hetor u­pa­cā­ra­ta­s ta­tsā­kṣā­tka­rtṛ­pū­rva­ka­tva­sā­dha­ne sva­si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dhā­t | ta­tsā­mā­nya­sya <lb n="11,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,15</span>sādhane svā­bhi­ma­ta­vi­śe­ṣa­si­ddhau pra­mā­ṇāṃ­ta­rā­pe­kṣa­ṇā­t pra­kṛ­tā­nu­mā­na­vai­ya­rthyā­pa­tti­r iti na maṃ­ta­vya­m a­kṣā­na­pe­kṣa­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="11,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,16</span>vi­śe­ṣa­ṇā­t | sa­rva­jña­vi­jñā­na­syā­py a­kṣa­ja­tvā­d asiddhaṃ vi­śe­ṣa­ṇa­m ity aparaḥ | so py a­pa­rī­kṣa­kaḥ | sa­ka­lā­rtha­sā­kṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="11,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,17</span>tka­ra­ṇa­syā­kṣa­ja­jñā­ne­nā­saṃ­bha­vā­t­, dha­rmā­dī­nā­m akṣair a­saṃ­baṃ­dhā­t | sa hi sākṣān na yuktaḥ pṛ­thi­vyā­dya­va­ya­vi­va­t | <lb n="11,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,18</span>nāpi pa­raṃ­pa­ra­yā rū­pa­rū­pi­tvā­di­va­t svayam a­nu­me­ya­tva­va­ca­nā­t | yo­ga­ja­dha­rmā­nu­gṛ­hī­tā­nya­kṣā­ṇi sū­kṣmā­dya­rthe dharmādau <lb n="11,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,19</span>pra­va­rtaṃ­te ma­he­śva­ra­sye­ty apy asāraṃ sva­vi­ṣa­ye pra­va­rta­mā­nā­nā­m a­ti­śa­yā­ghā­na­syā­nu­gra­ha­tve­na vya­va­sthi­teḥ sū­kṣā­dya­rthe­kṣā­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="11,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,20</span>m a­pra­va­rta­nā­t ta­da­gha­ṭa­nā­t | yadi punas teṣām a­vi­ṣa­ye pi pra­va­rta­na­m a­nu­gra­ha­s ta­dai­ka­m e­veṃ­dri­yaṃ sarvārthaṃ gra­hī­ṣya­tāṃ | satya<span type="hard-break">- </span><lb n="11,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,21</span>m aṃ­taḥ­ka­ra­ṇa­m ekaṃ yo­ga­ja­dha­rmā­nu­gṛ­hī­taṃ yu­ga­pa­tsa­rvā­rtha­sā­kṣā­tka­ra­ṇa­kṣa­ma­m iṣṭam iti cet | katham aṇor manasaḥ sarvārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="11,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,22</span>saṃbaṃdhaḥ sakṛd u­pa­pa­dya­te dī­rgha­śa­ṣku­lī­bha­kṣa­ṇā­dau sa­kṛ­cca­kṣu­rā­di­bhi­s ta­tsaṃ­baṃ­dha­pra­sa­kteḥ rū­pā­di­jñā­na­paṃ­ca­ka­sya kra­mo­tpa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="11,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,23</span>vi­ro­dhā­t | kramaśo nyatra tasya da­rśa­nā­d iha kra­ma­pa­ri­ka­lpa­nā­yāṃ sa­rvā­rthe­ṣu yo­gi­ma­naḥ­saṃ­baṃ­dha­sya kra­ma­ka­lpa­nā­s tu <lb n="11,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,24</span>sa­rvā­rthā­nāṃ sā­kṣā­tka­ra­ṇa­sa­ma­rtha­sye­śva­ra­vi­jñā­na­syā­nu­mā­na­si­ddha­tvā­t tair ī­śa­ma­na­saḥ sa­kṛ­tsaṃ­baṃ­dha­si­ddhi­r iti cet | rūpā<span type="hard-break">- </span><lb n="11,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,25</span>di­jñā­na­paṃ­ca­ka­sya kvacid yau­ga­pa­dye­nā­nu­bha­vā­d a­nī­śa­ma­na­so pi sa­kṛ­cca­kṣu­rā­di­bhiḥ saṃbaṃdho stu ku­ta­ści­d dha­rma­vi­śe­ṣā­t ta<span type="hard-break">- </span><lb n="11,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,26</span>tho­pa­pa­tteḥ | tādṛśo dha­rma­vi­śe­ṣaḥ kuto '­nī­śa­sya siddha iti cet, īśasya kutaḥ ? sa­kṛ­tsa­rvā­rtha­jñā­nā­t tatkārya<span type="hard-break">- </span><lb n="11,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,27</span>vi­śe­ṣā­d iti cet, tarhi sa­kṛ­drū­pā­di­jñā­na­paṃ­ca­kā­t kā­rya­vi­śe­ṣā­d a­nī­śa­sya ta­ddhe­tu­r dha­rma­vi­śe­ṣo stīti kiṃ na <lb n="11,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,28</span>siddhyet | tathā sati tasya rū­pā­di­jñā­na­paṃ­ca­kaṃ neṃ­dri­ya­jaṃ syāt | kiṃ tarhi dha­rma­vi­śe­ṣa­ja­m eveti cet, <lb n="11,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,29</span>sa­rvā­rtha­jñā­na­m apy evam ī­śa­syāṃ­taḥ­ka­ra­ṇa­jaṃ mā bhūt sa­mā­dhi­vi­śe­ṣo­ttha­dha­rma­vi­śe­ṣa­ja­tvā­t tasya ma­no­na­pe­kṣa­sya jñānasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="11,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,30</span>da­rśa­nā­d a­dṛ­ṣṭa­ka­lpa­nā syād iti cet | ma­no­pe­kṣa­sya ve­da­na­sya sa­kṛ­tsa­rvā­rtha­sā­kṣā­tkā­ri­ṇaḥ kvacid darśanaṃ kim asti <lb n="11,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,31</span>ye­nā­dṛ­ṣṭa­sya kalpanā na syāt | sa­rvā­rtha­jñā­naṃ ma­no­pe­kṣaṃ jñā­na­tvā­d a­sma­dā­di­jñā­na­va­d iti cet na, hetoḥ kālā<span type="hard-break">- </span><lb n="11,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,32</span>tya­yā­pa­di­ṣṭa­tvā­t pa­kṣa­syā­nu­mā­na­bā­dhi­ta­tvā­t | tathā hi­–­sa­rva­jña­vi­jñā­naṃ ma­no­kṣā­na­pe­kṣaṃ sa­kṛ­tsa­rvā­rtha­pa­ri­cche­da<span type="hard-break">- </span><lb n="11,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,33</span>katvāt yan ma­no­kṣā­pe­kṣaṃ tat tu na sa­kṛ­tsa­rvā­rtha­pa­ri­cche­da­kaṃ dṛṣṭaṃ ya­thā­sma­dā­di­jñā­naṃ na ca ta­the­da­m iti ma­no­pe­kṣa­tva­sya <lb n="11,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 011,34</span>ni­rā­ka­ra­ṇā­t | nanv evaṃ śa­ṣku­lī­bha­kṣa­ṇā­dau rū­pā­di­jñā­na­paṃ­ca­kaṃ ma­no­kṣā­na­pe­kṣaṃ sa­kṛ­drū­pā­di­paṃ­ca­ka­pa­ri­cche­da­ka­tvā­d ya<span type="hard-break">- </span><pb n="012"/><lb n="12,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,01</span>n naivaṃ tan naivaṃ dṛṣṭaṃ ya­thā­nya­tra kramaśo rū­pā­di­jñā­naṃ na ca ta­the­da­m ato kṣa­ma­no­na­pe­kṣa­m ity apy aniṣṭaṃ siddhyed iti mā maṃsthāḥ <lb n="12,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,02</span>sā­dha­na­syā­si­ddha­tvā­t­, pa­ra­syā­pi hi nai­kāṃ­te­na śa­ṣku­lī­bha­kṣa­ṇā­dau rū­pā­di­jñā­na­paṃ­ca­ka­sya sa­kṛ­drū­pā­di­paṃ­ca­ka­pa­ri­cche<span type="hard-break">- </span><lb n="12,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,03</span>dakatvaṃ siddhaṃ | so pa­yo­ga­syā­ne­ka­jñā­na­syai­ka­trā­tma­ni kra­ma­bhā­vi­tva­va­ca­nā­t | śaktito nu­pa­yu­kta­sya yau­ga­pa­dya­syā­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="12,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,04</span>siddheḥ | pra­tī­ti­vi­ru­ddhaṃ cā­syā­kṣa­ma­no­na­pe­kṣa­tva­sā­dha­naṃ ta­da­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­yi­ta­yā ta­da­pe­kṣa­tva­si­ddhe­r anyathā <lb n="12,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,05</span>ka­sya­ci­t ta­da­pe­kṣa­tvā­yo­gā­t | tataḥ ka­sya­ci­t sa­kṛ­tsū­kṣmā­dya­rtha­sā­kṣā­tka­ra­ṇa­m icchatā ma­no­kṣā­na­pe­kṣa­m e­ṣi­ta­vya­m iti <lb n="12,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,06</span>nā­kṣā­na­pe­kṣa­tva­vi­śe­ṣa­ṇaṃ sū­kṣmā­dya­rtho­pa­de­śa­syā­si­ddhaṃ siddham apy etad a­na­rtha­kaṃ tat sā­kṣā­tka­rtṛ­pū­rva­ka­tva­sā­mā­nya­sya sādha<span type="hard-break">- </span><lb n="12,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,07</span>yitum a­bhi­pre­ta­tvā­n na vā sa­rva­jña­vā­di­naḥ si­ddha­sā­dhya­tā­, nāpi sā­dhyā­vi­ka­la­tvā­d u­dā­ha­ra­ṇa­syā­nu­pa­pa­tti­r ity anye | te pi <lb n="12,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,08</span>sva­ma­tā­na­pe­kṣaṃ bruvāṇā na pra­ti­ṣi­dhyaṃ­te pa­rā­nu­ro­dhā­t ta­thā­bhi­dhā­nā­t | sva­si­ddhāṃ­tā­nu­sā­ri­ṇāṃ tu sa­pha­la­m akṣāna<span type="hard-break">- </span><lb n="12,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,09</span>pe­kṣa­tva­vi­śe­ṣa­ṇa­m ity uktam eva | ta­da­nu­mā­tṛ­pū­rva­ka­sū­kṣmā­dya­rtho­pa­de­śe nā­kṣā­na­pe­kṣā­vi­ta­tha­tva­m a­nai­kāṃ­ti­ka­m ity api na <lb n="12,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,10</span>śaṃ­ka­nī­yaṃ | liṃ­gā­na­pe­kṣa­tva­vi­śe­ṣa­ṇā­t | na cedam asiddhaṃ pa­ro­pa­de­śa­pū­rva­ke sū­kṣmā­dya­rtho­pa­de­śe liṃ­gā­na­pe­kṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="12,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,11</span>vi­ta­tha­tva­pra­si­ddheḥ | tenaiva vya­bhi­cā­rī­da­m iti cet na, pa­ro­pa­de­śā­na­pe­kṣa­tva­vi­śe­ṣa­ṇā­t | tad asiddhaṃ dha­rmā­dyu­pa­de­śa­sya <lb n="12,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,12</span>sarvadā pa­ro­pa­de­śa­pū­rva­ka­tvā­t | tad uktaṃ | dharme co­da­nai­va pramāṇaṃ nānyat | kiṃ ca | ne­ndri­ya­m iti kaścit | <lb n="12,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,13</span>tatra ke yaṃ codanā nāma ? kriyāyāḥ pra­va­rta­kaṃ va­ca­na­m iti cet tat pu­ru­ṣe­ṇa vyākhyātaṃ svato vā kriyāyāḥ <lb n="12,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,14</span>pra­va­rta­kaṃ śrotuḥ syāt ? na tāvat svata e­vā­cā­rya­co­di­taḥ ka­ro­mī­ti hi dṛśyate na va­ca­na­co­di­ta iti | nanv a<span type="hard-break">- </span><lb n="12,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,15</span>pau­ru­ṣe­yā­d va­ca­nā­t pra­va­rta­mā­no va­ca­na­co­di­taḥ ka­ro­mī­ti pra­ti­pa­dya­te pau­ru­ṣe­yā­d ā­cā­rya­co­di­ta iti viśeṣo sty eveti <lb n="12,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,16</span>cet | syād evaṃ yadi me­gha­dhvā­na­va­da­pau­ru­ṣe­yaṃ vacanaṃ pu­ru­ṣa­pra­ya­tna­ni­ra­pe­kṣaṃ pra­va­rta­kaṃ kriyāyāḥ pra­tī­ye­ta­, na ca <lb n="12,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,17</span>pra­tī­ya­te | sarvadā pu­ru­ṣa­vyā­pā­rā­pe­kṣa­tvā­t ta­tsva­rū­pa­lā­bha­sya | pu­ru­ṣa­pra­ya­tno bhi­vyaṃ­ja­ka­s tasyeti cen nai­kāṃ­ta­ni­tya­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="12,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,18</span>bhi­vya­ktya­saṃ­bha­va­sya sa­ma­rthi­ta­tvā­t | pu­ru­ṣe­ṇa vyā­khyā­ta­m a­pau­ru­ṣe­yaṃ vacaḥ kriyāyāḥ pra­va­rta­ka­m iti cet, sa <lb n="12,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,19</span>puruṣaḥ pra­tya­yi­to '­pra­tya­yi­to vā ? na tāvat pra­tya­yi­to tī­ndri­yā­rtha­jñā­na­vi­ka­la­sya rā­ga­dve­ṣa­va­taḥ sa­tya­vā­di­ta­yā <lb n="12,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,20</span>pra­tye­tu­m aśakteḥ | syād a­pīṃ­dri­ya­go­ca­re rthe '­nu­mā­na­go­ca­re vā pu­ru­ṣa­sya pra­tya­yi­tā nanu tṛ­tī­ya­sthā­naṃ saṃkrāṃte jātyaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="12,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,21</span>dhasyeva rū­pa­vi­śe­ṣe­ṣu | na ca brahmā ma­nvā­di­r vā­tī­ndri­yā­rtha­da­rśī rā­ga­dve­ṣa­vi­ka­lo vā sa­rva­do­pa­ga­to yato smāt pra<span type="hard-break">- </span><lb n="12,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,22</span>tya­yi­tā­c co­da­nā­vyā­khyā­naṃ pra­mā­ṇya­m u­pe­yā­d ity uktaṃ prāk | svayam a­pra­tya­yi­tā­t tu pu­ru­ṣā­t ta­dvyā­khyā­naṃ pra­va­rta­mā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="12,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,23</span>m a­sa­tya­m eva nadyās tīre phalāni saṃtīti lau­ki­ka­va­ca­na­va­t | na cā­pau­ru­ṣe­yaṃ va­ca­na­m a­ta­thā­bhū­ta­m apy arthaṃ brūyād iti <lb n="12,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,24</span>vi­pra­ti­ṣi­ddhaṃ yatas ta­dvyā­khyā­na­m asatyaṃ na syāt | lau­ki­ka­m api hi va­ca­na­m arthaṃ bravīti bo­dha­ya­ti bu­dhya­mā­na­sya <lb n="12,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,25</span>nimittaṃ bha­va­tī­ty ucyate vi­ta­thā­rthā­bhya­dhā­yi ca dṛṣṭam a­vi­pra­ti­ṣe­dhā­t | tad yadārthaṃ bravīti na tadā vi­ta­thā­rthā­bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="12,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,26</span>dhāyi | yadā tu bā­dha­ka­pra­tya­yo­tpa­ttau vi­ta­thā­rthā­bhi­dhā­yi na tadā yathārthaṃ bravīty a­vi­pra­ti­ṣe­dhe ve­da­va­ca­ne pi <lb n="12,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,27</span>tathā vi­pra­ti­ṣe­dho mā bhūt, tatra bā­dha­ka­pra­tya­yo­tpa­tte­r a­saṃ­bha­vā­d vi­pra­ti­ṣe­dha eveti cet, nā­gni­ho­trā­t svargo <lb n="12,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,28</span>bha­va­tī­ti co­da­nā­yāṃ bā­dha­ka­sa­dbhā­vā­t | tathā hi | nā­gni­ho­traṃ sva­rga­sā­dha­naṃ hiṃ­sā­he­tu­tvā­t sā­dha­na­va­dha­va­t sādhana<span type="hard-break">- </span><lb n="12,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,29</span>vadho vā na sva­rga­sā­dha­na­s tata e­vā­gni­ho­tra­va­t | vi­dhi­pū­rva­ka­sya pa­śvā­di­va­dha­sya vi­hi­tā­nu­ṣṭhā­na­tve­na hiṃ­sā­he­tu<span type="hard-break">- </span><lb n="12,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,30</span>tvā­bhā­vā­t asiddho hetur iti cet, tarhi vi­dhi­pū­rva­ka­sya sā­dha­na­va­dha­sya khā­ra­pa­ṭi­kā­nāṃ vi­hi­tā­nu­ṣṭhā­na­tve­na <lb n="12,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,31</span>hiṃ­sā­he­tu­tvaṃ mā bhūd iti sa­dha­na­va­dhā­t svargo bha­va­tī­ti vacanaṃ pra­mā­ṇa­m astu tasyāpy ai­hi­ka­pra­tya­vā­ya­pa­ri­hā­ra­sa­ma­rthe ti<span type="hard-break">- </span><lb n="12,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,32</span>ka­rta­vya­tā­la­kṣa­ṇa­vi­dhi­pū­rva­ka­tvā­vi­śe­ṣā­t | na hi ve­da­vi­hi­ta­m eva vi­hi­tā­nu­ṣṭhā­naṃ­, na punaḥ kha­ra­pa­ṭa­śā­stra<span type="hard-break">- </span><lb n="12,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,33</span>vi­hi­ta­m ity atra pra­mā­ṇa­m asti yāgaḥ | śre­yo­rthi­nāṃ vi­hi­tā­nu­ṣṭhā­naṃ śre­ya­ska­ra­tvā­n na sa­dha­na­va­dha­s ta­dvi­pa­rī­ta­tvā­d iti <lb n="12,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,34</span>cet | kuto yāgasya śre­ya­ska­ra­tvaṃ ? dha­rma­śa­bde­no­cya­mā­na­tvā­t | yo hi yāgam a­nu­ti­ṣṭha­ti taṃ '­dhā­rmi­ka­' iti <lb n="12,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 012,35</span>sa­mā­ca­kṣa­te­, yaś ca yasya kartā sa tena sa­mā­khyā­ya­te yathā yācako lāvaka iti | tena yaḥ puruṣaṃ niḥśreya<span type="hard-break">- </span><pb n="013"/><lb n="13,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,01</span>sena saṃ­yu­na­kti sa dha­rma­śa­bde­no­cya­te | na kevalaṃ loke, vede pi "­ya­jñe­na yajñam a­ya­jaṃ­ta de­vā­stā­ni dharmāṇi <lb n="13,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,02</span>pra­tha­mā­ny āsann iti" ya­ja­ti­śa­bda­vā­cya evārthe dha­rma­śa­bdaṃ sa­mā­ma­naṃ­tī­ti śavarāḥ | so 'yaṃ ya­thā­rtha­nā­mā śiṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="13,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,03</span>vi­cā­ra­ba­hi­rbhū­ta­tvā­t | na hi śiṣṭāḥ kvacid dha­rmā­dha­rma­vya­pa­de­śa­mā­trā­d eva śre­ya­ska­ra­tva­m a­śre­ya­ska­ra­tvaṃ vā <lb n="13,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,04</span>pra­ti­yaṃ­ti­, tasya vya­bhi­cā­rā­t | kvacid a­śre­ya­ska­re pi hi dha­rma­vya­pa­de­śo dṛṣṭo yathā māṃ­sa­vi­kra­yi­ṇāṃ māṃ­sa­dā­ne <lb n="13,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,05</span>śre­ya­ska­re pi vā dha­rma­vya­pa­de­śo­, yathā saṃnyāse svaghātī pā­pa­ka­rme­ti ta­dvi­dhā­yi­ni kaiścid bhā­ṣa­ṇā­t | sarvair yasya <lb n="13,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,06</span>dha­rma­vya­pa­de­śaḥ pra­ti­pa­dya­te sa śre­ya­ska­ro nānya iti cet | tarhi na yāgaḥ śre­ya­ska­ra­s tasya sau­ga­tā­di­bhi­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="13,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,07</span>dha­rma­tve­na vya­pa­di­śya­mā­na­tvā­t | sa­ka­lai­r ve­da­vā­di­bhi­r yāgasya dha­rma­tve­na vya­pa­di­śya­mā­na­tvā­c chre­ya­ska­ra­tve sarvaiḥ <lb n="13,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,08</span>khā­ra­pa­ṭi­kaiḥ sa­dha­na­va­dha­sya dha­rma­tve­na vya­pa­di­śya­mā­na­ta­yā śre­ya­ska­ra­tvaṃ kiṃ na bha­ve­t­, yataḥ śre­yo­rthi­nāṃ <lb n="13,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,09</span>saṃ­vi­hi­tā­nu­ṣṭhā­naṃ na syāt | lo­ka­ga­rhi­ta­tva­m u­bha­ya­tra sa­mā­na­m | ke­ṣāṃ­ci­d a­ga­rhi­ta­tvaṃ ceti tato na sadhana<span type="hard-break">- </span><lb n="13,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,10</span>va­dhā­gni­ho­tra­yoḥ pra­tya­vā­ye­ta­ra­sā­dha­na­tva­vya­va­sthā | pra­tya­kṣā­di­pra­mā­ṇa­ba­lā­t tu nā­gni­ho­tra­sya śre­ya­ska­ra­tva­si­ddhi­r iti <lb n="13,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,11</span>nāsyaiva vi­hi­tā­nu­ṣṭhā­na­tvaṃ­, yato hiṃ­sā­he­tu­tvā­bhā­vā­d asiddho hetuḥ syāt | tan na pra­kṛ­ta­co­da­nā­yāṃ bā­dha­ka­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="13,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,12</span>ni­śca­yā­d a­rtha­ta­s ta­thā­bhā­ve saṃ­śa­yā­nu­da­yaḥ pu­ru­ṣa­va­ca­na­vi­śe­ṣa­va­d iti na ta­du­pa­de­śa­pū­rva­ka eva sarvadā dha­rmā­dyu­pa­de­śo <lb n="13,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,13</span>yenāsya pa­ro­pa­de­śā­na­pe­kṣa­tva­vi­śe­ṣa­ṇa­m asiddhaṃ nāma | na ca pa­ro­pa­de­śa­liṃ­ga­jñā­nā­pe­kṣā vi­ta­tha­tve pi ta­tsā­kṣā­tka­rtṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="13,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,14</span>pū­rva­ka­tvaṃ sū­kṣmā­dya­rtho­pa­de­śa­sya pra­si­ddha­sya no­pa­pa­dya­te tathā vi­nā­bhā­vaṃ saṃ­de­hā­yo­gā­d ity a­na­va­dyaṃ sa­rva­vi­do jñā­pa­ka­m | </p><p n="a_22" rend="justify"><lb n="13,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,15</span>a­tha­vā­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_23"><l ana="bt" n="bt_1.0.10ab"><lb n="13,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.10ab</span>sū­kṣmā­dya­rtho pi vādhyakṣaḥ ka­sya­ci­t sakalaḥ sphuṭam | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.10cd"><lb n="13,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.10cd</span>śru­ta­jñā­nā­dhi­ga­mya­tvā­n na­dī­dvī­pā­dī­de­śa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_24" rend="justify"><lb n="13,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,18</span>dha­rmā­dha­rmā­v eva so­pā­ya­he­yo­pā­de­ya­ta­ttva­m eva vā ka­sya­ci­d adhyakṣaṃ sā­dha­nī­yaṃ na tu sakalo rtha iti na sādhīyaḥ <lb n="13,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,19</span>sa­ka­lā­rtha­pra­tya­kṣa­tvā­sā­dha­ne ta­da­dhya­kṣā­si­ddheḥ | saṃvṛtyā sa­ka­lā­rthaḥ pratyakṣaḥ sādhya ity u­nma­tta­bhā­ṣi­taṃ sphuṭaṃ tasya <lb n="13,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,20</span>ta­thā­bhā­vā­si­ddhau ka­sya­ci­t pra­mā­ṇa­tā­nu­pa­pa­tteḥ | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_25"><l ana="bt" n="bt_1.0.11ab"><lb n="13,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.11ab</span>na hetoḥ sa­rva­thai­kāṃ­tai­r a­ne­kāṃ­taḥ ka­thaṃ­ca­na | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.11cd"><lb n="13,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.11cd</span>śru­ta­jñā­nā­dhi­ga­mya­tvā­t teṣāṃ dṛ­ṣṭe­ṣṭa­bā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.12ab"><lb n="13,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.12ab</span>sthā­na­tra­yā­vi­saṃ­vā­di­śru­ta­jñā­naṃ hi vakṣyate | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.12cd"><lb n="13,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.12cd</span>te­nā­dhi­ga­mya­mā­na­tvaṃ siddhaṃ sarvatra vastuni || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_26" rend="justify"><lb n="13,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,25</span>tataḥ pra­kṛ­ta­he­to­r a­vya­bhi­cā­ri­tā pa­kṣa­vyā­pa­ka­tā ca sā­mā­nya­to boddhavyā | yataś caivaṃ sa­rva­jña­sā­dha­na­m a­na­va­dya­m | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_27"><l ana="bt" n="bt_1.0.13ab"><lb n="13,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.13ab</span>tato 'siddhaṃ pa­ra­syā­tra jñā­pa­kā­nu­pa­laṃ­bha­na­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.13cd"><lb n="13,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.13cd</span>no bhā­va­sā­dha­nā­yā­laṃ sa­rva­ta­ttvā­rtha­ve­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_28" rend="justify"><lb n="13,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,28</span>svayaṃ siddhaṃ hi kiṃcit ka­sya­ci­t sādhakaṃ nā­nya­thā­ti­pra­saṃ­gā­t | siddham api —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_29"><l ana="bt" n="bt_1.0.14ab"><lb n="13,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.14ab</span>sva­saṃ­baṃ­dhi yadīdaṃ syād vya­bhi­cā­ri­pa­yo­ni­dheḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.14cd"><lb n="13,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.14cd</span>aṃbhaḥ kuṃ­bhā­di­saṃ­khyā­naiḥ sadbhir a­jñā­ya­mā­na­kaiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l></lg><p n="a_30" rend="justify"><lb n="13,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,31</span>na hi pa­yo­ni­dhe­r aṃbhaḥ kuṃ­bhā­di­saṃ­khyā­naṃ ba­hvaṃ­bha­stvā­t kū­pāṃ­bho­va­d ity a­nu­mā­nā­t | tat teṣām a­jñā­ya­mā­na­te­ti cet, <lb n="13,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,32</span>nāto vi­śe­ṣe­ṇā­si­ddhe­s ta­tsaṃ­khyā­na­mā­tre­ṇā­vya­bhi­cā­rā­co­da­nā­t | e­te­nā­rthā­pa­ttyu­pa­mā­nā­bhyāṃ jñā­ya­mā­na­tā <lb n="13,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,33</span>pratyuktā | co­da­nā­ta­s ta­tpra­ti­si­ddhi­r iti cet | na | tasyāḥ kā­ryā­rthā­d anyatra pra­mā­ṇa­tā­ni­ṣṭeḥ | pareṣāṃ tu tāni <lb n="13,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 013,34</span>saṃtīty ā­ga­mā­t pra­ti­pa­tte­r yuktaṃ tair vya­bhi­cā­ra­co­da­na­m | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_31"><l ana="bt" n="bt_1.0.15ab"><pb n="014"/><lb n="14,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.15ab</span>sa­rva­saṃ­baṃ­dhi tadboddhuṃ kiṃcid bodhair na śakyate | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.15cd"><lb n="14,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.15cd</span>sa­rva­bo­ddhā­sti cet kaścit tadboddhā kiṃ ni­ṣi­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l></lg><p n="a_32" rend="justify"><lb n="14,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 014,03</span>sa­rva­saṃ­baṃ­dhi tad jñā­tā­si­ddhaṃ­, kiṃcid jñair jñātum a­śa­kya­tvā­t | na ca sa­rva­jña­s ta­dbo­ddhā­sti ta­tpra­ti­ṣe­dha<span type="hard-break">- </span><lb n="14,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 014,04</span>vi­ro­dhā­t | ṣaṅbhiḥ pramāṇaiḥ sarvajño na vāryata iti cāyuktaṃ | ya­smā­t­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_33"><l ana="bt" n="bt_1.0.16ab"><lb n="14,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.16ab</span>sa­rva­saṃ­baṃ­dhi­sa­rva­jña­jñā­pa­kā­nu­pa­laṃ­bha­na­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.16cd"><lb n="14,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.16cd</span>na ca­kṣu­rā­di­bhi­r vedyam a­tya­kṣa­tvā­d a­dṛ­ṣṭa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.17ab"><lb n="14,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.17ab</span>nā­nu­mā­nā­da­liṃ­ga­tvā­t kā­rthā­pa­ttyu­pa­mā­ga­tiḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.17cd"><lb n="14,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.17cd</span>sa­rva­syā­na­nya­thā­bhā­va­sā­dṛ­śyā­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.18ab"><lb n="14,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.18ab</span>sa­rva­pra­mā­tṛ­saṃ­baṃ­dhi pra­tya­kṣā­di­ni­vā­ra­ṇā­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.18cd"><lb n="14,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.18cd</span>ke­va­lā­ga­ma­ga­myaṃ ca kathaṃ mī­māṃ­sa­ka­sya tat || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.19ab"><lb n="14,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.19ab</span>kāryerthe co­da­nā­jñā­naṃ pramāṇaṃ yasya saṃ­ma­ta­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.19cd"><lb n="14,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.19cd</span>tasya sva­rū­pa­sa­ttā­yāṃ ta­nnai­vā­ti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.20ab"><lb n="14,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.20ab</span>ta­djñā­pa­ko­pa­laṃ­bha­syā­bhā­vo '­bhā­va­pra­mā­ṇa­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.20cd"><lb n="14,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.20cd</span>sādhyate cen na tasyāpi sa­rva­trā­py a­pra­vṛ­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.21ab"><lb n="14,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.21ab</span>gṛhītvā va­stu­sa­dbhā­vaṃ smṛtvā ta­tpra­ti­yo­gi­na­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.21cd"><lb n="14,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.21cd</span>mānasaṃ nā­sti­tā­jñā­naṃ yeṣām a­kṣā­na­pe­kṣa­yā || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.22ab"><lb n="14,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.22ab</span>teṣām a­śe­ṣa­nṛ­jñā­te smṛte ta­djñā­pa­ke kṣaṇe | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.22cd"><lb n="14,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.22cd</span>jāyate nā­sti­tā­jñā­naṃ mānasaṃ tatra nānyathā || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.23ab"><lb n="14,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.23ab</span>na vā­śe­ṣa­na­ra­jñā­naṃ sakṛt sākṣād u­pe­ya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.23cd"><lb n="14,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.23cd</span>na kramād a­nya­saṃ­tā­na­pra­tya­kṣa­tvā­na­bhī­ṣṭi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l></lg><p n="a_34" rend="justify"><lb n="14,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 014,21</span>yad āptas tad a­dhi­ka­ra­ṇa­sya va­ca­nā­dya­nu­mā­nā­t si­ddhi­sa­dbhā­vā­t ta­da­bhi­prā­ya­sya ca ta­da­nu­pa­laṃ­bha­nā­n niṣedhe sādhye kuto <lb n="14,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 014,22</span>na doṣa iti na vācyam | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_35"><l ana="bt" n="bt_1.0.24ab"><lb n="14,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.24ab</span>a­ne­kāṃ­te hi vi­jñā­na­m e­kāṃ­tā­nu­pa­laṃ­bha­na­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.24cd"><lb n="14,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.24cd</span>ta­dvi­dhi­s ta­nni­ṣe­dha­ś ca mato nai­vā­nya­thā­ma­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l></lg><p n="a_36" rend="justify"><lb n="14,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 014,25</span>a­ne­kāṃ­to­pa­la­bdhi­r eva hi pra­ti­pa­ttu­r e­kāṃ­tā­nu­la­bdhiḥ pra­si­ddhai­va sva­saṃ­baṃ­dhi­nī sā cai­kāṃ­tā­bhā­va­m aṃ­ta­re­ṇā­nu­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="14,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 014,26</span>pa­dya­mā­nā ta­tsā­dha­nī­yā | na cā­ne­kāṃ­to­pa­laṃ­bhā­d e­vā­ne­kāṃ­ta­vi­dhi­r a­bhi­ma­taḥ sa eva cai­kāṃ­ta­pra­ti­ṣe­dha iti <lb n="14,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 014,27</span>nā­nu­mā­na­taḥ sā­dha­nī­ya­s tasya tatra vai­ya­rthyā­t | satyam etat | ka­sya­ci­t tu ku­ta­ści­t sā­kṣā­tkṛ­te py a­ne­kāṃ­te viparī<span type="hard-break">- </span><lb n="14,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 014,28</span>tā­ro­pa­da­rśa­nā­t ta­dvya­va­cche­do nu­pa­la­bdheḥ sādhyate | tato syāḥ sā­pha­lya­m eva pra­mā­ṇa­saṃ­pla­vo­pa­ga­mā­d vā na doṣaḥ | <lb n="14,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 014,29</span>pa­ra­syā­py ayaṃ nyāyaḥ samāna iti cet —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_37"><l ana="bt" n="bt_1.0.25ab"><lb n="14,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.25ab</span>naivaṃ sarvasya sa­rva­jña­jñā­pa­kā­nu­pa­da­rśa­na­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.25cd"><lb n="14,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.25cd</span>siddhaṃ ta­dda­rśa­nā­ro­po yena tatra ni­ṣi­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l></lg><p n="a_38" rend="justify"><lb n="14,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 014,32</span>sa­rva­saṃ­baṃ­dhi­ni sa­rva­jña­jñā­pa­kā­nu­pa­laṃ­bhe hi pra­ti­pa­ttuḥ svayaṃ siddhe ku­ta­ści­t ka­sya­ci­t sa­rva­jña­jñā­pa­ko­pa­laṃ­bha­sa­mā­ro­po <lb n="14,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 014,33</span>yadi vya­va­cche­dye­na tadā samāno nyāyaḥ syān na caivaṃ sa­rva­jñā­bhā­va­vā­di­nāṃ ta­da­si­ddheḥ | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_39"><l ana="bt" n="bt_1.0.26ab"><lb n="14,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.26ab</span>āsan saṃti bha­vi­ṣyaṃ­ti boddhāro vi­śva­dṛ­śva­naḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.26cd"><lb n="14,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.26cd</span>madanye pīti ni­rṇī­ti­r yathā sa­rva­jña­vā­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.27ab"><pb n="015"/><lb n="15,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.27ab</span>kiṃcij jñasyāpi tadvan me te­nai­ve­ti vi­ni­śca­yaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.27cd"><lb n="15,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.27cd</span>ity a­yu­kta­m a­śe­ṣa­jña­sā­dha­no­pā­ya­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l></lg><p n="a_40" rend="justify"><lb n="15,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,03</span>svayam a­sa­rva­jña­syā­pi sa­rva­vi­do boddhāro vṛttā vartaṃte va­rti­ṣyaṃ­te matto 'nye pīti yuktaṃ vaktuṃ, ta­tsi­ddhyu­pā­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="15,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,04</span>gha­ṭa­nā­t | tat punar a­sa­rva­jña­vā­di­na­s te pūrvaṃ nāsan na saṃti na bha­vi­ṣyaṃ­tī­ti pra­mā­ṇā­bhā­vā­t | ka­tha­m­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_41"><l ana="bt" n="bt_1.0.28ab"><lb n="15,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.28ab</span>ya­thā­ha­m a­nu­mā­nā­deḥ sarvajñaṃ vedmi tattvataḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.28cd"><lb n="15,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.28cd</span>tathānye pi narāḥ saṃtas ta­dbo­ddhā­ro ni­raṃ­ku­śāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l></lg><p n="a_42" rend="justify"><lb n="15,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,07</span>saṃtaḥ praśasyāḥ pre­kṣā­vaṃ­taḥ pu­ru­ṣā­s te madanye py a­nu­mā­nā­di­nā sa­rva­jña­sya boddhāraḥ pre­kṣā­va­ttvā­t ya­thā­ha­m iti <lb n="15,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,08</span>bruvato na kiṃcid bā­dha­ka­m asti | na ca pre­kṣā­va­ttvaṃ ma­mā­si­ddhaṃ ni­ra­va­dyaṃ sa­rva­vi­dyā­ve­da­ka­pra­mā­ṇa­vā­di­tvā­t | yo <lb n="15,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,09</span>hi yatra ni­ra­va­dyaṃ pramāṇaṃ vakti sa tatra pre­kṣā­vā­n iti su­pra­si­ddha­m | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_43"><l ana="bt" n="bt_1.0.29ab"><lb n="15,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.29ab</span>yathā mama na ta­djña­pte­r u­pa­laṃ­bho sti jā­tu­ci­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.29cd"><lb n="15,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.29cd</span>tathā sa­rva­nṛ­ṇā­m ity a­jñā­na­syai­va vi­ce­ṣṭi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.30ab"><lb n="15,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.30ab</span>hetor na­ra­tva­kā­yā­di­ma­ttvā­de­r vya­bhi­cā­ra­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.30cd"><lb n="15,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.30cd</span>syā­dvā­di­nai­va vi­śva­jña­m a­nu­mā­ne­na jānatā || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l></lg><p n="a_44" rend="justify"><lb n="15,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,14</span>madanye puruṣāḥ sa­rva­jña­jñā­pa­ko­pa­laṃ­bha­śū­nyāḥ pu­ru­ṣa­tvā­t kā­yā­di­ma­ttvā­d ya­thā­ha­m iti vacas ta­mo­vi­la­si­ta­m eva | <lb n="15,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,15</span>hetoḥ syā­dvā­di­nā­nai­kāṃ­tā­t | tasya pa­kṣī­ka­ra­ṇā­d adoṣa iti cet | na | pakṣasya pra­tya­kṣā­nu­mā­na­bā­dha­pra­sa­kteḥ | <lb n="15,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,16</span>sa­rva­jña­vā­di­no hi sa­rva­jña­jñā­pa­ka­m a­nu­mā­nā­di­sva­saṃ­ve­da­na­pra­tya­kṣaṃ pra­ti­vā­di­na­ś ca ta­dva­ca­na­vi­śe­ṣo­tthā­nu­mā­na­si­ddhaṃ <lb n="15,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,17</span>sa­rva­pu­ru­ṣā­ṇāṃ sa­ka­la­vi­tsā­dha­nā­nu­bha­va­na­śū­nya­tvaṃ bādhate hetuś cā­tī­ta­kā­laḥ syād iti nā­sa­rva­jña­vā­di­nāṃ sarva<span type="hard-break">- </span><lb n="15,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,18</span>vido boddhāro na kecid iti vaktuṃ yuktam | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_45"><l ana="bt" n="bt_1.0.31ab"><lb n="15,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.31ab</span>jñā­pa­kā­nu­pa­laṃ­bho sti tan na ta­tpra­ti­ṣe­dha­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.31cd"><lb n="15,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.31cd</span>kā­ra­kā­nu­pa­laṃ­bha­s tu pra­ti­ghā­tī­ṣya­te 'grataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l></lg><p n="a_46" rend="justify"><lb n="15,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,21</span>tad evaṃ siddho vi­śva­ta­ttvā­nāṃ jñātā ta­da­bhā­va­sā­dha­na­sya jñā­pa­kā­nu­pa­laṃ­bha­sya kā­ra­kā­nu­pa­laṃ­bha­sya ca <lb n="15,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,22</span>ni­rā­ka­ra­ṇā­t | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_47"><l ana="bt" n="bt_1.0.32ab"><lb n="15,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.32ab</span>ka­lma­ṣa­pra­kṣa­ya­ś cāsya vi­śva­ta­ttvā­t pra­tī­ya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.32cd"><lb n="15,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.32cd</span>tam aṃ­ta­re­ṇa ta­dbhā­vā­nu­pa­pa­tti­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l></lg><p n="a_48" rend="justify"><lb n="15,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,25</span>sa­rva­ta­ttvā­rtha­jñā­naṃ ca ka­sya­ci­t syāt ka­lma­ṣa­pra­kṣa­ya­ś ca na syād iti na śaṃ­ka­nī­yaṃ tadbhāva eva tasya sadbhāvo<span type="hard-break">- </span><lb n="15,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,26</span>pa­pa­tti­si­ddheḥ | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_49"><l ana="bt" n="bt_1.0.33ab"><lb n="15,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.33ab</span>jāyate tadvidhaṃ jñānaṃ sve sati pra­ti­baṃ­dha­ri | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.33cd"><lb n="15,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.33cd</span>spa­ṣṭa­svā­rthā­va­bhā­si­tvā­n ni­rdo­ṣa­na­ya­nā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l></lg><p n="a_50" rend="justify"><lb n="15,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,29</span>sa­rva­jña­vi­jñā­na­sya svaṃ pra­ti­baṃ­dha­kaṃ kalmaṣaṃ tasminn asaty eva tad bhavati spa­ṣṭa­sva­vi­ṣa­yā­va­bhā­si­tvā­t nirdoṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="15,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,30</span>ca­kṣu­rā­di­va­d ity atra nāsiddhaṃ sādhanaṃ pra­mā­ṇa­sa­dbhā­vā­t | </p><p n="a_51" rend="justify"><lb n="15,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 015,31</span>nanv ā­mū­la­ka­lma­ṣa­sya kṣaye kiṃ pra­mā­ṇa­m iti ced imaṃ brū­ma­he­;­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_52"><l ana="bt" n="bt_1.0.34ab"><lb n="15,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.34ab</span>kṣīyate kvacid āmūlaṃ jñānasya pra­ti­baṃ­dha­ka­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.34cd"><lb n="15,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.34cd</span>sa­ma­gra­kṣa­ya­he­tu­tvā­l locane ti­mi­rā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l></lg><p n="a_53" rend="justify"><pb n="016"/><lb n="16,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 016,01</span>sa­ma­gra­kṣa­ya­he­tu­kaṃ hi cakṣuṣi ti­mi­rā­di na punar u­dbha­va­ddṛ­ṣṭaṃ ta­dva­tsa­rva­vi­do jñā­na­pra­ti­baṃ­dha­ka­m iti | nanu <lb n="16,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 016,02</span>kṣa­ya­mā­tra­si­ddhā­v apy ā­mū­la­kṣa­yo sya na siddhyet | punar nayane ti­mi­ra­m u­dbha­va­d dṛṣṭam eveti cen na, tadā tasya sa­ma­gra­kṣa­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="16,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 016,03</span>he­tu­tvā­bhā­vā­t | sa­ma­gra­kṣa­ya­he­tu­ka­m eva hi ti­mi­rā­di­ka­m i­ho­dā­ha­ra­ṇaṃ nānyat | na cānena hetor a­nai­kāṃ­ti­ka­tā <lb n="16,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 016,04</span>tatra ta­da­bhā­vā­t | kiṃ punaḥ ke­va­la­sya pra­ti­baṃ­dha­kaṃ ya­syā­tyaṃ­ta­pa­ri­kṣa­yaḥ kvacit sādhyata iti nā­kṣe­pta­vya­m | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_54"><l ana="bt" n="bt_1.0.35ab"><lb n="16,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.35ab</span>moho jñā­na­dṛ­gā­vṛ­ttyaṃ­ta­rā­yāḥ pra­ti­baṃ­dha­kāḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.35cd"><lb n="16,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.35cd</span>ke­va­la­sya hi vakṣyaṃte tadbhāve ta­da­nu­dbha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l></lg><p n="a_55" rend="justify"><lb n="16,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 016,07</span>yad bhāve ni­ya­me­na ya­syā­nu­dbha­va­s tat tasya pra­ti­baṃ­dha­kaṃ yathā timiraṃ ne­tra­vi­jñā­na­sya mo­hā­di­bhā­vo sma­dā­de­ś ca<span type="hard-break">- </span><lb n="16,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 016,08</span>kṣu­rjñā­nā­nu­dbha­va­ś ca ke­va­la­sye­ti mo­hā­da­ya­s ta­tpra­ti­baṃ­dha­kāḥ pra­va­kṣyaṃ­te | tato na dharmiṇo 'siddhiḥ | </p><p n="a_56" rend="justify"><lb n="16,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 016,09</span>kaḥ punar etat kṣa­ya­he­tuḥ samagro yad bhāvād dhe­tu­si­ddhi­r iti ce­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_57"><l ana="bt" n="bt_1.0.36ab"><lb n="16,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.36ab</span>teṣāṃ pra­kṣa­ya­he­tū ca pūrṇau saṃ­va­ra­ni­rja­re | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.36cd"><lb n="16,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.36cd</span>te ta­po­ti­śa­yā­t sādhoḥ ka­sya­ci­d bhavato dhruvam || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.37ab"><lb n="16,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.37ab</span>tapo hy a­nā­ga­tā­ghau­gha­pra­va­rta­na­ni­ro­dha­na­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.37cd"><lb n="16,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.37cd</span>ta­jja­nma­he­tu­saṃ­ghā­ta­pra­ti­pa­kṣa­ya­to yathā || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.38ab"><lb n="16,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.38ab</span>bha­vi­ṣya­tkā­la­kū­ṭā­di­vi­kā­rau­gha­ni­ro­dha­na­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.38cd"><lb n="16,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.38cd</span>maṃ­tra­dhyā­na­vi­dhā­nā­di sphuṭaṃ loke pra­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.39ab"><lb n="16,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.39ab</span>nṛṇām apy a­gha­saṃ­baṃ­dho rā­ga­dve­ṣā­di­he­tu­kaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.39cd"><lb n="16,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.39cd</span>duḥ­khā­di­pha­la­he­tu­tvā­d a­ti­bhu­kti­vi­ṣā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.40ab"><lb n="16,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.40ab</span>ta­dvi­ro­dhi­vi­rā­gā­di­rū­paṃ tapa i­ho­cya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.40cd"><lb n="16,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.40cd</span>ta­da­si­ddhā­v a­ta­jja­nma­kā­ra­ṇa­pra­ti­pa­kṣa­tā || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.41ab"><lb n="16,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.41ab</span>tadā duḥ­kha­pha­laṃ ka­rma­saṃ­ci­taṃ pra­ti­ha­nya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.41cd"><lb n="16,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.41cd</span>kā­ya­kle­śā­di­rū­pe­ṇa tapasā ta­tsa­jā­ti­nā || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.42ab"><lb n="16,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.42ab</span>svā­dhyā­yā­di­sva­bhā­ve­na pa­ra­pra­śa­ma­mū­rti­nā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.42cd"><lb n="16,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.42cd</span>baddhaṃ sā­tā­di­kṛ­tka­rma śa­krā­di­su­kha­jā­ti­nā || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l></lg><p n="a_58" rend="justify"><lb n="16,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 016,24</span>ke­va­la­pra­ti­baṃ­dha­ka­syā­nā­ga­ta­sya saṃ­ci­ta­sya vā­tyaṃ­ti­ka­kṣa­ya­he­tū samagrau saṃ­va­ra­ni­rja­re ta­po­ti­śa­yā­t ka­sya­ci­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="16,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 016,25</span>vaśyaṃ bhavata eveti pra­mā­ṇa­si­ddhaṃ tasya sa­ma­gra­kṣa­ya­he­tu­tva­sā­dha­naṃ yataḥ | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_59"><l ana="bt" n="bt_1.0.43ab"><lb n="16,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.43ab</span>tato niḥ­śe­ṣa­ta­ttvā­rtha­ve­dī pra­kṣī­ṇa­ka­lma­ṣaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.43cd"><lb n="16,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.43cd</span>śre­yo­mā­rga­sya netāsti sa saṃ­stu­tya­s ta­da­rthi­bhiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l></lg><p n="a_60" rend="justify"><lb n="16,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 016,28</span>nanu niḥ­śe­ṣa­ta­ttvā­rtha­ve­di­tve pra­kṣī­ṇa­ka­lma­ṣa­tve ca cā­ri­trā­khye sa­mya­gda­rśa­nā­vi­nā­bhā­vi­ni siddhe pi <lb n="16,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 016,29</span>bha­ga­va­taḥ śa­rī­ra­tve­nā­va­sthā­nā­saṃ­bha­vā­n na śre­yo­mā­rgo­pa­de­śi­tvaṃ tathāpi ta­da­va­sthā­ne śa­rī­ra­tvā­bhā­va­sya ra­tna­tra­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="16,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 016,30</span>ni­baṃ­dha­na­tva­vi­ro­dhā­t tadbhāve py a­bhā­vā­t | kā­ra­ṇāṃ­ta­rā­pe­kṣā­yāṃ na ra­tna­tra­ya­m eva saṃ­sā­ra­kṣa­ya­ni­mi­tta­m iti kaścit | <lb n="16,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 016,31</span>so pi na vi­pa­ści­t | ya­smā­t­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_61"><l ana="bt" n="bt_1.0.44ab"><lb n="16,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.44ab</span>tasya da­rśa­na­śu­ddhyā­di­bhā­va­no­pā­tta­mū­rti­nā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.44cd"><lb n="16,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.44cd</span>pu­ṇya­tī­rtha­ka­ra­tve­na nāmnā saṃ­pā­di­ta­śri­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.45ab"><lb n="16,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.45ab</span>sthitasya ca ciraṃ svāyur vi­śe­ṣa­va­śa­va­rti­naḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.45cd"><lb n="16,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.45cd</span>śre­yo­mā­rgo­pa­de­śi­tvaṃ ka­thaṃ­ci­n na vi­ru­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l></lg><p n="a_62" rend="justify"><pb n="017"/><lb n="17,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,01</span>tasya niḥ­śe­ṣa­ta­ttvā­rtha­ve­di­naḥ sa­mu­dbhū­ta­ra­tna­tra­ya­syā­pi śa­rī­ri­tve­nā­va­sthā­naṃ svāyur vi­śe­ṣa­va­śa­va­rti­tvā­t | na hi <lb n="17,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,02</span>ta­dā­yu­r a­pa­va­rta­nī­yaṃ ye­no­pa­kra­ma­va­śā­t kṣī­ye­ta­, ta­da­kṣa­ye ca ta­da­vi­nā­bhā­vi­nā­m ā­di­ka­rma­tra­yo­da­yo pi ta­syā­va­ti­ṣṭha­te | <lb n="17,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,03</span>tataḥ sthitasya bha­ga­va­taḥ śre­yo­mā­rgo­pa­de­śi­tvaṃ katham api na vi­ru­dhya­te | kutas tarhi ta­syā­yuḥ­kṣa­yaḥ śe­ṣā­ghā­ti­ka­rma­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="17,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,04</span>yaś ca syād yato muktir iti cet pha­lo­pa­bho­gā­d āyuṣo ni­rja­ro­pa­va­rṇa­nā­d a­ghā­ti­ka­rma­tra­ya­sya ca śe­ṣa­syā­dhi­ka­sthi<span type="hard-break">- </span><lb n="17,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,05</span>ter daṃ­ḍa­ka­pā­ṭā­di­ka­ra­ṇa­vi­śe­ṣā­d a­pa­ka­rṣa­ṇā­di­ka­rma­vi­śe­ṣā­d veti brūmaḥ | na caivaṃ ra­tna­tra­ya­he­tu­tā mukter vyā­ha­nya­te <lb n="17,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,06</span>ni­śca­ya­na­yā­d a­yo­gi­ke­va­li­ca­ra­m a­sa­ma­ya­va­rti­no ra­tna­tra­ya­sya mu­kti­he­tu­tva­vya­va­sthi­teḥ | nanu sthi­ta­syā­py a­mo­ha­sya <lb n="17,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,07</span>mo­ha­vi­śe­ṣā­tma­ka­vi­va­kṣā­nu­pa­pa­tteḥ kutaḥ śre­yo­mā­rga­va­ca­na­pra­vṛ­tti­r iti ca na maṃtavyaṃ | tī­rtha­ka­ra­tva­nā­ma­ka­rma­ṇā <lb n="17,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,08</span>pu­ṇyā­ti­śa­ye­na ta­syā­ga­ma­la­kṣa­ṇa­tī­rtha­ka­ra­tva­śri­yaḥ saṃ­pā­da­nā­t tī­rtha­ka­ra­tva­nā­ma­ka­rma tu da­rśa­na­vi­śu­ddhyā­di­bhā­va­nā­ba­la<span type="hard-break">- </span><lb n="17,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,09</span>bhāvi vi­bhā­va­yi­ṣya­te | na ca mo­ha­va­ti vi­va­kṣā­nāṃ­ta­rī­ya­ka­tvaṃ va­ca­na­pra­vṛ­tte­r u­pa­la­bhya pra­kṣī­ṇa­mo­he pi tasya <lb n="17,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,10</span>ta­tpū­rva­ka­tva­sā­dha­naṃ śreyaḥ śa­rī­ra­tvā­deḥ pū­rva­sa­rva­jña­tvā­di­sā­dha­nā­nu­ṣaṃ­gā­t va­co­vi­va­kṣā­nāṃ­ta­rī­ya­ka­tvā­si­ddhe­ś ceti <lb n="17,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,11</span>ni­ra­va­dyaṃ sa­mya­gda­rśa­nā­di­tra­ya­he­tu­ka­mu­kti­vā­di­nāṃ śre­yo­mā­rgo­pa­de­śi­tva­m || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_63"><l ana="bt" n="bt_1.0.46ab"><lb n="17,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.46ab</span>jñā­na­mā­trā­t tu yo nāma muktim abhyeti kaścana | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.46cd"><lb n="17,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.46cd</span>tasya tan na tataḥ pūrvam a­jña­tvā­t pā­ma­rā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.47ab"><lb n="17,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.47ab</span>nāpi paścād a­va­sthā­nā­bhā­vā­d vā­gvṛ­ttya­yo­ga­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.47cd"><lb n="17,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.47cd</span>ā­kā­śa­sye­va muktasya kvo­pa­de­śa­pra­va­rta­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l></lg><p n="a_64" rend="justify"><lb n="17,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,16</span>sā­kṣā­da­śe­ṣa­ta­ttva­jñā­nā­t pūrvam ā­ga­ma­jñā­na­ba­lā­d yoginaḥ śre­yo­mā­rgo­pa­de­śi­tva­m a­vi­ru­ddha­m a­jña­tvā­si­ddhe­r iti na maṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="17,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,17</span>tavyaṃ | sa­rva­jña­ka­lpa­nā­na­rtha­kyā­t­, pa­ra­ma­tā­nu­sa­ra­ṇa­pra­sa­kte­ś ca | yo­gi­jñā­na­sa­ma­kā­laṃ tasya tad ity apy asāraṃ tattva<span type="hard-break">- </span><lb n="17,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,18</span>jñā­na­pū­rva­tva­vi­ro­dhā­t ta­du­pa­de­śa­sya ta­ttva­jñā­nā­t paścāt tu mukteḥ khasyeva vā­gvṛ­ttya­gha­ṭa­nā­t śa­rī­ra­tve­nā­va­sthā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="17,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,19</span>saṃ­bha­vā­d dūre sa­nmā­rgo­pa­de­śaḥ || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_65"><l ana="bt" n="bt_1.0.48ab"><lb n="17,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.48ab</span>saṃ­skā­ra­syā­kṣa­yā­t tasya yady a­va­sthā­na­m iṣyate | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.48cd"><lb n="17,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.48cd</span>tatkṣaye kāraṇaṃ vācyaṃ ta­ttva­jñā­nā­t paraṃ tvayā || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l></lg><p n="a_66" rend="justify"><lb n="17,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,22</span>na hi ta­ttva­jñā­na­m eva saṃ­skā­ra­kṣa­ye kā­ra­ṇa­m a­va­sthā­na­vi­ro­dha­sya ta­da­va­stha­tvā­t | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_67"><l ana="bt" n="bt_1.0.49ab"><lb n="17,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.49ab</span>saṃ­skā­ra­syā­yu­rā­khya­sya pa­ri­kṣa­ya­ni­baṃ­dha­na­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.49cd"><lb n="17,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.49cd</span>dharmam eva samādhiḥ syād iti kecit pra­ca­kṣa­te || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.50ab"><lb n="17,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.50ab</span>vi­jñā­nā­t so pi yady anyaḥ pra­ti­jñā­vyā­ha­ti­s tadā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.50cd"><lb n="17,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.50cd</span>sa cā­ri­tra­vi­śe­ṣo hi mukter mārgaḥ sthito bhavet || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l></lg><p n="a_68" rend="justify"><lb n="17,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,27</span>ta­ttva­jñā­nā­d anyata eva saṃ­pra­jñā­ta­yo­gā­t saṃ­sā­ra­kṣa­ye mu­kti­si­ddhi­s ta­ttva­jñā­nā­n muktir iti pratijñā hīyate <lb n="17,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 017,28</span>sa­mā­dhi­vi­śe­ṣa­ś ca cā­ri­tra­vi­śe­ṣaḥ syā­dvā­di­nāṃ mu­kti­mā­rgo vya­va­sthi­taḥ syāt || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_69"><l ana="bt" n="bt_1.0.51ab"><lb n="17,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.51ab</span>jñānam eva sthi­rī­bhū­taṃ sa­mā­dhi­r iti cen matam | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.51cd"><lb n="17,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.51cd</span>tasya pra­dhā­na­dha­rma­tve ni­vṛ­tti­s ta­tkṣa­yā­d yadi || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.52ab"><lb n="17,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.52ab</span>tadā so pi kuto jñānād u­kta­do­ṣā­nu­ṣaṃ­ga­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.52cd"><lb n="17,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.52cd</span>sa­mā­dhyaṃ­ta­ra­ta­ś cen na tu­lya­pa­rya­nu­yo­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.53ab"><lb n="17,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.53ab</span>tasya puṃsaḥ sva­rū­pa­tve prāg eva syāt pa­ri­kṣa­yaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.53cd"><lb n="17,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.53cd</span>saṃ­skā­ra­syā­sya ni­tya­tvā­n na ka­dā­ci­d a­saṃ­bha­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.54ab"><pb n="018"/><lb n="18,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.54ab</span>ā­vi­rbhā­va­ti­ro­bhā­vā­v api nā­tma­sva­bhā­va­gau | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.54cd"><lb n="18,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.54cd</span>pa­ri­ṇā­mo hi tasya syāt tathā pra­kṛ­ti­va­c ca tau || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.55ab"><lb n="18,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.55ab</span>tataḥ syā­dvā­di­nāṃ siddhaṃ mataṃ nai­kāṃ­ta­vā­di­nā­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.55cd"><lb n="18,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.55cd</span>ba­hi­raṃ­ta­ś ca vastūnāṃ pa­ri­ṇā­ma­vya­va­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l></lg><p n="a_70" rend="justify"><lb n="18,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,05</span>na sthi­ra­jñā­nā­tma­kaḥ saṃ­pra­jñā­to yogaḥ saṃ­skā­ra­kṣa­ya­kā­ra­ṇa­m iṣyate yatas tasya pra­dhā­na­dha­rma­tvā­t ta­tkṣa­yā­n muktiḥ <lb n="18,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,06</span>syāt | so pi ca tatkṣayo jñānād a­jñā­nā­d vā sa­mā­dhe­r iti pa­rya­nu­yo­ga­sya sa­mā­na­tvā­d a­na­va­sthā­na­m ā­śaṃ­kya­te | nāpi <lb n="18,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,07</span>pu­ru­ṣa­sva­rū­pa­mā­traṃ sa­mā­dhi­r yena tasya ni­tya­tvā­n nityaṃ muktir ā­pā­dya­te ta­dā­vi­rbhā­va­ti­ro­bhā­vā­bhā­vā­d anyathā pra­dhā­na­va­t puṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="18,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,08</span>so pi pa­ri­ṇā­ma­si­ddheḥ sa­rva­pa­ri­ṇā­mī­ti syā­dvā­dā­śra­ya­ṇaṃ pra­sa­jye­ta | kiṃ tarhi ? viśiṣṭaṃ pu­ru­ṣa­sva­rū­pa­m a­saṃ­pra­jñā­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="18,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,09</span>yogaḥ saṃ­skā­ra­kṣa­ya­kā­ra­ṇaṃ | na ca pra­ti­jñā­vyā­ghā­ta­s ta­ttva­jñā­nā­j jī­va­nmu­kte­r ā­sthā­nāṃ­ta­kā­le ta­ttvo­pa­de­śa­gha­ṭa­nā­t para<span type="hard-break">- </span><lb n="18,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,10</span>ma­niḥ­śre­ya­sa­sya sa­mā­dhi­vi­śe­ṣā­t saṃ­skā­ra­kṣa­ye pra­ti­jñā­nā­d iti vadann aṃ­dha­sa­rpa­bi­la­pra­ve­śa­nyā­ye­na syā­dvā­di­da­rśa­naṃ <lb n="18,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,11</span>sa­mā­śra­ya­tī­ty u­pa­da­rśya­te || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_71"><l ana="bt" n="bt_1.0.56ab"><lb n="18,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.56ab</span>mi­thyā­rthā­bhi­ni­ve­śe­na mi­thyā­jñā­ne­na va­rji­ta­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.56cd"><lb n="18,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.56cd</span>yat puṃ­rū­pa­m u­dā­sī­naṃ tac ced dhyānaṃ mataṃ tava || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.57ab"><lb n="18,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.57ab</span>haṃta ra­tna­tra­yaṃ kiṃ na tataḥ param i­he­ṣya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.57cd"><lb n="18,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.57cd</span>yato na ta­nni­mi­tta­tvaṃ mukter ā­sthī­ya­te tvayā || <ref type="no-bt" rend="b">57</ref> || </l></lg><p n="a_72" rend="justify"><lb n="18,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,16</span>nanu ca mi­thyā­rthā­bhi­ni­ve­śe­na varjitaṃ pu­ru­ṣa­sya svarūpaṃ na sa­mya­gda­rśa­naṃ tasya ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­na­la­kṣa­ṇa­tvā­t­, <lb n="18,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,17</span>nāpi mi­thyā­jñā­ne­na varjitaṃ ta­tsa­mya­gjñā­naṃ tasya svā­rthā­vā­ya­la­kṣa­ṇa­tvā­t­, u­dā­sī­naṃ ca na puṃrūpaṃ samyak<span type="hard-break">- </span><lb n="18,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,18</span>cāritraṃ tasya gu­pti­sa­mi­ti­vra­ta­bhe­da­sya bā­hyā­bhyaṃ­ta­ra­kri­yā­vi­śe­ṣo pa­ra­ma­la­kṣa­ṇa­tvā­t yena ta­thā­bhū­ta­ra­tna­tra­ya­m eva <lb n="18,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,19</span>mokṣasya kā­ra­ṇa­m a­smā­bhi­r ā­sthī­ya­te | mi­thyā­bhi­ni­ve­śa­mi­thyā­jñā­na­yoḥ pra­dhā­na­vi­va­rti­ta­yā sa­mā­dhi­vi­śe­ṣa­kā­le <lb n="18,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,20</span>pra­dhā­na­saṃ­sa­rgā­bhā­ve pu­ru­ṣa­sya ta­dva­rji­ta­tve pi sva­rū­pa­mā­trā­va­sthā­nā­t | tad uktaṃ | "tadā draṣṭuḥ svarūpe va­sthā­na­m­" iti <lb n="18,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,21</span>kaścit | tad asat | saṃ­pra­jñā­ta­yo­ga­kā­le pi tādṛśaḥ puṃ­rū­pa­syā­bhā­vā­t pa­ra­ma­niḥ­śre­ya­sa­pra­sa­kteḥ | tadā vai­rā­gya­ta­ttva<span type="hard-break">- </span><lb n="18,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,22</span>jñā­nā­bhi­ni­ve­śā­tma­ka­pra­dhā­na­saṃ­sa­rgā­sa­dbhā­vā­n nā­saṃ­pra­jñā­ta­yo­go sti, yataḥ pa­ra­ma­mu­kti­r iti cet tarhi ra­tna­tra­yā­j jī<span type="hard-break">- </span><lb n="18,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,23</span>va­nmu­kti­r ity āyātaḥ pra­ti­jñā­vyā­ghā­taḥ pa­ra­ma­ta­pra­ve­śā­t | ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­na­ta­ttva­jñā­na­vai­rā­gyā­ṇāṃ ra­tna­tra­ya­tvā­t tato <lb n="18,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,24</span>jī­va­nmu­kte­r ā­rhaṃ­tya­rū­pā­yāḥ parair i­ṣṭa­tvā­t | yad api draṣṭur ātmanaḥ svarūpe vasthānaṃ dhyānaṃ pa­ra­ma­mu­kti­ni­baṃ­dha­naṃ tad api <lb n="18,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,25</span>na ra­tna­tra­yā­tma­ka­tāṃ vya­bhi­ca­ra­ti­, sa­mya­gjñā­na­sya puṃ­rū­pa­tvā­t­, tasya ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­na­sa­ha­ca­ri­ta­tvā­t­, pa­ra­mau­dā­sī<span type="hard-break">- </span><lb n="18,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,26</span>nyasya ca pa­ra­ma­cā­ri­tra­tvā­t || </p><p n="a_73" rend="justify"><lb n="18,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,27</span>puruṣo na jñā­na­sva­bhā­va iti na śa­kya­vya­va­sthaṃ | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_74"><l ana="bt" n="bt_1.0.58ab"><lb n="18,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.58ab</span>yady a­jñā­na­sva­bhā­vaḥ syāt kapilo no­pa­de­śa­kṛ­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.58cd"><lb n="18,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.58cd</span>su­ṣu­pta­va­tpra­dhā­naṃ vā­ce­ta­na­tvā­d gha­ṭā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">58</ref> || </l></lg><p n="a_75" rend="justify"><lb n="18,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,30</span>yathaiva hi su­ṣu­pta­va­tta­ttva­jñā­na­ra­hi­taḥ kapilo 'nyo vā no­pa­de­śa­kā­rī parasya ghaṭate tathā pra­dhā­na­m api <lb n="18,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,31</span>svayam a­ce­ta­na­tvā­t ku­ṭā­di­va­t | </p><p n="a_76" rend="justify"><lb n="18,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 018,32</span>ta­ttva­jñā­na­saṃ­sa­rgā­d yogī jñā­na­sva­bhā­va iti ce­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_77"><l ana="bt" n="bt_1.0.59ab"><lb n="18,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.59ab</span>jñā­na­saṃ­sa­rga­to py eṣa naiva jñā­na­sva­bhā­va­kaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.59cd"><lb n="18,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.59cd</span>vyoma ta­dva­dvi­śe­ṣa­sya sa­rva­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">59</ref> || </l></lg><p n="a_78" rend="justify"><pb n="019"/><lb n="19,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,01</span>yasya sarvathā ni­ra­ti­śa­yaḥ pu­ru­ṣa­s tasya jñā­na­saṃ­sa­rgā­d api na jñā­na­sva­bhā­vo sau ga­ga­na­va­t | katham anyathā caitanyaṃ <lb n="19,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,02</span>pu­ru­ṣa­sya sva­rū­pa­m iti na vi­ru­dhya­te ? tato na kapilo mo­kṣa­mā­rga­sya praṇetā yena saṃstutyaḥ syāt | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_79"><l ana="bt" n="bt_1.0.60ab"><lb n="19,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.60ab</span>e­te­nai­ve­śva­raḥ śre­yaḥ­pa­tha­pra­khyā­pa­ne 'prabhuḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.60cd"><lb n="19,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.60cd</span>vyākhyāto '­ce­ta­no hy eṣa jñānād a­rthāṃ­ta­ra­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">60</ref> || </l></lg><p n="a_80" rend="justify"><lb n="19,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,05</span>neśvaraḥ śre­yo­mā­rgo­pa­de­śī svayam a­ce­ta­na­tvā­d ā­kā­śa­va­t | svayam a­ce­ta­no sau jñānād a­rthāṃ­ta­ra­tvā­t tadvat | <lb n="19,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,06</span>nā­trā­śra­yā­si­ddho hetur ī­śva­ra­sya pu­ru­ṣa­vi­śe­ṣa­sya syā­dvā­di­bhi­r a­bhi­pre­ta­tvā­t | nāpi dha­rmi­grā­ha­ka­pra­mā­ṇa­bā­dhi­taḥ <lb n="19,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,07</span>pakṣas ta­dgrā­hi­ṇā pra­mā­ṇe­na tasya śre­yo­mā­rgo­pa­de­śi­tve­nā­pra­ti­pa­tteḥ | pa­ro­pa­ga­ma­taḥ sā­dha­nā­bhi­dhā­nā­d vā na prakṛta<span type="hard-break">- </span><lb n="19,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,08</span>co­dyā­va­tā­raḥ sarvasya tathā ta­dva­ca­nā­pra­ti­kṣe­pā­t | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_81"><l ana="bt" n="bt_1.0.61ab"><lb n="19,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.61ab</span>vi­jñā­na­sa­ma­vā­yā­c cec cetano 'yam u­pe­ya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.61cd"><lb n="19,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.61cd</span>ta­tsaṃ­sa­rgā­t kathaṃ na jñaḥ kapilo pi pra­si­ddhya­ti || <ref type="no-bt" rend="b">61</ref> || </l></lg><p n="a_82" rend="justify"><lb n="19,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,11</span>ya­the­śva­ro jñā­na­sa­ma­vā­yā­c ce­ta­na­s tathā jñā­na­saṃ­sa­rgā­t kapilo pi jño stu | tathāpi ta­syā­jña­tve katham ī­śva­ra­ś cetano <lb n="19,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,12</span>yato 'siddho hetuḥ syāt | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_83"><l ana="bt" n="bt_1.0.62ab"><lb n="19,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.62ab</span>pra­dhā­nā­śra­yi vijñānaṃ na puṃso jña­tva­sā­dha­na­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.62cd"><lb n="19,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.62cd</span>yadi bhinnaṃ kathaṃ puṃsas tat tatheṣṭaṃ ja­ḍā­tma­bhiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">62</ref> || </l></lg><p n="a_84" rend="justify"><lb n="19,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,15</span>pra­dhā­nā­śri­taṃ jñānaṃ nātmano jña­tva­sā­dha­naṃ tato bhi­nnā­śra­ya­tvā­t pu­ru­ṣāṃ­ta­ra­saṃ­sa­rgi­jñā­na­va­d iti cet ? tarhi <lb n="19,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,16</span>na jñānam ī­śva­ra­sya jña­tva­sā­dha­naṃ tato bhi­nna­pa­dā­rtha­tvā­d a­nī­śva­ra­jñā­na­va­d iti kiṃ nā­nu­ma­nya­se | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_85"><l ana="bt" n="bt_1.0.63ab"><lb n="19,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.63ab</span>jñā­nā­śra­ya­tva­to vedhā nityaṃ jño yadi kathyate | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.63cd"><lb n="19,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.63cd</span>tad eva kiṃkṛtaṃ tasya tato bhede pi tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">63</ref> || </l></lg><p n="a_86" rend="justify"><lb n="19,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,19</span>sraṣṭā jño nityaṃ jñā­nā­śra­ya­tvā­t yas tu na jñaḥ sa na nityaṃ jñā­nā­śra­yo yathā vyo­mā­diḥ­, na ca tathā sraṣṭā <lb n="19,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,20</span>tato nityaṃ jña iti cet | kiṃkṛtaṃ tadā sraṣṭur jñā­nā­śra­ya­tvaṃ jñānād bhede pi vastuta iti ciṃtyam | sa­ma­vā­ya­kṛ­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="19,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,21</span>m iti cet | sa­ma­vā­yaḥ kim a­vi­śi­ṣṭo viśiṣṭo vā ? pra­tha­ma­vi­ka­lpo nu­pa­pa­nnaḥ | </p><p n="a_87" rend="justify"><lb n="19,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,22</span>ka­smā­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_88"><l ana="bt" n="bt_1.0.64ab"><lb n="19,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.64ab</span>sa­ma­vā­yo hi sarvatra na vi­śe­ṣa­kṛ­de­ka­kaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.64cd"><lb n="19,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.64cd</span>kathaṃ khādīni saṃtyajya puṃsi jñānaṃ ni­yo­ja­ye­t || <ref type="no-bt" rend="b">64</ref> || </l></lg><p n="a_89" rend="justify"><lb n="19,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,25</span>yasmāt "­sa­rve­ṣu sa­ma­vā­yi­ṣv eka eva sa­ma­vā­ya­s tattvaṃ bhavena vyā­khyā­ta­m­" iti va­ca­nā­t | tasmāt teṣāṃ <lb n="19,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,26</span>vi­śe­ṣa­kṛ­n na nāma yena puṃsy eva jñānaṃ ni­yo­ja­ye­d ā­kā­śā­di­pa­ri­hā­re­ṇa iti bu­ddhyā­ma­he | sa­ttā­va­de­ka­tve pi <lb n="19,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,27</span>sa­ma­vā­ya­sya pra­ti­vi­śi­ṣṭa­pa­dā­rtha­vi­śe­ṣa­ṇa­ta­yā vi­śe­ṣa­kā­ri­tva­m iti cet, tarhi viśiṣṭaḥ sa­ma­vā­yaḥ prati <lb n="19,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,28</span>viśeṣyaṃ sa­ttā­va­d eva iti prāpto dvitīyaḥ pakṣaḥ | tatra ca —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_90"><l ana="bt" n="bt_1.0.65ab"><lb n="19,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.65ab</span>viśiṣṭaḥ sa­ma­vā­yo 'yam ī­śva­ra­jñā­na­yo­r yadi | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.65cd"><lb n="19,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.65cd</span>tadā nā­nā­tva­m etasya prāptaṃ saṃ­yo­ga­va­tta­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">65</ref> || </l></lg><p n="a_91" rend="justify"><lb n="19,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,31</span>na hi, saṃyogaḥ pra­ti­vi­śe­ṣyaṃ viśiṣṭo nānā na bhavati daṃ­ḍa­pu­ru­ṣa­saṃ­yo­gā­t pa­ṭa­dhū­pa­saṃ­yo­ga­syā­bhe­dā<span type="hard-break">- </span><lb n="19,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,32</span>pratīteḥ | saṃ­yo­ga­tve­nā­bhe­da eveti cet, tad api tato yadi bhinnam eva tadā katham a­syai­ka­tve saṃ­yo­ga­yo­r ekatvaṃ ? <lb n="19,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,33</span>tan nānā saṃyogo bhyupeyo 'nyathā sva­ma­ta­vi­ro­dhā­t | ta­dva­tsa­ma­vā­yo nekaḥ pra­ti­pa­dya­tāṃ­; ī­śva­ra­jñā­na­yoḥ sa­ma­vā­yaḥ­, <lb n="19,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 019,34</span>pa­ṭa­rū­pa­yoḥ sa­ma­vā­ya iti vi­śi­ṣṭa­pra­tya­yo­tpa­tteḥ | sa­ma­vā­yi­vi­śe­ṣā­t sa­ma­vā­ye viśiṣṭaḥ pratyaya iti cet, <pb n="020"/><lb n="20,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,01</span>tarhi saṃ­yo­gi­vi­śe­ṣā­t saṃyoge vi­śi­ṣṭa­pra­tya­yo stu | śithilaḥ saṃyogo nibiḍaḥ saṃyoga iti pratyayo yathā <lb n="20,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,02</span>saṃyoge tathā nityaṃ sa­ma­vā­yaḥ ka­dā­ci­t sa­ma­vā­ya iti sa­ma­vā­ye pi | sa­ma­vā­yi­no ni­tya­tva­kā­dā­ci­tka­tvā­bhyāṃ <lb n="20,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,03</span>sa­ma­vā­ye ta­tpra­tya­yo­tpa­ttau saṃ­yo­gi­noḥ śi­thi­la­tva­ni­bi­ḍa­tvā­bhyāṃ saṃyoge tathā pratyayaḥ syāt | svataḥ <lb n="20,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,04</span>saṃ­yo­gi­no­r ni­bi­ḍa­tve saṃyogo narthaka iti cet, svataḥ sa­ma­vā­yi­no­r nityatve sa­ma­vā­yo narthakaḥ kiṃ na syāt | <lb n="20,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,05</span>ihedaṃ sa­ma­ve­ta­m iti pratītiḥ sa­ma­vā­ya­syā­rtha iti cet, saṃ­yo­ga­sye­he­daṃ saṃ­yu­kta­m iti pra­tī­ti­r artho stu | tato <lb n="20,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,06</span>na saṃ­yo­ga­sa­ma­vā­ya­yo­r viśeṣo nyatra vi­ṣva­gbhā­vā­vi­ṣva­gbhā­va­sva­bhā­vā­bhyā­m iti tayor nānātvaṃ ka­thaṃ­ci­t siddhaṃ | <lb n="20,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,07</span>sa­ma­vā­ya­sya nānātve a­ni­tya­tva­pra­saṃ­gaḥ saṃ­yo­ga­va­d iti cet | na | ā­tma­bhi­r vya­bhi­cā­rā­t­, ka­thaṃ­ci­d anitya<span type="hard-break">- </span><lb n="20,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,08</span>tva­sye­ṣṭa­tvā­c ca | kiṃ ca —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_92"><l ana="bt" n="bt_1.0.66ab"><lb n="20,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.66ab</span>a­nā­śra­yaḥ kathaṃ cāyam ā­śra­yai­r yujyate ṃjasā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.66cd"><lb n="20,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.66cd</span>ta­dvi­śe­ṣa­ṇa­tā yena sa­ma­vā­ya­sya gamyate || <ref type="no-bt" rend="b">66</ref> || </l></lg><p n="a_93" rend="justify"><lb n="20,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,11</span>yeṣām a­nā­śra­yaḥ sa­ma­vā­ya iti mataṃ teṣām ā­tma­jñā­nā­di­bhiḥ sa­ma­vā­yi­bhiḥ kathaṃ saṃ­ba­dhya­te ? saṃ­yo­ge­ne­ti cen na | <lb n="20,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,12</span>ta­syā­dra­vya­tve­na saṃ­yo­gā­nā­śra­ya­tvā­t | sa­ma­vā­ye­ne­ti cāyuktaṃ | svayaṃ sa­ma­vā­yāṃ­ta­rā­ni­ṣṭeḥ | vi­śe­ṣa­ṇa­bhā­ve­ne­ti <lb n="20,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,13</span>cet, kathaṃ sa­ma­vā­yi­bhi­r a­saṃ­ba­ddha­sya tasya ta­dvi­śe­ṣa­ṇa­bhā­vo ni­ścī­ya­te ? sa­ma­vā­yi­no vi­śe­ṣyā­t sa­ma­vā­yo <lb n="20,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,14</span>vi­śe­ṣa­ṇa­m iti pra­tī­te­r vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­bhā­va eva saṃbaṃdhaḥ sa­ma­vā­yi­bhiḥ sa­ma­vā­ya­sye­ti cet | sa tarhi tato <lb n="20,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,15</span>yady a­bhi­nna­s tadvad vā sa­ma­vā­yi­nāṃ tā­dā­tmya­si­ddhi­r a­bhi­nnā­d a­bhi­nnā­nāṃ teṣāṃ ta­dva­dbhe­da­vi­ro­dhā­t | bhinna eveti cet <lb n="20,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,16</span>kathaṃ tair vya­pa­di­śya­te ? pa­ra­smā­d vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­bhā­vā­d iti cet, sa eva pa­rya­nu­yo­go '­na­va­sthā­naṃ ca | su­dū­ra­m api <lb n="20,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,17</span>gatvā sva­saṃ­baṃ­dhi­bhiḥ saṃ­baṃ­dha­sya tā­dā­tmyo­pa­ga­me pa­ra­ma­ta­pra­si­ddhe­r na sa­ma­vā­yi­vi­śe­ṣa­ṇa­tvaṃ nāma || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_94"><l ana="bt" n="bt_1.0.67ab"><lb n="20,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.67ab</span>vi­śe­ṣa­ṇa­tve caitasya vi­ci­tra­sa­ma­vā­yi­nā­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.67cd"><lb n="20,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.67cd</span>vi­śe­ṣa­ṇa­tve nā­nā­tva­prā­pti­r daṃ­ḍa­ka­ṭā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">67</ref> || </l></lg><p n="a_95" rend="justify"><lb n="20,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,20</span>saty api sa­ma­vā­ya­sya nā­nā­sa­ma­vā­yi­nāṃ vi­śe­ṣa­ṇa­tve nā­nā­tva­prā­pti­r daṃ­ḍa­ka­ṭā­di­va­t | na hi yu­ga­pa­n nānārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="20,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,21</span>vi­śe­ṣa­ṇa­m ekaṃ dṛṣṭaṃ | sattvaṃ dṛṣṭam iti cen na | tasya ka­thaṃ­ci­n nā­nā­rū­pa­tvā­t | ta­de­ka­tvai­kāṃ­te ghaṭaḥ sann iti pratyayo<span type="hard-break">- </span><lb n="20,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,22</span>tpattau sarvathā sattvasya pra­tī­ta­tvā­t sa­rvā­rtha­sa­ttva­pra­tī­tya­nu­ṣaṃ­gā­t kvacit sa­ttā­saṃ­de­ho na syāt | sattvaṃ sa­rvā­tma­nā <lb n="20,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,23</span>pra­ti­pa­nnaṃ na tu sa­rvā­rthā­s ta­dvi­śe­ṣyā iti | tadā kvacit sa­ttā­saṃ­de­he gha­ṭa­vi­śe­ṣa­ṇa­tvaṃ sa­ttva­syā­nya­d anyad a­rthāṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="20,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,24</span>vi­śe­ṣa­ṇa­tva­m ity ā­yā­ta­m a­ne­ka­rū­pa­tvaṃ | nā­nā­rtha­vi­śe­ṣa­ṇa­tvaṃ nānā na punaḥ sattvaṃ tasya tato bhedād iti cet | <lb n="20,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,25</span>tarhi gha­ṭa­vi­śe­ṣa­ṇa­tvā­dhā­ra­tve­na sattvasya pratītau sa­rvā­rtha­vi­śe­ṣa­ṇa­tvā­dhā­ra­tve­nā­pi pra­ti­pa­tteḥ sa eva saṃ­śa­yā­pā­yaḥ <lb n="20,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,26</span>sa­rvā­rtha­vi­śe­ṣa­ṇa­tvā­dhā­ra­tva­sya tato na­rthāṃ­ta­ra­tvā­t | tasyāpi nā­nā­rū­pa­sya sa­ttvā­dbhe­de nā­nā­rtha­vi­śe­ṣa­ṇa­tvā­n nānā<span type="hard-break">- </span><lb n="20,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,27</span>rūpād a­na­rthāṃ­ta­ra­tva­si­ddheḥ | siddhaṃ nā­nā­sva­bhā­vaṃ sattvaṃ sa­kṛ­nnā­nā­rtha­vi­śe­ṣa­ṇaṃ | ta­dva­tsa­ma­vā­yo stu | dra­vya­tvā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="20,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,28</span>sāmānyaṃ dvi­tvā­di­saṃ­khyā­naṃ pṛ­tha­ktvā­dya­va­ya­vi­dra­vya­m ā­kā­śā­di vi­bhu­dra­vyaṃ ca svayam ekam api purā yad a­ne­kā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="20,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,29</span>vi­śe­ṣa­ṇa­m ity etad anena nirastaṃ | sa­rva­thai­ka­sya ta­thā­bhā­va­vi­ro­dha­si­ddhe­r iti na pa­ra­pa­ri­ka­lpi­ta­sva­bhā­vaḥ sa­ma­vā­yo sti, <lb n="20,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,30</span>ye­ne­śva­ra­sya sadā jñā­na­sa­ma­vā­yi­to­pa­pa­tte­r jñatvaṃ siddhyet | </p><p n="a_96" rend="justify"><lb n="20,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,31</span>kī­dṛ­śa­s tarhi sa­ma­vā­yo 'stu? —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_97"><l ana="bt" n="bt_1.0.68ab"><lb n="20,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.68ab</span>tato '­rtha­syai­va paryāyaḥ sa­ma­vā­yo gu­ṇā­di­va­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.68cd"><lb n="20,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.68cd</span>tā­dā­tmya­pa­ri­ṇā­me­na ka­thaṃ­ci­d a­va­bhā­sa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">68</ref> || </l></lg><p n="a_98" rend="justify"><lb n="20,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 020,34</span>bhrāṃtaṃ ka­thaṃ­ci­d dra­vya­bhe­de­na pra­ti­bhā­sa­naṃ sa­ma­vā­ya­sye­ti na matavyaṃ ta­dbhe­dai­kāṃ­ta­sya grā­ha­kā­bhā­vā­t | na hi <pb n="021"/><lb n="21,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,01</span>pratyakṣaṃ ta­dgrā­ha­kaṃ tatredaṃ dravyam ayaṃ gu­ṇā­di­r ayaṃ sa­ma­vā­ya iti bhe­da­pra­ti­bhā­sā­bhā­vā­t | nāpy a­nu­mā­naṃ liṃgā<span type="hard-break">- </span><lb n="21,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,02</span>bhāvāt | i­he­da­m iti pratyayo liṃgam iti cet | na | tasya sa­ma­vā­yi­tā­dā­tmya­sva­bhā­va­sa­ma­vā­ya­sā­dha­ka­tve­na <lb n="21,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,03</span>vi­ru­ddha­tvā­t | ni­tya­sa­rva­ga­tai­ka­rū­pa­sya sa­ma­vā­ye­nā­nāṃ­ta­rī­ya­ka­tvā­t gu­ṇā­dī­nāṃ dra­vya­tvā­t ka­thaṃ­ci­t tādātmyā<span type="hard-break">- </span><lb n="21,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,04</span>bhā­sa­na­sya dra­vya­pa­ri­ṇā­ma­tva­sya bhāvāt sā­dha­na­śū­nyaṃ sā­dhya­śū­nyaṃ ca ni­da­rśa­na­m iti cen na, a­tyaṃ­ta­bhe­da­sya tatas teṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="21,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,05</span>m a­ni­śca­yā­t ta­da­si­ddheḥ | gu­ṇa­gu­ṇi­nau kri­yā­ta­dvaṃ­tau jā­ti­ta­dvaṃ­tau ca pa­ra­spa­ra­m atyaṃtaṃ bhinnau bhi­nna­pra­ti­bhā­sa­tvā­t <lb n="21,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,06</span>gha­ṭa­pa­ṭa­va­d ity a­nu­mā­na­m api na ta­dbhe­dai­kāṃ­ta­sā­dha­naṃ­, ka­thaṃ­ci­d bhi­nna­pra­ti­bhā­sa­tva­sya hetoḥ ka­thaṃ­ci­t ta­dbhe­da­sā­dha­na­ta­yā <lb n="21,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,07</span>vi­ru­ddha­tvā­t si­ddhya­bhā­vā­t | na hi gu­ṇa­gu­ṇyā­dī­nāṃ sarvathā bhe­da­pra­ti­bhā­so sti ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmya­pra­ti­bhā­sa­nā­t | <lb n="21,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,08</span>tathāhi | gu­ṇā­da­ya­s tadvataḥ ka­thaṃ­ci­d a­bhi­nnā­s tato śa­kya­vi­ve­ca­na­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | kim idam a­śa­kya­vi­ve­ca­na­tvaṃ <lb n="21,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,09</span>nāma? vi­ve­ke­na gra­hī­tu­m a­śa­kya­tva­m iti ced asiddhaṃ gu­ṇā­dī­nāṃ dravyād bhedena gra­ha­ṇā­t | tadbuddhau dra­vya­syā­pra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="21,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,10</span>bhā­sa­nā­t dra­vya­bu­ddhau ca gu­ṇā­dī­nā­m a­pra­tī­teḥ | de­śa­bhe­de­na vi­ve­ca­yi­tu­m a­śa­kya­tvaṃ tad iti cet, kā­la­kā­śā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="21,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,11</span>bhir a­nai­kāṃ­ti­kaṃ sā­dha­na­m iti kaścit | ta­da­na­va­bo­dha­vi­jṛ­bhi­taṃ | svā­śra­ya­dra­vyā­d dra­vyāṃ­ta­raṃ netum a­śa­kya­tva­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="21,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,12</span>śa­kya­vi­ve­ca­na­tva­sya ka­tha­nā­t | na ca ta­da­si­ddha­m a­nai­kāṃ­ti­ka­tvaṃ sā­dhya­dha­rmi­ṇi sa­dbhā­vā­d vi­pa­kṣā­d vyā­vṛ­tte­ś ca | tan na <lb n="21,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,13</span>gu­ṇā­dī­nāṃ ka­thaṃ­ci­d dra­vya­tā­dā­tmya­pa­ri­ṇā­me­nā­va­bhā­sa­na­m a­si­ddhaṃ­, nāpi dra­vya­pa­ri­ṇā­ma­tvaṃ yena sā­dhya­śū­nyaṃ <lb n="21,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,14</span>sā­dha­na­śū­nyaṃ vā ni­da­rśa­na­m a­nu­ma­nya­te | sa­ma­vā­yo vā­rtha­syai­va paryāyo na si­ddhye­t­, siddhe pi sa­ma­vā­ya­sya <lb n="21,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,15</span>dra­vya­pa­ri­ṇā­ma­tve nānātve ca kiṃ siddham iti pra­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_99"><l ana="bt" n="bt_1.0.69ab"><lb n="21,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.69ab</span>ta­dī­śva­ra­sya vi­jñā­na­sa­ma­vā­ye­na yā jñatā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.69cd"><lb n="21,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.69cd</span>sā ka­thaṃ­ci­t ta­dā­tma­tva­pa­ri­ṇā­me­na nānyathā || <ref type="no-bt" rend="b">69</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.70ab"><lb n="21,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.70ab</span>ta­thā­ne­kāṃ­ta­vā­da­sya prasiddhiḥ kena vāryate | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.70cd"><lb n="21,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.70cd</span>pra­mā­ṇa­bā­dha­nā­dbhi­nna­sa­ma­vā­ya­sya tadvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">70</ref> || </l></lg><p n="a_100" rend="justify"><lb n="21,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,20</span>tad evaṃ sa­ma­vā­ya­sya tattvato bhinnasya sarvathā pra­tya­kṣā­di­bā­dha­nā­t ta­da­bā­dhi­ta­dra­vya­pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣa­sya sa­ma­vā­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="21,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,21</span>pra­si­ddhe­r jñā­na­sa­ma­vā­yā­d jño ma­he­śva­ra iti ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmya­pa­ri­ṇā­mā­d evoktaḥ syāt | sa ca mo­kṣā­mā­rga­sya <lb n="21,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,22</span>pra­ṇe­te­ti bha­ga­vā­n arhann eva nā­māṃ­ta­re­ṇa stū­ya­mā­naḥ kenāpi vā­ra­yi­tu­m aśakyaḥ | paras tu ka­pi­lā­di­va­da­jño na <lb n="21,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,23</span>ta­tpra­ṇe­tā nāma | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_101"><l ana="bt" n="bt_1.0.71ab"><lb n="21,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.71ab</span>sugato pi na mārgasya praṇetā vya­va­ti­ṣṭha­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.71cd"><lb n="21,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.71cd</span>tṛ­ṣṇā­vi­dyā­vi­ni­rmu­kte­s ta­tsa­mā­khyā­ta­kha­ṅgi­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">71</ref> || </l></lg><p n="a_102" rend="justify"><lb n="21,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,26</span>yo py āha | a­vi­dyā­tṛ­ṣṇā­bhyāṃ vi­ni­rmu­kta­tvā­t pra­mā­ṇa­bhū­to ja­ga­ddhi­tai­ṣī sugato mārgasya śāsteti | so pi <lb n="21,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,27</span>na pre­kṣā­vā­n | tathā vya­va­sthi­tya­gha­ṭa­nā­t | na hi śobhanaṃ saṃpūrṇaṃ vā gataḥ sugato vya­va­ti­ṣṭha­te­, kṣaṇika<span type="hard-break">- </span><lb n="21,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,28</span>ni­rā­sra­va­ci­tta­sya pra­jñā­pā­ra­mi­ta­sya śo­bha­na­tva­saṃ­pū­rṇa­tvā­bhyā­m iṣṭasya si­ddhyu­pā­yā­pā­yā­t | bhā­va­nā­pra­ka­rṣa­pa­ryaṃ­ta­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="21,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,29</span>tsi­dhdyu­pā­ya iti cet | na | bhā­va­nā­yā vi­ka­lpā­tma­ka­tve­nā­ta­ttva­vi­ṣa­yā­yāḥ pra­ka­rṣa­pa­ryaṃ­ta­prā­ptā­yā­s ta­ttva­jñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="21,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,30</span>vai­tṛ­ṣṇya­sva­bhā­vo­da­ya­vi­ro­dhā­t | na hi sā śru­ta­ma­yī ta­ttva­vi­ṣa­yā śrutasya pra­mā­ṇa­tvā­nu­ṣaṃ­gā­t | ta­ttva­vi­va­kṣā­yāṃ <lb n="21,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,31</span>pramāṇaṃ seti cet tarhi ciṃ­tā­ma­yī syāt | tathā ca na śru­ta­ma­yī bhāvanā nāma | pa­rā­rthā­nu­mā­na­rū­pā śru­ta­ma­yī <lb n="21,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,32</span>svā­rthā­nu­mā­nā­tmi­kā ciṃ­tā­ma­yī­ti vibhāgo pi na śreyān | sarvathā bhā­va­nā­yā­s ta­ttva­vi­ṣa­ya­tvā­yo­gā­t | tattva<span type="hard-break">- </span><lb n="21,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,33</span>prā­pa­ka­tvā­d va­stu­vi­ṣa­ya­tva­m iti cet, katham a­va­stvā­laṃ­ba­nā sā vastunaḥ prāpikā | ta­da­dhya­va­sā­yā­t tatra pra­va­rta­ka­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="21,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 021,34</span>d iti cet | kiṃ punar a­dhya­va­sā­yo vastu vi­ṣa­yī­ku­ru­te yato sya tatra pra­va­rta­ka­tvaṃ | sva­la­kṣa­ṇa­da­rśa­na­va­śa­pra­bhā­vo <pb n="022"/><lb n="22,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,01</span>'­dhya­va­sā­yaḥ pra­vṛ­tti­vi­ṣa­yo­pa­da­rśa­ka­tvā­t pra­va­rta­ka iti cet, pra­tya­kṣa­pṛ­ṣṭa­bhā­vī vi­ka­lpa­s tathāstu sa­mā­ro­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="22,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,02</span>vya­va­cche­da­ka­tvā­d a­nu­mā­nā­dhya­va­sā­ya­sya ta­thā­bhā­ve da­rśa­no­tthā­dhya­va­sā­ya­sya kim a­ta­thā­bhā­va­s ta­da­vi­śe­ṣā­t | <lb n="22,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,03</span>pra­vṛ­tta­syā­ro­pa­sya vya­va­cche­do dhya­va­sā­yaḥ pra­va­rta­ko na punaḥ pra­va­rti­ṣya­mā­ṇa­sya vya­va­cche­da­ka iti bruvāṇaḥ kathaṃ <lb n="22,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,04</span>pa­rī­kṣa­ko nāma ta­ttvā­rtha­vā­sa­nā­ja­ni­tā­dhya­va­sā­ya­sya va­stu­vi­ṣa­ya­tā­yā­m a­nu­mā­nā­dhya­va­sā­ya­syā­pi seṣṭeti ta­dā­tmi­kā<span type="hard-break">- </span><lb n="22,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,05</span>bhāvanā na ta­ttva­vi­ṣa­ya­to nā­vi­dyā­pra­sū­ti­he­tu­r a­vi­jñā­to vi­dyo­da­ya­vi­ro­dhā­t | nanv a­vi­dyā­nu­kū­lā­yā evā<span type="hard-break">- </span><lb n="22,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,06</span>vidyāyā vi­dyā­pra­sa­va­na­he­tu­tvaṃ viruddhaṃ na punar vi­dyā­nu­kū­lā­yāḥ sarvasya tata eva vi­dyo­da­yo pa­ra­mā­d anyathā <lb n="22,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,07</span>vi­dyā­nā­di­tva­pra­sa­kteḥ saṃ­sā­ra­pra­vṛ­ttya­yo­gā­d iti cet | na | syā­dvā­di­nāṃ vi­dyā­pra­ti­baṃ­dha­kā­bhā­vā­d vi­dyo­da­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="22,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,08</span>syeṣṭeḥ | vi­dyā­sva­bhā­vo hy ātmā ta­dā­va­ra­ṇo­da­ye syād a­vi­dyā­vi­va­rtaḥ sva­pra­ti­baṃ­dha­kā­bhā­ve tu svarūpe vya­va­ti­ṣṭha­ta <lb n="22,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,09</span>iti nā­vi­dyai­vā­nā­di­r vi­dyo­da­ya­ni­mi­ttā sa­ka­la­vi­dyā­m u­pe­yā­m apekṣya de­śa­vi­dyā ta­du­pā­ya­rū­pā bhavaty a­vi­dyai­ve­ti <lb n="22,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,10</span>cet | na | de­śa­vi­dyā­yā deśataḥ pra­ti­baṃ­dha­kā­bhā­vā­d a­vi­dyā­tva­vi­ro­dhā­t | yā tu ke­na­ci­d aṃśena pra­ti­baṃ­dha­ka­sya <lb n="22,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,11</span>sa­dbhā­vā­d a­vi­dyā­tma­naḥ sāpi na vi­dyo­da­ya­kā­ra­ṇaṃ ta­da­bhā­va eva vi­dyā­pra­sū­te­r iti na vi­dyā­tmi­kā bhāvanā <lb n="22,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,12</span>gu­ru­ṇo­pa­di­ṣṭā sā­dhya­mā­nā su­ga­ta­tva­he­tu­r yataḥ sugato vya­va­ti­ṣṭha­te | bhavatu vā su­ga­ta­sya vi­dyā­vai­tṛ­ṣṇya­saṃ­prā­pti<span type="hard-break">- </span><lb n="22,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,13</span>s tathāpi na śāstṛtvaṃ vya­va­sthā­nā­bhā­vā­t | tathā hi | sugato na mārgasya śāstā vya­va­sthā­na­vi­ka­la­tvā­t <lb n="22,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,14</span>kha­ṅgi­va­t | vya­va­sthā­na­vi­ka­lo sāv a­vi­dyā­tṛ­ṣṇā­vi­ni­rmu­kta­tvā­t tadvat | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_103"><l ana="bt" n="bt_1.0.72ab"><lb n="22,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.72ab</span>ja­ga­ddhi­tai­ṣi­tā­sa­kte­r buddho yady a­va­ti­ṣṭha­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.72cd"><lb n="22,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.72cd</span>ta­thai­vā­tma­hi­tai­ṣi­tva­ba­lā­t khaṅgīha tiṣṭhatu || <ref type="no-bt" rend="b">72</ref> || </l></lg><p n="a_104" rend="justify"><lb n="22,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,17</span>buddho bhaveyaṃ jagato hi­tā­ye­ti bhā­va­nā­sā­ma­rthyā­d a­vi­dyā­tṛ­ṇṇā­pra­kṣa­ye pi su­ga­ta­sya vya­va­sthā­ne khaṅgino <lb n="22,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,18</span>'py ātmānaṃ śa­ma­yi­ṣyā­mī­ti bhā­va­nā­ba­lā­d vya­va­sthā­na­m astu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_105"><l ana="bt" n="bt_1.0.73ab"><lb n="22,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.73ab</span>ta­thā­ga­to­pa­kā­rya­sya jagato '­naṃ­ta­tā yadi | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.73cd"><lb n="22,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.73cd</span>sa­rva­dā­va­sthi­tau hetur mataḥ su­ga­ta­saṃ­ta­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">73</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.74ab"><lb n="22,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.74ab</span>khaṅgino py u­pa­kā­rya­sya sva­saṃ­tā­na­sya kiṃ punaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.74cd"><lb n="22,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.74cd</span>na syād a­naṃ­ta­tā yena ta­nni­ra­nva­ya­ni­rvṛ­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">74</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.75ab"><lb n="22,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.75ab</span>sva­ci­tta­śa­ma­nā­t tasya saṃtāno no­tta­ra­tra cet | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.75cd"><lb n="22,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.75cd</span>nātmānaṃ śa­ma­yi­ṣyā­mī­ty a­bhyā­sa­sya vi­dhā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">75</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.76ab"><lb n="22,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.76ab</span>na cāṃ­tya­ci­tta­ni­ṣpa­ttau ta­tsa­mā­pti­r vi­bhā­vya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.76cd"><lb n="22,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.76cd</span>tatrāpi śa­ma­yi­ṣyā­mī­ty e­ṣya­ci­tta­vya­pe­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">76</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.77ab"><lb n="22,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.77ab</span>ciṃ­tāṃ­ta­ra­sa­mā­raṃ­bhi nāṃtyaṃ cittam a­nā­sra­va­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.77cd"><lb n="22,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.77cd</span>sa­ha­kā­ri­vi­hī­na­tvā­t tā­dṛ­gdī­pa­śi­khā yathā || <ref type="no-bt" rend="b">77</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.78ab"><lb n="22,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.78ab</span>ity a­yu­kta­m a­nai­kāṃ­tā­d bu­ddha­ci­tte­na tādṛśā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.78cd"><lb n="22,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.78cd</span>hi­tai­ṣi­tvaṃ­ni­mi­tta­sya sadbhāvo pi samo dvayoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">78</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.79ab"><lb n="22,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.79ab</span>ca­ra­ma­tva­vi­śe­ṣa­s tu ne­ta­ra­sya pra­si­ddhya­ti | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.79cd"><lb n="22,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.79cd</span>tato '­naṃ­ta­ra­ni­rvā­ṇa­si­ddhya­bhā­vā­t pra­mā­ṇa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">79</ref> || </l></lg><p n="a_106" rend="justify"><lb n="22,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,33</span>khaṅgino ni­rā­sra­vaṃ cittaṃ ci­ttāṃ­ta­raṃ nā­ra­bha­te ja­ga­ddhi­tai­ṣi­tvā­bhā­ve ca­ra­ma­tve na sati sa­ha­kā­ri­ra­hi­ta­tvā­t <lb n="22,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 022,34</span>tā­dṛ­gdī­pa­śi­khā­va­d ity a­yu­ktaṃ­, sa­ha­kā­ri­ra­hi­ta­tva­sya hetor bu­ddha­ci­tte­nā­nai­kāṃ­tā­t­, ta­dvi­śe­ṣa­ṇa­sya hi­tai­ṣi­tvā­bhā­va­sya <pb n="023"/><lb n="23,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,01</span>ca­ra­ma­tva­sya vā­si­ddha­tvā­t | samānaṃ hi tāvad dhi­tai­ṣi­tvaṃ kha­ṅgi­su­ga­ta­yo­r ā­tma­ja­ga­dvi­ṣa­yaṃ | sa­rva­vi­ṣa­yaṃ hi­tai­ṣi­tvaṃ <lb n="23,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,02</span>khaṅgino nāsty eveti cet, su­ga­ta­syā­pi kṛ­ta­kṛ­tye­ṣu ta­da­bhā­vā­t | tatra tadbhāve vā su­ga­ta­sya yat kiṃcana<span type="hard-break">- </span><lb n="23,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,03</span>kāritvaṃ pra­vṛ­tti­nai­ppha­lyā­t | yat tu deśato '­kṛ­ta­kṛ­tye­ṣu tasya hi­tai­ṣi­tvaṃ tat svaṅgino pi sva­ci­tte­ṣū­tta­re<span type="hard-break">- </span><lb n="23,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,04</span>ṣv astīti na ja­ga­ddhi­tai­ṣi­tvā­bhā­vaḥ siddhaḥ | nāpi ca­ra­ma­tvaṃ pra­mā­ṇā­bhā­vā­t | caramaṃ ni­rā­sra­vaṃ kha­ṅgi­ci­ttaṃ <lb n="23,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,05</span>svo­pā­de­yā­nā­raṃ­bha­ka­tvā­d va­rti­sne­hā­di­śū­nya­dī­pā­di­kṣa­ṇa­va­d iti cet | na | a­nyo­nyā­śra­ya­ṇā­t | sati hi tasya <lb n="23,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,06</span>svo­pā­de­yā­nā­raṃ­bha­ka­tve ca­ra­ma­tva­sya siddhis tatsiddhau ca svo­pā­de­yā­nā­raṃ­bha­ka­tva­si­ddhi­r iti nā­pra­mā­ṇa­si­ddha<span type="hard-break">- </span><lb n="23,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,07</span>vi­śe­ṣa­ṇo hetur vi­pa­kṣa­vṛ­tti­ś ca | kha­ṅgi­saṃ­tā­na­syā­naṃ­ta­tva­pra­ti­ṣe­dhā­yā­laṃ ye­no­tta­ro­tta­rai­ṣya­ciṃ­tā­pe­kṣa­yā­tmā­naṃ śa­ma­yi­ṣyā<span type="hard-break">- </span><lb n="23,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,08</span>mīty a­bhyā­sa­vi­dhā­nā­t sva­ci­ttai­ka­sya śamane pi ta­tsaṃ­tā­na­syā­pa­ri­sa­mā­pti­si­ddhe­r ni­ra­nva­ya­ni­rvā­ṇā­bhā­vaḥ | su­ga­ta­sye<span type="hard-break">- </span><lb n="23,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,09</span>vā­naṃ­ta­ja­ga­du­pa­kā­ra­sya na vya­va­ti­ṣṭhe­ta tathāpi ka­sya­ci­t pra­śāṃ­ta­ni­rvā­ṇe su­ga­ta­sya tad astu | tataḥ suṣṭhu gata eva <lb n="23,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,10</span>sugataḥ | sa ca kathaṃ mārgasya praṇetā nāma || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_107"><l ana="bt" n="bt_1.0.80ab"><lb n="23,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.80ab</span>mā bhūt ta­cchāṃ­ta­ni­rvā­ṇaṃ sugato stu pra­mā­tma­kaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.80cd"><lb n="23,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.80cd</span>śāsteti cen na tasyāpi vā­kpra­vṛ­tti­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">80</ref> || </l></lg><p n="a_108" rend="justify"><lb n="23,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,13</span>na ka­sya­ci­c chāṃ­ta­ni­rvā­ṇa­m asti yena su­ga­ta­sya tadvat tad ā­pā­dya­te ni­rā­sra­va­ci­tto­tpā­da­la­kṣa­ṇa­sya ni­rvā­ṇa­sye­ṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="23,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,14</span>tvāt | tataḥ śobhanaṃ saṃpūrṇaṃ vā gataḥ sugataḥ pra­mā­tma­kaḥ śāstā mā­rga­sye­ti cet | na | tasyāpi vi­dhū­ta­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="23,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,15</span>lpa­nā­jā­la­sya vi­va­kṣā­vi­ra­hā­d vā­caḥ­pra­vṛ­tti­vi­ro­dhā­t || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_109"><l ana="bt" n="bt_1.0.81ab"><lb n="23,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.81ab</span>vi­śi­ṣṭa­bhā­va­no­dbhū­ta­pu­ṇyā­ti­śa­ya­to dhruvam | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.81cd"><lb n="23,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.81cd</span>vi­va­kṣā­m aṃ­ta­re­ṇā­pi vāgvṛttiḥ su­ga­ta­sya cet || <ref type="no-bt" rend="b">81</ref> || </l></lg><p n="a_110" rend="justify"><lb n="23,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,18</span>bu­ddha­bhā­va­no­dbhū­ta­tvā­d buddhatvaṃ saṃ­va­rta­kā­d dha­rma­vi­śe­ṣā­d vināpi vi­va­kṣā­yā buddhasya sphuṭaṃ vā­gvṛ­tti­r yadi tadā <lb n="23,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,19</span>sa sānvayo ni­ra­nva­yo vā syāt | kiṃ cātaḥ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_111"><l ana="bt" n="bt_1.0.82ab"><lb n="23,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.82ab</span>siddhaṃ pa­ra­ma­taṃ tasya sā­nva­ya­tve ji­na­tva­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.82cd"><lb n="23,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.82cd</span>pra­ti­kṣa­ṇa­vi­nā­śi­tve sa­rva­thā­rtha­kri­yā­kṣa­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">82</ref> || </l></lg><p n="a_112" rend="justify"><lb n="23,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,22</span>na sānvayaḥ sugato yena tī­rtha­ka­ra­tva­bhā­va­no­pā­ttā­ttī­rtha­ka­ra­tva­nā­ma­ka­rma­ṇo ti­śa­ya­va­taḥ puṇyād ā­ga­ma­la­kṣa­ṇaṃ <lb n="23,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,23</span>tīrthaṃ pra­va­rta­ya­to 'rhato vi­va­kṣā­ra­hi­ta­sya nā­māṃ­ta­ra­ka­ra­ṇā­t syā­dvā­di­ma­taṃ siddhyet | nāpi pra­ti­kṣa­ṇa­vi­nā­śī <lb n="23,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,24</span>sugataḥ kṣaṇe śāstā yenāsya kra­ma­yau­ga­pa­dyā­bhyā­m a­rtha­kri­yā­kṣa­ti­r ā­pā­dya­te | kiṃ tarhi ? su­ga­ta­saṃ­tā­naḥ śāsteti <lb n="23,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,25</span>yo brūyāt tasyāpi sa saṃtānaḥ kim avastu vastu vā syāt ? u­bha­ya­trā­rtha­kri­yā­kṣa­ti­pa­ra­ma­ta­si­ddhī ta­da­va­sthe | <lb n="23,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,26</span>ta­thā­hi­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_113"><l ana="bt" n="bt_1.0.83ab"><lb n="23,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.83ab</span>saṃ­tā­na­syā­py a­va­stu­tvā­d a­nya­thā­tmā ta­tho­cya­tā­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.83cd"><lb n="23,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.83cd</span>ka­thaṃ­ci­d dra­vya­tā­dā­tmyā­d vi­nā­śa­s tasya saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">83</ref> || </l></lg><p n="a_114" rend="justify"><lb n="23,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,29</span>svayam a­pa­rā­mṛ­ṣṭa­bhe­dāḥ pū­rvo­tta­ra­kṣa­ṇāḥ saṃtāna iti cet tarhi ta­syā­va­stu­tvā­d a­rtha­kri­yā­kṣa­tiḥ saṃ­tā­ni­bhya­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="23,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,30</span>ttvā­ta­ttvā­bhyā­m a­vā­cya­tva­syā­va­stu­tve­na vya­va­sthā­pa­nā­t | saṃ­tā­na­sya vastutve vā siddhaṃ pa­ra­ma­ta­m ā­tma­na­s tathābhi<span type="hard-break">- </span><lb n="23,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,31</span>dhānāt | ka­thaṃ­ci­d dra­vya­tā­dā­tmye­nai­va pū­rvo­tta­ra­kṣa­ṇā­nāṃ saṃ­tā­na­tva­si­ddheḥ pra­tyā­sa­ttyaṃ­ta­ra­sya vya­bhi­cā­rā­t­, tāttvika<span type="hard-break">- </span><lb n="23,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 023,32</span>tā­na­bhyu­pa­ga­mā­c ca | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_115"><l ana="bt" n="bt_1.0.84ab"><lb n="23,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.84ab</span>pū­rva­kā­la­vi­va­kṣā­to naṣṭāyā api tattvataḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.84cd"><lb n="23,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.84cd</span>su­ga­ta­sya pra­va­rtaṃ­te vāca ity apare viduḥ || <ref type="no-bt" rend="b">84</ref> || </l></lg><p n="a_116" rend="justify"><pb n="024"/><lb n="24,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,01</span>yathā jā­gra­dvi­jñā­nā­n naṣṭād api pra­bu­ddha­vi­jñā­naṃ dṛṣṭaṃ tayā naṣṭāyāḥ pū­rva­vi­va­kṣā­yāḥ su­ga­ta­sya vāco pi <lb n="24,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,02</span>pra­va­rta­mā­nāḥ saṃbhāvyā iti cet —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_117"><l ana="bt" n="bt_1.0.85ab"><lb n="24,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.85ab</span>teṣāṃ sa­vā­sa­naṃ naṣṭaṃ ka­lpa­nā­jā­la­m a­rtha­kṛ­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.85cd"><lb n="24,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.85cd</span>kathaṃ na yu­kti­ma­dhyā­s te śu­ddha­syā­ti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">85</ref> || </l></lg><p n="a_118" rend="justify"><lb n="24,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,05</span>yat sa­vā­sa­naṃ naṣṭaṃ tan na kā­rya­kā­ri ya­thā­tmī­yā­bhi­ni­ve­śa­la­kṣa­ṇaṃ ka­lpa­nā­jā­laṃ | su­ga­ta­sya sa­vā­sa­naṃ naṣṭaṃ ca <lb n="24,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,06</span>vi­va­kṣā­va­khya­ka­lpa­nā­jā­la­m iti na pū­rva­vi­va­kṣā­to sya vā­gvṛ­tti­r yuktim a­dhi­va­sa­ti | jā­gra­dvi­jñā­ne­na vya­bhi­cā­rī <lb n="24,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,07</span>hetur iti cet | na | sa­vā­sa­na­gra­ha­ṇā­t | tasya hi vā­sa­nā­pra­bo­dhe sati sva­kā­rya­kā­ri­tva­m a­nya­thā­ti­pra­saṃ­gā­t | <lb n="24,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,08</span>su­ga­ta­sya vivakṣā vā­sa­nā­pra­bo­dho­pa­ga­me tu vi­va­kṣo­tpa­tti­pra­sa­kteḥ kuto 'tyaṃtaṃ ka­lpa­nā­vi­la­yaḥ | syān mataṃ | <lb n="24,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,09</span>su­ga­ta­vā­co vi­va­kṣā­pū­rvi­kā vāktvād a­sma­dā­di­vā­gva­t | ta­dvi­va­kṣā ca bu­ddha­da­śā­yāṃ na saṃ­bha­va­ti­, ta­tsaṃ­bha­ve <lb n="24,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,10</span>bu­ddha­tva­vi­ro­dhā­t | sā­ma­rthyā­t pū­rva­kā­la­bhā­vi­nī vivakṣā vā­gvṛ­tti­kā­ra­ṇaṃ go­tra­skha­la­na­va­d iti | tad a­yu­kta­m | <lb n="24,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,11</span>go­tra­skha­la­na­sya ta­tkā­la­vi­va­kṣā­pū­rva­ka­tva­pra­tī­teḥ­, tad dhi pa­dmā­va­tī­ti va­ca­na­kā­le vā­sa­va­da­tte ti­va­ca­naṃ | na ca <lb n="24,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,12</span>vā­sa­va­da­ttā­vi­va­kṣā ta­dva­ca­na­he­tu­r anyadā ca ta­dva­ca­na­m iti yuktaṃ | prathamaṃ pa­dmā­va­tī­vi­va­kṣā hi va­tsa­rā­ja­sya <lb n="24,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,13</span>jātā ta­da­naṃ­ta­ra­m āśv e­vā­tyaṃ­tā­bhyā­sa­va­śā­d vā­sa­va­da­ttā­vi­va­kṣā ta­dva­ca­naṃ ceti sa­rva­ja­na­pra­si­ddhaṃ | katham a­nya­thā­nya<span type="hard-break">- </span><lb n="24,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,14</span>ma­na­ske­na mayā pra­stu­tā­ti­kra­me­ṇā­nya­d uktam iti saṃ­pra­tya­yaḥ syāt | tathā ca katham a­tī­ta­vi­va­kṣā­pū­rva­ka­tve sugata<span type="hard-break">- </span><lb n="24,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,15</span>va­ca­na­sya go­tra­skha­la­na­m u­dā­ha­ra­ṇaṃ yena vi­va­kṣā­m aṃ­ta­re­ṇai­va su­ga­ta­vā­co na pra­va­rte­ra­n | su­ṣu­pta­va­co­va­t pra­kā­rāṃ­ta­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="24,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,16</span>saṃ­bha­vā­t | na hi su­ṣu­pta­sya su­ṣu­pta­da­śā­yāṃ vi­va­kṣā­saṃ­ve­da­na­m asti ta­da­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | paścād a­nu­mā­nāṃ­ta­ra­vi­va­kṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="24,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,17</span>saṃ­ve­da­na­m iti cet | na | liṃ­gā­bhā­vā­t | va­ca­nā­di liṃgām iti cet, su­ṣu­pta­va­ca­nā­di­r jā­gra­dva­ca­nā­di­r vā ? <lb n="24,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,18</span>pra­tha­ma­pa­kṣe vyā­ptya­si­ddhiḥ­, svataḥ parato vā su­ṣu­pta­va­ca­nā­de­r vi­va­kṣā­pū­rva­ka­tve­na pra­ti­pa­ttu­m aśakteḥ | jā­gra­dva­ca­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="24,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,19</span>dis tu na su­ṣu­pta­vi­va­kṣā­pū­rva­ko dṛṣṭa iti ta­da­ga­ma­ka eva | sa­nni­ve­śā­di­va­jja­ga­tkṛ­ta­ka­tva­sā­dha­ne yā­dṛ­śā­m a­bhi­na­va<span type="hard-break">- </span><lb n="24,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,20</span>kū­pā­dī­nāṃ sa­nni­ve­śā­di dhī­ma­tkā­ra­ṇa­kaṃ dṛṣṭaṃ tā­dṛ­śā­m a­dṛ­ṣṭa­dhī­ma­tkā­ra­ṇā­nā­m api jī­rṇa­kū­pā­dī­nāṃ ta­dga­ma­kaṃ <lb n="24,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,21</span>nā­nyā­dṛ­śā­nāṃ bhū­dha­rā­dī­nā­m iti bruvāṇā yādṛśāṃ jā­gra­dā­dī­nāṃ vi­va­kṣā­pū­rva­kaṃ va­ca­nā­di dṛṣṭaṃ tā­dṛ­śā­m eva <lb n="24,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,22</span>de­śāṃ­ta­rā­di­va­rti­nāṃ ta­tta­dga­ma­kaṃ nā­nyā­dṛ­śāṃ su­ṣu­ptā­dī­nā­m iti kathaṃ na pra­ti­pa­dya­te | tathā pra­ti­pa­ttau ca na <lb n="24,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,23</span>su­ga­ta­sya vi­va­kṣā­pū­rvi­kā vāgvṛttiḥ sā­kṣā­tpa­raṃ­pa­ra­yā vā śuddhasya vi­va­kṣā­pā­yā­d a­nya­thā­ti­pra­saṃ­gā­t | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_119"><l ana="bt" n="bt_1.0.86ab"><lb n="24,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.86ab</span>sā­nni­dhya­mā­tra­ta­s tasya ciṃ­tā­ra­tno­pa­ma­sya cet | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.86cd"><lb n="24,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.86cd</span>ku­ṭyā­di­bhyo pi vācaḥ syur vi­ne­ya­ja­na­saṃ­ma­tāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">86</ref> || </l></lg><p n="a_120" rend="justify"><lb n="24,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,26</span>satyaṃ na su­ga­ta­sya vāco vi­va­kṣā­pū­rvi­kā­s ta­tsa­nni­dhā­na­mā­trā­t ku­ṭyā­di­bhyo pi yathā pra­ti­pa­ttu­r a­bhi­prā­yaṃ <lb n="24,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,27</span>ta­du­dbhū­te­ś ciṃ­tā­ra­tno­pa­ma­tvā­t sugasya | tad uktaṃ | "­ciṃ­tā­ra­tno­pa­mā­no jagati vi­ja­ya­te vi­śva­rū­po py a­rū­paḥ­" <lb n="24,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,28</span>iti kecit | te katham ī­śva­ra­syā­pi sa­nni­dhā­nā­j jagad u­dbha­va­tī­ti pra­ti­ṣe­ddhuṃ sa­ma­rthāḥ­, su­ga­te­śva­ra­yo­r a­nu­pa­kā­ra­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="24,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,29</span>tvādinā sarvathā vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | </p><p n="a_121" rend="justify"><lb n="24,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 024,30</span>ta­thā­hi­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_122"><l ana="bt" n="bt_1.0.87ab"><lb n="24,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.87ab</span>kim evam ī­śva­ra­syā­pi sāṃ­ni­dhyā­j jagad u­dbha­va­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.87cd"><lb n="24,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.87cd</span>ni­ṣi­dhya­te tadā caiva prāṇināṃ bho­ga­bhū­ta­ye || <ref type="no-bt" rend="b">87</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.88ab"><lb n="24,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.88ab</span>sa­rva­thā­nu­pa­kā­ri­tvā­n ni­tya­sye­śa­sya tan na cet | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.88cd"><lb n="24,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.88cd</span>su­ga­ta­syo­pa­kā­ri­tvaṃ de­śā­nā­su kim asti te || <ref type="no-bt" rend="b">88</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.89ab"><pb n="025"/><lb n="25,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.89ab</span>ta­dbhā­va­bhā­vi­tā mātrā tasya tā iti cen matam | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.89cd"><lb n="25,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.89cd</span>pi­śā­cā­de­s ta­thai­vai­tāḥ kiṃ na syur a­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">89</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.90ab"><lb n="25,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.90ab</span>ta­syā­dṛ­śya­sya ta­ddhe­tu­bhā­va­ni­ści­tya­saṃ­bha­ve | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.90cd"><lb n="25,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.90cd</span>sugataḥ kiṃ nu dṛśyas te yenāsau ta­nni­baṃ­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">90</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.91ab"><lb n="25,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.91ab</span>tato nāśvāsa e­vai­ta­dde­śa­nā­stu pa­rī­kṣa­yā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.91cd"><lb n="25,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.91cd</span>satāṃ pra­va­rta­mā­nā­m iti kaiścit su­bhā­ṣi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">91</ref> || </l></lg><p n="a_123" rend="justify"><lb n="25,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,07</span>tad evaṃ na sugato mā­rga­syo­pa­de­ṣṭā pra­mā­ṇa­tvā­bhā­vā­d ī­śva­ra­va­t | na pra­mā­ṇa­m asau ta­ttva­pa­ri­cche­da­ka­tvā­bhā­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="25,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,08</span>t tadvat | na ta­ttva­pa­ri­cche­da­ko sau sa­rva­thā­rtha­kri­yā­ra­hi­ta­tvā­t tadvad eva | na vā­rtha­kri­yā­ra­hi­ta­tva­m asiddhaṃ kṣa­ṇi­ka­sya <lb n="25,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,09</span>kra­mā­kra­mā­bhyāṃ ta­dvi­ro­dhā­n ni­tya­va­t | syān mataṃ | saṃ­vṛ­ttyai­va sugataḥ śāstā mā­rga­sye­ṣya­te na va­stu­ta­ś ci­trā­dvai­ta­sya <lb n="25,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,10</span>su­ga­ta­tvā­d iti | tad asat | sutarāṃ tasya śā­stṛ­tvā­yo­gā­t | ta­thā­hi­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_124"><l ana="bt" n="bt_1.0.92ab"><lb n="25,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.92ab</span>ci­trā­dya­dvai­ta­vā­de ca dūre sa­nmā­rga­de­śa­nā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.92cd"><lb n="25,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.92cd</span>pra­tya­kṣā­di­vi­ro­dha­ś ca bhe­da­syai­va pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">92</ref> || </l></lg><p n="a_125" rend="justify"><lb n="25,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,13</span>pa­ra­mā­rtha­ta­ś ci­trā­dvai­taṃ tāvan na saṃ­bha­va­ty eva ci­trā­syā­dvai­ta­tva­vi­ro­dhā­t | ta­dva­dba­hi­ra­rtha­ka­syā­py anyathā nā­nai­ka­tva­si­ddheḥ | <lb n="25,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,14</span>svān mataṃ | ci­trā­kā­rā­py ekā buddhir bā­hya­ci­tra­vi­la­kṣa­ṇa­tvā­t | śa­kya­vi­ve­ca­naṃ hi bāhyaṃ citram a­śa­kya­vi­ve­ca­nā <lb n="25,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,15</span>sva­bu­ddhi­r nī­lā­dyā­kā­rā iti | tad asat | bā­hya­dra­vya­sya ci­tra­pa­ryā­yā­tma­ka­syā­śa­kya­vi­ve­ca­na­tvā­vi­śe­ṣā­c citraika<span type="hard-break">- </span><lb n="25,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,16</span>rū­pa­tā­pa­tteḥ | yathaiva hi jñā­na­syā­kā­rā­s tato vi­ve­ca­yi­tu­m a­śa­kyā­s tathā pu­dga­lā­de­r api rū­pā­da­yaḥ | nā­nā­ra­tna<span type="hard-break">- </span><lb n="25,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,17</span>rāśau bāhye pa­dma­rā­ga­ma­ṇi­r ayaṃ caṃ­dra­kāṃ­ta­ma­ṇi­ś cāyam iti vi­ve­ca­naṃ pra­tī­ta­m eveti cet | tarhi nī­lā­dyā­kā­rai­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="25,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,18</span>jñāne pi nī­lā­kā­ro yaṃ pī­tā­kā­ra­ś cāyam iti vi­ve­ca­naṃ kiṃ na pratītaṃ ? ci­tra­pra­ti­bhā­sa­kā­le tan na pra­tī­ya­ta <lb n="25,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,19</span>eva paścāt tu nī­lā­dya­bhā­sā­ni jñā­nāṃ­ta­rā­ṇy a­vi­dyo­da­yā­d vi­ve­ke­na pra­tī­yaṃ­ta iti cet | tarhi ma­ṇi­rā­śi­pra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="25,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,20</span>bhā­sa­kā­le pa­dma­rā­gā­di­vi­ve­ca­naṃ na pra­tī­ya­ta eva, paścāt tu ta­tpra­tī­ti­r a­vi­dyo­da­yā­d iti śakyaṃ vaktuṃ | maṇi<span type="hard-break">- </span><lb n="25,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,21</span>rāśer de­śa­bhe­de­na vi­bha­ja­naṃ vi­ve­ca­na­m iti cet | bhi­nna­jñā­na­saṃ­tā­na­rā­śeḥ samaṃ | e­ka­jñā­nā­kā­re­ṣu ta­da­bhā­va <lb n="25,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,22</span>iti cet | ekam a­ṇyā­kā­re­ṣv api | maṇer ekasya khaṃḍane ta­dā­kā­re­ṣu tad astīti cet | jñā­na­syai­ka­sya khaṃḍane <lb n="25,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,23</span>samānaṃ | parāṇy eva jñānāni ta­tkhaṃ­ḍa­ne tatheti cet | parāṇy eva ma­ṇi­khaṃ­ḍa­dra­vyā­ṇi ma­ṇi­khaṃ­ḍa­ne tānīti <lb n="25,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,24</span>sa­mā­na­m | nanv evaṃ vi­ci­tra­jñā­naṃ vi­ve­ca­ya­nn arthe pa­ta­tī­ti ta­da­vi­ve­ca­na­m eveti cet | tarhi e­ka­tva­pa­ri­ṇa­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="25,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,25</span>dra­vyā­kā­rā­n eva vi­ve­ca­ya­nnā­nā­dra­vyā­kā­re­ṣu pa­ta­tī­ti ta­da­vi­ve­ca­na­m astu | tato ya­thai­ka­jñā­nā­kā­rā­ṇā­m aśakya<span type="hard-break">- </span><lb n="25,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,26</span>vi­ve­ca­na­tvaṃ ta­thai­ka­pu­dga­lā­di­dra­vyā­kā­rā­ṇā­m apīti jñā­na­va­dbā­hya­m api citraṃ sidhdyat kathaṃ pra­ti­ṣe­dhyaṃ yena ci­trā­dvai­taṃ <lb n="25,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,27</span>sidhdyet | na ca siddhe pi tasmin mā­rgo­pa­de­śa­nā­sti­, tattvato mo­kṣa­ta­nmā­rgā­de­r a­bhā­vā­t | saṃ­ve­da­nā­dvai­te <lb n="25,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,28</span>ta­da­bhā­vo 'nena ni­ve­di­taḥ | pra­tya­kṣā­di­bhi­r bhe­da­pra­si­ddheḥ | ta­dvi­ru­ddhaṃ ca ci­trā­dya­dvai­ta­m iti su­ga­ta­ma­tā­d anya evo<span type="hard-break">- </span><lb n="25,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,29</span>pa­śa­ma­vi­dhe­r mārgaḥ siddhaḥ | tato na su­ga­ta­s ta­tpra­ṇe­tā bra­hma­va­t | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_126"><l ana="bt" n="bt_1.0.93ab"><lb n="25,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.93ab</span>na nirodho na co­tpa­tti­r na baddho na ca mocakaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.93cd"><lb n="25,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.93cd</span>na baṃdho sti na vai muktir ity eṣā pa­ra­mā­rtha­tā || <ref type="no-bt" rend="b">93</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.94ab"><lb n="25,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.94ab</span>na bra­hma­vā­di­nāṃ siddhā vi­jñā­nā­dvai­ta­va­t svayam | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.94cd"><lb n="25,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.94cd</span>ni­tya­sa­rva­ga­tai­kā­tmā­pra­si­ddheḥ parato pi vā || <ref type="no-bt" rend="b">94</ref> || </l></lg><p n="a_127" rend="justify"><lb n="25,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 025,34</span>na hi ni­tyā­di­rū­pa­sya brahmaṇaḥ svataḥ siddhiḥ kṣa­ṇi­kā­naṃ­śa­saṃ­ve­da­na­va­t | nāpi pa­ra­ta­s ta­syā­ni­ṣṭeḥ | anyathā <pb n="026"/><lb n="26,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,01</span>dvai­ta­pra­sa­kteḥ | ka­lpi­tā­d a­nu­mā­nā­deḥ ta­tsā­dha­ne na tāttvikī siddhir yato ni­ro­dho­tpa­tti­ba­ddha­mo­ca­ka­baṃ­dha­mu­kti­ra­hi­taṃ <lb n="26,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,02</span>pra­ti­bhā­sa­mā­tra­m āsthāya mā­rga­de­śa­nā dū­ro­tsā­ri­tai­ve­ty a­nu­ma­nya­te | tad evaṃ ta­ttvā­rtha­śā­sa­nā­raṃ­bhe 'rhann eva syādvāda<span type="hard-break">- </span><lb n="26,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,03</span>nāyakaḥ stu­ti­yo­gyo '­sta­do­ṣa­tvā­t | a­sta­do­ṣo 'sau sa­rva­vi­ttvā­t | sa­rva­vi­d asau pra­mā­ṇā­nvi­ta­mo­kṣa­mā­rga<span type="hard-break">- </span><lb n="26,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,04</span>pra­ṇā­ya­ka­tvā­t | ye tu ka­pi­lā­da­yo '­sa­rva­jñā­s te na pra­mā­ṇā­nvi­ta­mo­kṣa­mā­rga­pra­ṇā­ya­kā­s tata e­vā­sa­rva­jña­tvā­n nāsta<span type="hard-break">- </span><lb n="26,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,05</span>doṣā iti na pa­rī­kṣa­ka­ja­na­sta­va­na­yo­gyā­s teṣāṃ sa­rva­the­hi­ta­hī­na­mā­rga­tvā­t sa­rva­thai­kāṃ­ta­vā­di­nāṃ mo­kṣa­mā­rga­vya­va­sthā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="26,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,06</span>pa­pa­tte­r ity u­pa­saṃ­hri­ya­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_128"><l ana="bt" n="bt_1.0.95ab"><lb n="26,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.95ab</span>tataḥ pra­mā­ṇā­nvi­ta­mo­kṣa­mā­rga­pra­ṇā­ya­kaḥ sa­rva­vi­da­sta­do­ṣaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.95cd"><lb n="26,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.95cd</span>syā­dvā­da­bhā­g eva nuter ihārhaḥ so 'rhan pare ne­hi­ta­hī­na­mā­rgāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">95</ref> || </l></lg><p n="a_129" rend="justify"><lb n="26,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,09</span>iti śāstrādau sto­ta­vya­vi­śe­ṣa­si­ddhiḥ || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_130"><l ana="bt" n="bt_1.0.96ab"><lb n="26,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.96ab</span>sva­saṃ­ve­da­na­taḥ siddhaḥ sadātmā bā­dha­va­rji­tā­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.96cd"><lb n="26,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.96cd</span>tasya kṣmā­di­vi­va­rtā­tma­ny ātmany a­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">96</ref> || </l></lg><p n="a_131" rend="justify"><lb n="26,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,12</span>kṣi­tyā­di­pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣa­ś ce­ta­nā­tma­kaḥ sa­ka­la­lo­ka­pra­si­ddha­mū­rti­r ātmā tato nyo na kaścit pra­mā­ṇā­bhā­vā­d iti <lb n="26,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,13</span>kasya sa­rva­jña­tva­vī­ta­rā­ga­tve mokṣo mo­kṣa­mā­rga­pra­ṇe­tṛ­tvaṃ stutyatā mo­kṣa­mā­rga­pra­ti­pi­tsā vā siddhyet | ta­da­si­ddhau <lb n="26,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,14</span>ca nā­di­sū­tra­pra­va­rta­naṃ śreya iti yo py ā­kṣi­pa­ti so pi na pa­rī­kṣa­kaḥ | sva­saṃ­ve­da­nā­d ātmanaḥ si­ddha­tvā­t | <lb n="26,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,15</span>sva­saṃ­ve­da­naṃ bhrāṃtam iti cet | na | tasya sarvadā bā­dha­va­rji­ta­tvā­t | pra­ti­ni­ya­ta­de­śa­pu­ru­ṣa­kā­la­bā­dha­va­rji­te­na <lb n="26,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,16</span>vi­pa­rī­ta­saṃ­ve­da­ne­na vya­bhi­cā­ra iti na maṃ­ta­vyaṃ­, sa­rva­de­ti vi­śe­ṣa­ṇā­t | na ca kṣmā­di­vi­va­rtā­tma­ke cai­ta­nya­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="26,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,17</span>śi­ṣṭa­kā­ya­la­kṣa­ṇe puṃsi sva­saṃ­ve­da­naṃ saṃ­bha­va­ti­, yena tato rthāṃ­ta­ra­m ātmānaṃ na pra­sā­dha­ye­t | </p><p n="a_132" rend="justify"><lb n="26,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,18</span>sva­saṃ­ve­da­na­pra­si­ddha­m ity a­tro­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_133"><l ana="bt" n="bt_1.0.97ab"><lb n="26,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.97ab</span>sva­saṃ­ve­da­na­m apy asya ba­hiḥ­ka­ra­ṇa­va­rja­nā­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.97cd"><lb n="26,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.97cd</span>a­haṃ­kā­rā­spa­daṃ spaṣṭam a­bā­dha­m a­nu­bhū­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">97</ref> || </l></lg><p n="a_134" rend="justify"><lb n="26,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,21</span>na hīdaṃ nīlam ityādi pra­ti­bhā­sa­naṃ sva­saṃ­ve­da­naṃ bā­hyeṃ­dri­ya­ja­tvā­d a­na­haṃ­kā­rā­spa­da­tvā­t­, na ca tathāhaṃ <lb n="26,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,22</span>sukhīti pra­ti­bhā­sa­na­m iti spaṣṭaṃ tad a­nu­bhū­ya­te | gauro ham ity a­va­bhā­sa­na­m anena pra­tyu­ktaṃ­, ka­ra­ṇā­pe­kṣa­tvā­d ahaṃ gulmī<span type="hard-break">- </span><lb n="26,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,23</span>ty a­va­bhā­sa­na­va­t | ka­ra­ṇā­pe­kṣaṃ hīdaṃ śa­rī­rāṃ­taḥ­spa­rśa­neṃ­dri­ya­ni­mi­tta­tvā­t | sukhy aham ity a­va­bhā­sa­na­m iti tathāstu <lb n="26,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,24</span>tata eveti cet | na | ta­syā­haṃ­kā­ra­mā­trā­śra­ya­tvā­t | bhrāṃtaṃ tad iti hi cen na | a­bā­dha­tvā­t | nanv ahaṃ sukhīti <lb n="26,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,25</span>vedanaṃ ka­ra­ṇā­pe­kṣaṃ ve­da­na­tvā­d ahaṃ gu­lmī­tyā­di­ve­da­na­va­d ity a­nu­mā­na­bā­dha­sya sa­dbhā­vā­t sa­bā­dha­m eveti cet | <lb n="26,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,26</span>kim idam a­nu­mā­naṃ ka­ra­ṇa­mā­trā­pe­kṣa­tva­sya sādhakaṃ ba­hiḥ­ka­ra­ṇā­pe­kṣa­tva­sya sādhakaṃ vā ? pra­tha­ma­pa­kṣe na ta­tsā­dha­kaṃ <lb n="26,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,27</span>sva­saṃ­ve­da­na­syāṃ­ta­ka­ra­ṇā­pe­kṣa­sye­ṣṭa­tvā­t | dvi­tī­ya­pa­kṣe pra­tī­ti­vi­ro­dhaḥ svatas tasya ba­hiḥ­ka­ra­ṇā­pe­kṣa­tvā­pra­tī­teḥ | <lb n="26,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,28</span>sva­rū­pa­mā­tra­pa­rā­ma­rśi vāhaṃ sukhīty ā­ve­da­na­m ity a­nu­mā­nā­d api tasya ta­thā­bhā­vā­si­ddheḥ | svātmani kri­yā­vi­ro­dhā­t <lb n="26,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,29</span>sva­rū­pa­pa­rā­ma­rśa­ṇa­m a­syā­si­ddha­m iti cet | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_135"><l ana="bt" n="bt_1.0.98ab"><lb n="26,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.98ab</span>ta­dvi­lo­pe na vai kiṃcit ka­sya­ci­d vya­va­ti­ṣṭha­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.98cd"><lb n="26,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.98cd</span>sva­saṃ­ve­da­na­mū­la­tvā­t sve­ṣṭa­ta­ttva­vya­va­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">98</ref> || </l></lg><p n="a_136" rend="justify"><lb n="26,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,32</span>pṛ­thi­vyā­pa­ste­jo­vā­yu­r iti ta­ttvā­ni­, sarvam u­pa­pla­va­mā­tra­m iti vā sveṣṭaṃ tattvaṃ vya­va­sthā­pa­ya­tsva­saṃ­ve­da­naṃ svīkartu<span type="hard-break">- </span><lb n="26,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,33</span>m arhaty eva, anyathā ta­da­si­ddheḥ | pa­ra­pa­rya­nu­yo­ga­mā­traṃ kurute na punas tattvaṃ vya­va­sthā­pa­ya­tī­ti cet, vyā­ha­ta­m idaṃ <lb n="26,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 026,34</span>ta­syai­ve­ṣṭa­tvā­t | pa­ro­pa­ga­mā­t pa­ra­pa­rya­nu­yo­ga­mā­traṃ kurute na tu svayam iṣṭe yena tad eva tattvaṃ vya­va­sthā­pi­taṃ <pb n="027"/><lb n="27,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,01</span>bhaved iti cet | sa pa­ro­pa­ga­mo yady u­pa­plu­ta­s tadā na tataḥ pa­ra­pa­rya­nu­yo­go yuktaḥ | so nu­pa­plu­ta­ś cet kathaṃ na <lb n="27,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,02</span>svayam iṣṭaḥ | pa­ro­pa­ga­māṃ­ta­rā­d a­nu­pa­plu­to na svayam i­ṣṭa­tvā­d iti cet | tad api pa­ro­pa­ga­māṃ­ta­ra­m u­pa­plu­taṃ na ve­dya­ni­vṛ­tteḥ <lb n="27,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,03</span>pa­rya­nu­yo­gaḥ | su­dū­ra­m api gatvā ka­sya­ci­t svayam iṣṭau siddham i­ṣṭa­ta­ttva­vya­va­sthā­pa­naṃ sva­saṃ­vi­di­taṃ pra­mā­ṇa­m a­nvā­ka­rṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="27,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,04</span>ty anyathā gha­ṭā­de­r iva ta­dvya­va­sthā­pa­ka­tvā­yo­gā­t | na hi svayam a­saṃ­vi­di­taṃ vedanaṃ pa­ro­pa­ga­me­nā­pi vi­ṣa­ya­pa­ri­cche<span type="hard-break">- </span><lb n="27,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,05</span>dakaṃ | ve­da­nāṃ­ta­ra­vi­di­taṃ ta­di­ṣṭa­si­ddhi­ni­baṃ­dha­na­m iti cen na | a­na­va­sthā­nā­t | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_137"><l ana="bt" n="bt_1.0.99ab"><lb n="27,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.99ab</span>saṃ­ve­da­nāṃ­ta­re­ṇai­va vi­di­tā­d ve­da­nā­d yadi | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.99cd"><lb n="27,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.99cd</span>sve­ṣṭā­si­ddhi­r u­pe­ye­ta tadā syād a­na­va­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">99</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.100ab"><lb n="27,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.100ab</span>prācyaṃ hi vedanaṃ tāvan nārthaṃ ve­da­ya­te dhruvam | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.100cd"><lb n="27,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.100cd</span>yāvan nānyena bodhena vuddhyaṃ so py evam eva tu || <ref type="no-bt" rend="b">100</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.101ab"><lb n="27,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.101ab</span>nārthasya darśanaṃ siddhyet pratyakṣaṃ su­ra­maṃ­tri­ṇaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.101cd"><lb n="27,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.101cd</span>tathā sati kṛtaś ca syān ma­tāṃ­ta­ra­sa­mā­śra­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">101</ref> || </l></lg><p n="a_138" rend="justify"><lb n="27,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,12</span>a­rtha­da­rśa­naṃ pra­tya­kṣa­m iti vṛ­ha­spa­ti­ma­taṃ pa­ri­tya­jyai­kā­rtha­sa­ma­ve­tā­naṃ­ta­ra­jñā­na­ve­dya­m a­rtha­jñā­na­m iti bruvāṇaḥ kathaṃ <lb n="27,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,13</span>cārvāko nāma ! pa­ro­pa­ga­mā­t ta­thā­va­ca­na­m iti cen na | sva­saṃ­vi­di­ta­jñā­na­vā­di­naḥ pa­ra­tvā­t­, tato pi ma­tāṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="27,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,14</span>sa­mā­śra­ya­sya du­rni­vā­ra­tvā­t | na ca ta­du­pa­pa­nna­m a­na­va­sthā­nā­t | iti siddhaṃ sva­saṃ­ve­da­naṃ bā­dha­va­rji­taṃ sukhy aham ityādi <lb n="27,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,15</span>kāyāt ta­ttvāṃ­ta­ra­ta­yā­tma­no bhedaṃ sā­dha­ya­tī­ti kiṃ na­ściṃ­ta­yā | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_139"><l ana="bt" n="bt_1.0.102ab"><lb n="27,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.102ab</span>vi­bhi­nna­la­kṣa­ṇa­tvā­c ca bhedaś cai­ta­nya­de­ha­yoḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.102cd"><lb n="27,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.102cd</span>ta­ttvāṃ­ta­ra­ta­yā to­ya­te­jo­va­d iti mīyate || <ref type="no-bt" rend="b">102</ref> || </l></lg><p n="a_140" rend="justify"><lb n="27,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,18</span>cai­ta­nya­de­hau ta­ttvāṃ­ta­ra­tve­na bhinnau bhi­nna­la­kṣa­ṇa­tvā­t to­ya­te­jo­va­t | ity atra nāsiddho hetuḥ, sva­saṃ­ve­da­na<span type="hard-break">- </span><lb n="27,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,19</span>la­kṣa­ṇa­tvā­c cai­ta­nya­sya­, kā­ṭhi­nya­la­kṣa­ṇa­tvā­t kṣi­tyā­di­pa­ri­ṇā­mā­tma­no de­ha­sya­, tayor bhi­nna­la­kṣa­ṇa­tva­sya siddheḥ | <lb n="27,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,20</span>pa­ri­ṇā­mi­pa­ri­ṇā­ma­bhā­ve­na bhe­da­sā­dha­ne si­ddha­sā­dha­na­m ity ayuktaṃ ta­ttvāṃ­ta­ra­ta­ye­ti sā­dhya­de­ha­cai­ta­nya­yoḥ tattvā<span type="hard-break">- </span><lb n="27,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,21</span>ntarayā bhe­da­sā­dha­na­m asti vi­śe­ṣa­ṇā­t | ku­ṭa­pa­ṭā­bhyāṃ bhi­nna­la­kṣa­ṇā­bhyāṃ ta­ttvāṃ­ta­ra­tve­na bhe­da­ra­hi­tā­bhyā­m a­ne­kāṃ­ta <lb n="27,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,22</span>iti cen na | tatra pareṣāṃ bhi­nna­la­kṣa­ṇa­tvā­si­ddhe­r anyathā cattvāry eva ta­ttvā­nī­ti vya­va­sthā­nu­pa­pa­tteḥ | kuṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="27,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,23</span>pa­ṭā­dī­nāṃ bhi­nna­la­kṣa­ṇa­tve pi ta­ttvāṃ­ta­rā­bhā­ve kṣi­tyā­dī­nā­m api ta­ttvāṃ­ta­rā­bhā­vā­t | dhā­ra­ṇā­di­la­kṣa­ṇa­sā­mā­nya­bhe<span type="hard-break">- </span><lb n="27,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,24</span>dāt teṣāṃ ta­ttvāṃ­ta­ra­tvaṃ na la­kṣa­ṇa­vi­śe­ṣa­bhe­dā­d yena gha­ṭa­pa­ṭā­dī­nāṃ ta­tpra­saṃ­ga iti cet, tarhi sva­saṃ­vi­da­tve­ta­ra­tva­la­kṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="27,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,25</span>sā­mā­nya­bhe­dā­d de­ha­cai­ta­nya­yo­s ta­ttvāṃ­ta­ra­tva­sā­dha­nā­t kathaṃ ku­ṭa­pa­ṭā­bhyāṃ tasya vya­bhi­cā­raḥ ? syā­dvā­di­nāṃ punar viśeṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="27,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,26</span>la­kṣa­ṇa­bhe­dā­d bhe­da­sā­dha­ne pi na tābhyām a­ne­kāṃ­taḥ­, ka­thaṃ­ci­t ta­ttvāṃ­ta­ra­ta­yā tayor bhe­do­pa­ga­mā­t | sa­ttvā­di­sā­mā­nya<span type="hard-break">- </span><lb n="27,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,27</span>la­kṣa­ṇa­bhe­de hetur asiddha iti cen na | katham anyathā kṣi­tyā­di­bhe­da­sā­dha­ne pi so 'siddho na bhavet ? a­sā­dhā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="27,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,28</span>la­kṣa­ṇa­bhe­da­sya he­tu­tvā­n naivam iti cet, sa­mā­na­m a­nya­tra­, sarvathā vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_141"><l ana="bt" n="bt_1.0.103ab"><lb n="27,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.103ab</span>bhi­nna­pra­mā­ṇa­ve­dya­tvā­d ity apy etena va­rṇi­ta­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.103cd"><lb n="27,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.103cd</span>sādhitaṃ bahir aṃtaś ca pra­tya­kṣa­sya vi­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">103</ref> || </l></lg><p n="a_142" rend="justify"><lb n="27,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,31</span>ba­hi­raṃ­ta­rmu­khā­kā­ra­yo­r iṃ­dri­ya­ja­sva­saṃ­ve­da­na­yo­r bhedena prasiddhau siddham idaṃ sādhanaṃ va­rṇa­nī­yaṃ de­ha­cai­ta­nye bhinne <lb n="27,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,32</span>bhi­nna­pra­mā­ṇa­ve­dya­tvā­d iti | ka­ra­ṇa­ja­jñā­na­ve­dyo hi dehaḥ sva­saṃ­ve­da­na­ve­dyaṃ caitanyaṃ pra­tī­ta­m iti siddhaṃ sādhanaṃ svayaṃ <lb n="27,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,33</span>sva­saṃ­ve­da­na­ve­dye­na parair a­nu­me­ye­na bhinnena cai­ta­nye­na vya­bhi­cā­rī­ti na yuktaṃ, sva­saṃ­ve­dyā­nu­me­ya­sva­bhā­vā­bhyāṃ tasya <lb n="27,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 027,34</span>bhedāt | tata e­vai­ka­sya pra­tya­kṣā­nu­mā­na­pa­ri­cche­dye­nā­gni­nā na ta­da­nai­kāṃ­ti­kaṃ­, nāpi mā­ra­ṇa­śa­ktyā­tma­ka­vi­ṣa­dra­vye­ṇa <pb n="028"/><lb n="28,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,01</span>śa­kṛ­tā­dṛ­śā śa­kti­śa­kti­ma­toḥ ka­thaṃ­ci­d bhe­da­pra­si­ddheḥ | sarvathā bhedasya de­ha­cai­ta­nya­yo­r apy a­sā­dha­na­tvā­t | tathā <lb n="28,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,02</span>sādhane sa­ddra­vya­tvā­di­nā­pi bhe­da­pra­sa­kte­r no­bha­yo­r api sa­ttva­dra­vya­tvā­da­yo­r a­vya­va­ti­ṣṭhe­ra­n | yathā hi dehasya cai­ta­nyā­t <lb n="28,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,03</span>sattvena vyāvṛttau sa­ttva­vi­ro­dha­s tathā cai­ta­nya­syā­pi dehāt | evaṃ dra­vya­tvā­di­bhi­r vyāvṛttau codyaṃ | bhi­nna­pra­mā­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="28,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,04</span>ve­dya­tvā­d evety a­va­dhā­ra­ṇā­d vā na ke­na­ci­d vya­bhi­cā­ra­co­da­nā hetoḥ saṃ­bha­va­ti yena vi­śe­ṣa­ṇa­m e­ke­ne­tyā­di pra­yu­jya­te | <lb n="28,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,05</span>saṃ­di­gdha­vi­pa­kṣa­vyā­vṛ­tti­ka­tva­m api nāsya śaṃ­ka­nī­yaṃ­, ku­tra­ci­d a­bhi­nna­rū­pe bhi­nna­pra­mā­ṇa­ve­dya­tvā­saṃ­bha­vā­t | tādṛśaḥ <lb n="28,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,06</span>sa­rva­syā­ne­ka­sva­bhā­va­tva­si­ddhe­r a­nya­thā­rtha­kri­yā­nu­pa­pa­tte­r a­va­stu­tva­pra­sa­kteḥ | yad apy a­bhya­dhā­yi || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_143"><l ana="bt" n="bt_1.0.104ab"><lb n="28,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.104ab</span>kṣi­tyā­di­sa­mu­dā­yā­rthāḥ śa­rī­reṃ­dri­ya­go­ca­rāḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.104cd"><lb n="28,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.104cd</span>tebhyaś cai­ta­nya­m ity etan na pa­rī­kṣā­kṣa­me­ri­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">104</ref> || </l></lg><p n="a_144" rend="justify"><lb n="28,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,09</span>pṛ­thi­vyā­pa­ste­jo­vā­yu­r iti ta­ttvā­ni­, ta­tsa­mu­dā­yaḥ śa­rī­reṃ­dri­ya­saṃ­jñā­vi­ṣa­yaḥ­, tebhyaś cai­ta­nya­m ity etad api na <lb n="28,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,10</span>pa­rī­kṣā­kṣa­me­ri­taṃ | śa­rī­rā­dī­nāṃ cai­ta­nya­vyaṃ­ja­ka­tva­kā­ra­ka­tva­yo­r a­yo­gā­t | kutas ta­da­yo­gaḥ ? </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_145"><l ana="bt" n="bt_1.0.105ab"><lb n="28,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.105ab</span>vyaṃjakā na hi te tāvac cito ni­tya­tva­śa­kti­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.105cd"><lb n="28,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.105cd</span>kṣi­tyā­di­ta­ttva­va­d jñātuḥ kā­rya­tva­syā­py a­ni­ṣṭi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">105</ref> || </l></lg><p n="a_146" rend="justify"><lb n="28,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,13</span>nityaṃ caitanyaṃ śa­śva­da­bhi­vyaṃ­gya­tvā­t kṣi­tyā­di­ta­ttva­va­t­, śa­śva­da­bhi­vyaṃ­gyaṃ ta­tkā­rya­tā­nu­pa­ga­mā­t | kadāci<span type="hard-break">- </span><lb n="28,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,14</span>t kā­rya­tvo­pa­ga­me vā­bhi­vya­kti­vā­da­vi­ro­dhā­t­, ta­da­bhi­vya­kti­kā­la e­ta­syā­bhi­vyaṃ­ga­tvaṃ nā­nya­the­ty asiddhaṃ sarvadā<span type="hard-break">- </span><lb n="28,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,15</span>bhi­vyaṃ­ga­tvaṃ na maṃ­ta­vyaṃ­, a­bhi­vya­kti­yo­gya­tva­sya he­tu­tvā­t | tata eva na parasya gha­ṭā­di­bhi­r a­nai­kāṃ­ti­kaṃ teṣāṃ <lb n="28,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,16</span>kāryatve saty a­bhi­vyaṃ­gya­tva­syā­śā­śva­ti­ka­tvā­t | syā­dvā­di­nāṃ tu sarvasya ka­thaṃ­ci­n ni­tya­tvā­n na ke­na­ci­d vya­bhi­cā­raḥ | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_147"><l ana="bt" n="bt_1.0.106ab"><lb n="28,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.106ab</span>kuṃ­bhā­di­bhi­r a­ne­kāṃ­to na syād eva ka­thaṃ­ca­na | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.106cd"><lb n="28,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.106cd</span>teṣāṃ mataṃ gu­ru­tve­na parair iṣṭaḥ pra­tī­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">106</ref> || </l></lg><p n="a_148" rend="justify"><lb n="28,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,19</span>na hy e­kāṃ­ta­na­śva­rā gha­ṭā­da­yaḥ pra­dī­pā­di­bhi­r a­bhi­vyaṃ­gyā nāma nā­śai­kāṃ­te '­bhi­vyaṃ­gyā­bhi­vyaṃ­ja­ka­bhā­va­sya virodhā<span type="hard-break">- </span><lb n="28,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,20</span>n ni­tyai­kāṃ­ta­va­t | jā­tyaṃ­ta­re tasya pra­tī­ya­mā­na­tvā­d iti pra­ti­pa­kṣā­pe­kṣa­yā na gha­ṭā­di­bhi­r a­ne­kāṃ­taḥ sā­dha­na­sya | <lb n="28,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,21</span>tataḥ ka­thaṃ­ci­c cai­ta­nya­ni­tya­tā­pra­sa­kti­bha­yā­n na śa­rī­rā­da­ya­ś ci­ttā­bhi­vyaṃ­ja­kāḥ pra­ti­pā­da­nī­yāḥ | śabdasya tālvādi<span type="hard-break">- </span><lb n="28,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,22</span>vat tebhyaś cai­ta­nya­m u­tpā­dya­ta iti kri­yā­dhyā­hā­rā­d vyaṃjata iti kri­yā­dhyā­hā­ra­sya pau­raṃ­da­ra­syā­yu­kta­tvā­t kārakā eva <lb n="28,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,23</span>śa­rī­rā­da­ya­s tasyeti cā­nu­pa­pa­nnaṃ­, teṣāṃ sa­ha­kā­ri­tve­no­pā­dā­na­tve­na vā kā­ra­ka­tvā­yo­gā­d ity u­pa­da­rśa­ya­nn āha —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_149"><l ana="bt" n="bt_1.0.107ab"><lb n="28,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.107ab</span>nāpi te kārakā vitter bhavaṃti sa­ha­kā­ri­ṇaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.107cd"><lb n="28,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.107cd</span>svo­pā­dā­na­vi­hī­nā­yā­s tasyās tebhyo '­pra­sū­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">107</ref> || </l></lg><p n="a_150" rend="justify"><lb n="28,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,26</span>svo­pā­dā­na­ra­hi­tā­yā vitteḥ śa­rī­rā­da­yaḥ kārakāḥ śa­bdā­de­s tā­lvā­di­va­d iti cen na | a­si­ddha­tvā­t | <lb n="28,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,27</span>tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_151"><l ana="bt" n="bt_1.0.108ab"><lb n="28,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.108ab</span>no­pā­dā­nā­d vinā śabdo vi­dyu­dā­deḥ pra­va­rta­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.108cd"><lb n="28,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.108cd</span>kā­rya­tvā­t kuṃ­bha­va­d yady a­dṛ­ṣṭa­ka­lpa­na­m atra te || <ref type="no-bt" rend="b">108</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.109ab"><lb n="28,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.109ab</span>kva kā­ṣṭhāṃ­ta­rga­tā­d agner a­gnyaṃ­ta­ra­sa­mu­dbha­vaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.109cd"><lb n="28,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.109cd</span>ta­syā­vi­śe­ṣa­to yena ta­ttva­saṃ­khyā na hīyate || <ref type="no-bt" rend="b">109</ref> || </l></lg><p n="a_152" rend="justify"><lb n="28,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,32</span>pra­tya­kṣa­to '­pra­tī­ta­sya śa­bdā­dyu­pā­dā­na­syā­nu­mā­nā­t sādhane parasya yady a­dṛ­ṣṭa­ka­lpa­naṃ tadā pra­tya­kṣa­to '­pra­tī­tā­t kā<span type="hard-break">- </span><lb n="28,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,33</span>ṣṭhāṃ­ta­rga­tā­d agner a­nu­mī­ya­mā­nā­d a­gnyaṃ­ta­ra­sa­mu­dbha­va­sā­dha­ne ta­da­dṛ­ṣṭa­ka­lpa­naṃ kathaṃ na syād bhū­ta­vā­di­naḥ sarvathā viśeṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="28,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 028,34</span>bhāvāt | kāṣṭhād e­vā­na­lo­tpa­ttau kva ta­ttva­saṃ­khyā­vya­va­sthā kā­ṣṭho­pā­de­ya­syā­na­la­sya kā­ṣṭhe­ta­ra­tvā­bhā­vā­t pṛ­thi­vī­tva<span type="hard-break">- </span><pb n="029"/><lb n="29,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,01</span>prasakteḥ | pā­rthi­vā­nāṃ ca mu­ktā­pha­lā­nāṃ svo­pā­dā­ne jale '­nta­rbhā­vā­j ja­la­tvā­pa­tte­r jalasya ca caṃ­dra­kāṃ­tā­d u­dbha­va­taḥ <lb n="29,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,02</span>pā­rthi­va­ttvā­na­ti­kra­mā­t | yadi punaḥ kā­ṣṭhā­da­yo '­na­lā­dī­nāṃ no­pā­dā­na­he­ta­va­s ta­dā­nu­pā­dā­nā­na­lā­dyu­tpa­ttiḥ <lb n="29,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,03</span>ka­lpa­nī­yā | sā ca na yuktā pra­mā­ṇa­vi­ro­dhā­t | tataḥ svayam a­dṛ­ṣṭa­syā­pi pā­va­kā­dyu­pā­dā­na­sya ka­lpa­nā­yāṃ <lb n="29,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,04</span>cito py u­pā­dā­na­m a­va­śya­m a­bhyu­pe­ya­m | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_153"><l ana="bt" n="bt_1.0.110ab"><lb n="29,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.110ab</span>sūkṣmo bhū­ta­vi­śe­ṣa­ś ced u­pā­dā­naṃ cito matam | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.110cd"><lb n="29,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.110cd</span>sa e­vā­tmā­stu ci­jjā­ti­sa­ma­nvi­ta­va­pu­r yadi || <ref type="no-bt" rend="b">110</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.111ab"><lb n="29,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.111ab</span>ta­dvi­jā­tiḥ kathaṃ nāma ci­du­pā­dā­na­kā­ra­ṇa­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.111cd"><lb n="29,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.111cd</span>bha­va­ta­s tejaso ṃ­bho­va­t ta­thai­vā­dṛ­ṣṭa­ka­lpa­nā || <ref type="no-bt" rend="b">111</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.112ab"><lb n="29,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.112ab</span>sa­ttvā­di­nā sa­mā­na­tvā­c ci­du­pā­dā­na­ka­lpa­ne | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.112cd"><lb n="29,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.112cd</span>kṣmā­dī­nā­m api tat kena ni­vā­rye­ta pa­ra­spa­ra­m || <ref type="no-bt" rend="b">112</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.113ab"><lb n="29,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.113ab</span>yena naikaṃ bhavet tattvaṃ kri­yā­kā­ra­ka­ghā­ti te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.113cd"><lb n="29,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.113cd</span>pṛ­thi­vyā­de­r a­śe­ṣa­sya ta­trai­vā­nu­pra­ve­śa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">113</ref> || </l></lg><p n="a_154" rend="justify"><lb n="29,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,13</span>sū­kṣma­bhū­ta­vi­śe­ṣa­ś cai­ta­nye­na sa­jā­tī­yo vi­jā­tī­yo vā ta­du­pā­dā­naṃ bhavet ? sa­jā­tī­ya­ś ced ātmano nāmāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="29,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,14</span>ta­re­ṇā­bhi­dhā­nā­t pa­ra­ma­ta­si­ddhiḥ | vi­jā­tī­ya­ś cet katham u­pā­dā­na­m agner ja­la­va­t | sarvathā vi­jā­tī­ya­syā­py u­pā­dā­na­tve <lb n="29,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,15</span>sai­vā­dṛ­ṣṭa­ka­lpa­nā | go­ma­yā­de­r vṛ­ści­ka­syo­tpa­tti­da­rśa­nā­n nā­dṛ­ṣṭa­ka­lpa­ne­ti cet, na | vṛ­ści­ka­śa­rī­ra­go­ma­ya­yoḥ <lb n="29,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,16</span>pu­dga­la­dra­vya­tve­na sa­jā­tī­ya­tvā­t­, tayor u­pā­dā­no­pā­de­ya­tā­pā­yā­c ca | vṛ­ści­ka­śa­rī­rā­raṃ­bha­kā hi pu­dga­lā­s ta­du­pā­dā­naṃ <lb n="29,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,17</span>na punar go­ma­yā­di­s tasya sa­ha­kā­ri­tvā­t | sattvena dra­vya­tvā­di­nā vā sū­kṣma­bhū­ta­vi­śe­ṣa­sya sa­jā­tī­ya­tvā­c cetano<span type="hard-break">- </span><lb n="29,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,18</span>pā­dā­na­tva­m iti, tata eva kṣmā­dī­nā­m a­nyo­nya­m u­pā­dā­na­tva­m astu ni­vā­ra­kā­bhā­vā­t | tathā sati teṣāṃ pa­ra­spa­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="29,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,19</span>m a­naṃ­ta­rbhā­vaḥ ta­daṃ­ta­rbhā­vo vā syāt ? pra­tha­ma­pa­kṣe cai­ta­nya­syā­pi bhūteṣv aṃ­ta­rbhā­vā­bhā­vā­t ta­ttvāṃ­ta­ra­tva­si­ddhiḥ | <lb n="29,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,20</span>dvi­tī­ya­pa­kṣe tattvam ekaṃ pra­si­dhdye­t pṛ­thi­vyā­deḥ sarvatra ta­trai­vā­nu­pra­ve­śa­nā­t | tac cāyuktaṃ kri­yā­kā­ra­ka­ghā­ti­tvā­t | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_155"><l ana="bt" n="bt_1.0.114ab"><lb n="29,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.114ab</span>tasmād dra­vyāṃ­ta­rā­po­ḍha­sva­bhā­vā­nva­yi ka­thya­tā­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.114cd"><lb n="29,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.114cd</span>u­pā­dā­naṃ vi­kā­rya­sya ta­ttva­bhe­do 'nyathā kutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">114</ref> || </l></lg><p n="a_156" rend="justify"><lb n="29,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,23</span>tattvam u­pā­dā­na­tvaṃ vi­kā­rya­tvaṃ ca tadbhedo dra­vyāṃ­ta­ra­vyā­vṛ­tte­na sva­bhā­ve­nā­nva­yi­tve saty u­pā­dā­no­pā­de­ya­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="29,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,24</span>r yuktor nā­nya­thā­ti­pra­saṃ­gā­d ity u­pa­saṃ­ha­rta­vyaṃ | tathā ca sūkṣmasya bhū­ta­vi­śe­ṣa­syā­ce­ta­na­dra­vya­vyā­vṛ­ta­sva­bhā­ve­na caitanya<span type="hard-break">- </span><lb n="29,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,25</span>m a­nu­ga­ccha­ta­s ta­du­pā­dā­na­tva­m iti va­rṇā­di­ra­hi­taḥ sva­saṃ­ve­dyo '­nu­me­yo vā sa evātmā paṃ­ca­ma­ta­ttva­m a­nā­tma­jña­sya <lb n="29,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,26</span>pa­ra­lo­ka­pra­ti­ṣe­dhā­saṃ­bha­va­vya­va­sthā­pa­na­pa­ra­ta­yā pra­si­dhdya­ty eveti ni­ga­dya­te || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_157"><l ana="bt" n="bt_1.0.115ab"><lb n="29,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.115ab</span>sūkṣmo bhū­ta­vi­śe­ṣa­ś ca va­rṇā­di­pa­ri­va­rji­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.115cd"><lb n="29,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.115cd</span>sva­saṃ­ve­da­na­ve­dyo yam a­nu­me­yo thavā yadi || <ref type="no-bt" rend="b">115</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.116ab"><lb n="29,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.116ab</span>sarvathā paṃcamaṃ bhūtam a­nā­tma­jña­sya siddhyati | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.116cd"><lb n="29,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.116cd</span>sa eva pa­ra­lo­kī­ti pa­ra­lo­ka­kṣa­tiḥ katham || <ref type="no-bt" rend="b">116</ref> || </l></lg><p n="a_158" rend="justify"><lb n="29,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,31</span>nedṛśo bhū­ta­vi­śe­ṣa­ś cai­ta­nya­syo­pā­dā­naṃ kiṃtu śa­rī­rā­da­ya eva teṣāṃ sa­ha­kā­ri­tve­na kā­ra­ka­tva­pa­kṣā­nā­śra­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="29,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 029,32</span>d iti cet | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_159"><l ana="bt" n="bt_1.0.117ab"><lb n="29,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.117ab</span>śa­rī­rā­da­ya evāsya yady u­pā­dā­na­he­ta­vaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.117cd"><lb n="29,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.117cd</span>tadā ta­dbhā­va­bhā­vi­tvaṃ vi­jñā­na­sya pra­sa­jya­te || <ref type="no-bt" rend="b">117</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.118ab"><pb n="030"/><lb n="30,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.118ab</span>vyatīte pīṃdriye 'rthe ca vi­ka­lpa­jñā­na­saṃ­bha­vā­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.118cd"><lb n="30,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.118cd</span>na ta­ddhe­tu­tva­m etasya tasmin saty apy a­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">118</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.119ab"><lb n="30,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.119ab</span>kāyaś cet kāraṇaṃ yasya pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣa­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.119cd"><lb n="30,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.119cd</span>sadyo mṛ­ta­ta­nuḥ kasmāt tathā nā­sthī­ya­te munā || <ref type="no-bt" rend="b">119</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.120ab"><lb n="30,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.120ab</span>vā­yu­vi­śle­ṣa­ta­s tasya vai­ka­lyā­c cen ni­baṃ­dha­na­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.120cd"><lb n="30,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.120cd</span>cai­ta­nya­m iti saṃprāptaṃ tasya sa­dbhā­va­bhā­va­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">120</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.121ab"><lb n="30,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.121ab</span>sā­ma­grī­ja­ni­kā naikaṃ kāraṇaṃ kiṃcid īkṣyate | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.121cd"><lb n="30,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.121cd</span>vijñāne pi­ṣṭa­to­yā­di­r ma­da­śa­ktā­v iveti cet || <ref type="no-bt" rend="b">121</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.122ab"><lb n="30,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.122ab</span>saṃyukte sati kiṃ na syāt kṣmā­di­bhū­ta­ca­tu­ṣṭa­ye | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.122cd"><lb n="30,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.122cd</span>cai­ta­nya­sya sa­mu­dbhū­tiḥ sāmagyrā api bhāvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">122</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.123ab"><lb n="30,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.123ab</span>ta­dvi­śi­ṣṭa­vi­va­rta­syā­pā­yā­c cet sa ka iṣyate | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.123cd"><lb n="30,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.123cd</span>bhū­ta­vya­ktyaṃ­ta­rā­saṃ­gaḥ pi­ṭhi­rā­dā­v a­pī­kṣya­te || <ref type="no-bt" rend="b">123</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.124ab"><lb n="30,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.124ab</span>kā­la­pa­ryu­ṣi­ta­tvaṃ cet pi­ṣṭā­di­va­d u­pe­ya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.124cd"><lb n="30,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.124cd</span>tat kiṃ tatra na saṃbhāvyaṃ yena nā­ti­pra­sa­jya­te || <ref type="no-bt" rend="b">124</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.125ab"><lb n="30,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.125ab</span>bhūtāni ka­ti­ci­t kiṃcit kartuṃ śaktāni ke­na­ci­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.125cd"><lb n="30,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.125cd</span>pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣe­ṇa dṛ­ṣṭā­nī­ti mataṃ yadi || <ref type="no-bt" rend="b">125</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.126ab"><lb n="30,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.126ab</span>tadā de­hīṃ­dri­yā­dī­ni ci­dvi­śi­ṣṭā­ni kā­ni­ci­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.126cd"><lb n="30,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.126cd</span>ci­dvi­va­rta­sa­mu­dbhū­tau saṃtu śaktāni sarvadā || <ref type="no-bt" rend="b">126</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.127ab"><lb n="30,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.127ab</span>tathā sati na dṛṣṭasya hānir nā­dṛ­ṣṭa­ka­lpa­nā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.127cd"><lb n="30,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.127cd</span>ma­dhyā­va­sthā­va­dā­dau ca ci­dde­hā­de­ś ci­du­dbha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">127</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.128ab"><lb n="30,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.128ab</span>tataś ca ci­du­pā­dā­nā­c ce­ta­ne­ti vi­ni­śca­yā­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.128cd"><lb n="30,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.128cd</span>na śa­rī­rā­da­ya­s tasyāḥ saṃty u­pā­dā­na­he­ta­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">128</ref> || </l></lg><p n="a_160" rend="justify"><lb n="30,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 030,23</span>tadevaṃ na śa­rī­rā­di­bhyo bhi­vya­kti­va­d u­tpa­tti­ś cai­ta­nya­sya ghaṭate sarvathā teṣāṃ vyaṃ­ja­ka­tva­va­tkā­ra­ka­tvā­nu­pa­pa­tteḥ | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_161"><l ana="bt" n="bt_1.0.129ab"><lb n="30,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.129ab</span>etena de­ha­cai­ta­nya­bhe­da­sā­dha­na­m i­ṣṭa­kṛ­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.129cd"><lb n="30,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.129cd</span>kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­ve­ne­ty etad dhvastaṃ ni­bu­ddhya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">129</ref> || </l></lg><p n="a_162" rend="justify"><lb n="30,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 030,26</span>niraste hi de­ha­cai­ta­nya­yoḥ kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­ve vyaṃ­gya­vyaṃ­ja­ka­bhā­ve ca tena tayor bhe­da­sā­dha­ne si­ddha­sā­dha­na<span type="hard-break">- </span><lb n="30,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 030,27</span>m ity etan nirastaṃ bhavati ta­ttvāṃ­ta­ra­tve­na ta­dbhe­da­sya sā­dhya­tvā­t | na ca yady asya kāryaṃ tat tatas ta­ttvāṃ­ta­ra­m a­ti­pra­saṃ­gā­t | <lb n="30,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 030,28</span>nāpi svā­tma­bhū­taṃ vyaṃgyaṃ tata eva | vyaṃ­ja­kā­d bhinnaṃ ta­tta­ttvāṃ­ta­ra­m iti cen na | adbhyo ra­sa­na­sya tadbhāva<span type="hard-break">- </span><lb n="30,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 030,29</span>pra­saṃ­gā­t | rasanaṃ hi vyaṃgyam adbhyo bhinnaṃ ca tābhyo na ca ta­ttvāṃ­ta­raṃ ta­syā­pta­ttve ṃ­ta­rbhā­vā­t | kā­rya­kā­ra­ṇa­yoḥ <lb n="30,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 030,30</span>sarvathā bhedāt ta­dvi­śe­ṣa­yo­r vyaṃ­gya­vyaṃ­ja­ka­yo­r api bheda eveti cen na | ka­yo­ści­d a­bhe­do­pa­la­bdheḥ | katham anyathā <lb n="30,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 030,31</span>cai­ta­nya­sya de­ho­pā­dā­na­tve pi ta­ttvāṃ­ta­ra­tā na syāt, de­hā­bhi­vyaṃ­gya­tve vā | yena kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­ve­na | de­ha­cai­ta­nya<span type="hard-break">- </span><lb n="30,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 030,32</span>yor bhede sādhye si­ddha­sā­dha­na­m u­dbhā­vya­te || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_163"><l ana="bt" n="bt_1.0.130ab"><lb n="30,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.130ab</span>dehasya ca gu­ṇa­tve­na buddher yā si­ddha­sā­dhya­tā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.130cd"><lb n="30,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.130cd</span>bhede sādhye tayoḥ sāpi na sādhvī ta­da­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">130</ref> || </l></lg><p n="a_164" rend="justify"><pb n="031"/><lb n="31,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,01</span>kathaṃ de­ha­gu­ṇa­tve­na buddher a­si­ddhi­r yato bu­ddhi­de­ha­yo­r gu­ṇa­gu­ṇi­bhā­ve­na bhe­da­sā­dha­ne si­ddha­sā­dha­na­m a­sā­dhī­yaḥ <lb n="31,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,02</span>syād iti brūmahe | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_165"><l ana="bt" n="bt_1.0.131ab"><lb n="31,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.131ab</span>na vi­gra­ha­gu­ṇo bodhas ta­trā­na­dhya­va­sā­ya­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.131cd"><lb n="31,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.131cd</span>spa­rśā­di­va­t svayaṃ tadvad a­nya­syā­pi tathā gateḥ || <ref type="no-bt" rend="b">131</ref> || </l></lg><p n="a_166" rend="justify"><lb n="31,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,05</span>na hi yatheha dehe spa­rśā­da­ya iti svasya parasya bā­dhya­va­sā­yo sti tathaiva dehe buddhir iti yenāsau de­ha­gu­ṇaḥ <lb n="31,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,06</span>syāt | prā­ṇā­di­ma­ti kāye ce­ta­ne­ty asty e­vā­dhya­va­sā­yaḥ kāyād anyatra ta­da­bhā­vā­d iti cet | na | tasya bādhaka<span type="hard-break">- </span><lb n="31,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,07</span>sa­dbhā­vā­t sa­tya­tā­nu­pa­pa­tteḥ | ka­tha­m­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_167"><l ana="bt" n="bt_1.0.132ab"><lb n="31,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.132ab</span>ta­dgu­ṇa­tve hi bodhasya mṛ­ta­de­he pi ve­da­na­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.132cd"><lb n="31,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.132cd</span>bha­ve­ttva­gā­di­va­dbā­hya­ka­ra­ṇa­jñā­na­to na kim || <ref type="no-bt" rend="b">132</ref> || </l></lg><p n="a_168" rend="justify"><lb n="31,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,10</span>bā­hyeṃ­dri­ya­jñā­na­grā­hyo bodho stu de­ha­gu­ṇa­tvā­t spa­rśā­di­va­dvi­pa­rya­yo vā na ca bodhasya bā­hya­ka­ra­ṇa­jñā­na­ve­dya<span type="hard-break">- </span><lb n="31,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,11</span>tvam ity a­ti­pra­saṃ­ga­vi­pa­rya­yau de­ha­gu­ṇa­tvaṃ buddher bādhete || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_169"><l ana="bt" n="bt_1.0.133ab"><lb n="31,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.133ab</span>sū­kṣma­tvā­n na kvacid bā­hya­ka­ra­ṇa­jñā­na­go­ca­raḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.133cd"><lb n="31,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.133cd</span>pa­ra­mā­ṇu­va­de­vā­yaṃ bodha ity apy a­saṃ­ga­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">133</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.134ab"><lb n="31,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.134ab</span>jī­va­tkā­ye pi ta­tsi­ddhe­r a­vya­va­sthā­nu­ṣaṃ­ga­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.134cd"><lb n="31,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.134cd</span>sva­saṃ­ve­da­na­ta­s tāvad bo­dha­si­ddhau na tadguṇaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">134</ref> || </l></lg><p n="a_170" rend="justify"><lb n="31,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,16</span>na kvacid bodho bā­hya­ka­ra­ṇa­jñā­na­vi­ṣa­yaḥ pra­sa­jya­tāṃ de­ha­gu­ṇa­tvā­t tasya de­hā­raṃ­bha­ka­pa­ra­mā­ṇu­r u­pā­di­bhi­r vya­bhi­cā­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="31,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,17</span>t teṣāṃ ba­hiḥ­ka­ra­ṇa­tvā­vi­ṣa­ya­tve pi de­ha­gu­ṇa­tva­sya bhāvāt | na ca de­hā­va­ya­va­gu­ṇā de­ha­gu­ṇā na bhavaṃti sarvathā<span type="hard-break">- </span><lb n="31,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,18</span>va­ya­yā­va­ya­vi­no­r bhe­dā­bhā­vā­d ity a­saṃ­ga­taṃ | jīvad dehe pi ta­tsi­ddhe­r vya­va­sthā­bhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­t | tatra ta­vdya­va­sthā hi <lb n="31,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,19</span>iṃ­dri­ya­ja­jñā­nā­t sva­saṃ­ve­da­nā­d vā ? na tāvad ādyaḥ pakṣo, bo­dha­syā­bā­hya­ka­ra­ṇa­jñā­na­go­ca­ra­tva­va­ca­nā­t | dvi­tī­ya­pa­kṣe <lb n="31,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,20</span>tu na bodho de­ha­gu­ṇaḥ sva­saṃ­ve­da­na­ve­dya­tvā­d anyathā spa­rśā­dī­nā­m api sva­saṃ­vi­di­ta­tva­pra­saṃ­gā­t | yat punar jī­va­tkā­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="31,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,21</span>guṇa eva bodho na mṛ­ta­kā­ya­gu­ṇo yena tatra bā­hyeṃ­dri­yā­vi­ṣa­ya­tve jī­va­tkā­ye pi bodhasya ta­dvi­ṣa­ya­tva­m ā­pa­dye­te­ti <lb n="31,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,22</span>mataṃ | tad apy asat | pū­rvo­di­ta­do­ṣā­nu­ṣaṃ­gā­t | a­bhyu­pa­ga­myo­cya­te || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_171"><l ana="bt" n="bt_1.0.135ab"><lb n="31,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.135ab</span>jī­va­tkā­ya­gu­ṇo py eṣa yady a­sā­dhā­ra­ṇo mataḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.135cd"><lb n="31,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.135cd</span>prā­ṇā­di­yo­ga­va­n na syāt ta­dā­niṃ­dri­ya­go­ca­raḥ || <ref type="no-bt" rend="b">135</ref> || </l></lg><p n="a_172" rend="justify"><lb n="31,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,25</span>jī­va­tkā­ye saty u­pa­laṃ­bhā­d a­nya­trā­nu­pa­laṃ­bhā­n nāyam a­jī­va­tkā­ya­gu­ṇo '­nu­mā­na­vi­ro­dhā­t | kiṃ tarhi ? yathā prāṇādi<span type="hard-break">- </span><lb n="31,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,26</span>saṃyogo jī­va­tkā­ya­syai­va guṇas tathā bodho pīti cet, tadvad e­veṃ­dri­ya­go­ca­raḥ syāt | na hi prā­ṇā­di­saṃ­yo­gaḥ <lb n="31,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,27</span>spa­rśa­neṃ­dri­yā­go­ca­raḥ pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t | kaścid āha | nāyaṃ jī­va­ccha­rī­ra­syai­va guṇas tataḥ prāg api pṛ­thi­vyā­di­ṣu <lb n="31,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,28</span>bhāvād a­nya­thā­tyaṃ­tā­sa­ta­s ta­tro­pā­dā­nā­yo­gā­d ga­ga­nāṃ­bho­ja­va­t­, sā­dhā­ra­ṇa­s tu syāt ta­ddo­ṣā­bhā­vā­d iti | tad asat || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_173"><l ana="bt" n="bt_1.0.136ab"><lb n="31,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.136ab</span>sā­dhā­ra­ṇa­gu­ṇa­tve tu tasya pra­tye­ka­m udbhavaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.136cd"><lb n="31,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.136cd</span>pṛ­thi­vyā­di­ṣu kiṃ na syāt spa­rśa­sā­mā­nya­va­t sadā || <ref type="no-bt" rend="b">136</ref> || </l></lg><p n="a_174" rend="justify"><lb n="31,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,31</span>jī­va­tkā­yā­kā­re­ṇa pa­ri­ṇa­te­ṣu pṛ­thi­vyā­di­ṣu bo­dha­syo­dbha­va­s tathā te­nā­pa­ri­ṇa­te­ṣv api syād eveti sa­rva­dā­nu­dbha­vo <lb n="31,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,32</span>na bhavet spa­rśa­sā­mā­nya­sye­va sā­dhā­ra­ṇa­gu­ṇa­tvo­pa­ga­mā­t | pra­dī­pa­pra­bhā­yā­m u­ṣṇa­spa­rśa­syā­nu­dbhū­ta­sya da­rśa­nā­t sādhya<span type="hard-break">- </span><lb n="31,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,33</span>śūnyaṃ ni­da­rśa­na­m iti na śaṃ­ka­nī­yaṃ­,, ta­syā­sā­dhā­ra­ṇa­gu­ṇa­tvā­t sā­dhā­ra­ṇa­sya tu spa­rśa­mā­tra­sya pra­tye­kaṃ­, pṛ­thi­vyā­di <lb n="31,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 031,34</span>bhedeṣv a­śe­ṣe­ṣū­dbha­va­pra­si­ddheḥ | pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣā­bhā­vā­t na tatra cai­ta­nya­syo­dbhū­ti­r iti cet, tarhi pa­ri­ṇā­ma<span type="hard-break">- </span><pb n="032"/><lb n="32,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,01</span>vi­śi­ṣṭa­bhū­ta­gu­ṇo bodha ity a­sā­dhā­ra­ṇa e­vā­bhi­ma­taḥ | tatra cokto doṣaḥ | ta­tpa­ri­ji­hī­rṣu­ṇā­va­śya­m a­de­ha­gu­ṇo <lb n="32,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,02</span>bodho '­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaḥ | iti na de­ha­cai­ta­nya­yo­r gu­ṇa­gu­ṇi­bhā­ve­na bhedaḥ sādhyate yena si­ddha­sā­dhya­tā syāt, tato <lb n="32,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,03</span>'­na­va­dyaṃ tayor bhe­da­sā­dha­naṃ | kiṃ ca | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_175"><l ana="bt" n="bt_1.0.137ab"><lb n="32,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.137ab</span>ahaṃ sukhīti saṃvittau su­kha­yo­go na vigrahe | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.137cd"><lb n="32,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.137cd</span>ba­hiḥ­ka­ra­ṇa­ve­dya­tva­pra­saṃ­gā­n neṃ­dri­ye­ṣv api || <ref type="no-bt" rend="b">137</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.138ab"><lb n="32,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.138ab</span>ka­rtṛ­stha­syai­va saṃvitteḥ su­kha­yo­ga­sya tattvataḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.138cd"><lb n="32,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.138cd</span>pū­rvo­tta­ra­vi­dāṃ vyāpī ci­dvi­va­rta­s ta­dā­śra­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">138</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.139ab"><lb n="32,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.139ab</span>syād guṇī cet sa evātmā śa­rī­rā­di­vi­la­kṣa­ṇaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.139cd"><lb n="32,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.139cd</span>ka­rtā­nu­bha­vi­tā sma­rtā­nu­saṃ­dhā­tā ca niścitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">139</ref> || </l></lg><p n="a_176" rend="justify"><lb n="32,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,10</span>su­kha­yo­gā­t sukhy aham iti saṃ­vi­tti­s tāvat prasiddhā | tatra kasya su­kha­yo­go na vi­ṣa­ya­sye­ti pratyeyaṃ tataḥ <lb n="32,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,11</span>ka­rtṛ­rū­paḥ kaścit ta­dā­śra­yo vācyas ta­da­bhā­ve su­khya­ha­m iti ka­rtṛ­stha­su­kha­saṃ­vi­ttya­nu­pa­pa­tteḥ | syān mataṃ | pū­rvo­tta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="32,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,12</span>su­khā­di­rū­pa­cai­ta­nya­vi­va­rta­vyā­pī ma­hā­ci­dvi­va­rtaḥ kā­rya­sye­va su­khā­di­gu­ṇā­nā­m āśrayaḥ kartā, ni­rā­śra­yā­ṇāṃ teṣām a<span type="hard-break">- </span><lb n="32,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,13</span>saṃ­bha­vā­t | ni­raṃ­śa­su­kha­saṃ­ve­da­ne cā­śra­yā­śra­yi­bhā­va­sya vi­ro­dhā­t tasya bhrāṃ­ta­tvā­yo­gā­t bā­dha­kā­bhā­vā­t tathā svayam a<span type="hard-break">- </span><lb n="32,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,14</span>niṣṭaś ceti | tarhi sa evātmā kartā śa­rī­reṃ­dri­ya­vi­ṣa­ya­vi­la­kṣa­ṇa­tvā­t | ta­dvi­la­kṣa­ṇo sau su­khā­de­r a­nu­bha­vi­tṛ­tvā­t­, <lb n="32,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,15</span>ta­da­nu­bha­vi­tā­sau ta­tsma­rtṛ­tvā­t­, ta­tsma­rtā­sau ta­da­nu­saṃ­dhā­tṛ­tvā­t­, ta­da­nu­saṃ­dhā­ta­sau ya evāhaṃ yaṃ sukham a­nu­bhū­ta­vā­n <lb n="32,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,16</span>sa evāhaṃ saṃprati harṣam a­nu­bha­vā­mī­ti ni­śca­ya­syā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­sya sa­dbhā­vā­t | nanv astu nāma ka­rtṛ­tvā­di­sva­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="32,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,17</span>ś cai­ta­nya­sā­mā­nya­vi­va­rtaḥ kāyād a­rthāṃ­ta­ra­su­khā­di­cai­ta­nya­vi­śe­ṣā­śra­yo ga­rbhā­di­ma­ra­ṇa­pa­ryaṃ­taḥ sa­ka­la­ja­na­pra­si­ddha­tvā­t ta<span type="hard-break">- </span><lb n="32,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,18</span>ttvāṃ­ta­raṃ­, cattvāry eva ta­ttvā­nī­tya­va­dhā­ra­ṇa­syā­py a­vi­ro­dhā­t ta­syā­pra­si­ddha­ta­ttva­pra­ti­ṣe­dha­pa­ra­tve­na sthi­ta­tvā­t­, na punar a<span type="hard-break">- </span><lb n="32,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,19</span>nā­dyaṃ­tā­tmā pra­mā­ṇā­bhā­vā­d iti vadaṃtaṃ prati brū­ma­he­;­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_177"><l ana="bt" n="bt_1.0.140ab"><lb n="32,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.140ab</span>dravyato nā­di­pa­ryaṃ­taḥ sattvāt kṣi­tyā­di­ta­ttva­va­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.140cd"><lb n="32,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.140cd</span>sa syān na vya­bhi­cā­ro sya hetor nā­śi­nya­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">140</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.141ab"><lb n="32,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.141ab</span>kuṃ­bhā­da­yo hi paryaṃtā api nai­kāṃ­ta­na­śva­rāḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.141cd"><lb n="32,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.141cd</span>śā­śva­ta­dra­vya­tā­dā­tmyā­t ka­thaṃ­ci­d iti no matam || <ref type="no-bt" rend="b">141</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.142ab"><lb n="32,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.142ab</span>yathā cā­nā­di­pa­ryaṃ­ta­ta­dvi­pa­rya­ya­rū­pa­tā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.142cd"><lb n="32,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.142cd</span>gha­ṭā­de­r ātmano py evam iṣṭā sety a­vi­ru­ddha­tā || <ref type="no-bt" rend="b">142</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.143ab"><lb n="32,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.143ab</span>sa­rva­thai­kāṃ­ta­rū­pe­ṇa sattvasya vyā­ptya­si­ddhi­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.143cd"><lb n="32,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.143cd</span>bahir aṃtar a­ne­kāṃ­taṃ tad vyāpnoti ta­the­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">143</ref> || </l></lg><p n="a_178" rend="justify"><lb n="32,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,28</span>dra­vyā­rthi­ka­na­yā­d a­nā­dyaṃ­taḥ puruṣaḥ sattvāt pṛ­thi­vyā­di­ta­ttva­va­d ity atra na hetor a­nai­kāṃ­ti­ka­tvaṃ pra­ti­kṣa­ṇa­vi­na­śva­re <lb n="32,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,29</span>kvacid api vipakṣe '­na­va­tā­rā­t | kuṃ­bhā­di­bhiḥ pa­rya­yai­r a­ne­kāṃ­ta iti cen na | teṣāṃ na­śva­rai­kāṃ­ta­tvā­bhā­vā­t | te pi hi <lb n="32,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,30</span>nai­kāṃ­ta­nā­śi­naḥ­, ka­thaṃ­ci­n ni­tya­dra­vya­tā­dā­tmyā­d iti syā­dvā­di­nāṃ darśanaṃ | "nityaṃ ta­tpra­tya­bhi­jñā­nā­n nā­ka­smā­t tada<span type="hard-break">- </span><lb n="32,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,31</span>vicchidā | kṣaṇikaṃ kā­la­bhe­dā­t te bu­dhdya­saṃ­ca­ra­do­ṣa­taḥ­" iti va­ca­nā­t | nanv evaṃ sa­rva­syā­nā­di­pa­ryaṃ­ta­tā­sā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="32,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,32</span>pa­ryaṃ­ta­tā­bhyāṃ vyā­pta­tvā­t vi­ru­ddha­tā syād iti cen na | ā­tma­no­nai­kāṃ­tā­nā­di­pa­ryaṃ­ta­tā­yāḥ sā­dhya­tva­va­ca­nā­t | <lb n="32,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,33</span>yathaiva hi gha­ṭā­de­r a­nā­dya­naṃ­ta­te­ta­ra­rū­pa­tve sati sattvaṃ ta­thā­tma­ny a­pī­ṣṭa­m iti kva vi­ru­ddha­tvaṃ­? kathaṃ tarhi sattvam ane<span type="hard-break">- </span><lb n="32,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,34</span>kāṃ­tai­kāṃ­te­na vyāptaṃ ye­nā­tma­no nā­dya­naṃ­te­ta­ra­rū­pa­ta­yā sā­dhya­tva­m iṣyata iti cet | sa­rva­thai­kāṃ­ta­rū­pe­ṇa tasya <lb n="32,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 032,35</span>vyā­ptya­si­ddheḥ | bahir aṃtaś cā­ne­kāṃ­ta­ta­yo­pa­laṃ­bhā­t­, a­ne­kāṃ­taṃ vastu sattvasya vyā­pa­ka­m iti ni­ve­da­yi­ṣya­te || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_179"><l ana="bt" n="bt_1.0.144ab"><pb n="033"/><lb n="33,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.144ab</span>vṛ­ha­spa­ti­ma­ta­sthi­tyā vya­bhi­cā­ro gha­ṭā­di­bhiḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.144cd"><lb n="33,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.144cd</span>na yukto tas ta­du­cchi­tti­pra­si­ddheḥ pa­ra­mā­rtha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">144</ref> || </l></lg><p n="a_180" rend="justify"><lb n="33,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,03</span>yataś caivaṃ pa­ra­mā­rtha­to gha­ṭā­dī­nā­m api ni­tyā­ni­tyā­tma­ka­tvaṃ siddhaṃ tato vṛ­ha­spa­ti­ma­tā­nu­ṣṭhā­ne­nā­pi na sattvasya <lb n="33,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,04</span>gha­ṭā­di­bhi­r vya­bhi­cā­ro yuktas tena ta­syā­nai­kāṃ­te­nā­bā­dhi­ta­tvā­t | na ca pra­mā­ṇā­si­ddhe­na pa­ro­pa­ga­ma­mā­trā­t kena<span type="hard-break">- </span><lb n="33,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,05</span>cid dhetor vya­bhi­cā­ra­co­da­ne kaścid dhetur a­vya­bhi­cā­rī syāt | vā­di­pra­ti­vā­di­si­ddhe­na tu vya­bhi­cā­re­ṇa sattvaṃ <lb n="33,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,06</span>ka­thaṃ­ci­d a­nā­di­pa­ryaṃ­ta­tve sādhye vya­bhi­cā­rī­ti vyartham a­syā­he­tu­ka­tva­vi­śe­ṣa­ṇaṃ | a­he­tu­ka­tva­sya he­tu­ka­tve sattva<span type="hard-break">- </span><lb n="33,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,07</span>vi­śe­ṣa­ṇa­va­t prā­ga­bhā­ve­na vya­bhi­cā­ra­sya sa­ttva­vi­śe­ṣa­ṇe­na vya­va­cchi­dya­ta iti tad vyartham iti cet | na | sarvasya <lb n="33,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,08</span>tucchasya prā­ga­bhā­va­tva­syā­pra­si­ddha­tvā­t | bhā­vāṃ­ta­ra­sya bhāvasya ni­tyā­ni­tyā­tma­ka­tvā­d vi­pa­kṣa­tā­nu­pa­pa­tte­s tena <lb n="33,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,09</span>vya­bhi­cā­rā­saṃ­bha­vā­t | tato yuktaṃ sa­ttva­syā­vi­śe­ṣa­sya he­tu­tva­m a­he­tu­ka­tva­va­d iti | tato bhavaty eva sā­dhya­si­ddhiḥ || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_181"><l ana="bt" n="bt_1.0.145ab"><lb n="33,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.145ab</span>sā­dhya­sā­dha­na­vai­ka­lyaṃ dṛṣṭāṃte pi na vīkṣyate | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.145cd"><lb n="33,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.145cd</span>ni­tyā­ni­tyā­tma­tā­si­ddhiḥ pṛ­thi­vyā­de­r a­do­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">145</ref> || </l></lg><p n="a_182" rend="justify"><lb n="33,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,12</span>na hy e­kāṃ­tā­nā­dya­naṃ­ta­tva­m aṃtas tattvasya sādhyaṃ yena pṛ­thi­vyā­di­ṣu ta­da­bhā­vā­t sā­dhya­śū­nya­m u­dā­ha­ra­ṇaṃ | nāpi <lb n="33,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,13</span>tatra sattvam asiddhaṃ yataḥ sā­dha­na­vai­ka­lyaṃ | ta­da­si­ddhau ma­tāṃ­ta­rā­nu­sa­ra­ṇa­pra­saṃ­gā­t | tato '­na­va­dya­m a­nā­dya­naṃ­ta­tva­sā­dha­na<span type="hard-break">- </span><lb n="33,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,14</span>m ā­tma­na­s ta­ttvāṃ­ta­ra­tva­sā­dha­na­va­t | satyam a­nā­dya­naṃ­taṃ caitanyaṃ saṃ­tā­nā­pe­kṣa­yā na punar e­kā­nva­yi­dra­vyā­pe­kṣa­yā kṣaṇi<span type="hard-break">- </span><lb n="33,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,15</span>ka­ci­ttā­nā­m a­nva­yā­nu­pa­pa­tte­r ity aparaḥ | so py a­nā­tma­jñaḥ | ta­da­na­nva­ya­tva­syā­nu­mā­na­bā­dhi­ta­tvā­t | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_183"><l ana="bt" n="bt_1.0.146ab"><lb n="33,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.146ab</span>e­ka­saṃ­tā­na­gā­ś ci­tta­pa­ryā­yā­s tattvato nvitāḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.146cd"><lb n="33,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.146cd</span>pra­tya­bhi­jñā­ya­mā­na­tvā­t mṛ­tpa­ryā­yā ya­the­dṛ­śāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">146</ref> || </l></lg><p n="a_184" rend="justify"><lb n="33,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,18</span>mṛ­tkṣa­ṇā­s tattvato nvitāḥ pa­ra­syā­si­ddhā iti na maṃtavyaṃ ta­trā­nva­yā­pa­hna­ve pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t | sa­ka­la­lo­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="33,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,19</span>sākṣikā hi mṛ­dbhe­de­ṣu ta­thā­nva­ya­pra­tī­tiḥ | saiveyaṃ pūrvaṃ dṛṣṭā mṛd iti pra­tya­bhi­jñā­na­syā­vi­saṃ­vā­di­naḥ <lb n="33,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,20</span>sa­dbhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_185"><l ana="bt" n="bt_1.0.147ab"><lb n="33,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.147ab</span>sā­dṛ­śyā­t pra­tya­bhi­jñā­naṃ nā­nā­saṃ­tā­na­bhā­vi­nā­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.147cd"><lb n="33,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.147cd</span>bhe­dā­nā­m iva ta­trā­pī­ty a­dṛ­ṣṭa­pa­ri­ka­lpa­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">147</ref> || </l></lg><p n="a_186" rend="justify"><lb n="33,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,23</span>yathā nā­nā­saṃ­tā­na­va­rti­nāṃ mṛ­dbhe­dā­nāṃ sā­dṛ­śyā­t pra­tya­bhi­jñā­ya­mā­na­tvaṃ ta­thai­ka­saṃ­tā­na­va­rti­nā­m apīti bru­va­tā­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="33,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,24</span>dṛ­ṣṭa­pa­ri­ka­lpa­nā­mā­traṃ pra­ti­kṣa­ṇaṃ bhūyāt tathā teṣām a­dṛ­ṣṭa­tvā­t | ta­de­ka­tva­m api na dṛṣṭam eveti cen naitat satyam | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_187"><l ana="bt" n="bt_1.0.148ab"><lb n="33,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.148ab</span>tad e­ve­da­m iti jñānād e­ka­tva­sya pra­si­ddhi­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.148cd"><lb n="33,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.148cd</span>sa­rva­syā­py a­skha­la­drū­pā­t pra­tya­kṣā­d bhe­da­si­ddhi­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">148</ref> || </l></lg><p n="a_188" rend="justify"><lb n="33,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,27</span>yathaiva hi sarvasya pra­ti­pa­ttu­r arthasya cā­skha­li­tā­t pra­tya­kṣā­de­r bhe­da­si­ddhi­s tathā pra­tya­bhi­jñā­nā­de­r e­ka­tva­si­ddhi­r apīti <lb n="33,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,28</span>dṛṣṭam eva ta­de­ka­tvaṃ | pra­tya­bhi­jñā­na­m a­pra­mā­ṇaṃ saṃ­vā­da­nā­bhā­vā­d iti cet | pra­tya­kṣa­m api pramāṇaṃ mā bhūt tata eva | <lb n="33,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,29</span>na hi pra­tya­bhi­jñā­ne­na pratīte viṣaye pra­tya­kṣa­syā­va­rta­mā­nā­t tasya saṃ­vā­da­nā­bhā­vo na punaḥ pra­tya­kṣa­pra­tī­te pratyabhi<span type="hard-break">- </span><lb n="33,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,30</span>jñā­na­syā­pra­vṛ­tteḥ pra­tya­kṣa­sye­ty ā­ca­kṣā­ṇaḥ pa­rī­kṣa­ko nāma | na pra­tya­kṣa­sya svārthe pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­vṛ­ttiḥ saṃ­vā­da­naṃ | kiṃ <lb n="33,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,31</span>tarhi ? a­bā­dhi­tā saṃ­vi­tti­r iti cet | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_189"><l ana="bt" n="bt_1.0.149ab"><lb n="33,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.149ab</span>yathā bhedasya saṃvittiḥ saṃ­vā­da­na­m a­bā­dhi­tā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.149cd"><lb n="33,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.149cd</span>ta­thai­ka­tva­sya nirṇītiḥ pū­rvo­tta­ra­vi­va­rta­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">149</ref> || </l></lg><p n="a_190" rend="justify"><lb n="33,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 033,34</span>kathaṃ pū­rvo­tta­ra­vi­va­rta­yo­r e­ka­tva­sya saṃ­vi­tti­r a­bā­dhi­tā­yā saṃ­vā­da­na­m iti cet | bhedasya katham iti samaḥ <pb n="034"/><lb n="34,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,01</span>pa­rya­nu­yo­gaḥ | tasya pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­tvā­d a­ta­dvi­ṣa­ye­ṇa bā­dha­nā­saṃ­bha­vā­d a­bā­dhi­tā saṃ­vi­tti­r iti cet | tarhy e­ka­tva­sya <lb n="34,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,02</span>pra­tya­bhi­jñā­na­vi­ṣa­ya­tva­syā­dhya­kṣā­de­r a­go­ca­ra­tvā­t tena bā­dha­nā­saṃ­bha­vā­d a­bā­dhi­tā saṃvittiḥ kiṃ na bhavet ? kathaṃ pratya<span type="hard-break">- </span><lb n="34,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,03</span>bhi­jñā­na­vi­ṣa­yaḥ pra­tya­kṣe­ṇā­pa­ri­cche­dyaḥ ? pra­tya­bhi­jñā­na­vi­ṣa­yaḥ katham iti samānaṃ | tathā yo­gya­tā­pra­ti­ni­ya­mā­d iti <lb n="34,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,04</span>cet tarhi —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_191"><l ana="bt" n="bt_1.0.150ab"><lb n="34,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.150ab</span>va­rta­mā­nā­rtha­vi­jñā­naṃ na pū­rvā­pa­ra­go­ca­ra­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.150cd"><lb n="34,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.150cd</span>yo­gya­tā­ni­ya­mā­t siddhaṃ pratyakṣaṃ vyā­va­hā­ri­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">150</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.151ab"><lb n="34,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.151ab</span>yathā tathaiva saṃ­jñā­na­m e­ka­tva­vi­ṣa­yaṃ matam | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.151cd"><lb n="34,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.151cd</span>na va­rta­mā­na­pa­ryā­ya­mā­tra­go­ca­ra­m īkṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">151</ref> || </l></lg><p n="a_192" rend="justify"><lb n="34,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,09</span>yad yad vi­ṣa­ya­ta­yā pra­tī­ya­te tat tad vi­ṣa­ya­m iti vya­va­sthā­yāṃ va­rta­mā­nā­rthā­kā­ra­vi­ṣa­ya­ta­yā sa­mī­kṣya­mā­ṇaṃ pratyakṣaṃ <lb n="34,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,10</span>ta­dvi­ṣa­yaṃ­, pū­rvā­pa­ra­vi­va­rta­va­rtye­ka­dra­vya­vi­ṣa­ya­ta­yā tu pra­tī­ya­mā­naṃ pra­tya­bhi­jñā­naṃ ta­dvi­ṣa­ya­m iti ko necchet | <lb n="34,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,11</span>nanv a­nu­bhū­tā­nu­bhū­ya­mā­na­pa­ri­ṇā­ma­vṛ­tte­r e­ka­tva­sya pra­tya­bhi­jñā­na­vi­ṣa­ya­tve '­tī­tā­nu­bhū­tā­khi­la­pa­ri­ṇā­ma­va­rti­no '­nā­ga­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="34,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,12</span>pa­ri­ṇā­ma­va­rti­na­ś ca ta­dvi­ṣa­ya­tva­pra­sa­ktiḥ­, bhi­nna­kā­la­pa­ri­ṇā­ma­va­rti­tvā­vi­śe­ṣā­t­, a­nya­thā­nu­bhū­tā­nu­bhū­ya­mā­na­pa­ri­ṇā­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="34,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,13</span>vartino pi ta­da­vi­ṣa­ya­tvā­pa­tte­r iti cet | tarhi sāṃ­pra­ti­ka­pa­ryā­ya­sya pra­tya­kṣa­vi­ṣa­ya­tve ka­sya­ci­t sa­ka­la­de­śa­va­rti<span type="hard-break">- </span><lb n="34,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,14</span>no py a­dhya­kṣa­vi­ṣa­ya­tā syād a­nya­the­ṣṭa­syā­pi ta­da­bhā­vaḥ sāṃ­pra­ti­ka­tvā­vi­śe­ṣā­t | ta­da­vi­śe­ṣe pi yo­gya­tā­vi­śe­ṣā­t <lb n="34,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,15</span>sāṃ­pra­ti­kā­kā­ra­sya ka­sya­ci­d e­vā­dhya­kṣa­vi­ṣa­ya­tvaṃ na sa­rva­sye­ti cet tarhi —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_193"><l ana="bt" n="bt_1.0.152ab"><lb n="34,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.152ab</span>yathaiva va­rta­mā­nā­rtha­grā­ha­ka­tve pi saṃvidaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.152cd"><lb n="34,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.152cd</span>sa­rva­sāṃ­pra­ti­kā­rthā­nāṃ ve­da­ka­tvaṃ na buddhyate || <ref type="no-bt" rend="b">152</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.153ab"><lb n="34,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.153ab</span>ta­thai­vā­nā­ga­tā­tī­ta­pa­ryā­yai­ka­tva­ve­di­kā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.153cd"><lb n="34,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.153cd</span>vittir nā­nā­di­pa­ryaṃ­ta­pa­ryā­yai­ka­tva­go­ca­rā || <ref type="no-bt" rend="b">153</ref> || </l></lg><p n="a_194" rend="justify"><lb n="34,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,20</span>yathā va­rta­mā­nā­rtha­jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­mā­d va­rta­mā­nā­rtha­syai­va pa­ri­cche­da­ka­m a­kṣa­jñā­naṃ tathā ka­ti­pa­yā­tī­tā­nā­ga­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="34,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,21</span>pa­ryā­yai­ka­tva­jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­mā­t tāvad a­tī­tā­nā­ga­ta­pa­ryā­yai­ka­tva­syai­va grāhakaṃ pra­tya­bhi­jñā­na­m iti yuktam u­tpa­śyā­maḥ | <lb n="34,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,22</span>tasmāc cai­ka­saṃ­tā­na­va­rti­gha­ṭa­ka­pā­lā­di­mṛ­tpa­ryā­yā­ṇā­m a­nva­yi­tva­si­ddhe­r no­dā­ha­ra­ṇa­sya sā­dhya­sā­dha­na­vi­ka­la­tvaṃ­, yena citta<span type="hard-break">- </span><lb n="34,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,23</span>kṣa­ṇa­saṃ­tā­na­vyā­pye ko 'nvitaḥ pumānna sidhdyet | katham ekaḥ puruṣaḥ kra­me­ṇā­naṃ­tā­n pa­ryā­yā­n vyāpnoti ? <lb n="34,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,24</span>na tāvad ekena sva­bhā­ve­na sa­rve­ṣā­m e­ka­rū­pā­pa­tteḥ | nā­nā­sva­rū­pai­r vyāptānāṃ ja­lā­na­lā­dī­nāṃ nā­nā­tva­pra­si­ddhe­r anyathā<span type="hard-break">- </span><lb n="34,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,25</span>nu­pa­pa­tteḥ | sa­ttā­dye­ka­sva­bhā­ve­na vyā­ptā­nā­m arthānāṃ nā­nā­tva­da­rśa­nā­t pu­ru­ṣa­tvai­ka­sva­bhā­ve­na vyā­ptā­nā­m apy a­naṃ­ta­pa­ryā<span type="hard-break">- </span><lb n="34,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,26</span>yāṇāṃ nā­nā­tva­m a­vi­ru­ddha­m iti cā­yu­ktaṃ­, nā­nā­rtha­vyā­pi­naḥ sa­ttvā­de­r e­ka­sva­bhā­va­tvā­na­va­sthi­teḥ | katham a­nya­thai­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="34,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,27</span>sva­bhā­va­vyā­ptaṃ kiṃcid ekaṃ siddhyet | yadi punar nā­nā­sva­bhā­vaiḥ pumān a­naṃ­ta­pa­ryā­yā­n vyā­pnu­yā­t tadā tataḥ svabhāvā<span type="hard-break">- </span><lb n="34,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,28</span>nām abhede tasya nā­nā­tvaṃ­, teṣāṃ cai­ka­tva­m a­nu­ṣa­jye­ta­; bhede saṃ­baṃ­dhā­si­ddhe­r vya­pa­de­śā­nu­pa­pa­ttiḥ | saṃ­baṃ­dha­ka­lpa­nā­yāṃ <lb n="34,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,29</span>kim ekena sva­bhā­ve­na pumān sva­sva­bhā­vaiḥ saṃ­ba­dhya­te nā­nā­sva­bhā­vai­r vā ? pra­tha­ma­ka­lpa­nā­yāṃ sa­rva­sva­bhā­vā­nā­m ekatā<span type="hard-break">- </span><lb n="34,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,30</span>pattiḥ, dvi­tī­ya­ka­lpa­nā­yāṃ tataḥ sva­bhā­vā­nā­m abhede ca sa eva doṣaḥ, a­ni­vṛ­ta­sva­pa­rya­nu­yo­gaḥ­, ity a­na­va­sthā­nā­t­, <lb n="34,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,31</span>kuto '­naṃ­ta­pa­ryā­ya­vṛ­tti­r ātmā vya­va­ti­ṣṭhe­te­ti kecit | te pi dū­ṣa­ṇā­bhā­sa­vā­di­naḥ | ka­tha­m­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_195"><l ana="bt" n="bt_1.0.154ab"><lb n="34,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.154ab</span>kramato '­naṃ­ta­pa­ryā­yā­ne­ko vyāpnoti nā sakṛt | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.154cd"><lb n="34,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.154cd</span>yathā nā­nā­vi­dhā­kā­rāṃ­ś ci­tra­jñā­na­m a­naṃ­śa­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">154</ref> || </l></lg><p n="a_196" rend="justify"><lb n="34,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 034,34</span>ci­tra­jñā­na­m a­naṃ­śa­m ekaṃ yu­ga­pa­n nā­nā­kā­rā­n vyā­pno­tī­ti svayam u­pa­na­ya­n kramato '­naṃ­ta­pa­ryā­yā­n vyā­pnu­va­nta­m ātmānaṃ <pb n="035"/><lb n="35,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,01</span>pra­ti­kṣi­pa­tī­ti kathaṃ madhyasthaḥ ? tatra sa­mā­dhā­nā­kṣe­pa­yoḥ sa­mā­na­tvā­t | nanv aneko pi ci­tra­jñā­nā­kā­ro śa­kya­vi­ve<span type="hard-break">- </span><lb n="35,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,02</span>ca­na­tvā­d eko yukta iti cet —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_197"><l ana="bt" n="bt_1.0.155ab"><lb n="35,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.155ab</span>yady aneko pi vi­jñā­nā­kā­ro '­śa­kya­vi­ve­ca­naḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.155cd"><lb n="35,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.155cd</span>syād ekaḥ puruṣo '­naṃ­ta­pa­ryā­yo pi tathā na kim || <ref type="no-bt" rend="b">155</ref> || </l></lg><p n="a_198" rend="justify"><lb n="35,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,05</span>kra­ma­bhu­vā­m ā­tma­pa­ryā­yā­ṇā­m a­śa­kya­vi­ve­ca­na­tva­m a­si­ddha­m iti mā­ni­ścai­ṣīḥ | ya­smā­t­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_199"><l ana="bt" n="bt_1.0.156ab"><lb n="35,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.156ab</span>ya­thai­ka­ve­da­nā­kā­rā na śakyā ve­da­nāṃ­ta­ra­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.156cd"><lb n="35,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.156cd</span>netuṃ tathāpi paryāyā jā­tu­ci­tpu­ru­ṣāṃ­ta­ra­m || <ref type="no-bt" rend="b">156</ref> || </l></lg><p n="a_200" rend="justify"><lb n="35,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,08</span>nanu cā­tma­pa­ryā­yā­ṇāṃ bhi­nna­kā­la­ta­yā vittir eva śa­kya­vi­ve­ca­na­tva­m iti cet tarhi ci­tra­jñā­nā­kā­rā­ṇāṃ bhinna<span type="hard-break">- </span><lb n="35,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,09</span>de­śa­ta­yā vittir vi­ve­ca­na­m astīty a­śa­kya­vi­ve­ca­na­tvaṃ mā bhūt | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_201"><l ana="bt" n="bt_1.0.157ab"><lb n="35,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.157ab</span>bhi­nna­kā­la­ta­yā vittir yadi teṣāṃ vi­ve­ca­na­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.157cd"><lb n="35,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.157cd</span>bhi­nna­de­śa­ta­yā vittir jñā­nā­kā­re­ṣu kiṃ na tat || <ref type="no-bt" rend="b">157</ref> || </l></lg><p n="a_202" rend="justify"><lb n="35,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,12</span>na hi ci­tra­pa­ṭī­ni­rī­kṣa­ṇe pī­tā­dyā­kā­rā­ś ci­tra­bhe­da­na­sya bhi­nna­de­śā na bhavaṃti tato bahis teṣāṃ bhi­nna­de­śa­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="35,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,13</span>pra­ti­ṣṭhā­na­vi­ro­dhā­t | na hy a­bhi­nna­de­śa­pī­tā­dyā­kā­rā­nu­kā­ri­ṇā­ś ci­tra­ve­da­nā­d bhi­nna­de­śa­pī­tā­dyā­kā­ro ba­hi­ra­rtha­ś citraḥ <lb n="35,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,14</span>pratyetuṃ śakyo '­pī­tā­kā­rā­d api jñānāt pī­ta­pra­tī­ti­pra­saṃ­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_203"><l ana="bt" n="bt_1.0.158ab"><lb n="35,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.158ab</span>pī­tā­kā­rā­di­saṃ­vi­ttiḥ pratyekaṃ ci­tra­ve­da­nā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.158cd"><lb n="35,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.158cd</span>na ced a­ne­ka­saṃ­tā­na­pī­tā­di­jñā­na­va­nma­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">158</ref> || </l></lg><p n="a_204" rend="justify"><lb n="35,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,17</span>ci­tra­pa­ṭī­da­rśa­ne pratyekaṃ pī­tā­kā­rā­di­ve­da­naṃ na ci­tra­jñā­naṃ kra­mā­dbhi­nna­de­śa­vi­ṣa­ya­tvā­t tā­dṛ­śā­ne­ka­saṃ­tā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="35,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,18</span>pī­tā­di­jñā­na­va­d iti mataṃ yadi | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_205"><l ana="bt" n="bt_1.0.159ab"><lb n="35,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.159ab</span>saha nī­lā­di­vi­jñā­naṃ kathaṃ citram u­pe­ya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.159cd"><lb n="35,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.159cd</span>yu­ga­pa­dbhā­vi­rū­pā­di­jñā­na­paṃ­ca­ka­va­ttva­yā || <ref type="no-bt" rend="b">159</ref> || </l></lg><p n="a_206" rend="justify"><lb n="35,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,21</span>śakyaṃ hi vaktuṃ śa­ṣku­lī­bha­kṣa­ṇā­dau sa­ha­bhā­vi­rū­pā­di­jñā­na­paṃ­ca­ka­m iva nī­lā­di­jñā­naṃ sakṛd api na citram iti | <lb n="35,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,22</span>sa­ha­bhā­vi­tvā­vi­śe­ṣā­t | ta­da­vi­śe­ṣe pi pī­tā­di­jñā­naṃ citram a­bhi­nna­de­śa­tvā­c ci­tra­pa­taṃ­gā­dau na punā rū­pā­di­jñā­na­paṃ­ca­kaṃ <lb n="35,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,23</span>kvacid iti na yuktaṃ vaktuṃ tasyāpy a­bhi­nna­de­śa­tvā­t | na hi de­śa­bhe­de­na rū­pā­di­jñā­na­pa­ñca­kaṃ sakṛt svasmin <lb n="35,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,24</span>ve­dya­te­, yu­ga­pa­jjñā­no­tpa­tti­vā­di­na­s ta­thā­na­bhyu­pa­ga­mā­t | nanu cā­de­śa­tvā­c ci­tra­cai­ta­si­kā­nā­m a­bhi­nnā­bhi­nna­de­śa­tva­ciṃ­tā <lb n="35,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,25</span>śre­ya­sī­ti cet, kathaṃ bhi­nna­de­śa­tvā­c ci­tra­pa­ṭī­pī­tā­di­jñā­nā­nāṃ ci­tra­sva­bhā­vāḥ sā­dhya­te­, saṃ­vya­va­hā­rā­t teṣāṃ tatra <lb n="35,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,26</span>bhi­nna­de­śa­tvā­si­ddheḥ | ta­tsā­dha­ne tata eva śa­ṣku­lī­bha­kṣa­ṇā­dau rū­pā­di­jñā­nā­nā­m a­bhi­nna­de­śa­tva­si­ddheḥ­, sa­ha­bhā­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="35,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,27</span>tva­si­ddhe­ś ca | tadvat sakṛd api pī­tā­di­jñā­naṃ citram ekaṃ mā bhūt | yadi punar e­ka­jñā­na­tā­dā­tmye­na pī­tā­dyā­bhā­sā­nā­m anu<span type="hard-break">- </span><lb n="35,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,28</span>bha­va­nā­t ta­dve­da­naṃ citram ekam iti mataṃ, tadā rū­pā­di­jñā­na­paṃ­ca­ka­syai­ka­saṃ­tā­nā­tma­ka­tve­na saṃ­ve­da­nā­d ekaṃ ci­tra­jñā­na­m astu | <lb n="35,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,29</span>ta­syā­ne­ka­saṃ­tā­nā­tma­ka­tve pū­rva­vi­jñā­na­m ekam e­vo­pā­dā­naṃ na syāt | pū­rvā­ne­ka­vi­jñā­no­pā­dā­na­m e­ka­rū­pā­di­jñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="35,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,30</span>paṃ­ca­ka­m iti cet, tarhi bhi­nna­saṃ­tā­na­tvā­t ta­syā­nu­saṃ­ghā­na­vi­ka­lpa­ja­na­ka­tvā­bhā­vaḥ | pū­rvā­nu­saṃ­ghā­na­vi­ka­lpa­vā­sa­nā <lb n="35,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,31</span>ta­jja­ni­ke­ti cet, kuto ham evāsya dṛṣṭā spṛṣṭā ghrātā svā­da­yi­tā śrotety a­nu­saṃ­dhā­na­ve­da­naṃ­? rū­pā­di­jñā­na­paṃ­ca­kā<span type="hard-break">- </span><lb n="35,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,32</span>naṃ­ta­ra­m eveti niyamaḥ saṃ­bhā­vya­tāṃ­, tasya ta­dvā­sa­nā­pra­bo­dha­ka­tvā­d iti cet, kutas tad eva tasyāḥ pra­bo­dha­kaṃ­? tathā <lb n="35,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,33</span>dṛ­ṣṭa­tvā­d iti cen na, a­nya­thā­pi da­rśa­nā­t | prāg api hi rū­pā­di­jñā­na­paṃ­ca­ko­tpa­tte­r aham asya draṣṭā bhaviṣyā<span type="hard-break">- </span><lb n="35,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 035,34</span>mī­tyā­dya­nu­saṃ­dhā­na­vi­ka­lpo dṛṣṭaḥ | satyaṃ dṛṣṭaḥ, sa tu bha­vi­ṣya­dda­rśa­nā­dya­nu­saṃ­dhā­na­vā­sa­nā­ta eva | ta­tpra­bo­dha­ka­ś ca <pb n="036"/><lb n="36,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,01</span>da­rśa­nā­dya­bhi­mu­khī­bhā­vo na tu rū­pā­di­jñā­na­paṃ­ca­ka­m iti ta­du­tpa­tteḥ pūrvam a­nyā­dṛ­śā­nu­saṃ­dhā­na­da­rśa­nā­t tāsā niyama<span type="hard-break">- </span><lb n="36,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,02</span>pra­ti­ni­ya­tā­nu­saṃ­dhā­nā­nāṃ pra­ti­ni­ya­ta­vā­sa­nā­bhi­r ja­nya­tvā­t tāsāṃ ca pra­ti­ni­ya­ta­pra­bo­dha­ka­pra­tya­yā­ya­t ta­pra­bo­dha­tvā­d iti <lb n="36,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,03</span>cet | katham evam ekatra puruṣe nā­nā­nu­saṃ­dhā­na­saṃ­tā­nā na syuḥ? pra­ti­ni­ya­ta­tve py a­nu­saṃ­dhā­nā­m e­ka­saṃ­tā­na­tvaṃ vikalpa<span type="hard-break">- </span><lb n="36,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,04</span>jñā­na­tvā­vi­śe­ṣā­d iti cet | kim evaṃ rū­pā­di­jñā­nā­nā­m etan na syāt? ka­ra­ṇa­jñā­na­tvā­vi­śe­ṣā­t | saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­ka­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="36,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,05</span>jñānair vya­bhi­cā­ra iti cet, tavāpi saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­vi­ka­lpa­vi­jñā­naiḥ kuto na vya­bhi­cā­raḥ­? e­ka­sā­ma­grya­dhī­na­tve <lb n="36,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,06</span>satīti vi­śe­ṣa­ṇā­c cet, sa­mā­na­m anyatra | ta­thā­kṣa­ma­no­jñā­nā­nā­m e­ka­saṃ­tā­na­tva­m e­ka­sā­ma­grya­dhī­na­tve sati sva­saṃ­vi­di­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="36,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,07</span>tvād iti kutas teṣāṃ bhi­nna­saṃ­tā­na­tvaṃ­, yena rū­pā­di­jñā­na­paṃ­ca­ka­sya yu­ga­pa­dbhā­vi­naḥ pū­rvai­ka­vi­jñā­no­pā­dā­na­tvaṃ na <lb n="36,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,08</span>siddhyet | tatsiddhau ca ta­syai­ka­saṃ­tā­nā­tma­ka­tvā­d e­ka­tva­m iti sūktaṃ dūṣaṇaṃ nī­lā­dyā­bhā­sa­m ekaṃ ci­tra­jñā­na­m icchatāṃ <lb n="36,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,09</span>rū­pā­di­jñā­na­paṃ­ca­ka­m apy ekaṃ ci­tra­jñā­naṃ pra­sa­jye­te­ti || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_207"><l ana="bt" n="bt_1.0.160ab"><lb n="36,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.160ab</span>ci­trā­dvai­tā­śra­yā­c citraṃ tad apy astitv ati cen na vai | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.160cd"><lb n="36,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.160cd</span>citram a­dvai­ta­m ity e­ta­da­vi­ru­ddhaṃ vi­bhā­vya­te || <ref type="no-bt" rend="b">160</ref> || </l></lg><p n="a_208" rend="justify"><lb n="36,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,12</span>citraṃ hy a­ne­kā­kā­ra­m ucyate tat katham ekaṃ nāma, vi­ro­dhā­t | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_209"><l ana="bt" n="bt_1.0.161ab"><lb n="36,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.161ab</span>tasya jā­tyaṃ­ta­ra­tve­na vi­ro­dhā­bhā­va­bhā­ṣa­ṇe | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.161cd"><lb n="36,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.161cd</span>ta­thai­vā­tmā sa­pa­ryā­yai­r a­naṃ­tai­r a­vi­ro­dha­bhā­k || <ref type="no-bt" rend="b">161</ref> || </l></lg><p n="a_210" rend="justify"><lb n="36,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,15</span>naikaṃ nāpy anekaṃ | kiṃ tarhi? citraṃ citram eva, tasya jā­tyaṃ­ta­ra­tvā­di­ka­tvā­ne­ka­tvā­bhyā­m ity a­vi­ru­ddhaṃ citrā<span type="hard-break">- </span><lb n="36,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,16</span>dvai­ta­saṃ­ve­da­na­mā­traṃ ba­hi­ra­rtha­śū­nya­m ity u­pa­ga­me­, puṃsi jā­tyaṃ­ta­re ko virodhaḥ | so pi hi naika eva nāpy aneka <lb n="36,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,17</span>eva | kiṃ tarhi? syād ekaḥ syād aneka iti | tato jā­tyaṃ­ta­raṃ ta­thā­pra­ti­bhā­sa­nā­d anyathā sakṛd apy a­saṃ­ve­da­nā­t | <lb n="36,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,18</span>iti nātmano naṃ­ta­pa­ryā­yā­tma­tā viruddhā ci­tra­jñā­na­sya ci­tra­tā­va­t || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_211"><l ana="bt" n="bt_1.0.162ab"><lb n="36,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.162ab</span>bhrāṃteyaṃ citratā jñāne niraṃśe '­nā­di­vā­sa­nā | —</l><l ana="bt" n="bt_1.0.162cd"><lb n="36,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.162cd</span>sā­ma­rthyā­d a­va­bhā­se­ta sva­pnā­ti­jñā­na­va­d yadi || <ref type="no-bt" rend="b">162</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.163ab"><lb n="36,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.163ab</span>tadā bhrāṃ­te­ta­rā­kā­ra­m ekaṃ jñānaṃ pra­si­ddhya­ti | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.163cd"><lb n="36,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.163cd</span>bhrāṃ­tā­kā­ra­sya vā sattve cittaṃ sa­da­sa­dā­tma­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">163</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.164ab"><lb n="36,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.164ab</span>tac ca pra­bā­dha­te 'vaśyaṃ virodhaṃ puṃsi paryayaiḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.164cd"><lb n="36,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.164cd</span>akramaiḥ kra­ma­va­dbhi­ś ca pra­tī­ta­tvā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">164</ref> || </l></lg><p n="a_212" rend="justify"><lb n="36,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,25</span>ci­trā­dvai­ta­m api mā bhūt saṃ­ve­da­na­mā­tra­sya sa­ka­la­vi­ka­lpa­śū­nya­syo­pa­ga­mā­d ity aparaḥ | tasyāpi kim a­dhyā­ro­pya<span type="hard-break">- </span><lb n="36,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,26</span>māṇo dharmaḥ ka­lpa­nā­, ma­no­vi­ka­lpa­mā­traṃ vā, va­stu­naḥ­, svabhāvo vā? pra­tha­ma­dvi­tī­ya­pa­kṣa­yoḥ si­ddha­sā­dha­na<span type="hard-break">- </span><lb n="36,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,27</span>m ity u­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_213"><l ana="bt" n="bt_1.0.165ab"><lb n="36,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.165ab</span>niḥ­śe­ṣa­ka­lpa­nā­tī­taṃ saṃ­ci­nmā­traṃ mataṃ yadi | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.165cd"><lb n="36,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.165cd</span>ta­thai­vāṃ­ta­rba­hi­rva­stu samastaṃ tattvato stu naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">165</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.166ab"><lb n="36,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.166ab</span>samastāḥ kalpanā hīmā mi­thyā­da­rśa­na­ni­rmi­tāḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.166cd"><lb n="36,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.166cd</span>spaṣṭaṃ jā­tyaṃ­ta­re vastuny a­pra­bā­dhaṃ ca­kā­sa­ti || <ref type="no-bt" rend="b">166</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.167ab"><lb n="36,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.167ab</span>a­ne­kāṃ­te hy a­po­ddhā­ra­bu­ddha­yo ne­ka­dha­rma­gāḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.167cd"><lb n="36,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.167cd</span>ku­ta­ści­t saṃ­pra­va­rtaṃ­te '­nyo­nyā­pe­kṣāḥ su­nī­ta­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">167</ref> || </l></lg><p n="a_214" rend="justify"><lb n="36,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 036,34</span>yasmān mi­thyā­da­rśa­na­vi­śe­ṣa­va­śā­n ni­tyā­dye­kāṃ­tāḥ ka­lpa­mā­nāḥ spaṣṭaṃ jā­tyaṃ­ta­re vastuni ni­rbā­dha­m a­va­bhā­sa<span type="hard-break">- </span><pb n="037"/><lb n="37,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,01</span>māne tattvato na saṃtīti svayam iṣṭaṃ, yataś cā­ne­kāṃ­te pra­mā­ṇa­taḥ pra­ti­pa­nne ku­ta­ści­t pra­mā­tu­r vi­va­kṣā­bhe­dā­d apo<span type="hard-break">- </span><lb n="37,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,02</span>ddhā­ra­ka­lpa­nā­ni kṣa­ṇi­ka­tvā­dya­ne­ka­dha­rma­vi­ṣa­yā­ṇi pra­va­rta­te pa­ra­spa­rā­pe­kṣā­ṇi su­na­ya­vya­pa­de­śa­bhāṃ­ji bhavaṃti | <lb n="37,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,03</span>tasmād a­śe­ṣa­ka­lpa­nā­ti­krāṃ­taṃ tattvam iti siddhaṃ sādhyate | na hi ka­lpya­mā­nā dharmās tattvaṃ ta­tka­lpa­na­mā­traṃ vā, <lb n="37,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,04</span>a­ti­pra­saṃ­gā­t | te­nāṃ­ta­r bahiś ca tattvaṃ ta­dvi­ni­rmu­kta­m iti yuktam eva | tṛ­tī­ya­pa­kṣe tu pra­tī­ti­vi­ro­dhaḥ | <lb n="37,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,05</span>ka­tha­m­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_215"><l ana="bt" n="bt_1.0.168ab"><lb n="37,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.168ab</span>pa­ro­pa­ga­ta­saṃ­vi­tti­r anaṃśa nā­va­bhā­sa­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.168cd"><lb n="37,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.168cd</span>bra­hma­va­rtte­na tanmātraṃ na pra­ti­ṣṭhā­mi yarti naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">168</ref> || </l></lg><p n="a_216" rend="justify"><lb n="37,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,08</span>vastunaḥ svabhāvāḥ ka­lpa­nā­s tābhir a­śo­ṣā­bhiḥ su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dhā­bhī rahitaṃ saṃ­vi­nmā­traṃ tattvam iti tu <lb n="37,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,09</span>na vya­va­ti­ṣṭha­te ta­syā­naṃ­śa­sya pa­ro­pa­va­rṇi­ta­sya bra­hmā­va­da­pra­ti­bhā­sa­nā­t | nā­nā­kā­ra­m ekaṃ pra­ti­bhā­sa­na­m api vi­ro­dhā­d asa<span type="hard-break">- </span><lb n="37,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,10</span>d eveti cet —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_217"><l ana="bt" n="bt_1.0.169ab"><lb n="37,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.169ab</span>nā­nā­kā­ra­sya nai­ka­smi­nn adhyāso sti vi­ro­dha­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.169cd"><lb n="37,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.169cd</span>tato na sat tad ity etat suspaṣṭaṃ rā­ja­ce­ṣṭi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">169</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.170ab"><lb n="37,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.170ab</span>saṃ­ve­da­nā­vi­śe­ṣe pi dvayoḥ sarvatra sarvadā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.170cd"><lb n="37,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.170cd</span>ka­sya­ci­d dhi ti­ra­skā­re na pre­kṣā­pū­rva­kā­ri­tā || <ref type="no-bt" rend="b">170</ref> || </l></lg><p n="a_218" rend="justify"><lb n="37,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,15</span>nā­nā­kā­ra­syai­ka­tra vastuni nādhyāso vi­ro­dhā­d iti bruvāṇo nā­nā­kā­raṃ vā ti­ra­sku­rvī­tai­ka­tvaṃ vā? <lb n="37,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,16</span>nā­nā­ka­raṃ cet su­vya­kta­m idaṃ rā­ja­ce­ṣṭi­taṃ­, saṃ­vi­nmā­tra­vā­di­naḥ svarucyā saṃ­ve­da­na­m eṃkam anaṃśaṃ svīkṛtya nā­nā­kā­ra­sya <lb n="37,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,17</span>saṃ­ve­dya­mā­na­syā­pi sarvatra sarvadā pra­ti­kṣe­pā­t­, tasya pre­kṣā­pū­rva­kā­ri­tvā­yo­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_219"><l ana="bt" n="bt_1.0.171ab"><lb n="37,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.171ab</span>tasmād a­bā­dhi­tā saṃ­vi­tsu­kha­duḥ­khā­di­pa­rya­yaiḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.171cd"><lb n="37,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.171cd</span>sa­mā­krāṃ­te nare nū na ta­tsā­dha­na­pa­ṭa­ya­sī || <ref type="no-bt" rend="b">171</ref> || </l></lg><p n="a_220" rend="justify"><lb n="37,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,20</span>na hi pra­tya­bhi­jñā­na­ma­tiḥ su­kha­duḥ­khā­di­pa­ryā­yā­tma­ke puṃsi ke­na­ci­d bādhyate yatas ta­tsā­dha­na­pa­ṭī­ya­sī na <lb n="37,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,21</span>syāt | tato nā­śe­ṣa­sva­bhā­va­śū­nya­sya saṃ­vi­nmā­tra­sya siddhis ta­dvi­pa­rī­tā­tma­pra­tī­tyā bā­dhi­ta­tvā­t | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_221"><l ana="bt" n="bt_1.0.172ab"><lb n="37,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.172ab</span>nī­la­vā­sa­na­yā nī­la­vi­jñā­naṃ janyate yathā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.172cd"><lb n="37,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.172cd</span>tathaiva pra­tya­bhi­jñe­yaṃ pū­rva­ta­dvā­sa­no­dbha­vā || <ref type="no-bt" rend="b">172</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.173ab"><lb n="37,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.173ab</span>ta­dvā­sa­nā ca ta­tpū­rva­vā­sa­nā­ba­la­bhā­vi­nī | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.173cd"><lb n="37,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.173cd</span>sāpi tadvad iti jñā­na­vā­di­naḥ saṃ­pra­ca­kṣa­te || <ref type="no-bt" rend="b">173</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.174ab"><lb n="37,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.174ab</span>teṣām apy ātmano lope saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­vā­sa­nā | —</l><l ana="bt" n="bt_1.0.174cd"><lb n="37,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.174cd</span>sa­mu­dbhū­tā kuto na syāt saṃ­jñā­bhe­dā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">174</ref> || </l></lg><p n="a_222" rend="justify"><lb n="37,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,28</span>yathā nī­la­vā­sa­na­yā nī­la­vi­jñā­naṃ janyate tathā pra­tya­bhi­jñe­yaṃ tad evedaṃ tā­dṛ­śa­m etad iti vā pra­tī­ya­mā­nā <lb n="37,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,29</span>pra­tya­bhi­jñā­na­vā­sa­na­yo­dbhā­vya­te na punar ba­hi­rbhū­te­nai­ka­tve­na sā­dṛ­śye­na vā yena ta­dgrā­hi­ṇī syāt | ta­dvā­sa­nā <lb n="37,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,30</span>kusa iti cet, pū­rva­ta­dvā­sa­nā­taḥ­, sāpi pū­rva­sva­vā­sa­nā­ba­lā­d ity a­nā­di­tvā­d vā­sa­nā­saṃ­ta­te­r ayuktaḥ pa­rya­nu­yo­gaḥ | <lb n="37,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,31</span>katham anyathā ba­hi­ra­rthe pi na saṃ­bha­ve­t | tatra kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­syā­nā­di­tvā­d a­pa­rya­nu­yo­ge pū­rvā­pa­ra­vā­sa­nā­nā­m api tata <lb n="37,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,32</span>e­vā­pa­rya­nu­yo­go stu | kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­syā­nā­di­tvaṃ hi yathā bahis ta­thāṃ­ta­ra­m apīti na viśeṣaḥ kevalaṃ bahira<span type="hard-break">- </span><lb n="37,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,33</span>rthaunartaḥ pa­ri­hṛ­to bhavet a­śa­kya­pra­ti­ṣṭha­tvā­t tasyeti jñā­na­vā­di­naḥ | teṣām api neyaṃ pra­tya­bhi­jñā pū­rva­sva­vā­sa­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="37,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 037,34</span>prabhavā vaktuṃ yu­ktā­nvā­yi­naḥ pu­ru­ṣa­syā­bhā­vā­t­, saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­vā­sa­nā­to pi ta­tpra­bha­va­pra­saṃ­gā­t ta­nnā­nā­tvā­vi­śe­ṣā­t || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_223"><l ana="bt" n="bt_1.0.175ab"><pb n="038"/><lb n="38,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.175ab</span>saṃ­tā­nai­ka­tva­saṃ­si­ddhi­r ni­ya­mā­t sa kuto mataḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.175cd"><lb n="38,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.175cd</span>pra­tyā­sa­tte­r na saṃ­tā­na­bhe­de py asyāḥ sa­mī­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">175</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.176ab"><lb n="38,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.176ab</span>vya­bhi­cā­ra­vi­ni­rmu­ktā kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.176cd"><lb n="38,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.176cd</span>pū­rvo­tta­ra­kṣa­ṇā­nāṃ hi saṃ­tā­na­ni­ya­mo mataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">176</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.177ab"><lb n="38,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.177ab</span>sa ca bu­ddhe­ta­ra­jñā­na­kṣa­ṇā­nā­m api vidyate | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.177cd"><lb n="38,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.177cd</span>nānyathā su­ga­ta­sya syāt sa­rva­jña­tvaṃ ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">177</ref> || </l></lg><p n="a_224" rend="justify"><lb n="38,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,07</span>saṃ­tā­nai­kyā­t pū­rva­vā­sa­nā pra­tya­bhi­jñā­yā hetur na saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­vā­sa­ne­ti cet | kutaḥ saṃ­tā­nai­kyaṃ ? pra­tyā­sa­tte<span type="hard-break">- </span><lb n="38,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,08</span>ś cet, sāpy a­vya­bhi­cā­rī kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va iṣṭas tato bu­ddhe­ta­ra­kṣa­ṇā­nā­m api syāt | na ca teṣāṃ sa vya­bhi­ca­ra­ti <lb n="38,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,09</span>bu­ddha­syā­sa­rva­jña­tvā­pa­tteḥ | sa­ka­la­sa­ttvā­nāṃ ta­da­kā­ra­ṇa­tve hi na ta­dvi­ṣa­ya­tvaṃ syān nā­kā­ra­ṇaṃ viṣaya iti va­ca­nā­t | <lb n="38,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,10</span>sa­ka­la­sa­ttva­ci­ttā­nā­m ā­laṃ­ba­na­pra­tya­ya­tvā­t su­ga­ta­ci­tta­sya na ta­de­ka­saṃ­tā­na­te­ti cen na | pū­rva­sva­ci­ttai­r api sahaika<span type="hard-break">- </span><lb n="38,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,11</span>saṃ­tā­na­tā­pā­ya pra­sa­kte­s ta­dā­laṃ­ba­na­pra­tya­ya­tvā­vi­śe­ṣā­t | sa­ma­naṃ­ta­ra­pra­tya­ya­tvā­t sva­pū­rva­ci­ttā­nāṃ te­nai­ka­saṃ­tā­na­te­ti <lb n="38,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,12</span>cet, kutas teṣām iva sa­ma­naṃ­ta­ra­pra­tya­ya­tvaṃ na punaḥ sa­ka­la­sa­ttva­ci­ttā­nā­m apīti ni­ya­mya­te ? teṣām e­ka­saṃ­tā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="38,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,13</span>va­rti­tvā­d iti cet, so 'yam a­nyo­nya­saṃ­śra­yaḥ | saty e­ka­saṃ­tā­na­tve pū­rvā­pa­ra­su­ga­ta­ci­ttā­nā­m a­vya­bhi­cā­rī kā­rya­kā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="38,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,14</span>bhāvas tasmin sati ta­de­ka­saṃ­tā­na­tva­m iti | tataḥ pū­rva­kṣa­ṇā­bhā­ve nu­tpa­tti­r e­vo­tta­ra­kṣa­ṇa­syā­vya­bhi­cā­rī kā­rya­kā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="38,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,15</span>bhāvo bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaḥ | sa ca sva­ci­ttai­r iva sa­ka­la­sa­ttva­ci­ttai­r api sahāsti su­ga­ta­ci­tta­sye­ti kathaṃ na tadeka<span type="hard-break">- </span><lb n="38,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,16</span>saṃ­tā­na­tā­pa­ttiḥ || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_225"><l ana="bt" n="bt_1.0.178ab"><lb n="38,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.178ab</span>sva­saṃ­ve­da­na­m evāsya sa­rva­jña­tvaṃ ya­dī­ṣya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.178cd"><lb n="38,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.178cd</span>saṃ­ve­da­nā­dva­yā­sthā­nā­d gatā saṃ­tā­na­saṃ­ka­thā || <ref type="no-bt" rend="b">178</ref> || </l></lg><p n="a_226" rend="justify"><lb n="38,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,19</span>na hy advaye saṃtāno nāma la­kṣa­ṇa­bhe­de ta­du­pa­pa­tteḥ­, anyathā sa­ka­la­vya­va­hā­ra­lo­pā­t pra­mā­ṇa­pra­me­ya­vi­cā­rā­na­va<span type="hard-break">- </span><lb n="38,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,20</span>tārāt pra­lā­pa­mā­tra­m a­va­śi­ṣya­te | a­bhyu­ga­mya vā vya­bhi­cā­rī kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vaṃ su­ga­te­ta­ra­saṃ­tā­nai­ka­tvā­pa­tteḥ <lb n="38,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,21</span>saṃ­tā­na­ni­ya­mo ni­ra­sya­te | ta­ttva­ta­s tu sa eva bhe­da­vā­di­no saṃbhavī ke­ṣaṃ­ci­d eva kṣa­ṇā­nā­m a­vya­bhi­cā­rī kārya<span type="hard-break">- </span><lb n="38,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,22</span>kā­ra­ṇa­bhā­va iti ni­ve­da­ya­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_227"><l ana="bt" n="bt_1.0.179ab"><lb n="38,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.179ab</span>kathaṃ cā­vya­bhi­cā­re­ṇa kā­rya­kā­ra­ṇa­rū­pa­tā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.179cd"><lb n="38,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.179cd</span>ke­ṣāṃ­ci­d eva yujyeta kṣaṇānāṃ bhe­da­vā­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">179</ref> || </l></lg><p n="a_228" rend="justify"><lb n="38,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,25</span>kā­la­de­śa­bhā­va­pra­tyā­sa­tteḥ ka­sya­ci­t ke­na­ci­d bhāvād bhāve pi vya­bhi­cā­rā­n na bhe­dai­kāṃ­ta­vā­di­nā­m a­vya­bhi­cā­rī kārya<span type="hard-break">- </span><lb n="38,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,26</span>kā­ra­ṇa­bhā­vo nāma | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_229"><l ana="bt" n="bt_1.0.180ab"><lb n="38,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.180ab</span>kā­lā­naṃ­ta­rya­mā­trā­c cet sa­rvā­rthā­nāṃ pra­sa­jya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.180cd"><lb n="38,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.180cd</span>de­śā­naṃ­ta­rya­to py eṣā kena skaṃdheṣu paṃcasu || <ref type="no-bt" rend="b">180</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.181ab"><lb n="38,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.181ab</span>bhāvāḥ saṃti vi­śe­ṣā­c cet sa­mā­nā­kā­ra­ce­ta­sā­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.181cd"><lb n="38,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.181cd</span>vi­bhi­nna­saṃ­ta­tī­nāṃ vai kiṃ neyaṃ saṃ­pra­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">181</ref> || </l></lg><p n="a_230" rend="justify"><lb n="38,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,31</span>yataś caiva sa­vya­bhi­cā­re­ṇa kā­rya­kā­ra­ṇa­rū­pa­tā de­śā­naṃ­ta­ryā­di­bhyo nai­ka­saṃ­tā­nā­tma­ka­tvā­bhi­ma­tā­nāṃ kṣaṇānāṃ <lb n="38,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 038,32</span>vya­va­ti­ṣṭha­te tasmād evam u­pā­dā­no­pā­de­ya­ni­ya­mo dra­vya­pra­tyā­sa­tte­r eveti pa­ri­śe­ṣa­si­ddhaṃ da­rśa­ya­tiḥ­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_231"><l ana="bt" n="bt_1.0.182ab"><lb n="38,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.182ab</span>e­ka­dra­vya­sva­bhā­va­tvā­t ka­thaṃ­ci­t pū­rva­pa­rya­yaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.182cd"><lb n="38,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.182cd</span>u­pā­dā­na­m u­pā­de­ya­ś cottaro ni­ya­mā­t tataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">182</ref> || </l></lg><p n="a_232" rend="justify"><pb n="039"/><lb n="39,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,01</span>vi­vā­dā­pa­nnaḥ pū­rva­pa­ryā­yaḥ syād u­pā­dā­naṃ ka­thaṃ­ci­d u­pā­de­yā­nu­yā­yi­dra­vya­sva­bhā­va­tve sati pū­rva­pa­ryā­ya­tvā­t­, <lb n="39,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,02</span>yas tu no­pā­dā­naṃ sa naivaṃ yathā ta­du­tta­ra­pa­ryā­yaḥ | pū­rva­pū­rva­pa­ryā­yaḥ kāryaś ca ātmā vā ta­du­pā­de­yā­na­nu­yā­yi<span type="hard-break">- </span><lb n="39,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,03</span>dra­vya­sva­bhā­vo vā sa­ha­kā­ryā­di­pa­ryā­yo vā | tathā vi­vā­dā­pa­nna­s ta­du­tta­ra­pa­ryā­ya u­pā­de­yaḥ ka­thaṃ­ci­t pū­rva­pa­ryā­yā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="39,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,04</span>yā­yi­dra­vya­sva­bhā­va­tve sa­tyu­tta­ra­pa­ryā­ya­tvā­t yas tu no­pā­de­yaḥ sa naivaṃ yathā ta­tpū­rva­pa­ryā­yaḥ | ta­du­tta­ro­tta­ra­pa­ryā­yo vā <lb n="39,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,05</span>pū­rva­pa­ryā­yā­nu­yā­yi­dra­vya­sva­bhā­vo vā tat svātmā vā tathā cāsāv iti ni­ya­mā­t | tataḥ siddham u­pā­dā­na­m upāde<span type="hard-break">- </span><lb n="39,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,06</span>yaś ca, anyathā ta­tsi­ddhe­r a­yo­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_233"><l ana="bt" n="bt_1.0.183ab"><lb n="39,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.183ab</span>e­ka­saṃ­tā­na­va­rti­tvā­t tathā ni­ya­ma­ka­lpa­ne | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.183cd"><lb n="39,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.183cd</span>pū­rvā­pa­ra­vi­do­r vyaktam a­nyo­nyā­śra­ya­ṇaṃ bhavet || <ref type="no-bt" rend="b">183</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.184ab"><lb n="39,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.184ab</span>kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­sya ni­ya­mā­d e­ka­saṃ­ta­tiḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.184cd"><lb n="39,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.184cd</span>tatas ta­nni­ya­ma­ś ca syān nānyāto vidyate gatiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">184</ref> || </l></lg><p n="a_234" rend="justify"><lb n="39,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,11</span>saṃ­tā­nai­kyā­d u­pā­dā­no­pā­de­ya­tā­yā niyame pa­ra­spa­rā­śra­ya­ṇā­t saiva mā bhūd ity api na dhī­ra­ce­ṣṭi­taṃ­, pū­rvā­pa­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="39,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,12</span>vidos ta­tpa­ri­cche­dya­yo­r vā ni­ya­me­no­pā­dā­no­pā­de­ya­tā­yāḥ sa­mī­kṣa­ṇā­t | ta­da­nya­thā­nu­pa­pa­ttyā ta­dvyā­pye­ka­dra­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="39,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,13</span>sthiter iti ta­dvi­ṣa­yaṃ pra­tya­bhi­jñā­naṃ ta­tpa­ri­cche­da­ka­m ity u­pa­saṃ­ha­ra­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_235"><l ana="bt" n="bt_1.0.185ab"><lb n="39,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.185ab</span>tasmāt svā­vṛ­tti­vi­śle­ṣa­vi­śe­ṣa­va­śa­va­rti­naḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.185cd"><lb n="39,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.185cd</span>puṃsaḥ pra­va­rta­te svā­rthai­ka­tva­jñā­na­m iti sthitam || <ref type="no-bt" rend="b">185</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.186ab"><lb n="39,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.186ab</span>saṃ­tā­na­vā­sa­nā­bhe­da­ni­ya­ma­s tu kva labhyate | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.186cd"><lb n="39,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.186cd</span>nai­rā­tmya­vā­di­bhi­r na syād ye­nā­tma­dra­vya­ni­rṇa­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">186</ref> || </l></lg><p n="a_236" rend="justify"><lb n="39,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,18</span>tasmān na dra­vya­nai­rā­tmya­vā­di­nāṃ saṃ­tā­na­vi­śe­ṣā­d vā­sa­nā­vi­śe­ṣā­d vā pra­tya­bhi­jñā­na­pra­vṛ­tti­s ta­nni­ya­ma­sya labdhum a<span type="hard-break">- </span><lb n="39,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,19</span>śakteḥ | kiṃ tarhi ? pu­ru­ṣā­d e­vo­pā­dā­na­kā­ra­ṇā­t sa evāhaṃ tad e­ve­da­m iti vā svā­rthai­ka­tva­pa­ri­cche­da­kaṃ pra­tya­bhi­jñā­naṃ <lb n="39,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,20</span>pra­va­rta­te svā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­va­śā­d iti vya­va­ti­ṣṭha­te | tasmāc ca mṛ­tpa­ryā­yā­ṇā­m i­vai­ka­saṃ­tā­na­va­rti­nāṃ ci­tpa­ryā­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="39,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,21</span>ṇām api tattvato nvi­ta­tva­si­ddheḥ siddham ā­tma­dra­vya­m u­dā­ha­ra­ṇa­sya sā­dhya­vi­ka­la­tā­nu­pa­pa­tteḥ || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_237"><l ana="bt" n="bt_1.0.187ab"><lb n="39,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.187ab</span>siddho py ā­tmo­pa­yo­gā­tmā yadi na syāt tadā kutaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.187cd"><lb n="39,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.187cd</span>śre­yo­mā­rga­pra­ji­jñā­sā kha­sye­vā­ce­ta­na­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">187</ref> || </l></lg><p n="a_238" rend="justify"><lb n="39,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,24</span>yeṣām ā­tmā­nu­pa­yo­ga­sva­bhā­va­s teṣāṃ nāsau śre­yo­mā­rga­ji­jñā­sā vā­ce­ta­na­tvā­d ā­kā­śa­va­t | no­pa­yo­ga­sva­bhā­va­tvaṃ <lb n="39,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,25</span>ce­ta­na­tvaṃ kiṃtu cai­ta­nya­yo­ga­taḥ sa cātmano stīty a­si­ddha­m a­ce­ta­na­tvaṃ na sā­dhya­sā­dha­nā­yā­la­m iti śaṃkām apa<span type="hard-break">- </span><lb n="39,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,26</span>nu­da­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_239"><l ana="bt" n="bt_1.0.188ab"><lb n="39,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.188ab</span>cai­ta­nya­yo­ga­ta­s yasya ce­ta­na­tvaṃ ya­dī­rya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.188cd"><lb n="39,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.188cd</span>khā­dī­nā­m api kiṃ na syā­tta­dyo­ga­syā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">188</ref> || </l></lg><p n="a_240" rend="justify"><lb n="39,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,29</span>puṃsi cai­ta­nya­sya sa­ma­vā­yo yogaḥ sa ca khādiṣv api sa­mā­naḥ­, sa­ma­vā­ya­sya svayam a­vi­śi­ṣṭa­syai­ka­sya prati<span type="hard-break">- </span><lb n="39,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,30</span>ni­ya­ma­he­tva­bhā­vā­d ātmany eva jñānaṃ sa­ma­ve­taṃ nā­kā­śā­di­ṣv iti vi­śe­ṣā­vya­va­sthi­teḥ || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_241"><l ana="bt" n="bt_1.0.189ab"><lb n="39,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.189ab</span>mayi jñānam a­pī­he­daṃ pra­tya­yā­nu­mi­to nari | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.189cd"><lb n="39,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.189cd</span>jñānasya sa­ma­vā­yo sti na khādiṣv ity a­yu­kti­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">189</ref> || </l></lg><p n="a_242" rend="justify"><lb n="39,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,33</span>yatheha kuṃḍe dadhīti pra­tya­yā­n na ta­tkuṃ­ḍā­d anyatra ta­dda­dhi­saṃ­yo­gaḥ śa­kyā­pā­dā­na­s tatheha mayi jñānam i­tī­he­daṃ <lb n="39,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 039,34</span>pra­tya­yā­n nātmano 'nyatra svādiṣu jñā­na­sa­ma­vā­ya ity a­yu­kti­ka­m eva yaugasya || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_243"><l ana="bt" n="bt_1.0.190ab"><pb n="040"/><lb n="40,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.190ab</span>khādayo pi hi kiṃ naiva pra­tī­yu­s tāvake mate | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.190cd"><lb n="40,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.190cd</span>jñānam asmāsv iti kvātmā jaḍas tebhyo vi­śe­ṣa­bhā­k || <ref type="no-bt" rend="b">190</ref> || </l></lg><p n="a_244" rend="justify"><lb n="40,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,03</span>khādayo jñānam asmāsv iti pra­tī­yaṃ­tu svayam a­ce­ta­na­tvā­d ā­tma­va­t | ātmano vā maivaṃ pra­tī­yu­s tata eva khādi<span type="hard-break">- </span><lb n="40,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,04</span>vaditi | ja­ḍā­tma­vā­di­ma­te sann api jñānam i­he­da­m iti pratyayaḥ pra­tyā­tma­ve­dyo na jñā­na­syā­tma­ni sa­ma­vā­yaṃ niya<span type="hard-break">- </span><lb n="40,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,05</span>mayati vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | nanv iha pṛ­thi­vyā­di­ṣu rū­pā­da­ya iti pratyayo pi na rū­pā­dī­nāṃ pṛ­thi­vyā­di­ṣu sa­ma­vā­yaṃ <lb n="40,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,06</span>sā­dha­ye­d yathā khā­di­ṣu­, tatra vā sattvaṃ sā­dha­ye­t pṛ­thi­vyā­di­ṣv iveti na kvacit pra­tya­ya­vi­śe­ṣā­t ka­sya­ci­d vyavasthā | <lb n="40,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,07</span>kiṃcit sā­dha­rmya­sya sarvatra bhāvād iti cet | satyaṃ | ayam aparo sya doṣo stu, pṛ­thi­vyā­dī­nāṃ rū­pā­dya­nā­tma­ka­tve khādi<span type="hard-break">- </span><lb n="40,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,08</span>bhyo vi­śi­ṣṭa­ta­yā vya­va­sthā­pa­yi­tu­m aśakteḥ | syān mataṃ | ātmāno jñānam asmāsv iti pra­tī­yaṃ­ti ā­tma­tvā­t ye tu <lb n="40,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,09</span>na tathā te nātmāno yathā khādayaḥ | ā­tmā­na­ś caite '­haṃ­pra­tya­ya­grā­hyā­s tasmāt tathety ā­tma­tva­m eva khādibhyo viśeṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="40,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,10</span>mātmānaṃ sā­dha­ya­ti pṛ­thi­vī­tvā­di­va­t | pṛ­thi­vyā­dī­nāṃ pṛ­thi­vī­tvā­di­yo­gā­d dhi pṛ­thi­vyā­da­ya­s ta­dva­dā­tma­tva­yo­gā<span type="hard-break">- </span><lb n="40,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,11</span>d ātmāna iti | tad a­yu­kta­m | ā­tma­tvā­di­jā­tī­nā­m api jā­ti­ma­da­nā­tma­ka­tve ta­tsa­ma­vā­ya­ni­ya­mā­si­ddheḥ | pra­tya­ya­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="40,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,12</span>śeṣāt ta­tsi­ddhi­r iti cet, sa eva vi­cā­ra­yi­tu­m ārabdhaḥ | pa­ra­spa­ra­m a­tyaṃ­ta­bhe­dā­vi­śe­ṣe pi jā­ti­ta­dva­tā­m ā­tma­tva­jā­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="40,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,13</span>r ātmani pra­tya­ya­vi­śe­ṣa­m u­pa­ja­na­ya­ti na pṛ­thi­vyā­di­ṣu pṛ­thi­vī­tvā­di­jā­ta­ya­ś ca tatraiva pra­tya­ya­m u­tpā­da­yaṃ­ti nātma<span type="hard-break">- </span><lb n="40,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,14</span>nīti ko tra ni­ya­ma­he­tuḥ ? sa­ma­vā­ya iti cet, so 'yam a­nyo­nya­saṃ­śra­yaḥ | sati pra­tya­ya­vi­śe­ṣe jā­ti­vi­śe­ṣa­sya <lb n="40,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,15</span>jā­ti­ma­ti sa­ma­vā­yaḥ sati ca sa­ma­vā­ye pra­tya­ya­vi­śe­ṣa iti | pra­tyā­sa­tti­vi­śe­ṣā­d anyata eva ta­tpra­tya­ya­vi­śe­ṣa <lb n="40,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,16</span>iti cet | sa ko 'nyo 'nyatra ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmya­pa­ri­ṇā­mā­d iti sa eva pra­tya­ya­vi­śe­ṣa­he­tu­r e­ṣi­ta­vyaḥ | ta­da­bhā­ve <lb n="40,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,17</span>ta­da­gha­ṭa­nā­j jā­ti­vi­śe­ṣa­sya kvacid eva sa­ma­vā­yā­si­ddhe­r ā­tmā­di­vi­bhā­gā­nu­pa­pa­tte­r ātmany eva jñānaṃ sa­ma­ve­ta­m iheda<span type="hard-break">- </span><lb n="40,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,18</span>m iti pratyayaṃ kurute na punaḥ khādiṣv iti pra­ti­pa­ttu­m a­śa­kte­r na cai­ta­nya­yo­gā­d ā­tma­na­ś ce­ta­na­tvaṃ siddhyet yato 'siddho <lb n="40,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,19</span>hetuḥ syāt | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_245"><l ana="bt" n="bt_1.0.191ab"><lb n="40,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.191ab</span>pratītiḥ śaraṇaṃ tatra kenāpy ā­śrī­ya­te yadi | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.191cd"><lb n="40,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.191cd</span>tadā puṃsaś ci­dā­tma­tvaṃ pra­si­ddha­m a­vi­gā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">191</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.192ab"><lb n="40,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.192ab</span>jñā­tā­ha­m iti nirrṇīteḥ ka­thaṃ­ci­c ce­ta­nā­tma­tā­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.192cd"><lb n="40,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.192cd</span>aṃ­ta­re­ṇa vya­va­sthā­nā­saṃ­bha­vā­t ka­la­śā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">192</ref> || </l></lg><p n="a_246" rend="justify"><lb n="40,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,24</span>pra­tī­ti­vi­lo­po hi syā­dvā­di­bhi­r na kṣamyate na punaḥ pra­tī­tyā­śra­ya­ṇaṃ | tato niḥ­pra­ti­dva­ndva­m u­pa­yo­gā­tma­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="40,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,25</span>syātmanaḥ siddher na hi jā­tu­ci­tsva­ya­m a­ce­ta­no haṃ ce­ta­nā­yo­gā­c cetano '­ce­ta­ne ca mayi ce­ta­nā­yāḥ sa­ma­vā­ya <lb n="40,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,26</span>iti pra­tī­ti­r asti | jñā­tā­ha­m iti sa­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇa­ta­yā pratīteḥ | bhede tathā pra­tī­ti­r iti cen na | kathaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="40,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,27</span>cit tā­dā­tmyā­bhā­ve ta­da­da­rśa­nā­t | yaṣṭiḥ puruṣaḥ i­tyā­di­pra­tī­ti­s tu bhede saty u­pa­cā­rā­d dṛṣṭā na punas tāttvikī | <lb n="40,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,28</span>tathā cātmani jñā­tā­ha­m iti pratītiḥ ka­thaṃ­ci­c ce­ta­nā­tma­tāṃ ga­ma­ya­ti­, tām aṃ­ta­re­ṇā­nu­pa­pa­dya­mā­na­tvā­t kalaśā<span type="hard-break">- </span><lb n="40,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,29</span>divat | na hi ka­la­śā­di­r a­ce­ta­nā­tma­ko jñā­tā­ha­m iti pratyeti | cai­ta­nya­yo­gā­bhā­vā­d asau na tathā pra­tye­tī­ti <lb n="40,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,30</span>cet, ce­ta­na­syā­pi cai­ta­nya­yo­gā­c cetano ham iti pra­ti­pa­tte­r ni­ra­sta­tvā­t | nanu ca jñā­na­vā­n aham iti pra­tya­yā­d ātma<span type="hard-break">- </span><lb n="40,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,31</span>jñā­na­yo­r bhedo 'nyathā dha­na­vā­n iti pra­tya­yā­d api dha­na­ta­dva­to­r bhe­dā­bhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­d iti kaścit | tad asat | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_247"><l ana="bt" n="bt_1.0.193ab"><lb n="40,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.193ab</span>jñā­na­vā­n aham ity eṣa pratyayo pi na yujyate | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.193cd"><lb n="40,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.193cd</span>sa­rva­thai­va ja­ḍa­syā­sya puṃso bhi­ma­na­ne tathā || <ref type="no-bt" rend="b">193</ref> || </l></lg><p n="a_248" rend="justify"><lb n="40,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,34</span>jñā­na­vā­n aham iti nātmā pratyeti ja­ḍa­tvai­kāṃ­ta­rū­pa­tvā­d gha­ṭa­va­t | sarvathā jaḍaś ca syāt ātmā jñā­na­vā­n a<span type="hard-break">- </span><lb n="40,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 040,35</span>ham iti pratyetā ca syād vi­ro­dhā­bhā­vā­d iti mā ni­rṇai­ṣī­s tasya ta­tho­tpa­ttya­saṃ­bha­vā­t | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_249"><l ana="bt" n="bt_1.0.194ab"><pb n="041"/><lb n="41,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.194ab</span>jñānaṃ vi­śe­ṣa­ṇaṃ pūrvaṃ gṛ­hī­tvā­tmā­na­m eva ca | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.194cd"><lb n="41,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.194cd</span>viśeṣyaṃ jāyate buddhir jñā­na­vā­n aham ity asau || <ref type="no-bt" rend="b">194</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.201ab"><lb n="41,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.201ab</span>ta­dgṛ­hī­tiḥ svato nāsti ra­hi­ta­sya sva­saṃ­vi­dā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.201cd"><lb n="41,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.201cd</span>pa­ra­ta­ś cā­na­va­sthā­nā­d iti ta­tpra­tya­yaḥ kutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">201</ref> || <hi rend="sup"/></l></lg><p n="a_250" rend="justify"><lb n="41,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 041,05</span>yeṣāṃ nā­gṛ­hī­ta­vi­śe­ṣa­ṇā viśeṣye buddhir iti mataṃ śvetāc chvete buddhir iti va­ca­nā­t teṣāṃ jñā­na­vā­n aham iti <lb n="41,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 041,06</span>pratyayo nā­gṛ­hī­te jñānākhye vi­śe­ṣa­ṇe viśeṣye cātmani jā­tū­tpa­dya­te­, sva­ma­ta­vi­ro­dhā­t | gṛhīte tasminn u<span type="hard-break">- </span><lb n="41,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 041,07</span>tpadyate iti cet, kutas ta­dgṛ­hī­tiḥ ? na tāvat svataḥ sva­saṃ­ve­da­nā­na­bhyu­pa­ga­mā­t | sva­saṃ­vi­di­te hy ātmani jñāne <lb n="41,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 041,08</span>ca svataḥ sā pra­yu­jya­te nānyathā saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­va­t | pa­ra­ta­ś cet tad api jñā­nāṃ­ta­raṃ viśeṣyaṃ nā­gṛ­hī­te jñānatva<span type="hard-break">- </span><lb n="41,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 041,09</span>vi­śe­ṣa­ṇe grahītuṃ śakyam iti jñā­nāṃ­ta­rā­t ta­dgra­ha­ṇe­na bhāvyam ity a­na­va­sthā­nā­t kutaḥ pra­kṛ­ta­pra­tya­yaḥ || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_251"><l ana="bt" n="bt_1.0.202ab"><lb n="41,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.202ab</span>nanv a­haṃ­pra­tya­yo­tpa­tti­r ā­tma­jña­pti­r ni­ga­dya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.202cd"><lb n="41,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.202cd</span>jñānam etad iti jñā­no­tpa­tti­s ta­djña­pti­r eva ca || <ref type="no-bt" rend="b">202</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.203ab"><lb n="41,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.203ab</span>jñā­na­vā­n aham ity eṣa pra­tya­ya­s tā­va­to­di­tā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.203cd"><lb n="41,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.203cd</span>ta­djñā­nā­ve­da­ne py evaṃ nā­na­va­sthe­ti kecana || <ref type="no-bt" rend="b">203</ref> || </l></lg><p n="a_252" rend="justify"><lb n="41,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 041,14</span>jñā­nā­tma­vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­jñā­nā­hi­ta­saṃ­skā­ra­sā­ma­rthyā­d eva jñā­na­vā­n aham iti pra­tya­yo­tpa­tte­r nā­na­va­sthe­ti ke<span type="hard-break">- </span><lb n="41,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 041,15</span>cin ma­nyaṃ­te­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_253"><l ana="bt" n="bt_1.0.204ab"><lb n="41,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.204ab</span>te pi nūnam a­nā­tma­jñā jñā­pya­jñā­pa­ka­tā­vi­daḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.204cd"><lb n="41,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.204cd</span>sarvaṃ hi jñāpakaṃ jñātaṃ svayam anyasya ve­da­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">204</ref> || </l></lg><p n="a_254" rend="justify"><lb n="41,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 041,18</span>vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­yo­r jñānaṃ hi tayor jñāpakaṃ tat katham ajñātaṃ tau jñā­pa­ye­t | kā­ra­ka­tve tad a­yu­kta­m eva | tad ime <lb n="41,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 041,19</span><pb n="042"/><lb n="42,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,01</span>tayor jñānam a­jñā­ta­m eva jñāpakaṃ bruvāṇā na jñā­pya­jñā­pa­ka­bhā­va­vi­da iti satyam a­nā­tma­jñāḥ | syān mataṃ | vi­śe­ṣa­ṇa­sya <lb n="42,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,02</span>jñānaṃ na jñāpakaṃ nāpi kārakaṃ liṃ­ga­va­c ca­kṣu­rā­di­va­c ca | kiṃ tarhi ? jña­pti­rū­paṃ phalaṃ | tac ca pra­mā­ṇā­jñā­taṃ cet tāva<span type="hard-break">- </span><lb n="42,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,03</span>tai­vā­kāṃ­kṣā­yā nivṛttiḥ pha­la­pa­ryaṃ­ta­tvā­t tasyā vi­śe­ṣya­jñā­na­sya jñāpakaṃ tad ity api vārtaṃ tasya ta­tkā­ra­ka­tvā­t | <lb n="42,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,04</span>pra­mā­ṇa­tvā­t tasya jñāpakaṃ tad ity apy asāraṃ sā­dha­ka­ta­m asya kā­ra­ka­vi­śe­ṣa­sya pra­mā­ṇa­tva­va­ca­nā­t | na hi vi­śe­ṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="42,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,05</span>jñānaṃ pramāṇaṃ vi­śe­ṣya­jñā­naṃ ta­tpha­la­m ity a­bhi­da­dhā­na­s tattasya jñā­pa­ka­m iti manyate | kiṃ tarhi ? vi­śe­ṣya­jñā­no­tpa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="42,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,06</span>sā­ma­grī­tve­na vi­śe­ṣa­ṇa­jñā­naṃ pra­mā­ṇa­m iti | tathā ma­nya­mā­na­sya ca kā­na­va­sthā nāmeti | tad etad api nāti vicāra<span type="hard-break">- </span><lb n="42,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,07</span>sahaṃ | e­kā­tma­sa­ma­ve­tā­naṃ­ta­ra­jñā­na­grā­hya­m a­rtha­jñā­na­m iti si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dhā­t | yathaiva hi vi­śe­ṣa­ṇā­rtha­jñā­naṃ pūrvaṃ <lb n="42,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,08</span>pra­mā­ṇa­pha­laṃ pra­ti­pa­ttu­r ā­kāṃ­kṣā­ni­vṛ­tti­he­tu­tvā­n na jñā­nāṃ­ta­ra­m a­pe­kṣa­te tathā vi­śe­ṣā­rtha­jñā­na­m api vi­śe­ṣa­ṇa­jñā­na­pha­la<span type="hard-break">- </span><lb n="42,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,09</span>tvāt tasya yadi punar vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣyā­rtha­jñā­na­sya sva­rū­pā­pa­ri­cche­da­ka­tvā­t svātmani kri­yā­vi­ro­dhā­d a­pa­ra­jñā­ne­na <lb n="42,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,10</span>ve­dya­mā­na­te­ṣṭā tadā tad api ta­dve­da­kaṃ jñānam a­pa­re­ṇa jñānena vedyam i­ṣya­tā­m ity a­na­va­sthā duḥ­pa­ri­ha­rā | nanv a­rtha­jñā­na­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="42,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,11</span>cchede ta­da­naṃ­ta­ra­jñā­ne­na vya­va­ha­rtu­r ā­kāṃ­kṣā­kṣa­yā­d a­rtha­jñā­na­pa­ri­cchi­tta­ye na jñā­nāṃ­ta­rā­pe­kṣā­sti­, ta­dā­kāṃ­kṣa­yā vā <lb n="42,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,12</span>tad iṣyata eva yasya ya­trā­kāṃ­kṣā­kṣa­ya­s tatra tasya jñā­nāṃ­ta­rā­pe­kṣā­ni­vṛ­tte­s tathā vya­va­hā­ra­da­rśa­nā­t tato nā­na­va­sthe­ti <lb n="42,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,13</span>cet, tarhy a­rtha­jñā­ne­nā­rtha­sya pa­ri­cchi­ttau ka­sya­ci­d ā­kāṃ­kṣā­kṣa­yā­t ta­djñā­nā­pe­kṣā­pi mā bhūt | ta­the­ṣya­ta eveti cet, <lb n="42,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,14</span>pa­ro­kṣa­jñā­na­vā­dī kathaṃ bhavatā a­ti­śa­yya­te ? jñānasya ka­sya­ci­t pra­tya­kṣa­tvo­pa­ga­mā­d iti cet, ya­syā­pra­tya­kṣa­to­pa­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="42,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,15</span>mas tena pa­ri­cchi­nno rthaḥ kathaṃ pratyakṣaḥ ? saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­jñā­na­pa­ri­cchi­nnā­rtha­va­t pra­tya­kṣa­ta­yā pra­tī­te­r iti cet, tarhy a<span type="hard-break">- </span><lb n="42,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,16</span>pra­tya­kṣa­jñā­na­vā­di­no pi tata evārthaḥ pratyakṣo stu | tathā cā­na­rthi­kā sa­rva­jña­jñā­na­sya jñā­nāṃ­ta­ra­pra­tya­kṣa­tva­ka­lpa­nā | <lb n="42,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,17</span>yatra yathā pra­tī­ti­s tatra ta­the­ṣṭi­r na punar a­pra­tī­ti­kaṃ kiṃcit kalpyata iti cet, svā­rtha­saṃ­ve­da­ka­tā­pra­tī­ti­to <lb n="42,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,18</span>jñānasya ta­the­ṣṭi­r astu | jñāne sva­saṃ­ve­da­ka­tā­pra­tī­teḥ | svātmani kri­yā­vi­ro­dhe­na bā­dhi­ta­tvā­n na ta­the­ṣṭi­r iti <lb n="42,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,19</span>cet | kā punaḥ svātmani kriyā viruddhā pa­ri­spaṃ­da­rū­pā dhā­tva­rtha­rū­pā vā ? pra­tha­ma­pa­kṣe a­si­jñā­ne <lb n="42,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,20</span>ta­da­bhā­vā­t | dhā­tva­rtha­rū­pā tu na vi­ru­ddhai­va bhavati ti­ṣṭha­tī­tyā­di­kri­yā­yāḥ svātmani pratīteḥ | katham anyathā <lb n="42,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,21</span>bhavaty ākāśaṃ tiṣṭhati merur ityādi vya­va­hā­raḥ siddhyet ? sa­ka­rmi­kā dhā­tva­rtha­rū­pā­pi viruddhā svā­tma­nī­ti <lb n="42,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,22</span>cet, tarhi jñānaṃ pra­kā­śa­te ca­kā­stī­ti kriyā na svātmani viruddhā ? jñānam ātmānaṃ jā­nā­tī­ti saka<span type="hard-break">- </span><lb n="42,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,23</span>rmikā tatra vi­ru­ddhe­ti cen na, ātmānaṃ haṃ­tī­tyā­de­r api vi­ro­dhā­nu­ṣaṃ­gā­t | ka­rtṛ­sva­rū­pa­sya ka­rma­tve­no<span type="hard-break">- </span><lb n="42,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,24</span>pa­cā­rā­n nātra pā­ra­mā­rthi­kaṃ karmeti cet, sa­mā­na­m anyatra | jñāne kartari sva­rū­pa­syai­va jñā­na­kri­yā­yāḥ karma<span type="hard-break">- </span><lb n="42,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,25</span>ta­yo­pa­cā­rā­t | tā­ttvi­ka­m eva jñāne karmatvaṃ pra­me­ya­tvā­t tasyeti cet, tad yadi sarvathā kartur abhinnaṃ tadā vi­ro­dhaḥ­, <lb n="42,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,26</span>sarvathā bhinnaṃ cet kathaṃ tatra jñānasya jā­nā­tī­ti kriyā svātmani syād yena vi­ru­ddhye­t | katham anyathā kaṭaṃ <lb n="42,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,27</span>ka­ro­tī­ti kriyāpi ka­ṭa­kā­ra­sya svātmani na syād yato na vi­ru­ddhya­te | kartuḥ karmatvaṃ ka­thaṃ­ci­d bhinnam ity e<span type="hard-break">- </span><lb n="42,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,28</span>tasmiṃs tu darśane jñā­na­syā­tma­no vā svātmani kriyā dū­ro­tsā­ri­tai­ve­ti na vi­ru­ddha­tā­m a­dhi­va­sa­ti | tato jñānasya <lb n="42,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,29</span>sva­saṃ­ve­da­ka­tā­pra­tī­teḥ svātmani kri­yā­vi­ro­dho bādhakaḥ pra­tya­sta­mi­ta­bā­dha­ka­pra­tī­tyā­spa­daṃ cā­rtha­saṃ­ve­da­ka­tva­va­tsva<span type="hard-break">- </span><lb n="42,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,30</span>saṃ­ve­da­ka­tvaṃ jñānasya pa­rī­kṣa­kai­r e­ṣṭa­vya­m eva | pra­tī­tya­na­nu­sa­ra­ṇe na­va­sthā­na­sya sva­ma­ta­vi­ro­dha­sya vā pa­ri­ha­rtu­m aśakteḥ | <lb n="42,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,31</span>tato na ja­ḍā­tma­vā­di­nāṃ jñā­na­vā­n aham iti pratyayaḥ jñā­tā­ha­m iti pra­tya­ya­va­t pu­ru­ṣa­sya jñā­na­vi­śi­ṣṭa­sya grāhakaḥ || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_255"><l ana="bt" n="bt_1.0.205ab"><lb n="42,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.205ab</span>kiṃ cā­haṃ­pra­tya­ya­syā­sya puruṣo gocaro yadi | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.205cd"><lb n="42,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.205cd</span>tadā kartā sa eva syāt kathaṃ nānyasya saṃbhavaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">205</ref> || </l></lg><p n="a_256" rend="justify"><lb n="42,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,34</span>kaś cāsyāhaṃ pra­tya­ya­sya viṣaya iti vi­cā­rya­te | pu­ru­ṣa­ś cet prameyaḥ pramātā na syāt | na hi sa eva <lb n="42,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 042,35</span>prameyaḥ sa eva pra­mā­tā­, sakṛd e­ka­syai­ka­jñā­nā­pe­kṣa­yā ka­rma­tva­ka­rtṛ­ta­yo­r vi­ro­dhā­t | tato 'nyaḥ karteti cen na, <pb n="043"/><lb n="43,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,01</span>ekatra śarīre a­ne­kā­tmā­na­bhyu­pa­ga­mā­t | tasyāpy a­haṃ­pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­tve '­pa­ra­ka­rtṛ­pa­ri­ka­lpa­nā­nu­ṣaṃ­gā­d a­na­va­sthā­nā­d e<span type="hard-break">- </span><lb n="43,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,02</span>kā­tma­jñā­nā­pe­kṣā­yā­m ātmanaḥ pra­mā­tṛ­tvā­nu­pa­pa­tte­ś ca nānyaḥ kartā saṃ­bha­va­ti yato na virodhaḥ || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_257"><l ana="bt" n="bt_1.0.206ab"><lb n="43,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.206ab</span>svasminn eva pra­mo­tpa­ttiḥ sva­pra­mā­tṛ­tva­m ātmanaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.206cd"><lb n="43,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.206cd</span>pra­me­ya­tva­m api svasya pra­mi­ti­ś ceyam āgatā || <ref type="no-bt" rend="b">206</ref> || </l></lg><p n="a_258" rend="justify"><lb n="43,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,05</span>yathā ghaṭādau pra­mi­te­r u­tpa­tti­s ta­tpra­mā­tṛ­tvaṃ pu­ru­ṣa­sya tathā svasminn eva ta­du­tpa­ttiḥ sva­pra­mā­tṛ­tvaṃ­, yathā ca ghaṭādeḥ <lb n="43,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,06</span>pramitau pra­me­ya­tvaṃ tasyaiva ta­thā­tma­naḥ pa­ri­cchi­ttau svasyaiva pra­me­ya­tvaṃ­, yathā ghaṭādeḥ pa­ri­cchi­tti­s tasyaiva pramiti<span type="hard-break">- </span><lb n="43,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,07</span>s ta­thā­tma­naḥ pa­ri­cchi­ttiḥ sva­pra­mi­tiḥ pra­tī­ti­ba­lā­d āgatā pa­ri­ha­rtu­m aśakyā || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_259"><l ana="bt" n="bt_1.0.207ab"><lb n="43,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.207ab</span>tathā caikasya nānātvaṃ vi­ru­ddha­m api siddhyati | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.207cd"><lb n="43,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.207cd</span>na catasro vidhās teṣāṃ pra­mā­trā­di­pra­rū­pa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">207</ref> || </l></lg><p n="a_260" rend="justify"><lb n="43,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,10</span>pra­mā­trā­di­pra­kā­rā­ś catvāro py ātmano bhinnās tato nai­ka­syā­ne­kā­tma­ka­tvaṃ vi­ru­ddha­m api si­ddhya­tī­ti cet na, <lb n="43,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,11</span>tasya pra­kā­rāṃ­ta­ra­tva­pra­saṃ­gā­t | ka­rtṛ­tvā­d ātmanaḥ pra­mā­tṛ­tve­na vya­va­sthā­nā­t na pra­kā­rāṃ­ta­ra­tva­m iti cet | keyaṃ <lb n="43,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,12</span>kartṛtā nā­mā­tma­naḥ ? || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_261"><l ana="bt" n="bt_1.0.208ab"><lb n="43,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.208ab</span>pramiteḥ sa­ma­vā­yi­tva­m ātmanaḥ kartṛtā yadi | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.208cd"><lb n="43,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.208cd</span>tadā nāsya pra­me­ya­tvaṃ ta­nni­mi­tta­tva­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">208</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.209ab"><lb n="43,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.209ab</span>pra­mā­ṇa­sa­ha­kā­rī hi prameyo rthaḥ pramāṃ prati | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.209cd"><lb n="43,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.209cd</span>ni­mi­tta­kā­ra­ṇaṃ prokto nātmaivaṃ svapramāṃ prati || <ref type="no-bt" rend="b">209</ref> || </l></lg><p n="a_262" rend="justify"><lb n="43,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,17</span>pra­mī­ya­mā­ṇo hy arthaḥ prameyaḥ pra­mā­ṇa­sa­ha­kā­rī pra­mi­tyu­tpa­ttiṃ prati ni­mi­tta­kā­ra­ṇa­tvā­d iti bruvāṇaḥ katha<span type="hard-break">- </span><lb n="43,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,18</span>m ātmanaḥ sva­pra­mi­tiṃ prati sa­ma­vā­yi­naḥ pra­mā­tṛ­tā­mā­tma­sā­t kurvataḥ pra­me­ya­tva­m ā­ca­kṣī­ta vi­ro­dhā­t | na cātmā <lb n="43,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,19</span>svapramāṃ prati ni­mi­tta­kā­ra­ṇaṃ sa­ma­vā­yi­kā­ra­ṇa­tvo­pa­ga­mā­t | yadi punar ātmanaḥ sva­pra­mi­tiṃ prati sa­ma­vā­yi­tvaṃ <lb n="43,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,20</span>ni­mi­tta­kā­ra­ṇa­tvaṃ ceṣyate rtha­pra­mi­tiṃ prati sa­ma­vā­yi­kā­ra­ṇa­tva­m eva tadā sā­dha­ka­ta­ma­tva­m apy astu | tathā ca sa eva <lb n="43,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,21</span>pramātā sa eva prameyaḥ sa eva ca pra­mā­ṇa­m iti kutaḥ pra­mā­tṛ­pra­me­ya­pra­mā­ṇā­nāṃ pra­kā­rāṃ­ta­ra­tā nā­va­ti­ṣṭhe­t | <lb n="43,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,22</span>ka­rtṛ­kā­ra­kā­t ka­ra­ṇa­sya bhedān nātmanaḥ pra­mā­ṇa­tva­m iti cet, ka­rma­kā­ra­kaṃ kartuḥ kim abhinnaṃ yatas tasya pra­me­ya­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="43,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,23</span>m iti nātmā svayaṃ prameyaḥ || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_263"><l ana="bt" n="bt_1.0.210ab"><lb n="43,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.210ab</span>na­rāṃ­ta­ra­pra­me­ya­tva­m a­ne­nā­sya ni­vā­ri­ta­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.210cd"><lb n="43,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.210cd</span>kasyāpi sva­pra­me­ya­tve nya­pra­mā­tṛ­tva­ka­lpa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">210</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.211ab"><lb n="43,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.211ab</span>bādhyā ke­nā­na­va­sthā syāt sva­pra­mā­tṛ­tva­ka­lpa­ne | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.211cd"><lb n="43,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.211cd</span>ya­tho­ktā­śe­ṣa­do­ṣā­nu­ṣaṃ­gaḥ kena ni­vā­rya­te || <ref type="no-bt" rend="b">211</ref> || </l></lg><p n="a_264" rend="justify"><lb n="43,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,28</span>vi­va­kṣi­tā­tmā ā­tmāṃ­ta­ra­sya yadi pra­me­ya­s tadāsya svātmā kim a­pra­me­yaḥ | prameyo vā ? a­pra­me­ya­ś cet tarhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="43,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,29</span>tmāṃ­ta­ra­sya prameya iti pa­rya­nu­yo­ga­syā­pa­ri­ni­ṣṭhā­nā­d a­na­va­sthā kena bādhyate | pra­me­ya­ś cet sa eva pramātā sa eva <lb n="43,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,30</span>prameya ity ā­yā­ta­m ekasya naikatvaṃ vi­ru­ddha­m api pa­ra­ma­ta­sā­dha­naṃ tadvat sa eva pramāṇaṃ syāt sā­dha­ka­ta­ma­tvo­pa­pa­tte<span type="hard-break">- </span><lb n="43,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 043,31</span>r iti pū­rvo­kta­m akhilaṃ dū­ṣa­ṇa­m a­śa­kya­ni­vā­ra­ṇa­m || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_265"><l ana="bt" n="bt_1.0.212ab"><lb n="43,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.212ab</span>sva­saṃ­ve­dye nare nāyaṃ doṣo '­ne­kāṃ­ta­vā­di­nā­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.212cd"><lb n="43,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.212cd</span>nā­nā­śa­ktyā­tma­na­s tasya ka­rtṛ­tvā­dya­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">212</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.213ab"><lb n="43,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.213ab</span>pa­ri­cche­da­ka­śa­ktyā hi pra­mā­tā­tmā pra­tī­ya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.213cd"><lb n="43,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.213cd</span>pra­me­ya­ś ca pa­ri­cche­dya­śa­ktyā­kāṃ­kṣā­kṣa­yā­t sthitiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">213</ref> || </l></lg><p n="a_266" rend="justify"><pb n="044"/><lb n="44,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,01</span>nanu sva­saṃ­ve­dye py ātmani pra­mā­tṛ­tva­śa­ktiḥ pra­me­ya­tva­śa­kti­ś ca svayaṃ pa­ri­cche­da­ka­śa­ktyā­nya­yā pa­ri­cche­dyā­, <lb n="44,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,02</span>sāpi ta­tpa­ri­cche­da­ka­tva­pa­ri­cche­dya­tva­śa­kti­pa­ra­yā pa­ri­cche­da­ka­śa­ktyā pa­ri­cche­dye tya­na­va­sthā­na­m a­nya­thā­dya­śa­kti­bhe­do pi <lb n="44,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,03</span>pra­mā­tṛ­tva­pra­me­ya­he­tu­r mā bhūt iti na syā­dvā­di­nāṃ codyaṃ | pra­ti­pa­ttu­r ā­kāṃ­kṣā­kṣa­yā­d eva kvacid a­va­sthā­na­si­ddheḥ | na <lb n="44,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,04</span>hi pa­ri­cche­da­ka­tvā­di­śa­kti­r yāvat svayaṃ na jñātā tāvad ātmanaḥ sva­pra­mā­tṛ­tvā­di­saṃ­ve­da­naṃ na bhavati ye­nā­na­va­sthā <lb n="44,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,05</span>syāt | pra­mā­tṛ­tvā­di­sva­saṃ­ve­da­nā­d eva ta­ccha­kte­r a­nu­mā­nā­n ni­rā­kāṃ­kṣa­sya tatrāpy a­nu­pa­yo­gā­d iti yuktam u­pa­yo­gā­tma<span type="hard-break">- </span><lb n="44,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,06</span>ka­tva­sā­dha­na­m ātmanaḥ || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_267"><l ana="bt" n="bt_1.0.214ab"><lb n="44,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.214ab</span>ka­rtṛ­rū­pa­ta­yā vitter a­pa­ro­kṣaḥ svayaṃ pumān | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.214cd"><lb n="44,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.214cd</span>a­pra­tya­kṣa­ś ca ka­rma­tve­nā­pra­tī­te­r i­tī­ta­re || <ref type="no-bt" rend="b">214</ref> || </l></lg><p n="a_268" rend="justify"><lb n="44,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,09</span>saty anātmā saṃ­ve­da­nā­tma­kaḥ sa tu na pratyakṣaḥ ka­rma­tve­nā­pra­tī­ya­mā­na­tvā­t | na hi yathā nīlam ahaṃ jā­nā­mī­ty atra <lb n="44,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,10</span>nīlaṃ ka­rma­ta­yā cakāsti tathātmā ka­rma­tve­na | a­pra­ti­bhā­sa­mā­na­sya ca na pra­tya­kṣa­tvaṃ­, tasya tena vyā­pta­tvā­t | <lb n="44,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,11</span>ā­tmā­na­m ahaṃ jā­nā­mī­ty atra ka­rma­ta­yā­tmā bhāty eveti cā­yu­kta­m u­pa­ca­ri­ta­tvā­t tasya tathā pratīteḥ | jā­nā­te­r anyatra <lb n="44,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,12</span>sa­ka­rma­ka­sya da­rśa­nā­d ātmani sa­ka­rma­ka­tvo­pa­cā­ra­si­ddheḥ | pa­ra­mā­rtha­ta­s tu puṃsaḥ karmatve kartā sa eva vā syād anyo <lb n="44,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,13</span>vā ? na tāvat sa eva vi­ro­dhā­t | katham a­nya­thai­ka­rū­pa­tā­tma­naḥ siddhyet | nā­nā­rū­pa­tvā­d ātmano na doṣa iti <lb n="44,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,14</span>cet na, a­na­va­sthā­nu­ṣaṃ­gā­t | ke­na­ci­d rūpeṇa karmatvaṃ ke­na­ci­t ka­rtṛ­tva­m ity a­ne­ka­rū­pa­tve hy ā­tma­na­s tad anekaṃ rūpaṃ <lb n="44,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,15</span>pra­tya­kṣa­m a­pra­tya­kṣaṃ vā ? pratyakṣaṃ cet ka­rma­tve­na bhāvyam anyena ta­tka­rtṛ­tve­na­, ta­tka­rma­tva­ka­rtṛ­tva­yo­r api pra­tya­kṣa­tve pareṇa <lb n="44,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,16</span>ka­rma­tve­na ka­rtṛ­tve­na cāvaśyaṃ bha­vi­ta­vya­m ity a­na­va­sthā | tad anekaṃ rūpam a­pra­tya­kṣaṃ cet, ka­tha­mā­tmā pratyakṣo nāma ? <lb n="44,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,17</span>pumān pra­tya­kṣa­s ta­tsva­rū­paṃ na pra­tya­kṣa­m iti kaḥ śra­dda­dhī­ta | yadi punar anyaḥ kartā syāt tadā sa pratyakṣo '­pra­tya­kṣo <lb n="44,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,18</span>vā ? pra­tya­kṣa­ś cet ka­rma­tve­na pra­tī­ya­mā­no sāv iti na kartā syād vi­ro­dhā­t | katham a­nya­thai­ka­rū­pa­tā­tma­naḥ siddhyet | <lb n="44,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,19</span>nā­nā­rū­pa­tvā­d ātmano na doṣa iti cen na, a­na­va­sthā­nu­ṣaṃ­gā­t­, ityādi punar ā­va­rta­ta­, iti mahac ca­kra­ka­m | tasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="44,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,20</span>pra­tya­kṣa­tve sa e­vā­smā­ka­m ātmeti siddho '­pra­tya­kṣaḥ puruṣaḥ | parokṣo stu pumān iti cet na, tasya ka­rtṛ­rū­pa­ta­yā <lb n="44,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,21</span>svayaṃ saṃ­ve­dya­mā­na­tvā­t | sarvathā sākṣād a­pra­ti­bhā­sa­mā­no hi parokṣaḥ pa­ra­lo­kā­di­va­n na punaḥ ke­na­ci­d rūpeṇa sākṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="44,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,22</span>t pra­ti­bhā­sa­mā­na­, ity a­pa­ro­kṣa evātmā vya­va­sthi­ti­m a­nu­bha­va­ti | iti kecit || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_269"><l ana="bt" n="bt_1.0.215ab"><lb n="44,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.215ab</span>teṣām apy ā­tma­ka­rtṛ­tva­pa­ri­cche­dya­tva­saṃ­bha­ve | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.215cd"><lb n="44,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.215cd</span>kathaṃ ta­dā­tma­ka­syā­sya pa­ri­cche­dya­tva­ni­nha­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">215</ref> || </l></lg><p n="a_270" rend="justify"><lb n="44,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,25</span>ka­rtṛ­tve­nā­tma­naḥ saṃ­ve­da­ne ta­tka­rtṛ­tvaṃ tāvat pa­ri­cche­dya­m iṣṭam anyathā ta­dvi­śi­ṣṭa­ta­yā­sya saṃ­ve­da­na­vi­ro­dhā­t <lb n="44,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,26</span>ta­tsaṃ­bha­ve kathaṃ ta­dā­tma­ka­syā­tma­naḥ pra­tya­kṣa­tva­ni­nha­vo yuktaḥ || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_271"><l ana="bt" n="bt_1.0.216ab"><lb n="44,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.216ab</span>tato bhede na­ra­syā­sya nā­pa­ro­kṣa­tva­ni­rṇa­yaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.216cd"><lb n="44,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.216cd</span>na hi viṃ­dhya­pa­ri­cche­dye hi­mā­dra­r e­pa­ro­kṣa­tā || <ref type="no-bt" rend="b">216</ref> || </l></lg><p n="a_272" rend="justify"><lb n="44,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,29</span>ka­rtṛ­tvā­d bhede puṃsaḥ ka­rtṛ­tva­sya pa­ri­cche­do na syāt viṃ­dhya­pa­ri­cche­de hi­mā­dre­r iveti sa­rva­thā­tma­naḥ sākṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="44,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,30</span>t pa­ri­cche­dā­bhā­vā­t pa­ro­kṣa­tā­pa­tteḥ katham a­pa­ro­kṣa­tva­ni­rṇa­yaḥ | tato nai­kāṃ­te­nā­tma­naḥ ka­rtṛ­tvā­d abhedo vā­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaḥ || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_273"><l ana="bt" n="bt_1.0.217ab"><lb n="44,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.217ab</span>bhe­dā­bhe­dā­tma­ka­tve tu ka­rtṛ­tva­sya narāt katham | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.217cd"><lb n="44,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.217cd</span>na syāt tasya pa­ri­cche­dye nuḥ pa­ri­cche­dya­tā sataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">217</ref> || </l></lg><p n="a_274" rend="justify"><lb n="44,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,33</span>ka­thaṃ­ci­d bhedaḥ ka­thaṃ­ci­d abhedaḥ ka­rtṛ­tva­sya narād iti cā­yu­kta­m aṃśato narasya pra­tya­kṣa­tva­pra­saṃ­gā­t | na hi <lb n="44,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 044,34</span>pra­tya­kṣā­t ka­rtṛ­tvā­dye nāṃśena na­ra­syā­bhe­da­s tena pra­tya­kṣa­tvaṃ śakyaṃ niṣeddhuṃ pra­tya­kṣā­d a­bhi­nna­syā­pra­tya­kṣa­tva­vi­ro­dhā­t || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_275"><l ana="bt" n="bt_1.0.218ab"><pb n="045"/><lb n="45,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.218ab</span>pra­tya­kṣa­tvaṃ tato ṃśena siddhaṃ ni­hnu­ta­ye katham | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.218cd"><lb n="45,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.218cd</span>śrotriyaiḥ sarvathā cā­tma­pa­ro­kṣa­tvo­kta­dū­ṣa­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">218</ref> || </l></lg><p n="a_276" rend="justify"><lb n="45,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,03</span>nanu cātmanaḥ ka­rtṛ­rū­pa­tā ka­thaṃ­ci­d abhinnā pa­ri­cchi­dya­te na tu pratyakṣā ka­rtṛ­rū­pa­tā­, ka­rma­ta­yā pra­tī­ya­mā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="45,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,04</span>tvā­bhā­vā­t ta­nnā­tma­no ṃ­śe­nā­pi pra­tya­kṣa­tvaṃ si­ddhya­ti­; yasya nihnave pra­tī­ti­vi­ro­dha iti cet | katham idānīṃ <lb n="45,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,05</span>kartṛtā pa­ri­cchi­dya­te | tasya ka­rtṛ­ta­yai­ve­ti cet, tarhi kartṛtā kartā na punar ātmā, tasyās tato bhedāt | na <lb n="45,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,06</span>hy anyasyāṃ ka­rtṛ­tā­yāṃ pa­ri­cchi­nnā­yā­m anyaḥ kartā vya­va­ti­ṣṭha­te ti­pra­saṃ­gā­t | nanv ātmā dharmī kartā ka­rtṛ­tā­sya dharmaḥ kathaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="45,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,07</span>cit ta­dā­tmā­, tatrātmā kartā pra­tī­ya­ta iti sa evārthaḥ siddho dha­rmi­dha­rmā­bhi­dhā­yi­noḥ śa­bda­yo­r eva bhedāt tataḥ <lb n="45,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,08</span>kartṛtā sva­rū­pe­ṇa pra­ti­bhā­ti na punar anyayā ka­rtṛ­ta­yā­, yataḥ sā kartrī syāt | kartā cātmā sva­rū­pe­ṇa <lb n="45,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,09</span>cakāsti nā­pa­rā­sya kartṛtā yasyāḥ pra­tya­kṣa­tve puṃso pi pra­tya­kṣa­tva­pra­saṃ­ga iti cet | tarhy ātmā taddharmo vā <lb n="45,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,10</span>pratyakṣaḥ | sva­rū­pe­ṇa sākṣāt pra­ti­bhā­sa­mā­na­tvā­n nī­lā­di­va­t | nī­lā­di­r vā na pra­tya­kṣa­s tata e­vā­tma­va­t | <lb n="45,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,11</span>nīlādiḥ pratyakṣaḥ sākṣāt kri­ya­mā­ṇa­tvā­d iti cet | tata evātmā pratyakṣo stu | ka­rma­tve­nā­pra­tī­ya­mā­na­tvā­n na <lb n="45,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,12</span>pratyakṣa iti cet | vyā­ha­ta­m etat | sā­kṣā­tpra­tī­ya­mā­na­tvaṃ hi vi­ṣa­yī­kri­ya­mā­ṇa­tvaṃ­, vi­ṣa­ya­tva­m eva ca ka­rma­tvaṃ­, <lb n="45,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,13</span>tac cātmany asti | katham anyathā pra­tī­ya­mā­na­tā­sya syāt | nātmā pra­tī­ya­te svayaṃ kiṃtu pratyeti sarvadā na tato <lb n="45,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,14</span>pra­tī­ya­mā­na­tvā­t tasya ka­rma­tva­si­ddhi­r a­si­ddha­tā sā­dha­na­sye­ti cet | sarvathā pra­tī­ya­mā­na­tva­m asiddhaṃ ka­thaṃ­ci­d vā ? na <lb n="45,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,15</span>tāvat sa­rva­thā­, pa­re­ṇā­pi pra­tī­ya­mā­na­tvā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | ka­thaṃ­ci­t pakṣe tu nāsiddhaṃ sā­dha­naṃ­, ta­thai­vo­pa­nyā­sā­t | <lb n="45,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,16</span>svataḥ pra­tī­ya­mā­na­tva­m a­si­ddha­m iti cet | parataḥ kathaṃ tatsiddhaṃ ? vi­ro­dhā­bhā­vā­d iti cet | svatas tatsiddhau ko <lb n="45,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,17</span>virodhaḥ ? ka­rtṛ­tva­ka­rma­tva­yoḥ sa­hā­na­va­sthā­na­m iti cet, pa­ra­ta­s tatsiddhau samānaṃ | yadaiva svayam arthaṃ pratyeti <lb n="45,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,18</span>tadaiva pa­re­ṇā­nu­mā­nā­di­nā­tmā pra­tī­ya­ta iti pra­tī­ti­si­ddha­tvā­n na sa­hā­na­va­sthā­na­vi­ro­dhaḥ | svayaṃ ka­rtṛ­tva­sya <lb n="45,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,19</span>pa­ra­ka­rma­tve­ne­ti cet tarhi svayaṃ ka­rtṛ­tva­ka­rma­tva­yo­r apy ā­tmā­na­m ahaṃ jā­nā­mī­ty atra sa­ha­pra­tī­ti­si­ddha­tvā­d virodho <lb n="45,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,20</span>mā bhūt | na cātmani ka­rma­pra­tī­ti­r u­pa­ca­ri­tā­, ka­rtṛ­tva­pra­tī­te­r apy u­pa­ca­ri­ta­tva­pra­saṃ­gā­t | śakyaṃ hi vaktuṃ <lb n="45,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,21</span>dahaty agnir iṃ­dha­na­m ity atra kriyāyāḥ ka­rtṛ­sa­ma­vā­ya­da­rśa­nā­t­, jānāty ā­tmā­rtha­m ity atrāpi jā­nā­tī­ti kriyāyāḥ <lb n="45,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,22</span>ka­rtṛ­sa­ma­vā­yo­pa­cā­raḥ | pa­ra­mā­rtha­ta­s tu tasya kartṛtve karma sa eva vā syād anyo vārthaḥ syāt ? sa eva ced vi<span type="hard-break">- </span><lb n="45,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,23</span>rodhaḥ | katham a­nya­thai­ka­rū­pa­tā­tma­naḥ | nā­nā­rū­pa­tvā­t ta­syā­do­ṣa iti cen na, a­na­va­sthā­nā­t | yadi punar anyo rthaḥ <lb n="45,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,24</span>karma syāt tadā pra­ti­bhā­sa­mā­no '­pra­ti­bhā­sa­mā­no vā ? pra­ti­bhā­sa­mā­na­ś cet kartā syāt tato nyatkarma vācyaṃ, tasyāpi <lb n="45,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,25</span>pra­ti­bhā­sa­mā­na­tve ka­rtṛ­tvā­d anyat karmety a­na­va­sthā­nā­n na kvacit ka­rma­tva­vya­va­sthā | yadi punar a­pra­ti­bhā­sa­mā­no rthaḥ <lb n="45,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,26</span>ka­rmo­cya­te tadā kha­ra­śrṛṃ­gā­de­r api ka­rma­tvā­pa­tti­r iti na kiṃcit karma syād ā­tma­va­da­rtha­syā­pi pra­ti­bhā­sa­mā­na­sya kartṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="45,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,27</span>tvasiddheḥ | yadi punar arthaḥ pra­ti­bhā­sa­ja­na­ka­tvā­d u­pa­cā­re­ṇa pra­ti­bhā­sa­ta iti na vastutaḥ kartā ta­dā­tmā­pi <lb n="45,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,28</span>sva­pra­ti­bhā­sa­ja­na­ka­tvā­d u­pa­cā­re­ṇa kartāstu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | sva­pra­ti­bhā­saṃ ja­na­ya­nnā­tmā katham a­ka­rte­ti ced arthaḥ <lb n="45,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,29</span>kathaṃ ? ja­ḍa­tvā­d iti cet tata eva sva­pra­ti­bhā­saṃ mā­jī­ja­na­t | kā­ra­ṇāṃ­ta­rā­j jāte pra­ti­bhā­se rthaḥ pra­ti­bhā­sa­te na tu <lb n="45,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,30</span>svayaṃ pra­ti­bhā­saṃ ja­na­ya­tī­ti cet, sa­mā­na­m ātmani | so pi hi svā­va­ra­ṇa­vi­cche­dā­j jāte pra­ti­bhā­se vi­bhā­sa­te <lb n="45,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,31</span>na ta­nni­ra­pe­kṣaḥ sva­pra­ti­bhā­saṃ ja­na­ya­tī­ti | tad evam ātmanaḥ ka­rtṛ­tva­ka­rma­tvā­pa­lā­pa­vā­di­nau nā­nyo­nya­m a­ti­śa­yye­te | <lb n="45,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,32</span>ye tu pra­tī­tya­nu­sa­ra­ṇe nātmanaḥ sva­saṃ­vi­di­tā­tma­tva­m āhus te ka­ra­ṇa­jñā­nā­t pha­la­jñā­nā­c ca bhi­nna­syā­bhi­nna­sya vā <lb n="45,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 045,33</span>bhi­nnā­bhi­nna­sya vā ? </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_277"><l ana="bt" n="bt_1.0.219ab"><lb n="45,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.219ab</span>bhinnasya ka­ra­ṇa­jñā­nā­t pha­la­jñā­nā­c ca dehinaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.219cd"><lb n="45,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.219cd</span>svayaṃ saṃ­vi­di­tā­tma­tvaṃ kathaṃ vā pra­ti­pe­di­re || <ref type="no-bt" rend="b">219</ref> || </l></lg><p n="a_278" rend="justify"><pb n="046"/><lb n="46,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,01</span>yad dhi sarvathā sa­rva­smā­d ve­da­nā­d bhinnaṃ tan na sva­saṃ­vi­di­taṃ yathā vyoma ta­thā­tma­ta­ttvaṃ śro­tri­yā­ṇā­m iti kathaṃ <lb n="46,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,02</span>tat tasyeti saṃ­pra­ti­pa­nnāḥ || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_279"><l ana="bt" n="bt_1.0.220ab"><lb n="46,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.220ab</span>yadi he­tu­pha­la­jñā­nā­d a­bhe­da­s tasya kīrtyate | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.220cd"><lb n="46,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.220cd</span>pa­ro­kṣe­ta­ra­rū­pa­tvaṃ tadā kena ni­ṣi­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">220</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.221ab"><lb n="46,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.221ab</span>pa­ro­kṣā­t ka­ra­ṇa­jñā­nā­d a­bhi­nna­sya pa­ro­kṣa­tā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.221cd"><lb n="46,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.221cd</span>pra­tya­kṣā­c ca pha­la­jñā­nā­t pra­tya­kṣa­tvaṃ hi yujyate || <ref type="no-bt" rend="b">221</ref> || </l></lg><p n="a_280" rend="justify"><lb n="46,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,07</span>pa­ro­kṣā­t ka­ra­ṇa­jñā­nā­t pha­la­jñā­nā­c ca pra­tya­kṣā­d a­bhi­nna­syā­tma­no na pa­ro­kṣa­tā aham iti ka­rtṛ­ta­yā saṃ­ve­da­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="46,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,08</span>n nāpi pra­tya­kṣa­tā ka­rma­ta­yā pra­ti­bhā­sā­bhā­vā­d iti na maṃ­ta­vyaṃ­, da­tto­tta­ra­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_281"><l ana="bt" n="bt_1.0.222ab"><lb n="46,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.222ab</span>ta­thai­vo­bha­ya­rū­pa­tve ta­syai­ta­ddo­ṣa­du­ṣṭa­tā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.222cd"><lb n="46,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.222cd</span>syā­dvā­dā­śra­ya­ṇaṃ cāstu ka­thaṃ­ci­d a­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">222</ref> || </l></lg><p n="a_282" rend="justify"><lb n="46,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,11</span>sarvathā bhi­nnā­bhi­nnā­tma­ka­tve ka­ra­ṇa­pha­la­jñā­nā­d ā­tma­na­s ta­du­bha­ya­pa­kṣo­kta­do­ṣa­du­ṣṭa­tā | ka­thaṃ­ci­d bhi­nnā­tma­ka­tve <lb n="46,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,12</span>syā­dvā­dā­śra­ya­ṇa­m evāstu vi­ro­dhā­bhā­vā­t | svā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­la­kṣa­ṇā­yāḥ śakteḥ ka­ra­ṇa­jñā­na­rū­pā­yāḥ dravyārthā<span type="hard-break">- </span><lb n="46,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,13</span>śra­ya­ṇā­d a­bhi­nna­syā­tma­naḥ pa­ro­kṣa­tvaṃ­, svā­rtha­vya­va­sā­yā­tma­kā­c ca pha­la­jñā­nā­d a­bhi­nna­sya pra­tya­kṣa­tva­m iti syā­dvā­dā­śra­ya­ṇe <lb n="46,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,14</span>na kiṃcid vi­ro­dha­m u­tpa­śyā­maḥ | sa­rva­thai­kāṃ­tā­śra­ya­ṇe vi­ro­dhā­t | tasmād ātmā syāt parokṣaḥ syāt pratyakṣaḥ | <lb n="46,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,15</span>pra­bhā­ka­ra­syā­py evam a­vi­ro­dhaḥ kiṃ na syād iti cet na, ka­ra­ṇa­pha­la­jñā­na­yoḥ pa­ro­kṣa­pra­tya­kṣa­yo­r a­vya­va­sthā­nā­t | <lb n="46,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,16</span>tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_283"><l ana="bt" n="bt_1.0.223ab"><lb n="46,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.223ab</span>pratyakṣe rtha­pa­ri­cche­de svā­rthā­kā­rā­v a­bhā­si­ni | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.223cd"><lb n="46,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.223cd</span>kim anyat ka­ra­ṇa­jñā­naṃ niṣphalaṃ kalpyate 'munā || <ref type="no-bt" rend="b">223</ref> || </l></lg><p n="a_284" rend="justify"><lb n="46,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,19</span>a­rtha­pa­ri­cche­de puṃsi pratyakṣe svā­rthā­kā­ra­vya­va­sā­yi­ni sati niṣphalaṃ ka­ra­ṇa­jñā­na­m anyac ca pha­la­jñā­naṃ­, tatkṛtya<span type="hard-break">- </span><lb n="46,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,20</span>syā­tma­nai­va kṛ­ta­tvā­d iti ta­da­ka­lpa­nī­ya­m eva | svā­rtha­vya­va­sā­yi­tva­m ātmano siddhaṃ vya­va­sā­yā­tma­ka­tvā­t tasyeti <lb n="46,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,21</span>cet na | sva­vya­va­sā­yi­na e­vā­rtha­vya­va­sā­yi­tva­gha­ṭa­nā­t | tathā hy ā­tmā­rtha­vya­va­sā­ya­sa­ma­rthaḥ so rtha­vya­va­sā­yy evety ane<span type="hard-break">- </span><lb n="46,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,22</span>nāyāstaṃ | sva­vya­va­sā­yi­tva­m aṃ­ta­re­ṇā­rtha­vya­va­si­te­r a­nu­pa­pa­tteḥ ka­la­śā­di­va­t | saty api svā­rtha­vya­va­sā­yi­ny ātmani <lb n="46,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,23</span>pra­mā­ta­ri pra­mā­ṇe­na sā­dha­ka­ta­me­na jñānena bhāvyaṃ | ka­ra­ṇā­bhā­ve kri­yā­nu­pa­pa­tte­r iti cet na | iṃ­dri­ya­ma­na­so­r e<span type="hard-break">- </span><lb n="46,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,24</span>va ka­ra­ṇa­tvā­t | tayor a­ce­ta­na­tvā­d u­pa­ka­ra­ṇa­mā­tra­tvā­t pradhāne cetanaṃ ka­ra­ṇa­m iti cet na | bhā­veṃ­dri­ya­ma­na­soḥ <lb n="46,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,25</span>pareṣāṃ ce­ta­na­ta­yā­va­sthi­ta­tvā­t | tad eva ka­ra­ṇa­jñā­na­m a­smā­ka­m iti cet, ta­tpa­ro­kṣa­m iti siddhaṃ sādhyate | <lb n="46,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,26</span>la­bdhyu­pa­yo­gā­tma­ka­sya bhā­va­ka­ra­ṇa­sya cha­dma­sthā­pra­tya­kṣa­ttvā­t | ta­jja­ni­taṃ tu jñānaṃ pra­mā­ṇa­bhū­taṃ nā­pra­tya­kṣaṃ svārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="46,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,27</span>vya­va­sā­yā­tma­ka­tvā­t­, tac ca nātmano rthāṃ­ta­ra­m eveti sa eva svā­rtha­vya­va­sā­yī ya­dī­ṣṭa­s tadā vyarthaṃ tato paraṃ karaṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="46,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,28</span>jñānaṃ | pha­la­jñā­naṃ ca vyartham a­ne­no­ktaṃ tasyāpi tato '­nya­syai­vā­saṃ­bha­vā­t | athavā pratyakṣe rtha­pa­ri­cche­de pha­la­jñā­ne <lb n="46,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,29</span>svā­rthā­kā­rā­va­bhā­si­ni sati kim ato nya­tka­ra­ṇaṃ jñānaṃ poṣyate ni­ṣpha­la­tvā­t tasya | tad eva tasya phalam iti cet, <lb n="46,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,30</span>pra­mā­ṇā­d abhinnaṃ bhinnaṃ vā ? yady abhinnaṃ pra­mā­ṇa­m eva tad iti kathaṃ pha­la­jñā­ne pratyakṣe ka­ra­ṇa­jñā­na­m a­pra­tya­kṣaṃ ? bhinnaṃ <lb n="46,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,31</span>cen na ka­ra­ṇa­jñā­naṃ pramāṇaṃ svā­rtha­vya­va­sā­yā­d a­rthāṃ­ta­ra­tvā­d gha­ṭā­di­va­t | ka­thaṃ­ci­d a­bhi­nna­m iti cen na sarvathā karaṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="46,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,32</span>jñā­na­syā­pra­tya­kṣa­tvaṃ vi­ro­dhā­t | pra­tya­kṣā­t pha­la­jñā­nā­t ka­thaṃ­ci­d a­bhi­nna­tvā­t | ka­rma­tve­nā­pra­ti­bhā­sa­mā­na­tvā­t karaṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="46,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,33</span>jñānam a­pra­tya­kṣa­m iti cen na, ka­ra­ṇa­tve­na pra­ti­bhā­sa­mā­na­sya pra­tya­kṣa­tvo­pa­pa­tteḥ | ka­thaṃ­ci­t pra­ti­bhā­sa­te ca karma ca na <lb n="46,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 046,34</span>bha­va­tī­ti vyā­ghā­ta­sya pra­ti­pā­di­ta­tvā­t | kathaṃ cāyaṃ pha­la­jñā­naṃ ka­rma­tve­nā­pi pra­ti­bhā­sa­mā­na­m api pratyakṣa<span type="hard-break">- </span><pb n="047"/><lb n="47,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,01</span>m u­pa­ya­n ka­ra­ṇa­jñā­naṃ tathā nopaiti na ced vyā­ku­lāṃ­taḥ­ka­ra­ṇaḥ | pha­la­jñā­naṃ ka­rma­tve­na pra­ti­bhā­sa­ta eveti cet <lb n="47,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,02</span>na, pha­la­tve­na pra­ti­bhā­sa­na­vi­ro­dhā­t | nanu ca pra­mā­ṇa­sya pa­ri­cchi­ttiḥ phalaṃ sā cārthasya pa­ri­cchi­dya­mā­na­tā­, <lb n="47,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,03</span>ta­tpra­tī­tiḥ ka­rma­tva­pra­tī­ti­r eveti cet | kiṃ punar iyaṃ pa­ri­cchi­tti­r a­rtha­dha­rmaḥ ? ta­tho­pa­ga­me pra­mā­ṇa­pha­la­tva­vi­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="47,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,04</span>dho rthavat | pra­mā­tṛ­dha­rmaḥ seti cet, kathaṃ ka­rma­ka­rtṛ­tve­na pratīteḥ na ka­rma­kā­ra­kaṃ nāpi ka­rtṛ­kā­ra­kaṃ pa­ri­cchi­ttiḥ | <lb n="47,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,05</span>kri­yā­tvā­t kriyāyāḥ kā­ra­ka­tvā­yo­gā­t kri­yā­vi­śi­ṣṭa­sya dra­vya­syai­va kā­ra­ka­tvo­pa­pa­tte­r iti cet | tarhi phala<span type="hard-break">- </span><lb n="47,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,06</span>jñānasya ka­rma­tve­na pra­tī­ti­r yuktā kri­yā­tve­nai­va pha­lā­tma­nā pra­tī­ti­r iti na pra­tya­kṣa­tva­saṃ­bha­vaḥ ka­ra­ṇa­jñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="47,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,07</span>vad ā­tma­va­d vā || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_285"><l ana="bt" n="bt_1.0.224ab"><lb n="47,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.224ab</span>tasyāpi ca pa­ro­kṣa­tve pratyakṣo rtho na siddhyati | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.224cd"><lb n="47,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.224cd</span>tato jñā­nā­va­sā­yaḥ syāt kuto '­syā­si­ddha­ve­da­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">224</ref> || </l></lg><p n="a_286" rend="justify"><lb n="47,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,10</span>pha­la­jñā­na­m ātmā cā­pa­ro­kṣo stu ka­ra­ṇa­jñā­na­va­d ity a­yu­kta­m arthasya pra­tya­kṣa­tā­nu­pa­pa­tteḥ | pratyakṣāṃ sva­pa­ri­cchi­tti­m adhi<span type="hard-break">- </span><lb n="47,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,11</span>tiṣṭhann eva hy arthaḥ pratyakṣo yukto nā­nya­thā­, sarvasya sarvadā sa­rva­thā­rtha­sya pra­tya­kṣa­tva­pra­saṃ­gā­t | ta­thā­tma­naḥ pa­ro­kṣa­tve <lb n="47,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,12</span>saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­sye­vā­rthaḥ pratyakṣo na syād anyathā sa­rvā­tmāṃ­ta­ra­pra­tya­kṣaḥ sa­rva­syā­tma­naḥ pratyakṣo sau kiṃ na bha­ve­t­, <lb n="47,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,13</span>sarvathā vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | tataś cā­pra­tya­kṣā­d arthāt na ku­ta­ści­t pa­ro­kṣa­jñā­na­ni­śca­yo sya vādinaḥ syāt yenedaṃ <lb n="47,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,14</span>śobheta | <span type="hard-break">-</span>jñāte tv a­nu­mā­nā­d a­va­ga­ccha­tī­ti | nāpy a­si­ddha­saṃ­ve­da­nā­t pu­ru­ṣā­t ta­nni­śca­yo yato navasthā na bhavet | talliṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="47,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,15</span>ga­jñā­na­syā­pi pa­ro­kṣa­tve a­pa­rā­nu­mā­nā­n ni­rṇa­yā­t ta­lliṃ­ga­syā­py a­pa­rā­nu­mā­nā­d iti | sva­saṃ­ve­dya­tvā­d ātmano nā­na­va­sthe­ti <lb n="47,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,16</span>cet na, tasya jñā­nā­saṃ­ve­da­ka­tvā­t | ta­tsaṃ­ve­da­ka­tve vā­rtha­saṃ­ve­da­ka­tvaṃ tasya kiṃ na syāt ? sva­to­rthāṃ­ta­raṃ ka­thaṃ­ci­d <lb n="47,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,17</span>jñānam ātmā saṃ­ve­da­ya­te na punar artham iti kiṃkṛto yaṃ niyamaḥ ? saṃ­ve­da­ya­mā­no pi jñā­na­mā­tmā jñā­nāṃ­ta­re­ṇa saṃveda<span type="hard-break">- </span><lb n="47,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,18</span>yate svato vā ? jñā­nāṃ­ta­re­ṇa cet, pra­tya­kṣe­ṇe­ta­re­ṇa vā ? na tāvat pra­tya­kṣe­ṇa sarvasya sa­rva­jñā­na­sya pa­ro­kṣa­tvo<span type="hard-break">- </span><lb n="47,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,19</span>pa­ga­mā­t | nā­pī­ta­re­ṇa jñānena saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­jñā­ne­ne­va tena jñātum aśakteḥ | svayaṃ jñātena cet ? jñā­nāṃ­ta­re­ṇa svato <lb n="47,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,20</span>vā ? jñā­nāṃ­ta­re­ṇa cet, pra­tya­kṣe­ṇe­ta­re­ṇa vetyādi punar ā­va­rta­ta iti ca­kra­ka­m etat | svato jñānam ātmā saṃ­ve­da­ya­te <lb n="47,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,21</span>sva­rū­pa­va­d iti cet, tathaiva jñānam arthaṃ svaṃ ca svataḥ kiṃ na ve­da­ya­te ? yataḥ pa­ro­kṣa­jñā­na­vā­do ma­hā­mo­ha­vi­jṛṃ­bhi­ta <lb n="47,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,22</span>eva na syāt || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_287"><l ana="bt" n="bt_1.0.225ab"><lb n="47,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.225ab</span>kathaṃ cātmā sva­saṃ­ve­dyaḥ saṃ­vi­tti­r no­pa­ga­mya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.225cd"><lb n="47,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.225cd</span>ye­no­pa­yo­ga­rū­po yaṃ sarveṣāṃ nā­vi­gā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">225</ref> || </l></lg><p n="a_288" rend="justify"><lb n="47,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,25</span>kutaḥ punar u­pa­yo­gā­tmā naraḥ siddha iti cet —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_289"><l ana="bt" n="bt_1.0.226ab"><lb n="47,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.226ab</span>ka­thaṃ­ci­d u­pa­yo­gā­tmā pumān adhyakṣa eva naḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.226cd"><lb n="47,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.226cd</span>pra­ti­kṣa­ṇa­vi­va­rtā­di­rū­pe­ṇā­sya pa­ro­kṣa­tā || <ref type="no-bt" rend="b">226</ref> || </l></lg><p n="a_290" rend="justify"><lb n="47,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,28</span>svā­rthā­kā­ra­vya­va­sā­ya­rū­pe­ṇā­rthā­lo­ca­na­mā­tra­rū­pe­ṇa ca jñā­na­da­rśa­no­pa­yo­gā­tma­kaḥ pumān pratyakṣa eva tathā <lb n="47,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,29</span>sva­saṃ­vi­di­ta­tvā­t | pra­ti­kṣa­ṇa­pa­ri­ṇā­me­na svā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­vi­śi­ṣṭa­tve­nā­saṃ­khyā­ta­pra­de­śa­tvā­di­nā cā­nu­me­yaḥ <lb n="47,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 047,30</span>pra­va­ca­na­sa­ma­dhi­ga­mya­ś cā­tyaṃ­ta­pa­ro­kṣa­rū­pe­ṇe­ti ni­rṇe­ta­vyaṃ bā­dha­kā­bhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_291"><l ana="bt" n="bt_1.0.227ab"><lb n="47,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.227ab</span>svarūpaṃ cetanā puṃsaḥ sa­dau­dā­sī­nya­va­rti­naḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.227cd"><lb n="47,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.227cd</span>pra­dhā­na­syai­va vijñānaṃ vivarta iti cāpare || <ref type="no-bt" rend="b">227</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.228ab"><lb n="47,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.228ab</span>teṣām a­dhya­kṣa­to bādhā jñā­na­syā­tma­ni ve­da­nā­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.228cd"><lb n="47,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.228cd</span>bhrāṃtiś cen nā­tma­na­s tena śū­nya­syā­na­va­dhā­ra­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">228</ref> || </l></lg><p n="a_292" rend="justify"><pb n="048"/><lb n="48,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,01</span>ya­thā­tma­ni ce­ta­na­sya saṃ­ve­da­naṃ mayi caitanyaṃ cetano ham iti vā tathā jñā­na­syā­pi mayi jñānaṃ jñā­tā­ha­m iti <lb n="48,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,02</span>vā pra­tya­kṣa­taḥ siddher ya­tho­dā­sī­na­sya puṃsaś caitanyaṃ svarūpaṃ tathā jñānam api, ta­tpra­dhā­na­syai­va vivartaṃ bru­vā­ṇa­sya <lb n="48,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,03</span>pra­tya­kṣa­bā­dhā | jñā­na­syā­tma­ni saṃ­ve­da­naṃ bhrāṃtir iti cet na | syāt tadaivaṃ yadi jñā­na­śū­nya­syā­tma­naḥ ka­dā­ci­t saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="48,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,04</span>vi­dā­bhrāṃ­tā syāt | sarvadā jñā­na­saṃ­sa­rgā­dā­tma­no jñā­ni­tva­saṃ­vi­tti­r iti cet —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_293"><l ana="bt" n="bt_1.0.229ab"><lb n="48,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.229ab</span>au­dā­sī­nyā­da­yo dharmāḥ puṃsaḥ saṃ­sa­rga­jā iti | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.229cd"><lb n="48,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.229cd</span>yuktaṃ sāṃ­khya­pa­śo­r vaktuṃ dhyā­di­saṃ­sa­rga­vā­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">229</ref> || </l></lg><p n="a_294" rend="justify"><lb n="48,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,07</span>jñā­na­saṃ­sa­rga­to jñānī su­kha­saṃ­sa­rga­taḥ sukhī pumān na tu svayam iti vadataḥ sāṃkhyasya paśor i­vā­tmā­na­m apy a­jā­na­to <lb n="48,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,08</span>yuktaṃ vaktum au­dā­sī­nya­sya saṃ­sa­rgā­d u­dā­sī­naḥ puruṣaḥ cai­ta­nya­saṃ­sa­rgā­c cetano bho­ktṛ­tva­saṃ­sa­rgā­d bhoktā śu­ddhi­saṃ­sa­rgā­c ca <lb n="48,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,09</span>śuddha iti, svayaṃ tu tato vi­pa­rī­ta iti vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | na hi ta­syā­na­va­bo­dha­sva­bhā­va­tā­dau pra­mā­ṇa­m asti || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_295"><l ana="bt" n="bt_1.0.230ab"><lb n="48,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.230ab</span>sa­dā­tmā­na­va­bo­dhā­di­sva­bhā­va­ś ce­ta­na­tva­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.230cd"><lb n="48,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.230cd</span>su­ṣu­ptā­va­stha­va­n nāyaṃ hetur vyā­pyā­tma­vā­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">230</ref> || </l></lg><p n="a_296" rend="justify"><lb n="48,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,12</span>sva­rū­pā­si­ddho hi hetur ayaṃ vyā­pi­na­m ātmānaṃ vadataḥ kutaḥ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_297"><l ana="bt" n="bt_1.0.231ab"><lb n="48,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.231ab</span>jīvo hy a­ce­ta­naḥ kāye jī­va­tvā­d bā­hya­de­śa­va­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.231cd"><lb n="48,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.231cd</span>vaktum evaṃ samartho nyaḥ kiṃ na syāj ja­ḍa­jī­va­vā­k || <ref type="no-bt" rend="b">231</ref> || </l></lg><p n="a_298" rend="justify"><lb n="48,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,15</span>kāyād ba­hi­ra­ce­ta­na­tve­na vyāptasya jī­va­tva­sya siddheḥ kāye py a­ce­ta­na­tva­si­ddhi­r iti nā­na­va­bo­dhā­di­sva­bhā­va­tve <lb n="48,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,16</span>sādhye ce­ta­na­tvaṃ sā­dha­na­m a­si­ddha­syā­sā­dha­na­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_299"><l ana="bt" n="bt_1.0.232ab"><lb n="48,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.232ab</span>śa­rī­rā­d bahir apy eṣa ce­ta­nā­tmā na­ra­tva­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.232cd"><lb n="48,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.232cd</span>kā­ya­de­śa­va­d ity e­ta­tpra­tī­tyā vi­ni­vā­rya­te || <ref type="no-bt" rend="b">232</ref> || </l></lg><p n="a_300" rend="justify"><lb n="48,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,19</span>kāye ce­ta­na­tve­na prāptasya na­ra­tva­sya da­rśa­nā­t tato bahir apy ā­tma­na­ś ce­ta­na­tva­si­ddhe­r nā­si­ddha­sā­dha­na­m iti na maṃtavyaṃ <lb n="48,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,20</span>pra­tī­ti­bā­dha­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_301"><l ana="bt" n="bt_1.0.233ab"><lb n="48,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.233ab</span>tathā hi bā­hya­de­śe pi puṃsaḥ saṃ­ve­da­naṃ na kim | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.233cd"><lb n="48,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.233cd</span>kā­ya­de­śa­va­d eva syād vi­śe­ṣa­syā­py a­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">233</ref> || </l></lg><p n="a_302" rend="justify"><lb n="48,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,23</span>yasya hi ni­ra­ti­śa­yaḥ pu­ru­ṣa­s tasya kāye nyatra ca na tasya viśeṣo sti yataḥ kāye saṃ­ve­da­naṃ na tato <lb n="48,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,24</span>bahir iti yujyate || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_303"><l ana="bt" n="bt_1.0.234ab"><lb n="48,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.234ab</span>kāyād ba­hi­ra­bhi­vya­kte­r a­bhā­vā­t ta­da­ve­da­ne | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.234cd"><lb n="48,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.234cd</span>puṃso vya­kte­ta­rā­kā­ra­bhe­dā­d bhedaḥ kathaṃ na te || <ref type="no-bt" rend="b">234</ref> || </l></lg><p n="a_304" rend="justify"><lb n="48,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,27</span>kāye bhi­vya­kta­tvā­t puṃsaḥ saṃ­ve­da­naṃ na tato bahir a­na­bhi­vya­kta­tvā­d iti bruvāṇaḥ kathaṃ ta­syai­ka­sva­bhā­va­tāṃ <lb n="48,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,28</span>sā­dha­ye­t­, vya­kte­ta­rā­kā­ra­bhe­dā­d bhedasya siddheḥ | yatra vya­kta­saṃ­sa­rga­s tatrātmā saṃ­ve­dya­te nā­nya­tre­ty apy a­ne­nā­pā­staṃ | <lb n="48,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,29</span>ni­raṃ­śa­sya kvacid eva vya­kta­saṃ­sa­rga­sye­ta­ra­sya vā sa­kṛ­da­yo­gā­t | sa­kṛ­de­ka­sya pa­ra­mā­ṇoḥ pa­ra­mā­ṇvaṃ­ta­re­ṇa saṃsargaṃ <lb n="48,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,30</span>kvacid anyatra vā­saṃ­sa­rgaṃ pra­ti­pa­dya­ta iti cet na, tasyāpi kvacid deśe sato de­śāṃ­ta­re ca ta­da­si­ddheḥ | ga­ga­na­va­t syā<span type="hard-break">- </span><lb n="48,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,31</span>d iti cet na, ta­syā­naṃ­ta­pra­de­śa­ta­yā pra­si­ddha­sya ta­du­pa­pa­tte­r a­nya­thā­tma­va­da­gha­ṭa­nā­t | nanv ekaṃ dravyam a­naṃ­ta­pa­ryā­yā­n <lb n="48,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,32</span>sakṛd api yathā vyāpnoti tathātmā vya­kta­vi­va­rta­śa­rī­re­ṇa saṃsargaṃ kvacid anyatra vā­'­saṃ­sa­rgaṃ pra­ti­pa­dya­ta iti <lb n="48,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,33</span>cen na, vastuno dra­vya­pa­ryā­yā­tma­ka­sya jā­tyaṃ­ta­ra­tvā­t­, vyā­pya­vyā­pa­ka­bhā­va­sya na­ya­va­śā­t tatra ni­rū­pa­ṇā­t | naivaṃ <lb n="48,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 048,34</span>nā­nai­ka­sva­bhā­vaḥ puruṣo jā­tyaṃ­ta­ra­ta­yo­pe­ya­te ni­ra­ti­śa­yā­tma­vā­da­vi­ro­dhā­d iti | kāye bhivyaktau tato bahira<span type="hard-break">- </span><pb n="049"/><lb n="49,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,01</span>bhi­vya­kti­pra­sa­kteḥ sarvatra saṃ­ve­da­na­m a­saṃ­ve­da­naṃ no cet nā­nā­tvā­pa­tti­r duḥśakyā pa­ri­ha­rtuṃ | tato naitau sarvaga<span type="hard-break">- </span><lb n="49,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,02</span>tā­tma­vā­di­nau ce­ta­na­tva­m a­ce­ta­na­tvaṃ vā sā­dha­yi­tu­m ātmanaḥ samarthau yato siddhaṃ sādhanaṃ na syāt | syā­dvā­di­naḥ <lb n="49,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,03</span>sāṃkhyasya ca pra­si­ddha­m eva ce­ta­na­tvaṃ sā­dha­na­m iti cen nā­na­va­bo­dhā­dyā­tma­ka­tve­na pra­ti­vā­di­na­ś ce­ta­na­tva­sye­ṣṭe­s tasya <lb n="49,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,04</span>hetutve vi­ru­ddha­si­ddhe­r viruddho hetuḥ syāt | sā­dhya­sā­dha­na­vi­ka­la­ś ca dṛṣṭāṃtaḥ su­ṣu­ptā­va­stha­syā­py ā­tma­na­ś ce­ta­na­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="49,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,05</span>mā­tre­ṇā­na­va­bo­dhā­di­sva­bhā­va­tve­na cā­pra­si­ddheḥ || ka­tha­m­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_305"><l ana="bt" n="bt_1.0.235ab"><lb n="49,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.235ab</span>su­ṣu­pta­syā­pi vi­jñā­na­sva­bhā­va­tvaṃ vi­bhā­vya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.235cd"><lb n="49,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.235cd</span>pra­bu­ddha­sya su­kha­prā­pti­smṛ­tyā­deḥ sva­pna­da­rśi­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">235</ref> || </l></lg><p n="a_306" rend="justify"><lb n="49,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,08</span>sva­pna­da­rśi­no hi yathā su­pta­pra­bu­ddha­sya su­khā­nu­bha­va­nā­di­sma­ra­ṇā­d vi­jñā­na­sva­bhā­va­tvaṃ vi­bhā­va­yaṃ­ti tathā suṣupta<span type="hard-break">- </span><lb n="49,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,09</span>syāpi sukham a­ti­su­ṣu­pto ham iti pra­tya­yā­t | katham anyathā suṣuptau puṃsaś ce­ta­na­tva­m api siddhyet | prā­ṇā­di­da­rśa­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="49,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,10</span>d iti cet —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_307"><l ana="bt" n="bt_1.0.236ab"><lb n="49,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.236ab</span>yathā cai­ta­nya­saṃ­si­ddhiḥ su­ṣu­ptā­v api dehinaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.236cd"><lb n="49,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.236cd</span>prā­ṇā­di­da­rśa­nā­t ta­dva­dbo­dhā­diḥ kiṃ na siddhyati || <ref type="no-bt" rend="b">236</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.237ab"><lb n="49,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.237ab</span>jāgrataḥ sati caitanye yathā prā­ṇā­di­vṛ­tta­yaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.237cd"><lb n="49,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.237cd</span>tathaiva sati vijñāne dṛṣṭās tā bā­dha­va­rji­tāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">237</ref> || </l></lg><p n="a_308" rend="justify"><lb n="49,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,15</span>vī­ra­ṇā­dau cai­ta­nyā­bhā­ve prā­ṇā­di­vṛ­ttī­nā­m a­bhā­va­ni­śca­yā­n ni­ści­ta­vya­ti­re­kā­bhya­s tābhyaḥ suṣuptau caitanya<span type="hard-break">- </span><lb n="49,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,16</span>siddhir iti cet || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_309"><l ana="bt" n="bt_1.0.238ab"><lb n="49,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.238ab</span>prā­ṇā­da­yo ni­va­rtaṃ­te yathā cai­ta­nya­va­rji­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.238cd"><lb n="49,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.238cd</span>vī­ra­ṇā­dau tathā jñā­na­śū­nye pīti vi­ni­śca­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">238</ref> || </l></lg><p n="a_310" rend="justify"><lb n="49,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,19</span>na hi ce­ta­na­tve sādhye ni­ści­ta­vya­ti­re­kāḥ prā­ṇā­di­vṛ­tta­yo na punar jñā­nā­tma­ka­tā­yā­m iti śakyaṃ vaktuṃ, <lb n="49,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,20</span>ta­da­bhā­ve pi tāsāṃ vī­ra­ṇā­dā­v a­bhā­va­ni­rṇa­yā­t | cai­ta­nyā­bhā­vā­d eva tatra tā na bhavaṃti na tu vi­jñā­nā­bhā­vā­d iti <lb n="49,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,21</span>ko­śa­pā­naṃ vidheyaṃ | satyaṃ | vi­jñā­nā­bhā­ve tā na bha­vaṃ­ti­, saty api caitanye muktasya ta­da­bhā­vā­d ity apare | teṣāṃ <lb n="49,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,22</span>suṣuptau vi­jñā­nā­bhā­va­sā­dha­na­m a­yu­ktaṃ­, prā­ṇā­di­vṛ­ttī­nāṃ sa­dbhā­vā­t | tathā ca na so­dā­ha­ra­ṇa­m iti kutaḥ <lb n="49,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,23</span>sā­dhya­si­ddhiḥ | su­kha­bu­ddhyā­da­yo nā­tma­sva­bhā­vāḥ svayam a­ce­ta­na­tvā­d rū­pā­di­va­d ity a­nu­mā­nā­d iti cet, kutas teṣām ace<span type="hard-break">- </span><lb n="49,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,24</span>ta­na­tva­si­ddhiḥ ? </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_311"><l ana="bt" n="bt_1.0.239ab"><lb n="49,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.239ab</span>su­kha­bu­ddhyā­da­yo dharmāś ce­ta­nā­ra­hi­tā ime | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.239cd"><lb n="49,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.239cd</span>bhaṃ­gu­ra­tvā­di­to vi­dyu­tpra­dī­pā­di­va­d ity asat || <ref type="no-bt" rend="b">239</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.240ab"><lb n="49,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.240ab</span>hetor ā­tmo­pa­bho­ge­nā­ne­kāṃ­tā­t pa­ra­mā­rtha­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.240cd"><lb n="49,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.240cd</span>so py anityo yataḥ siddhaḥ kā­dā­ci­t ka­tva­yo­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">240</ref> || </l></lg><p n="a_312" rend="justify"><lb n="49,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,29</span>pu­ru­ṣā­nu­bha­vo hi naśvaraḥ kā­dā­ci­tka­tvā­d dī­pā­di­va­d iti pa­ra­mā­rtha­ta­s tena bhaṃ­gu­ra­tva­m a­nai­kāṃ­ti­ka­m a­ce­ta­na­tve <lb n="49,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 049,30</span>'sādhye | kā­dā­ci­tkaḥ kutaḥ siddhaḥ pu­ru­ṣo­pa­bho­gaḥ sva­sa­dbhā­vā­d iti cet | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_313"><l ana="bt" n="bt_1.0.241ab"><lb n="49,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.241ab</span>kā­dā­ci­tkaḥ pa­rā­pe­kṣya­sa­dbhā­vā­d vi­bhra­mā­di­va­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.241cd"><lb n="49,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.241cd</span>bu­ddhya­dhya­va­si­tā­rtha­sya śa­bdā­de­r u­pa­laṃ­bha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">241</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.242ab"><lb n="49,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.242ab</span>pa­rā­pe­kṣyaḥ prasiddho yam ātmano nubhavo ṃjasā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.242cd"><lb n="49,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.242cd</span>pa­rā­na­pe­kṣi­tā­yāṃ tu puṃdṛṣṭeḥ sa­rva­da­rśi­tā || <ref type="no-bt" rend="b">242</ref> || </l></lg><p n="a_314" rend="justify"><pb n="050"/><lb n="50,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,01</span>pa­rā­pe­kṣi­ta­yā kā­dā­ci­tka­tvaṃ vyāptaṃ, tena cā­ni­tya­tva­m iti tatsiddhau tatsiddhiḥ | pa­rā­pe­kṣi­tā pu­ru­ṣā­nu­bha­va­sya <lb n="50,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,02</span>nā­si­ddhā­, parasya bu­ddhya­dhya­va­sā­ya­syā­pe­kṣa­ṇī­ya­tvā­t | bu­ddhya­dhya­va­si­ta­m arthaṃ pu­ru­ṣa­ś ce­ta­ya­ta iti va­ca­nā­t | parāna<span type="hard-break">- </span><lb n="50,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,03</span>pe­kṣi­tā­yāṃ tu pu­ru­ṣa­da­rśa­na­sya sa­rva­da­rśi­tā­pa­ttiḥ­, sa­ka­lā­rtha­bu­ddhya­dhya­va­sā­yā­pā­ye pi sa­ka­lā­rtha­da­rśa­na­syo­pa­pa­tte­r iti <lb n="50,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,04</span>yogina i­vā­yo­gi­no '­mu­kta­sya ca sā­rva­jña­m a­ni­ṣṭa­m ā­yā­ta­m || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_315"><l ana="bt" n="bt_1.0.243ab"><lb n="50,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.243ab</span>sarvasya sarvadā puṃsaḥ si­ddhyu­pā­ya­s tathā vṛthā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.243cd"><lb n="50,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.243cd</span>tato dṛ­gbo­dha­yo­r ā­tma­sva­bhā­va­tvaṃ pra­si­ddhya­tu || <ref type="no-bt" rend="b">243</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.244ab"><lb n="50,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.244ab</span>ka­thaṃ­ci­n na­śva­ra­tva­syā­vi­ro­dhā­n na­rya­pī­kṣa­ṇā­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.244cd"><lb n="50,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.244cd</span>ta­thai­vā­rtha­kri­yā­si­ddhe­r anyathā va­stu­tā­kṣa­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">244</ref> || </l></lg><p n="a_316" rend="justify"><lb n="50,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,09</span>sarvasya sa­rva­jña­tve ca vṛthā si­ddhyu­pā­yaḥ­, sā­dhyā­bhā­vā­t | siddhir hi sa­rva­jña­tā muktir vā ku­ta­ści­d a­nu­ṣṭhā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="50,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,10</span>t sādhyate ? tatra na tāvat sa­rva­jña­tā tasyāḥ svataḥ si­ddha­tvā­t | nāpi muktiḥ sa­rva­jña­tā­pā­ye ta­du­pa­ga­mā­t tasya <lb n="50,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,11</span>cā­saṃ­bha­vā­t | pa­rā­na­pe­kṣi­tā­yāḥ sa­rva­da­rśi­tā­yāḥ pa­rā­ni­vṛ­ttā­v api prasakteḥ | syān mataṃ | na bu­ddhya­dhya­va­si­tā­rthā<span type="hard-break">- </span><lb n="50,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,12</span>locanaṃ puṃso darśanaṃ ta­syā­tma­sva­bhā­va­tve­na vya­va­sthi­ta­tvā­d iti | tad api nā­va­dhā­nī­yaṃ­, bo­dha­syā­py ā­tma­sva­bhā­va­tvo<span type="hard-break">- </span><lb n="50,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,13</span>papatteḥ | na hy a­haṃ­kā­rā­bhi­ma­tā­rthā­dhya­va­sā­yo buddhis tasyāḥ puṃ­sva­bhā­va­tve­na pra­tī­te­r bā­dha­kā­bhā­vā­t | iti da­rśa­na­jñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="50,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,14</span>yor ā­tma­sva­bhā­va­tva­m eva pra­si­ddhya­tu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | nanu ca na­śva­ra­jñā­na­sva­bhā­va­tve puṃso na­śva­ra­tva­pra­saṃ­go bādhaka <lb n="50,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,15</span>iti cet na, na­śva­ra­tva­sya nare pi ka­thaṃ­ci­d vi­ro­dhā­bhā­vā­t­, pa­ryā­yā­rtha­taḥ pa­ra­pa­ri­ṇā­mā­krāṃ­ta­tā­va­lo­ka­nā­t­, <lb n="50,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,16</span>a­pa­ri­ṇā­mi­naḥ kra­mā­kra­mā­bhyā­m a­rtha­kri­yā­nu­pa­pa­tte­r va­stu­tva­hā­ni­pra­saṃ­gā­n ni­tyā­ni­tyā­tma­ka­tve­nai­va ka­thaṃ­ci­d a­rtha­kri­yā­si<span type="hard-break">- </span><lb n="50,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,17</span>ddhir ity alaṃ pra­paṃ­ce­na­, ātmano jñā­na­da­rśa­no­pa­yo­gā­tma­ka­sya prasiddheḥ || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_317"><l ana="bt" n="bt_1.0.245ab"><lb n="50,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.245ab</span>saṃ­sā­ra­vyā­dhi­vi­dhvaṃ­saḥ kvaci jjīve bha­vi­ṣya­ti | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.245cd"><lb n="50,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.245cd</span>ta­nni­dā­na­pa­ri­dhvaṃ­sa­si­ddhe­r jva­ra­vi­nā­śa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">245</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.0.246ab"><lb n="50,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.246ab</span>ta­tpa­ri­dhvaṃ­sa­ne­nā­taḥ śreyasā yo­kṣya­mā­ṇa­tā | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.246cd"><lb n="50,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.246cd</span>puṃsaḥ syā­dvā­di­nāṃ siddhā naikāṃte ta­dvi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">246</ref> || </l></lg><p n="a_318" rend="justify"><lb n="50,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,22</span>sann apy ā­tmo­pa­yo­gā­tmā na śreyasā yo­kṣya­mā­ṇaḥ kaścit sarvadā rā­gā­di­sa­mā­krāṃ­ta­mā­na­sa­tvā­d iti keci<span type="hard-break">- </span><lb n="50,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,23</span>t saṃ­pra­ti­pa­nnāḥ | tān prati ta­tsā­dha­na­m ucyate | śreyasā yo­kṣya­mā­ṇaḥ kaścit saṃ­sā­ra­vyā­dhi­vi­dhvaṃ­si­tvā­nya<span type="hard-break">- </span><lb n="50,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,24</span>thā­nu­pa­pa­tteḥ | śreyo tra sa­ka­la­duḥ­kha­ni­vṛ­ttiḥ | sa­ka­la­duḥ­kha­sya ca kāraṇaṃ saṃ­sā­ra­vyā­dhiḥ | ta­dvi­dhvaṃ­se ka­sya­ci­t siddhaṃ <lb n="50,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,25</span>śreyasā yo­kṣya­mā­ṇa­tvaṃ­, ta­lla­kṣa­ṇa­kā­ra­ṇā­nu­pa­la­bdheḥ | na ca saṃ­sā­ra­vyā­dheḥ sa­ka­la­duḥ­kha­kā­ra­ṇa­tva­m asiddhaṃ jīvasya <lb n="50,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,26</span>pā­ra­taṃ­trya­ni­mi­tta­tvā­t | pā­ra­taṃ­tryaṃ hi duḥkham iti | etena sāṃ­sā­ri­ka­su­kha­sya duḥ­kha­tva­m uktaṃ, svā­taṃ­trya­syai­va <lb n="50,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,27</span>su­kha­tvā­t | śa­krā­dī­nāṃ svātaṃtryaṃ sukham asty eveti cen na, teṣām api ka­rma­pa­ra­taṃ­tra­tvā­t | ni­rā­kāṃ­kṣa­tā­tma­ka­saṃ­to<span type="hard-break">- </span><lb n="50,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,28</span>ṣarūpaṃ tu sukhaṃ na sāṃ­sā­ri­kaṃ­, tasya deśam u­kti­su­kha­tvā­t | deśato mo­ha­kṣa­yo­pa­śa­me hi dehino ni­rā­kāṃ­kṣa­tā <lb n="50,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,29</span>vi­ṣa­ya­ra­tau nā­nya­thā­ti­pra­saṃ­gā­t | tad etena ya­ti­ja­na­sya pra­śa­ma­su­kha­m a­sāṃ­sā­ri­kaṃ vyākhyātaṃ | kṣī­ṇa­mo­hā­nāṃ tu <lb n="50,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,30</span>kārtsnyataḥ pra­śa­ma­su­khaṃ mo­ha­pa­ra­taṃ­tra­tva­ni­vṛ­tteḥ | yad api saṃ­sā­ri­ṇā­m a­nu­kū­la­ve­da­nī­ya­prā­tī­ti­kaṃ sukham iti mataṃ, <lb n="50,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,31</span>tad apy a­bhi­mā­na­mā­traṃ | pā­ra­taṃ­tryā­khye­na duḥ­khe­nā­nu­ṣa­kta­tvā­t tasya ta­tkā­ra­ṇa­tvā­t kā­rya­tvā­c ceti na saṃ­sā­ra­vyā­dhi<span type="hard-break">- </span><lb n="50,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,32</span>r jā­tu­ci­tsu­kha­kā­ra­ṇaṃ yenāsya duḥ­kha­kā­ra­ṇa­tvaṃ na siddhyet | ta­dvi­dhvaṃ­saḥ katham iti cet, kvacin ni­dā­na­pa­ri­dhvaṃ­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="50,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,33</span>siddheḥ | yatra yasya ni­dā­na­pa­ri­dhvaṃ­sa­s tatra tasya pa­ri­dhvaṃ­so dṛṣṭo yathā kvacij jvarasya | ni­dā­na­pa­ri­dhvaṃ­sa­ś ca <lb n="50,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,34</span>saṃ­sā­ra­vyā­dheḥ śu­ddhā­tma­nī­ti kā­ra­ṇā­nu­pa­la­bdhiḥ | saṃ­sā­ra­vyā­dhe­r nidānaṃ mi­thyā­da­rśa­nā­di­, tasya vidhvaṃsaḥ samya<span type="hard-break">- </span><lb n="50,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 050,35</span>gda­rśa­nā­di­bhā­va­nā­ba­lā­t kvacid iti sa­ma­rtha­yi­ṣya­mā­ṇa­tvā­n na hetor a­si­ddha­tā śaṃ­ka­nī­yā | sarasi śaṃ­kha­kā­di<span type="hard-break">- </span><pb n="051"/><lb n="51,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,01</span>nā­nai­kāṃ­ti­ko yaṃ hetuḥ, sva­ni­dā­na­sya jalasya pa­ri­dhvaṃ­se pi ta­syā­pa­ri­dhvaṃ­sā­d iti cen na | tasya ja­la­ni­dā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="51,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,02</span>tvāsiddheḥ | svā­raṃ­bha­ka­pu­dga­la­pa­ri­ṇā­ma­ni­dā­na­tvā­t śaṃ­kha­kā­de­s ta­tsa­ha­kā­ri­mā­tra­tvā­j ja­lā­dī­nāṃ | na hi kāraṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="51,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,03</span>mātraṃ ke­na­ci­t ka­sya­ci­n ni­dā­na­m iṣṭaṃ ni­ya­ta­syai­va kā­ra­ṇa­sya ni­dā­na­tvā­t | na ca tannāśe ka­sya­ci­n ni­dā­ni­no <lb n="51,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,04</span>na nāśa ity a­vya­bhi­cā­ry eva hetuḥ ka­thaṃ­ca­na saṃ­sā­ra­vyā­dhi­vi­dhvaṃ­sa­naṃ sā­dha­ye­d yatas ta­tpa­ri­dhvaṃ­sa­ne­na śreyasā yokṣya<span type="hard-break">- </span><lb n="51,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,05</span>māṇaḥ kaścid u­pa­yo­gā­tma­kā­tmā na syāt | ni­ra­nva­ya­vi­na­śva­raṃ cittaṃ śreyasā yo­kṣya­mā­ṇa­m iti na maṃ­ta­vyaṃ­, tasya <lb n="51,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,06</span>kṣa­ṇi­ka­tva­vi­ro­dhā­t | saṃ­sā­ra­ni­dā­na­ra­hi­tā­c ci­tā­cci­ttāṃ­ta­ra­sya śre­yaḥ­sva­bhā­va­syo­tpa­dya­mā­na­tai­va śreyasā yokṣya<span type="hard-break">- </span><lb n="51,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,07</span>mā­ṇa­tā­, sā na kṣa­ṇi­ka­tva­vi­ru­ddhe­ti cen na, kṣa­ṇi­kai­kāṃ­te ku­ta­ści­t ka­sya­ci­d u­tpa­ttya­yo­gā­t | saṃtānaḥ śreyasā <lb n="51,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,08</span>yo­kṣya­mā­ṇa ity apy anena pra­ti­kṣi­ptaṃ­, saṃ­tā­ni­vya­ti­re­ke­ṇa saṃ­tā­na­syā­ni­ṣṭeḥ | pū­rvo­tta­ra­kṣa­ṇa eva hā­pa­rā­mṛ­ṣṭa­bhe­dāḥ <lb n="51,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,09</span>saṃ­tā­na­ssa cā­va­stu­bhū­taḥ kathaṃ śreyasā yokṣyate ? pradhānaṃ śreyasā yo­kṣya­mā­ṇa­m ity apy a­saṃ­bhā­vyaṃ­, pu­ru­ṣa­pa­ri­ka­lpa­na<span type="hard-break">- </span><lb n="51,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,10</span>vi­ro­dhā­t | tad eva hi saṃ­sa­ra­ti tad eva ca vi­mu­cya­ta iti kim anyat pu­ru­ṣa­sā­dhya­m asti ? pra­dhā­na­kṛ­ta­syā­nu­bha­va­naṃ <lb n="51,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,11</span>puṃsaḥ pra­yo­ja­na­m iti cet, pra­dhā­na­syai­va tad astu | ka­rtṛ­tvā­t tasya tan neti cet | syād evaṃ yadi ka­rtā­nu­bha­vi­tā <lb n="51,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,12</span>na syāt | draṣṭuḥ kartṛtve mu­kta­syā­pi ka­rtṛ­tva­pra­sa­kti­r iti cet, muktaḥ kim a­ka­rte­ṣṭaḥ ? vi­ṣa­ya­su­khā­de­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="51,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,13</span>ka­rtai­ve­ti cet, kutaḥ sa tathā ? ta­tkā­ra­ṇa­ka­rma­ka­rtṛ­tvā­bhā­vā­d iti cet, tarhi saṃsārī vi­ṣa­ya­su­khā­di­kā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="51,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,14</span>ka­rma­vi­śe­ṣa­sya ka­rtṛ­tvā­d vi­ṣa­ya­su­khā­deḥ kartā sa eva cā­nu­bha­vi­tā kiṃ na bhavet ? saṃ­sā­rya­va­sthā­yā­m ātmā <lb n="51,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,15</span>vi­ṣa­ya­su­khā­di­ta­tkā­ra­ṇa­ka­rma­ṇāṃ na kartā ce­ta­na­tvā­n mu­ktā­va­sthā­va­d ity etad api na suṃ­da­raṃ­, sve­ṣṭa­vi­ghā­ta­kā­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="51,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,16</span>tvāt | kathaṃ | saṃ­sā­rya­va­sthā­yā­m ātmā na su­khā­de­r bhoktā ce­ta­na­tvā­n mu­ktā­va­sthā­va­d iti sve­ṣṭa­syā­tma­no bhoktṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="51,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,17</span>tvasya vi­ghā­tā­t | pra­tī­ti­vi­rū­ddha­m i­ṣṭa­vi­ghā­ta­sā­dha­na­m iti cet, ka­rtṛ­tvā­bhā­va­sā­dha­na­m api, puṃsaḥ śrotā ghrātāha<span type="hard-break">- </span><lb n="51,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,18</span>m iti sva­ka­rtṛ­tva­pra­tī­teḥ | śro­tā­ha­m i­tyā­di­pra­tī­te­r a­haṃ­kā­rā­spa­da­tvā­d a­haṃ­kā­ra­sya ca pra­dhā­na­vi­va­rta­tvā­t pra­dhā­na­m eva <lb n="51,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,19</span>ka­rtṛ­ta­yā pra­tī­ya­ta iti cet, tata e­vā­nu­bha­vi­tṛ pra­dhā­na­m astu | na hi ta­syā­haṃ­kā­rā­spa­da­tvaṃ na pra­ti­bhā­ti <lb n="51,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,20</span>śa­bdā­de­r a­nu­bha­vi­tā­ha­m iti pratīteḥ sa­ka­la­ja­na­sā­kṣi­ka­tvā­t | bhrāṃtam a­nu­bha­vi­tu­r a­haṃ­kā­rā­spa­da­tva­m iti cet, <lb n="51,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,21</span>kartuḥ katham abhrāṃtaṃ ? ta­syā­haṃ­kā­rā­spa­da­tvā­d iti cet, tata e­vā­nu­bha­vi­tu­s ta­da­bhrāṃ­ta­m astu | ta­syau­pā­dhi­ka­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="51,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,22</span>d a­haṃ­kā­rā­spa­da­tvaṃ bhrāṃtam eveti cet, kutas ta­dau­pā­dhi­ka­tva­si­ddhiḥ ? pu­ru­ṣa­sva­bhā­va­tvā­bhā­vā­d a­haṃ­kā­ra­sya ta­dā­spa­da­tvaṃ <lb n="51,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,23</span>pu­ru­ṣa­sva­bhā­va­syā­nu­bha­vi­tṛ­tva­syau­pā­dhi­ka­m iti cet, syād evaṃ yadi pu­ru­ṣa­sva­bhā­vo haṃkāro na syāt | mu­kta­syā­haṃ­kā­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="51,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,24</span>bhāvād a­pu­ru­ṣa­sva­bhā­va e­vā­haṃ­kā­raḥ­; svabhāvo hi na jā­tu­ci­tta­dvaṃ­taṃ tya­ja­ti­, tasya niḥ­sva­bhā­va­tva­pra­saṃ­gā­d iti cen na | <lb n="51,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,25</span>sva­bhā­va­sya dvi­vi­dha­tvā­t­, sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­pa­ryā­ya­bhe­dā­t | tatra sā­mā­nya­pa­ryā­yaḥ śā­śva­ti­kaḥ sva­bhā­vaḥ­, kādā<span type="hard-break">- </span><lb n="51,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,26</span>citko vi­śe­ṣa­pa­ryā­ya­, iti na kā­dā­ci­tka­tvā­t puṃsy a­haṃ­kā­rā­de­r a­ta­tsva­bhā­va­tā | tato na ta­dā­spa­da­tva­m a­nu­bha­vi­tṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="51,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,27</span>tva­syau­pā­dhi­kaṃ­, ye­nā­bhrāṃ­taṃ na bhavet ka­rtṛ­tva­va­t | na cā­bhrāṃ­tā­haṃ­kā­rā­spa­da­tvā­vi­śe­ṣe pi ka­rtṛ­tvā­nu­bha­vi­tṛ­tva­yoḥ <lb n="51,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,28</span>pra­dhā­nā­tma­ka­tva­m a­yu­ktaṃ­, yataḥ pu­ru­ṣa­ka­lpa­na­m aphalaṃ na bha­ve­t­, pu­ru­ṣā­tma­ka­tve vā tayoḥ pra­dhā­na­pa­ri­ka­lpa­naṃ | ta­thā­vi­dha­sya <lb n="51,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,29</span>cāsataḥ pra­dhā­na­sya ga­ga­na­ku­su­ma­sye­va na śreyasā yo­kṣya­mā­ṇa­tā | pu­ru­ṣa­sya sāstu iti cen na, tasyāpi nirati<span type="hard-break">- </span><lb n="51,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,30</span>śayasya muktāv api ta­tpra­saṃ­gā­t | tathā ca sarvadā śreyasā yo­kṣya­mā­ṇa eva syāt puruṣo na cā­yu­jya­mā­naḥ | <lb n="51,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,31</span>pūrvaṃ yo­kṣya­mā­ṇaḥ paścāt te­nā­yu­jya­mā­na iti cā­yu­ktaṃ­, ni­ra­ti­śa­yai­kāṃ­ta­tva­vi­ro­dhā­t | svato bhinnair a­ti­śa­yaiḥ <lb n="51,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,32</span>sā­ti­śa­ya­sya puṃsaḥ śreyasā yo­kṣa­mā­ṇa­tā bhavatv iti cen na, a­na­va­sthā­nu­ṣaṃ­gā­t | puruṣo hi svā­ti­śa­yaiḥ saṃbadhya<span type="hard-break">- </span><lb n="51,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,33</span>māno yadi nā­nā­sva­bhā­vaiḥ saṃ­ba­dhya­te­, tadā tair api saṃ­ba­dhya­mā­naḥ parair nā­nā­sva­bhā­vai­r ity a­na­va­sthā | sa tair ekena <lb n="51,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,34</span>sva­bhā­ve­na saṃ­ba­dhya­te iti cet na, a­ti­śa­yā­nā­m e­ka­tva­pra­saṃ­gā­t | katham a­nya­thai­ka­sva­bhā­ve­na kri­ya­mā­ṇā­nāṃ nānā<span type="hard-break">- </span><lb n="51,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 051,35</span>kā­ryā­ṇā­m e­ka­tvā­pa­tteḥ pu­ru­ṣa­sya nā­nā­kā­rya­kā­ri­ṇo nā­nā­ti­śa­ya­ka­lpa­nā yuktim a­dhi­ti­ṣṭhe­t | svā­ti­śa­yai­r ātmā na <pb n="052"/><lb n="52,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,01</span>saṃ­ba­dhya­ta eveti cā­saṃ­baṃ­dhe tais tasya vya­pa­de­śā­bhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­t | svā­ti­śa­yaiḥ ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmyo­pa­ga­me tu syādvāda<span type="hard-break">- </span><lb n="52,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,02</span>siddhiḥ | ity a­ne­kāṃ­tā­tma­ka­syai­vā­tma­naḥ śre­yo­yo­kṣya­mā­ṇa­tvaṃ na punar e­kāṃ­tā­tma­naḥ­, sarvathā vi­ro­dhā­t || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_319"><l ana="bt" n="bt_1.0.247ab"><lb n="52,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.247ab</span>kā­lā­di­la­bdhyu­pe­ta­sya tasya śre­yaḥ­pa­the bṛ­ha­t­– | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.247cd"><lb n="52,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.247cd</span>pā­pā­pā­yā­c ca jijñāsā saṃ­pra­va­rte­ta ro­gi­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">247</ref> || </l></lg><p n="a_320" rend="justify"><lb n="52,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,05</span>śre­yo­mā­rga­ji­jñā­so­pa­yo­ga­sva­bhā­va­syā­tma­naḥ śreyasā yo­kṣya­mā­ṇa­sya ka­sya­ci­t kā­lā­di­la­bdhau satyāṃ bṛ­ha­tpā­pā<span type="hard-break">- </span><lb n="52,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,06</span>pāyāt saṃ­pra­va­rta­te śre­yo­mā­rga­ji­jñā­sā­tvā­t rogiṇo ro­ga­vi­ni­vṛ­tti­ja­śre­yo­mā­rga­ji­jñā­sā­va­t | na tāvad iha <lb n="52,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,07</span>sā­dhya­vi­ka­la­m u­dā­ha­ra­ṇaṃ rogiṇaḥ svayam u­pa­yo­ga­sva­bhā­va­sya ro­ga­vi­ni­vṛ­tti­ja­śre­ya­sā­yo­kṣya­mā­ṇa­sya kā­lā­di­la­bdhau <lb n="52,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,08</span>satyāṃ bṛ­ha­tpā­pā­pā­yā­t saṃ­pra­va­rta­mā­nā­yāḥ śre­yo­ji­jñā­sā­yāḥ su­pra­si­ddha­tvā­t | tat tata eva na sā­dha­na­vi­ka­laṃ śreyo<span type="hard-break">- </span><lb n="52,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,09</span>mā­rga­ji­jñā­sā­tva­sya tatra bhāvāt | ni­ra­nva­ya­kṣa­ṇi­ka­ci­tta­sya saṃ­tā­na­sya pra­dhā­na­sya vā­'­nā­tma­naḥ śre­yo­mā­rga­ji­jñā­se­ti <lb n="52,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,10</span>na maṃ­ta­vya­m ātmana iti va­ca­nā­t tasya ca sā­dhi­ta­tvā­t | jaḍasya cai­ta­nya­mā­tra­sva­rū­pa­sya cātmanaḥ sety api na <lb n="52,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,11</span>śaṃ­ka­nī­ya­m u­pa­yo­ga­sva­bhā­va­sye­ti pra­ti­pā­da­nā­t | tathāsya sa­ma­rtha­nā­t | niḥ­śre­ya­se­nā­saṃ­pi­tsya­mā­na­sya tasya seti ca na <lb n="52,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,12</span>ciṃ­ta­nī­yaṃ­, śreyasā yo­kṣya­mā­ṇa­sye­ti ni­ga­di­ta­tvā­t | tasya tathā vya­va­sthā­pi­ta­tvā­t | kā­la­de­śā­di­ni­ya­ma­m aṃ­ta­re­ṇai­va <lb n="52,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,13</span>sety api ca na manasi ni­dhe­yaṃ­, kā­lā­di­la­bdhau satyām ity a­bhi­dhā­nā­t tathā pra­tī­te­ś ca | bṛ­ha­tpā­pā­pā­ya­m aṃ­ta­re­ṇai­va <lb n="52,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,14</span>sā saṃ­pra­va­rta­ta ity api mā­bhi­maṃ­sta­, bṛ­ha­tpā­pā­pā­yā­t ta­tsaṃ­pra­va­rta­na­sya pra­mā­ṇa­si­ddha­tvā­t | na hi kvacit saṃ­śa­ya­mā­trā­t <lb n="52,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,15</span>kvacij ji­jñā­sā­, ta­tpra­ti­baṃ­dha­ka­pā­pā­krāṃ­ta­ma­na­saḥ saṃ­śa­ya­mā­tre­ṇā­va­sthā­nā­t | sati pra­yo­ja­ne jijñāsā tatrety api <lb n="52,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,16</span>na sa­mya­k­, pra­yo­ja­nā­naṃ­ta­ra­m eva ka­sya­ci­d vyā­saṃ­ga­ta­s ta­da­nu­pa­pa­tteḥ | '­duḥ­kha­tra­yā­bhi­ghā­tā­j jijñāsā ta­da­pa­ghā­ta­ke hetau' <lb n="52,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,17</span>iti kecit | te pi na nyā­ya­vā­di­naḥ | sa­rva­saṃ­sā­ri­ṇāṃ ta­tpra­saṃ­gā­t­, duḥ­kha­tra­yā­bhi­ghā­ta­sya bhāvāt | āmnā<span type="hard-break">- </span><lb n="52,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,18</span>yād eva śre­yo­mā­rga­ji­jñā­se­ty anye | teṣām athāto dha­rma­ji­jñā­se­ti sūtre tha śa­bda­syā­naṃ­ta­ryā­rthe vṛtter a­the­da­m a­dhī­tyā­mnā<span type="hard-break">- </span><lb n="52,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,19</span>yād ity ā­mnā­yā­d a­dhī­ta­ve­da­sya ve­da­vā­kyā­rthe­ṣu ji­jñā­sā­vi­dhi­r a­ga­mya­ta iti vyākhyānaṃ | tad ayuktaṃ | saty apy āmnāya<span type="hard-break">- </span><lb n="52,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,20</span>śravaṇe ta­da­rthā­va­dhā­ra­ṇe 'bhyāse ca ka­sya­ci­d dha­rma­ji­jñā­sā­nu­pa­pa­tteḥ | kā­lāṃ­ta­rā­pe­kṣā­yāṃ ta­du­tpa­ttau siddhaṃ kālā<span type="hard-break">- </span><lb n="52,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,21</span>dilabdhau ta­tpra­ti­baṃ­dha­ka­pā­pā­pā­yā­c ca śre­yaḥ­pa­the ji­jñā­sā­yāḥ pra­va­rta­naṃ | saṃ­śa­ya­pra­yo­ja­na­duḥ­kha­tra­yā­bhi­ghā­tā­mnā­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="52,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,22</span>śra­va­ṇe­ṣu satsv api ka­sya­ci­t ta­da­bhā­vā­d asatsv api bhāvāt | ka­dā­ci­t saṃ­śa­yā­di­bhya­s ta­du­tpa­tti­da­rśa­nā­t teṣāṃ ta­tkā­ra­ṇa­tve <lb n="52,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,23</span>lo­bhā­bhi­mā­nā­di­bhyo pi ta­tprā­du­rbhā­vā­va­lo­ka­nā­t teṣām api ta­tkā­ra­ṇa­tva­m astu | ni­ya­ta­kā­ra­ṇa­tvaṃ tu ta­jja­na­ne <lb n="52,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,24</span>bṛ­ha­tpā­pā­pā­ya­syai­vāṃ­ta­raṃ­ga­sya­, kā­ra­ṇa­tvaṃ ba­hi­raṃ­ga­sya tu kā­lā­de­r iti yuktaṃ, ta­da­bhā­ve ta­jja­na­nā­nī­kṣa­ṇā­t | kālādi <lb n="52,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,25</span>na niyataṃ kāraṇaṃ ba­hi­raṃ­ga­tvā­t saṃ­śa­ya­lo­bhā­di­va­d iti cen na, ta­syā­va­śya­m a­pe­kṣa­ṇī­ya­tvā­t | kā­ryāṃ­ta­ra­sā­dhā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="52,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,26</span>tvāt tu ba­hi­raṃ­gaṃ tad i­ṣya­te­, tato na hetoḥ sā­dhyā­bhā­ve pi sadbhāvaḥ saṃdigdho niścito vā, yataḥ saṃ­di­gdha­vya­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="52,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,27</span>rekatā ni­ści­ta­vya­bhi­cā­ri­tā vā bhavet | nanu ca sva­pra­ti­baṃ­dha­kā­dha­rma­pra­kṣa­yā­t kā­lā­di­sa­hā­yā­d astu śre­yaḥ­pa­the <lb n="52,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,28</span>ji­jñā­sā­, ta­dvā­ne­va tu pra­ti­pā­dya­te ity asiddhaṃ | saṃ­śa­ya­pra­yo­ja­na­ji­jñā­sā­śa­kya­prā­pti­saṃ­śa­ya­vyu­dā­sa­ta­dva­ca­na­va­taḥ prati<span type="hard-break">- </span><lb n="52,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,29</span>pā­dya­tvā­t | tatra saṃ­śa­yi­taḥ pra­ti­pā­dya­s ta­ttva­pa­rya­va­sā­yi­nā pra­śna­vi­śe­ṣe­ṇā­cā­ryaṃ pra­tyu­pa­sa­rpa­ka­tvā­t­, nā­vyu­tpa­nno <lb n="52,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,30</span>vi­pa­rya­sto vā ta­dvi­pa­rī­ta­tvā­d bā­la­ka­va­d da­syu­va­d vā | tathā saṃ­śa­ya­va­ca­na­vā­n pra­ti­pā­dyaḥ sva­saṃ­śa­yaṃ va­ca­ne­nā­pra­kā­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="52,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,31</span>yataḥ saṃ­śa­yi­ta­syā­pi jñātum aśakteḥ | pa­ri­jñā­ta­saṃ­śa­yo pi va­ca­nā­t pra­yo­ja­na­vā­n pra­ti­pā­dyo na sva­saṃ­śa­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="52,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,32</span>pra­kā­śa­na­mā­tre­ṇa vi­ni­vṛ­ttā­kāṃ­kṣaḥ | pra­yo­ja­na­va­ca­na­vāṃ­ś ca pra­ti­pā­dyaḥ sva­pra­yo­ja­naṃ va­ca­ne­nā­pra­kā­śa­ya­taḥ pra­yo­ja­na<span type="hard-break">- </span><lb n="52,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,33</span>vato pi ni­śce­tu­m a­śa­kya­tvā­t | tathā ji­jñā­sā­vā­n pra­ti­pā­dyaḥ pra­yo­ja­na­va­to ni­ści­ta­syā­pi jñātum a­ni­ccha­taḥ <lb n="52,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,34</span>pra­ti­pā­da­yi­tu­m a­śa­kya­tvā­t | tadvān api ta­dva­ca­na­vā­n pra­ti­pā­dya­te­, svāṃ jijñāsāṃ va­ca­ne­nā­ni­ve­da­ya­ta­s ta­dva­tta­yā <lb n="52,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 052,35</span>ni­rṇe­tu­m aśakteḥ | tathā ji­jñā­su­r niścito pi śa­kya­grā­pti­mā­n eva pra­ti­pā­da­nā­yo­gya­s tattvam u­pa­di­ṣṭaṃ prāptum a­śa­knu­va­taḥ <pb n="053"/><lb n="53,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,01</span>pra­ti­pā­da­ne vai­ya­rthyā­t | svāṃ śa­kya­prā­ptiṃ va­ca­ne­nā­ka­tha­ya­ta­s tadvat tena pra­tye­tu­m aśakteḥ śa­kya­prā­pti­va­ca­na­vā­n eva <lb n="53,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,02</span>pra­ti­pā­dyaḥ | tathā saṃ­śa­ya­vyu­dā­sa­vā­n pra­ti­pā­dyaḥ sa­kṛ­tsaṃ­śa­yi­to­bha­ya­pa­kṣa­sya pra­ti­pā­da­yi­tu­m aśakteḥ | saṃśaya<span type="hard-break">- </span><lb n="53,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,03</span>vyu­dā­sa­vā­n api ta­dva­ca­na­vā­n pra­ti­pā­dya­te­, kim ayam anityaḥ śabdaḥ kiṃ vā nitya ity ubhayoḥ pa­kṣa­yo­r anyatra <lb n="53,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,04</span>saṃ­śa­ya­vyu­dā­sa­syā­ni­tyaḥ śabdas tāvat pra­ti­pā­dya­tā­m iti va­ca­na­m aṃ­ta­re­ṇā­va­bo­ddhu­m a­śa­kya­tvā­d iti kecit | tān <lb n="53,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,05</span>pra­tī­da­m a­bhi­dhī­ya­te | </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_321"><l ana="bt" n="bt_1.0.248ab"><lb n="53,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.248ab</span>tadvān eva ya­tho­ktā­tmā pra­ti­pā­dyo ma­hā­tma­nā­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.248cd"><lb n="53,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.248cd</span>iti yuktaṃ mu­nīṃ­drā­ṇā­m ā­di­sū­tra­pra­va­rta­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">248</ref> || </l></lg><p n="a_322" rend="justify"><lb n="53,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,08</span>yaḥ parataḥ pra­ti­pa­dya­mā­na­śre­yo­mā­rgaḥ sa śre­yo­mā­rga­pra­ti­pi­tsā­vā­n eva, ya­thā­tu­raḥ sa­dvai­dyā­di­bhyaḥ pratipa<span type="hard-break">- </span><lb n="53,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,09</span>dya­mā­na­vyā­dhi­vi­ni­vṛ­tti­ja­śre­yo­mā­rgaḥ | parataḥ pra­ti­pa­dya­mā­na­śre­yo­mā­rga­ś ca vi­vā­dā­pa­nnaḥ kaścid u­pa­yo­gā­tma<span type="hard-break">- </span><lb n="53,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,10</span>kātmā bhavya iti | atra na dharmiṇy a­si­ddha­sa­ttā­ko hetur ātmanaḥ śreyasā yo­kṣya­mā­ṇa­syo­pa­yo­ga­sva­bhā­va­sya ca <lb n="53,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,11</span>vi­śi­ṣṭa­sya pra­mā­ṇa­si­ddha­sya dha­rmi­tvā­t tatra hetoḥ sa­dbhā­vā­t | ta­dvi­pa­rī­te tv ātmani dharmiṇi tasya pra­mā­ṇa­bā<span type="hard-break">- </span><lb n="53,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,12</span>dhi­ta­tvā­d a­si­ddhi­r eva | na hi ni­ra­nva­ya­kṣa­ṇi­ka­ci­tta­saṃ­tā­naḥ­, pra­dhā­na­m­, a­ce­ta­nā­tmā­, cai­ta­nya­mā­trā­tmā vā parataḥ <lb n="53,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,13</span>pra­ti­pa­dya­mā­na­śre­yo­mā­rgaḥ si­ddhya­ti­; tasya sa­rva­thā­rtha­kri­yā­ra­hi­ta­tve­nā­va­stu­tva­sā­dha­nā­t | nāpi śreyasā <lb n="53,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,14</span>śa­śva­da­yo­kṣya­mā­ṇa­s tasya gu­ru­ta­ra­mo­hā­krāṃ­ta­syā­nu­pa­pa­tteḥ | svataḥ pra­ti­pa­dya­mā­na­śre­yo­mā­rge­ṇa yoginā vya­bhi­cā­rī <lb n="53,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,15</span>hetur iti cet na, parato gra­ha­ṇā­t | parataḥ pra­ti­pa­dya­mā­na­pra­tya­vā­ya­mā­rge­ṇā­nai­kāṃ­ti­ka iti cā­yu­ktaṃ­, <lb n="53,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,16</span>tatra he­tu­dha­rma­syā­bhā­vā­t | tata eva na viruddho hetuḥ śre­yo­mā­rga­pra­ti­pi­tsā­va­tta­m aṃ­ta­re­ṇa kvacid apy a­saṃ­bha­vā­t | <lb n="53,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,17</span>iti pra­mā­ṇa­si­ddha­m etat tadvān eva ya­tho­ktā­tmā pra­ti­pā­dyo ma­hā­tma­nāṃ­, nā­ta­dvā­n nā­ya­tho­ktā­tmā vā tatprati<span type="hard-break">- </span><lb n="53,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,18</span>pādane satām a­pre­kṣā­va­ttva­pra­saṃ­gā­t | pa­ra­ma­ka­ru­ṇa­yā kāṃścana śre­yo­mā­rgaṃ pra­ti­pā­da­ya­tāṃ ta­tpra­ti­pi­tsā­ra­hi<span type="hard-break">- </span><lb n="53,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,19</span>tānām api nā­pre­kṣā­va­ttva­m iti cen na, teṣāṃ pra­ti­pā­da­yi­tu­m a­śa­kyā­nāṃ pra­ti­pā­da­ne pra­yā­sa­sya vi­pha­la­tvā­t | tatprati<span type="hard-break">- </span><lb n="53,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,20</span>pitsām utpādya teṣāṃ taiḥ pra­ti­pā­da­nā­t sa­pha­la­s ta­tpra­yā­sa iti cet, tarhi ta­tpra­ti­pi­tsā­vā­n eva teṣām api prati<span type="hard-break">- </span><lb n="53,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,21</span>pādyaḥ siddhaḥ | ta­dva­ca­na­vā­n eveti tu na ni­ya­maḥ­, sa­ka­la­vi­dāṃ pra­tya­kṣa­ta e­vai­ta­tpra­ti­pi­tsā­yāḥ pratyetuṃ śakya<span type="hard-break">- </span><lb n="53,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,22</span>tvāt | parair a­nu­mā­nā­d vāsya vi­kā­rā­di­liṃ­ga­jā­d ā­pto­pa­de­śā­d vā tathā pratīteḥ | saṃ­śa­ya­ta­dva­ca­na­vāṃ­s tu sākṣān na prati<span type="hard-break">- </span><lb n="53,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,23</span>pādyas ta­ttva­pra­ti­pi­tsā­ra­hi­ta­sya ta­syā­cā­ryaṃ pra­tyu­pa­sa­rpa­ṇā­bhā­vā­t | pa­raṃ­pa­ra­yā tu vi­pa­rya­ya­ta­dva­ca­na­vā­n a­vyu­tpa­tti­ta­dva<span type="hard-break">- </span><lb n="53,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,24</span>ca­na­vā­n vā pra­ti­pā­dyo stu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | yathaiva hi saṃ­śa­ya­ta­dva­ca­nā­naṃ­ta­raṃ sva­pra­ti­baṃ­dha­kā­bhā­vā­t ta­ttva­ji­jñā­sā­yāṃ <lb n="53,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,25</span>ka­sya­ci­t pra­ti­pā­dya­tā tathā vi­pa­rya­yā­vyu­tpa­tti­ta­dva­ca­nā­naṃ­ta­ra­m api | vi­pa­rya­stā­vyu­tpa­nna­ma­na­sāṃ ku­ta­ści­d a­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="53,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,26</span>t saṃśaye jāte ta­ttva­ji­jñā­sā bha­va­tī­ti cā­yu­ktaṃ­, ni­ya­mā­bhā­vā­t | na hi teṣām a­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣā­t saṃśayo bhavati <lb n="53,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,27</span>na punas ta­ttva­ji­jñā­se­ti ni­yā­ma­ka­m asti | ta­ttva­pra­ti­pa­tteḥ saṃ­śa­ya­vya­va­cche­da­rū­pa­tvā­t saṃ­śa­yi­taḥ pra­ti­pā­dya­ta <lb n="53,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,28</span>iti cet, tarhy a­vyu­tpa­nno vi­pa­rya­sto vā pra­ti­pā­dyaḥ saṃ­śa­yi­ta­va­t | ta­ttva­pra­ti­pa­tte­r a­vyu­tpa­tti­vi­pa­ryā­sa­vya­va­cche­da<span type="hard-break">- </span><lb n="53,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,29</span>rū­pa­tva­sya siddheḥ saṃ­śa­ya­vya­va­cche­da­rū­pa­tva­va­t | saṃ­śa­ya­vi­pa­rya­yā­vyu­tpa­ttī­nā­m a­nya­ta­mā­vya­va­cche­de ta­ttva­pra­ti­pa­tte<span type="hard-break">- </span><lb n="53,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,30</span>r ya­thā­rtha­tā­nu­pa­pa­tteḥ | yathā vā­'­vi­dya­mā­na­saṃ­śa­ya­sya pra­ti­pā­dya­sya saṃ­śa­ya­vya­va­cche­dā­rthaṃ ta­ttva­pra­ti­pā­da­na­m a­pha­laṃ­, tathaivā<span type="hard-break">- </span><lb n="53,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,31</span>vi­dya­mā­nā­vyu­tpa­tti­vi­pa­rya­ya­sya ta­dvya­va­cche­dā­rtha­m api | yathā bha­vi­ṣya­tsaṃ­śa­ya­vya­va­cche­dā­rthaṃ tathā bha­vi­ṣya­da­vyu­tpa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="53,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,32</span>vi­pa­rya­ya­vya­va­cche­dā­rtha­m api | iti ta­ttva­pra­ti­pi­tsā­yāṃ satyāṃ trividhaḥ pra­ti­pā­dyaḥ­, saṃ­śa­yi­to vi­pa­rya­s ta­bu­ddhi­r avyu<span type="hard-break">- </span><lb n="53,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,33</span>tpannaś ca | pra­yo­ja­na­śa­kya­prā­pti­saṃ­śa­ya­vyu­dā­sa­ta­dva­ca­na­vā­n pra­ti­pā­dya ity apy a­ne­nā­pā­staṃ | ta­tpra­ti­pi­tsā­vi­ra­he tasya <lb n="53,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 053,34</span>pra­ti­pā­dya­tva­vi­ro­dhā­t | satyāṃ tu pra­ti­pi­tsā­yāṃ pra­yo­ja­nā­dya­bhā­vo pi ya­thā­yo­gyaṃ pra­ti­pā­dya­tva­pra­si­ddhe­s tadvān eva <pb n="054"/><lb n="54,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,01</span>pra­ti­pā­dya­te | iti yuktaṃ pa­rā­pa­ra­gu­rū­ṇā­m arthato graṃthato vā śāstre pra­tha­ma­sū­tra­pra­va­rta­naṃ­, ta­dvi­ṣa­ya­sya śre­yo­mā­rga­sya <lb n="54,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,02</span>pa­rā­pa­ra­pra­ti­pā­dyaiḥ pra­ti­pi­tsi­ta­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_323"><l ana="bt" n="bt_1.0.249ab"><lb n="54,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.249ab</span>nanu ni­rvā­ṇa­ji­jñā­sā yuktā pūrvaṃ ta­da­rthi­naḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.249cd"><lb n="54,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.249cd</span>pa­ri­jñā­te bhyupeye rthe tanmārgo jñātum iṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">249</ref> || </l></lg><p n="a_324" rend="justify"><lb n="54,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,05</span>yo yenārthī sa ta­tpra­ti­pi­tsā­vā­n dṛṣṭo loke, mokṣārthī ca kaścid bhavyas tasmān mo­kṣa­pra­ti­pi­tsā­vā­n eva <lb n="54,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,06</span>yukto na punar mo­kṣa­mā­rga­pra­ti­pi­tsā­vā­n­, a­pra­ti­jñā­te mokṣe ta­nmā­rga­sya pra­ti­pi­tsā­yo­gya­to­pa­pa­tte­r iti mo­kṣa­sū­tra<span type="hard-break">- </span><lb n="54,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,07</span>pra­va­rta­naṃ yuktaṃ ta­dvi­ṣa­ya­sya bu­bhu­tsi­ta­tvā­n na pu­na­rā­dā­v eva ta­nmā­rga­sū­tra­pra­rva­ta­na­m ity ayaṃ manyate || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_325"><l ana="bt" n="bt_1.0.250ab"><lb n="54,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.250ab</span>tan na prāyaḥ pa­ri­kṣī­ṇa­ka­lma­ṣa­syā­sya dhīmataḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.250cd"><lb n="54,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.250cd</span>svā­tmo­pa­la­bdhi­rū­pe smin mokṣe saṃ­pra­ti­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">250</ref> || </l></lg><p n="a_326" rend="justify"><lb n="54,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,10</span>na hi yatra yasya saṃ­pra­ti­pa­tti­s tatra tasya pra­ti­pi­tsā­na­va­sthā­nu­ṣaṃ­gā­t | saṃ­pra­ti­pa­tti­ś ca mokṣe svā­tmo­pa­la­bdhi­rū­pe <lb n="54,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,11</span>pra­kṛ­ta­sya pra­ti­pā­dya­sya prāyaśaḥ pa­rī­kṣī­ṇa­ka­lma­ṣa­tvā­t­, sā­ti­śa­ya­pra­jña­tvā­c ca | tato na ta­da­rthi­no pi tatra <lb n="54,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,12</span>pra­ti­pi­tsā ta­da­rthi­tva­mā­tra­sya ta­tpra­ti­pi­tsa­yā vyā­ptya­si­ddheḥ | sati vivāde rthitvasya pra­ti­pi­tsā­yā vyāpaka<span type="hard-break">- </span><lb n="54,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,13</span>tvam iti cen na, ta­syā­si­ddha­tvā­t | na hi mokṣe dhi­kṛ­ta­sya pra­ti­pa­ttu­r vivādo sti | nā­nā­pra­ti­vā­di­ka­lpa­nā­bhe­dā<span type="hard-break">- </span><lb n="54,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,14</span>d asty eveti cet —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_327"><l ana="bt" n="bt_1.0.251ab"><lb n="54,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.251ab</span>pra­vā­di­ka­lpa­nā­bhe­dā­d vivādo yo pi saṃbhavī | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.251cd"><lb n="54,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.251cd</span>sa puṃrūpe ta­dā­dhā­ra­pa­dā­rthe vā na nirvṛtau || <ref type="no-bt" rend="b">251</ref> || </l></lg><p n="a_328" rend="justify"><lb n="54,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,17</span>sva­rū­po­pa­la­bdhi­r ni­rvṛ­ti­r iti sā­mā­nya­to nirvṛtau sa­rva­pra­vā­di­nāṃ vivādo 'siddha eva | yasya tu sva­rū­pa­syo<span type="hard-break">- </span><lb n="54,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,18</span>pa­la­bdhi­s tatra vi­śe­ṣa­to vi­vā­da­s ta­dā­va­ra­ṇe vā karmaṇi ka­lpa­nā­bhe­dā­t | tathā hi | pra­bhā­sva­ra­m idaṃ prakṛtyā cittaṃ <lb n="54,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,19</span>ni­ra­nva­ya­kṣa­ṇi­kaṃ­, a­vi­dyā­tṛ­ṣṇe ta­tpra­ti­baṃ­dha­ke­, ta­da­bhā­vā­n ni­rā­sra­va­ci­tto­tpa­tti­r muktir iti ke­ṣāṃ­ci­t kalpanā | <lb n="54,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,20</span>sarvathā niḥ­sva­bhā­va­m evedaṃ cittaṃ, tasya dha­rmi­dha­rma­pa­ri­ka­lpa­nā pra­ti­baṃ­dhi­kā­, ta­da­pa­kṣa­yā­t sa­ka­la­nai­rā­tmyaṃ pra­dī­pa­ni­rvā­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="54,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,21</span>va­tsvāṃ­ta­ni­rvā­ṇa­m ity anyeṣāṃ | sa­ka­lā­ga­ma­ra­hi­taṃ pa­ra­mā­tma­no rūpam a­dva­yaṃ­, ta­tpra­ti­baṃ­dhi­kā­nā­dya­vi­dyā­, ta­dvi­la­yā­t prati<span type="hard-break">- </span><lb n="54,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,22</span>bhā­sa­mā­tra­sthi­ti­r muktir iti pareṣāṃ | caitanyaṃ pu­ru­ṣa­sya svaṃ rūpaṃ, ta­tpra­ti­pa­kṣaḥ pra­kṛ­ti­saṃ­sa­rga­s ta­da­pā­yā­t svarūpe <lb n="54,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,23</span>'­va­sthā­naṃ niḥ­śre­ya­sa­m ity a­pa­re­ṣāṃ | sa­rva­vi­śe­ṣa­gu­ṇa­ra­hi­ta­m a­ce­ta­na­m ātmanaḥ sva­rū­paṃ­, ta­dvi­pa­rī­to bu­ddhyā­di­vi­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="54,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,24</span>gu­ṇa­saṃ­baṃ­dha­s ta­tpra­ti­baṃ­dha­ka­s ta­tpra­kṣa­yā­d ā­kā­śa­va­da­ce­ta­nā­va­sthi­tiḥ parā muktir i­tī­ta­re­ṣāṃ | pa­ra­mā­naṃ­dā­tma­ka­m ātmano <lb n="54,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,25</span>rūpaṃ, bu­ddhyā­di­saṃ­baṃ­dha­s ta­tpra­ti­ghā­tī­, ta­da­bhā­vā­d ā­naṃ­dā­tma­ka­ta­yā sthitiḥ parā ni­rvṛ­ti­r iti ca mī­māṃ­sa­kā­nāṃ | <lb n="54,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,26</span>naivaṃ ni­rvṛ­ti­sā­mā­nye ka­lpa­nā­bhe­do yatas tatra vivādaḥ syāt | mo­kṣa­mā­rga­sā­mā­nye pi na pra­vā­di­nāṃ vi­vā­daḥ­, <lb n="54,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,27</span>ka­lpa­nā­bhe­dā­bhā­vā­t | sa­mya­gjñā­na­mā­trā­tma­ka­tvā­dā­v eva ta­dvi­śe­ṣe vi­pra­ti­pa­tteḥ | tato mo­kṣa­mā­rge 'sya sāmānye prati<span type="hard-break">- </span><lb n="54,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,28</span>pitsā vi­ne­ya­vi­śe­ṣa­sya mā bhūt iti cet | satyam etat | ni­rvā­ṇa­mā­rga­vi­śe­ṣe pra­ti­pi­tso­tpa­tteḥ | katham anyathā <lb n="54,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,29</span>ta­dvi­śe­ṣa­pra­ti­pā­da­naṃ sū­tra­kā­ra­sya prayuktaṃ syāt | mo­kṣa­mā­rga­sā­mā­nye hi vi­pra­ti­pa­nna­sya ta­nmā­tra­pra­ti­pi­tsā­yā­m 'asti <lb n="54,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,30</span>mo­kṣa­mā­rga­' iti vaktuṃ yu­jye­ta­, vi­ne­ya­pra­ti­pi­tsā­nu­rū­pa­tvā­t sū­tra­kā­ra­pra­ti­va­ca­na­sya | tarhi mo­kṣa­vi­śe­ṣe <lb n="54,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,31</span>vi­pra­ti­pa­tte­s tam eva kasmān nā­prā­kṣī­t iti cet | kim evaṃ pra­ti­pi­tse­ta vineyaḥ sa­rva­tre­dṛ­kkā­rya­sya saṃ­bha­vā­t | <lb n="54,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,32</span>tatpraśne pi hi śakyeta co­da­yi­tuṃ kimarthaṃ mo­kṣa­vi­śe­ṣa­m a­prā­kṣī­n na punas ta­nmā­rga­vi­śe­ṣaṃ­, vi­pra­ti­pa­tte­r a­vi­śe­ṣā­d iti | <lb n="54,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,33</span>tataḥ ka­sya­ci­t kvacit pra­ti­pi­tsā­m icchatā mo­kṣa­mā­rga­vi­śe­ṣa­pra­ti­pi­tsā na pra­ti­kṣe­pta­vyā | nanu ca sati <lb n="54,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,34</span>dharmiṇi dha­rma­ciṃ­tā pra­va­rta­te nāsati | na ca mokṣaḥ sa­rva­thā­sti yena tasya vi­śi­ṣṭa­tva­kā­ra­ṇaṃ ji­jñā­sya­ta­, iti <lb n="54,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 054,35</span>na sādhīyaḥ | ya­smā­t­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_329"><l ana="bt" n="bt_1.0.252ab"><pb n="055"/><lb n="55,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.252ab</span>ye pi sa­rvā­tma­nā mukter a­pa­hna­va­kṛ­to janāḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.252cd"><lb n="55,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.252cd</span>teṣāṃ nā­trā­dhi­kā­ro sti śre­yo­mā­rgā­va­bo­dha­ne || <ref type="no-bt" rend="b">252</ref> || </l></lg><p n="a_330" rend="justify"><lb n="55,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,03</span>ko hi sa­rvā­tma­nā mukter a­pa­hna­va­kā­ri­ṇo janān mu­kti­mā­rgaṃ pra­ti­pā­da­ye­t teṣāṃ ta­trā­na­dhi­kā­rā­t | ko vā <lb n="55,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,04</span>pra­mā­ṇa­si­ddhaṃ niḥ­śre­ya­sa­m a­pa­hnu­vī­ta­, anyatra pra­lā­pa­mā­trā­bhi­dhā­yi­no nā­sti­kā­t | kutas tarhi pra­mā­ṇā­t ta­nni­ścī­ya­ta <lb n="55,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,05</span>iti cet —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_331"><l ana="bt" n="bt_1.0.253ab"><lb n="55,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.253ab</span>pa­ro­kṣa­m api ni­rvā­ṇa­m ā­ga­mā­t saṃ­pra­tī­ya­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.253cd"><lb n="55,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.253cd</span>ni­rbā­dhā­d bhā­vi­sū­ryā­di­gra­ha­ṇā­kā­ra­bhe­da­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">253</ref> || </l></lg><p n="a_332" rend="justify"><lb n="55,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,08</span>parokṣo pi hi mokṣo '­smā­dṛ­śā­m ā­ga­mā­t tajjñaiḥ saṃ­pra­tī­ya­te | yathā sāṃ­va­tsa­raiḥ sū­ryā­di­gra­ha­ṇā­kā­ra­vi­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="55,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,09</span>s tasya ni­rbā­dha­tvā­t | na hi de­śa­kā­la­na­rāṃ­ta­rā­pe­kṣa­yā­pi bādhāto nirgato yam āgamo na bha­va­ti­, pratyakṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="55,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,10</span>der bā­dha­ka­sya vi­cā­rya­mā­ṇa­syā­saṃ­bha­vā­t | nāpi ni­rbā­dha­syā­pra­mā­ṇa­tva­m āsthātuṃ yuktaṃ, pra­tya­kṣā­de­r apy a­pra­mā­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="55,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,11</span>tvā­nu­ṣa­kteḥ | sū­ryā­di­gra­ha­ṇa­syā­nu­mā­nā­t pra­tī­ya­mā­na­tvā­d viṣamo yam u­pa­nyā­sa iti cet na | ta­dā­kā­ra­vi­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="55,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,12</span>liṃ­gā­bhā­vā­d a­nu­mā­nā­na­va­tā­rā­t | na hi pra­ti­ni­ya­ta­di­gve­lā­pra­mā­ṇa­pha­la­ta­yā sū­ryā­caṃ­dra­ma­so­r gra­ha­ṇe­na vyāptaṃ <lb n="55,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,13</span>kiṃcid a­va­gaṃ­tuṃ śakyaṃ | vi­śi­ṣṭāṃ­ka­mā­lā liṃgam iti cet | sā na tāvat ta­tsva­bhā­va­s ta­dva­da­pra­tya­kṣa­tva­pra­saṃ­gā­t | <lb n="55,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,14</span>nāpi tatkāryaṃ tataḥ prāk paścāc ca bhāvāt | sū­ryā­di­gra­ha­ṇā­kā­ra­bhe­do bhā­vi­kā­ra­ṇaṃ vi­śi­ṣṭāṃ­ka­mā­lā­yā <lb n="55,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,15</span>iti cen na | bhāvinaḥ kā­ra­ṇa­tvā­yo­gā­t | bhā­vi­ta­ma­va­t kā­rya­kā­le sa­rva­thā­py a­sa­ttvā­d a­tī­ta­ma­va­t <lb n="55,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,16</span>ta­da­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­nā­t tasyās ta­tkā­ra­ṇa­tva­m iti cen na | ta­syā­si­ddheḥ | na hi sū­ryā­di­gra­ha­ṇā­kā­ra­bhe­de <lb n="55,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,17</span>bhāvini vi­śi­ṣṭāṃ­ka­mā­lo­tpa­dya­te na punar a­bhā­vi­nī­ti niyamo sti, tatkāle tataḥ paścāc ca ta­du­tpa­tti­pra­tī­teḥ | <lb n="55,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,18</span>ka­syā­ści­d aṃ­ka­mā­lā­yāḥ sa bhā­vi­kā­ra­ṇaṃ ka­syā­ści­d a­tī­ta­kā­ra­ṇa­m a­pa­ra­syāḥ sva­sa­mā­na­kā­la­va­rti­nyāḥ kā­ra­ṇa­kā­rya<span type="hard-break">- </span><lb n="55,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,19</span>m e­ka­sā­ma­grya­dhī­na­tvā­d iti cet, kim iṃ­dra­jā­la­m a­bhya­sta­m anena sū­ryā­di­gra­ha­ṇā­kā­ra­bhe­de­na yato 'yam a­tī­tā­nā­ga­ta­va­rta<span type="hard-break">- </span><lb n="55,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,20</span>mā­nā­khi­lāṃ­ka­mā­lāḥ svayaṃ ni­rva­rta­ye­t | kathaṃ vā kra­mā­kra­ma­bhā­vya­naṃ­ta­kā­ryā­ṇi ni­tyai­ka­sva­bhā­vo bhāvaḥ svayaṃ <lb n="55,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,21</span>na ku­ryā­t­, tato vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | bhavan vā sa tasyāḥ kā­ra­ṇaṃ­, u­pā­dā­naṃ sa­ha­kā­ri vā ? na tāvad u­pā­dā­naṃ <lb n="55,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,22</span>kha­ṭi­kā­di­kṛ­tā­yā­s ta­du­pā­dā­na­tvā­t | nāpi sa­ha­kā­ri­kā­ra­ṇa­m u­pā­dā­na­sa­ma­kā­la­tvā­bhā­vā­t | ya­tho­pā­dā­na­bhi­nna­de­śaṃ <lb n="55,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,23</span>sa­ha­kā­ri­kā­ra­ṇaṃ ta­tho­pā­dā­na­bhi­nna­kā­la­m api dṛ­ṣṭa­tvā­d iti cet | kim evaṃ kasya sa­ha­kā­ri na syāt | pitā<span type="hard-break">- </span><lb n="55,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,24</span>ma­hā­de­r api hi ja­na­ka­tva­m a­ni­vā­ryaṃ vi­ro­dhā­bhā­vā­t | tato nāṃ­ka­mā­lā sū­ryā­di­gra­ha­ṇā­kā­ra­bhe­de sādhyaṃ liṃgaṃ <lb n="55,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,25</span>sva­bhā­va­kā­rya­tvā­bhā­vā­t | ta­da­sva­bhā­va­kā­rya­tve pi ta­da­vi­nā­bhā­vā­t sa tatra liṃgam ity apare | teṣām api kuto <lb n="55,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,26</span>vyāpter grahaḥ ? na tāvat pra­tya­kṣa­to­, bhāvino tītasya vā sū­ryā­di­gra­ha­ṇā­kā­ra­bhe­da­syā­sma­dā­dya­pra­tya­kṣa­tvā­t | nāpy anu<span type="hard-break">- </span><lb n="55,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,27</span>mānād a­na­va­sthā­nu­ṣaṃ­gā­t | yadi punar ā­ga­mā­t ta­dvyā­pti­gra­ha­s tadā yu­ktya­nu­gṛ­hī­tā­t ta­da­na­nu­gṛ­hī­tā­d vā ? na tāvad ādyaḥ <lb n="55,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,28</span>pakṣas tatra yukter a­pra­vṛ­tte­s ta­da­saṃ­bha­vā­t | dvi­tī­ya­pa­kṣe svataḥ si­ddha­prā­mā­ṇyā­t parato vā ? na tāvat svataḥ svayam ana<span type="hard-break">- </span><lb n="55,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,29</span>bhya­sta­vi­ṣa­ye '­tyaṃ­ta­pa­ro­kṣe svataḥ prā­mā­ṇyā­si­ddhe­r anyathā ta­da­prā­mā­ṇya­syā­pi svataḥ si­ddhi­pra­saṃ­gā­t | parataḥ siddha<span type="hard-break">- </span><lb n="55,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,30</span>prā­mā­ṇyā­d ā­ga­mā­t ta­dvyā­pti­gra­ha iti cet | kiṃ tatparaṃ pra­vṛ­tti­sā­ma­rthyaṃ bā­dha­kā­bhā­vo vā ? pra­vṛ­tti­sā­ma­rthyaṃ cet, <lb n="55,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,31</span>pha­le­nā­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ sa­jā­tī­ya­jñā­no­tpā­do vā ? pra­tha­ma­ka­lpa­nā­yāṃ kiṃ ta­dvyā­pti­pha­laṃ ? sū­ryā­di­gra­ha­ṇā­nu­mā­na­m iti <lb n="55,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,32</span>cet, so 'yam a­nyo­nya­saṃ­śra­yaḥ | prasiddhe hi ā­ga­ma­sya prāmāṇye tato vyā­pti­gra­hā­d a­nu­mā­ne pra­vṛ­tti­s tatsiddhau <lb n="55,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,33</span>cā­nu­mā­na­pha­le­nā­bhi­saṃ­baṃ­dhā­d ā­ga­ma­sya prā­mā­ṇya­m iti | sa­jā­tī­ya­jñā­no­tpā­daḥ pra­vṛ­tti­sā­ma­rthya­m iti cet, tatsa<span type="hard-break">- </span><lb n="55,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,34</span>jā­tī­ya­jñā­naṃ na tāvat pra­tya­kṣa­to nu­mā­na­to vā, a­na­va­sthā­nu­ṣaṃ­gā­t­, ta­da­nu­mā­na­syā­pi vyā­pti­gra­ha­ṇa­pū­rva­ka­tvā­t | <lb n="55,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 055,35</span>ta­dvyā­pte­r api ta­dā­ga­mā­d eva gra­ha­ṇa­saṃ­bha­vā­t ta­dā­ga­ma­syā­pi sa­jā­tī­ya­jñā­no­tpā­dā­d eva pra­mā­ṇa­tvāṃ­gī­ka­ra­ṇā­t | <pb n="056"/><lb n="56,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,01</span>bā­dha­kā­bhā­vaḥ para iti cet, tarhi svato bhyā­sa­sā­ma­rthya­si­ddhā­d bā­dha­kā­bhā­vā­t pra­si­ddha­prā­bhā­ṇyā­d ā­ga­mā­d aṃ­ka­mā­lā­yāḥ <lb n="56,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,02</span>sū­ryā­di­gra­ha­ṇā­kā­ra­bhe­de­na vyāptiḥ pa­ri­gṛ­hya­te na punaḥ sū­ryā­di­gra­ha­ṇā­kā­ra­bhe­da eva, iti mu­gdha­bhā­ṣi­ta­m | <lb n="56,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,03</span>tato na viṣamo 'yam u­pa­nyā­so dṛ­ṣṭāṃ­ta­dā­rṣṭāṃ­ti­ka­yo­r ā­ga­mā­t saṃ­pra­tya­ya­pra­si­ddheḥ | sā­mā­nya­to­dṛ­ṣṭā­nu­mā­nā­c ca <lb n="56,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,04</span>nirvāṇaṃ pra­tī­ya­te | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_333"><l ana="bt" n="bt_1.0.254ab"><lb n="56,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.254ab</span>śā­rī­ra­mā­na­sā­sā­ta­pra­vṛ­tti­r vi­ni­va­rta­te | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.254cd"><lb n="56,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.254cd</span>kvacit ta­tkā­ra­ṇā­bhā­vā­d gha­ṭī­yaṃ­tra­pra­vṛ­tti­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">254</ref> || </l></lg><p n="a_334" rend="justify"><lb n="56,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,07</span>yathā gha­ṭī­yaṃ­tra­sya pra­vṛ­tti­r bhra­ma­ṇa­la­kṣa­ṇā sva­kā­ra­ṇa­syā­ra­ga­rta­bhra­ma­ṇa­sya vi­ni­vṛ­tte­r ni­va­rta­te tathā kvacij jīve <lb n="56,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,08</span>śā­rī­ra­mā­na­sā­sā­ta­pra­vṛ­tti­r api ca­tu­rga­tya­ra­ga­rta­bhra­ma­ṇa­sya | tat tat kāraṇaṃ kuta iti cet, tadbhāva eva bhāvāc chārīra<span type="hard-break">- </span><lb n="56,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,09</span>mā­na­sā­sā­ta­bhra­ma­ṇa­sya | na hi ta­cca­tu­rga­tya­ra­ga­rta­bhra­ma­ṇā­bhā­ve saṃ­bha­va­ti | ma­nu­ṣya­sya ma­nu­ṣya­ga­ti­vā­lyā­di­vi­va­rta<span type="hard-break">- </span><lb n="56,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,10</span>pa­rā­va­rta­ne saty eva ta­syo­pa­laṃ­bhā­t | ta­dva­tti­rya­ksu­ra­nā­ra­kā­ṇā­m api | yathā sva­ti­rya­gga­tyā­di­ṣu nā­nā­pa­ri­ṇā­ma­pra­va­rta­ne <lb n="56,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,11</span>sati ta­tta­tsaṃ­ve­da­naṃ iti na tasya ta­da­kā­ra­ṇa­tvaṃ | ta­nni­vṛ­ttiḥ kuta iti cet, sva­kā­ra­ṇa­sya ka­rmo­da­ya­bhra­ma­ṇa­sya <lb n="56,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,12</span>nivṛtteḥ | ba­lī­va­rda­bhra­ma­ṇa­sya nivṛttau ta­tkā­ryā­ra­ga­rta­bhra­ma­ṇa­ni­vṛ­tti­va­t | na ca ca­tu­rga­tya­ra­ga­rta­bhra­ma­ṇaṃ ka­rmo­da­ya­bhra­ma­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="56,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,13</span>ni­mi­tta­m ity asiddhaṃ dṛ­ṣṭa­kā­ra­ṇa­vya­bhi­cā­re sati tasya ka­dā­ci­d bhāvāt | tasya kā­ra­ṇa­tve dṛ­ṣṭa­kā­ra­ṇa­tve vā tada<span type="hard-break">- </span><lb n="56,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,14</span>yogāt | ta­nni­vṛ­ttiḥ punas ta­tkā­ra­ṇa­mi­thyā­da­rśa­nā­dī­nāṃ sa­mya­gda­rśa­nā­di­pra­ti­pa­kṣa­bhā­va­nā­sā­tmī­bhā­vā­t kasyaci<span type="hard-break">- </span><lb n="56,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,15</span>d u­tpa­dya­ta iti sa­ma­rtha­yi­ṣya­mā­ṇa­tvā­t tatsiddhiḥ | pra­kṛ­ta­he­toḥ kuṃ­bha­kā­ra­ca­krā­di­bhrāṃ­tyā­nai­kāṃ­taḥ­, sva­kā­ra­ṇa­sya <lb n="56,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,16</span>kuṃ­bha­kā­ra­sya vyā­pā­ra­sya ni­vṛ­ttā­v api ta­da­ni­vṛ­tti­da­rśa­nā­t | iti cet —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_335"><l ana="bt" n="bt_1.0.255ab"><lb n="56,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.255ab</span>na kuṃ­bha­kā­ra­ca­krā­di­bhrāṃ­tyā­nai­kāṃ­ta­saṃ­bha­vaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.255cd"><lb n="56,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.255cd</span>ta­tkā­ra­ṇa­sya vegasya bhāve tasyāḥ sa­mu­dbha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">255</ref> || </l></lg><p n="a_336" rend="justify"><lb n="56,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,19</span>na hi sarvā ca­krā­di­bhrāṃ­tiḥ kuṃ­bha­kā­ra­ka­ra­vyā­pā­ra­kā­ra­ṇi­kā­, pra­tha­mā­yā eva tasyās ta­thā­bhā­vā­t­, u­tta­ro­tta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="56,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,20</span>bhrāṃteḥ pū­rva­pū­rva­bhrāṃ­tyā­hi­ta­ve­ga­kṛ­ta­tvā­va­lo­ka­nā­t | na cottarā tadbhrāṃtiḥ sva­kā­ra­ṇa­sya vegasya bhāve sa­mu­dbha­va­ti­, <lb n="56,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,21</span>tadbhāva eva tasyāḥ sa­mu­dbha­va­da­rśa­nā­t | tato na tayā hetor vya­bhi­cā­raḥ | pā­va­kā­pā­ye pi dhūmena go­pā­la­gha­ṭi<span type="hard-break">- </span><lb n="56,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,22</span>kā­di­ṣū­pa­la­bhya­mā­ne­nā­nai­kāṃ­ta ity apy a­ne­nā­pā­staṃ | śā­rī­ra­mā­na­sā­sā­ta­pra­vṛ­tteḥ pa­rā­pa­ro­tpa­tte­r u­pā­ya­pra­ti­ṣe­dhya­tvā­t­, <lb n="56,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,23</span>saṃ­ci­tā­yā­s tu pha­lo­pa­bho­ga­taḥ pra­kṣa­yā­t | na cā­pū­rva­dhū­mā­di­pra­vṛ­ttiḥ sva­kā­ra­ṇa­pā­va­kā­de­r abhāve pi na ni­va­rta­te <lb n="56,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,24</span>yato vya­bhi­cā­raḥ syāt || </p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_337"><l ana="bt" n="bt_1.0.256ab"><lb n="56,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.256ab</span>ato nu­mā­na­to py asti mo­kṣa­sā­mā­nya­sā­dha­na­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.256cd"><lb n="56,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.256cd</span>sā­rva­jñā­di­vi­śe­ṣa­s tu tatra pūrvaṃ pra­sā­dhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">256</ref> || </l></lg><p n="a_338" rend="justify"><lb n="56,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,27</span>na hi ni­ra­va­dyā­d a­nu­mā­nā­t sā­dhya­si­ddhau saṃdehaḥ saṃ­bha­va­ti | ni­ra­va­dyaṃ ca mo­kṣa­sā­mā­nye '­nu­mā­naṃ ni­ra­va­dya<span type="hard-break">- </span><lb n="56,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,28</span>he­tu­sa­mu­ttha­tvā­d ity ato nu­mā­nā­t tasya siddhir asty eva na ke­va­la­m ā­ga­mā­t | sa­rva­jña­tvā­di­mo­kṣa­vi­śe­ṣa­sā­dha­naṃ tu <lb n="56,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,29</span>prāg e­vo­kta­m iti ne­ho­cya­te | </p><p n="a_339" rend="justify"><lb n="56,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,30</span>tatsiddheḥ pra­kṛ­to­pa­yo­gi­tva­m u­pa­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_340"><l ana="bt" n="bt_1.0.257ab"><lb n="56,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.257ab</span>evaṃ sā­dhī­ya­sī sādhoḥ prāg e­vā­sa­nn a­ni­rvṛ­teḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.0.257cd"><lb n="56,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.0.257cd</span>ni­vā­ṇo­pā­ya­ji­jñā­sā ta­tsū­tra­sya pra­va­rti­kā || <ref type="no-bt" rend="b">257</ref> || </l></lg><p n="a_341" rend="justify"><lb n="56,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,33</span>sa­rva­syā­dvā­di­nā­m eva pra­mā­ṇa­to mokṣasya siddhau ta­trā­dhi­kṛ­ta­sya sā­dho­ru­pa­yo­ga­sva­bhā­va­syā­sa­nna­ni­rvā­ṇa­sya <lb n="56,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 056,34</span>pra­jñā­ti­śa­ya­va­to hitam u­pa­li­psoḥ śreyasā yo­kṣya­mā­ṇa­sya sākṣād a­sā­kṣā­d vā pra­bu­ddhā­śe­ṣa­ta­ttvā­rtha­pra­kṣī­ṇa­ka­lma­ṣa<span type="hard-break">- </span><pb n="057"/><lb n="57,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,01</span>pa­rā­pa­ra­gu­ru­pra­vā­ha­sa­bhā­m a­dhi­ti­ṣṭha­to nirvāṇe vi­pra­ti­pa­ttya­bhā­vā­t tanmārge vi­vā­dā­t ta­tpra­ti­pi­tsā­pra­ti­baṃ­dha­ka­vi­dhvaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="57,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,02</span>sāt sā­dhī­ya­sī pra­ti­pi­tsā | sā ca ni­rvā­ṇa­mā­rgo­pa­de­śa­sya pra­va­rti­kā | satyām eva tasyāṃ pra­ti­pā­dya­sya tatprati<span type="hard-break">- </span><lb n="57,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,03</span>pā­da­ka­sya ya­tho­kta­syā­di­sū­tra­pra­va­rta­ka­tvo­pa­pa­tte­r anyathā ta­da­pra­va­rta­nā­d iti pra­ti­pa­tta­vyaṃ pra­mā­ṇa­ba­lā­ya ttatvāt | </p><p ana="sbt" n="sbt_1.1 a_342" rend="justify"><lb n="57,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.1 </span>sa­mya­gda­rśa­na­jñā­na­cā­ri­trā­ṇi mo­kṣa­mā­rgaḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">1</ref> || </p><p n="a_343" rend="justify"><lb n="57,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,05</span>tatra sa­mya­gda­rśa­na­sya kā­ra­ṇa­bhe­da­la­kṣa­ṇā­nāṃ va­kṣya­mā­ṇa­tvā­d i­ho­dde­śa­mā­tra­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_344"><l ana="bt" n="bt_1.1.1"><lb n="57,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.1</span>pra­ṇi­dhā­na­vi­śe­ṣo­ttha­dvai­vi­dhyaṃ rūpam ātmanaḥ | ya­thā­sthi­tā­rtha­śra­ddhā­naṃ sa­mya­gda­rśa­na­m u­ddi­śe­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_345" rend="justify"><lb n="57,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,07</span>pra­ṇi­dhā­naṃ vi­śu­ddha­m a­dhya­va­sā­naṃ­, tasya viśeṣaḥ pa­ro­pa­de­śā­na­pe­kṣa­tvaṃ ta­da­pe­kṣa­tvaṃ ca, tasmād utthā yasya <lb n="57,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,08</span>ta­tpra­ṇi­dhā­na­vi­śe­ṣo­tthaṃ | dve vidho prakārau ni­sa­rgā­dhi­ga­ma­ja­vi­ka­lpā­d yasya ta­ddvi­vi­dhaṃ­, tasya bhāvo dvai­vi­dhyaṃ­; <lb n="57,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,09</span>pra­ṇi­dhā­na­vi­śe­ṣo­tthaṃ dvai­vi­dhya­m asyeti pra­ṇi­dhā­na­vi­śe­ṣo­ttha­dvai­vi­dhyaṃ­, tac cātmano rūpaṃ | ya­thā­sthi­tā­rthā­s tattvārthā<span type="hard-break">- </span><lb n="57,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,10</span>s teṣāṃ śraddhānaṃ sa­mya­gda­rśa­na­m i­ho­dde­ṣṭa­vyaṃ tathaiva ni­rdo­ṣa­va­kṣya­mā­ṇa­tvā­t || </p><p n="a_346" rend="justify"><lb n="57,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,11</span>sa­mya­gjñā­na­la­kṣa­ṇa­m iha ni­ru­kti­la­bhyaṃ vyā­ca­ṣṭe­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_347"><l ana="bt" n="bt_1.1.2"><lb n="57,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.2</span>svā­rthā­kā­ra­pa­ri­cche­do niścito bā­dha­va­rji­taḥ | sadā sarvatra sarvasya sa­mya­gjñā­na­m a­ne­ka­dhā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_348" rend="justify"><lb n="57,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,13</span>pa­ri­cche­daḥ sa­mya­gjñā­naṃ na punaḥ phalam eva tato nu­mī­ya­mā­naṃ parokṣaṃ sa­mya­gjñā­na­m iti tasya ni­rā­ka­ra­ṇā­t | <lb n="57,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,14</span>sa cā­kā­ra­sya bhedasya na punar a­nā­kā­ra­sya kiṃcid iti pra­ti­bhā­sa­mā­na­sya pa­ri­cche­daḥ tasya da­rśa­na­tve­na vakṣya<span type="hard-break">- </span><lb n="57,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,15</span>mā­ṇa­tvā­t | svā­kā­ra­syai­va pa­ri­cche­daḥ so rthā­kā­ra­syai­va veti ca nā­va­dhā­ra­ṇī­yaṃ tasya ta­ttva­pra­ti­kṣe­pā­t | <lb n="57,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,16</span>saṃ­śa­yi­to '­kiṃ­ci­tka­ro vā svā­rthā­kā­ra­pa­ri­cche­da­s tad iti ca na pra­sa­jya­te­, niścita iti vi­śe­ṣa­ṇā­t | viparya<span type="hard-break">- </span><lb n="57,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,17</span>yātmā sa tathā syād iti cen na, bā­dha­va­rji­ta iti va­ca­nā­t | bā­dha­ko­tpa­tteḥ pūrvaṃ sa eva tathā prasakta iti <lb n="57,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,18</span>cen na, sadeti vi­śe­ṣa­ṇā­t | kvacid vi­pa­rī­ta­svā­rthā­kā­ra­pa­ri­cche­do niścito de­śāṃ­ta­ra­ga­ta­sya sarvadā taddeśa<span type="hard-break">- </span><lb n="57,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,19</span>m a­vā­pnu­va­taḥ sadā bā­dha­ka­va­rji­taḥ sa­mya­gjñā­naṃ bhaved iti ca na śaṃ­ka­nī­yaṃ­, sa­rva­tre­ti va­ca­nā­t | ka­sya­ci­d ati<span type="hard-break">- </span><lb n="57,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,20</span>mū­ḍha­ma­na­saḥ sadā sarvatra bā­dha­ka­ra­hi­to pi so stīti ta­da­va­stho ti­pra­saṃ­ga iti cen na, sa­rva­sye­ti va­ca­nā­t | <lb n="57,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,21</span>tad ekam eva sa­mya­gjñā­na­m iti ca pra­kṣi­pta­m a­ne­ka­dhe­ti va­ca­nā­t | tatra ni­ści­ta­tvā­di­vi­śe­ṣa­ṇa­tvaṃ sa­mya­ggra­ha­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="57,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,22</span>l labdhaṃ | svā­rthā­kā­ra­pa­ri­cche­da­s tu jñā­na­gra­ha­ṇā­t­, ta­dvi­pa­rī­ta­sya jñā­na­tvā­yo­gā­t | </p><p n="a_349" rend="justify"><lb n="57,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,23</span>samyak cāritraṃ ni­ru­kti­ga­mya­la­kṣa­ṇa­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_350"><l ana="bt" n="bt_1.1.3"><lb n="57,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.3</span>bha­va­he­tu­pra­hā­ṇā­ya ba­hi­ra­bhya­nta­ra­kri­yā­– | vi­ni­vṛ­ttiḥ paraṃ sa­mya­kcā­ri­traṃ jñānino matam || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_351" rend="justify"><lb n="57,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,25</span>vi­ni­vṛ­ttiḥ sa­mya­kcā­ri­tra­m ity u­cya­mā­ne śī­rṣā­pa­hā­rā­di­ṣu sva­śī­rṣā­di­dra­vya­ni­vṛ­ttiḥ sa­mya­ktvā­di­sva­gu­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="57,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,26</span>ni­vṛ­tti­ś ca tan mā bhūd iti kri­yā­gra­ha­ṇaṃ | ba­hiḥ­kri­yā­yāḥ kā­ya­vā­gyo­ga­rū­pā­yā e­vā­bhyaṃ­ta­ra­kri­yā­yā eva ca <lb n="57,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,27</span>ma­no­yo­ga­rū­pā­yā vi­ni­vṛ­ttiḥ samyak ... <lb n="57,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,28</span>kri­yā­ni­vṛ­tti­r api na samyak ... <lb n="57,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,29</span>iti va­ca­nā­t | pra­śa­sta­jñā­na­sya sā­ti­śa­ya­jñā­na­sya vā saṃ­sā­ra­kā­ra­ṇa­vi­ni­vṛ­ttiṃ pra­tyā­gū­rṇa­sya jñā­na­va­to bāhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="57,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,30</span>bhyaṃ­ta­ra­kri­yā­vi­śe­ṣo pa­ra­ma­syai­va sa­mya­kcā­ri­tra­tva­pra­kā­śa­nā­t­, anyathā ta­dā­bhā­sa­tva­si­ddheḥ | sa­mya­gvi­śe­ṣa­ṇā­d iha <lb n="57,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,31</span>jñā­nā­śra­ya­tā bha­va­he­tu­pra­hā­ṇa­tā ca labhyate | cā­ri­tra­śa­bdā­d ba­hi­ra­bhyaṃ­ta­ra­kri­yā­vi­ni­vṛ­tti­tā sa­mya­kcā­ri­tra­sya <lb n="57,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 057,32</span>siddhā ta­da­bhā­ve ta­dbhā­vā­nu­pa­pa­tteḥ | </p><p n="a_352" rend="justify"><pb n="058"/><lb n="58,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,01</span>saṃprati mo­kṣa­śa­bdaṃ vyā­ca­ṣṭe­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_353"><l ana="bt" n="bt_1.1.4"><lb n="58,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.4</span>niḥ­śe­ṣa­ka­rma­ni­rmo­kṣaḥ svā­tma­lā­bho '­bhi­dhī­ya­te | mokṣo jīvasya nābhāvo na gu­ṇā­bhā­va­mā­tra­ka­m || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_354" rend="justify"><lb n="58,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,03</span>na ka­ti­pa­ya­ka­rma­ni­rmo­kṣo '­nu­pa­ca­ri­to mokṣaḥ pra­tī­ya­te sa niḥ­śe­ṣa­ka­rma­ni­rmo­kṣa iti va­ca­nā­t | nāpy a<span type="hard-break">- </span><lb n="58,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,04</span>svā­tma­lā­bhaḥ sa svā­tma­lā­bhaḥ iti śruteḥ | pra­dī­pa­ni­rvā­ṇa­va­t sa­rva­thā­py a­bhā­va­ś ci­tta­saṃ­tā­na­sya mokṣo na punaḥ <lb n="58,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,05</span>sva­rū­pa­lā­bha ity etan na hi yu­kti­ma­t­, ta­tsā­dha­na­syā­ga­ma­ka­tvā­t | nāpi bu­ddhyā­di­vi­śe­ṣa­gu­ṇā­bhā­va­mā­tra­m ātmanaḥ <lb n="58,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,06</span>sa­ttvā­di­gu­ṇā­bhā­va­mā­traṃ vā mokṣaḥ, sva­rū­pa­lā­bha­sya mo­kṣa­to­pa­pa­tteḥ | sva­rū­pa­sya cā­naṃ­ta­jñā­nā­di­ka­daṃ­ba­ka­syā­tma­ni <lb n="58,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,07</span>vya­va­sthi­ta­tvā­t | nāsti mokṣo '­nu­pa­la­bdheḥ kha­ra­vi­ṣā­ṇa­va­d iti cet na, sa­rva­pra­mā­ṇa­ni­vṛ­tte­r a­nu­pa­la­bdhe­r a­si­ddha­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="58,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,08</span>d ā­ga­mā­nu­mā­no­pa­la­bdheḥ sā­dhi­ta­tvā­t­, pra­tya­kṣa­ni­vṛ­tte­r a­nu­pa­la­bdhe­r a­nai­kāṃ­ti­ka­tvā­t­, sa­ka­la­śi­ṣṭā­nā­m a­pra­tya­kṣe­ṣv artheṣu <lb n="58,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,09</span>sa­dbhā­vo­pa­ga­mā­t | ta­da­nu­pa­ga­me sva­sa­ma­ya­vi­ro­dhā­t | na hi sāṃ­khyā­di­sa­ma­ye sma­dā­dya­pra­tya­kṣaḥ kaścid artho na <lb n="58,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,10</span>vidyate | cā­rvā­ka­sya na vidyata iti cet, kiṃ punas tasya sva­gu­ru­pra­bhṛ­tiḥ pratyakṣaḥ | ka­sya­ci­t pratyakṣa iti <lb n="58,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,11</span>cet, bhavataḥ ka­sya­ci­t pra­tya­kṣa­tā pratyakṣā na vā ? na tāvat pra­tya­kṣā­, a­tīṃ­dri­ya­tvā­t | sā na pratyakṣā cet <lb n="58,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,12</span>yady asti tadā ta­yai­vā­nu­pa­la­bdhi­r a­nai­kāṃ­ti­kī | nāsti cet tarhi gu­rvā­da­yaḥ ka­sya­ci­d a­pra­tya­kṣāḥ saṃtīty āyātaṃ | <lb n="58,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,13</span>kathaṃ ca tair a­nai­kāṃ­tā­nu­pa­la­bdhi­r mo­kṣā­bhā­vaṃ sā­dha­ye­d yato mokṣo '­pra­si­ddha­tvā­d ya­tho­kta­la­kṣa­ṇe­na lakṣyo na bhavet || </p><p n="a_355" rend="justify"><lb n="58,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,14</span>kaḥ punas tasya mārga ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_356"><l ana="bt" n="bt_1.1.5"><lb n="58,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.5</span>svā­bhi­pre­ta­pra­de­śā­pte­r upāyo ni­ru­pa­dra­vaḥ | sadbhiḥ pra­śa­sya­te mārgaḥ kumārgo nyo va­ga­mya­te || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_357" rend="justify"><lb n="58,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,16</span>na hi svayam a­na­bhi­pre­ta­pra­de­śā­pte­r upāyo '­bhi­pre­ta­pra­de­śā­pte­r upāyo vā mārgo nāma sarvasya sa­rva­mā­rga­tva­pra­saṃ­gā­t | <lb n="58,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,17</span>nāpi ta­du­pā­ya eva so padravaḥ sadbhiḥ pra­śa­sya­te tasya ku­mā­rga­tvā­t | tathā ca mā­rge­ra­n ve­ṣa­ṇa­kri­ya­sya karaṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="58,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,18</span>sā­dha­ne­ṣyaṃ­ti ? sati mārgyate '­ne­nā­nvi­ṣya­te '­bhi­pre­taḥ pradeśa iti mārgaḥ, śu­ddhi­ka­rma­ṇo vā mṛjer mṛṣṭaḥ śuddho<span type="hard-break">- </span><lb n="58,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,19</span>'sāv iti mārgaḥ prasiddho bhavati | na ce­vā­rthā­bhyaṃ­ta­rī­ka­ra­ṇā­t sa­mya­gda­rśa­nā­dī­ni mo­kṣa­mā­rga iti yuktaṃ, tasya <lb n="58,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,20</span>svayaṃ mā­rga­la­kṣa­ṇa­yu­kta­tvā­t­, pā­ṭa­li­pu­trā­di­mā­rga­syai­va ta­du­pa­me­ya­tvo­pa­pa­tte­r mā­rga­la­kṣa­ṇa­sya ni­ru­pa­dra­va­sya kārtsnyato <lb n="58,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,21</span>'­saṃ­bha­vā­t | ta­de­ka­de­śa­da­rśa­nā­t tatra ta­du­pa­mā­na­pra­vṛ­tteḥ | pra­si­ddha­tvā­d u­pa­mā­naṃ pā­ṭa­li­pu­trā­di­mā­rgo '­pra­si­ddha­tvā­n mokṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="58,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,22</span>mārgo stū­pa­me­ya iti cen na, mo­kṣa­mā­rga­sya pra­mā­ṇa­taḥ pra­si­ddha­tvā­t | sa­mu­drā­de­r a­si­ddha­syā­py u­pa­mā­na­tva­da­rśa­nā­t <lb n="58,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,23</span>ta­dā­ga­mā­deḥ pra­si­ddha­syo­pa­me­ya­tva­pra­tī­teḥ | na hi sarvasya ta­dā­ga­mā­di­va­tsa­mu­drā­da­yaḥ pra­tya­kṣa­taḥ prasiddhāḥ | <lb n="58,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,24</span>sa­mu­drā­de­r a­pra­tya­kṣa­syā­pi ma­ha­ttvā­d u­pa­mā­na­tvaṃ ta­dā­ga­mā­deḥ pra­tya­kṣa­syā­py u­pa­me­ya­tva­m iti cet, tarhi mo­kṣa­mā­rga­sya <lb n="58,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,25</span>ma­ha­ttvā­d u­pa­mā­na­tvaṃ yuktam i­ta­ra­mā­rga­syo­pa­me­ya­tva­m iti na mārga iva mārgo yaṃ svayaṃ pra­dhā­na­mā­rga­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_358"><l ana="bt" n="bt_1.1.6"><lb n="58,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.6</span>tatra bhe­da­vi­va­kṣā­yāṃ sva­vi­va­rta­vi­va­rti­noḥ | darśanaṃ jñānam ity eṣaḥ śabdaḥ ka­ra­ṇa­sā­dha­naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.7"><lb n="58,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.7</span>puṃso vi­va­rta­mā­na­sya śra­ddhā­na­jñā­na­ka­rma­ṇā | svayaṃ ta­ccha­kti­bhe­da­sya sāvidhyena pra­va­rta­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.8"><lb n="58,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.8</span>ka­ra­ṇa­tvaṃ na bādhyeta vanher da­ha­na­ka­rma­ṇā | svayaṃ vi­va­rta­mā­na­sya dā­ha­śa­kti­vi­śe­ṣa­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_359" rend="justify"><lb n="58,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,29</span>yathā vanher da­ha­na­kri­ya­yā pa­ri­ṇa­ma­taḥ svayaṃ da­ha­na­śa­kti­vi­śe­ṣa­sya ta­tsā­vi­dhye­na va­rta­mā­na­sya sā­gha­ka­ta­ma­tvā­t <lb n="58,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,30</span>ka­ra­ṇa­tvaṃ na bā­dhya­te­, ta­thā­tma­naḥ śra­ddhā­na­jñā­na­kri­ya­yā svayaṃ pa­ri­ṇa­ma­taḥ sāṃ­vi­dhye­na va­rta­mā­na­sya śra­ddhā­na­jñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="58,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,31</span>śa­kti­vi­śe­ṣa­syā­pi sā­dha­ka­ta­ma­tvā­vi­śe­ṣā­t | tato da­rśa­nā­di­pa­de­ṣu vyā­khyā­tā­rthe­ṣu darśanaṃ jñānam ity eṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="58,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,32</span>s tāvac chabdaḥ ka­ra­ṇa­sā­dha­no va­ga­mya­te­; da­rśa­na­śu­ddhi­śa­kti­vi­śe­ṣa­sa­nni­dhā­ne ta­ttvā­rthā­n paśyati śraddhatte '­ne­nā­tme­ti <lb n="58,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,33</span>da­rśa­naṃ­, jñā­na­śu­ddhi­śa­kti­vi­śe­ṣa­sa­nni­dhā­ne jānāty a­ne­ne­ti jñānam iti | nanv evaṃ sa eva kartā sa eva <lb n="58,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 058,34</span><pb n="059"/><lb n="59,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,01</span>ka­ra­ṇa­m ity āyātaṃ tac ca vi­ru­ddha­m eveti cet na, sva­pa­ri­ṇā­ma­pa­ri­ṇā­mi­no­r bhe­da­vi­va­kṣā­yāṃ ta­thā­bhi­dhā­nā­t | <lb n="59,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,02</span>da­rśa­na­jñā­na­pa­ri­ṇā­mo hi ka­ra­ṇa­m ātmanaḥ kartuḥ ka­thaṃ­ci­d bhinnaṃ vanher da­ha­na­pa­ri­ṇā­ma­va­t | katham a­nya­thā­'­gni­r da­ha­tī­ndha­naṃ <lb n="59,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,03</span>dā­ha­pa­ri­ṇā­me­ne­ty a­vi­bha­kta­ka­rtṛ­kaṃ ka­ra­ṇa­m u­pa­pa­dya­te | syān mataṃ | vi­vā­dā­pa­nnaṃ karaṇaṃ kartuḥ sarvathā bhinnaṃ <lb n="59,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,04</span>ka­ra­ṇa­tvā­d vi­bha­kta­ka­ra­ṇa­va­d iti | tad ayuktaṃ | hetor a­tī­ta­kā­la­tvā­t | pra­tya­kṣa­to jñā­nā­di­ka­ra­ṇa­syā­tmā­deḥ kartuḥ <lb n="59,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,05</span>ka­thaṃ­ci­d a­bhi­nna­sya pratīteḥ | sa­ma­vā­yā­t tathā pra­tī­ti­r iti cen na, ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmyā­d anyasya sa­ma­vā­ya­sya nirā<span type="hard-break">- </span><lb n="59,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,06</span>ka­ra­ṇā­t | pa­kṣa­syā­nu­mā­na­bā­dhi­ta­tvā­c ca nāyaṃ hetuḥ | tathā hi | ka­ra­ṇa­śa­ktiḥ śa­kti­ma­taḥ ka­thaṃ­ci­d abhinnā <lb n="59,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,07</span>ta­ccha­kti­tvā­t­, yā tu na tathā sā na ta­ccha­kti­r yathā vyaktir anyā, ta­ccha­kti­ś cātmādeḥ ka­ra­ṇa­śa­kti­s tasmāc cha<span type="hard-break">- </span><lb n="59,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,08</span>ktimataḥ ka­thaṃ­ci­d abhinnā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_360"><l ana="bt" n="bt_1.1.9"><lb n="59,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.9</span>nanv evam ātmano jñā­na­śa­ktau jñā­na­dhva­ni­r yadi | ta­dā­rtha­gra­ha­ṇaṃ naiva ka­ra­ṇa­tvaṃ pra­pa­dya­te || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_361" rend="justify"><lb n="59,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,10</span>na hy a­rtha­gra­ha­ṇa­śa­kti­r jñānam a­nya­tro­pa­cā­rā­t­, pa­ra­mā­rtha­to rtha­gra­ha­ṇa­sya jñā­na­tva­vya­va­sthi­teḥ­, ta­du­kta­m a­rtha­gra­ha­ṇaṃ buddhi<span type="hard-break">- </span><lb n="59,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,11</span>r iti, tato na jñā­na­śa­ktau jñā­na­śa­bdaḥ pra­va­rta­te yena tasya ka­ra­ṇa­sā­dha­na­tā syā­dvā­di­nāṃ siddhyet | pu­ru­ṣā­d bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="59,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,12</span>nnasya tu jñānasya gu­ṇa­syā­rtha­pra­mi­tau sā­dha­ka­ta­ma­tvā­t ka­ra­ṇa­tvaṃ yuktaṃ, tathā pra­tī­te­r bā­dha­kā­bhā­vā­t | bhavatu <lb n="59,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,13</span>jñā­na­śa­ktiḥ karaṇaṃ tathāpi na sā kartuḥ ka­thaṃ­ci­d abhinnā yujyate || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_362"><l ana="bt" n="bt_1.1.10"><lb n="59,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.10</span>śaktiḥ kārye hi bhāvānāṃ sānnidhyaṃ sa­ha­kā­ri­ṇaḥ | sā bhinnā tadvato tyaṃtaṃ kā­rya­ta­ś ceti kaścana || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_363" rend="justify"><lb n="59,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,15</span>jñā­nā­di­ka­ra­ṇa­syā­tmā­deḥ sa­ha­kā­ri­ṇaḥ sāṃnidhyaṃ hi śaktiḥ sva­kā­ryo­tpa­ttau na punas tadvat sva­bhā­va­kṛ­tā <lb n="59,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,16</span>śa­kti­ma­taḥ kāryāc cātyaṃtaṃ bhi­nna­tvā­t tasyā iti kaścit || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_364"><l ana="bt" n="bt_1.1.11"><lb n="59,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.11</span>ta­syā­rtha­gra­ha­ṇe śaktir ātmanaḥ kathyate katham | bhe­dā­da­rthāṃ­ta­ra­sye­va saṃ­baṃ­dhā­t so pi kas tayoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_365" rend="justify"><lb n="59,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,18</span>na hy ā­tma­no­tyaṃ­taṃ bhi­nnā­'­rtha­gra­ha­ṇa­śa­kti­s tasyeti vya­pa­de­ṣṭuṃ śakyā | saṃ­baṃ­dha­taḥ śakyeti cet, kas tasyās tena <lb n="59,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,19</span>saṃbaṃdhaḥ ? </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_366"><l ana="bt" n="bt_1.1.12"><lb n="59,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.12</span>saṃyogo dra­vya­rū­pā­yāḥ śakter ātmani manyate | gu­ṇa­ka­rma­sva­bhā­vā­yāḥ sa­ma­vā­ya­ś ca yady asau || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_367" rend="justify"><lb n="59,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,21</span>ca­kṣu­rā­di­dra­vya­rū­pā­yāḥ śakter ā­tma­dra­vye saṃyogaḥ saṃbaṃdho '­ntaḥ­ka­ra­ṇa­saṃ­yo­gā­di­gu­ṇa­rū­pā­yāḥ sa­ma­vā­ya­ś ca <lb n="59,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,22</span>śabdād vi­ṣa­yī­kri­ya­mā­ṇa­rū­pā­yāḥ saṃ­yu­kta­sa­ma­vā­yaḥ sā­mā­nyā­de­ś ca vi­ṣa­yī­kri­ya­mā­ṇa­sya saṃ­yu­kta­sa­ma­ve­ta­sa­ma­vā­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="59,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,23</span>dir yadi mataḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_368"><l ana="bt" n="bt_1.1.13"><lb n="59,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.13</span>tadāpy a­rthāṃ­ta­ra­tve sya saṃ­baṃ­dha­sya kathaṃ nijāt | saṃ­baṃ­dhi­no va­dhā­rye­ta ta­tsaṃ­baṃ­dha­sva­bhā­va­tā || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.14"><lb n="59,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.14</span>saṃ­baṃ­dhāṃ­ta­ra­taḥ sā ced a­na­va­sthā ma­hī­ya­sī | gatvā su­dū­ra­m apy aikyaṃ vācyaṃ saṃ­baṃ­dha­ta­dva­toḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.15"><lb n="59,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.15</span>tathā sati na sā śaktis tadvato tyaṃ­ta­bhe­di­nī | saṃ­baṃ­dhā­bhi­nna­saṃ­baṃ­dhi­rū­pa­tvā­t ta­tsva­rū­pa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l></lg><p n="a_369" rend="justify"><lb n="59,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,27</span>nanu gatvā su­dū­ra­m api saṃ­baṃ­dha­ta­dva­to­r naikyam ucyate ye­nā­tma­no dra­vyā­di­rū­pā śaktis ta­tsaṃ­baṃ­dhā­bhi­nna­sa­mba­ndhi­sva­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="59,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,28</span>tvād abhinnā sā­dhya­te­, pa­rā­pa­ra­saṃ­baṃ­dhā­d eva saṃ­baṃ­dha­sya saṃ­baṃ­dhi­tā­vya­pa­de­śo­pa­ga­mā­t | na caivam a­na­va­sthā­, pra­ti­pa­ttu­r ā<span type="hard-break">- </span><lb n="59,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,29</span>kāṃ­kṣā­ni­vṛ­tteḥ kvacit ka­dā­ci­d a­va­sthā­na­si­ddheḥ­, pra­tī­ti­ni­baṃ­dha­na­tvā­t ta­ttva­vya­va­sthā­yā iti pare | teṣāṃ saṃyo<span type="hard-break">- </span><lb n="59,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,30</span>ga­sa­ma­vā­ya­vya­va­sthai­va tāvan na gha­ṭa­te­, pra­tī­tya­nu­sa­ra­ṇe ya­tho­pa­ga­ma­pra­tī­tya­bhā­vā­t | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_370"><l ana="bt" n="bt_1.1.16"><lb n="59,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.16</span>saṃyogo yu­ta­si­ddhā­nāṃ pa­dā­rthā­nāṃ ya­dī­ṣya­te | sa­ma­vā­ya­s tadā prāptaḥ saṃ­yo­ga­s tāvake mate || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l></lg><p n="a_371" rend="justify"><lb n="59,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 059,32</span>kasmāt sa­ma­vā­yo pi saṃyogaḥ pra­sa­jya­te māmake mate ? </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_372"><l ana="bt" n="bt_1.1.17"><lb n="59,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.17</span>yu­ta­si­ddhi­r hi bhāvānāṃ vi­bhi­nnā­śra­ya­vṛ­tti­tā | da­dhi­kuṃ­ḍā­di­va­t sā ca samānā sa­ma­vā­yi­ṣu || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l></lg><p n="a_373" rend="justify"><pb n="060"/><lb n="60,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,01</span>nanv a­yu­ta­si­ddhā­nāṃ sa­ma­vā­yi­tvā­t sa­ma­vā­yi­nāṃ yu­ta­si­ddhi­r a­si­ddhe­ti cet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_374"><l ana="bt" n="bt_1.1.18"><lb n="60,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.18</span>ta­dva­dvṛ­tti­r gu­ṇā­dī­nāṃ svā­śra­ye­ṣu ca ta­dva­tā­m | yu­ta­si­ddhi­r yadā na syāt ta­dā­nya­trā­pi sā katham || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l></lg><p n="a_375" rend="justify"><lb n="60,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,03</span>gu­ṇyā­di­ṣu gu­ṇā­dī­nāṃ vṛttir gu­ṇyā­dī­nāṃ tu svāśraye vṛttir iti kathaṃ na gu­ṇa­gu­ṇyā­dī­nāṃ sa­ma­vā­yi­nāṃ <lb n="60,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,04</span>yu­ta­si­ddhiḥ ? pṛ­tha­gā­śra­yā­śra­yi­tvaṃ yu­ta­si­ddhi­r iti va­ca­nā­t | tathāpi teṣāṃ yu­ta­si­ddhe­r abhāve da­dhi­kuṃ­ḍā­dī­nā­m api <lb n="60,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,05</span>sā na syād vi­śe­ṣa­la­kṣa­ṇā­bhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_376"><l ana="bt" n="bt_1.1.19"><lb n="60,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.19</span>laukiko de­śa­bhe­da­ś ced yu­ta­si­ddhiḥ pa­ra­spa­ra­m | prāptā rū­pa­ra­sā­dī­nā­m e­ka­trā­yu­ta­si­ddha­tā || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.20"><lb n="60,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.20</span>vibhūnāṃ ca sa­ma­stā­nāṃ sa­ma­vā­ya­s tathā na kim | ka­thaṃ­ci­d a­rtha­tā­dā­tmyā­n nā­vi­ṣva­gbha­va­naṃ param || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l></lg><p n="a_377" rend="justify"><lb n="60,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,08</span>laukiko de­śa­bhe­do yu­ta­si­ddhi­r na śāstrīyo yataḥ sa­ma­vā­yi­nāṃ yu­ta­si­ddhiḥ syād ity e­ta­smi­nn api pakṣe <lb n="60,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,09</span>rū­pā­dī­nā­m ekatra dravye vibhūnāṃ ca sa­ma­stā­nāṃ lau­ki­ka­de­śa­bhe­dā­bhā­vā­d yu­ta­si­ddhe­r a­bhā­va­pra­saṃ­gā­t sa­ma­vā­ya­pra­sa­ktiḥ | <lb n="60,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,10</span>a­vi­ṣva­gbha­va­na­m e­vā­yu­ta­si­ddhi­r vi­ṣva­gbha­va­naṃ yu­ta­si­ddhi­r iti cet, ta­tsa­ma­vā­yi­nāṃ ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmya­m eva siddhaṃ <lb n="60,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,11</span>tataḥ pa­ra­syā­vi­ṣva­gbha­va­na­syā­pra­tī­teḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_378"><l ana="bt" n="bt_1.1.21"><lb n="60,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.21</span>tad e­vā­bā­dhi­ta­jñā­na­m ārūḍhaṃ śa­kti­ta­dva­toḥ | sarvathā bhedam āhaṃti pra­ti­dra­vya­m a­ne­ka­dhā || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l></lg><p n="a_379" rend="justify"><lb n="60,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,13</span>ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmya­m eva sa­ma­vā­yi­nā­m ekam amūrtaṃ sa­rva­ga­ta­m i­he­da­m iti pra­tya­ya­ni­mi­ttaṃ sa­ma­vā­yo '­rtha­bhe­dā­bhā­vā­d iti <lb n="60,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,14</span>mā­maṃ­sta­, tasya pra­ti­dra­vya­m a­ne­ka­pra­kā­ra­tvā­t­, ta­thai­vā­bā­dhi­ta­jñā­nā­rū­ḍha­tvā­t | mū­rti­ma­ddra­vya­pa­ryā­ya­tā­dā­tmyaṃ hi <lb n="60,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,15</span>mū­rti­ma­j jāyate nā­mū­rtaṃ­, a­mū­rta­dra­vya­pa­ryā­ya­tā­dā­tmyaṃ punar a­mū­rta­m eva, tathā sa­rva­ga­ta­dra­vya­pa­ryā­ya­tā­dā­tmyaṃ sa­rva­ga­taṃ­, <lb n="60,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,16</span>a­sa­rva­ga­ta­dra­vya­pa­ryā­ya­tā­dā­tmyaṃ punar a­sa­rva­ga­ta­m eva, tathā ce­ta­ne­ta­ra­dra­vya­pa­ryā­ya­tā­dā­tmyaṃ ce­ta­ne­ta­ra­rū­pa­m ity a<span type="hard-break">- </span><lb n="60,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,17</span>nekadhā tatsiddhaṃ śa­kti­ta­dva­toḥ sarvathā bhedam āhaṃty eva || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_380"><l ana="bt" n="bt_1.1.22"><lb n="60,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.22</span>tato rtha­gra­ha­ṇā­kā­rā śaktir jñānam i­hā­tma­naḥ | ka­ra­ṇa­tve­na nirdiṣṭā na viruddhā ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l></lg><p n="a_381" rend="justify"><lb n="60,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,19</span>na hy aṃ­ta­raṃ­ga­ba­hi­raṃ­gā­rtha­gra­ha­ṇa­rū­pā­tma­no jñā­na­śa­ktiḥ ka­ra­ṇa­tve­na ka­thaṃ­ci­n ni­rdi­śya­mā­nā vi­ru­dhya­te­, sarvathā <lb n="60,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,20</span>śa­kti­ta­dva­to­r bhedasya pra­ti­ha­na­nā­t | nanu ca jñā­na­śa­kti­r yadi pratyakṣā tadā sa­ka­la­pa­dā­rtha­śa­kteḥ pra­tya­kṣa­tva­pra­saṃ­gā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="60,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,21</span>nu­me­ya­tva­vi­ro­dhaḥ | pra­mā­ṇa­bā­dhi­taṃ ca śakteḥ pra­tya­kṣa­tvaṃ | tathā hi­–­jñā­na­śa­kti­r na pra­tya­kṣā­sma­dā­deḥ śakti<span type="hard-break">- </span><lb n="60,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,22</span>tvāt pā­va­kā­de­r da­ha­nā­di­śa­kti­va­t | na sā­dhya­vi­ka­la­m u­dā­ha­ra­ṇaṃ pā­va­kā­di­da­ha­nā­di­śa­kteḥ pra­tya­kṣa­tve kasya<span type="hard-break">- </span><lb n="60,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,23</span>cit tatra saṃ­śa­yā­nu­pa­pa­tteḥ | yadi punar a­pra­tya­kṣā jñā­na­śa­kti­s tadā tasyāḥ ka­ra­ṇa­jñā­na­tve prā­bhā­ka­ra­ma­ta­si­ddhiḥ­, tatra <lb n="60,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,24</span>ka­ra­ṇa­jñā­na­sya pa­ro­kṣa­tva­vya­va­sthi­teḥ pha­la­jñā­na­sya pra­tya­kṣa­tvo­pa­ga­mā­t | tataḥ pratyakṣaṃ ka­ra­ṇa­jñā­na­m icchatāṃ na <lb n="60,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,25</span>ta­ccha­kti­rū­pa­m e­ṣi­ta­vyaṃ syā­dvā­di­bhi­r iti cet | tad a­nu­pa­pa­nnaṃ | e­kāṃ­ta­to sma­dā­di­pra­tya­kṣa­tva­sya ka­ra­ṇa­jñā­ne nyatra <lb n="60,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,26</span>vā vastuni pra­tī­ti­vi­ru­ddha­tve­nā­na­bhyu­pa­ga­mā­t | dra­vyā­rtha­to hi jñānam a­sma­dā­deḥ pra­tya­kṣaṃ­, pra­ti­kṣa­ṇa­pa­ri­ṇā­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="60,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,27</span>śa­ktyā­di­pa­ryā­yā­rtha­ta­s tu na pratyakṣaṃ | tatra svā­rtha­vya­va­sā­yā­tma­kaṃ jñānaṃ sva­saṃ­vi­di­taṃ phalaṃ pra­mā­ṇā­bhi­nnaṃ vadatāṃ <lb n="60,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,28</span>ka­ra­ṇa­jñā­naṃ pramāṇaṃ ka­tha­ma­pra­tya­kṣaṃ nāma | na ca yenaiva rūpeṇa ta­tpra­mā­ṇaṃ tenaiva phalaṃ, yena virodhaḥ | kiṃ <lb n="60,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,29</span>tarhi ? sā­dha­ka­ta­ma­tve­na pramāṇaṃ sā­dhya­tve­na phalaṃ | sā­dha­ka­ta­ma­tvaṃ tu pa­ri­cche­da­na­śa­kti­r iti pra­tya­kṣa­pha­la­jñā­nā­tma<span type="hard-break">- </span><lb n="60,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,30</span>katvāt pratyakṣaṃ śa­kti­rū­pe­ṇa parokṣaṃ | tataḥ syāt pratyakṣaṃ syād a­pra­tya­kṣa­m ity a­ne­kāṃ­ta­si­ddhiḥ | yadā tu pramāṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="60,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,31</span>d bhinnaṃ phalaṃ hā­no­pā­dā­no­pe­kṣā­jñā­na­la­kṣa­ṇaṃ tadā svā­rtha­vya­va­sā­yā­tma­kaṃ ka­ra­ṇa­sā­dha­naṃ jñānaṃ pratyakṣaṃ siddham eveti <lb n="60,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,32</span>na pa­ra­ma­ta­pra­ve­śa­s ta­ccha­kte­r api sūkṣmāyāḥ pa­ro­kṣa­tvā­t | tad etena sarvaṃ ka­rtrā­di­kā­ra­ka­tve­na pa­ri­ṇa­taṃ vastu <lb n="60,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,33</span>ka­sya­ci­t pratyakṣaṃ parokṣaṃ ca ka­rtrā­di­śa­kti­rū­pa­ta­yo­ktaṃ pratyeyaṃ | tato jñā­na­śa­kti­r api ca ka­ra­ṇa­tve­na nirdiṣṭā <lb n="60,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 060,34</span>na svā­ga­me­na yuktyā ca vi­ru­ddhe­ti sūktaṃ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_382"><l ana="bt" n="bt_1.1.23"><pb n="061"/><lb n="61,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.23</span>ātmā cā­rtha­gra­hā­kā­ra­pa­ri­ṇā­maḥ svayaṃ prabhuḥ | jñānam ity a­bhi­saṃ­dhā­na­ka­rtṛ­sā­dha­na­tā matā || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.24"><lb n="61,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.24</span>ta­syo­dā­sī­na­rū­pa­tva­vi­va­kṣā­yāṃ ni­ru­cya­te | bhā­va­sā­dha­na­tā jñā­na­śa­bdā­dī­nā­m a­bā­dhi­tā || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l></lg><p n="a_383" rend="justify"><lb n="61,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,03</span>nanu ca jā­nā­tī­ti jñānam ātmeti vi­va­kṣā­yāṃ ka­ra­ṇa­m a­nya­dvā­cyaṃ­, niḥ­ka­ra­ṇa­sya ka­rtṛ­tvā­yo­gā­d iti cen na | <lb n="61,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,04</span>a­vi­bha­kta­ka­rtṛ­ka­sya sva­śa­kti­rū­pa­sya ka­ra­ṇa­syā­bhi­dhā­nā­t | bhā­va­sā­dha­na­tā­yāṃ jñānasya pha­la­tva­vya­va­sthi­teḥ <lb n="61,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,05</span>pra­mā­ṇa­tvā­bhā­va iti cen na, ta­ccha­kte­r eva pra­mā­ṇa­tvo­pa­pa­tteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_384"><l ana="bt" n="bt_1.1.25"><lb n="61,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.25</span>tathā cā­ri­tra­śa­bdo pi jñeyaḥ ka­rmā­nu­sā­dha­naḥ | kā­ra­kā­ṇāṃ vi­va­kṣā­taḥ pra­vṛ­tte­r e­ka­va­stu­ni || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l></lg><p n="a_385" rend="justify"><lb n="61,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,07</span>cā­ri­tra­mo­ha­syo­pa­śa­me kṣaye kṣa­yo­pa­śa­me vātmanā caryate tad iti cā­ri­traṃ­, caryate nena ca­ra­ṇa­mā­traṃ vā <lb n="61,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,08</span>ca­ra­tī­ti vā cā­ri­tra­m iti ka­rmā­di­sā­dha­na­ś cā­ri­tra­śa­bdaḥ pratyeyaḥ | nanu ca "­bhū­vā­di­gṛ­gbhyo ṇitra" ity adhi<span type="hard-break">- </span><lb n="61,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,09</span>kṛtya "­ca­re­r vṛtte" iti karmaṇi ṇitrasya vi­dhā­nā­t­, ka­rtrā­di­sā­dha­na­tve la­kṣa­ṇā­bhā­va iti cet na, ba­hu­lā­pe­kṣa­yā <lb n="61,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,10</span>ta­dbhā­vā­t | etena da­rśa­na­jñā­na­śa­bda­yoḥ ka­rtṛ­sā­dha­na­tve la­kṣa­ṇā­bhā­vo vyudastaḥ | "yuḍvā ba­hu­la­m­" iti va­ca­nā­t­, <lb n="61,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,11</span>tathā da­rśa­nā­c ca | dṛśyate hi ka­ra­ṇā­dhi­ka­ra­ṇa­bhā­ve­bhyo nyatrāpi prayogo yathā ni­ra­daṃ­ti tad iti ni­ra­da­naṃ­, <lb n="61,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,12</span>spaṃdate smād iti spaṃ­da­na­m iti | katham e­ka­jñā­nā­di vastu ka­rtrā­dya­ne­ka­kā­ra­kā­tma­kaṃ vi­ro­dhā­t iti cen na, <lb n="61,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,13</span>vi­va­kṣā­taḥ kā­ra­kā­ṇāṃ pra­vṛ­tte­r e­ka­trā­py a­vi­ro­dhā­t | kutaḥ punaḥ kasyeti kā­ra­ka­m ā­va­sa­ti vivakṣā kasya<span type="hard-break">- </span><lb n="61,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,14</span>cid a­vi­va­kṣe­ti ce­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_386"><l ana="bt" n="bt_1.1.26"><lb n="61,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.26</span>vivakṣā ca pra­dhā­na­tvā­d vā­stu­rū­pa­sya ka­sya­ci­t | tadā ta­da­nya­rū­pa­syā­vi­va­kṣā gu­ṇa­bhā­va­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l></lg><p n="a_387" rend="justify"><lb n="61,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,16</span>nanv asad eva rūpam a­nā­dya­vi­dyā­vā­sa­no­pa­ka­lpi­taṃ vi­va­kṣe­ta­ra­yo­r viṣayo na tu vāstavaṃ rūpaṃ yataḥ pa­ra­mā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="61,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,17</span>satī ṣa­ṭkā­ra­kī syād iti cet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_388"><l ana="bt" n="bt_1.1.27"><lb n="61,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.27</span>bhāvasya vāsato nāsti vivakṣā ce­ta­rā­pi vā | pra­dhā­ne­ta­ra­tā­pā­yā­d ga­ga­nāṃ­bho­ru­hā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l></lg><p n="a_389" rend="justify"><lb n="61,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,19</span>pra­dhā­ne­ta­ra­tā­bhyāṃ vi­va­kṣe­ta­ra­yo­r vyā­pta­tvā­t pa­ra­rū­pā­di­bhi­r iva sva­rū­pā­di­bhi­r apy a­sa­ta­s ta­da­bhā­vā­t ta­da­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="61,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,20</span>siddhiḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_390"><l ana="bt" n="bt_1.1.28"><lb n="61,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.28</span>sa­rva­thai­va sato nena ta­da­bhā­vo ni­ve­di­taḥ | e­ka­rū­pa­sya bhāvasya rū­pa­dva­ya­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l></lg><p n="a_391" rend="justify"><lb n="61,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,22</span>na hi sa­de­kāṃ­te pra­dhā­ne­ta­ra­rū­pe staḥ | kalpite sta eveti cen na, ka­lpi­te­ta­ra­rū­pa­dva­ya­sya sa­ttā­dvai­ta­vi­ro­dhi­naḥ <lb n="61,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,23</span>pra­saṃ­gā­t | ka­lpi­ta­sya rū­pa­syā­sa­ttvā­d a­ka­lpi­ta­syai­va sattvān na rū­pa­dva­ya­m iti cet tarhy asatāṃ pra­dhā­ne­ta­ra­rū­pe <lb n="61,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,24</span>vi­va­kṣe­ta­ra­yo­r vi­ṣa­ya­tā­m ā­skaṃ­da­ta ity āyātaṃ | tac ca pra­ti­kṣi­ptaṃ | syā­dvā­di­nāṃ tu nāyaṃ doṣaḥ | ci­trai­ka­rū­pe vastuni <lb n="61,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,25</span>pra­dhā­ne­ta­ra­rū­pa­dva­ya­sya sva­rū­pe­ṇa sataḥ pa­ra­rū­pe­ṇā­sa­to vi­va­kṣe­ta­ra­yo­r vi­ṣa­ya­tvā­vi­ro­dhā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_392"><l ana="bt" n="bt_1.1.29"><lb n="61,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.29</span>vivakṣā cā­vi­va­kṣā ca viśeṣye naṃ­ta­dha­rmi­ṇi | sato vi­śe­ṣa­ṇa­syā­tra nāsataḥ sa­rva­tho­di­tā || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l></lg><p n="a_393" rend="justify"><lb n="61,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,27</span>na sa­rva­thā­pi sato dharmasya nāpy asato '­naṃ­ta­dha­rmi­ṇi vastuni vivakṣā cā­vi­va­kṣā ca bha­ga­va­dbhiḥ sa­maṃ­ta­bha­dra<span type="hard-break">- </span><lb n="61,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,28</span>svā­mi­bhi­r a­bhi­hi­tā­smi­n vicāre | kiṃ tarhi ? ka­thaṃ­ci­t sa­da­sa­dā­tma­na eva pra­dhā­na­tā­yā gu­ṇa­tā­yā­ś ca sa­dbhā­vā­t | <lb n="61,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,29</span>kutaḥ ka­sya­ci­d rūpasya pra­dhā­ne­ta­ra­tā ca syād yenāsau vā­sta­vī­ti ce­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_394"><l ana="bt" n="bt_1.1.30"><lb n="61,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.30</span>svā­bhi­pre­tā­rtha­saṃ­prā­pti­he­to­r atra pra­dhā­na­tā | bhāvasya vi­pa­rī­ta­sya ni­ścī­ye­tā­pra­dhā­na­tā || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.31"><lb n="61,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.31</span>naivātaḥ ka­lpa­nā­mā­tra­va­śa­to sau pra­va­rti­tā | va­stu­sā­ma­rthya­saṃ­bhū­ta­nu­tvā­d a­rtha­dṛ­ṣṭi­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l></lg><p n="a_395" rend="justify"><lb n="61,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,32</span>ka­rtṛ­pa­ri­ṇā­mo hi puṃso yadā svā­bhi­pre­tā­rtha­saṃ­prā­pte­r hetus tadā pra­dhā­na­m anyadā tv a­pra­dhā­naṃ syāt, tathā ka­ra­ṇā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="61,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 061,33</span>pa­ri­ṇā­mo pi | tato na pra­dhā­ne­ta­ra­tā ka­lpa­nā­mā­trā­t pra­va­rti­tā­syā va­stu­sā­ma­rthyā­ya­tta­tvā­d a­rtha­da­rśa­na­va­t | <pb n="062"/><lb n="62,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,01</span>nanv a­bhi­pre­to rtho na pa­ra­mā­rthaḥ sa­nma­no­rā­jyā­di­va­t tatas ta­tsaṃ­prā­ptya­prā­ptī na va­stu­rū­pe yatas ta­ddhe­tu­ka­yoḥ pra­dhā­ne­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="62,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,02</span>bhā­va­yo­r va­stu­sā­ma­rthya­saṃ­bhū­ta­ta­nu­tvaṃ siddhyat tayor vā­sta­va­tāṃ sā­dha­ye­t iti cet | syād evaṃ, yadi sarvo bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="62,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,03</span>preto rtho '­pa­ra­mā­rthaḥ san siddhyet | ka­sya­ci­n ma­no­rā­jyā­de­r a­pa­ra­mā­rtha­tva­sa­ttva­pra­ti­pa­tte­r a­bā­dhi­tā­bhi­prā­ya­vi­ṣa­yī­kṛ­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="62,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,04</span>syāpy a­pa­ra­mā­rtha­sa­ttva­sā­dha­ne caṃ­dra­dva­ya­da­rśa­na­vi­ṣa­ya­syā­va­stu­tva­saṃ­pra­tya­yā­d a­bā­dhi­tā­khi­la­da­rśa­na­vi­ṣa­ya­syā­va­stu­tvaṃ sādhya<span type="hard-break">- </span><lb n="62,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,05</span>tām a­bhi­pre­ta­tva­dṛ­ṣṭa­tva­he­to­r a­vi­śe­ṣā­t | sva­saṃ­ve­da­na­vi­ṣa­ya­sya ca sva­rū­pa­sya kutaḥ pa­ra­mā­rtha­sa­ttva­si­ddhi­r yataḥ saṃveda<span type="hard-break">- </span><lb n="62,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,06</span>nādvaitaṃ ci­trā­dvai­taṃ vā sva­rū­pa­sya svato gatiṃ sā­dha­ye­t | yadi punaḥ sva­rū­pa­sya svato pi gatiṃ necchet tadā na <lb n="62,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,07</span>svataḥ saṃ­ve­dya­te nāpi parato sti ca tad iti kim a­gha­śī­la­va­ca­naṃ | na svataḥ saṃ­ve­dya­te saṃ­ve­da­naṃ nāpi parataḥ <lb n="62,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,08</span>kiṃ tu saṃ­ve­dya­ta eveti tasya sa­ttva­va­ca­ne­, na kramān nityo rthaḥ kāryāṇi karoti nāpy a­kra­mā­t­; kiṃ tarhi ? <lb n="62,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,09</span>karoty eveti bruvāṇaḥ kathaṃ pra­ti­kṣi­pya­te ? nai­ka­de­śe­na svā­va­ya­ve­ṣv a­va­ya­vī vartate nāpi sa­rvā­tma­nā kiṃ tu <lb n="62,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,10</span>vartate eveti ca | nai­ka­de­śe­na pa­ra­mā­ṇuḥ pa­ra­mā­ṇvaṃ­ta­raiḥ saṃ­yu­jya­te nāpi sa­rvā­tma­nā kiṃ tu saṃ­yu­jya­ta evety api <lb n="62,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,11</span>bruvan na pra­ti­kṣe­pā­rho ne­nā­pā­di­taḥ | yadi punaḥ kra­mā­kra­ma­vya­ti­ri­kta­pra­kā­rā­saṃ­bha­vā­t tataḥ kā­rya­ka­ra­ṇā­de­r a­yo­gā­d evaṃ <lb n="62,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,12</span>bru­vā­ṇa­sya pra­ti­kṣe­paḥ kriyate tadā sva­pa­ra­vya­ti­ri­kta­pra­kā­rā­bhā­vā­n na tataḥ saṃ­ve­da­naṃ saṃ­ve­dya­ta evety a­pra­ti­kṣe­pā­rhaḥ <lb n="62,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,13</span>siddhyet | saṃ­ve­da­na­sya pra­ti­kṣe­pe sa­ka­la­śū­nya­tā sa­rva­syā­ni­ṣṭā syād iti cet, sa­mā­na­m a­nya­trā­pi | tataḥ svayaṃ <lb n="62,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,14</span>saṃ­ve­dya­sya dṛśyasya vā rūpādeḥ pa­ra­mā­rtha­sa­ttva­m u­pa­ya­tā­bhi­pre­ta­syā­py a­vya­bhi­cā­ri­ṇa­s tan na pra­ti­kṣe­pta­tvaṃ sarvathā <lb n="62,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,15</span>vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | pa­ra­mā­rtha­sa­ttve ca svā­bhi­pre­tā­rtha­sya su­na­ya­vi­ṣa­ya­sya ta­tsaṃ­prā­ptya­saṃ­prā­ptī va­stu­rū­pe siddhe <lb n="62,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,16</span>ta­ddhe­tu­ka­yo­ś ca pra­dhā­ne­ta­ra­bhā­va­yo­r va­stu­sā­ma­rthya­saṃ­bhū­ta­ta­nu­tvaṃ nāsiddhaṃ yatas tayor vā­sta­va­tvaṃ na sā­dha­ye­d iti | tatra <lb n="62,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,17</span>vivakṣā cā­vi­va­kṣā ca na ni­rvi­ṣa­yā yena ta­dva­śā­d ekatra vastuny a­ne­ka­kā­ra­kā­tma­ka­tvaṃ na vya­va­ti­ṣṭhe­ta || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_396"><l ana="bt" n="bt_1.1.32"><lb n="62,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.32</span>ni­raṃ­śa­sya ca tattvasya sa­rva­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ | naikasya bādhyate '­ne­ka­kā­ra­ka­tvaṃ ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l></lg><p n="a_397" rend="justify"><lb n="62,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,19</span>nā­tmā­di­ta­ttve nā­nā­kā­ra­kā­tma­tā vāstavī tasya ni­raṃ­śa­tvā­t­, ka­lpa­nā­mā­trā­d eva ta­du­pa­pa­tte­r iti na <lb n="62,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,20</span>śaṃ­ka­nī­yaṃ | bahir aṃtar vā ni­raṃ­śa­sya sa­rva­thā­rtha­kri­yā­kā­ri­tvā­yo­gā­t | pa­ra­mā­ṇuḥ katham a­rtha­kri­yā­kā­rī­ti cen na, <lb n="62,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,21</span>tasyāpi sāṃ­śa­tvā­t | na hi pa­ra­mā­ṇo­r aṃśa eva nāsti dvi­tī­yā­dyaṃ­śā­bhā­vā­n ni­ra­va­ya­va­tva­va­ca­nā­t | na ca <lb n="62,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,22</span>yathā pa­ra­mā­ṇu­r e­ka­pra­de­śā­mā­tra­s ta­thā­tmā­di­r api śakyo vaktuṃ sa­kṛ­nnā­nā­de­śa­vyā­pi­tva­vi­ro­dhā­t | tasya vi­bhu­tvā­n na <lb n="62,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,23</span>ta­dvi­ro­dha iti cet | vyā­ha­ta­m etat | vibhuś cai­ka­pra­de­śa­mā­tra­ś ceti na kiṃcit sa­ka­le­bhyo ṃśebhyo nirgataṃ tattvaṃ <lb n="62,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,24</span>nāma sa­rva­pra­mā­ṇā­go­ca­ra­tvā­t kha­ra­śṛṃ­ga­va­t | yadā tvaṃśā dharmās tadā tebhyo nirgata tattvaṃ na kiṃcit pra­tī­ti­go<span type="hard-break">- </span><lb n="62,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,25</span>ca­ra­tā­m aṃ­ca­tī­ti sāṃśam eva sarvaṃ tattvam a­nya­thā­rtha­kri­yā­vi­ro­dhā­t | tatra cā­ne­ka­kā­ra­ka­tva­m a­bā­dhi­ta­m a­ba­bu­ddhyā­ma­he <lb n="62,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,26</span>bhe­da­na­yā­śra­ya­ṇā­t | tathā ca da­rśa­nā­di­śa­bdā­nāṃ sūktaṃ ka­rtrā­di­sā­dha­na­tvaṃ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_398"><l ana="bt" n="bt_1.1.33"><lb n="62,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.33</span>pūrvaṃ da­rśa­na­śa­bda­sya prayogo '­bhyā­rhi­ta­tva­taḥ | a­lpā­kṣa­rā­d api jñā­na­śa­bdā­d dvaṃdvo tra saṃmataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l></lg><p n="a_399" rend="justify"><lb n="62,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,28</span>darśanaṃ ca jñānaṃ ca cāritraṃ ca da­rśa­na­jñā­na­cā­ri­trā­ṇī­ti i­ta­re­ta­ra­yo­ge dvaṃdve sati jñā­na­śa­bda­sya pūrva<span type="hard-break">- </span><lb n="62,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,29</span>ni­pā­ta­pra­sa­kti­r a­lpā­kṣa­ra­tvā­d iti na codyaṃ, da­rśa­na­syā­bhya­rhi­ta­tve­na jñānāt pū­rva­pra­yo­ga­sya saṃ­ma­ta­tvā­t | kuto bhyarho <lb n="62,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,30</span>da­rśa­na­sya na punar jñānasya sa­rva­pu­ru­ṣā­rtha­si­ddhi­ni­baṃ­dha­na­sye­ti ce­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_400"><l ana="bt" n="bt_1.1.34"><lb n="62,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.34</span>jñā­na­sa­mya­ktva­he­tu­tvā­d abhyarho da­rśa­na­sya hi | ta­da­bhā­ve ta­du­dbhū­te­r a­bhā­vā­d dū­ra­bha­vya­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l></lg><p n="a_401" rend="justify"><lb n="62,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,32</span>idam iha saṃ­pra­dhā­ryaṃ jñā­na­mā­tra­ni­baṃ­dha­nā sa­rva­pu­ru­ṣā­rtha­si­ddhiḥ sa­mya­gjñā­na­ni­baṃ­dha­nā vā ? na tāvad ādyaḥ pakṣaḥ <lb n="62,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,33</span>saṃ­śa­yā­di­jñā­na­ni­baṃ­dha­na­tvā­nu­ṣaṃ­gā­t | sa­mya­gjñā­na­ni­baṃ­dha­nā cet, tarhi jñā­na­sa­mya­ktva­sya da­rśa­na­he­tu­ka­tvā­t <lb n="62,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 062,34</span>ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­na­m e­vā­bhya­rhi­taṃ | ta­da­bhā­ve jñā­na­sa­mya­ktva­syā­nu­dbhū­te­r dū­ra­bha­vya­sye­va | na cedam u­dā­ha­ra­ṇaṃ sā­dhya­sā­dha­na<span type="hard-break">- </span><pb n="063"/><lb n="63,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,01</span>vi­ka­la­m ubhayoḥ saṃ­pra­ti­pa­tteḥ | nanv idam ayuktaṃ ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­na­sya jñā­na­sa­mya­ktva­he­tu­tvaṃ da­rśa­na­sa­mya­gjñā­na­yo <lb n="63,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,02</span>sa­ha­ca­ra­tvā­t sa­vye­ta­ra­go­vi­ṣā­ṇa­va­ddhe­tu­he­tu­ma­dbhā­vā­gha­ṭa­nā­t | ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­na­syā­vi­rbhā­va­kā­le sa­mya­gjñā­na­syā­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="63,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,03</span>rbhāvāt ta­tta­ddhe­tu­r iti cā­saṃ­ga­taṃ­, sa­mya­gjñā­na­sya ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­na­he­tu­tva­pra­saṃ­gā­t | ma­tyā­di­sa­mya­gjñā­na­syā­vi­rbhā­va­kā­la <lb n="63,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,04</span>eva ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­na­syā­vi­rbhā­vā­t | tato na da­rśa­na­sya jñānād a­bhya­rhi­ta­tvaṃ jñā­na­sa­mya­ktva­he­tu­tvā­vya­sthi­te­r iti <lb n="63,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,05</span>kaścit | tad asat | a­bhi­hi­tā­na­va­bo­dhā­t | na hi sa­mya­gjñā­no­tpa­tti­he­tu­tvā­d da­rśa­na­syā­bhya­rho bhi­dhī­ya­te | kiṃ <lb n="63,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,06</span>tarhi ? jñā­na­sa­mya­gvya­pa­de­śa­he­tu­tvā­t | pūrvaṃ hi da­rśa­no­tpa­tteḥ sā­kā­ra­gra­ha­ṇa­sya mi­thyā­jñā­na­vya­pa­de­śo mithyātva<span type="hard-break">- </span><lb n="63,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,07</span>sa­ha­ca­ri­ta­tve­na yathā, tathā da­rśa­na­mo­ho­pa­śa­mā­de­r da­rśa­no­tpa­ttau sa­mya­gjñā­na­vya­pa­de­śa iti | nanv evaṃ sa­mya­gjñā­na­sya <lb n="63,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,08</span>da­rśa­na­sa­mya­ktva­he­tu­tvā­d abhyarho stu mi­thyā­jñā­na­sa­ha­ca­ri­ta­syā­rtha­śra­ddhā­na­sya mi­thyā­da­rśa­na­vya­pa­de­śā­t | matyādi<span type="hard-break">- </span><lb n="63,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,09</span>jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­mā­n ma­tyā­di­jñā­no­tpa­ttau tasya sa­mya­gda­rśa­na­vya­pa­de­śā­t | na hi darśanaṃ jñānasya samyagvya<span type="hard-break">- </span><lb n="63,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,10</span>pa­de­śa­ni­mi­ttaṃ na punar jñānaṃ da­rśa­na­sya sa­ha­cā­ri­tvā­vi­śe­ṣā­d iti cet na | jñā­na­vi­śe­ṣā­pe­kṣa­yā da­rśa­na­sya <lb n="63,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,11</span>jñā­na­sa­mya­ktva­vya­pa­de­śa­he­tu­tva­si­ddheḥ | sa­ka­la­śru­ta­jñā­naṃ hi ke­va­la­ma­naḥ­pa­rya­ya­jñā­na­va­t prā­gu­dbhū­ta­sa­mya­gda­rśa­na­syai­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="63,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,12</span>vi­rbha­va­ti na ma­tyā­di­jñā­na­sā­mā­nya­va­dda­rśa­na­sa­ha­cā­rī­ti siddhaṃ jñā­na­sa­mya­ktva­he­tu­tvaṃ da­rśa­na­sya jñānād abhyarha<span type="hard-break">- </span><lb n="63,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,13</span>sādhanaṃ | tato da­rśa­na­sya pūrvaṃ prayogaḥ | kaścid āha– | jñānam a­bhya­rhi­taṃ tasya pra­ka­rṣa­pa­ryaṃ­ta­prā­ptau bha­vāṃ­ta­rā­bhā­vā­t­, <lb n="63,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,14</span>na tu darśanaṃ tasya kṣā­yi­ka­syā­pi ni­ya­me­na bha­vāṃ­ta­rā­bhā­va­he­tu­tvā­bhā­vā­d iti | so pi cā­ri­tra­syā­bhya­rhi­ta­tvaṃ <lb n="63,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,15</span>bravītu ta­tpra­ka­rṣa­pa­ryaṃ­ta­prā­ptau bha­vāṃ­ta­rā­bhā­va­si­ddheḥ | ke­va­la­jñā­na­syā­naṃ­ta­tvā­c cā­ri­trā­d abhyarho na tu cā­ri­tra­sya <lb n="63,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,16</span>muktau tathā vya­pa­di­śya­mā­na­syā­bhā­vā­d iti cet | tata eva kṣā­yi­ka­da­rśa­na­syā­bhya­rho stu muktāv api sa­dbhā­vā­t <lb n="63,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,17</span>a­naṃ­ta­tva­si­ddheḥ | sā­kṣā­dbha­vāṃ­ta­rā­bhā­va­he­tu­tvā­bhā­vā­d da­rśa­na­sya ke­va­la­jñā­nā­d a­na­bhya­rhe ke­va­la­syā­py abhyarho mā bhūt tata <lb n="63,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,18</span>eva | na hi ta­tkā­lā­di­vi­śe­ṣa­ni­ra­pe­kṣaṃ bha­vāṃ­ta­rā­bhā­va­kā­ra­ṇa­m a­yo­gi­ke­va­la­ca­ra­m a­sa­ma­ya­prā­pta­sya da­rśa­nā­di­tra­ya­sya <lb n="63,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,19</span>sā­kṣā­nmo­kṣa­kā­ra­ṇa­tve­na va­kṣya­mā­ṇa­tvā­t | tataḥ sā­kṣā­tpa­raṃ­pa­ra­yā vā mo­kṣa­kā­ra­ṇa­tvā­pe­kṣa­yā da­rśa­nā­di­tra­ya­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="63,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,20</span>bhya­rhi­ta­tvaṃ sa­mā­na­m iti na tathā ka­sya­ci­d e­vā­bhya­rha­vya­va­sthā yena jñānam e­vā­bhya­rhi­taṃ syāt da­rśa­nā­t | nanv evaṃ <lb n="63,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,21</span>vi­śi­ṣṭa­sa­mya­gjñā­na­he­tu­tve­nā­pi da­rśa­na­sya jñānād abhyarhe sa­mya­gda­rśa­na­he­tu­tve­na jñānasya da­rśa­nā­d abhyarho stu śruta<span type="hard-break">- </span><lb n="63,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,22</span>jñā­na­pū­rva­ka­tvā­d a­dhi­ga­ma­ja­sa­dda­rśa­na­sya­, ma­tya­va­dhi­jñā­na­pū­rva­ka­tvā­n ni­sa­rga­ja­sye­ti cen na | da­rśa­no­tpa­tteḥ pūrvaṃ śru­ta­jñā­na­sya <lb n="63,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,23</span>ma­tya­va­dhi­jñā­na­yo­r vā a­nā­vi­rbhā­vā­t | ma­tya­jñā­na­śru­tā­jñā­na­vi­bhaṃ­gā­jñā­na­pū­rva­ka­tvā­t pra­tha­ma­sa­mya­gda­rśa­na­sya | na ca <lb n="63,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,24</span>tathā tasya mi­thyā­tva­pra­saṃ­gaḥ sa­mya­gjñā­na­syā­pi mi­thyā­jñā­na­pū­rva­ka­sya mi­thyā­tva­pra­sa­kteḥ | sa­tya­jñā­na­ja­na­na­sa­ma­rthā<span type="hard-break">- </span><lb n="63,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,25</span>n mi­thyā­jñā­nā­t sa­tya­jñā­na­tve­no­pa­ca­rya­mā­ṇā­d utpannaṃ sa­tya­jñā­naṃ na mithyātvaṃ pra­ti­pa­dya­te mi­thyā­tva­kā­ra­ṇā­dṛ­ṣṭā­bhā­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="63,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,26</span>d iti cet, sa­mya­gda­rśa­na­m api tā­dṛ­śā­n mi­thyā­jñā­nā­d u­pa­jā­taṃ kathaṃ mithyā pra­sa­jya­te ta­tkā­ra­ṇa­sya da­rśa­na­mo­ho­da<span type="hard-break">- </span><lb n="63,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,27</span>ya­syā­bhā­vā­t | sa­tya­jñā­naṃ mi­thyā­jñā­nā­naṃ­ta­raṃ na bhavati tasya dha­rma­vi­śe­ṣā­naṃ­ta­ra­bhā­vi­tvā­d iti cet, samya<span type="hard-break">- </span><lb n="63,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,28</span>gda­rśa­na­m api na mi­thyā­jñā­nā­naṃ­ta­ra­bhā­vi ta­syā­dha­rma­vi­śe­ṣā­bhā­vā­naṃ­ta­ra­bhā­vi­tvo­pa­ga­mā­t | mi­thyā­jñā­nā­naṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="63,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,29</span>bhā­vi­tvā­bhā­ve ca sa­tya­jñā­na­sya sa­tya­jñā­nā­naṃ­ta­ra­bhā­vi­tvaṃ sa­tyā­sa­tya­jñā­na­pū­rva­ka­tvaṃ vā syāt ? pra­tha­ma­ka­lpa­nā­yāṃ <lb n="63,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,30</span>sa­tya­jñā­na­syā­nā­di­tva­pra­saṃ­go mi­thyā­jñā­na­saṃ­tā­na­sya cā­naṃ­ta­tva­pra­sa­kti­r iti pra­tī­ti­vi­ru­ddhaṃ sa­tye­ta­ra­jñā­na­pau­rvā­pa­rya<span type="hard-break">- </span><lb n="63,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,31</span>da­rśa­na­ni­rā­ka­ra­ṇa­m āyātaṃ | dvi­tī­ya­ka­lpa­nā­yāṃ tu sa­tya­jñā­no­tpa­tteḥ pūrvaṃ sa­ka­la­jñā­na­śū­nya­syā­tma­no nātmatvā<span type="hard-break">- </span><lb n="63,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,32</span>nuṣaṃgo du­rni­vā­ra­s ta­syo­pa­yo­ga­la­kṣa­ṇa­tve­na sā­dha­nā­t | sa cā­nu­pa­pa­nna e­vā­tma­naḥ pra­si­ddhe­r iti mi­thyā­jñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="63,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,33</span>pū­rva­ka­m api sa­tya­jñā­naṃ kiṃcid a­bhyu­pe­yaṃ | ta­dva­tsa­mya­gda­rśa­na­m api ity a­nu­pā­laṃ­bhaḥ | kṣā­yo­pa­śa­mi­ka­sya kṣā­yi­ka­sya <lb n="63,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,34</span>ca da­rśa­na­sya sa­tya­jñā­na­pū­rva­ka­tvā­t sa­tya­jñā­naṃ da­rśa­nā­d a­bhya­rhi­ta­m iti ca na codyaṃ, pra­tha­ma­sa­mya­gda­rśa­na­syau­pa­śa­mi<span type="hard-break">- </span><lb n="63,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 063,35</span>kasya sa­tya­jñā­nā­bhā­ve pi bhāvāt | naivaṃ kiṃcit sa­mya­gve­da­naṃ sa­mya­gda­rśa­nā­bhā­ve bhavati | prathamaṃ bhavaty eveti cet <pb n="064"/><lb n="64,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,01</span>na, tasyāpi sa­mya­gda­rśa­na­sa­ha­cā­ri­tvā­t | tarhi pra­tha­ma­m api sa­mya­gda­rśa­naṃ na sa­mya­gjñā­nā­bhā­ve sti tasya satya<span type="hard-break">- </span><lb n="64,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,02</span>jñā­na­sa­ha­cā­ri­tvā­d iti na sa­tya­jñā­na­pū­rva­ka­tva­m avyāpi da­rśa­na­sya­, sa­tya­jñā­na­sya­, da­rśa­na­pū­rva­ka­tva­va­t­, tataḥ prakṛtaṃ <lb n="64,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,03</span>codyam eveti cen na | pra­kṛ­ṣṭa­da­rśa­na­jñā­nā­pe­kṣa­yā da­rśa­na­syā­bhya­rhi­ta­tva­va­ca­nā­d u­kto­tta­ra­tvā­t | na hi kṣāyikaṃ <lb n="64,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,04</span>darśanaṃ ke­va­la­jñā­na­pū­rva­kaṃ yena ta­tkṛ­tā­bhya­rhi­taṃ syāt | a­naṃ­ta­bha­va­pra­hā­ṇa­he­tu­tvā­d vā sa­dda­rśa­na­syā­bhya­rhaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_402"><l ana="bt" n="bt_1.1.35"><lb n="64,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.35</span>vi­śi­ṣṭa­jñā­na­taḥ pū­rva­bhā­vā­c cāsyāstu pū­rva­vā­k | tathaiva jñā­na­śa­bda­sya cā­ri­trā­t prāk pra­va­rta­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l></lg><p n="a_403" rend="justify"><lb n="64,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,06</span>yad yat kā­la­ta­yā vya­va­sthi­taṃ ta­tta­thai­va pra­yo­kta­vya­m ārṣān nyāyād iti kṣā­yi­ka­jñā­nā­tpū­rva­kā­la­ta­yā­va­sthi­taṃ <lb n="64,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,07</span>darśanaṃ pūrvam u­cya­te­, cā­ri­trā­c ca sa­mu­cchi­nna­kri­yā­ni­va­rti­dhyā­na­la­kṣa­ṇā­t sa­ka­la­ka­rma­kṣa­ya­ni­baṃ­dha­nā­t sa­sā­ma­grī­kā­t <lb n="64,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,08</span>prā­kkā­la­ta­yo­dbha­vā­t sa­mya­gjñā­naṃ tataḥ pūrvam iti ni­ra­va­dyo da­rśa­nā­di­pra­yo­ga­kra­maḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_404"><l ana="bt" n="bt_1.1.36"><lb n="64,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.36</span>pratyekaṃ samyag ity e­ta­tpa­daṃ pa­ri­sa­mā­pya­te | da­rśa­nā­di­ṣu niḥ­śe­ṣa­vi­pa­ryā­sa­ni­vṛ­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l></lg><p n="a_405" rend="justify"><lb n="64,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,10</span>sa­mya­gda­rśa­naṃ sa­mya­gjñā­naṃ sa­mya­kcā­ri­tra­m iti pra­tye­ka­pa­ri­sa­mā­ptyā samyag iti padaṃ saṃ­ba­dhya­te pratyekaṃ <lb n="64,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,11</span>da­rśa­nā­di­ṣu niḥ­śe­ṣa­vi­pa­ryā­sa­ni­vṛ­ttya­rtha­tvā­t tasya | tatra darśane vi­pa­ryā­sa­mau­ḍhyā­da­yo mi­thyā­tva­bhe­dāḥ <lb n="64,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,12</span>śaṃ­kā­da­ya­ś cā­tī­cā­rā va­kṣya­mā­ṇāḥ­, saṃjñāne saṃ­śa­yā­da­yaḥ­, sa­ccā­ri­tre mā­yā­da­yaḥ­, pra­ti­cā­ri­tra­vi­śe­ṣa­m a­tī­cā­rā­ś ca <lb n="64,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,13</span>ya­thā­saṃ­bha­vi­naḥ pratyeyāḥ | teṣu satsu da­rśa­nā­dī­nāṃ sa­mya­ktvā­nu­pa­pa­tteḥ | tad evaṃ sa­ka­la­sū­trā­va­ya­va­vyā­khyā­ne <lb n="64,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,14</span>ta­tsa­mu­dā­ya­vyā­khyā­nā­t sa­mya­gda­rśa­na­jñā­na­cā­ri­trā­ṇi mo­kṣa­mā­rgo ve­di­ta­vya iti vya­va­ti­ṣṭha­te | tatra kim ayaṃ <lb n="64,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,15</span>sā­mā­nya­to mokṣasya mārgas tra­yā­tma­kaḥ sū­tra­kā­ra­ma­ta­m ārūḍhaḥ kiṃ vā vi­śe­ṣa­ta ? iti śaṃ­kā­yā­m idam ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_406"><l ana="bt" n="bt_1.1.37"><lb n="64,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.37</span>ta­tsa­mya­gda­rśa­nā­dī­ni mo­kṣa­mā­rgo vi­śe­ṣa­taḥ | sū­tra­kā­ra­ma­tā­rū­ḍho na tu sā­mā­nya­taḥ sthitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.38"><lb n="64,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.38</span>kā­lā­de­r api ta­ddhe­tu­sā­mā­nya­syā­vi­ro­dha­taḥ | sa­rva­kā­rya­ja­nau tasya vyā­pā­rā­d a­nya­thā­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l></lg><p n="a_407" rend="justify"><lb n="64,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,18</span>sā­dhā­ra­ṇa­kā­ra­ṇā­pe­kṣa­yā hi sa­mya­gda­rśa­nā­di­tra­yā­tma­kaṃ mo­kṣa­mā­rga­m ā­ca­kṣā­ṇo na sa­ka­la­mo­kṣa­kā­ra­ṇa­saṃ­gra­ha­pa­raḥ <lb n="64,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,19</span>syāt kā­lā­dī­nā­m a­va­ca­nā­t | na ca kā­lā­da­yo mo­kṣa­syo­tpa­ttau na vyā­pri­yaṃ­te sa­rva­kā­rya­ja­na­ne teṣāṃ <lb n="64,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,20</span>vyā­pā­rā­t­, tatra vyāpāre vi­ro­dhā­bhā­vā­t | yadi punaḥ sa­mya­gda­rśa­nā­dī­ny evety a­va­dhā­ra­ṇā­bhā­vā­n na kā­lā­dī­nā­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="64,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,21</span>saṃ­gra­ha­s tadā sa­mya­gda­rśa­naṃ mo­kṣa­mā­rga iti va­kta­vyaṃ­, sa­mya­gda­rśa­na­m evety a­va­dhā­ra­ṇā­bhā­vā­d eva jñā­nā­dī­nāṃ kālādī<span type="hard-break">- </span><lb n="64,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,22</span>nām iva saṃ­gra­ha­si­ddhe­s ta­tta­dva­ca­nā­d vi­śe­ṣa­kā­ra­ṇā­pe­kṣa­yā­yaṃ tra­yā­tma­ko mo­kṣa­mā­rgaḥ sūtrita iti bu­ddhyā­ma­he | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_408"><l ana="bt" n="bt_1.1.39"><lb n="64,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.39</span>pū­rvā­va­dhā­ra­ṇaṃ tena kāryaṃ nā­nyā­va­dhā­ra­ṇa­m | yathaiva tāni mokṣasya mārgas tadvad dhi saṃvadaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l></lg><p n="a_409" rend="justify"><lb n="64,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,24</span>sa­mya­gda­rśa­na­jñā­na­cā­ri­trā­ṇy eva mo­kṣa­mā­rga ity a­va­dhā­ra­ṇaṃ hi kāryam a­sā­dhā­ra­ṇa­kā­ra­ṇa­ni­rde­śā­d e­vā­nya­thā tada<span type="hard-break">- </span><lb n="64,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,25</span>gha­ṭa­nā­t | tāni mo­kṣa­mā­rga eveti tu nā­va­dhā­ra­ṇaṃ kartavyaṃ teṣāṃ sva­rgā­dya­bhyu­da­ya­mā­rga­tva­vi­ro­dhā­t | na ca <lb n="64,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,26</span>tāny a­bhyu­da­ya­mā­rgo neti śakyaṃ vaktuṃ sa­dda­rśa­nā­deḥ sva­rgā­di­prā­pti­śra­va­ṇā­t | pra­ka­rṣa­pa­ryaṃ­ta­prā­ptā­ni tāni <lb n="64,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,27</span>nā­bhyu­da­ya­mā­rga iti cet, siddhaṃ tarhy a­pa­kṛ­ṣṭā­nāṃ teṣām a­bhyu­da­ya­mā­rga­tva­m­, iti no­tta­rā­va­dhā­ra­ṇaṃ nyāyyaṃ <lb n="64,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,28</span>vya­va­hā­rā­t | ni­śca­ya­na­yā­t tū­bha­yā­va­dhā­ra­ṇa­m a­pī­ṣṭa­m eva, a­naṃ­ta­ra­sa­ma­ya­ni­rvā­ṇa­ja­na­na­sa­ma­rthā­nā­m eva sa­dda­rśa­nā­dī­nāṃ <lb n="64,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,29</span>mo­kṣa­mā­rga­tvo­pa­pa­tteḥ pa­re­ṣā­m a­nu­kū­la­mā­rga­tā­vya­va­sthā­nā­t | etena mo­kṣa­syai­va mārgo mokṣasya mārga evety u­bha­yā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="64,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,30</span>dhā­ra­ṇa­m iṣṭaṃ pra­tyā­ya­nī­ya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_410"><l ana="bt" n="bt_1.1.40"><lb n="64,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.40</span>pū­rvā­va­dhā­ra­ṇe pyatra tapo mokṣasya kā­ra­ṇa­m | na syād iti na maṃtavyaṃ tasya ca­ryā­tma­ka­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l></lg><p n="a_411" rend="justify"><lb n="64,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,32</span>na hy a­sā­dhā­ra­ṇa­kā­ra­ṇā­bhi­dhi­tsā­yā­m api vya­va­hā­ra­na­yā­t sa­mya­gda­rśa­nā­dī­ny eva mo­kṣa­mā­rga ity a­va­dhā­ra­ṇaṃ śreyasta<span type="hard-break">- </span><lb n="64,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,33</span>paso mo­kṣa­mā­rga­tvā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | na ca tapo mo­kṣa­syā­sā­dhā­ra­ṇa­kā­ra­ṇaṃ na bhavati ta­syai­vo­tkṛ­ṣṭa­syā­bhyaṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="64,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 064,34</span>sa­mu­cchi­nna­kri­yā­pra­ti­pā­ti­dhyā­na­la­kṣa­ṇa­sya kṛ­tsna­ka­rma­vi­pra­mo­kṣa­kā­ra­ṇa­tva­vya­va­sthi­teḥ | sa­mya­gda­rśa­na­jñā­na­cā­ri­tra<span type="hard-break">- </span><pb n="065"/><lb n="65,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,01</span>tapāṃsi mo­kṣa­mā­rga iti sūtre kri­ya­mā­ṇe tu yujyeta pū­rvā­va­dhā­ra­ṇaṃ | a­nu­tpa­nna­tā­dṛ­kta­po­vi­śe­ṣa­sya ca sayoga<span type="hard-break">- </span><lb n="65,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,02</span>ke­va­li­naḥ sa­mu­tpa­nna­ra­tna­tra­ya­syā­pi dha­rma­de­śa­nā na vi­ru­dhya­te '­va­sthā­na­sya siddheḥ | tataḥ sa­ka­la­co­dyā­va­tā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="65,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,03</span>ni­vṛ­tta­ye ca­tu­ṣṭa­yaṃ mo­kṣa­mā­rgo vaktavyaḥ | tad uktaṃ | da­rśa­na­jñā­na­cā­ri­tra­ta­pa­sā­m ā­rā­dha­nā bha­ṇi­te­ti kecit | <lb n="65,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,04</span>tad apy a­co­dyaṃ­, ta­pa­sa­ś cā­ri­trā­tma­ka­tve­na vya­va­sthā­nā­t sa­dda­rśa­nā­di­tra­ya­syai­va mo­kṣa­kā­ra­ṇa­tva­si­ddheḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_412"><l ana="bt" n="bt_1.1.41"><lb n="65,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.41</span>nanu ra­tna­tra­ya­syai­va mo­kṣa­he­tu­tva­sū­ca­ne | kiṃ vārhataḥ kṣaṇād ūrdhvaṃ muktiṃ saṃ­pā­da­ye­n na tat || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l></lg><p n="a_413" rend="justify"><lb n="65,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,06</span>prāg evedaṃ coditaṃ pa­ri­hṛ­taṃ ca na punaḥ śaṃ­ka­nī­ya­m iti cet na, pa­ri­hā­rāṃ­ta­ro­pa­da­rśa­nā­rtha­tvā­t punaś codya<span type="hard-break">- </span><lb n="65,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,07</span>ka­ra­ṇa­sya | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_414"><l ana="bt" n="bt_1.1.42"><lb n="65,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.42</span>sa­ha­kā­ri­vi­śe­ṣa­syā­pe­kṣa­ṇī­ya­sya bhāvinaḥ | ta­dai­vā­sa­ttva­to neti sphuṭaṃ kecit pra­ca­kṣa­te || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l></lg><p n="a_415" rend="justify"><lb n="65,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,09</span>kaḥ punar asau sa­ha­kā­rī saṃ­pū­rṇe­nā­pi ra­tna­tra­ye­ṇā­pe­kṣya­te ? ya­da­bhā­vā­t ta­nmu­kti­m arhato na saṃ­pā­da­ye­t­; iti ce­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_416"><l ana="bt" n="bt_1.1.43"><lb n="65,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.43</span>sa tu śa­kti­vi­śe­ṣaḥ syāj jī­va­syā­ghā­ti­ka­rma­ṇā­m | nā­mā­dī­nāṃ trayāṇāṃ hi ni­rja­rā­kṛ­d dhi niścitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l></lg><p n="a_417" rend="justify"><lb n="65,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,11</span>daṃ­ḍa­ka­pā­ṭa­pra­ta­ra­lo­ka­pū­ra­ṇa­kri­yā­nu­me­yo '­pa­ka­rṣa­ṇa­pa­ra­pra­kṛ­ti­saṃ­kra­ma­ṇa­he­tu­r vā bha­ga­va­taḥ sva­pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣaḥ śakti<span type="hard-break">- </span><lb n="65,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,12</span>viśeṣaḥ so ṃ­ta­raṃ­gaḥ sa­ha­kā­rī ni­śre­ya­so­tpa­ttau ra­tna­tra­ya­sya­, ta­da­bhā­ve nā­mā­dya­ghā­ti­ka­rma­tra­ya­sya ni­rja­rā­nu­pa­pa­tte<span type="hard-break">- </span><lb n="65,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,13</span>r niḥ­śre­ya­sā­nu­tpa­tteḥ | ā­yu­ṣa­s tu ya­thā­kā­la­m a­nu­bha­vā­d eva nirjarā na punar u­pa­kra­mā­t ta­syā­na­pa­va­rtya­tvā­t | ta­da­pe­kṣaṃ <lb n="65,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,14</span>kṣā­yi­ka­ra­tna­tra­yaṃ sa­yo­ga­ke­va­li­naḥ pra­tha­ma­sa­ma­ye muktiṃ na saṃ­pā­da­ya­ty eva tadā ta­tsa­ha­kā­ri­ṇo '­sa­ttvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_418"><l ana="bt" n="bt_1.1.44"><lb n="65,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.44</span>kṣā­yi­ka­tvā­n na sā­pe­kṣa­m arhad ra­tna­tra­yaṃ yadi | kin na kṣī­ṇa­ka­ṣā­ya­sya dṛ­kcā­ri­tre tathā mate || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.45"><lb n="65,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.45</span>ke­va­lā­pe­kṣi­ṇī te hi yathā tadvac ca ta­ttra­ya­m | sa­ha­kā­ri­vya­pe­kṣaṃ syāt kṣā­yi­ka­tve na­pe­kṣi­tā || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l></lg><p n="a_419" rend="justify"><lb n="65,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,17</span>na kṣā­yi­ka­tve pi ra­tna­tra­ya­sya sa­ha­kā­ri­vi­śe­ṣā­pe­kṣa­ṇaṃ '­kṣā­yi­ka­bhā­vā­nāṃ na hānir nāpi vṛddhir iti pra­va­ca­ne­na <lb n="65,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,18</span>bā­dhya­te­, kṣā­yi­ka­tve ni­ra­pe­kṣa­tva­va­ca­nā­t | kṣāyiko hi bhāvaḥ sa­ka­la­sva­pra­ti­baṃ­dha­kṣa­yā­d ā­vi­rbhū­to nā­tma­lā­bhe <lb n="65,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,19</span>kiṃcid a­pe­kṣa­te­' yena ta­da­bhā­ve tasya hānis ta­tpra­ka­rṣe ca vṛddhir iti | ta­tpra­ti­ṣe­dha­pa­raṃ pra­va­ca­naṃ kṛ­tsna­ka­rma­kṣa­ya­ka­ra­ṇe <lb n="65,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,20</span>sa­ha­kā­ri­vi­śe­ṣā­pe­kṣa­ṇaṃ kathaṃ bādhate ? na ca kṣā­yi­ka­tvaṃ tatra ta­da­na­pe­kṣa­tve­na vyāptaṃ, kṣī­ṇa­ka­ṣā­ya­da­rśa­na­cā­ri­tra­yoḥ <lb n="65,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,21</span>kṣā­yi­ka­tve pi mu­ktyu­tpā­da­ne ke­va­lā­pe­kṣi­tva­sya su­pra­si­ddha­tvā­t | tābhyāṃ ta­dbā­dha­ka­he­to­r vya­bhi­cā­rā­t | tato sti <lb n="65,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,22</span>sa­ha­kā­rī ta­dra­tna­tra­ya­syā­pe­kṣa­ṇī­yo yu­ktyā­ga­mā­vi­ru­ddha­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_420"><l ana="bt" n="bt_1.1.46"><lb n="65,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.46</span>na ca tena vi­ru­dhye­ta traividhyaṃ mo­kṣa­va­rtma­naḥ | vi­śi­ṣṭa­kā­la­yu­kta­sya ta­ttra­ya­syai­va śaktitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l></lg><p n="a_421" rend="justify"><lb n="65,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,24</span>kṣā­yi­ka­ra­tna­tra­ya­pa­ri­ṇā­ma­to hy ātmaiva kṣā­yi­ka­ra­tna­tra­yaṃ tasya vi­śi­ṣṭa­kā­lā­pe­kṣaḥ śa­kti­vi­śe­ṣaḥ tato <lb n="65,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,25</span>'­nā­rthāṃ­ta­raṃ yena ta­tsa­hi­ta­sya da­rśa­nā­di­tra­ya­sya mo­kṣa­va­rtma­na­s traividhyaṃ vi­ru­dhya­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_422"><l ana="bt" n="bt_1.1.47"><lb n="65,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.47</span>te­nā­yo­gi­ji­na­syāṃ­tya­kṣa­ṇa­va­rti pra­kī­rti­ta­m | ra­tna­tra­ya­m a­śe­ṣā­gha­vi­ghā­ta­ka­ra­ṇaṃ dhruvam || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.48"><lb n="65,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.48</span>tato nānyo sti mokṣasya sākṣān mārgo vi­śe­ṣa­taḥ | pū­rvā­va­dhā­ra­ṇaṃ yena na vya­va­sthā­m iyarti naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l></lg><p n="a_423" rend="justify"><lb n="65,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,28</span>nanv evam apy a­va­dhā­ra­ṇe ta­de­kāṃ­tā­nu­ṣaṃ­ga iti cet, nāyam a­ne­kāṃ­ta­vā­di­nā­m u­pā­laṃ­bho na­yā­rpa­ṇā­d e­kāṃ­ta­sye­ṣṭa­tvā­t­, <lb n="65,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,29</span>pra­mā­ṇā­rpa­ṇā­d e­vā­ne­kāṃ­ta­sya vya­va­sthi­teḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_424"><l ana="bt" n="bt_1.1.49"><lb n="65,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.49</span>jñānād e­vā­śa­rī­ra­tva­si­ddhi­r ity a­va­dhā­ra­ṇa­m | sa­ha­kā­ri­vi­śe­ṣa­syā­pe­kṣa­yā­stv iti kecana || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l></lg><p n="a_425" rend="justify"><lb n="65,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,31</span>ta­ttva­jñā­na­m eva niḥ­śre­ya­sa­he­tu­r ity a­va­dhā­ra­ṇa­m astu sa­ha­kā­ri­vi­śe­ṣā­pe­kṣa­sya tasyaiva niḥ­śre­ya­sa­saṃ­pā­da­na­sa­ma­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="65,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,32</span>tvāt | tathā sati sa­mu­tpa­nna­ta­ttva­jñā­na­sya yoginaḥ sa­ha­kā­ri­vi­śe­ṣa­saṃ­ni­dhā­nā­t pūrvaṃ sthi­tyu­pa­pa­tte­r u­pa­de­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="65,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,33</span>pra­vṛ­tte­r a­vi­ro­dhā­t­, tadarthaṃ ra­tna­tra­ya­sya mu­kti­he­tu­tva­ka­lpa­nā­na­rtha­kyā­t­, ta­tka­lpa­ne pi sa­ha­kā­rya­pe­kṣa­ṇa­syā­va­śyaṃ <lb n="65,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 065,34</span>bhā­vi­tvā­t­, ta­ttra­ya­m eva mu­kti­he­tu­r ity a­va­dhā­ra­ṇaṃ mā bhūd iti kecit || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_426"><l ana="bt" n="bt_1.1.50"><pb n="066"/><lb n="66,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.50</span>teṣāṃ pha­lo­pa­bho­ge­na prakṣayaḥ karmaṇāṃ mataḥ | sa­ha­kā­ri­vi­śe­ṣo sya nāsau cā­ri­tra­taḥ pṛthak || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l></lg><p n="a_427" rend="justify"><lb n="66,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,02</span>ta­ttva­jñā­nā­n mi­thyā­jñā­na­sya sa­ha­ja­syā­hā­rya­sya cā­ne­ka­pra­kā­ra­sya pra­ti­pra­me­yaṃ de­śā­di­bhe­dā­d u­dbha­va­taḥ pra­kṣa­yā­t taddhe<span type="hard-break">- </span><lb n="66,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,03</span>tu­ka­do­ṣa­ni­vṛ­tteḥ pra­vṛ­ttya­bhā­vā­d a­nā­ga­ta­sya janmano ni­ro­dhā­d u­pā­tta­ja­nma­na­ś ca prā­kṛ­ta­dha­rmā­dha­rma­yoḥ pha­la­bho­ge­na <lb n="66,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,04</span>pra­kṣa­ya­ṇā­t sa­ka­la­duḥ­kha­ni­vṛ­tti­r ā­tyaṃ­ti­kī muktiḥ, duḥ­kha­ja­nma­nāṃ pra­vṛ­tti­do­ṣa­mi­thyā­jñā­nā­nā­m u­tta­ro­tta­rā­pā­ye <lb n="66,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,05</span>ta­da­naṃ­ta­rā­bhā­vā­n niḥ­śre­ya­sa­m iti kaiścid va­ca­nā­t­, sā­kṣā­tkā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vo­pa­la­bdhe­s ta­ttva­jñā­nā­n niḥ­śre­ya­sa­m ity aparaiḥ <lb n="66,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,06</span>pra­ti­pā­da­nā­t­, jñānena cā­pa­va­rga ity anyair a­bhi­dhā­nā­t­, vidyāta e­vā­vi­dyā­saṃ­skā­rā­di­kṣa­yā­n ni­rvā­ṇa­m i­tī­ta­rai<span type="hard-break">- </span><lb n="66,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,07</span>r a­bhyu­pa­ga­mā­t­, pha­lo­pa­bho­ge­na saṃ­ci­ta­ka­rma­ṇāṃ prakṣayaḥ sa­mya­gjñā­na­sya mu­ktyu­tpa­ttau sa­ha­kā­rī jñā­na­mā­trā­tma­ka­mo­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="66,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,08</span>kā­ra­ṇa­vā­di­nā­m iṣṭo na punar anyo '­sā­dhā­ra­ṇaḥ kaścit | sa ca pha­lo­pa­bho­go ya­thā­kā­la­m u­pa­kra­ma­vi­śe­ṣā­d vā <lb n="66,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,09</span>karmaṇāṃ syāt ? na tāvad ādyaḥ pakṣa ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_428"><l ana="bt" n="bt_1.1.51"><lb n="66,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.51</span>bhoktuḥ pha­lo­pa­bho­go hi ya­thā­kā­laṃ ya­dī­ṣya­te | tadā ka­rma­kṣa­yaḥ kvātaḥ ka­lpa­ko­ṭi­śa­tai­r api || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l></lg><p n="a_429" rend="justify"><lb n="66,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,11</span>na hi ta­jja­nma­ny u­pā­tta­yo­r dha­rmā­dha­rma­yoḥ ja­nmāṃ­ta­ra­pha­la­dā­na­sa­ma­rtha­yo­r ya­thā­kā­laṃ pha­lo­pa­bho­ge­na ja­nmāṃ­ta­rā­dṛ­te <lb n="66,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,12</span>ka­lpa­ko­ṭi­śa­tai­r apy ā­tyaṃ­ti­kaḥ kṣayaḥ kartuṃ śakyo vi­ro­dhā­t | ja­nmāṃ­ta­re śakya iti cen na, sā­kṣā­du­tpa­nna<span type="hard-break">- </span><lb n="66,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,13</span>sa­ka­la­ta­ttva­jñā­na­sya ja­nmāṃ­ta­rā­saṃ­bha­vā­t | na ca tasya ta­jja­nma­pha­la­dā­na­sa­ma­rtha­tve ca dha­rmā­dha­rmau prā­du­rbha­va­ta iti <lb n="66,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,14</span>śakyaṃ vaktuṃ pra­mā­ṇā­bhā­vā­t | ta­jja­nma­ni mo­kṣā­rha­sya ku­ta­ści­d a­nu­ṣṭhā­nā­d dha­rmā­dha­rmau ta­jja­nma­pha­la­dā­na­sa­ma­rthau <lb n="66,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,15</span>prā­du­rbha­va­taḥ ta­jja­nma­mo­kṣā­rha­dha­rmā­dha­rma­tvā­d ity apy ayuktaṃ hetor a­nya­thā­nu­pa­pa­ttya­bhā­vā­t | yau ja­nmāṃ­ta­ra­pha­la­dā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="66,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,16</span>samarthau tau na ta­jja­nma­mo­kṣā­rha­dha­rmā­dha­rmau ya­thā­sma­dā­di­dha­rmā­dha­rmau ity asty eva sā­dhyā­bhā­ve sā­dha­na­syā­nu­pa­pa­tti­r iti <lb n="66,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,17</span>cet, syād evaṃ, yadi ta­jja­nma­mo­kṣā­rha­dha­rmā­dha­rma­tvaṃ ja­nmāṃ­ta­ra­pha­la­dā­na­sa­ma­rtha­tve­na vi­ru­dhye­ta­, nānyathā | tasya <lb n="66,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,18</span>te­nā­vi­ro­dhe ta­jja­nma­ni mo­kṣā­rha­syā­pi mo­kṣā­bhā­va­pra­saṃ­gā­d vi­ru­dhya­ta eveti cet na, tasya ja­nmāṃ­ta­re­ṣu pha­la­dā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="66,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,19</span>sa­ma­rtha­yo­r api dha­rmā­dha­rma­yo­r u­pa­kra­ma­vi­śe­ṣā­t pha­lo­pa­bho­ge­na prakṣaye mo­kṣo­pa­pa­tteḥ | yadi punar na ya­thā­kā­laṃ <lb n="66,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,20</span>ta­jja­nma­mo­kṣā­rha­sya dha­rmā­dha­rmau ta­jja­nma­ni pha­la­dā­na­sa­ma­rthau sā­dhye­te­, kiṃ tarhy u­pa­kra­ma­vi­śe­ṣā­d eva saṃ­ci­ta­ka­rma­ṇāṃ <lb n="66,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,21</span>pha­lo­pa­bho­ge­na prakṣaya ? iti pa­kṣāṃ­ta­ra­m ā­yā­ta­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_430"><l ana="bt" n="bt_1.1.52"><lb n="66,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.52</span>vi­śi­ṣṭo­pa­kra­mā­d eva mataś cet so pi tattvataḥ | sa­mā­dhi­r eva saṃ­bhā­vya­ś cā­ri­trā­tme­ti no matam || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l></lg><p n="a_431" rend="justify"><lb n="66,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,23</span>yasmād u­pa­kra­ma­vi­śe­ṣā­t karmaṇāṃ pha­lo­pa­bho­go yogino '­bhi­ma­taḥ sa sa­mā­dhi­r eva tattvataḥ saṃ­bhā­vya­te­, samādhā<span type="hard-break">- </span><lb n="66,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,24</span>v u­tthā­pi­ta­dha­rma­ja­ni­tā­yā­m ṛddhau nā­nā­śa­rī­rā­di­ni­rmā­ṇa­dvā­re­ṇa saṃ­ci­ta­ka­rma­pha­lā­nu­bha­va­sye­ṣṭa­tvā­t | sa­mā­dhi­ś cā­ri­trā­tma­ka <lb n="66,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,25</span>eveti cā­ri­trā­n mu­kti­si­ddheḥ siddhaṃ syā­dvā­di­nāṃ mataṃ sa­mya­ktva­jñā­nā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tvā­c cā­ri­tra­sya || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_432"><l ana="bt" n="bt_1.1.53"><lb n="66,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.53</span>sa­mya­gjñā­naṃ viśiṣṭaṃ cet samādhiḥ sā vi­śi­ṣṭa­tā | tasya ka­rma­pha­la­dhvaṃ­sa­śa­kti­r nā­māṃ­ta­raṃ nanu || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.54"><lb n="66,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.54</span>mi­thyā­bhi­mā­na­ni­rmu­kti­r jñā­na­sye­ṣṭaṃ hi da­rśa­na­m | jñānatvaṃ cā­rtha­vi­jñā­pti­ś caryātvaṃ ka­rma­haṃ­tṛ­tā || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.55"><lb n="66,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.55</span>śa­kti­tra­yā­tma­kā­d eva sa­mya­gjñā­nā­d a­de­ha­tā | siddhā ra­tna­tra­yā­d eva teṣāṃ nā­māṃ­ta­ro­di­tā­t || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l></lg><p n="a_433" rend="justify"><lb n="66,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,29</span>sa­mya­gda­rśa­na­jñā­na­cā­ri­trā­ṇi mo­kṣa­mā­rgaḥ­, sa­mya­gjñā­naṃ mi­thyā­bhi­ni­ve­śa­mi­thyā­ca­ra­ṇā­bhā­va­vi­śi­ṣṭa­m iti vā na <lb n="66,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,30</span>kaścid a­rtha­bhe­daḥ­, pra­kri­yā­mā­tra­sya bhedān nā­māṃ­ta­ra­ka­ra­ṇā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_434"><l ana="bt" n="bt_1.1.56"><lb n="66,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.56</span>etena jñā­na­vai­rā­gyā­n mu­kti­prā­ptya­va­dhā­ra­ṇa­m | na syā­dvā­da­vi­ghā­tā­ye­ty uktaṃ bo­ddha­vya­m aṃjasā || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l></lg><p n="a_435" rend="justify"><lb n="66,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,32</span>ta­ttva­jñā­naṃ mi­thyā­bhi­ni­ve­śa­ra­hi­taṃ sa­dda­rśa­na­m a­nvā­ka­rṣa­ti­, vairāgyaṃ tu cā­ri­tra­m eveti ra­tna­tra­yā­d eva muktir ity a<span type="hard-break">- </span><lb n="66,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,33</span>va­dhā­ra­ṇaṃ balād a­va­sthi­taṃ | "duḥkhe vi­pa­ryā­sa­ma­ti­stṛ­ṣṇā vā baṃ­dha­kā­ra­ṇaṃ | janmino yasya te na sto na sa <lb n="66,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 066,34</span>ja­nmā­dhi­ga­ccha­tī­" ty apy a­rha­nma­ta­sa­mā­śra­ya­ṇa­m e­vā­ne­na ni­ga­di­taṃ­; da­rśa­na­jñā­na­yoḥ ka­thaṃ­ci­d bhedān ma­tāṃ­ta­rā­si­ddheḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_436"><l ana="bt" n="bt_1.1.57"><pb n="067"/><lb n="67,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.57</span>na cātra sa­rva­thai­ka­tvaṃ jñā­na­da­rśa­na­yo­s tathā | ka­thaṃ­ci­d bhe­da­saṃ­si­ddhi­r la­kṣa­ṇā­di­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">57</ref> || </l></lg><p n="a_437" rend="justify"><lb n="67,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,02</span>na hi bhi­nna­la­kṣa­ṇa­tvaṃ bhi­nna­saṃ­jñā­saṃ­khyā­pra­ti­bhā­sa­tvaṃ vā ka­thaṃ­ci­d bhedaṃ vya­bhi­ca­ra­ti­; tejo ṃ­bha­so­r bhi­nna­la­kṣa­ṇa­yo­r eka<span type="hard-break">- </span><lb n="67,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,03</span>pu­dga­la­dra­vyā­tma­ka­tve pi pa­ryā­yā­rtha­to bhe­da­pra­tī­teḥ­; śa­kra­pu­raṃ­da­rā­di­saṃ­jñā­bhe­di­no de­va­rā­jā­rtha­syai­ka­tve pi śa­ka­na­pū­rdā<span type="hard-break">- </span><lb n="67,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,04</span>ra­ṇā­di­pa­ryā­ya­to bhe­da­ni­śca­yā­t­; jalam āpa iti bhi­nna­saṃ­khya­sya to­ya­dra­vya­syai­ka­tve pi śa­ktyai­ka­tva­nā­nā­tva­pa­ryā<span type="hard-break">- </span><lb n="67,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,05</span>yato bhe­da­syā­pra­ti­ha­ta­tvā­t­, spa­ṣṭā­spa­ṣṭa­pra­ti­bhā­sa­vi­ṣa­ya­sya pā­da­pa­syai­ka­tve pi ta­thā­grā­hya­tva­pa­ryā­yā­rthā­d eśān nānātva<span type="hard-break">- </span><lb n="67,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,06</span>vya­va­sthi­teḥ | anyathā sve­ṣṭa­ta­ttva­bhe­dā­si­ddheḥ sarvam ekam ā­sa­jye­ta | iti kvacit ka­sya­ci­t ku­ta­ści­d bhedaṃ sā­dha­ya­tā <lb n="67,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,07</span>la­kṣa­ṇā­di­bhe­dā­d da­rśa­na­jñā­na­yo­r api bhedo bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_438"><l ana="bt" n="bt_1.1.58"><lb n="67,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.58</span>tata eva na cāritraṃ jñānaṃ tā­dā­tmya­m ṛcchati | pa­ryā­yā­rtha­pra­dhā­na­tva­vi­va­kṣā­to muner iha || <ref type="no-bt" rend="b">58</ref> || </l></lg><p n="a_439" rend="justify"><lb n="67,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,09</span>na jñānaṃ cā­ri­trā­tma­ka­m eva tato bhi­nna­la­kṣa­ṇa­tvā­d da­rśa­na­va­d ity atra na sva­si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dhaḥ pa­ryā­yā­rtha­pra­dhā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="67,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,10</span>tvasyeha sūtre sū­tra­kā­re­ṇa vi­va­kṣi­ta­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_440"><l ana="bt" n="bt_1.1.59"><lb n="67,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.59</span>dra­vyā­rtha­sya pra­dhā­na­tva­vi­va­kṣā­yāṃ tu tattvataḥ | bhaved ātmaiva saṃsāro mokṣas ta­ddhe­tu­r eva ca || <ref type="no-bt" rend="b">59</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.60"><lb n="67,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.60</span>tathā ca sū­tra­kā­ra­sya kva ta­dbhe­do­pa­de­śa­nā | dra­vyā­rtha­syā­py a­śu­ddha­syā­vāṃ­ta­rā­bhe­da­saṃ­śra­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">60</ref> || </l></lg><p n="a_441" rend="justify"><lb n="67,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,13</span>yathā sa­ma­stai­kya­saṃ­gra­ho dra­vyā­rthi­kaḥ śuddhas ta­thā­vāṃ­ta­rai­kya­gra­ho py aśuddha iti ta­dvi­va­kṣā­yāṃ saṃ­sā­ra­mo­kṣa­ta­du<span type="hard-break">- </span><lb n="67,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,14</span>pāyānāṃ bhe­dā­pra­si­ddhe­r ā­tma­dra­vya­syai­vai­ka­sya vya­va­sthā­nā­t ta­dbhe­da­de­śa­nā kva vya­va­ti­ṣṭhe­ta ? tataḥ saiva sū­tra­kā­ra­sya <lb n="67,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,15</span>pa­ryā­yā­rtha­pra­dhā­na­tva­vi­va­kṣāṃ ga­ma­ya­ti­, tām aṃ­ta­re­ṇa bhe­da­de­śa­nā­nu­pa­pa­tteḥ | ye tu da­rśa­na­jñā­na­yo­r jñā­na­cā­ri­tra­yo­r vā <lb n="67,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,16</span>sa­rva­thai­ka­tvaṃ pra­ti­pa­dyaṃ­te te kā­lā­bhe­dā­d de­śā­bhe­dā­t sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyā­d vā ? ga­tyaṃ­ta­rā­bhā­vā­t | na caite sa­ddhe­ta­vo <lb n="67,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,17</span>'­nai­kāṃ­ti­ka­tvā­d vi­ru­ddha­tvā­c ceti ni­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_442"><l ana="bt" n="bt_1.1.61"><lb n="67,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.61</span>kā­lā­bhe­dā­d a­bhi­nna­tvaṃ tayor e­kāṃ­ta­to yadi | ta­dai­ka­kṣa­ṇa­vṛ­ttī­nā­m arthānāṃ bhinnatā kutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">61</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.62"><lb n="67,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.62</span>de­śā­bhe­dā­d a­bhe­da­ś cet kā­lā­kā­śā­di­bhi­nna­tā | sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyā­c cet tata evāstu bhinnatā || <ref type="no-bt" rend="b">62</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.63"><lb n="67,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.63</span>sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇya­sya ka­thaṃ­ci­d bhidayā vinā | nī­la­to­tpa­la­tā­dī­nāṃ jātu kvacid a­da­rśa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">63</ref> || </l></lg><p n="a_443" rend="justify"><lb n="67,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,21</span>na hi nī­la­to­tpa­la­tvā­dī­nā­m e­ka­dra­vya­vṛ­tti­ta­yā sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyaṃ ka­thaṃ­ci­d bhedam aṃ­ta­re­ṇo­pa­pa­dya­te­, ye­nai­ka­jī­va<span type="hard-break">- </span><lb n="67,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,22</span>dra­vya­vṛ­tti­tve­na da­rśa­nā­dī­nāṃ sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyaṃ ta­thā­bhe­da­sā­dha­nā­d viruddhaṃ na syāt || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_444"><l ana="bt" n="bt_1.1.64"><lb n="67,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.64</span>mi­thyā­śra­ddhā­na­vi­jñā­na­ca­ryā­vi­cchi­tti­la­kṣa­ṇa­m | kāryaṃ bhinnaṃ dṛ­gā­dī­nāṃ nai­kāṃ­tā­bhi­di saṃbhavi || <ref type="no-bt" rend="b">64</ref> || </l></lg><p n="a_445" rend="justify"><lb n="67,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,24</span>sa­dda­rśa­na­sya hi kāryaṃ mi­thyā­śra­ddhā­na­vi­cchi­ttiḥ­, saṃ­jñā­na­sya mi­thyā­jñā­na­vi­cchi­ttiḥ­, sa­ccā­ri­tra­sya mithyā<span type="hard-break">- </span><lb n="67,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,25</span>ca­ra­ṇa­vi­cchi­tti­r iti ca bhinnāni da­rśa­nā­dī­ni bhi­nna­kā­rya­tvā­t su­kha­duḥ­khā­di­va­t | pā­va­kā­di­nā­nai­kāṃ­ta iti <lb n="67,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,26</span>cen na, tasyāpi sva­bhā­va­bhe­da­m aṃ­ta­re­ṇa dā­ha­pā­kā­dya­ne­ka­kā­rya­kā­ri­tvā­yo­gā­t | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_446"><l ana="bt" n="bt_1.1.65"><lb n="67,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.65</span>dṛ­ṅmo­ha­vi­ga­ma­jñā­nā­va­ra­ṇa­dhvaṃ­sa­vṛ­tta­mu­ṭ­– | saṃ­kṣa­yā­tma­ka­he­to­ś ca bhedas tadbhidi siddhyati || <ref type="no-bt" rend="b">65</ref> || </l></lg><p n="a_447" rend="justify"><lb n="67,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,28</span>da­rśa­na­mo­ha­vi­ga­ma­jñā­nā­va­ra­ṇa­dhvaṃ­sa­vṛ­tta­mo­ha­saṃ­kṣa­yā­tma­kā hetavo da­rśa­nā­dī­nāṃ bhedam aṃ­ta­re­ṇa na hi pa­ra­spa­raṃ <lb n="67,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,29</span>bhinnā ghaṭaṃte yena ta­dbhe­dā­t teṣāṃ ka­thaṃ­ci­d bhedo na siddhyet | ca­kṣu­rā­dya­ne­ka­kā­ra­ṇe­nai­ke­na rū­pa­jñā­ne­na vya­bhi­cā­rī <lb n="67,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,30</span>kā­ra­ṇa­bhe­do bhidi sā­dhyā­yā­m iti cen na, ta­syā­ne­ka­sva­rū­pa­tva­si­ddheḥ | katham anyathā bhi­nna­ya­vā­di­vī­ja­kā­ra­ṇā <lb n="67,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,31</span>ya­vāṃ­ku­rā­da­yaḥ siddhyeyuḥ pa­ra­spa­ra­bhi­nnāḥ | na cai­ka­kā­ra­ṇa­ni­ṣpā­dye kā­ryai­ka­sva­rū­pe kā­ra­ṇāṃ­ta­raṃ pra­va­rta­mā­naṃ <lb n="67,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,32</span>saphalaṃ | sa­ha­kā­ri­tvā­t sa­pha­la­m iti cet, kiṃ punar idaṃ sa­ha­kā­ri­kā­ra­ṇa­m a­nu­pa­kā­ra­ka­m a­pe­kṣa­ṇī­yaṃ ? ta­du­pā­dā­na­syo<span type="hard-break">- </span><lb n="67,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 067,33</span><pb n="068"/><lb n="68,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,01</span>pa­kā­ra­kaṃ tad iti cen na, ta­tkā­ra­ṇa­tvā­nu­ṣaṃ­gā­t | sā­kṣā­tkā­rye vyā­pri­ya­mā­ṇa­m u­pā­dā­ne­na saha ta­tka­ra­ṇa­śī­laṃ <lb n="68,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,02</span>hi sa­ha­kā­ri­, na punaḥ kā­ra­ṇa­m u­pa­ku­rvā­ṇaṃ | tasya kā­ra­ṇa­kā­ra­ṇa­tve­nā­nu­kū­la­kā­ra­ṇa­tvā­d iti cet, tarhi sa­ha­kā­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="68,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,03</span>sā­dhya­rū­pa­to­pā­dā­na­sā­dhya­rū­pa­tā­yāḥ parā prasiddhā kā­rya­sye­ti na kiṃcid a­ne­ka­kā­ra­ṇa­m e­ka­sva­bhā­vaṃ­, yena hetor vya<span type="hard-break">- </span><lb n="68,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,04</span>bhi­cā­ri­tvā­d da­rśa­nā­dī­nāṃ sva­bhā­va­bhe­do na siddhyet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_448"><l ana="bt" n="bt_1.1.66"><lb n="68,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.66</span>teṣāṃ pūrvasya lābhe pi bhā­jya­tvā­d u­tta­ra­sya ca | nai­kāṃ­te­nai­ka­tā yuktā ha­rṣā­ma­rṣā­di­bhe­da­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">66</ref> || </l></lg><p n="a_449" rend="justify"><lb n="68,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,06</span>na cedam asiddhaṃ sā­dha­na­m­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_450"><l ana="bt" n="bt_1.1.67"><lb n="68,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.67</span>ta­ttva­śra­ddhā­na­lā­bhe hi viśiṣṭaṃ śrutam āpyate | nāvaśyaṃ nāpi tallābhe ya­thā­khyā­ta­m a­mo­ha­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">67</ref> || </l></lg><p n="a_451" rend="justify"><lb n="68,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,08</span>na hy evaṃ vi­ru­ddha­dha­rmā­dhyā­se pi da­rśa­nā­dī­nāṃ sa­rva­thai­ka­tvaṃ yuktam a­ti­pra­saṃ­gā­t | na ca syā­dvā­di­naḥ kiṃcid vi<span type="hard-break">- </span><lb n="68,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,09</span>ru­ddha­dha­rmā­dhi­ka­ra­ṇaṃ sa­rva­thai­ka­m asti tasya ka­thaṃ­ci­d bhi­nna­rū­pa­tva­vya­va­sthi­teḥ | na ca sa­ttvā­da­yo dharmā ni­rbā­dha­bo­dho<span type="hard-break">- </span><lb n="68,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,10</span>pa­da­rśi­tāḥ kvacid e­ka­trā­pi viruddhā yena vi­ru­ddha­dha­rmā­dhi­ka­ra­ṇa­m ekaṃ vastu pa­ra­mā­rtha­taḥ na siddhyet | a­nu­pa­laṃ­bha­sā<span type="hard-break">- </span><lb n="68,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,11</span>dha­na­tvā­t sarvatra vi­ro­dha­syā­nya­thā sva­bhā­ve­nā­pi sva­bhā­va­va­to vi­ro­dhā­nu­ṣaṃ­gā­t | tato na vi­ru­ddha­dha­rmā<span type="hard-break">- </span><lb n="68,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,12</span>dhyāso vya­bhi­cā­rī || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_452"><l ana="bt" n="bt_1.1.68"><lb n="68,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.68</span>nanv evam u­tta­ra­syā­pi lābhe pūrvasya bhājyatā | prāptā tato na teṣāṃ syāt saha ni­rvā­ṇa­he­tu­tā || <ref type="no-bt" rend="b">68</ref> || </l></lg><p n="a_453" rend="justify"><lb n="68,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,14</span>na hi pūrvasya lābhe bha­ja­nī­ya­m u­tta­ra­m u­tta­ra­sya tu lābhe niyataḥ pū­rva­lā­bha iti yuktaṃ, ta­dvi­ru­ddha­dha­rmā­dhyā­sa­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="68,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,15</span>vi­śe­ṣā­t­, u­tta­ra­syā­pi lābhe pūrvasya bhā­jya­tā­prā­pte­r ity a­syā­bhi­ma­na­na­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_454"><l ana="bt" n="bt_1.1.69"><lb n="68,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.69</span>ta­tro­pā­dī­ya­saṃ­bhū­te­r ū­pā­dā­nā­sti­tā gateḥ | ka­ṭā­di­kā­rya­saṃ­bhū­te­s ta­du­pā­dā­na­sa­ttva­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">69</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.70"><lb n="68,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.70</span>u­pā­de­yaṃ hi cāritraṃ pū­rva­jñā­na­sya vīkṣate | ta­dbhā­va­bhā­vi­tā­dṛ­ṣṭe­s ta­dva­jjñā­na­dṛ­śo matam || <ref type="no-bt" rend="b">70</ref> || </l></lg><p n="a_455" rend="justify"><lb n="68,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,18</span>na hi ta­dbhā­va­bhā­vi­tā­yāṃ dṛ­ṣṭā­yā­m api ka­sya­ci­t ta­du­pā­de­ya­tā nāstīti yuktaṃ, ka­ṭā­di­va­t sa­rva­syā­pi <lb n="68,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,19</span>vī­ra­ṇā­dyu­pā­de­ya­tvā­bhā­vā­nu­ṣa­kteḥ | na co­pā­de­ya­saṃ­bhū­ti­r u­pā­dā­nā­sti­tāṃ na ga­ma­ya­ti ka­ṭā­di­saṃ­bhū­te­r vī­ra­ṇā­dya­sti<span type="hard-break">- </span><lb n="68,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,20</span>tva­syā­ga­ti­pra­saṃ­gā­t­, ye­no­tta­ra­syo­pā­de­ya­sya lābhe pū­rva­lā­bho niyato na bhavet | tata e­vo­pā­dā­na­sya lābhe <lb n="68,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,21</span>no­tta­ra­sya niyato lābhaḥ kā­ra­ṇā­nā­m avaśyaṃ kā­rya­va­ttvā­bhā­vā­t | sa­ma­rtha­sya kā­ra­ṇa­sya kā­rya­va­ttva­m eveti cen na, <lb n="68,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,22</span>ta­sye­hā­vi­va­kṣi­ta­tvā­t | ta­dvi­va­kṣā­yāṃ tu pūrvasya lābhe nottaraṃ bha­ja­nī­ya­m ucyate svayam a­vi­ro­dhā­t | iti darśanā<span type="hard-break">- </span><lb n="68,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,23</span>dīnāṃ vi­ru­ddha­dha­rmā­dhyā­sā­vi­śe­ṣe py u­pā­dā­no­pā­de­ya­bhā­vā­d uttaraṃ pū­rvā­sti­tā­ni­ya­taṃ na tu pūrvam u­tta­rā­sti­tva­ga­ma­ka­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_456"><l ana="bt" n="bt_1.1.71"><lb n="68,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.71</span>na­nū­pā­de­ya­saṃ­bhū­ti­r u­pā­dā­no­pa­ma­rda­nā­t | dṛṣṭeti no­tta­ro­dbhū­tau pū­rva­syā­sti­tva­saṃ­ga­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">71</ref> || </l></lg><p n="a_457" rend="justify"><lb n="68,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,25</span>saty apy u­pā­dā­no­pā­de­ya­bhā­ve da­rśa­nā­dī­nāṃ no­pā­de­ya­sya saṃbhavaḥ pū­rva­syā­sti­tāṃ svakāle ga­ma­ya­ti ta­du­pa­ma­rda­ne­na <lb n="68,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,26</span>ta­du­dbhū­teḥ | a­nya­tho­tta­ra­pra­dī­pa­jvā­lā­de­r a­sti­tva­pra­sa­ktiḥ | tathā ca kutas ta­tkā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vaḥ sa­mā­na­kā­la­tvā­t <lb n="68,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,27</span>sa­vye­ta­ra­go­vi­ṣā­ṇa­va­d ity a­syā­kū­ta­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_458"><l ana="bt" n="bt_1.1.72"><lb n="68,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.72</span>satyaṃ ka­thaṃ­ci­d i­ṣṭa­tvā­t prā­ṅā­śa­syo­tta­ro­dbha­ve | sarvathā tu na tannāśaḥ kā­ryo­tpa­tti­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">72</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.73"><lb n="68,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.73</span>jñā­no­tpa­ttau hi sa­ddṛ­ṣṭi­s ta­dvi­śi­ṣṭo pa­jā­ya­te | pū­rvā­vi­śi­ṣṭa­rū­pe­ṇa na­śya­tī­ti su­ni­ści­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">73</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.74"><lb n="68,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.74</span>cā­ri­tro­tpa­tti­kā­le ca pū­rva­dṛ­gjñā­na­yo­ś cyutiḥ | ca­ryā­vi­śi­ṣṭa­yo­r bhūtis ta­tsa­kṛ­ttra­ya­saṃ­bha­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">74</ref> || </l></lg><p n="a_459" rend="justify"><lb n="68,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,31</span>da­rśa­na­pa­ri­ṇā­ma­pa­ri­ṇa­to hy ātmā da­rśa­naṃ­, ta­du­pā­dā­naṃ vi­śi­ṣṭa­jñā­na­pa­ri­ṇā­ma­sya niṣpatteḥ pa­ryā­ya­mā­tra­sya <lb n="68,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,32</span>ni­ra­nva­ya­sya jī­vā­di­dra­vya­mā­tra­sya ca sa­rva­tho­pā­dā­na­tvā­yo­gā­t kū­rma­ro­mā­di­va­t | tatra naśyaty eva da­rśa­na­pa­ri­ṇā­me <lb n="68,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 068,33</span>vi­śi­ṣṭa­jñā­nā­tma­ta­yā­tmā pa­ri­ṇa­ma­te­, vi­śi­ṣṭa­jñā­nā­sa­ha­cā­ri­te­na rūpeṇa da­rśa­na­sya vi­nā­śā­t ta­tsa­ha­ca­ri­te­na <pb n="069"/><lb n="69,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,01</span>rū­pe­ṇo­tpā­dā­t | anyathā vi­śi­ṣṭa­jñā­na­sa­ha­ca­ri­ta­rū­pa­ta­yo­tpa­tti­vi­ro­dhā­t pū­rva­va­t | tathā da­rśa­na­jñā­na­pa­ri­ṇa­to <lb n="69,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,02</span>jīvo da­rśa­na­jñā­ne­, te cā­ri­tra­syo­pā­dā­naṃ­, pa­ryā­ya­vi­śe­ṣā­tma­ka­sya dra­vya­syo­pā­dā­na­tva­pra­tī­te­r gha­ṭa­pa­ri­ṇa­ma­na­sa­ma­rtha­pa­ryā<span type="hard-break">- </span><lb n="69,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,03</span>yā­tma­ka­mṛ­ddra­vya­sya gha­ṭo­pā­dā­na­va­ttva­va­t | tatra na­śya­to­r eva da­rśa­na­jñā­na­pa­ri­ṇā­ma­yo­r ātmā cā­ri­tra­pa­ri­ṇā­ma­m iyarti <lb n="69,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,04</span>cā­ri­trā­sa­ha­ca­ri­te­na rūpeṇa tayor vi­nā­śā­c cā­ri­tra­sa­ha­ca­ri­te­no­tpā­dā­t | anyathā pū­rva­va­ccā­ri­trā­sa­ha­ca­ri­ta­rū­pa­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="69,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,05</span>pra­saṃ­gā­t | iti ka­thaṃ­ci­t pū­rva­rū­pa­vi­nā­śa­syo­tta­ra­pa­ri­ṇā­mo­tpa­ttya­vi­śi­ṣṭa­tvā­t satyam u­pā­dā­no­pa­ma­rda­ne­no­pā­de­ya­sya <lb n="69,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,06</span>bhavanaṃ | na caivaṃ sa­kṛ­dda­rśa­nā­di­tra­ya­sya saṃbhavo vi­ru­dhya­te cā­ri­tra­kā­le da­rśa­na­jñā­na­yoḥ sarvathā vi­nā­śā­bhā­vā­t | <lb n="69,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,07</span>etena sa­kṛ­dda­rśa­na­jñā­na­dva­ya­saṃ­bha­vo pi kvacin na vi­ru­dhya­te ity uktaṃ ve­di­ta­vyaṃ­, vi­śi­ṣṭa­jñā­na­kā­rya­sya da­rśa­na­sya <lb n="69,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,08</span>sarvathā vi­nā­śā­nu­pa­pa­tteḥ­, kā­rya­kā­la­m a­prā­pnu­va­taḥ kā­ra­ṇa­tva­vi­ro­dhā­t pra­lī­na­ta­ma­va­t­, tataḥ kā­ryo­tpa­tte­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="69,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,09</span>yogād ga­tyaṃ­ta­rā­saṃ­bha­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_460"><l ana="bt" n="bt_1.1.75"><lb n="69,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.75</span>nanv atra kṣāyikī dṛṣṭir jñā­no­tpa­ttau na naśyati | ta­da­pa­ryaṃ­ta­tā­hā­ne­r ity a­si­ddhāṃ­ta­vi­dva­caḥ || <ref type="no-bt" rend="b">75</ref> || </l></lg><p n="a_461" rend="justify"><lb n="69,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,11</span>kṣā­yi­ka­da­rśa­naṃ jñā­no­tpa­ttau na naśyaty e­vā­naṃ­ta­tvā­t kṣā­yi­ka­jñā­na­va­t­, anyathā ta­da­pa­rya­nta­tva­syā­ga­mo­kta­sya <lb n="69,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,12</span>hā­ni­pra­saṃ­gā­t | tato na da­rśa­na­jñā­na­yo­r jñā­na­cā­ri­tra­yo­r vā ka­thaṃ­ci­d u­pā­dā­no­pā­de­ya­tā yuktā | iti bruvāṇo <lb n="69,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,13</span>na si­ddhā­nta­ve­dī || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_462"><l ana="bt" n="bt_1.1.76"><lb n="69,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.76</span>siddhānte kṣā­yi­ka­tve­na ta­da­pa­rya­nta­to­kti­taḥ | sarvathā ta­da­vi­dhvaṃ­se kau­ṭa­sthya­sya pra­sa­ṅga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">76</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.77"><lb n="69,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.77</span>ta­tho­tpā­da­vya­ya­dhrau­vya­yu­ktaṃ sad iti hīyate | pra­ti­kṣa­ṇa­ma­to bhāvaḥ kṣāyiko pi tri­la­kṣa­ṇaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">77</ref> || </l></lg><p n="a_463" rend="justify"><lb n="69,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,16</span>nanu ca pū­rva­sa­ma­yo­pā­dhi­ta­yā kṣā­yi­ka­sya bhāvasya vi­nā­śā­d u­tta­ra­sa­ma­yo­pā­dhi­ta­yo­tpā­dā­t sva­sva­bhā­ve­na sadā <lb n="69,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,17</span>sthānāt tri­la­kṣa­ṇa­ttvo­pa­pa­tteḥ­, na si­ddhā­nta­m a­na­va­bu­dhya kṣā­yi­ka­da­rśa­na­sya jñā­na­kā­le sthitiṃ brūte yena tathā vaco <lb n="69,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,18</span>'­si­ddhā­nta­ve­di­naḥ syād iti ce­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_464"><l ana="bt" n="bt_1.1.78"><lb n="69,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.78</span>pū­rvo­tta­ra­kṣa­ṇo­pā­dhi­sva­bhā­va­kṣa­ya­ja­nma­noḥ | kṣā­yi­ka­tve­nā­va­sthā­ne sa yathaiva tri­la­kṣa­ṇaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">78</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.79"><lb n="69,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.79</span>tathā he­tva­nta­ro­nmu­kta­yu­kta­rū­pe­ṇa vicyutau | jātau ca kṣā­yi­ka­tve­na sthitau kimu na tādṛśaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">79</ref> || </l></lg><p n="a_465" rend="justify"><lb n="69,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,21</span>kṣā­yi­ka­da­rśa­naṃ tāvan mukter hetus tato he­tva­nta­raṃ viśiṣṭaṃ jñānaṃ cāritraṃ ca, ta­du­nmu­kta­rū­pe­ṇa tasya nāśe <lb n="69,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,22</span>ta­dyu­kta­rū­pe­ṇa janmani kṣā­yi­ka­tve­na sthāne tri­la­kṣa­ṇa­tvaṃ bhavaty eva; tathā kṣā­yi­ka­da­rśa­na­jñā­na­dva­ya­sya mu­kti­he­to<span type="hard-break">- </span><lb n="69,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,23</span>r da­rśa­na­jñā­na­cā­ri­tra­tra­ya­sya vā he­tvaṃ­ta­raṃ cā­ri­tra­m a­ghā­ti­tra­ya­ni­rja­rā­kā­rī kri­yā­vi­śe­ṣaḥ kā­lā­di­vi­śe­ṣa­ś ca, <lb n="69,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,24</span>te­no­nmu­kta­yā prāktanyā yu­kta­rū­pa­yā co­tta­ra­yā nāśe janmani ca kṣā­yi­ka­tve­na sthāne vā tasya tri­la­kṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="69,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,25</span>tvam anena vyā­khyā­ta­m iti kṣāyiko bhāvas tri­la­kṣa­ṇaḥ siddhaḥ | nanu tasya he­tvaṃ­ta­re­ṇo­nmu­kta­tā he­tvaṃ­ta­ra­sya <lb n="69,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,26</span>prā­ga­bhā­va eva, tena yuktatā ta­du­tpā­da eva, na cā­nya­syā­bhā­vo­tpā­dau kṣā­yi­ka­sya yuktau, yenaivaṃ tri­la­kṣa­ṇa­tā <lb n="69,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,27</span>syāt | iti cet; tarhi pū­rvo­tta­ra­sa­ma­ya­yo­s ta­du­pā­dhi­bhū­ta­yo­r nā­śo­tpā­dau kathaṃ tasya syātāṃ yato 'sau svayaṃ <lb n="69,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,28</span>sthito pi sa­rva­ta­da­pe­kṣa­yā tri­la­kṣa­ṇaḥ syād iti kau­ṭa­sthya­m ā­yā­ta­m | tathā ca si­ddhā­nta­vi­ro­dhaḥ pa­ra­ma­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="69,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,29</span>pra­ve­śā­t | yadi punas tasya pū­rva­sa­ma­ye­na vi­śi­ṣṭa­to­tta­ra­sa­ma­ye­na ca ta­tsva­bhā­va­bhū­ta­tā tatas ta­dvi­nā­śo­tpā­dau <lb n="69,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,30</span>tasyeti mataṃ, tadā he­tvaṃ­ta­re­ṇo­nmu­kta­tā yuktatā ca ta­dbhā­ve­na ta­dbhā­ve­na ca vi­śi­ṣṭa­tā tasya sva­bhā­va­bhū­ta­tai­ve­ti <lb n="69,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,31</span>ta­nnā­śo­tpā­dau kathaṃ na tasya syātāṃ yato naivaṃ tri­la­kṣa­ṇo sau bhavet | tato yuktaṃ kṣā­yi­kā­nā­m api ka­thaṃ­ci­d u<span type="hard-break">- </span><lb n="69,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 069,32</span>pā­dā­no­pā­de­ya­ttva­m | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_466"><l ana="bt" n="bt_1.1.80"><lb n="69,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.80</span>kāraṇaṃ yadi saddṛṣṭiḥ sa­dbo­dha­sya tadā na kim | ta­da­na­nta­ra­m utpādaḥ ke­va­la­sye­ti kecana || <ref type="no-bt" rend="b">80</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.81"><lb n="69,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.81</span>ta­da­sa­tta­tpra­ti­dvaṃ­dvi­ka­rmā­bhā­ve ta­the­ṣṭi­taḥ | kāraṇaṃ hi sva­kā­rya­syā­pra­ti­baṃ­dhi­pra­bhā­va­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">81</ref> || </l></lg><p n="a_467" rend="justify"><pb n="070"/><lb n="70,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,01</span>na hi kṣā­yi­ka­da­rśa­naṃ ke­va­la­jñā­nā­va­ra­ṇā­di­bhiḥ sahitaṃ ke­va­la­jñā­na­sya prabhavaṃ pra­yo­ja­ya­ti­, tais ta­tpra­bhā­va­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="70,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,02</span>śaktes tasya pra­ti­baṃ­dhā­t yena ta­da­naṃ­ta­raṃ ta­syo­tpā­daḥ syāt | tair vimuktaṃ tu darśanaṃ ke­va­la­sya pra­bhā­va­ka­m eva <lb n="70,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,03</span>ta­the­ṣṭa­tvā­t­, kā­ra­ṇa­syā­pra­ti­baṃ­dha­sya sva­kā­rya­ja­na­ka­tva­pra­tī­teḥ | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_468"><l ana="bt" n="bt_1.1.82"><lb n="70,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.82</span>sa­dbo­dha­pū­rva­ka­tve pi cā­ri­tra­sya sa­mu­dbha­vaḥ | prāg eva ke­va­lā­n na syād ity etac ca na yu­kti­ma­t || <ref type="no-bt" rend="b">82</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.83"><lb n="70,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.83</span>sa­mu­cchi­nna­kri­ya­syā­to dhyā­na­syā­vi­ni­va­rti­naḥ | sā­kṣā­tsaṃ­sā­ra­vi­cche­da­sa­ma­rtha­sya pra­sū­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">83</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.84"><lb n="70,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.84</span>ya­thai­vā­pū­rṇa­cā­ri­tra­m a­pū­rṇa­jñā­na­he­tu­ka­m | tathā tat kin na saṃpūrṇaṃ pū­rṇa­jñā­na­ni­baṃ­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">84</ref> || </l></lg><p n="a_469" rend="justify"><lb n="70,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,07</span>tan na jñā­na­pū­rva­ka­tāṃ cāritraṃ vya­bhi­ca­ra­ti | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_470"><l ana="bt" n="bt_1.1.85"><lb n="70,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.85</span>prāg eva kṣāyikaṃ pūrṇaṃ kṣā­yi­ka­tve­na ke­va­lā­t | na tv a­ghā­ti­pra­ti­dhvaṃ­si­ka­ra­ṇo­pe­ta­rū­pa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">85</ref> || </l></lg><p n="a_471" rend="justify"><lb n="70,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,09</span>ke­va­lā­t tatprāg eva kṣāyikaṃ ya­thā­khyā­ta­cā­ri­traṃ sampūrṇaṃ jñā­na­kā­ra­ṇa­ka­m iti na śaṃ­ka­nī­yaṃ­, tasya muktyu<span type="hard-break">- </span><lb n="70,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,10</span>tpādane sa­ha­kā­ri­vi­śe­ṣā­pe­kṣi­ta­yā pū­rṇa­tvā­nu­pa­pa­tteḥ | vi­va­kṣi­ta­sva­kā­rya­ka­ra­ṇeṃ­ty a­kṣa­ṇa­prā­pta­tvaṃ hi saṃ­pū­rṇaṃ­, <lb n="70,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,11</span>tac ca na ke­va­lā­t prāg asti cā­ri­tra­sya­, tato 'py ūrdhvam a­ghā­ti­pra­ti­dhvaṃ­si­ka­ra­ṇo­pe­ta­rū­pa­ta­yā saṃ­pū­rṇa­sya ta­syo­da­yā­t | <lb n="70,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,12</span>na ca '­ya­thā­khyā­taṃ pūrṇaṃ cā­ri­tra­m iti pra­va­ca­na­syai­vaṃ bā­dhā­sti­' tasya kṣā­yi­ka­tve­na tatra pū­rṇa­tvā­bhi­dhā­nā­t | <lb n="70,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,13</span>na hi sa­ka­la­mo­ha­kṣa­yā­d u­dbha­va­ccā­ri­tra­m aṃśato pi ma­la­va­d iti śa­śva­da­ma­la­va­dā­tyaṃ­ti­kaṃ ta­da­bhi­ṣṭū­ya­te | kathaṃ punas tada<span type="hard-break">- </span><lb n="70,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,14</span>saṃ­pū­rṇā­d eva jñānāt kṣā­yo­pa­śa­mi­kā­d u­tpa­dya­mā­naṃ tathāpi saṃ­pū­rṇa­m iti cet na, sa­ka­la­śru­tā­śe­ṣa­ta­ttvā­rtha­pa­ri­cche<span type="hard-break">- </span><lb n="70,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,15</span>dinas ta­syo­tpa­tteḥ | pūrṇaṃ tata eva tad astv iti cen na, vi­śi­ṣṭa­sya rūpasya ta­da­naṃ­ta­ra­m a­bhā­vā­t | kiṃ ta­dvi­śi­ṣṭaṃ <lb n="70,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,16</span>rūpaṃ cā­ri­tra­sye­ti cet, nā­mā­dya­ghā­ti­ka­rma­tra­ya­ni­rja­ra­ṇa­sa­ma­rthaṃ sa­mu­cchi­nna­kri­yā­pra­ti­pā­ti­dhyā­na­m ity u­kta­prā­yaṃ | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_472"><l ana="bt" n="bt_1.1.86"><lb n="70,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.86</span>ta­drū­pā­va­ra­ṇaṃ karma navamaṃ na pra­sa­jya­te | cā­ri­tra­mo­ha­nī­ya­sya kṣayād eva ta­du­dbha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">86</ref> || </l></lg><p n="a_473" rend="justify"><lb n="70,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,18</span>yad yad ātmakaṃ tat tad ā­va­ra­ka­ka­rma­ṇaḥ kṣayād u­dbha­va­ti­, yathā ke­va­la­jñā­na­sva­rū­paṃ ta­dā­va­ra­ṇa­ka­rma­ṇaḥ kṣayāt | <lb n="70,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,19</span>cā­ri­trā­tma­kaṃ ca pra­kṛ­ta­m ātmano rūpam iti cā­ri­tra­mo­ha­nī­ya­ka­rma­ṇa eva kṣayād u­dbha­va­ti | na punas ta­dā­va­ra­ṇaṃ <lb n="70,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,20</span>karma navamaṃ pra­sa­jya­te '­nya­thā­ti­pra­sa­ṅgā­t | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_474"><l ana="bt" n="bt_1.1.87"><lb n="70,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.87</span>kṣī­ṇa­mo­ha­sya kiṃ na syād evaṃ tad iti cen na vai | tadā kā­la­vi­śe­ṣa­sya tādṛśo '­sa­mbha­vi­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">87</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.88"><lb n="70,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.88</span>tathā ke­va­la­bo­dha­sya sa­hā­ya­syā­py a­saṃ­bha­vā­t | sva­sā­ma­gra­yā vinā kāryaṃ na hi jā­tu­ci­d īkṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">88</ref> || </l></lg><p n="a_475" rend="justify"><lb n="70,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,23</span>kā­lā­di­sā­ma­grī­ko hi mo­ha­kṣa­ya­s ta­drū­pā­vi­rbhā­va­he­tu­r na ke­va­la­s ta­thā­pra­tī­teḥ | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_476"><l ana="bt" n="bt_1.1.89"><lb n="70,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.89</span>kṣīṇe pi mo­ha­nī­yā­khye karmaṇi pra­tha­ma­kṣa­ṇe | yathā kṣī­ṇa­ka­ṣā­ya­sya śaktir a­ntya­kṣa­ṇe matā || <ref type="no-bt" rend="b">89</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.90"><lb n="70,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.90</span>jñā­nā­vṛ­tyā­di­ka­rmā­ṇi haṃtuṃ ta­dva­da­yo­gi­naḥ | pa­ryaṃ­ta­kṣa­ṇa eva syāc che­pa­ka­rma­kṣa­ye 'py asau || <ref type="no-bt" rend="b">90</ref> || </l></lg><p n="a_477" rend="justify"><lb n="70,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,26</span>ka­rma­ni­rja­ra­ṇa­śa­kti­r jīvasya sa­mya­gda­rśa­ne sa­mya­gjñā­ne sa­mya­kcā­ri­tre cā­nta­rbha­ve­t tato nyā vā syāt | tatra na <lb n="70,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,27</span>tāvat sa­mya­gda­rśa­ne jñā­nā­va­ra­ṇā­di­ka­rma­pra­kṛ­ti­ca­tu­rda­śa­ka­ni­rja­ra­ṇa­śa­kti­r a­nta­rbha­va­ty a­saṃ­ya­ta­sa­mya­gdṛ­ṣṭyā­dya­pra­ma­tta­pa­ryaṃ­ta­gu<span type="hard-break">- </span><lb n="70,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,28</span>ṇa­sthā­ne­ṣv a­nya­ta­ma­gu­ṇa­sthā­ne da­rśa­na­mo­ha­kṣa­yā­t ta­dā­vi­rbhā­va­pra­sa­kteḥ | jñāne sā­nta­rbha­va­tī­ti cā­yu­ktaṃ­, kṣā­yi­ke­nai­ta­da<span type="hard-break">- </span><lb n="70,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,29</span>ntarbhāve sa­yo­gi­ke­va­li­naḥ ke­va­le­na sa­hā­vi­rbhā­vā­pa­tteḥ | kṣā­yo­pa­śa­mi­ke ta­da­nta­rbhā­ve tena sa­ho­tpā­da­pra­sa­kteḥ | <lb n="70,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,30</span>kṣā­yo­pa­śa­mi­ke cāritre ta­da­nta­rbhā­ve tenaiva saha prā­du­rbhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­t | kṣāyike ta­da­nta­rbhā­ve kṣī­ṇa­ka­ṣā­ya­sya prathame <lb n="70,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,31</span>kṣaṇe ta­du­dbhū­te­r ni­drā­pra­ca­la­yo­r jñā­nā­va­ra­ṇā­di­pra­kṛ­ti­ca­tu­rda­śa­ka­sya ca ni­rja­ra­ṇa­pra­sa­kte­r no­pāṃ­tya­sa­ma­ye a­ntya­kṣa­ṇe ca <lb n="70,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,32</span>ta­nni­rja­rā syāt | da­rśa­nā­di­ṣu ta­da­na­nta­rbhā­ve ta­dā­vā­ra­kaṃ ka­rmā­nta­raṃ pra­sa­jye­ta­, da­rśa­na­mo­ha­jñā­nā­va­ra­ṇa­cā­ri­tra<span type="hard-break">- </span><lb n="70,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,33</span>mohānāṃ ta­dā­vā­ra­ka­tvā­nu­pa­pa­tteḥ | vī­ryā­nta­rā­ya­s ta­dā­vā­ra­ka iti cen na, ta­tkṣa­yā­na­nta­raṃ ta­du­dbha­va­pra­saṃ­gā­t | <lb n="70,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 070,34</span>tathā cā­nyo­nyā­śra­ya­ṇaṃ­–­sa­ti vī­ryā­nta­rā­ya­kṣa­ye ta­nni­rja­ra­ṇa­śa­ktyā­vi­rbhā­va­s tasmiṃś ca sati vī­ryā­nta­rā­ya­kṣa­ya <pb n="071"/><lb n="71,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,01</span>iti | etenaḥ jñā­nā­va­ra­ṇa­pra­kṛ­ti­paṃ­ca­ka­da­rśa­nā­va­ra­ṇa­pra­kṛ­ti­ca­tu­ṣṭa­yā­nta­rā­ya pra­kṛ­ti­pa­caṃ­kā­nāṃ ta­nni­rja­ra­ṇa­śa­kte­r ā<span type="hard-break">- </span><lb n="71,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,02</span>vā­ra­ka­tve '­nyo­nyā­śra­ya­ṇaṃ vyā­khyā­ta­m | nā­mā­di­ca­tu­ṣṭa­yaṃ tu na tasyāḥ pra­ti­baṃ­dha­ka­m ta­syā­tma­sva­rū­pā­ghā­ti­tve­na <lb n="71,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,03</span>ka­tha­nā­t | na ca sa­rva­thā­nā­vṛ­tti­r eva sā sarvadā ta­tkṣa­ya­ṇī­ya­ka­rma­pra­kṛ­tya­bhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­t | syān mataṃ, cāritra<span type="hard-break">- </span><lb n="71,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,04</span>mo­ha­kṣa­ye ta­dā­vi­rbhā­vā­c cāritra e­vā­nta­rbhā­vo vi­bhā­vya­te | na ca kṣī­ṇa­ka­ṣā­ya­sya pra­tha­ma­sa­ma­ye ta­dā­vi­rbhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="71,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,05</span>prasaṃgaḥ kā­la­vi­śe­ṣā­pe­kṣa­tvā­t ta­dā­vi­rbhā­va­sya | pradhānaṃ hi kāraṇaṃ mo­ha­kṣa­ya­s ta­dā­vi­rbhā­ve sa­ha­kā­ri­kā­ra­ṇa­m aṃtya<span type="hard-break">- </span><lb n="71,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,06</span>sa­ma­ya­m a­nta­re­ṇa na tatra sa­ma­rthaṃ­, tadbhāva eva ta­dā­vi­rbhā­vā­d iti | tarhi nā­mā­dya­ghā­ti­ka­rma­ni­rja­ra­ṇa­śa­kti­r api <lb n="71,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,07</span>cāritre nta­rbhā­vya­te | tan nāpi kṣāyike na kṣā­yo­pa­śa­mi­ke darśane nāpi jñāne kṣā­yo­pa­śa­mi­ke kṣāyike vā <lb n="71,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,08</span>tenaiva saha ta­dā­vi­rbhā­va­pra­saṃ­gā­t | na cā­nā­va­ra­ṇā sā sa­rva­dā­vi­rbhā­va­pra­saṃ­gā­t saṃ­sā­rā­nu­pa­pa­tteḥ | na jñāna<span type="hard-break">- </span><lb n="71,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,09</span>da­rśa­nā­va­ra­ṇā­nta­rā­yaiḥ pra­ti­ba­ddhā teṣāṃ jñā­nā­di­pra­ti­baṃ­dha­ka­tve­na ta­da­pra­ti­baṃ­dha­ka­tvā­t | nāpi nā­mā­dya­ghā­ti­ka­rma<span type="hard-break">- </span><lb n="71,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,10</span>bhis ta­tkṣa­yā­naṃ­ta­raṃ ta­du­tpā­da­pra­sa­kteḥ | tathā cā­nyo­nyā­śra­ya­ṇā­t siddhe nā­mā­dya­ghā­ti­kṣa­ye ta­nni­rja­ra­ṇa­śa­ktyā<span type="hard-break">- </span><lb n="71,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,11</span>vi­rbhā­vā­t tatsiddhau nā­mā­dya­ghā­ti­kṣa­yā­t | iti cā­ri­tra­mo­ha­s tasyāḥ pra­ti­baṃ­dha­kaḥ siddhaḥ | kṣī­ṇa­ka­ṣā­ya­pra­tha­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="71,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,12</span>samaye ta­dā­vi­rbhā­va­pra­sa­kti­r api na vācyā, kā­la­vi­śe­ṣa­sya sa­ha­kā­ri­ṇo­pe­kṣa­ṇī­ya­sya tadā vi­ra­hā­t | pradhānaṃ <lb n="71,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,13</span>hi kāraṇaṃ mo­ha­kṣa­yo nā­mā­di­ni­rja­ra­ṇa­śa­kte­r nā­yo­ga­ke­va­li­gu­ṇa­sthā­no­pā­ntyā­ntya­sa­ma­yaṃ sa­ha­kā­ri­ṇa­m a­nta­re­ṇa <lb n="71,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,14</span>tām u­pa­ja­na­yi­tu­m alaṃ saty api kevale tataḥ prā­kta­da­nu­tpa­tte­r iti | na sā mo­ha­kṣa­ya­ni­mi­ttā­pi kṣī­ṇa­ka­ṣā­ya­pra­tha­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="71,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,15</span>kṣaṇe prā­du­rbha­va­ti­, nāpi ta­dā­va­ra­ṇaṃ karma navamaṃ pra­sa­jya­te iti sthitaṃ kā­lā­di­sa­ha­kā­ri­vi­śe­ṣā­pe­kṣa­kṣā­yi­kaṃ <lb n="71,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,16</span>cāritraṃ kṣā­yi­ka­tve­na saṃ­pū­rṇa­m api mu­ktyu­tpā­da­ne sākṣād a­sa­ma­rtha­m ke­va­lā­t prā­kkā­la­bhā­vi ta­da­kā­ra­ka­m ke­va­lo­tta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="71,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,17</span>kā­lā­bhā­vi tu sākṣān mo­kṣa­kā­ra­ṇaṃ saṃpūrṇaṃ ke­va­la­kā­ra­ṇa­ka­m anyathā ta­da­gha­ṭa­nā­t | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_478"><l ana="bt" n="bt_1.1.91"><lb n="71,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.91</span>kā­lā­pe­kṣi­ta­yā vṛttam a­sa­ma­rthaṃ ya­dī­ṣya­te | dvyā­di­si­ddha­kṣa­ṇo­tpā­de tadantyaṃ tādṛg ity asat || <ref type="no-bt" rend="b">91</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.92"><lb n="71,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.92</span>prā­cya­si­ddha­kṣa­ṇo­tpā­dā­pe­kṣa­yā mo­kṣa­va­rtma­ni | vi­cā­ra­pra­stu­te­r evaṃ kā­rya­kā­ra­ṇa­tā­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">92</ref> || </l></lg><p n="a_479" rend="justify"><lb n="71,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,20</span>na hi dvyā­di­si­ddha­kṣa­ṇaiḥ sa­hā­yo­gi­ke­va­li­ca­ra­m a­sa­ma­ya­va­rti­no ra­tna­tra­ya­sya kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vo vi­cā­ra­yi­tu­m u­pa­krāṃ­to <lb n="71,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,21</span>yena tatra ta­syā­sā­ma­rthyaṃ pra­sa­jya­te | kiṃ tarhi ? pra­tha­ma­si­ddha­kṣa­ṇe­na saha; tatra ca ta­tsa­ma­rtha­m evety a­sa­cco­dya­m etat | katham a<span type="hard-break">- </span><lb n="71,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,22</span>nyathāgniḥ pra­tha­ma­dhū­ma­kṣa­ṇa­m u­pa­ja­na­ya­nn api tatra samarthaḥ syāt ? dhū­ma­kṣa­ṇa­ja­ni­ta­dvi­tī­yā­di­dhū­ma­kṣa­ṇo­tpā­de tasyāsa<span type="hard-break">- </span><lb n="71,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,23</span>ma­rtha­tve­na pra­tha­ma­dhū­ma­kṣa­ṇo­tpā­da­ne py a­sā­ma­rthye prasakteḥ | tathā ca na kiṃcit ka­sya­ci­t samarthaṃ kā­ra­ṇaṃ­, na cā­sa­ma­rthā<span type="hard-break">- </span><lb n="71,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,24</span>t kā­ra­ṇā­d u­tpa­tti­r iti kveyaṃ varākī tiṣṭhet kā­rya­kā­ra­ṇa­tā­? kā­lā­nta­ra­sthā­yi­no 'gne sva­kā­ra­ṇā­d utpanno dhūmaḥ kālā<span type="hard-break">- </span><lb n="71,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,25</span>nta­ra­sthā­yī skandha eka eveti sa tasya kāraṇaṃ pra­tī­ya­te tathā vya­va­hā­rā­d anyathā ta­da­bhā­vā­d iti cet, tarhi <lb n="71,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,26</span>sa­yo­gi­ke­va­li­ra­tna­tra­ya­m a­yo­gi­ke­va­li­ca­ra­m a­sa­ma­ya­pa­ryaṃ­ta­m ekam eva ta­da­na­nta­rbhā­vi­naḥ si­ddha­tva­pa­ryā­ya­syā­naṃ­ta­syai­ka­sya <lb n="71,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,27</span>kā­ra­ṇa­m ity ā­yā­ta­m­, tac ca nā­ni­ṣṭa­m­, vya­va­hā­ra­na­yā­nu­ro­dha­ta­s ta­the­ṣṭa­tvā­t | ni­śca­ya­na­yā­śra­ya­ṇe tu yad a­na­nta­raṃ <lb n="71,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,28</span>mo­kṣo­tpā­da­s tad eva mukhyaṃ mokṣasya kā­ra­ṇa­m a­yo­gi­ke­va­li­ca­ra­m a­sa­ma­ya­va­rti ra­tna­tra­ya­m iti ni­ra­va­dya­m etat tattvavi<span type="hard-break">- </span><lb n="71,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 071,29</span>dām ā­bhā­sa­te | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_480"><l ana="bt" n="bt_1.1.93"><lb n="71,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.93</span>tato mo­ha­kṣa­yo­pe­taḥ pumān u­dbhū­ta­ke­va­laḥ | vi­śi­ṣṭa­kā­ra­ṇaṃ sā­kṣā­da­śa­rī­ra­tva­he­tu­nā || <ref type="no-bt" rend="b">93</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.94"><lb n="71,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.94</span>ra­tna­tri­ta­ya­rū­pe­ṇā­yo­ga­ke­va­li­no ṃtime | kṣaṇe vi­va­rta­te hy etad abādhyaṃ ni­ści­tā­n nayāt || <ref type="no-bt" rend="b">94</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.95"><lb n="71,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.95</span>vya­va­hā­ra­na­yā­śri­tyā tv etat prāg eva kā­ra­ṇa­m | mo­kṣa­sye­ti vi­vā­de­na paryāptaṃ ta­ttva­ve­di­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">95</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.96"><lb n="71,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.96</span>saṃ­sā­ra­kā­ra­ṇa­tri­tvā­si­ddhe­r ni­rvā­ṇa­kā­ra­ṇe | tritvaṃ nai­vo­pa­pa­dye­te­ty acodyaṃ nyā­ya­da­rśi­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">96</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.97"><lb n="71,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.97</span>ā­dya­sū­tra­sya sā­ma­rthyā­d bha­va­he­to­s tra­yā­tma­naḥ | sū­ci­ta­sya pra­mā­ṇe­na bā­dha­nā­na­va­tā­ra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">97</ref> || </l></lg><p n="a_481" rend="justify"><pb n="072"/><lb n="72,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,01</span>'­sa­mya­gda­rśa­na­jñā­na­cā­ri­trā­ṇi mo­kṣa­mā­rga­' i­tyā­dya­sū­tra­sā­ma­rthyā­t mi­thyā­da­rśa­na­jñā­na­cā­ri­trā­ṇi saṃ­sā­ra­mā­rga <lb n="72,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,02</span>iti siddheḥ siddham eva saṃ­sā­ra­kā­ra­ṇa­tri­tvaṃ bā­dha­ka­pra­mā­ṇā­bhā­vā­t tato na saṃ­sā­ra­kā­ra­ṇa­tri­tvā­si­ddhe­r ni­rvā­ṇa­kā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="72,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,03</span>tri­tvā­nu­pa­pa­tti­co­da­nā ka­sya­ci­n nyā­ya­da­rśi­tā­m ā­ve­da­ya­ti | vi­pa­rya­ya­mā­tra­m eva vi­pa­rya­yā­vai­rā­gya­mā­tra­m eva vā saṃsāra<span type="hard-break">- </span><lb n="72,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,04</span>kā­ra­ṇa­m iti vya­va­sthā­pa­yi­tu­m a­śa­kte­r na saṃ­sā­ra­kā­ra­ṇa­tri­tva­sya bādhāsti | tathā hi | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_482"><l ana="bt" n="bt_1.1.98"><lb n="72,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.98</span>maulo hetur bha­va­sye­ṣṭo yeṣāṃ tāvad vi­pa­rya­yaḥ | teṣām u­dbhū­ta­bo­dha­sya ghaṭate na bha­va­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">98</ref> || </l></lg><p n="a_483" rend="justify"><lb n="72,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,06</span>a­ta­smiṃ­s tadgraho vi­pa­rya­yaḥ­, sa doṣasya rā­gā­de­r hetuḥ, tadbhāve bhāvāt ta­da­bhā­ve '­bhā­vā­t | so py a­dṛ­ṣṭa­syā­śu­ddha<span type="hard-break">- </span><lb n="72,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,07</span>ka­rma­saṃ­jñi­ta­sya­, tad api ja­nma­na­s ta­ddu­kha­syā­ne­ka­vi­dha­sye­ti maulo bhavasya hetur vi­pa­rya­ya eva eṣām a­bhi­ma­ta­s teṣāṃ <lb n="72,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,08</span>tāvad u­dbhū­ta­ta­ttva­jñā­na­sya yoginaḥ katham iha bhave sthitir ghaṭate kā­ra­ṇā­bhā­ve kā­ryo­tpa­tti­vi­ro­dhā­t | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_484"><l ana="bt" n="bt_1.1.99"><lb n="72,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.99</span>saṃsāre ti­ṣṭha­ta­s tasya yadi kaścid vi­pa­rya­yaḥ | saṃ­bhā­vya­te tadā kin na do­ṣā­di­s ta­nni­baṃ­dha­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">99</ref> || </l></lg><p n="a_485" rend="justify"><lb n="72,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,10</span>sa­mu­tpa­nna­ta­ttva­jñā­na­syā­py a­śe­ṣa­to '­nā­ga­ta­vi­pa­rya­ya­syā­nu­tpa­tti­r na punaḥ pū­rva­bha­vo­pā­tta­sya pū­rvā­dha­rma­ni­baṃ­dha­na­sya­, <lb n="72,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,11</span>tato 'sya bha­va­sthi­ti­r ghaṭata eveti sa­mbhā­va­nā­yāṃ­, ta­dvi­pa­rya­ya­ni­baṃ­dha­no doṣas ta­ddo­ṣa­ni­baṃ­dha­naṃ cādṛṣṭaṃ ta­da­dṛ­ṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="72,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,12</span>nimittaṃ ca janma ta­jja­nma­ni­mi­ttaṃ ca duḥkham a­ne­ka­pra­kā­raṃ kin na saṃ­bhā­vya­te ? na hi pū­rvo­pā­tto vi­pa­ryā­sa­s tiṣṭhati <lb n="72,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,13</span>na punas ta­nni­baṃ­dha­naḥ pū­rvo­pā­tta eva do­ṣā­di­r iti pra­mā­ṇa­m asti ta­tsthi­te­r eva pra­mā­ṇa­taḥ siddheḥ | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_486"><l ana="bt" n="bt_1.1.100"><lb n="72,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.100</span>tathā sati kuto jñānī vī­ta­do­ṣaḥ pumān paraḥ | ta­ttvo­pa­de­śa­saṃ­tā­na­he­tuḥ syād bha­va­dā­di­ṣu || <ref type="no-bt" rend="b">100</ref> || </l></lg><p n="a_487" rend="justify"><lb n="72,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,15</span>pū­rvo­pā­tta­do­ṣā­di­sthi­tau ca ta­ttvo­pa­de­śa­saṃ­pra­dā­yā­vi­cche­da­he­to­r bha­va­dā­di­ṣu vi­ne­ye­ṣu sa­rva­jña­syā­pi parama<span type="hard-break">- </span><lb n="72,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,16</span>pu­ru­ṣa­sya kuto vī­ta­do­ṣa­tvaṃ ye­nā­jño­pa­de­śa­vi­pra­laṃ­bha­na­śaṃ­ki­bhi­s ta­du­kta­pra­ti­pa­tta­ye pre­kṣā­va­dbhi­r bhavadbhiḥ sa eva <lb n="72,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,17</span>mṛgyate | yadi punar na yoginaḥ pū­rvo­pā­tto vi­pa­rya­yo sti nāpi doṣas tasya kṣa­ṇi­ka­tve­na sva­kā­rya­m adṛṣṭaṃ nirvarttya <lb n="72,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,18</span>ni­vṛ­tteḥ­, kiṃ tarhy a­dṛ­ṣṭa­m eva ta­tkṛ­ta­m āste ta­syā­kṣa­ṇi­ka­tvā­d aṃ­tye­nai­va kāryeṇa vi­ro­dhi­tvā­t ta­tkā­rya­sya ca janma<span type="hard-break">- </span><lb n="72,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,19</span>pha­lā­nu­bha­va­na­syo­pa­bho­ge­nai­va ni­vṛ­tte­s tataḥ pūrvaṃ ta­syā­va­sthi­ti­r iti mataṃ; tadā ta­ttva­jñā­no­tpa­tteḥ prāk tasminn eva <lb n="72,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,20</span>janmani vi­pa­rya­yo na syāt pū­rva­ja­nma­ny eva tasya ni­vṛ­tta­ttvā­t­, ta­dva­ddo­ṣo pīty ā­pa­ti­taṃ­, ta­tkṛ­tā­dṛ­ṣṭa­syai­va sthiteḥ | <lb n="72,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,21</span>na caitad yuktaṃ, pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t | yadi punaḥ pū­rva­ja­nma­vi­pa­rya­yā­d doṣas tato py a­dha­rma­s tasmād iha janmani mi­thyā­jñā­naṃ <lb n="72,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,22</span>tato 'paro doṣas tato py a­dha­rma­s tasmād aparaṃ mi­thyā­jñā­na­m iti tāvad asya saṃ­tā­ne­na pra­vṛ­tti­r yāvat ta­ttva­jñā­naṃ sākṣād utpa<span type="hard-break">- </span><lb n="72,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,23</span>dyate iti mataṃ; tadā ta­ttva­jñā­na­kā­le 'pi ta­tpū­rvā­naṃ­ta­ra­vi­pa­ryā­sā­d do­ṣo­tpa­tti­s tato py a­dha­rma­s tato 'nyo vi­pa­rya­ya <lb n="72,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,24</span>iti kutas ta­ttva­jñā­nā­d a­nā­ga­ta­vi­pa­rya­yā­di­ni­vṛ­ttiḥ ? </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_488"><l ana="bt" n="bt_1.1.101"><lb n="72,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.101</span>vi­ta­thā­gra­ha­rā­gā­di­prā­du­rbhā­va­na­śa­kti­bhṛ­t | maulo vi­pa­rya­yo nāṃtya iti kecit pra­pe­di­re || <ref type="no-bt" rend="b">101</ref> || </l></lg><p n="a_489" rend="justify"><lb n="72,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,26</span>maula eva vi­pa­rya­yo vi­ta­thā­gra­ha­rā­gā­di­prā­du­rbhā­va­na­śa­ktiṃ bibhrāṇo mi­thyā­bhi­ni­ve­śā­tma­kaṃ doṣaṃ ja­na­ya­ti­, <lb n="72,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,27</span>sa cā­dha­rma­m a­dha­rma­ś ca janma tac ca duḥ­khā­tma­kaṃ saṃ­sā­raṃ­; na punar aṃtyaḥ kramād a­pa­kṛ­ṣya­mā­ṇa­ta­jja­na­na­śa­kti­ka­vi­pa­rya­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="72,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,28</span>d u­tpa­nna­s ta­jja­na­na­śa­kti­ra­hi­to pi, ya­ta­sta­ttva­jñā­na­kā­le mi­thyā­bhi­ni­ve­śā­tma­ka­do­ṣo­tpa­tti­s tato py a­dha­rmā­di­r u­tpa­dye­te­ti <lb n="72,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,29</span>kecit saṃ­pra­ti­pa­nnāḥ | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_490"><l ana="bt" n="bt_1.1.102"><lb n="72,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.102</span>teṣāṃ prasiddha evāyaṃ bha­va­he­tu­s tra­yā­tma­kaḥ | śa­kti­tra­yā­tma­tā­pā­ye bha­va­he­tu­tva­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">102</ref> || </l></lg><p n="a_491" rend="justify"><lb n="72,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,31</span>ya eva vi­pa­rya­yo mi­thyā­bhi­ni­ve­śa­rā­gā­dyu­tpā­da­na­śa­ktiḥ sa eva bha­va­he­tu­r nānya iti vadatāṃ prasiddho <lb n="72,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,32</span>mi­thyā­da­rśa­na­jñā­na­cā­ri­trā­tma­ko bha­va­he­tu­r mi­thyā­bhi­ni­ve­śa­śa­kte­r eva mi­thyā­da­rśa­na­tvā­n mi­thyā­rtha­gra­ha­ṇa­sya svayaṃ vipa<span type="hard-break">- </span><lb n="72,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 072,33</span>ryayasya mi­thyā­jñā­na­tvā­d rā­gā­di­prā­du­rbha­va­na­sā­ma­rthya­sya mi­thyā­cā­ri­tra­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_492"><l ana="bt" n="bt_1.1.103"><pb n="073"/><lb n="73,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.103</span>tato mi­thyā­gra­hā­vṛ­tta­śa­kti­yu­kto vi­pa­rya­yaḥ | mi­thyā­rtha­gra­ha­ṇā­kā­ro mi­thyā­tvā­di­bhi­do­di­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">103</ref> || </l></lg><p n="a_493" rend="justify"><lb n="73,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,02</span>na hi nā­ma­mā­tre vivādaḥ syā­dvā­di­no sti kvacid e­ka­trā­rthe nā­nā­nā­ma­ka­ra­ṇa­syā­vi­ro­dhā­t | tadarthe tu na <lb n="73,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,03</span>vivādo sti mi­thyā­tvā­di­bhe­de­na vi­pa­rya­ya­sya śa­kti­tra­yā­tma­ka­sye­ra­ṇā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_494"><l ana="bt" n="bt_1.1.104"><lb n="73,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.104</span>tathā vi­pa­rya­ya­jñā­nā­saṃ­ya­mā­tmā vi­bu­dhya­tā­m | bha­va­he­tu­r a­ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­śa­kti­s tra­yā­tma­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">104</ref> || </l></lg><p n="a_495" rend="justify"><lb n="73,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,05</span>yāv eva vi­pa­rya­yā­saṃ­ya­mau vi­ta­thā­rtha­śra­ddhā­na­śa­kti­yu­tau maulau tāv eva bha­va­saṃ­tā­na­prā­du­rbhā­va­na­sa­ma­rthau nāṃtyau <lb n="73,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,06</span>pra­kṣī­ṇa­śa­kti­kā­v iti bru­vā­ṇā­nā­m api bha­va­he­tuḥ tra­yā­tma­ka­s tathaiva pra­tye­ta­vyo vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | ity a­vi­vā­de­na <lb n="73,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,07</span>saṃ­sā­ra­kā­ra­ṇa­tri­tva­si­ddhe­r na saṃ­sā­ra­kā­ra­ṇa­tri­tvā­nu­pa­pa­ttiḥ || </p><p n="a_496" rend="justify"><lb n="73,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,08</span>yu­kti­ta­ś ca bha­va­he­to­s tra­yā­tma­ka­tvaṃ sā­dha­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_497"><l ana="bt" n="bt_1.1.105"><lb n="73,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.105</span>mi­thyā­dṛ­gā­di­he­tuḥ syāt saṃ­sā­ra­s ta­da­pa­kṣa­ye | kṣī­ya­mā­ṇa­tva­to vā­ta­vi­kā­rā­di­ja­ro­ga­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">105</ref> || </l></lg><p n="a_498" rend="justify"><lb n="73,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,10</span>yo ya­da­pa­kṣa­ye kṣī­ya­mā­ṇaḥ sa ta­ddhe­tu­r yathā vā­ta­vi­kā­rā­dya­pa­kṣī­ya­mā­ṇo vā­ta­vi­kā­rā­di­jo rogaḥ | mithyā<span type="hard-break">- </span><lb n="73,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,11</span>da­rśa­na­jñā­na­cā­ri­trā­pa­kṣa­ye kṣī­ya­mā­ṇa­ś ca saṃsāra iti | atra na tāvad ayaṃ vā­dya­si­ddho hetuḥ mi­thyā­da­rśa­na­syā­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="73,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,12</span>kṣaye '­saṃ­ya­ta­sa­mya­gdṛ­ṣṭe­r a­naṃ­ta­saṃ­sā­ra­sya kṣī­ya­mā­ṇa­tva­si­ddheḥ­, saṃ­khyā­ta­bha­va­mā­tra­ta­yā tasya saṃ­sā­ra­sthi­teḥ | tata eva <lb n="73,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,13</span>mi­thyā­jñā­na­syā­pa­kṣa­ye sa­mya­gjñā­ni­naḥ saṃ­sā­ra­sya kṣī­ya­mā­ṇa­tvaṃ siddhaṃ | sa­mya­kcā­ri­tra­va­t astu mi­thyā­cā­ri­tra<span type="hard-break">- </span><lb n="73,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,14</span>syā­pa­kṣa­ye ta­dbha­va­mā­tra­saṃ­sā­ra­si­ddhe­r mokṣasaṃ prāpteḥ siddham eva saṃ­sā­ra­sya kṣī­ya­mā­ṇa­tvaṃ | na caitad ā­ga­ma­mā­tra­ga­mya­m eva <lb n="73,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,15</span>yato 'yaṃ hetur ā­ga­mā­śra­yaḥ syāt, ta­dgrā­ha­kā­nu­mā­na­sa­dbhā­vā­t | tathā hi | mi­thyā­da­rśa­nā­dya­pa­kṣa­ye kṣī­ya­mā­ṇaḥ <lb n="73,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,16</span>saṃsāraḥ sā­kṣā­tpa­raṃ­pa­ra­yā vā duḥ­kha­pha­la­tvā­d vi­ṣa­ma­vi­ṣa­bha­kṣa­ṇā­ti­bho­ja­nā­di­va­t | yathaiva hi sā­kṣā­dduḥ­kha­pha­laṃ <lb n="73,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,17</span>vi­ṣa­ma­vi­ṣa­bha­kṣa­ṇaṃ­, pa­raṃ­pa­ra­yā­ti­bho­ja­nā­di­, ta­nmi­thyā­bhi­ni­ve­śā­dya­pa­kṣa­ye ta­ttva­jñā­na­va­taḥ kṣīyate tato ni­vṛ­tteḥ­, <lb n="73,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,18</span>tathā saṃsāro pi; hī­na­sthā­na­pa­ri­gra­ha­sya duḥ­kha­pha­la­sya saṃ­sā­ra­tva­vya­va­sthā­pa­na­tvā­t | na ca kiṃcit sā­kṣā­tpa­raṃ­pa­ra­yā vā <lb n="73,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,19</span>duḥ­kha­pha­laṃ mi­thyā­tvā­dya­pa­kṣa­ye py a­kṣī­ya­mā­ṇaṃ dṛṣṭaṃ yena hetor vya­bhi­cā­raḥ syāt | gaṃ­ḍa­pā­ṭa­nā­di­kaṃ dṛṣṭam iti cet <lb n="73,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,20</span>na, tasya bu­ddhi­pū­rvaṃ ci­ki­tse­ty a­nu­ma­nya­mā­na­sya su­kha­pha­la­tve­nā­bhi­ma­ta­tvā­t duḥ­kha­pha­la­tvā­si­ddheḥ­, śi­śu­pra­bhṛ­tī­nā­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="73,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,21</span>bu­ddhi­pū­rva­ka­sya duḥ­kha­pha­la­syā­pi pū­rvo­pā­tta­mi­thyā­da­rśa­nā­di­kṛ­ta­ka­rma­pha­la­tve­na tasya mi­thyā­da­rśa­nā­dya­na­pa­kṣa­ye 'kṣīya<span type="hard-break">- </span><lb n="73,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,22</span>mā­ṇa­tva­si­ddheḥ | kā­ya­kle­śā­di­rū­pe­ṇa tapasā vya­bhi­cā­ra ity api na maṃ­ta­vyaṃ­, tapasaḥ pra­śa­ma­su­kha­pha­la­tve­na duḥkha<span type="hard-break">- </span><lb n="73,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,23</span>pha­la­tvā­si­ddheḥ | tadā saṃ­ve­dya­mā­na­duḥ­kha­sya pū­rvo­pā­rji­ta­ka­rma­pha­la­tvā­t ta­paḥ­pha­la­tvā­si­ddheḥ | '­sā­kṣā­tpa­raṃ­pa­ra­yā vā <lb n="73,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,24</span>duḥ­kha­pha­la­tvaṃ syāt, saṃsāro mi­thyā­da­rśa­nā­dya­pa­kṣa­ye kṣī­ya­mā­ṇa­ś ca na syāt' iti saṃ­di­gdha­vi­pa­kṣa­vyā­vṛ­tti­ka­tva­m api <lb n="73,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,25</span>na sā­dha­na­sya śaṃ­ka­nī­yaṃ­; sa­mya­gda­rśa­no­tpa­ttā­va­saṃ­ya­ta­sa­mya­gdṛ­ṣṭe­r mi­thyā­da­rśa­na­syā­pa­kṣa­ye mi­thyā­jñā­nā­nu­tpa­tte­s ta­tpū­rva­ka­mi<span type="hard-break">- </span><lb n="73,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,26</span>thyā­cā­ri­trā­bhā­vā­t ta­nni­baṃ­dha­na­saṃ­sā­ra­syā­pa­kṣa­ya­pra­si­ddheḥ | anyathā mi­thyā­da­rśa­nā­di­tra­yā­pa­kṣa­ye pi ta­da­pa­kṣa­yā­gha­ṭa­nā­t | <lb n="73,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,27</span>na ca sa­mya­gdṛ­ṣṭe­r mi­thyā­cā­ri­trā­bhā­vā­t saṃ­ya­ta­tva­m eva syān na punaḥ ka­dā­ci­d a­saṃ­ya­ta­tva­m i­tyā­re­kā yuktā, cāritra<span type="hard-break">- </span><lb n="73,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,28</span>mo­ho­da­ye sati sa­mya­kcā­ri­tra­syā­nu­pa­pa­tte­r a­saṃ­ya­ta­tvo­pa­pa­tteḥ | kātrur yato deśato vā na saṃyamo nāpi mithyā<span type="hard-break">- </span><lb n="73,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,29</span>saṃyama iti vyā­ha­ta­m api na bha­va­ti­, mi­thyā­ga­ma­pū­rva­ka­sya saṃ­ya­ma­sya paṃ­cā­gni­sā­dha­nā­de­r mi­thyā­saṃ­ya­ma­tvā­t samya<span type="hard-break">- </span><lb n="73,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,30</span>gā­ga­ma­pū­rva­ka­sya sa­mya­ksaṃ­ya­ma­tvā­t | tato nyasya mi­thyā­tvo­da­yā­sa­ttve pi pra­va­rta­mā­na­sya hiṃ­sā­de­r a­saṃ­ya­ma­tvā­t | <lb n="73,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,31</span>na cā­saṃ­ya­mā­d bhedena mi­thyā­saṃ­ya­ma­syo­pa­de­śā­bhā­vā­d abheda eveti yuktaṃ, tasya vā­la­ta­paḥ­śa­bde­no­pa­di­ṣṭa­tvā­t <lb n="73,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,32</span>tataḥ ka­thaṃ­ci­d bhe­da­si­ddheḥ | na hi cā­ri­tra­mo­ho­da­ya­mā­trā­d bha­va­ccā­ri­traṃ da­rśa­na­cā­ri­tra­mo­ho­da­ya­ja­ni­tā­d a­cā­ri­trā<span type="hard-break">- </span><lb n="73,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,33</span>d a­bhi­nna­m eveti sā­dha­yi­tuṃ śakyaṃ, sarvatra kā­ra­ṇa­bhe­da­sya pha­lā­bhe­da­ka­tva­pra­sa­kteḥ | mi­thyā­dṛ­ṣṭa­saṃ­ya­ma­sya ni­ya­me­na <lb n="73,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 073,34</span>mi­thyā­jñā­na­pū­rva­ka­tva­pra­si­ddheḥ­, sa­mya­gdṛ­ṣṭe­r a­saṃ­ya­ma­sya mi­thyā­da­rśa­na­jñā­na­pū­rva­ka­tva­vi­ro­dhā­t­, vi­ru­ddha­kā­ra­ṇa­pū­rva­ka­ta­yā­pi <pb n="074"/><lb n="74,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,01</span>bhe­dā­bhā­ve si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dhā­t | katham evaṃ mi­thyā­tvā­di­tra­yaṃ saṃ­sā­ra­kā­ra­ṇaṃ sā­dha­ya­taḥ si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dho na bhaved iti <lb n="74,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,02</span>cen na, cā­ri­tra­mo­ho­da­ye ṃ­ta­raṃ­ga­he­tau saty u­tpa­dya­mā­na­yo­r a­saṃ­ya­ma­mi­thyā­saṃ­ya­ma­yo­r e­ka­tve­na vi­va­kṣi­ta­tvā­c ca­tu­ṣṭa­ya­kā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="74,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,03</span>tvāsiddheḥ saṃ­sa­ra­ṇa­sya | tata e­vā­vi­ra­ti­śa­bde­nā­saṃ­ya­ma­sā­mā­nya­vā­ci­nā baṃ­dha­he­to­r a­saṃ­ya­ma­syo­pa­de­śa­gha­ṭa­nā­t | samya<span type="hard-break">- </span><lb n="74,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,04</span>gdṛṣṭer api ka­sya­ci­d vi­ṣa­bha­kṣa­ṇā­di­ja­ni­ta­duḥ­kha­pha­la­sya hī­na­sthā­na­pa­ri­gra­ha­sya saṃ­sā­ra­sya da­rśa­nā­n mi­thyā­da­rśa­na­jñā­na­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="74,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,05</span>r a­pa­kṣa­ye kṣī­ya­mā­ṇa­tvā­bhā­vā­n na ka­thaṃ­ci­d duḥ­kha­pha­la­tvaṃ mi­thyā­da­rśa­na­jñā­nā­pa­kṣa­ye kṣī­ya­mā­ṇa­tve­na vyāptam iti cen na, <lb n="74,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,06</span>tasyāpy a­nā­ga­tā­naṃ­tā­naṃ­ta­saṃ­sā­ra­sya pra­kṣa­ya­si­ddheḥ sā­dhyāṃ­taḥ­pā­ti­tve­na vya­bhi­cā­ra­sya te­nā­saṃ­bha­vā­t | ni­da­rśa­naṃ <lb n="74,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,07</span>pa­ra­pra­si­ddhyā vi­ṣa­ma­vi­ṣa­bha­kṣa­ṇā­ti­bho­ja­nā­di­ka­m uktaṃ, tatra parasya sā­dhya­vyā­pta­sā­dha­ne vi­vā­dā­bhā­vā­t | na hi <lb n="74,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,08</span>vi­ṣa­ma­vi­ṣa­bha­kṣa­ṇe '­ti­bho­ja­nā­dau vā duḥ­kha­pha­la­tva­m a­si­ddhaṃ­, nāpi nā­ca­ra­ṇī­ya­m e­ta­tsu­khā­rthi­ne­ti sa­tya­jñā­no­tpa­ttau <lb n="74,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,09</span>ta­tsaṃ­sa­rga­la­kṣa­ṇa­saṃ­sā­ra­syā­pa­kṣa­yo pi siddhas tāvatā ca tasya dṛ­ṣṭāṃ­ta­tā­pra­si­ddhe­r a­vi­vā­da eva | tad evam a­nu­mi­tā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="74,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,10</span>mānān mi­thyā­da­rśa­nā­di­ni­mi­tta­tvaṃ bhavasya si­ddhya­tī­ti na vi­pa­rya­ya­mā­tra­he­tu­ko vi­pa­rya­yā­vai­rā­gya­he­tu­ko vā bhavo <lb n="74,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,11</span>vi­bhā­vya­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_499"><l ana="bt" n="bt_1.1.106"><lb n="74,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.106</span>ta­dvi­pa­kṣa­sya ni­rvā­ṇa­kā­ra­ṇa­sya tra­yā­tma­tā | pra­si­ddhai­va­m ato yuktā sū­tra­kā­ro­pa­de­śa­nā || <ref type="no-bt" rend="b">106</ref> || </l></lg><p n="a_500" rend="justify"><lb n="74,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,13</span>mi­thyā­da­rśa­nā­dī­nāṃ bha­va­he­tū­nāṃ trayāṇāṃ pra­mā­ṇa­taḥ sthitānāṃ nivṛttiḥ pra­ti­pa­kṣa­bhū­tā­ni sa­mya­gda­rśa­nā­dī­ni <lb n="74,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,14</span>trīṇy a­pe­kṣa­te a­nya­ta­mā­pā­ye ta­da­nu­pa­pa­tteḥ­, śa­kti­tra­yā­tma­ka­sya vā bha­va­he­to­r ekasya vi­ni­va­rta­naṃ pra­ti­pa­kṣa­bhū­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="74,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,15</span>śa­kti­tra­yā­tma­ka­m ekam aṃ­ta­re­ṇa no­pa­pa­dya­ta iti yuktā sū­tra­kā­ra­sya tra­yā­tma­ka­mo­kṣa­mā­rgo­pa­de­śa­nā | tatra yadā <lb n="74,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,16</span>saṃ­sā­ra­ni­vṛ­tti­r eva mokṣas tadā kā­ra­ṇa­vi­ru­ddho­pa­la­bdhi­r iyaṃ, nāsti kvacij jīve saṃsāraḥ pa­ra­ma­sa­mya­gda­rśa­na­jñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="74,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,17</span>cā­ri­tra­sa­dbhā­vā­d iti; yadā tu saṃ­sā­ra­ni­vṛ­tti­kā­ryaṃ mokṣas tadā kā­ra­ṇa­vi­ru­ddho­pa­la­bdhiḥ­, ka­sya­ci­d ātmano <lb n="74,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,18</span>nāsti duḥkham aśeṣaṃ mu­khya­sa­mya­gda­rśa­nā­di­sa­dbhā­vā­d iti ni­ścī­ya­te­, sa­ka­la­duḥ­khā­bhā­va­syā­tyaṃ­ti­ka­su­kha­sva­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="74,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,19</span>tvāt tasya ca saṃ­sā­ra­ni­vṛ­tti­pha­la­tvā­t | yadā mokṣaḥ kvacid vi­dhī­ya­te tadā kā­ra­ṇo­pa­la­bdhi­r iyaṃ, kvacin mo<span type="hard-break">- </span><lb n="74,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,20</span>kṣo '­va­śyaṃ­bhā­vī sa­mya­gda­rśa­nā­di­yo­gā­t | iti na katham api sūtram idam a­yu­ktyā­tma­kaṃ­, ā­ga­mā­tma­ka­tvaṃ tu nirū<span type="hard-break">- </span><lb n="74,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,21</span>pitam evaṃ saty alaṃ pra­paṃ­ce­na || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_501"><l ana="bt" n="bt_1.1.107"><lb n="74,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.107</span>baṃ­dha­pra­tya­ya­pāṃ­ca­dhya­sū­traṃ na ca vi­ru­dhya­te | pra­mā­dā­di­tra­ya­syāṃ­ta­rbhā­vā­t sā­mā­nya­to 'yame || <ref type="no-bt" rend="b">107</ref> || </l></lg><p n="a_502" rend="justify"><lb n="74,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,23</span>tra­yā­tma­ka­mo­kṣa­kā­ra­ṇa­sū­tra­sā­ma­rthyā­t tra­yā­tma­ka­saṃ­sā­ra­kā­ra­ṇa­si­ddhau yu­ktya­nu­gra­hā­bhi­dhā­ne baṃ­dha­pra­tya­ya­paṃ­ca­bi­dha­tvaṃ <lb n="74,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,24</span>'­mi­thyā­da­rśa­nā­vi­ra­ti­pra­mā­da­ka­ṣā­ya­yo­gā baṃ­dha­he­ta­va­' iti sū­tra­ni­rdi­ṣṭaṃ na vi­ru­dhya­ta eva pra­mā­dā­di­tra­ya­sya <lb n="74,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,25</span>sā­mā­nya­to '­cā­ri­tre '­nta­rbhā­vā­t | vi­śe­ṣa­ta­ś ca tra­ya­syā­cā­ri­tre '­nta­rbhā­ve­na ko doṣa ? iti ce­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_503"><l ana="bt" n="bt_1.1.108"><lb n="74,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.108</span>vi­śe­ṣa­taḥ punas ta­syā­cā­ri­trāṃ­taḥ­pra­ve­śa­ne | pra­ma­tta­saṃ­ya­tā­dī­nā­m aṣṭānāṃ syād a­saṃ­ya­maḥ || <ref type="no-bt" rend="b">108</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.109"><lb n="74,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.109</span>tathā ca sati si­ddhāṃ­ta­vyā­ghā­taḥ saṃ­ya­ta­tva­taḥ | mo­ha­dvā­da­śa­ka­dhvaṃ­sā­t teṣām ayam a­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">109</ref> || </l></lg><p n="a_504" rend="justify"><lb n="74,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,28</span>nanv evaṃ sā­mā­nya­to py a­cā­ri­tre pra­mā­dā­di­tra­ya­syāṃ­ta­rbhā­vā­t kathaṃ si­ddhāṃ­ta­vyā­ghā­to na syāt ? pra­ma­tta­saṃ­ya­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="74,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,29</span>t pū­rve­ṣā­m eva sā­mā­nya­to vi­śe­ṣa­to vā ta­trāṃ­ta­rbhā­va­va­ca­nā­t­, pra­ma­tta­saṃ­ya­tā­dī­nāṃ tu sa­yo­ga­ke­va­lyaṃ­tā­nā­m aṣṭānā<span type="hard-break">- </span><lb n="74,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,30</span>m api mo­ha­dvā­da­śa­ka­sya kṣa­yo­pa­śa­mā­d u­pa­śa­mā­d vā sa­ka­la­mo­ha­sya kṣayād vā saṃ­ya­ta­tva­pra­si­ddheḥ­, anyathā saṃyatā<span type="hard-break">- </span><lb n="74,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,31</span>saṃ­ya­ta­tva­pra­saṃ­gā­t­, sā­mā­nya­to '­saṃ­ya­ma­syā­pi teṣu bhāvād iti kecit | te py evaṃ pa­rya­nu­yo­jyāḥ | kathaṃ <lb n="74,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,32</span>bhavatāṃ ca­tuḥ­pra­tya­yo baṃdhaḥ si­ddhāṃ­ta­vi­ru­ddho na bhavet tatra tasya sū­tri­ta­tvā­d iti | pra­mā­dā­nāṃ ka­ṣā­ye­ṣv aṃ­ta­rbhā­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="74,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,33</span>d iti cet, sā­mā­nya­to vi­śe­ṣa­to vā tatra teṣām aṃ­ta­rbhā­vaḥ syāt ? na tāvad uttaraḥ pakṣo nidrāyāḥ pramāda<span type="hard-break">- </span><lb n="74,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 074,34</span>vi­śe­ṣa­sva­bhā­vā­yāḥ ka­ṣā­ye­ṣv aṃ­ta­rbhā­va­yi­tu­m a­śa­kya­tvā­t tasyā da­rśa­nā­va­ra­ṇa­vi­śe­ṣa­tvā­t | pra­mā­da­sā­mā­nya­sya <pb n="075"/><lb n="75,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,01</span>ka­ṣā­ye­ṣv aṃ­ta­rbhā­va iti cet na, a­pra­ma­ttā­dī­nāṃ sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­yi­kāṃ­tā­nāṃ pra­ma­tta­tva­pra­saṃ­gā­t | pra­mā­dai­ka­de­śa­syai­va <lb n="75,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,02</span>ka­ṣā­ya­sya ni­drā­yā­ś ca tatra sa­dbhā­vā­t sa­rva­pra­mā­dā­nā­m a­bhā­vā­n na pra­ma­tta­tva­pra­sa­kti­r iti cet, tarhi pra­mā­dā­di­tra<span type="hard-break">- </span><lb n="75,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,03</span>ya­syā­cā­ri­tre ṃ­ta­rbhā­ve pi pra­ma­tta­saṃ­ya­tā­dī­nā­m a­ṣṭā­nā­m a­saṃ­ya­ta­tvaṃ mā prāpat | tathā hi | paṃ­ca­da­śa­su pra­mā­da­vya­kti­ṣu <lb n="75,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,04</span>va­rta­mā­na­sya pra­mā­da­sā­mā­nya­sya ka­ṣā­ye­ṣv aṃ­ta­rbhā­ve pi na sarvā vya­kta­ya­s ta­trāṃ­ta­rbha­vaṃ­ti vi­ka­theṃ­dri­yā­ṇā­m a­pra­ma­ttā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="75,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,05</span>ṣv a­bhā­vā­t­, ka­ṣā­ya­pra­ṇa­ya­ni­drā­ṇā­m eva saṃ­bha­vā­t­, iti na teṣāṃ pra­ma­tta­tvaṃ | tathā mo­ha­dvā­da­śa­ko­da­ya­kā­la­bhā­vi­ṣu <lb n="75,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,06</span>ta­tkṣa­yo­pa­śa­ma­kā­la­bhā­vi­ṣu ca pra­mā­da­ka­ṣā­ya­yo­ga­vi­śe­ṣe­ṣu va­rta­mā­na­sya pra­mā­da­ka­ṣā­ya­yo­ga­sā­mā­nya­syā­cā­ri­tre '­ṃ­ta­rbhā<span type="hard-break">- </span><lb n="75,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,07</span>ve pi na pra­ma­ttā­dī­nā­m a­saṃ­ya­ta­tvaṃ | syān mataṃ | pra­mā­dā­di­sā­mā­nya­syā­saṃ­ya­te­ṣu saṃ­ya­te­ṣu ca sa­dbhā­vā­d a­saṃ­ya­me <lb n="75,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,08</span>saṃyame cāṃ­ta­rbhā­vo yukto na punar a­saṃ­ya­ma eva, anyathā vṛ­kṣa­tva­sya nyagrodhe '­nta­rvyā­pi­no pi nya­gro­dhe­ṣv e­vāṃ­ta­rbhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="75,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,09</span>pra­sa­kte­r iti | tad a­sa­t­, vi­va­kṣi­tā­pa­ri­jñā­nā­t | pra­mā­dā­di­tra­ya­m a­saṃ­ya­me ca ya­syāṃ­ta­rbhā­vī­ti tasya ta­nni­ya­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="75,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,10</span>tvāt ta­trāṃ­ta­rbhā­vo vi­va­kṣi­taḥ­, pra­mā­dā­nā­m a­pra­ma­ttā­di­ṣv a­bhā­vā­t ka­ṣā­yā­ṇā­m a­ka­ṣā­ye­ṣv a­saṃ­bha­vā­t yo­gā­nā­m ayoge 'na<span type="hard-break">- </span><lb n="75,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,11</span>va­sthā­nā­d iti teṣāṃ saṃyame nāṃ­ta­rbhā­vo vi­va­kṣi­taḥ | pra­ti­ni­ya­ta­vi­śe­ṣā­pe­kṣa­yā tu teṣām a­saṃ­ya­me '­naṃ­ta­rbhā­vā­t <lb n="75,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,12</span>paṃ­ca­vi­dha eva baṃ­dha­he­tuḥ mo­ha­dvā­da­śa­ka­kṣa­yo­pa­śa­ma­sa­ha­bhā­vi­nāṃ pra­mā­da­ka­ṣā­ya­yo­gā­nāṃ vi­śi­ṣṭā­nā­m a­saṃ­ya­te­ṣv a<span type="hard-break">- </span><lb n="75,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,13</span>bhāvāt ka­ṣā­yo­pa­śa­ma­kṣa­ya­bhā­vi­nāṃ ca pra­ma­tta­ka­ṣā­ya­saṃ­ya­te­ṣv apy a­bhā­vā­t sarveṣāṃ svā­nu­rū­pa­baṃ­dha­he­tu­tvā­pra­tī­ghā­tā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_505"><l ana="bt" n="bt_1.1.110"><lb n="75,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.110</span>nanv evaṃ paṃcadhā baṃ­dha­he­tau sati vi­śe­ṣa­taḥ | prāpto ni­rvā­ṇa­mā­rgo pi tāvaddhā ta­nni­va­rta­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">110</ref> || </l></lg><p n="a_506" rend="justify"><lb n="75,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,15</span>yathā trividhe baṃ­dha­he­tau trividho mārgas tathā paṃ­ca­vi­dhe baṃ­dha­kā­ra­ṇe paṃ­ca­vi­dho mo­kṣa­he­tu­r va­kta­vyaḥ­, tribhi<span type="hard-break">- </span><lb n="75,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,16</span>r mo­kṣa­kā­ra­ṇaiḥ paṃ­ca­vi­dha­baṃ­dha­kā­ra­ṇa­sya ni­va­rta­yi­tu­m aśakteḥ | anyathā trayāṇāṃ paṃcānāṃ vā baṃ­dha­he­tū­nā­m e­ke­nai­va <lb n="75,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,17</span>mo­kṣa­he­tu­nā ni­va­rta­na­si­ddhe­r mo­kṣa­kā­ra­ṇa­trai­vi­dhya­va­ca­na­m apy a­yu­kti­ka­m a­nu­ṣa­jye­te­ti kaścit || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_507"><l ana="bt" n="bt_1.1.111"><lb n="75,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.111</span>tad e­ta­da­nu­kū­laṃ naḥ sā­ma­rthyā­t sa­mu­pā­ga­ta­m | baṃ­dha­pra­tya­ya­sū­tra­sya pāṃcadhyaṃ mo­kṣa­va­rtma­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">111</ref> || </l></lg><p n="a_508" rend="justify"><lb n="75,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,19</span>sa­mya­gda­rśa­na­vi­ra­tya­pra­mā­dā­ka­ṣā­yā­yo­gā mo­kṣa­he­ta­vaḥ iti paṃ­ca­vi­dha­baṃ­dha­he­tū­pa­de­śa­sā­ma­rthyā­lla­bhya­ta eva mokṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="75,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,20</span>hetoḥ paṃ­ca­vi­dha­tvaṃ­, tato na ta­dā­pā­da­naṃ pra­ti­kū­la­m asmākaṃ | sa­mya­gjñā­na­mo­kṣa­he­to­r a­saṃ­gra­haḥ syād evam iti cen na, <lb n="75,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,21</span>tasya sa­dda­rśa­ne ṃ­ta­rbhā­vā­t mi­thyā­jñā­na­sya mi­thyā­da­rśa­ne nta­rbhā­va­va­t | tasya ta­trā­naṃ­ta­rbhā­ve vā ṣoḍhā mo­kṣa­kā­ra­ṇaṃ <lb n="75,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,22</span>baṃ­dha­kā­ra­ṇaṃ cā­bhi­ma­ta­m eva vi­ro­dhā­bhā­vā­d ity u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_509"><l ana="bt" n="bt_1.1.112"><lb n="75,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.112</span>sa­mya­gbo­dha­sya sa­ddṛ­ṣṭā­v aṃ­ta­rbhā­vā­t tv a­da­rśa­ne | mi­thyā­jñā­na­va­d evāsya bhede ṣoḍho bhayaṃ matam || <ref type="no-bt" rend="b">112</ref> || </l></lg><p n="a_510" rend="justify"><lb n="75,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,24</span>tatra kuto bhavan bha­ve­tyaṃ­taṃ baṃdhaḥ kena ni­va­rtya­te­, yena paṃ­ca­vi­dho mo­kṣa­mā­rgaḥ syād ity a­dhī­ya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_511"><l ana="bt" n="bt_1.1.113"><lb n="75,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.113</span>tatra mi­thyā­dṛ­śo baṃdhaḥ sa­mya­gdṛ­ṣṭyā ni­va­rtya­te | ku­cā­ri­trā­d vi­ra­tyai­va pra­mā­dā­d a­pra­mā­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">113</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.114"><lb n="75,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.114</span>ka­ṣā­yā­d a­ka­ṣā­ye­ṇa yogāc cā­yo­ga­taḥ kramāt | te­nā­yo­ga­gu­ṇā­n mukteḥ pūrvaṃ siddhā ji­na­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">114</ref> || </l></lg><p n="a_512" rend="justify"><lb n="75,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,27</span>mi­thyā­da­rśa­nā­d bhavan baṃdhaḥ da­rśa­ne­na ni­va­rtya­te tasya ta­nni­dā­na­vi­ro­dhi­tvā­t | mi­thyā­jñā­nā­d bhavan baṃdhaḥ <lb n="75,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,28</span>sa­tya­jñā­ne­na ni­va­rtya­ta ity apy a­ne­no­ktaṃ | mi­thyā­cā­ri­trā­d bha­va­nsa­ccā­ri­tre­ṇa­, pra­mā­dā­d bha­va­nna­pra­mā­de­na­, ka­ṣā­yā­d bhavanna<span type="hard-break">- </span><lb n="75,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,29</span>ka­ṣā­ye­ṇa­, yogād bha­va­nna­yo­ge­na sa ni­va­rtya­ta ity a­yo­ga­gu­ṇā­naṃ­ta­raṃ mo­kṣa­syā­vi­rbhā­vā­t sa­yo­gā­yo­ga­gu­ṇa­sthā­na­yo­r bha<span type="hard-break">- </span><lb n="75,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,30</span>ga­va­da­rha­taḥ sthitir api prasiddhā bhavati || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_513"><l ana="bt" n="bt_1.1.115"><lb n="75,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.115</span>sāmagrī yāvatī yasya janikā saṃ­pra­tī­ya­te | tāvatī nā­ti­va­rtyai­va mo­kṣa­syā­pī­ti kecana || <ref type="no-bt" rend="b">115</ref> || </l></lg><p n="a_514" rend="justify"><lb n="75,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,32</span>yasya yāvatī sāmagrī janikā dṛṣṭā tasya tāvaty eva pra­tye­yā­, yathā ya­va­bī­jā­di­sā­ma­grī ya­vāṃ­ku­ra­sya | <lb n="75,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 075,33</span>tathā sa­mya­gjñā­nā­di­sā­ma­grī mokṣasya janikā saṃ­pra­tī­ya­te tato naiva sā­ti­va­rta­nī­yā­, mi­thyā­jñā­nā­di­sā­ma­grī <pb n="076"/><lb n="76,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,01</span>ca baṃdhasya ja­ni­ke­ti mo­kṣa­baṃ­dha­kā­ra­ṇa­saṃ­khyā­ni­ya­maḥ­, vi­pa­rya­yā­d eva baṃdho jñānād eva mokṣa iti neṣyata eva, <lb n="76,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,02</span>pa­ra­syā­pi saṃ­ci­ta­ka­rma­pha­lo­pa­bho­gā­de­r a­bhī­ṣṭa­tvā­d iti kecit || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_515"><l ana="bt" n="bt_1.1.116"><lb n="76,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.116</span>e­te­ṣā­m apy a­ne­kāṃ­tā­śra­ya­ṇe śreyasī matiḥ | nānyathā sa­rva­thai­kāṃ­te baṃ­dha­he­tvā­dya­yo­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">116</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.117"><lb n="76,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.117</span>ni­tya­tvai­kāṃ­ta­pa­kṣe hi pa­ri­ṇā­ma­ni­vṛ­tti­taḥ | nātmā baṃ­dhā­di­he­tuḥ syāt kṣa­ṇa­pra­kṣa­yi­ci­tta­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">117</ref> || </l></lg><p n="a_516" rend="justify"><lb n="76,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,05</span>pa­ri­ṇā­ma­syā­bhā­ve nātmani kra­ma­yau­ga­pa­dye tayos tena vyā­pta­tvā­t | pū­rvā­pa­ra­sva­bhā­va­tyā­go­pā­dā­na­sthi­ti­la­kṣa­ṇo <lb n="76,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,06</span>hi pa­ri­ṇā­mo na pū­rvo­tta­ra­kṣa­ṇa­vi­nā­śo­tpā­da­mā­traṃ sthi­ti­mā­traṃ vā pra­tī­tya­bhā­vā­t | sa ca kra­ma­yau­ga­pa­dya­yo­r vyāpa<span type="hard-break">- </span><lb n="76,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,07</span>katayā saṃ­pra­tī­ya­te | bahir aṃtaś ca bā­dha­kā­bhā­vā­n nā­pā­ra­mā­rthi­ko yataḥ svayaṃ ni­va­rta­mā­naḥ kra­ma­yau­ga­pa­dye na <lb n="76,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,08</span>ni­va­rta­ye­t | te ca ni­va­rta­mā­ne a­rtha­kri­yā­sā­mā­nyaṃ ni­va­rta­ya­ta­s tābhyāṃ tasya vyā­pta­tvā­t | a­rtha­kri­yā­sā­mā­nyaṃ <lb n="76,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,09</span>tu yatra ni­ra­ti­śa­yā­tma­ni na saṃ­bha­va­ti tatra baṃ­dha­mo­kṣā­dya­rtha­kri­yā­vi­śe­ṣaḥ kathaṃ saṃ­bhā­vya­te­, ye­nā­yaṃ­, ta­du­pā­dā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="76,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,10</span>hetuḥ syāt, ni­ra­nva­ya­kṣa­ṇi­ka­ci­tta­syā­pi ta­du­pā­dā­na­tva­pra­saṃ­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_517"><l ana="bt" n="bt_1.1.118"><lb n="76,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.118</span>na cātmano guṇo bhinnas ta­da­saṃ­baṃ­dha­taḥ sadā | ta­tsaṃ­baṃ­dhe ka­dā­ci­t tu tasya nai­kāṃ­ta­ni­tya­tā || <ref type="no-bt" rend="b">118</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.119"><lb n="76,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.119</span>gu­ṇā­saṃ­baṃ­dha­rū­pe­ṇa nāśād gu­ṇa­yu­tā­tma­nā | prā­du­rbhā­vā­c ci­dā­di­tva­sthā­nā­t tryā­tma­tva­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">119</ref> || </l></lg><p n="a_518" rend="justify"><lb n="76,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,13</span>nā­pa­ri­ṇā­myā­tmā ta­sye­cchā­d ve­ṣā­di­pa­ri­ṇā­me­nā­tyaṃ­ta­bhi­nne­na pa­ri­ṇā­mi­tvā­t­, dha­rmā­dha­rmo­tpa­ttyā­khyā baṃ­dha­sa­ma­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="76,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,14</span>yi­kā­ra­ṇa­tvo­pa­pa­tte­r iti na maṃ­ta­vyaṃ­, svato '­tyaṃ­ta­bhi­nne­na pa­ri­ṇā­me­na ka­sya­ci­t pa­ri­ṇā­mi­tvā­saṃ­bha­vā­t­, anyathā <lb n="76,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,15</span>rū­pā­di­pa­ri­ṇā­me­nā­tmā­kā­śā­deḥ pa­ri­ṇā­mi­tva­pra­saṃ­gā­t | tato '­pa­ri­ṇā­my e­vā­tme­ti na baṃdhādeḥ sa­ma­vā­yi<span type="hard-break">- </span><lb n="76,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,16</span>kā­ra­ṇaṃ­, nāpy ā­tmāṃ­taḥ­ka­ra­ṇa­saṃ­yo­go '­sa­ma­vā­yi­kā­ra­ṇaṃ­, prā­ga­dṛ­ṣṭaṃ vā tadguṇo ni­mi­tta­kā­ra­ṇaṃ­, tasya tato bhinnasya <lb n="76,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,17</span>sarvadā te­nā­saṃ­baṃ­dhā­t | ka­dā­ci­t ta­tsaṃ­baṃ­dhe vā ni­tyai­kāṃ­ta­hā­ni­pra­saṃ­gā­t­, sva­gu­ṇā­saṃ­baṃ­dha­rū­pe­ṇa nāśād gu­ṇa­saṃ­baṃ­dha<span type="hard-break">- </span><lb n="76,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,18</span>rū­pe­ṇo­tpā­dā­c ce­ta­na­tvā­di­nā sthite sva­ttra­yā­tma­ka­tva­si­ddheḥ | e­te­nā­tma­no bhinno guṇaḥ sa­ttva­ra­ja­sta­mo­rū­po <lb n="76,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,19</span>baṃ­dhā­di­he­tu­r ity e­ta­tpra­ti­vyū­ḍhaṃ­, tena tasya śa­śva­da­saṃ­baṃ­dhe­na ta­ddhe­tu­tvā­nu­pa­pa­tteḥ­, ka­dā­ci­t saṃbaṃdhe tryā­tma­ka­tvā­si­ddhe­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="76,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,20</span>vi­śe­ṣā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_519"><l ana="bt" n="bt_1.1.120"><lb n="76,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.120</span>yad vi­na­śya­ti tadrūpaṃ prā­du­rbha­va­ti tatra yat | tad e­vā­ni­tya­mā­tmā tu tadbhinno nitya ity api || <ref type="no-bt" rend="b">120</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.121"><lb n="76,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.121</span>na yuktaṃ na­śva­ro­tpi­tsu­rū­pā­dhi­ka­ra­ṇā­tma­nā | kā­dā­ci­tka­tva­ta­s tasya ni­tya­tvai­kāṃ­ta­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">121</ref> || </l></lg><p n="a_520" rend="justify"><lb n="76,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,23</span>ka­dā­ci­n na­śva­ra­sva­bhā­vā­dhi­ka­ra­ṇaṃ ka­dā­ci­d u­tpi­tsu­dha­rmā­dhi­ka­ra­ṇa­m ātmā ni­tyai­kāṃ­ta­rū­pa iti bruvan na svasthaḥ, <lb n="76,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,24</span>kā­dā­ci­t kā­ne­ka­dha­rmā­śra­ya­tva­syā­ni­tya­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_521"><l ana="bt" n="bt_1.1.122"><lb n="76,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.122</span>nā­nā­dha­rmā­śra­ya­tva­sya gau­ṇa­tvā­d ātmanaḥ sadā | sthā­snu­te­ti na sādhīyaḥ sa­tyā­sa­tyā­tma­tā­bhi­daḥ || <ref type="no-bt" rend="b">122</ref> || </l></lg><p n="a_522" rend="justify"><lb n="76,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,26</span>sa­tyā­sa­tya­sva­bhā­va­tvā­bhyā­mā­tma­no bhedaḥ saṃ­bha­va­tī­ty a­yu­ktaṃ­, vi­ru­ddha­dha­rmā­dhyā­sa­la­kṣa­ṇa­tvā­d bhe­da­syā­nya­thā­tmā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="76,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,27</span>tmanor api bhe­dā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_523"><l ana="bt" n="bt_1.1.123"><lb n="76,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.123</span>a­sa­tyā­tma­ka­tā­sa­ttve sattve sa­tyā­tma­tā­tma­naḥ | siddhaṃ sa­da­sa­dā­tma­tva­m anyathā va­stu­tā­kṣa­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">123</ref> || </l></lg><p n="a_524" rend="justify"><lb n="76,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,29</span>nā­nā­dha­rmā­śra­ya­tvaṃ gauṇam asad eva mukhyaṃ sthāyi tu sad iti tattvato jī­va­syai­ka­rū­pa­tva­m ayuktaṃ sa­da­sa­tsva­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="76,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,30</span>tvābhyām a­ne­ka­rū­pa­tva­si­ddheḥ | yadi punar ātmano mu­khya­sva­bhā­ve­ne­vo­pa­ca­ri­ta­sva­bhā­ve­nā­pi sattvam u­ra­rī­kri­ya­te <lb n="76,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,31</span>tadā ta­syā­śe­ṣa­pa­ra­rū­pe­ṇa sa­ttva­pra­sa­kte­r ā­tma­tve­nai­va vya­va­sthā­nu­pa­pa­ttiḥ sa­ttā­mā­tra­va­tsa­ka­lā­rtha­sva­bhā­va­tvā­t | tasyo<span type="hard-break">- </span><lb n="76,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,32</span>pa­ca­ri­ta­sva­bhā­ve­ne­va mu­khya­sva­bhā­ve­nā­py asattve katham a­va­stu­tvaṃ na syāt sa­ka­la­sva­bhā­va­śū­nya­tvā­t sva­ra­śṛṃ­ga­va­t | <lb n="76,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,33</span>ye tv āhuḥ u­pa­ca­ri­tā e­vā­tma­naḥ sva­bhā­va­bhe­dā na punar vā­sta­vā­s teṣāṃ tato bhede ta­tsva­bhā­va­tvā­nu­pa­pa­tteḥ | arthāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="76,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 076,34</span>ta­ra­sva­bhā­va­tve­na saṃ­baṃ­dhā­t ta­tsva­bhā­va­tve py ekena sva­bhā­ve­na tena tasya taiḥ saṃbaṃdhe sa­rve­ṣā­m e­ka­rū­pa­tā­pa­ttiḥ­, nānā<span type="hard-break">- </span><pb n="077"/><lb n="77,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,01</span>svabhāvaiḥ saṃbaṃdhe '­na­va­sthā­naṃ teṣām apy anyaiḥ svabhāvaiḥ saṃ­baṃ­dhā­t | mu­khya­sva­bhā­vā­nā­m u­pa­ca­ri­taiḥ sva­bhā­vai­s tā­va­dbhi­r ā<span type="hard-break">- </span><lb n="77,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,02</span>tmano '­saṃ­baṃ­dhe nā­nā­kā­rya­kā­ra­ṇaṃ nā­nā­pra­ti­bhā­sa­vi­ṣa­ya­tvaṃ cātmanaḥ kim u­pa­ca­ri­tai­r eva nā­nā­sva­bhā­vai­r na syāt, yena <lb n="77,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,03</span>mu­khya­sva­bhā­va­ka­lpa­naṃ sa­pha­la­m a­nu­ma­nye­ma­hi | nā­nā­sva­bhā­vā­nā­m ātmano na­rthāṃ­ta­ra­tve tu svabhāvā eva nātmā kaści<span type="hard-break">- </span><lb n="77,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,04</span>d eko bhinnebhyo na­rthāṃ­ta­ra­syai­ka­tvā­yo­gā­t­, ātmaiva vā na kecit svabhāvāḥ syuḥ, yato no­pa­ca­ri­ta­sva­bhā­va­vya­va­sthā<span type="hard-break">- </span><lb n="77,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,05</span>tmano na bhavet | ka­thaṃ­ci­d bhe­dā­bhe­da­pa­kṣe pi sva­bhā­vā­nā­m ātmano na­va­sthā­naṃ tasya ni­vā­ra­yi­tu­m aśakteḥ | pa­ra­mā­rtha­taḥ <lb n="77,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,06</span>ka­sya­ci­d ekasya nā­nā­sva­bhā­va­sya me­ca­ka­jñā­na­sya grā­hyā­kā­ra­ve­da­na­sya vā sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­de­r vā pra­mā­ṇa­ba­lā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="77,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,07</span>vya­va­sthā­nā­t tena vya­bhi­cā­rā­saṃ­bha­vā­d iti te py a­ne­nai­va pra­ti­kṣi­ptāḥ­, svayam i­ṣṭā­ni­ṣṭa­sva­bhā­vā­bhyāṃ sa­da­sa­ttva­sva­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="77,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,08</span>siddher a­pra­ti­baṃ­dhā­t | na ca ka­sya­ci­d u­pa­ca­ri­te sa­da­sa­ttve tattvato nu­bha­ya­tva­sya pra­sa­kteḥ­, tac cā­yu­ktaṃ­, sarvathā <lb n="77,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,09</span>vyā­ghā­tā­t | ka­thaṃ­ci­d a­nu­bha­ya­tvaṃ tu vastuno no­bha­ya­sva­bhā­va­tāṃ vi­ru­ṇa­ddhi­; kathaṃ vā­nu­bha­ya­rū­pa­ta­yā tattvaṃ tadanya<span type="hard-break">- </span><lb n="77,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,10</span>rū­pa­ta­yā cā­ta­ttva­m iti bruvāṇaḥ ka­sya­ci­d u­bha­ya­rū­pa­tāṃ pra­ti­kṣi­pe­t | na san nāpy asan nobhayaṃ nā­nu­bha­ya­m anyad vā <lb n="77,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,11</span>vastu; kiṃ tarhi ? vastv eva sa­ka­lo­pā­dhi­ra­hi­ta­tvā­t tathā vaktum a­śa­kte­r a­vā­cya­m eveti cet, kathaṃ vastv ity ucyate ? <lb n="77,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,12</span>sa­ka­lo­pā­dhi­ra­hi­ta­m avācyaṃ vā ? va­stvā­di­śa­bdā­nā­m api ta­trā­pra­vṛ­tteḥ | satyām api va­ca­nā­go­ca­ra­tā­yā­m ā­tmā­di­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="77,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,13</span>ttva­syo­pa­la­bhya­tā­bhyu­pe­yā­; sā ca sva­sva­rū­pe­ṇā­sti na pa­ra­rū­pe­ṇe­ti sa­da­sa­dā­tma­ka­tva­m āyātaṃ tasya ta­tho­pa­la­bhya<span type="hard-break">- </span><lb n="77,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,14</span>tvāt | na ca sa­da­sa­ttvā­di­dha­rmai­r apy a­nu­pa­la­bhyaṃ vastv iti śakyaṃ pratyetuṃ sva­ra­śṛṃ­gā­de­r api va­stu­tva­pra­saṃ­gā­t | dharma<span type="hard-break">- </span><lb n="77,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,15</span>dha­rmi­rū­pa­ta­yā­nu­pa­la­bhyaṃ sva­rū­pe­ṇo­pa­la­bhyaṃ vastv iti cet, ya­tho­pa­la­bhyaṃ tathā sat yathā cā­nu­pa­la­bhyaṃ tathā <lb n="77,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,16</span>tad asad iti | tad evaṃ sa­da­sa­dā­tma­ka­tvaṃ su­dū­ra­m apy a­nu­sṛ­tya tasya pra­ti­kṣe­ptu­m aśakteḥ | tataḥ sa­da­sa­tsva­bhā­vau pāra<span type="hard-break">- </span><lb n="77,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,17</span>mārthikau kvacid i­ccha­tā­'­naṃ­ta­sva­bhā­vāḥ pra­tī­ya­mā­nā­s ta­thā­tma­no bhyu­pa­gaṃ­ta­vyāḥ | teṣāṃ ca kramato vi­nā­śo­tpā­dau <lb n="77,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,18</span>ta­syai­ve­ti siddhaṃ tryā­tma­ka­tva­m ātmano gu­ṇā­saṃ­baṃ­dhe­ta­ra­rū­pā­bhyāṃ nā­śo­tpā­da­vya­va­sthā­nā­d ā­tma­tve­na dhrau­vya­tva­si­ddheḥ | <lb n="77,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,19</span>tato pi bibhyatā nātmano bhinnena guṇena saṃbaṃdho bhi­maṃ­ta­vyo na vā­saṃ­ba­ddha­s tasyaiva guṇo vya­va­sthā­pa­yi­tuṃ śakyo <lb n="77,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,20</span>yataḥ saṃ­baṃ­dhā­d iti hetuḥ syād iti sūktaṃ ni­tyai­kāṃ­te nātmā hi baṃ­dha­mo­kṣā­di­kā­rya­sya kā­ra­ṇa­m ity a­na­va­sthā­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_525"><l ana="bt" n="bt_1.1.124"><lb n="77,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.124</span>kṣa­ṇa­kṣa­ye pi naivāsti kā­rya­kā­ra­ṇa­tāṃ­ja­sā | ka­sya­ci­t kvacid a­tyaṃ­tā­vyā­pā­rā­d a­ca­lā­tma­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">124</ref> || </l></lg><p n="a_526" rend="justify"><lb n="77,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,22</span>kṣaṇikāḥ sarve saṃskārāḥ sthirāṇāṃ kutaḥ kriyeti ni­rvyā­pā­ra­tā­yāṃ kṣa­ṇa­kṣa­yai­kāṃ­te bhūtir eva kriyā<span type="hard-break">- </span><lb n="77,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,23</span>kā­ra­ka­vya­va­hā­ra­bhā­g iti bruvāṇaḥ katham a­ca­lā­tma­ni ni­rvyā­pā­re pi sarvathā bhūtir eva kri­yā­kā­ra­ka­vya­va­hā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="77,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,24</span>m a­nu­sa­ra­tī­ti pra­ti­kṣi­pe­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_527"><l ana="bt" n="bt_1.1.125"><lb n="77,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.125</span>a­nva­ya­vya­ti­re­kā­dyo yasya dṛṣṭo nu­va­rta­kaḥ | sa ta­ddhe­tu­r iti nyāyas ta­de­kāṃ­te na saṃbhavī || <ref type="no-bt" rend="b">125</ref> || </l></lg><p n="a_528" rend="justify"><lb n="77,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,26</span>ni­tyai­kāṃ­te nāsti kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vo '­nva­ya­vya­ti­re­kā­bhā­vā­t | na hi ka­sya­ci­n nityasya sadbhāvo 'nvayaḥ <lb n="77,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,27</span>sa­rva­ni­tyā­nva­ya­pra­saṃ­gā­t­, pra­kṛ­ta­ni­tya­sa­dbhā­va iva ta­da­nya­ni­tya­sa­dbhā­ve pi bhā­vā­t­, sa­rva­thā­vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | nāpi <lb n="77,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,28</span>vya­ti­re­kaḥ śā­śva­ta­sya ta­da­saṃ­bha­vā­t | de­śa­vya­ti­re­kaḥ saṃ­bha­va­tī­ti cet na, tasya vya­ti­re­ka­tve­na ni­ya­ma­yi­tu<span type="hard-break">- </span><lb n="77,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,29</span>m aśakteḥ pra­kṛ­ta­de­śe vi­va­kṣi­tā­sa­rva­ga­ta­ni­tya­vya­ti­re­ka­va­da­vi­va­kṣi­ta­sa­rva­ga­ta­ni­tya­vya­ti­re­ka­syā­pi siddheḥ | <lb n="77,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,30</span>tathāpi ka­sya­ci­d a­nva­ya­vya­ti­re­ka­si­ddhau sa­rva­ni­tyā­nva­ya­vya­ti­re­ka­si­ddhi­pra­saṃ­gā­t kiṃ kasya kāryaṃ syāt ? tato <lb n="77,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,31</span>'­ca­lā­tma­no nva­ya­vya­ti­re­kau ni­va­rta­mā­nau svavyāpyāṃ kā­rya­kā­ra­ṇa­tāṃ ni­va­rta­ya­taḥ | tad u­ktaṃ­–­"­a­nva­ya­vya­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="77,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,32</span>rekādyo yasya dṛṣṭo nu­va­rta­kaḥ | sa bhāvas tasya ta­ddhe­tu­r ato bhinnā na saṃbhavā || " iti | na cāyaṃ nyāyas tatra <lb n="77,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 077,33</span>saṃ­bha­va­tī­ti nitye yadi kā­rya­kā­ra­ṇa­tā­pra­ti­kṣe­pa­s tadā kṣaṇike pi ta­da­saṃ­bha­va­syā­vi­śe­ṣā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_529"><l ana="bt" n="bt_1.1.126"><pb n="078"/><lb n="78,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.126</span>tatra hetāv asaty eva kā­ryo­tpā­de nvayaḥ kutaḥ | vya­ti­re­ka­ś ca saṃvṛttyā tau cet kiṃ pā­ra­mā­rthi­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">126</ref> || </l></lg><p n="a_530" rend="justify"><lb n="78,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,02</span>na hi kṣa­ṇa­kṣa­yai­kāṃ­te saty eva kāraṇe kā­rya­syo­tpā­daḥ saṃ­bha­va­ti kā­rya­kā­ra­ṇa­yo­r e­ka­kā­lā­nu­ṣaṃ­gā­t­, kā­ra­ṇa­syai<span type="hard-break">- </span><lb n="78,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,03</span>kasmin kṣaṇe jātasya kā­rya­kā­le pi sattve kṣa­ṇa­bhaṃ­ga­bhaṃ­ga­pra­saṃ­gā­c ca | sarvathā tu vinaṣṭe kāraṇe kā­rya­syo­tpā­de <lb n="78,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,04</span>katham anvayo nāma ci­ra­ta­ra­vi­na­ṣṭā­nva­ya­va­t | tata eva vya­ti­re­kā­bhā­vaḥ kā­ra­ṇā­bhā­ve kā­rya­syā­bhā­vā­bhā­vā­t | <lb n="78,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,05</span>syān mataṃ | svakāle sati kāraṇe kāryasya sva­sa­ma­ye prā­du­rbhā­vo 'nvayo asati vā­'­bha­va­naṃ vya­ti­re­ko na punaḥ <lb n="78,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,06</span>kā­ra­ṇa­kā­le tasya bha­va­na­m anvayo '­nya­dā­tva­bha­va­naṃ vya­ti­re­kaḥ | sa­rva­thā­py a­bhi­nna­de­śa­yoḥ kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vo­pa­ga­me <lb n="78,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,07</span>kuto gni­dhū­mā­dī­nāṃ kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vo bhi­nna­de­śa­ta­yo­pa­laṃ­bhā­t | bhi­nna­de­śa­yo­s tu kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­ve bhi­nna­kā­la­yoḥ <lb n="78,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,08</span>sa kathaṃ pra­ti­kṣi­pya­te ye­nā­nva­ya­vya­ti­re­kau tādṛśau na syātāṃ | kā­ra­ṇa­tve­nā­bhi­ma­te py arthe svakāle sati <lb n="78,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,09</span>ka­sya­ci­t svakāle bha­va­na­m asati vā­'­bha­va­na­m anvayo vya­ti­re­ka­ś ca syād ity api na maṃ­ta­vya­m anyatra sa­mā­na­tvā­t | <lb n="78,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,10</span>kā­ra­ṇa­tve­nā­na­bhi­ma­te rthe svadeśe sati sarvasya svadeśe bha­va­na­m anvayo asati vā­'­bha­va­naṃ vya­ti­re­ka ity api vaktuṃ <lb n="78,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,11</span>śa­kya­tvā­t | sva­yo­gya­tā­vi­śe­ṣā­t ka­yo­ści­d e­vā­rtha­yo­r bhi­nna­de­śa­yo­r a­nva­ya­vya­ti­re­ka­ni­ya­mā­t kā­rya­kā­ra­ṇa­ni­ya­ma­pa­ri­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="78,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,12</span>lpanāyāṃ bhi­nna­kā­la­yo­r api sa kiṃ na bhavet tata eva sarvathā vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | tad etad apy a­vi­cā­ri­ta­ra­myaṃ | <lb n="78,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,13</span>tanmate yo­gya­tā­pra­ti­ni­ya­ma­sya vi­cā­rya­mā­ṇa­syā­yo­gā­t | yogyatā hi kā­ra­ṇa­sya kā­ryo­tpā­da­na­śa­ktiḥ­, <lb n="78,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,14</span>kāryasya ca kā­ra­ṇa­ja­nya­tva­śa­kti­s tasyāḥ pra­ti­ni­ya­maḥ­, śā­li­bī­jāṃ­ku­ra­yo­ś ca bhi­nna­kā­la­tvā­vi­śe­ṣe pi śālibī<span type="hard-break">- </span><lb n="78,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,15</span>jasyaiva śā­lyaṃ­ku­ra­ja­ne­na śaktir na ya­va­bī­ja­sya­, tasya ya­vāṃ­ku­ra­ja­na­ne na śā­li­bī­ja­sye­ti kathyate | tatra <lb n="78,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,16</span>kutas ta­ccha­kte­s tādṛśaḥ pra­ti­ni­ya­maḥ ? sva­bhā­va­ta iti cet na, a­pra­tya­kṣa­tvā­t | pa­ro­kṣa­sya śa­kti­pra­ti­ni­ya­ma­sya <lb n="78,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,17</span>pa­rya­nu­yu­jya­mā­na­tā­yāṃ sva­bhā­vai­r u­tta­ra­syā­saṃ­bha­vā­t­, anyathā sarvasya vi­ja­yi­tva­pra­saṃ­gā­t | pra­tya­kṣa­pra­tī­ta eva <lb n="78,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,18</span>cārthe pa­rya­nu­yo­ge sva­bhā­vai­r u­tta­ra­sya svayam a­bhi­dhā­nā­t | katham a­nya­the­daṃ śo­bhe­ta­ —­"­ya­t kiṃcid ā­tmā­bhi­ma­taṃ vidhāya <lb n="78,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,19</span>ni­ru­tta­ra­s tatra kṛtaḥ pareṇa | va­stu­sva­bhā­vai­r iti vācyam itthaṃ ta­du­tta­raṃ syād vijayī samastaḥ | <ref type="no-in-danda" rend="a">1</ref> | pra­tya­kṣe­ṇa <lb n="78,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,20</span>pratīte rthe yadi pa­rya­nu­yu­jya­te | sva­bhā­vai­r uttaraṃ vācyaṃ dṛṣṭe kā­nu­pa­pa­nna­tā | <ref type="no-in-danda" rend="a">2</ref> | " iti | śā­li­bī­jā­deḥ <lb n="78,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,21</span>śā­lyaṃ­ku­rā­di­kā­rya­sya da­rśa­nā­t ta­jja­na­na­śa­kti­r a­nu­mī­ya­ta iti cet, tasya ta­tkā­rya­tve prasiddhe '­pra­si­ddhe pi <lb n="78,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,22</span>vā ? pra­tha­ma­pa­kṣe pi kutaḥ śā­lyaṃ­ku­rā­deḥ śā­li­bī­jā­di­kā­rya­tvaṃ siddhaṃ ? na tāvad a­dhya­kṣā­t tatra tasyāpra<span type="hard-break">- </span><lb n="78,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,23</span>ti­bhā­sa­nā­t­, anyathā sarvasya tathā ni­śca­ya­pra­saṃ­gā­t | ta­dbhā­va­bhā­vā­l liṃgāt ta­tsi­ddhi­r iti cen na, sādhya<span type="hard-break">- </span><lb n="78,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,24</span>sa­ma­tvā­t | ko hi sādhyam eva sā­dha­na­tve­nā­bhi­da­dhā­tī­ty a­nya­trā­sva­sthā­t | ta­dbhā­va­bhā­va eva hi ta­tkā­rya­tvaṃ na <lb n="78,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,25</span>tato nyat | śā­li­bī­jā­di­kā­ra­ṇa­ka­tvā­c chā­lyaṃ­ku­rā­de­s ta­tkā­rya­tvaṃ siddham ity api tādṛg eva | pa­ra­spa­rā­śri­taṃ <lb n="78,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,26</span>cai­ta­t­, siddhe śā­li­bī­jā­di­kā­ra­ṇa­ka­tve śā­lyaṃ­ku­rā­de­s ta­tkā­rya­tva­si­ddhi­s tatsiddhau ca śā­li­bī­jā­di­kā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="78,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,27</span>tva­si­ddhi­r iti | ta­da­nu­mā­nā­t pra­tya­kṣa­pra­tī­te tasya ta­tkā­rya­tve sa­mā­ro­paḥ ka­sya­ci­d vya­va­cchi­dya­ta ity apy a­ne­nā­pā­staṃ­, <lb n="78,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,28</span>svayam a­si­ddhā­t sā­dha­nā­t ta­dvya­va­cche­dā­saṃ­bha­vā­t | ta­da­naṃ­ta­raṃ ta­syo­pa­laṃ­bhā­t ta­tkā­rya­tva­si­ddhi­r ity api pha­lgu­prā­yaṃ­, <lb n="78,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,29</span>śā­lyaṃ­ku­rā­deḥ pū­rvā­khi­lā­rtha­kā­rya­tva­pra­saṃ­gā­t | śā­li­bī­jā­bhā­ve ta­da­naṃ­ta­ra­m a­nu­pa­laṃ­bhā­n na ta­tkā­rya­tva­m iti cet, <lb n="78,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,30</span>sārdre dha­nā­bhā­ve ṃ­gā­rā­dya­va­sthā­gne­r a­naṃ­ta­raṃ dhū­ma­syā­nu­pa­la­bdhe­r a­gni­kā­rya­tvaṃ mā bhūt | sā­ma­grī­kā­rya­tvā­d dhūmasya nā­gni­mā­tra<span type="hard-break">- </span><lb n="78,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,31</span>kā­rya­tva­m iti cet, tarhi sa­ka­lā­rtha­sa­hi­ta­śā­li­bī­jā­di­sā­ma­grī­kā­rya­tvaṃ śā­lyaṃ­ku­rā­de­r astu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | <lb n="78,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,32</span>tathā ca na kiṃcit ka­sya­ci­d a­kā­ra­ṇa­m akāryaṃ veti sarvaṃ sa­rva­smā­d a­nu­mī­ye­te­ti vā ku­ta­ści­t kiṃcid iti <lb n="78,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,33</span>nā­nu­mā­nā­t ka­sya­ci­c cha­kti­pra­ti­ni­ya­ma­si­ddhi­r yato nva­ya­vya­ti­re­ka­pra­ti­ni­ya­ma­kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­ve pra­ti­ni­ya­ma­ni­baṃ­dha­naḥ <lb n="78,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 078,34</span>siddhyet | tata eva saṃ­vṛ­ttyā­nva­ya­vya­ti­re­kau ya­thā­da­rśa­naṃ kā­ra­ṇa­sya kā­rye­ṇā­nu­vi­dhī­ya­te na tu ya­thā­ta­ttva­m iti <pb n="079"/><lb n="79,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,01</span>cet, katham evaṃ kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vaḥ pā­ra­mā­rthi­kaḥ­? so pi saṃ­vṛ­ttye­ti cet, kuto rtha­kri­yā­kā­ri­tvaṃ vā­sta­vaṃ­? <lb n="79,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,02</span>tad api sāṃ­vṛ­tta­m eveti cet, kathaṃ ta­lla­kṣa­ṇa­va­stu­ta­ttva­m iti na kiṃcit kṣa­ṇa­kṣa­yai­kāṃ­ta­vā­di­naḥ śā­śva­tai­kāṃ­ta­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="79,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,03</span>dina iva pā­ra­mā­rthi­kaṃ siddhyet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_531"><l ana="bt" n="bt_1.1.127"><lb n="79,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.127</span>tathā sati na baṃ­dhā­di­he­tu­si­ddhiḥ ka­thaṃ­ca­na | sa­tyā­ne­kāṃ­ta­vā­de­na vinā kvacid iti sthitam || <ref type="no-bt" rend="b">127</ref> || </l></lg><p n="a_532" rend="justify"><lb n="79,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,05</span>na satyo '­ne­kāṃ­ta­vā­daḥ pra­tī­ti­sa­dbhā­ve pi tasya vi­ro­dha­vai­ya­dhi­ka­ra­ṇyā­di­do­ṣo­pa­dru­ta­tvā­d iti nā­nu­maṃ­ta­vyaṃ­, <lb n="79,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,06</span>sa­rva­thai­kāṃ­ta eva vi­ro­dhā­di­do­ṣā­va­tā­rā­t­, sa­tye­nā­ne­kāṃ­ta­vā­de­na vinā baṃ­dhā­di­he­tū­nāṃ kvacid asiddheḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_533"><l ana="bt" n="bt_1.1.128"><lb n="79,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.128</span>satyam a­dva­ya­m evedaṃ sva­saṃ­ve­da­na­m ity asat | ta­dvya­va­sthā­pa­kā­bhā­vā­t pu­ru­ṣā­dvai­ta­ta­ttva­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">128</ref> || </l></lg><p n="a_534" rend="justify"><lb n="79,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,08</span>na hi ku­ta­ści­t pra­mā­ṇā­d advaitaṃ saṃ­ve­da­naṃ vya­va­ti­ṣṭha­te bra­hmā­dvai­ta­va­t pra­mā­ṇa­pra­me­ya­yo­r dvai­ta­pra­saṃ­gā­t | pra­tya­kṣa­ta­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="79,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,09</span>dvya­va­sthā­pa­ne nā­dvai­ta­vi­ro­dha iti cen na, anyataḥ pra­tya­kṣa­sya bhe­da­pra­si­ddheḥ | a­ne­nā­nu­mā­nā­d u­pa­ni­ṣa­dvā­kyā­d vā <lb n="79,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,10</span>ta­dvya­va­sthā­pa­ne dvai­ta­pra­saṃ­gaḥ kathitaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_535"><l ana="bt" n="bt_1.1.129"><lb n="79,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.129</span>na ca svataḥ sthitis tasya grā­hya­grā­ha­ka­te­kṣa­ṇā­t | sarvadā nāpi tadbhrāṃtiḥ sa­tya­saṃ­vi­ttya­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">129</ref> || </l></lg><p n="a_536" rend="justify"><lb n="79,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,12</span>na saṃ­ve­da­nā­dvai­taṃ pra­tya­kṣāṃ­ta­rā­d a­nu­mā­nā­d vā sthāpyate svatas tasya sthiter iti na sā­dhī­yaḥ­, sarvadā grā­hya­grā­ha<span type="hard-break">- </span><lb n="79,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,13</span>kā­kā­rā­krāṃ­ta­sya saṃ­ve­da­na­syā­nu­bha­va­nā­t­, sva­rū­pa­sya svato gater iti vaktum aśakteḥ | saṃvidi grā­hya­grā­ha­kā<span type="hard-break">- </span><lb n="79,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,14</span>kā­ra­syā­nu­bha­va­naṃ bhrāṃtam iti na vācyaṃ, ta­dra­hi­ta­sya satyasya saṃ­vi­ttya­bhā­vā­t | sa­rva­dā­va­bhā­sa­mā­na­sya sarvatra <lb n="79,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,15</span>sarveṣāṃ bhrāṃ­ta­tvā­yo­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_537"><l ana="bt" n="bt_1.1.130"><lb n="79,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.130</span>ya­thai­vā­rā­ma­vi­bhrāṃ­tau pu­ru­ṣā­dvai­ta­sa­tya­tā | ta­tsa­tya­tve ca ta­ddhāṃ­ti­r ity a­nyo­nya­sa­mā­śra­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">130</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.131"><lb n="79,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.131</span>tathā ve­dyā­di­vi­bhrāṃ­tau ve­da­kā­dvai­ta­sa­tya­tā | ta­tsa­tya­tve ca ta­dbhrāṃ­ti­r ity a­nyo­nya­sa­mā­śra­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">131</ref> || </l></lg><p n="a_538" rend="justify"><lb n="79,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,18</span>katham ayaṃ pu­ru­ṣā­dvai­taṃ nirasya jñā­nā­dvai­taṃ vya­va­sthā­pa­ye­t | syān mataṃ | na ve­dyā­dyā­kā­ra­sya bhrāṃtatā saṃ­ci­nmā­tra­sya <lb n="79,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,19</span>sa­tya­tvā­t sādhyate kiṃ tv a­nu­mā­nā­t tato ne­ta­re­ta­rā­śra­yaḥ iti | tad a­yu­ktaṃ­, liṃ­gā­bhā­vā­t | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_539"><l ana="bt" n="bt_1.1.132"><lb n="79,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.132</span>vi­vā­da­go­ca­ro ve­dyā­dyā­kā­ro bhrāṃ­ta­bhā­sa­jaḥ | atha sva­pnā­di­pa­ryā­yā­kā­ra­va­d yadi vṛttayaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">132</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.133"><lb n="79,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.133</span>vibhrāṃtyā bhedam āpanno vicchedo vi­bhra­mā­tma­kaḥ | vi­cche­da­tvā­d yathā sva­pna­vi­cche­da iti siddhyatu || <ref type="no-bt" rend="b">133</ref> || </l></lg><p n="a_540" rend="justify"><lb n="79,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,22</span>na hi sva­pnā­di­da­śā­yāṃ grā­hyā­kā­ra­tvaṃ bhrāṃ­ta­tve­na vyāptaṃ dṛṣṭaṃ na punar vi­cche­da­tva­m iti śakyaṃ vaktuṃ pratīti<span type="hard-break">- </span><lb n="79,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,23</span>vi­ro­dhā­t | ta­du­bha­ya­sya bhrāṃ­ta­tva­si­ddhau kim a­ni­ṣṭa­m iti cet ? </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_541"><l ana="bt" n="bt_1.1.134"><lb n="79,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.134</span>nityaṃ sa­rva­ga­taṃ brahma ni­rā­kā­ra­m a­naṃ­śa­ka­m | kā­la­de­śā­di­vi­cche­da­bhrāṃ­ta­tve '­ka­la­ya­ddva­ya­m || <ref type="no-bt" rend="b">134</ref> || </l></lg><p n="a_542" rend="justify"><lb n="79,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,25</span>kā­la­vi­cche­da­sya bhrāṃtatve nityaṃ de­śa­vi­cche­da­sya sa­rva­ga­ta­m ā­kā­ra­sya ni­rā­kā­ra­m aṃ­śa­vi­cche­da­sya niraṃśaṃ <lb n="79,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,26</span>brahma siddhaṃ kṣa­ṇi­kā­dvai­taṃ pra­ti­kṣi­pa­tī­ti katham aniṣṭaṃ sau­ga­ta­sya na syāt || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_543"><l ana="bt" n="bt_1.1.135"><lb n="79,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.135</span>ni­tyā­di­rū­pa­saṃ­vi­tte­r a­bhā­vā­t ta­da­saṃ­bha­ve | pa­ra­mā­rthā­tma­tā­vi­tte­r a­bhā­vā­d etad apy asat || <ref type="no-bt" rend="b">135</ref> || </l></lg><p n="a_544" rend="justify"><lb n="79,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,28</span>na hi ni­tya­tvā­di­sva­bhā­ve pa­ra­mā­rthā­tmā­di­sva­bhā­ve vā saṃ­vi­ttya­bhā­vaṃ prati viśeṣo sti yato brahmaṇo <lb n="79,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,29</span>satyatve kṣa­ṇi­ka­tve saṃ­ve­da­nā­dvai­ta­syā­sa­tya­tvaṃ na siddhyet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_545"><l ana="bt" n="bt_1.1.136"><lb n="79,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.136</span>na nityaṃ nāpy a­ni­tya­tvaṃ sa­rva­ga­tva­m a­sa­rva­ga­m | naikaṃ nā­ne­ka­m athavā sva­saṃ­ve­da­na­m eva tat || <ref type="no-bt" rend="b">136</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.137"><lb n="79,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.137</span>samastaṃ tadvaco nyasya tan nādvaitaṃ ka­thaṃ­ca­na | sve­ṣṭe­ta­ra­vya­va­sthā­na­pra­ti­kṣe­pā­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">137</ref> || </l></lg><p n="a_546" rend="justify"><lb n="79,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,32</span>sveṣṭasya saṃ­ve­da­nā­dva­ya­sya vya­va­sthā­na­m a­ni­ṣṭa­sya bhedasya pu­ru­ṣā­dvai­tā­de­r vā pra­ti­kṣe­po yato sya na ka­thaṃ­ca­nā­pi <lb n="79,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 079,33</span>pra­si­ddhya­ti­, tato nādvaitaṃ tattvaṃ baṃ­dha­he­tvā­di­śū­nya­m āsthātuṃ yuktam a­ni­ṣṭa­ta­ttva­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_547"><l ana="bt" n="bt_1.1.138"><pb n="080"/><lb n="80,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.138</span>nanv a­nā­di­r a­vi­dye­yaṃ sve­ṣṭe­ta­ra­vi­bhā­ga­kṛ­t | sa­tye­ta­re­va duḥpārā tā­mā­śri­tya pa­rī­kṣa­ṇā || <ref type="no-bt" rend="b">138</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.139"><lb n="80,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.139</span>sarvasya ta­ttva­ni­rṇī­teḥ pūrvaṃ kiṃ cānyathā sthitiḥ | eṣa pralāpa evāsya śū­nyo­pa­pla­va­vā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">139</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.140"><lb n="80,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.140</span>kiṃcin ni­rṇī­ta­m āśritya vicāro nyatra vartate | sa­rva­vi­pra­ti­pa­ttau hi kvacin nāsti vi­cā­ra­ṇā || <ref type="no-bt" rend="b">140</ref> || </l></lg><p n="a_548" rend="justify"><lb n="80,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,04</span>na hi sarvaṃ sa­rva­syā­ni­rṇī­ta­m eva vi­cā­rā­t pūrvam iti svayaṃ ni­ści­nva­n kiṃcin ni­rṇī­ta­m iṣṭaṃ pra­ti­kṣe­ptu­m arhati <lb n="80,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,05</span>vi­ro­dhā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_549"><l ana="bt" n="bt_1.1.141"><lb n="80,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.141</span>tatreṣṭaṃ yasya nirṇītaṃ pramāṇaṃ tasya vastutaḥ | ta­daṃ­ta­re­ṇa ni­rṇī­te­s ta­trā­yo­gā­d a­ni­ṣṭa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">141</ref> || </l></lg><p n="a_550" rend="justify"><lb n="80,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,07</span>ya­thā­ni­ṣṭe pramāṇaṃ vā­sta­va­m aṃ­ta­re­ṇa ni­rṇī­ti­r no­pa­pa­dya­te tathā svayam iṣṭe pīti | tatra ni­rṇī­ti­m a­nu­ma­nya­mā­ne­na <lb n="80,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,08</span>ta­da­nu­maṃ­ta­vya­m eva || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_551"><l ana="bt" n="bt_1.1.142"><lb n="80,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.142</span>ta­tsva­saṃ­ve­da­naṃ tāvad yady u­pe­ye­ta ke­na­ci­t | saṃ­vā­da­ka­tva­ta­s tdva­da­kṣa­liṃ­gā­di­ve­da­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">142</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.143"><lb n="80,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.143</span>pra­mā­ṇā­n ni­ści­tā­d eva sa­rva­trā­stu pa­rī­kṣa­ṇa­m | sve­ṣṭe­ta­ra­vi­bhā­gā­ya vidyā vi­dyo­pa­gā­mi­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">143</ref> || </l></lg><p n="a_552" rend="justify"><lb n="80,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,11</span>sva­saṃ­ve­da­na­m api na sveṣṭaṃ nirṇītaṃ yena tasya saṃ­vā­da­ka­tvā­t tattvataḥ pra­mā­ṇa­tve ta­dva­da­kṣa­liṃ­gā­di­ja­ni­ta­ve­da­na­sya <lb n="80,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,12</span>pra­mā­ṇa­tva­si­ddhe­r ni­ści­tā­d eva pra­mā­ṇā­t sarvatra pa­rī­kṣa­ṇaṃ sve­ṣṭe­ta­ra­vi­bhā­gā­ya vidyā pra­va­rtte­ta ta­ttvo­pa­pla­va­vā­di­naḥ­, <lb n="80,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,13</span>pa­ra­pa­rya­nu­yo­ga­mā­tra­pa­ra­tvā­d iti kaścit | so pi yat kiṃcana bhāṣī, pa­ra­pa­rya­nu­yo­ga­mā­tra­syā­pya­yo­gā­t | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_553"><l ana="bt" n="bt_1.1.144"><lb n="80,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.144</span>ya­syā­pī­ṣṭaṃ na nirṇītaṃ kvāpi tasya na saṃśayaḥ | ta­da­bhā­ve na yujyaṃte pa­ra­pa­rya­nu­yu­kta­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">144</ref> || </l></lg><p n="a_554" rend="justify"><lb n="80,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,15</span>katham a­vya­bhi­cā­ri­tvaṃ ve­da­na­sya ni­ścī­ya­te­? kim a­du­ṣṭa­kā­ra­ka­saṃ­do­ho­tpā­dya­tve­na bā­dhā­ra­hi­ta­tve­na pra­vṛ­tti­sā­ma­rthye <lb n="80,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,16</span>'­nā­nya­thā veti pra­mā­ṇa­ta­ttve pa­rya­nu­yo­gāḥ saṃ­śa­ya­pū­rva­kā­s ta­da­bhā­ve ta­da­saṃ­bha­vā­t­, kim ayaṃ sthāṇuḥ kiṃ vā puruṣa <lb n="80,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,17</span>ityādeḥ pa­rya­nu­yo­ga­va­t | saṃ­śa­ya­ś ca tatra ka­dā­ci­t kvacin ni­rṇa­ya­pū­rva­kaḥ sthā­ṇvā­di­saṃ­śa­ya­va­t | tatra yasya kvaci<span type="hard-break">- </span><lb n="80,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,18</span>t ka­dā­ci­d a­du­ṣṭa­kā­ra­ka­saṃ­do­ho­tpā­dya­tvā­di­nā pra­mā­ṇa­tva­ni­rṇa­yo nāsty eva tasya kathaṃ ta­tpū­rva­kaḥ saṃ­śa­yaḥ­, ta­da­bhā­ve <lb n="80,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,19</span>kutaḥ pa­rya­nu­yo­gāḥ pra­va­rte­ra­nn iti na pa­ra­pa­rya­nu­yo­ga­pa­rā­ṇi bṛ­ha­spa­teḥ sūtrāṇi syuḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_555"><l ana="bt" n="bt_1.1.145"><lb n="80,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.145</span>om iti bruvataḥ siddhaṃ sarvaṃ sarvasya vāṃ­chi­ta­m | kvacit pa­rya­nu­yo­ga­syā­saṃ­bha­vā­t ta­nni­rā­ku­la­m || <ref type="no-bt" rend="b">145</ref> || </l></lg><p n="a_556" rend="justify"><lb n="80,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,21</span>tato na śū­nya­vā­da­va­t ta­ttvo­pa­pla­va­vā­do vā­dāṃ­ta­ra­vyu­dā­se­na siddhyet ta­thā­ne­kāṃ­ta­ta­ttva­syai­va siddhaiḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_557"><l ana="bt" n="bt_1.1.146"><lb n="80,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.146</span>śū­nyo­pa­pla­va­vā­de pi nā­ne­kāṃ­tā­d vinā sthitiḥ | svayaṃ kvacid a­śū­nya­sya svī­kṛ­te­r a­nu­pa­plu­te || <ref type="no-bt" rend="b">146</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.147"><lb n="80,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.147</span>śū­nya­tā­yāṃ hi śūnyatvaṃ jā­tu­ci­n no­pa­ga­mya­te | ta­tho­pa­pla­va­naṃ ta­ttvo­pa­pla­ve pī­ta­ra­tra tat || <ref type="no-bt" rend="b">147</ref> || </l></lg><p n="a_558" rend="justify"><lb n="80,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,24</span>śūnyam api hi sva­sva­bhā­ve­na yadi śūnyaṃ tadā katham a­śū­nya­vā­do na bhavet | na ta­syā­śū­nya­tve '­ne­kāṃ­tā­d eva <lb n="80,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,25</span>śū­nya­vā­da­pra­vṛ­ttiḥ­, śūnyasya niḥ­sva­bhā­va­tvā­t | na sva­bhā­ve­nā­śū­nya­tā nāpi pa­ra­sva­bhā­ve­na śū­nya­tā­, khara<span type="hard-break">- </span><lb n="80,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,26</span>vi­ṣā­ṇā­de­r iva tasya sarvathā ni­rṇe­tu­m aśakteḥ kuto ne­kāṃ­ta­si­ddhi­r iti cet, tarhi ta­ttvo­pa­pla­va­mā­tra­m etad āyātaṃ <lb n="80,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,27</span>śū­nya­ta­ttva­syā­py a­pra­ti­ṣṭhā­nā­t | na tad api siddhyaty a­ne­kāṃ­ta­m aṃ­ta­re­ṇa ta­ttvo­pa­pla­va­mā­tre nu­pa­pla­va­si­ddheḥ | tatrāpy u­pa­pla­ve <lb n="80,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,28</span>katham akhilaṃ tattvam a­nu­pa­plu­taṃ na bha­ve­t­? na­nū­pa­pla­va­mā­tre '­nu­pa­pla­va ity a­yu­ktaṃ­, vyā­ghā­tā­d abhāve bhā­va­va­t | ta­tho­pa­pla­vo <lb n="80,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,29</span>na tatra sā­dhī­yāṃ­s tata e­vā­bhā­ve '­bhā­va­va­t | tato yathā na san nāpy asann abhāvaḥ sarvathā vya­va­sthā­pa­yi­tu­m aśakteḥ <lb n="80,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,30</span>kiṃ tarhy abhāva eva, tathā ta­ttvo­pa­pla­vo pi vi­cā­rā­t­, ku­ta­ści­d yadi siddhas tadā na tatra ke­na­ci­d rū­pe­ṇo­pa­pla­vo <lb n="80,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,31</span>nāpy a­nu­pa­pla­vo vyā­ghā­tā­t­, kiṃ tarhy u­pa­pla­va eveti nā­ne­kāṃ­tā­va­tā­ra iti cet, tarhi pra­mā­ṇa­ta­ttvaṃ nā­du­ṣṭa­kā­ra­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="80,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,32</span>saṃ­do­ho­tpā­dya­tve­na nāpi bā­dhā­ra­hi­ta­tvā­di­bhiḥ sva­bhā­vai­r vya­va­sthā­pya­te vyā­ghā­tā­t­, kiṃ tu pramāṇaṃ pra­mā­ṇa­m eva <lb n="80,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,33</span>pra­mā­ṇa­tve­nai­va tasya vya­va­sthā­nā­t | na hi pṛthivī ki­ma­gni­tve­na vya­va­sthā­pya­te ja­la­tve­na vā­yu­tve­na veti <lb n="80,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 080,34</span>pa­rya­nu­yo­go yuktaḥ, pṛ­thi­vī­tve­nai­va tasyāḥ pra­ti­ṣṭhā­nā­t | pra­mā­ṇa­sva­bhā­vā e­vā­du­ṣṭa­kā­ra­ka­saṃ­do­ho­tpā­dya­tvā­da­ya<span type="hard-break">- </span><pb n="081"/><lb n="81,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,01</span>s tato na taiḥ pra­mā­ṇa­sya vya­va­sthā­pa­ne vyāghāta iti cet, kim idānīṃ pa­rya­nu­yo­ge­na­? ta­tsva­ba­le­na pra­mā­ṇa­sya <lb n="81,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,02</span>si­ddha­tvā­t | syān mataṃ | na vi­cā­rā­t pra­mā­ṇa­syā­du­ṣṭa­kā­ra­ka­saṃ­do­ho­tpā­dya­tvā­da­yaḥ svabhāvāḥ prasiddhāḥ pa­ro­pa­ga­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="81,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,03</span>mātreṇa teṣāṃ prasiddheḥ | saṃ­śa­yā­va­tā­rā­t pa­rya­nu­yo­go yukta eveti tad apy a­sā­raṃ­, a­vi­cā­ra­sya pra­mā­ṇa­sva­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="81,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,04</span>vya­va­sthā­na­pra­ti­kṣe­pa­kā­ri­ṇaḥ svayam u­pa­plu­ta­tvā­t | ta­syā­nu­pa­plu­ta­tve vā kathaṃ sa­rva­tho­pa­pla­vaḥ ? yadi punar u­pa­plu­tā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="81,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,05</span>pa­plu­ta­tvā­bhyā­m avācyo '­vi­cā­ra­s tadā sarvaṃ pra­mā­ṇa­pra­me­ya­ta­ttvaṃ tathāstv iti na kvacid u­pa­plu­tai­kāṃ­to nāma | yathā <lb n="81,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,06</span>co­pa­pla­vo '­vi­cā­ro vā ta­ddhe­tu­r u­pa­plu­ta­tvā­nu­pa­plu­ta­tvā­bhyā­m avācyaḥ sva­rū­pe­ṇa tu vācyaḥ tathā sarvaṃ tattvam ity a<span type="hard-break">- </span><lb n="81,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,07</span>ne­kāṃ­tā­d e­vo­pa­pla­va­vā­de pravṛttiḥ sa­rva­thai­kāṃ­te ta­da­yo­gā­t | nanv em a­ne­kāṃ­to py a­ne­kāṃ­tā­d eva pra­va­rte­ta so py a­nya­smā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="81,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,08</span>ne­kāṃ­tā­d ity a­na­va­sthā­nā­t kutaḥ pra­kṛ­tā­ne­kāṃ­ta­si­ddhiḥ ? su­dū­ra­m apy a­nu­sṛ­tyā­ne­kāṃ­ta­syai­kāṃ­tā­t pravṛttau na sarvasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="81,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,09</span>ne­kāṃ­tā­t siddhiḥ | '­pra­mā­ṇā­rpa­ṇā­d a­ne­kāṃ­ta­' ity a­ne­kāṃ­to py a­ne­kāṃ­taḥ katham a­va­ti­ṣṭha­te ? pra­mā­ṇa­syā­ne­kāṃ­tā­tma­ka­tve<span type="hard-break">- </span><lb n="81,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,10</span>nā­nā­va­sthā­na­sya pa­ri­ha­rtu­m a­śa­kte­r e­kāṃ­tā­tma­ka­tve pra­ti­jñā­hā­ni­pra­sa­kteḥ | na­ya­syā­py e­kāṃ­tā­tma­ka­tve ayam eva doṣo <lb n="81,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,11</span>'­ne­kāṃ­tā­tma­ka­tve sai­vā­na­va­sthe­ti kecit | te py a­ti­sū­kṣme kṣi­kāṃ­ta­ri­ta­pra­jñāḥ­, pra­kṛ­tā­ne­kāṃ­ta­sā­dha­na­syā­ne­kāṃ­ta­sya <lb n="81,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,12</span>pra­mā­ṇā­tma­ka­tve­na si­ddha­tvā­d a­bhya­sta­vi­ṣa­ye '­va­sthā­dya­na­va­tā­rā­t­, tathā ta­de­kāṃ­ta­sā­dha­na­syai­kāṃ­ta­sya su­na­ya­tve­na svataḥ <lb n="81,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,13</span>pra­si­ddhe­r nā­na­va­sthā pra­ti­jñā­hā­ni­r vā saṃ­bha­va­tī­ti ni­rū­pa­ṇā­t | tataḥ sūktaṃ '­śū­nyo­pa­pla­va­vā­de pi nā­ne­kāṃ­tā­d vinā <lb n="81,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,14</span>sthi­ti­r­' iti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_559"><l ana="bt" n="bt_1.1.148"><lb n="81,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.148</span>grā­hya­grā­ha­ka­tai­te­na bā­dhya­bā­dha­ka­tā­pi vā | kā­rya­kā­ra­ṇa­tā­di­r vā nāsty eveti ni­rā­kṛ­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">148</ref> || </l></lg><p n="a_560" rend="justify"><lb n="81,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,16</span>grā­hya­grā­ha­ka­bā­dhya­bā­dha­ka­kā­rya­kā­ra­ṇa­vā­cya­vā­ca­ka­bhā­vā­di­sva­rū­pe­ṇa nāsti saṃ­ve­da­naṃ saṃ­vi­nmā­trā­kā­ra­ta­yā­stī<span type="hard-break">- </span><lb n="81,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,17</span>ty a­ne­kāṃ­to bhīṣṭa eva saṃ­ve­da­nā­dva­ya­sya tathaiva vya­va­sthi­te­r grā­hyā­dyā­kā­rā­bhā­vā­t sa­dvi­tī­ya­tā­nu­pa­pa­tteḥ sa­rva­thai­kāṃ­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="81,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,18</span>bhāvasya sa­mya­ge­kāṃ­tā­ne­kāṃ­tā­bhyāṃ tṛ­tī­ya­tā­nu­pa­pa­tti­va­t | iti na prā­tī­ti­kaṃ­, grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vā­di­ni­rā­ka­ra­ṇa­syai<span type="hard-break">- </span><lb n="81,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,19</span>kāṃtato 'siddheḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_561"><l ana="bt" n="bt_1.1.149"><lb n="81,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.149</span>grā­hya­grā­ha­ka­śū­nya­tvaṃ grāhyaṃ ta­dgrā­ha­ka­sya cet | grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vaḥ syād anyathā ta­da­śū­nya­tā || <ref type="no-bt" rend="b">149</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.150"><lb n="81,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.150</span>bā­dhya­bā­dha­ka­bhā­vo pi bādhyate yadi ke­na­ci­t | bā­dhya­bā­dha­ka­bhā­vo sti no cet kasya ni­rā­kṛ­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">150</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.151"><lb n="81,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.151</span>kā­ryā­pā­ye na vastutvaṃ saṃ­vi­nmā­tra­sya yujyate | kā­ra­ṇa­syā­tya­ye tasya sarvadā sarvathā sthitiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">151</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.152"><lb n="81,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.152</span>vā­cya­vā­ca­ka­tā­pā­yo vācyaś cet ta­dvya­va­sthi­tiḥ | pa­rā­va­bo­dha­no­pā­yaḥ ko nāma syād i­hā­nya­thā­? || <ref type="no-bt" rend="b">152</ref> || </l></lg><p n="a_562" rend="justify"><lb n="81,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,24</span>so yaṃ tayoḥ vā­cya­vā­ca­ka­yoḥ grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vā­de­r ni­rā­kṛ­ti­m ā­ca­kṣā­ṇa­s tadbhāvaṃ sā­dha­ya­ty e­vā­nya­thā tadanu<span type="hard-break">- </span><lb n="81,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,25</span>papatteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_563"><l ana="bt" n="bt_1.1.153"><lb n="81,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.153</span>saṃvṛttyā sva­pna­va­t sarvaṃ siddham ity a­ti­vi­smṛ­ta­m | niḥ­śe­pā­rtha­kri­yā­he­toḥ saṃ­vṛ­te­r va­stu­tā­pti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">153</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.154"><lb n="81,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.154</span>yad e­vā­rtha­kri­yā­kā­ri tad eva pa­ra­mā­rtha­sa­t | sāṃvṛtaṃ rūpam anyat tu saṃ­vi­nmā­tra­m avastu sat || <ref type="no-bt" rend="b">154</ref> || </l></lg><p n="a_564" rend="justify"><lb n="81,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,28</span>'­sva­pna­va­tsāṃ­vṛ­te­na rupeṇa grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vā­bhā­vo grāhyo bā­dhya­bā­dha­ka­bhā­vo bādhyaḥ kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vo pi <lb n="81,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,29</span>kāryo vā­cya­vā­ca­ka­bhā­vo vācya' iti bruvāṇo vi­sma­ra­ṇa­śī­laḥ­, svayam uktasya sāṃ­vṛ­ta­rū­pā­na­rtha­kri­yā­kā­ri­tva­sya <lb n="81,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,30</span>vi­sma­ra­ṇā­t | tathā hy a­śe­ṣa­grā­hya­grā­ha­ka­tā­dya­rtha­kri­yā­ni­mi­ttaṃ yat sāṃvṛtaṃ rūpaṃ tad evaṃ pa­ra­mā­rtha­sa­t ta­dvi­pa­rī­taṃ tu <lb n="81,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,31</span>saṃ­ve­da­na­mā­tra­m avastu sad iti da­rśa­nāṃ­ta­ra­m ā­yā­ta­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_565"><l ana="bt" n="bt_1.1.155"><lb n="81,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.155</span>saṃvṛtaṃ cet kva nā­mā­rtha­kri­yā­kā­ri ca ta­nma­ta­m | hataṃ siddhaṃ kathaṃ sarvaṃ saṃvṛttyā sva­pna­va­t tava || <ref type="no-bt" rend="b">155</ref> || </l></lg><p n="a_566" rend="justify"><lb n="81,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,33</span>grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vā­dya­rtha­kri­yā­pi sāṃvṛtī na punaḥ pā­ra­mā­rthi­kī yatas ta­nni­mi­ttaṃ sāṃvṛtaṃ rūpaṃ pa­ra­mā­rtha­sa­t <lb n="81,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 081,34</span>siddhyet | tāttvikī tv a­rtha­kri­yā sva­saṃ­ve­da­na­mā­traṃ­, ta­dā­tma­kaṃ saṃ­ve­da­nā­dvai­taṃ katham avastu san nāma? tato rtha­kri­yā­kā­ri <pb n="082"/><lb n="82,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,01</span>sāṃvṛtaṃ ceti vyā­ha­ta­m etad iti yadi ma­nya­se­, tadā kathaṃ sva­pna­va­t saṃvṛttyā sarvaṃ siddham iti brūṣe ta­da­va­stha<span type="hard-break">- </span><lb n="82,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,02</span>tvād vyā­ghā­ta­sya sāṃvṛtaṃ siddhaṃ ceti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_567"><l ana="bt" n="bt_1.1.156"><lb n="82,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.156</span>sva­pna­si­ddhaṃ hi no siddham asvapnaḥ ko 'paro nyathā | saṃ­to­ṣa­kṛ­n na vai svapna saṃtoṣaṃ na pra­ka­lpa­te || <ref type="no-bt" rend="b">156</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.157"><lb n="82,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.157</span>vastuny api na saṃtoṣo dveṣāt tad iti ka­sya­ci­t | a­va­stu­ny api rāgāt syād ity asvapno stv a­bā­dhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">157</ref> || </l></lg><p n="a_568" rend="justify"><lb n="82,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,05</span>yathā hi sva­pna­si­ddha­m asiddhaṃ tathā saṃ­vṛ­ti­si­ddha­m apy a­si­ddha­m eva, katham anyathā sva­pna­si­ddha­m api siddham eva na <lb n="82,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,06</span>bhavet tathā ca na kaścit tato 'paro svapnaḥ syāt | saṃ­to­ṣa­kā­rya­sva­pna iti cen na, sva­pna­syā­pi saṃ­to­ṣa­kā­ri­tva­da­rśa­nā­t | <lb n="82,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,07</span>kā­lāṃ­ta­re na svapna saṃ­to­ṣa­kā­rī iti cet, sa­mā­na­m asvapne | sarveṣāṃ sarvatra saṃ­to­ṣa­kā­rī na svapna iti cet, <lb n="82,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,08</span>tā­dṛ­ga­sva­pne pi | ka­sya­ci­t kvacit ka­dā­ci­t saṃ­to­ṣa­he­to­r a­sva­pna­tve tu na kaścit svapno nāma | na ca saṃ­to­ṣa­he­tu­tve­na <lb n="82,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,09</span>vastutvaṃ vyāptaṃ, kvacit ka­sya­ci­d dveṣāt saṃ­to­ṣā­bhā­ve pi va­stu­tva­si­ddheḥ | nāpi va­stu­tve­na saṃ­to­ṣa­he­tu­tva­m ava<span type="hard-break">- </span><lb n="82,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,10</span>stuny api ka­lpa­nā­rū­ḍhe rāgāt ka­sya­ci­t saṃ­to­ṣa­da­rśa­nā­t | tataḥ su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ko 'svapno 'stu || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_569"><l ana="bt" n="bt_1.1.158"><lb n="82,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.158</span>bā­dhya­mā­naḥ punaḥ svapno nānyathā ta­dbhi­de­kṣya­te | svataḥ kvacid a­bā­dhya­tva­ni­śca­yaḥ parato pi vā || <ref type="no-bt" rend="b">158</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.159"><lb n="82,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.159</span>kā­ra­ṇa­dvya­sa­mā­rthyā­t saṃ­bha­va­nn a­nu­bhū­ya­te | pa­ra­spa­rā­śra­yaṃ ta­trā­na­va­sthāṃ ca pra­ti­kṣi­pe­t || <ref type="no-bt" rend="b">159</ref> || </l></lg><p n="a_570" rend="justify"><lb n="82,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,13</span>bā­dhā­ra­hi­to 'svapno bā­dhya­mā­na­s tu svapna iti tayor bhedo nvī­kṣya­te­, nānyathā | nanu cā­sva­pna­jñā­na­syā­bā­dhya­tvaṃ <lb n="82,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,14</span>yadi ata eva ni­ścī­ya­te ta­de­ta­re­tā­rā­śra­yaḥ­, saty '­a­bā­dhya­tva­ni­śca­ye saṃ­ve­da­na­syā­sva­pna­kṛ­nni­śca­ya­s tasmin saty abādhya<span type="hard-break">- </span><lb n="82,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,15</span>tva­ni­śca­ya iti | parato '­sva­pna­ve­da­nā­t ta­syā­bā­dhya­tva­ni­śca­ye tasyāpy a­bā­dhya­tva­ni­śca­yo nyasmād a­sva­pna­ve­da­nā­d ity ana<span type="hard-break">- </span><lb n="82,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,16</span>va­sthā­nā­n na ka­sya­ci­d a­bā­dhya­tva­ni­śca­ya iti kecit | tad ayuktaṃ | kvacit svataḥ kvacit parataḥ saṃ­ve­da­na­syā­bā­dhya<span type="hard-break">- </span><lb n="82,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,17</span>tva­ni­śca­ye '­nyo­nyā­śra­yā­na­va­sthā­na­va­tā­rā­t | na ca kvacit svatas ta­nni­śca­ye sarvatra svato niścayaḥ parato pi vā <lb n="82,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,18</span>kvacin nirṇītau sarvatra parata eva ni­rṇī­ti­r iti codyam a­na­va­dyaṃ he­tu­dva­ya­ni­ya­mā­n ni­ya­ma­si­ddheḥ | svatas ta­nni­śca­ye hi <lb n="82,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,19</span>ba­hi­raṃ­go hetur a­bhyā­sā­diḥ­, parato 'nabhyā­sā­diḥ­, aṃ­ta­raṃ­ga­s tu ta­dā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­vi­śe­ṣaḥ saṃ­pra­tī­ya­te | tad anena <lb n="82,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,20</span>svapnasya bā­dhya­mā­na­tva­ni­śca­ye py a­nyo­nyā­śra­yā­na­va­sthā­pra­ti­kṣe­paḥ pra­da­rśi­ta­, iti sva­pna­si­ddha­m a­si­ddha­m eva, ta­dva­tsaṃ­vṛ­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="82,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,21</span>siddham apīti na ta­dā­śra­yaṃ pa­rī­kṣa­ṇaṃ nāma || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_571"><l ana="bt" n="bt_1.1.160"><lb n="82,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.160</span>tato na ni­ści­tā­nmā­nād vinā ta­ttva­pa­rī­kṣa­ṇa­m | jñāne ye­nā­dva­ye śūnye nyatra vā tat pra­ta­nya­te || <ref type="no-bt" rend="b">160</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.1.161"><lb n="82,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.161</span>pra­mā­ṇā­saṃ­bha­vā­d yatra va­stu­mā­tra­m a­saṃ­bha­vi | mi­thyai­kāṃ­te­ṣu kā tatra baṃ­dha­he­tvā­di­saṃ­ka­thā || <ref type="no-bt" rend="b">161</ref> || </l></lg><p n="a_572" rend="justify"><lb n="82,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,24</span>pra­mā­ṇa­ni­ṣṭhā hi va­stu­vya­va­sthā tanniṣṭhā baṃ­dha­he­tvā­di­vā­rtā­, na ca sa­rva­thai­kāṃ­te pramāṇaṃ saṃ­bha­va­tī­ti vīkṣyate || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_573"><l ana="bt" n="bt_1.1.162"><lb n="82,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.1.162</span>syā­dvā­di­nā­ma­to yuktaṃ yasya yāvat pra­tī­ya­te | kāraṇaṃ tasya tāvat syād iti vaktum a­saṃ­śa­ya­m || <ref type="no-bt" rend="b">162</ref> || </l></lg><p n="a_574" rend="justify"><lb n="82,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,26</span>pra­tī­tyā­śra­ya­ṇe samyak cāritraṃ da­rśa­na­vi­śu­ddhi­vi­jṛṃ­bhi­taṃ pra­vṛ­ddhe­ddha­bo­dha­m a­dhi­rū­ḍha­m a­ne­kā­kā­raṃ sakala<span type="hard-break">- </span><lb n="82,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,27</span>ka­rma­ni­rda­ha­na­sa­ma­rthaṃ ya­tho­di­ta­mo­kṣa­la­kṣmī­saṃ­pā­da­na­ni­mi­tta­m a­sā­dhā­ra­ṇaṃ­, sā­dhā­ra­ṇaṃ tu kā­lā­di­saṃ­pa­d iti nirbādha<span type="hard-break">- </span><lb n="82,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,28</span>m a­nu­ma­nya­dhvaṃ­, pra­mā­ṇa­na­yai­s ta­ttvā­dhi­ga­ma­si­ddheḥ || </p><lg rend="left-right-line" n="a_575"><l rend="left"><lb n="82,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,29</span>nānā nā­nā­tma­nī­naṃ na­ya­na­ya­na­yu­taṃ tan na du­rṇī­ti­mā­naṃ</l><l rend="right"><lb n="82,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,30</span>ta­ttva­śra­ddhā­na­śu­ddhyu­dhyu­ṣi­ta­ta­nu bṛ­ha­dbo­dha­dhā­mā­di­rū­ḍhaṃ | </l><l rend="left"><lb n="82,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,31</span>caṃ­ca­ccā­ri­tra­ca­kraṃ pra­cu­ra­pa­ri­ca­ra­ccaṃ­ḍa­ka­rmā­ri­se­nāṃ</l><l rend="right"><lb n="82,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,32</span>sātuṃ sā­kṣā­tsa­ma­rthaṃ gha­ṭa­ya­tu sudhiyāṃ si­ddha­sā­mrā­jya­la­kṣmī­m || <ref type="no-in-danda" rend="a">1</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_1.1 a_576" rend="justify"><lb n="82,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 082,33</span>iti ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­kā­laṃ­kā­re pra­tha­mā­dhyā­ya­sya pra­tha­ma­m ā­hni­ka­m | </p><p n="a_577" rend="justify"><pb n="083"/><lb n="83,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,01</span>atha sa­mya­gda­rśa­na­vi­pra­ti­pa­tti­ni­vṛ­ttya­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_1.2 a_578" rend="justify"><lb n="83,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.2 </span>ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­naṃ sa­mya­gda­rśa­na­m || <ref type="no-sbt" rend="a">2</ref> || </p><p n="a_579" rend="justify"><lb n="83,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,03</span>nanu sa­myā­gda­rśa­na­śa­bda­ni­rva­ca­na­sā­ma­rthyā­d eva sa­mya­gda­rśa­na­sva­rū­pa­ni­rṇa­yā­d a­śe­ṣa­ta­dvi­pra­ti­pa­tti­ni­vṛ­tteḥ siddha<span type="hard-break">- </span><lb n="83,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,04</span>tvāt tadarthaṃ ta­lla­kṣa­ṇa­va­ca­naṃ na yu­kti­ma­d eveti ka­sya­ci­d ā­re­kā­, tām a­pā­ka­ro­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_580"><l ana="bt" n="bt_1.2.1"><lb n="83,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.1</span>sa­mya­kśa­bde pra­śaṃ­sā­rthe dṛ­śā­vā­lo­ca­na­sthi­tau | na sa­mya­gda­rśa­naṃ labhyam iṣṭam ity āha la­kṣa­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.2.2"><lb n="83,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.2</span>sū­tra­kā­ro 'tra ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­na­m iti da­rśa­na­m | dhā­tva­ne­kā­rtha­vṛ­tti­tvā­d dṛśeḥ śra­ddhā­rtha­tā­ga­teḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_581" rend="justify"><lb n="83,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,07</span>samyag iti pra­śaṃ­sā­rtho nipātaḥ vayaṃto kvyaṃto va­ca­nā­t pra­śaṃ­sā­rtho yaṃ samyak śabdaḥ siddhaḥ pra­śa­sta­niḥ­śre­ya­sā<span type="hard-break">- </span><lb n="83,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,08</span>bhyu­da­ya­he­tu­tvā­d da­rśa­na­sya pra­śa­sta­tvo­pa­pa­tte­r jñā­na­cā­ri­tra­va­t | dṛśeś cā­lo­ca­ne sthitiḥ pra­si­ddhā­, dṛśin prekṣaṇe iti <lb n="83,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,09</span>va­ca­nā­t | tatra samyak paśyaty a­ne­ne­tyā­di­ka­ra­ṇa­sā­dha­na­tvā­di­vya­va­sthā­yāṃ da­rśa­na­śa­bda­ni­ru­kte­r i­ṣṭa­la­kṣa­ṇaṃ sa­mya­gda­rśa­naṃ <lb n="83,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,10</span>na labhyata eva tataḥ pra­śa­stā­lo­ca­na­mā­tra­sya labdheḥ | na ca tad e­ve­ṣṭa­m a­ti­vyā­pi­tvā­d a­bha­vya­sya mi­thyā­dṛ­ṣṭeḥ praśastā<span type="hard-break">- </span><lb n="83,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,11</span>lo­ca­na­sya sa­mya­gda­rśa­na­pra­saṃ­gā­t | tataḥ sū­tra­kā­ro 'tra "­ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­naṃ sa­mya­gda­rśa­na­m­" iti ta­lla­kṣa­ṇaṃ bra­vī­ti­, <lb n="83,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,12</span>ta­dva­ca­na­m aṃ­ta­re­ṇā­ti­vyā­pteḥ pa­ri­ha­rtu­m aśakteḥ | śa­bdā­rthā­ti­kra­maḥ śra­ddhā­nā­rtha­tvā­bhā­vā­d dṛśer iti cet na, ane<span type="hard-break">- </span><lb n="83,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,13</span>kā­rtha­tvā­d dhātūnāṃ dṛśeḥ śra­ddhā­nā­rtha­tva­ga­teḥ | katham a­ne­ka­smi­nn arthe saṃ­bha­va­ty api śra­ddhā­nā­rtha­syai­va gatir iti cet, praka<span type="hard-break">- </span><lb n="83,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,14</span>ra­ṇa­vi­śe­ṣā­t | mo­kṣa­kā­ra­ṇa­tvaṃ hi prakṛtaṃ ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­na­sya yujyate nā­lo­ca­nā­de­r a­rthāṃ­ta­ra­sya | bha­ga­va­da­rha­dā­dyā<span type="hard-break">- </span><lb n="83,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,15</span>lo­ca­na­sya mo­kṣa­kā­ra­ṇa­tvo­pa­pa­tte­s ta­tpra­ka­ra­ṇā­d api na ta­nni­vṛ­tti­r iti cet, ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­ne­na ra­hi­ta­sya mokṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="83,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,16</span>kā­ra­ṇa­tve '­ti­pra­saṃ­gā­t­, tena sa­hi­ta­sya tu ta­tkā­ra­ṇa­tve tad eva mokṣasya kāraṇaṃ ta­dā­lo­ca­nā­bhā­ve pi śra­ddhā­na­sya <lb n="83,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,17</span>ta­dbhā­vā­vi­ro­dhā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_582"><l ana="bt" n="bt_1.2.3"><lb n="83,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.3</span>a­rtha­gra­ha­ṇa­to na­rtha­ddhā­naṃ vi­ni­vā­ri­ta­m | ka­lpi­tā­rtha­vya­va­cche­do rthasya ta­ttva­vi­śe­ṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.2.4"><lb n="83,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.4</span>la­kṣa­ṇa­sya tato nā­ti­vyā­pti­r dṛ­gmo­ha­va­rji­ta­m | puṃrūpaṃ tad iti dhvastā ta­syā­vyā­pti­r api sphuṭam || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_583" rend="justify"><lb n="83,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,20</span>śraddhānaṃ sa­mya­gda­rśa­na­m ity u­cya­mā­ne '­na­rtha­śra­ddhā­na­m api ta­tsyā­di­ty a­ti­vyā­pti­r la­kṣa­ṇa­sya mā bhūt a­rtha­gra­ha­ṇā­t | <lb n="83,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,21</span>na cā­rthā­na­rtha­vi­bhā­go durghaṭaḥ pra­mā­ṇo­pa­da­rśi­ta­syā­rtha­tva­si­ddhe­r i­ta­ra­syā­na­rtha­tva­vya­va­sthā­nā­t | sarvo vā­gvi­ka­lpa<span type="hard-break">- </span><lb n="83,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,22</span>gocaro rtha eva pra­mā­ṇo­pa­da­rśi­ta­tvā­d anyathā ta­da­nu­pa­pa­tteḥ­, pra­mā­ṇo­pa­da­rśi­ta­tvaṃ tu sarvasya vi­ka­lpa­vā­ggo­ca­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="83,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,23</span>tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ tato nānarthaḥ kaścid ity anye | te py evaṃ praṣṭavyāḥ | sarvo nartha eveti pakṣo 'rthe syād vā na vā ? <lb n="83,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,24</span>syāc cet sa­rva­syā­rtha­tva­vyā­ghā­to du­rni­vā­raḥ­, na syāc cet tena vya­bhi­cā­rī hetur vā­gvi­ka­lpa­go­ca­ra­tve­na pra­mā­ṇo­pa­da­rśi­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="83,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,25</span>tva­syā­rtha­tva­m aṃ­ta­re­ṇā­pi bhāvāt | yadi punaḥ pra­mā­ṇo­pa­da­rśi­ta eva na bhavati tadā vi­ka­lpa­vā­ggo­ca­ra­tvaṃ <lb n="83,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,26</span>te­nā­nai­kāṃ­ti­kaṃ sā­dhyā­bhā­ve pi bhāvāt | yadi punaḥ sarvo nartha eveti pakṣo vi­ka­lpa­vā­ggo­ca­ro na bha­va­tī­ti <lb n="83,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,27</span>bruvate tadā sva­va­ca­na­vi­ro­dhaḥ | ku­ta­ści­d a­vi­dyā­vi­śe­ṣā­t sarvo nartha iti vya­va­hā­ro na tāttvika iti cet, sa <lb n="83,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,28</span>tarhy a­vi­dyā­vi­śe­ṣo 'rtho 'nartho vā ? yady arthas tadā katham e­ta­nni­baṃ­dha­no vya­va­hā­ro '­tā­ttvi­kaḥ syāt sarvo rtha eveti <lb n="83,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,29</span>vya­va­hā­ra­va­t | so narthaś cet, kathaṃ sarvo rtha evety ekāṃtaḥ siddhyet ? sarvo nartha evety ekāṃto pi na sā­dhī­yā­n­, <lb n="83,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,30</span>ta­dvya­va­sthā­pa­ka­syā­na­rtha­tve tatas ta­tsi­ddhya­yo­gā­d arthatve sa­rvā­na­rtha­tai­kāṃ­ta­hā­neḥ | saṃ­vi­nmā­tra­m a­rthā­na­rtha­vi­bhā­ga­ra­hi­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="83,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,31</span>m ity api na śreyaḥ, saṃ­vi­nmā­tra­syai­vā­rtha­tvā­t tato nya­syā­na­rtha­tva­si­ddheḥ | sa­rva­syā­py a­rthā­vi­bhā­ga­si­ddhe­r avaśyaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="83,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,32</span>bhāvād yuktam a­rtha­gra­ha­ṇa­m a­na­rtha­śra­ddhā­na­ni­vṛ­ttya­rthaṃ | ka­lpi­tā­rtha­śra­ddhā­naṃ sa­mya­gda­rśa­na­m evaṃ syāt tataḥ sai­vā­ti­vyā­pti­r iti <lb n="83,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,33</span>cet na, ta­ttva­vi­śe­ṣa­ṇā­t | nanv a­rtha­gra­ha­ṇā­d eva ka­lpi­tā­rtha­sya ni­vṛ­tte­s ta­syā­na­rtha­tvā­d vyarthaṃ ta­ttva­vi­śe­ṣa­ṇa­m iti <lb n="83,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 083,34</span>cet na, dha­na­pra­yo­ja­nā­bhi­dhe­ya­vi­śe­ṣā­bhā­vā­nā­m a­rtha­śa­bda­vā­cyā­nāṃ gra­ha­ṇa­pra­saṃ­gā­t | na ca teṣāṃ śraddhānaṃ samya<span type="hard-break">- </span><pb n="084"/><lb n="84,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,01</span>gda­rśa­na­sya lakṣaṇaṃ yuktaṃ, dharmād artho dhanam iti śra­dda­dhā­na­syā­bha­vyā­de­r api sa­mya­gda­rśa­na­pra­sa­kteḥ | "ko rthaḥ putreṇa <lb n="84,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,02</span>jātena yo na vidvān na dhā­rmi­ka­" iti pra­yo­ja­na­vā­ci­no rtha­śa­bdā­t pra­yo­ja­naṃ śra­dda­dha­to pi sa­ddṛ­ṣṭi­tvā­pa­tteḥ | <lb n="84,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,03</span>dha­na­pra­yo­ja­na­yo­r a­rthā­bhi­prā­yo mo­ho­da­yā­d a­vā­sta­va eva pra­kṣī­ṇa­mo­hā­nā­m u­dā­sī­nā­nā­m iva mamedaṃ svaṃ dhanaṃ pra­yo­ja­naṃ <lb n="84,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,04</span>ceti saṃ­pra­tya­yā­nu­pa­pa­tteḥ | su­va­rṇā­de­r de­śa­kā­la­na­rāṃ­ta­rā­pe­kṣā­yāṃ dha­na­pra­yo­ja­na­tvā­pra­tī­te­r va­stu­dha­rma­sya ta­da­yo­gā­t suvarṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="84,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,05</span>tvā­di­va­d iti kecit | teṣāṃ kro­dhā­da­yo py ātmanaḥ pā­ra­mā­rthi­kā na syur mo­ho­da­ya­ni­baṃ­dha­na­tvā­d dha­na­pra­yo­ja­na<span type="hard-break">- </span><lb n="84,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,06</span>yor a­rthā­bhi­prā­ya­va­t | teṣām au­da­yi­ka­tve­na vā­sta­va­tva­m iti cet, anyatra samānaṃ | va­stu­sva­rū­paṃ dhanaṃ pra­yo­ja­naṃ vā <lb n="84,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,07</span>na bha­va­tī­ti cet, satyaṃ vai­śra­si­ka­tvā­pe­kṣa­yā tasya va­stu­rū­pa­tva­vya­va­sthā­nā­saṃ­bha­vā­t | pa­ro­pā­dhi­kṛ­ta­tve­na tu tasya <lb n="84,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,08</span>vā­sta­va­tva­m a­ni­ṣi­ddha­m eveti nā­na­rtha­tvaṃ­, ye­nā­rtha­gra­ha­ṇā­d eva ta­nni­va­rta­naṃ siddhyet | ta­thā­bhi­dhe­ye viśeṣe abhāve cārthe <lb n="84,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,09</span>śraddhānaṃ sa­mya­gda­rśa­na­sya la­kṣa­ṇa­m avyāpi pra­sa­jya­te­, sa­rva­syā­bhi­dhe­ya­tvā­bhā­vā­d vyaṃ­ja­na­pa­ryā­yā­ṇā­m e­vā­bhi­dhe­ya­ta­yā vyava<span type="hard-break">- </span><lb n="84,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,10</span>sthā­pi­ta­tvā­d a­rtha­pa­ryā­yā­ṇā­m ā­khyā­tu­m a­śa­kte­r a­na­nu­ga­ma­nā­t saṃ­ke­ta­sya tatra vai­ya­rthyā­d vya­va­hā­rā­si­ddhe­r nā­bhi­dhe­ya­syā­rtha­sya <lb n="84,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,11</span>śraddhānaṃ ta­lla­kṣa­ṇaṃ yuktaṃ | nāpi vi­śe­ṣa­sya sā­mā­nya­śra­ddhā­na­sya da­rśa­na­tvā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | ta­thai­vā­bhā­va­syā­rtha­sya <lb n="84,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,12</span>śraddhānaṃ na ta­lla­kṣa­ṇaṃ bhā­va­śra­ddhā­na­syā­saṃ­gra­hā­d a­vyā­pti­pra­sa­kteḥ | nanv evam a­rtha­gra­ha­ṇā­di­va­tta­ttva­va­ca­nā­d api katham abhi<span type="hard-break">- </span><lb n="84,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,13</span>dhe­ya­vi­śe­ṣā­bhā­vā­nāṃ ni­vṛ­tti­s teṣāṃ ka­lpi­ta­tvā­bhā­vā­d iti cet na, a­bhi­dhe­ya­sya śa­bda­na­yo­pa­ka­lpi­ta­tvā­d vi­śe­ṣa­sya <lb n="84,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,14</span>ṛ­ju­sū­tro­pa­ka­lpi­ta­tvā­d a­bhā­va­sya ca dha­na­pra­yo­ja­na­va­tka­lpi­ta­tva­si­ddhe­s tā­va­nmā­tra­sya sa­ka­la­va­stu­tvā­bhā­vā­d vastveka<span type="hard-break">- </span><lb n="84,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,15</span>de­śa­ta­yā sthi­ta­tvā­t | ta­ttva­śra­ddhā­na­m ity astu la­ghu­tvā­d a­ti­vyā­ptya­vyā­ptyo­r a­saṃ­bha­vā­d ity aparaḥ | so pi na parā<span type="hard-break">- </span><lb n="84,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,16</span>nu­gra­ha­bu­ddhi­s ta­ttva­śa­bdā­rthe saṃ­de­hā­t | tattvam iti śraddhānaṃ tattvasya vā tattve vā tattvena ve­tyā­di­pa­kṣaḥ saṃ­bha­ve­t <lb n="84,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,17</span>kvacin ni­rṇa­yā­nu­pa­pa­tteḥ | na hi tattvam iti śraddhānaṃ ta­ttva­śra­ddhā­na­m ity ayaṃ pakṣaḥ śreyān "­pu­ru­ṣa evedaṃ sarvaṃ neha <lb n="84,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,18</span>nānāsti kiṃ­ca­na­" iti sa­rvai­ka­tva­sya ta­ttva­sya­, jñā­nā­dvai­tā­de­r vā śra­ddhā­na­pra­saṃ­gā­t | nāpi tattvasya tattve tattvena <lb n="84,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,19</span>vā śra­ddhā­na­m iti pakṣāḥ saṃ­ga­cchaṃ­te kasya kasmin veti pra­śnā­vi­ni­vṛ­tteḥ | ta­ttva­vi­śe­ṣa­ṇe tv arthe śra­ddhā­na­sya na <lb n="84,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,20</span>kiṃcid avadyaṃ da­rśa­na­mo­ha­ra­hi­ta­sya pu­ru­ṣa­sva­rū­pa­sya vā ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­na­śa­bde­nā­bhi­dhā­nā­t­, sa­rā­ga­vī­ta­rā­ga­sa­mya<span type="hard-break">- </span><lb n="84,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,21</span>gda­rśa­na­yo­s tasya sa­dbhā­vā­d avyāpteḥ sphuṭaṃ vi­dhvaṃ­sa­nā­t | kathaṃ tarhi ta­ttve­nā­rtho vi­śe­ṣya­te ? ity u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_584"><l ana="bt" n="bt_1.2.5"><lb n="84,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.5</span>yat tve­nā­va­sthi­to bhāvas ta­ttve­nai­vā­rya­mā­ṇa­kaḥ | tattvārthaḥ sakalo nyas tu mithyārtha iti gamyate || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_585" rend="justify"><lb n="84,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,23</span>tad iti sā­mā­nyā­bhi­dhā­yi­nī prakṛtiḥ sa­rva­nā­ma­tvā­t­, ta­da­pe­kṣa­tvā­t pra­tya­yā­rtha­sya bhā­va­sā­mā­nya­saṃ­pra­tya­ya­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="84,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,24</span>ttva­va­ca­nā­t­, tasya bhāvās tattvam iti, na tu gu­ṇā­di­saṃ­pra­tya­ya­s ta­da­na­pe­kṣa­tvā­t pra­tya­yā­rtha­sya | tatra ta­ttve­nā­rya<span type="hard-break">- </span><lb n="84,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,25</span>māṇas tattvārtha ity ukte sā­ma­rthyā­d gamyate ya­ttve­nā­va­sthi­ta iti, ya­tta­do­r ni­tya­saṃ­baṃ­dhā­t | te­nai­ta­d uktaṃ bha­va­ti­, <lb n="84,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,26</span>yattvena jī­vā­di­tve­nā­va­sthi­taḥ pra­mā­ṇa­na­yai­r bhāvas ta­ttve­nai­vā­rya­mā­ṇa­s tattvārthaḥ sakalo jī­vā­di­r na punas ta­daṃ­śa­mā­tra<span type="hard-break">- </span><lb n="84,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,27</span>m u­pa­ka­lpi­taṃ ku­ta­ści­d iti | tato nyas tu sa­rva­thai­kāṃ­ta­vā­di­bhi­r a­bhi­ma­nya­mā­no mi­thyā­rtha­s tasya pra­mā­ṇa­na­yai­s tathārya<span type="hard-break">- </span><lb n="84,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,28</span>mā­ṇa­tvā­bhā­vā­d iti svayaṃ pre­kṣā­va­dbhi­r gamyate kiṃ na­ściṃ­ta­yā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_586"><l ana="bt" n="bt_1.2.6"><lb n="84,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.6</span>mo­hā­re­ka­vi­ṣa­ryā­sa­vi­cche­dā­t tatra da­rśa­na­m | samyag ity a­bhi­dhā­nā­t tu jñānam apy evam ī­ri­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_587" rend="justify"><lb n="84,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,30</span>tatra tattvārthe ka­sya­ci­d a­vyu­tpa­tti­r mo­ho­dhya­va­sā­yā­pā­ya iti yāvat | calitā pra­ti­pa­tti­r ā­re­kā­, kim ayaṃ <lb n="84,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,31</span>jīvādiḥ kim ittham iti vā dharmiṇi dharme vā kvacid a­va­sthā­nā­bhā­vā­t | a­ta­smiṃ­s ta­da­dhya­va­sā­yo vi­pa­ryā­saḥ | <lb n="84,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,32</span>iti saṃ­kṣe­pa­ta­s tri­vi­dha­mi­thyā­da­rśa­na­vya­va­cche­dā­d u­pa­jā­ya­mā­naṃ samyag iti vi­jñā­pa­ya­te jñānam apy evam eva samyag iti <lb n="84,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,33</span>ni­ve­di­taṃ­, tasya mo­hā­di­vya­va­cche­de­na ta­ttvā­rthā­dhya­va­sā­ya­sya vya­va­sthā­pa­nā­t | tarhi sū­tra­kā­re­ṇa sa­mya­gjñā­na­sya <lb n="84,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 084,34</span>lakṣaṇaṃ kasmād bhedena noktam ? —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_588"><l ana="bt" n="bt_1.2.7"><pb n="085"/><lb n="85,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.7</span>sā­ma­rthyā­dā­di­sū­tre ta­nni­ru­ktyā lakṣitaṃ yataḥ | cā­ri­tra­va­t tato noktaṃ jñā­nā­de­r lakṣaṇaṃ pṛthak || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.2.8"><lb n="85,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.8</span>yathā pā­va­ka­śa­bda­syo­ccā­ra­ṇā­t saṃ­pra­tī­ya­te | ta­da­rtha­la­kṣa­ṇaṃ ta­dva­jjñā­na­cā­ri­tra­śa­bda­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.2.9"><lb n="85,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.9</span>jñā­nā­di­la­kṣa­ṇaṃ tasya siddher ya­tnāṃ­ta­raṃ vṛthā | śa­bdā­rthā­vya­bhi­cā­re­ṇa na pṛ­tha­gla­kṣa­ṇaṃ kvacit || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_589" rend="justify"><lb n="85,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,04</span>nanv evaṃ ma­tyā­dī­nāṃ pṛ­tha­gla­kṣa­ṇa­sū­traṃ vaktavyaṃ śa­bdā­rtha­vya­bhi­cā­rā­d iti na codyaṃ, kāra­ṇā­di­vi­śe­ṣa­sū­trai­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="85,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,05</span>da­rtha­vya­bhi­cā­ra­sya pa­ri­hṛ­ta­tvā­t | sa­mya­gda­rśa­na­sya la­kṣa­ṇa­sū­tra­m a­na­rtha­ka­m evaṃ syāt kā­ra­ṇa­vi­śe­ṣa­sū­trā­d eva taccha<span type="hard-break">- </span><lb n="85,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,06</span>bdārthasya vya­bhi­cā­ra­pa­ri­ha­ra­ṇā­d iti cen na, ni­sa­rgā­dhi­ga­ma­kā­ra­ṇā­vi­śe­ṣa­sya pra­śa­stā­lo­ca­ne pi bhāvad vya­bhi­cā­ra­sya <lb n="85,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,07</span>ta­da­va­sthā­nā­t | na hi pa­ro­pa­de­śa­ni­ra­pe­kṣaṃ ni­sa­rga­jaṃ pra­śa­stā­lo­ca­naṃ na saṃ­bha­va­ti­, pa­ro­pa­de­śā­pe­kṣaṃ vā­dhi­ga­ma­jaṃ <lb n="85,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,08</span>pra­śa­stā­lo­ca­na­va­d iti yuktaṃ sa­mya­gda­rśa­na­sya pṛ­tha­gla­kṣa­ṇa­va­ca­naṃ śa­bdā­rtha­vya­bhi­cā­rā­t­, ta­da­vya­bhi­cā­re tadvan nānyasya <lb n="85,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,09</span>ma­tyā­de­r jñā­na­cā­ri­tra­va­d eva || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_590"><l ana="bt" n="bt_1.2.10"><lb n="85,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.10</span>icchā śra­ddhā­na­m ity eke tad a­yu­kta­m a­mo­hi­naḥ | śra­ddhā­na­vi­ra­hā­śa­kte­r jñā­na­cā­ri­tra­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_591" rend="justify"><lb n="85,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,11</span>na hy a­mo­hā­nā­m icchāsti tasya mo­ha­kā­rya­tvā­d anyathā mu­ktā­tma­nā­m api ta­dbhā­va­pra­saṃ­gā­t | he­yo­pā­de­ya­yo­r jihā<span type="hard-break">- </span><lb n="85,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,12</span>so­pā­di­tsā ca viśiṣṭā śraddhā vī­ta­mo­ha­syā­pi saṃ­bha­va­ti tasyā ma­naḥ­kā­rya­tvā­d iti cen na, tasyā ma­na­skā­rya­tve <lb n="85,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,13</span>sa­rva­ma­na­svi­nāṃ ta­dbhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­t | jñā­nā­pe­kṣaṃ manaḥ kā­ra­ṇa­m icchāyā iti cen na, ke­ṣāṃ­ci­n mi­thyā­jñā­na­bhā­ve <lb n="85,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,14</span>'py u­dā­sī­na­da­śā­yāṃ he­ye­ṣū­pā­di­tsā­na­va­lo­ka­nā­t u­pā­de­ye­ṣu ca ji­hā­sā­na­nu­bhā­vā­t­, pareṣāṃ sa­mya­gjñā­na­sa­dbhā­ve pi <lb n="85,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,15</span>he­yo­pā­de­ya­ji­hā­so­pā­di­tsā­vi­ra­hā­t | vi­ṣa­ya­vi­śe­ṣā­pe­kṣā­n ma­na­sa­s ta­di­cchā­pra­bha­va ity api na yuktaṃ, ta­da­bhā­ve pi <lb n="85,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,16</span>ka­sya­ci­d i­ccho­tpa­tte­s tadbhāve pi cec chā­nu­dbha­vā­t | kā­lā­da­yo ne­nai­ve­cchā­he­ta­vo vi­dhva­stāḥ­, teṣāṃ sa­rva­kā­rya<span type="hard-break">- </span><lb n="85,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,17</span>sā­dhā­ra­ṇa­kā­ra­ṇa­tvā­c ca ne­cchā­vi­śe­ṣa­kā­ra­ṇa­tva­ni­ya­maḥ | svo­tpa­ttā­va­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣā­d i­cchā­vi­śe­ṣa iti cet, <lb n="85,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,18</span>bhā­vā­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣā­d dra­vyā­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣā­d vā ? pra­tha­ma­ka­lpa­nā­yāṃ na tāvat sākṣāt bhā­vā­dṛ­ṣṭa­syā­tma­pa­ri­ṇā­ma­sye­cchā<span type="hard-break">- </span><lb n="85,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,19</span>vya­bhi­cā­ri­tvāt | pa­raṃ­pa­ra­yā cet tarhi dra­vyā­dṛ­ṣṭā­d eva sākṣād i­ccho­tpa­tti­s tac ca dra­vyā­dṛ­ṣṭaṃ mo­ha­nī­yā­khyaṃ karma <lb n="85,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,20</span>pau­dga­li­ka­m ā­tma­pā­ra­taṃ­trya­he­tu­tvā­d u­nma­tta­ka­ra­sā­di­va­d iti mo­ha­kā­rya­m icchā katham a­mo­hā­nā­m u­dbha­ve­t ? yatas ta­lla­kṣa­ṇaṃ <lb n="85,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,21</span>śraddhānaṃ sa­mya­gda­rśa­naṃ teṣāṃ syāt | ta­da­bhā­ve na sa­mya­gjñā­naṃ ta­tpū­rva­kaṃ vā sa­mya­kcā­ri­tra­m iti kṣī­ṇa­mo­hā­nāṃ <lb n="85,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,22</span>ra­tna­tra­yā­pā­yā­n mu­ktya­pā­yaḥ pra­sa­jye­ta | tatas teṣāṃ ta­dvya­va­sthā­m icchatā necchā śraddhānaṃ va­kta­vya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_592"><l ana="bt" n="bt_1.2.11"><lb n="85,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.11</span>ni­rde­śā­lpa­ba­hu­tvā­di­ciṃ­ta­na­syā­vi­ro­dha­taḥ | śraddhāne jī­va­rū­pe smin na doṣaḥ kaścid īkṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_593" rend="justify"><lb n="85,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,24</span>na hi ni­rde­śā­da­yo da­rśa­na­mo­ha­ra­hi­ta­jī­va­sva­rū­pe śraddhāne vi­ru­ddhyaṃ­te tathaiva ni­rde­śā­di­sū­tre vi­va­ra­ṇā­t­, <lb n="85,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,25</span>nāpy a­lpa­ba­hu­tva­saṃ­khyā­bhe­dāṃ­ta­ra­bhā­vāḥ pu­ru­ṣa­pa­ri­ṇā­ma­sya nā­nā­tva­si­ddheḥ | pu­ru­ṣa­rū­pa­syai­ka­tvā­t tatra ta­dvi­ro­dha <lb n="85,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,26</span>eveti cen na, da­rśa­na­mo­ho­pa­śa­mā­di­bhe­dā­pe­kṣa­sya ta­syai­ka­tvā­yo­gā­t | anyathā sa­rva­syai­ka­tvā­pa­ttiḥ kā­ra­ṇā­di­bhe­da<span type="hard-break">- </span><lb n="85,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,27</span>syā­bhe­da­ka­tvā­t­, kvacit tasya bhe­da­ka­tve vā siddhaḥ pu­ru­ṣa­sya sva­bhā­va­bhe­daḥ | iti jī­va­dra­vyā­d bhedena ni­rde­śā­da­ya­s tatra <lb n="85,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,28</span>sā­dhī­yāṃ­so lpa­ba­hu­tvā­di­va­d iti vakṣyate | ka­rma­rū­pa­tve pi śra­ddhā­na­sya ta­da­vi­ro­dha iti cen na, tasya mo­kṣa­kā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="85,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,29</span>tvā­bhā­vā­t­, sva­pa­ri­ṇā­ma­syai­va ta­tkā­ra­ṇa­tvo­pa­pa­tteḥ | karmaṇo pi mu­kti­kā­ra­ṇa­tva­m a­vi­ru­ddhaṃ sva­pa­ra­ni­mi­tta­tvā­n mokṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="85,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,30</span>syeti cen na, karmaṇo nyasyaiva kālādeḥ pa­ra­ni­mi­tta­sya sa­dbhā­vā­t | nanu ca yathā mokṣo jī­va­ka­rma­ṇoḥ pariṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="85,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,31</span>mas tasya dvi­ṣṭha­tvā­t­, tathā mo­kṣa­kā­ra­ṇa­śra­ddhā­na­m api ta­du­bha­ya­vi­va­rta­rū­paṃ bhavatv iti cen na, mo­kṣā­va­sthā­yāṃ ta­da­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="85,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,32</span>pra­saṃ­gā­t­, sva­pa­ri­ṇā­mi­no 'sattve pa­ri­ṇā­ma­syā­gha­ṭa­nā­t­, pu­ru­ṣa­pa­ri­ṇā­mā­d eva ca ka­rma­sā­ma­rthya­ha­na­nā­t tasya ka­rma­rū­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="85,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 085,33</span><pb n="086"/><lb n="86,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,01</span>tvā­yo­gā­t | tato na ka­rma­rū­paṃ sa­mya­gda­rśa­naṃ niḥ­śre­ya­pra­dhā­na­kā­ra­ṇa­tvā­d a­he­ya­tvā­t sa­mya­gjñā­na­va­t | niḥ­śre­ya­sa­sya <lb n="86,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,02</span>pradhānaṃ kāraṇaṃ sa­mya­gda­rśa­na­m a­sā­dhā­ra­ṇa­sva­dha­rma­tvā­t tadvat | a­sā­dhā­ra­ṇaḥ svadharmaḥ sa­dda­rśa­naṃ mu­kti­yo­gya­sya tato <lb n="86,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,03</span>'­nya­syā­saṃ­bha­vā­t tadvat | iti jī­va­rū­pe śraddhāne sa­dda­rśa­na­sya lakṣaṇe na kaścid doṣo saṃbhavo ti­vyā­pti­r a­vyā­pti­r vā <lb n="86,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,04</span>sa­mī­kṣya­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_594"><l ana="bt" n="bt_1.2.12"><lb n="86,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.12</span>sarāge vī­ta­rā­ge ca tasya saṃ­bha­va­to ṃjasā | pra­śa­mā­de­r a­bhi­vya­ktiḥ śu­ddhi­mā­trā­c ca cetasaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_595" rend="justify"><lb n="86,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,06</span>yathaiva hi vi­śi­ṣṭā­tma­sva­rū­paṃ śraddhānaṃ sa­rā­ge­ṣu saṃ­bha­va­ti tathā vī­ta­rā­ge­ṣv apīti ta­syā­vyā­pti­r api doṣo <lb n="86,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,07</span>na śaṃ­ka­nī­yaḥ | kutas tatra ta­syā­bhi­vya­kti­r iti cet, pra­śa­ma­saṃ­ve­gā­nu­kaṃ­pā­sti­kye­bhyaḥ sa­rā­ge­ṣu sa­dda­rśa­na­sya <lb n="86,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,08</span>vī­ta­rā­ge­ṣv ā­tma­vi­śu­ddhi­mā­trā­d ity ā­ca­kṣa­te | ta­trā­naṃ­tā­nu­baṃ­dhi­nāṃ rā­gā­dī­nāṃ mi­thyā­tva­sa­mya­gmi­thyā­tva­yo­ś cā­nu­dre­kaḥ <lb n="86,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,09</span>praśamaḥ | dra­vya­kṣe­tra­kā­la­bha­va­bhā­va­pa­ri­va­rta­na­rū­pā­t saṃ­sā­rā­d bhīrutā saṃvegaḥ | tra­sa­sthā­va­re­ṣu prāṇiṣu da­yā­nu­kaṃ­pā | <lb n="86,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,10</span>jī­vā­di­ta­ttvā­rthe­ṣu yu­ktyā­ga­mā­bhyā­m a­vi­ru­ddhe­ṣu yā­thā­mtyo­pa­ga­ma­na­m āstikyaṃ | etāni pratyekaṃ sa­mu­di­tā­ni vā <lb n="86,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,11</span>svasmin sva­saṃ­vi­di­tā­ni­, paratra kā­ya­vā­gvya­va­hā­ra­vi­śe­ṣa­liṃ­gā­nu­mi­tā­ni sa­rā­ga­sa­mya­gda­rśa­naṃ jñā­pa­yaṃ­ti­, tada<span type="hard-break">- </span><lb n="86,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,12</span>bhāve mi­thyā­dṛ­ṣṭi­ṣv a­saṃ­bha­vi­tvā­t­, saṃbhave vā mi­thyā­tvā­yo­gā­t | mi­thyā­dṛ­śā­m api ke­ṣāṃ­ci­t kro­dhā­dya­nu­dre­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="86,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,13</span>da­rśa­nā­t praśamo '­nai­kāṃ­ti­ka iti cen na, teṣām api sa­rva­thai­kāṃte '­naṃ­tā­nu­baṃ­dhi­no mā­na­syo­da­yā­t | svātmani <lb n="86,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,14</span>cā­ne­kāṃ­tā­tma­ni dve­ṣo­da­ya­syā­va­śyaṃ­bhā­vā­t pṛ­thi­vī­kā­yi­kā­di­ṣu prāṇiṣu ha­na­na­da­rśa­nā­c ca | etena saṃ­ve­gā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="86,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,15</span>kaṃ­pa­yo­r mi­thyā­dṛ­ṣṭi­ṣv a­saṃ­bha­va­ka­tha­nā­d a­nai­kāṃ­ti­ka­tā hatā, saṃ­vi­gna­syā­nu­kaṃ­pā­va­to vā niḥ­śaṃ­ka­prā­ṇi­ghā­te pra­vṛ­ttya­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="86,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,16</span>papatteḥ | sa­ddṛ­ṣṭe­r apy a­jñā­nā­t tatra tathā pra­vṛ­tti­r iti cet, vyā­ha­ta­m idaṃ '­sa­ddṛ­ṣṭi­ś ca jī­va­ta­ttvā­na­bhi­jña­ś ce' ti <lb n="86,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,17</span>ta­da­jñā­na­syai­va mi­thyā­tva­vi­śe­ṣa­rū­pa­tvā­t | pa­re­ṣā­m api svā­bhi­ma­ta­ta­ttve­ṣv ā­sti­kya­sya bhāvād a­nai­kāṃ­ti­ka­tva­m iti <lb n="86,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,18</span>cet na, sa­rva­thai­kāṃ­ta­ta­ttvā­nāṃ dṛ­ṣṭe­ṣṭa­bā­dhi­ta­tve­na vya­va­sthā­nā­yo­gā­d e­kāṃ­ta­vā­di­nāṃ bha­ga­va­da­rha­tsyā­dvā­da­śra­ddhā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="86,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,19</span>vi­dhu­rā­ṇāṃ­, nā­sti­ka­tva­ni­rṇa­yā­t | tad uktaṃ | "­tva­nma­tā­mṛ­ta­bā­hyā­nāṃ sa­rva­thai­kāṃ­ta­vā­di­nā­m | ā­tmā­bhi­mā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="86,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,20</span>dagdhānāṃ sveṣṭaṃ dṛṣṭena bā­dhya­te­" iti | tad anena pra­śa­mā­di­sa­mu­dā­ya­syā­nai­kāṃ­ti­ka­tvo­dbhā­va­naṃ pra­ti­kṣi­ptaṃ | nanu <lb n="86,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,21</span>pra­śa­mā­da­yo yadi svasmin sva­saṃ­ve­dyāḥ śra­ddhā­na­m api ta­ttvā­rthā­nāṃ kin na sva­saṃ­ve­dyaṃ­? yatas tebhyo nu­mī­ya­te | sva­saṃ­ve­dya<span type="hard-break">- </span><lb n="86,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,22</span>tvā­vi­śe­ṣe pi tais tad a­nu­mī­ya­te na punas te tasmād iti kaḥ śra­dda­dhī­tā­nya­tra pa­rī­kṣa­kā­d iti cet, naitat sāraṃ, darśana<span type="hard-break">- </span><lb n="86,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,23</span>mo­ho­pa­śa­mā­di­vi­śi­ṣṭā­tma­sva­rū­pa­sya ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­na­sya sva­saṃ­ve­dya­tvā­ni­śca­yā­t | sva­saṃ­ve­dyaṃ­, punar āstikyaṃ tada<span type="hard-break">- </span><lb n="86,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,24</span>bhi­vyaṃ­ja­kaṃ pra­śa­ma­saṃ­ve­gā­nu­kaṃ­pā­va­t ka­thaṃ­ci­t tato bhinnaṃ ta­tpha­la­tvā­t | tata eva pha­la­ta­dva­to­r a­bhe­da­vi­va­kṣā­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="86,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,25</span>m ā­sti­kya­m eva ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­na­m iti, tasya ta­dva­tpra­tya­kṣa­si­ddha­tvā­t ta­da­nu­me­ya­tva­m api na vi­ru­dhya­te | ma­tāṃ­ta­rā­pe­kṣa­yā <lb n="86,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,26</span>ca sva­saṃ­vi­di­te pi ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­ne vi­pra­ti­pa­tti­sa­dbhā­vā­t ta­nni­rā­ka­ra­ṇā­ya tatra pra­śa­mā­di­liṃ­gā­d a­nu­mā­ne doṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="86,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,27</span>bhāvaḥ | sa­mya­gjñā­na­m eva hi sa­mya­gda­rśa­na­m iti hi kecid vi­pra­va­daṃ­te tān prati jñānāt bhedena darśanaṃ <lb n="86,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,28</span>pra­śa­mā­di­bhiḥ kā­rya­vi­śe­ṣaiḥ pra­kā­śya­te | jñā­na­kā­rya­tvā­t teṣāṃ na ta­tpra­kā­śa­ka­tva­m iti cen na, a­jñā­na­ni­vṛ­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="86,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,29</span>pha­la­tvā­t jñānasya | sā­kṣā­da­jñā­na­ni­vṛ­tti­r jñānasya phalaṃ, pa­raṃ­pa­ra­yā pra­śa­mā­da­yo hā­nā­di­bu­ddhi­va­d iti cet, tarhi <lb n="86,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,30</span>hā­nā­di­bu­ddhi­va­d eva jñānād u­tta­ra­kā­laṃ pra­śa­mā­da­yo '­nu­bhū­ye­ra­n­, na caivaṃ jñā­na­sa­ma­kā­laṃ pra­śa­mā­dya­nu­bha­va­nā­t | pū­rva­jñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="86,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,31</span>pha­la­tvā­t pra­śa­mā­deḥ sāṃ­pra­ti­ka­jñā­na­sa­ma­kā­la­ta­yā­nu­bha­va­na­m iti cet, tarhi pū­rva­jñā­na­sa­ma­kā­la­va­rti­no pi praśamā<span type="hard-break">- </span><lb n="86,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,32</span>des ta­tpū­rva­jñā­na­pha­la­tve­na bha­vi­ta­vya­m ity a­nā­di­tva­pra­sa­kti­r a­vi­ta­thā jñānasya | sa­mya­gda­rśa­na­sa­ma­sa­ma­ya­m a­nu­bhū­ya­mā­na­tvā­t <lb n="86,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,33</span>pra­śa­mā­de­s ta­tpha­la­tva­m api mā bhūt iti cen na, tasya ta­da­bhi­nna­pha­la­tvo­pa­ga­mā­t ta­tsa­ma­sa­ma­ya­vṛ­tti­tvā­vi­ro­dhā­t | <lb n="86,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,34</span>tato da­rśa­na­kā­rya­tvā­d da­rśa­na­sya jñāpakāḥ pra­śa­mā­da­yaḥ sa­ha­ca­ra­kā­rya­tvā­t tu jñā­na­sye­ty a­na­va­dyaṃ | paratra pra­śa­mā­da­yaḥ <lb n="86,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 086,35</span><pb n="087"/><lb n="87,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,01</span>saṃ­di­gdha­si­ddha­tvā­n na sa­dda­rśa­na­sya gamakā iti cen na, kā­ya­vā­gvya­va­hā­ra­vi­śe­ṣe­bhya­s teṣāṃ tatra sa­dbhā­va­ni­rṇa­ya­syo­kta<span type="hard-break">- </span><lb n="87,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,02</span>tvāt | teṣāṃ ta­dvya­bhi­cā­rā­n na ta­tsa­dbhā­va­ni­rṇa­ya­he­tu­tva­m iti cen na, su­pa­rī­kṣi­tā­nā­m a­vya­bhi­cā­rā­t | su­pa­rī­kṣi­taṃ hi <lb n="87,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,03</span>kāryaṃ kāraṇaṃ ga­ma­ya­ti nānyathā | yadi punar a­tīṃ­dri­ya­tvā­t pa­ra­pra­śa­mā­dī­nāṃ tadbhāve kā­yā­di­vya­va­hā­ra­vi­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="87,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,04</span>sadbhāvo 'śakyo ni­śce­tu­m iti matiḥ, tadā ta­da­bhā­va tadbhāva iti kathaṃ ni­ścī­ya­te­? tata eva saṃśayo stv iti <lb n="87,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,05</span>cen na, tasya kvacit ka­dā­ci­n ni­rṇa­ya­m aṃ­ta­re­ṇā­nu­pa­pa­tteḥ sthā­ṇu­pu­ru­ṣa­saṃ­śa­ya­va­t | sva­saṃ­tā­ne nirṇayo stīti cet, tarhi <lb n="87,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,06</span>yādṛśāḥ pra­śa­mā­di­ṣu satsu kā­yā­di­vya­va­hā­ra­vi­śe­ṣāḥ svasmin ni­rṇī­tā­s tādṛśāḥ pa­ra­trā­pi teṣu satsv eveti <lb n="87,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,07</span>ni­rṇī­ya­tāṃ | yā­dṛ­śā­s tu teṣv asatsu pra­tī­tā­s tādṛśāḥ ta­da­bhā­va­sya gamakāḥ kathaṃ na syuḥ? saṃ­śa­yi­ta­sva­bhā­vā­s tu <lb n="87,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,08</span>ta­tsaṃ­śa­ya­he­ta­va iti yuktaṃ vaktuṃ | nanv evaṃ yathā sa­rā­ge­ṣu ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­naṃ pra­śa­mā­di­bhi­r a­nu­mī­ya­te tathā <lb n="87,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,09</span>vī­ta­rā­ge­ṣv api tat taiḥ kiṃ nā­nu­mī­ya­te­? iti cen na, tasya svasminn ā­tma­vi­śu­ddhi­mā­tra­tvā­t sa­ka­la­mo­hā­bhā­ve <lb n="87,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,10</span>sa­mā­ro­pā­na­va­tā­rā­t sva­saṃ­ve­da­nā­d eva ni­śca­yo­pa­pa­tte­r a­nu­me­ya­tvā­bhā­vaḥ | paratra tu pra­śa­mā­dī­nāṃ ta­lli­ṅa­gā­nāṃ satā<span type="hard-break">- </span><lb n="87,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,11</span>m api ni­śca­yo­pā­yā­nāṃ kā­yā­di­vya­va­hā­ra­vi­śe­ṣā­ṇā­m api ta­du­pā­yā­nā­m a­bhā­vā­t | katham i­dā­nī­m a­pra­ma­ttā­di­ṣu sūkṣma<span type="hard-break">- </span><lb n="87,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,12</span>sāṃ­pa­rā­yāṃ teṣu sa­dda­rśa­naṃ pra­śa­mā­de­r a­nu­mā­tuṃ śakyaṃ? ta­nni­rṇa­yo­pā­yā­nāṃ kā­yā­di­vya­va­hā­ra­vi­śe­ṣā­ṇā­m a­bhā­vā­d eva | na <lb n="87,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,13</span>hi teṣāṃ kaścid vyāpāro sti vī­ta­rā­ga­va­t­, vyāpāre vā teṣām a­pra­ma­tta­tvā­di­vi­ro­dhā­d iti kaścit | so py a<span type="hard-break">- </span><lb n="87,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,14</span>bhi­hi­tā­na­bhi­jñaḥ­, sarveṣu sa­rā­ge­ṣu sa­dda­rśa­naṃ pra­śa­mā­di­bhi­r a­nu­mī­ya­ta ity a­na­bhi­dhā­nā­t­, ya­thā­saṃ­bha­vaṃ sa­rā­ge­ṣu <lb n="87,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,15</span>vī­ta­rā­ge­ṣu ca sa­dda­rśa­na­sya ta­da­nu­me­ya­tva­m ā­tma­vi­śu­ddhi­mā­tra­tvaṃ cety a­bhi­hi­ta­tvā­t | tata eva sa­yo­ga­ke­va­li­no <lb n="87,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,16</span>vā­gvya­va­hā­ra­vi­śe­ṣa­da­rśa­nā­t sū­kṣmā­dya­rtha­vi­jñā­nā­nu­mā­naṃ na vi­ru­dhya­te | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_596"><l ana="bt" n="bt_1.2.13"><lb n="87,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.13</span>pra­dhā­na­sya vivarto 'yaṃ śra­ddhā­nā­khya i­tī­ta­re | tad asat puṃsi sa­mya­ktva­bhā­vā­saṃ­gā­t tato pare || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_597" rend="justify"><lb n="87,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,18</span>na hi pra­dhā­na­sya pa­ri­ṇā­maḥ śraddhānaṃ tato '­pa­ra­smi­n puruṣe sa­mya­ktva­m iti yuktaṃ la­kṣya­la­kṣa­ṇa­yo­r bhi­nnā­śra­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="87,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,19</span>tva­vi­ro­dhā­d a­gnyu­ṣṇa­tva­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_598"><l ana="bt" n="bt_1.2.14"><lb n="87,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.14</span>pra­dhā­na­syai­va sa­mya­ktvā­c caitanyaṃ samyag iṣyate | bu­ddhya­dhya­va­si­tā­rtha­sya puṃsā saṃ­ce­ta­nā­d yadi || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.2.15"><lb n="87,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.15</span>ta­dā­haṃ­kā­ra­sa­mya­ktvā­t buddheḥ sa­mya­ktva­m aśrute | a­haṃ­kā­rā­spa­dā­rtha­sya tathāpy a­dhya­va­sā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.2.16"><lb n="87,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.16</span>ma­naḥ­sa­mya­ktva­taḥ sa­mya­ga­haṃ­kā­ra­s tathā na kim | ma­naḥ­saṃ­ka­lpi­tā­rthe­ṣu ta­tpra­vṛ­tti­pra­ka­lpa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.2.17"><lb n="87,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.17</span>ta­thai­veṃ­dri­ya­sa­mya­ktvā­n manaḥ sa­mya­gu­pe­ya­tā­m | iṃ­dri­yā­lo­ci­tā­rthe­ṣu ma­naḥ­saṃ­ka­lpa­no­da­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.2.18"><lb n="87,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.18</span>iṃ­dri­yā­ṇi ca samyañci bhavaṃtu pa­ra­ta­s tava | svā­bhi­vyaṃ­ja­ka­sa­mya­ktvā­di­bhiḥ sa­mya­ktva­taḥ kimu || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.2.19"><lb n="87,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.19</span>a­rtha­sva­vyaṃ­ja­kā­dhī­naṃ mukhyaṃ sa­mya­ktva­m iṣyate | iṃ­dri­yā­di­ṣu tadvat syāt puṃsi ta­tpa­ra­mā­rtha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l></lg><p n="a_599" rend="justify"><lb n="87,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,26</span>evaṃ pra­dhā­na­sa­mya­ktvā­c cai­ta­nya­sa­mya­ktve '­bhyu­pa­ga­mya­mā­ne '­ti­pra­saṃ­ja­na­m uktaṃ | ta­ttva­ta­s tu —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_600"><l ana="bt" n="bt_1.2.20"><lb n="87,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.20</span>na ca pra­dhā­na­dha­rma­tvaṃ śra­ddhā­na­sya ci­dā­tma­naḥ | cai­ta­nya­syai­va saṃ­si­ddhye­d anyathā syād vi­pa­rya­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l></lg><p n="a_601" rend="justify"><lb n="87,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,28</span>ci­dā­tma­ka­tva­m asiddhaṃ śra­ddhā­na­sye­ti cen na, tasya sva­saṃ­ve­da­na­taḥ pra­si­ddhe­r jñā­na­va­t | sādhitaṃ jñā­nā­dī­nāṃ <lb n="87,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,29</span>ce­ta­nā­tma­ka­tvaṃ pu­ra­stā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_602"><l ana="bt" n="bt_1.2.21"><lb n="87,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.2.21</span>na śraddhatte pradhānaṃ vā ja­ḍa­tvā­t ka­la­śā­di­va­t | pra­tī­tyā­śra­ya­ṇe tvātmā śra­ddhā­tā­s tu ni­rā­ku­la­m || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l></lg><p n="a_603" rend="justify"><lb n="87,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,31</span>na hi śra­ddhā­tā­ha­m iti pra­tī­ti­r a­ce­ta­na­sya pra­dhā­na­sya jā­tu­ci­tsaṃ­bhā­vya­te ka­la­śā­di­va­t | yato 'yam ātmaiva <lb n="87,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,32</span>śraddhātā ni­rā­ku­laṃ na syāt | bhrāṃ­te­ya­m ātmani pra­tī­ti­r iti cen na, bā­dha­kā­bhā­vā­t | nā­tma­dha­rmaḥ śraddhānaṃ <lb n="87,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,33</span>bhaṃ­gu­ra­tvā­d gha­ṭa­va­d ity api na ta­dbā­dha­kaṃ­, jñānena vya­bhi­cā­ri­tvā­t | na ca jñā­na­syā­nā­tma­dha­rma­tvaṃ yuktam ā­tma­dha­rma­tve­na <lb n="87,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 087,34</span>pra­sā­dhi­ta­tvā­t | tataḥ sūktam ā­tma­sva­rū­paṃ da­rśa­na­mo­ha­ra­hi­taṃ ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­naṃ sa­myā­gda­rśa­na­sya la­kṣa­ṇa­m iti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_604"><l ana="bt" n="bt_1.3.0"><pb n="088"/><lb n="88,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.3.0</span>na sa­mya­gda­rśa­naṃ nityaṃ nāpi ta­nni­tya­he­tu­ka­m | nā­he­tu­ka­m iti prāha dvidhā ta­jja­nma­kā­ra­ṇa­m || —</l></lg><p ana="sbt" n="sbt_1.3 a_605" rend="justify"><lb n="88,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.3 </span>ta­nni­sa­rgā­d a­dhi­ga­mā­d vā || <ref type="no-sbt" rend="a">3</ref> || </p><p n="a_606" rend="justify"><lb n="88,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,03</span>u­tpa­dya­ta iti kri­yā­dhyā­hā­n na nityaṃ sa­mya­gda­rśa­naṃ jñāyata iti | no­tpa­dya­ta iti kri­yā­dhyā­hā­rā­n nityaṃ <lb n="88,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,04</span>tad iti cet, dravyataḥ pa­ryā­ya­to vā? dra­vya­ta­ś cet si­ddha­sā­dhya­tā | pa­ryā­ya­ta­s tu tasya nityatve sa­ta­ta­saṃ­ve­da­na<span type="hard-break">- </span><lb n="88,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,05</span>prasaṃgaḥ | nityaṃ ta­da­naṃ­ta­tvā­j jī­va­dra­vya­va­d iti cet na, ke­va­la­jñā­nā­di­bhi­r vya­bhi­cā­rā­t | teṣām api pa­kṣī­ka­ra­ṇe <lb n="88,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,06</span>mokṣasya ni­tya­tva­pra­sa­kteḥ kva saṃ­sā­rā­nu­bha­vaḥ­? na ca mo­kṣa­kā­ra­ṇa­sya sa­mya­gda­rśa­nā­di­tra­yā­tma­ka­syā­ni­tya­tve pi <lb n="88,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,07</span>mo­kṣa­syā­ni­tya­tva­m u­pa­pa­dya­te­, mo­kṣa­syā­naṃ­ta­tve pi na sāditve sa­mya­ktvā­dī­nā­m a­naṃ­ta­tve pi sāditvaṃ kathaṃ na bha­ve­t­? <lb n="88,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,08</span>tato no­tpa­dya­ta iti kri­yā­dhyā­hā­ra­vi­ro­dhaḥ | e­te­nā­he­tu­kaṃ sa­dda­rśa­na­m iti nirastaṃ | ni­tya­he­tu­kaṃ tad ity apy a<span type="hard-break">- </span><lb n="88,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,09</span>yuktaṃ, mi­thyā­da­rśa­na­syā­sva­sa­dbhā­va­pra­saṃ­gā­t ta­tkā­ra­ṇa­sya sa­dda­rśa­na­kā­ra­ṇe vi­ro­dhi­ni sarvadā sati saṃ­bha­vā­d anu<span type="hard-break">- </span><lb n="88,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,10</span>papatteḥ yena ca tannityaṃ nāpi ni­tya­he­tu­kaṃ nā­he­tu­kaṃ | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_607"><l ana="bt" n="bt_1.3.1"><lb n="88,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.3.1</span>tena nā­nā­di­tā tasya sa­rva­do­tpa­tti­r eva vā | nityaṃ ta­tsa­tva­saṃ­ba­ddhā­t pra­sa­jye­tā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_608" rend="justify"><lb n="88,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,12</span>nanu ca mi­thyā­da­rśa­na­sya ni­tya­tvā­bhā­ve pi nā­nā­di­tva­vya­va­cche­do dṛṣṭa iti cen na, ta­syā­nā­di­kā­ra­ṇa­tvā­t | <lb n="88,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,13</span>na ca ta­tkā­ra­ṇa­syā­nā­di­tvā­n ni­tya­tva­pra­sa­ktiḥ saṃ­tā­nā­pe­kṣa­yā­nā­di­tva­va­ca­nā­t­, pa­ryā­yā­pe­kṣa­yā tasyāpi sādi<span type="hard-break">- </span><lb n="88,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,14</span>tvāt | ta­syā­nā­dya­naṃ­ta­tve vā sarvadā mo­kṣa­syā­bhā­vā­pa­tteḥ | ni­tya­he­tva­he­tu­ka­tvā­bhā­ve sa­rva­do­tpa­tti­vya­va­cche<span type="hard-break">- </span><lb n="88,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,15</span>do nu­pa­pa­nnaḥ ke­ṣāṃ­ci­t saṃ­sā­ra­sya tā­dṛ­śa­tve pi sa­rva­do­tpa­tti­da­rśa­nā­d iti cen na, tasya ni­tya­he­tu­saṃ­tā­na­tvā­t | <lb n="88,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,16</span>prā­ga­bhā­va­syā­he­tu­ka­tve pi ni­tya­tva­sa­ttva­yo­r a­da­rśa­nā­n nā­he­tu­ka­sya sa­mya­gda­rśa­na­sya ta­tpra­saṃ­go yena ta­nni­vṛ­tta­ye tasya <lb n="88,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,17</span>sa­he­tu­ka­tva­m ucyate iti cen na, prā­ga­bhā­va­syā­he­tu­ka­tvā­si­ddheḥ | sa hi gha­ṭo­tpa­tteḥ prāk ta­dvi­vi­kta­pa­ryā­ya­pa­raṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="88,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,18</span>pa­rā­rū­po vā dra­vya­mā­tra­rū­po vā? pra­tha­ma­pa­kṣe pū­rva­pū­rva­pa­ryā­yā­d utpatteḥ katham asau kā­ryo­tpa­tti­pū­rva­kā­la­bhā­vī <lb n="88,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,19</span>pa­ryā­ya­ka­lā­po '­he­tu­ko nāma yataḥ kā­rya­ja­nma­ni ta­syā­sa­ttvaṃ pūrvaṃ sato pi vi­ru­dhya­te tadā vā­'­sa­ttve pi pūrvaṃ <lb n="88,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,20</span>sattvaṃ na ghaṭate | dvi­tī­ya­pa­kṣe tu yathā prā­ga­bhā­va­syā­he­tu­ka­tvaṃ tathā nityaṃ sattvam api dra­vya­mā­tra­sya ka­dā­ci­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="88,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,21</span>sa­ttvā­yo­gā­t | kā­ryo­tpa­ttau kā­rya­ra­hi­ta­tve­na prācyena rūpeṇa dravyam asad eveti cet, nanv evaṃ kā­rya­ra­hi­ta­tva­m eva <lb n="88,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,22</span>vi­śe­ṣa­ṇa­m asanna punar dravyaṃ tasya ta­nmā­tra­sva­rū­pa­tvā­bhā­vā­t | tucchaḥ prā­ga­bhā­vo na bhā­va­sva­bhā­va iti cā­yu­ktaṃ­, <lb n="88,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,23</span>tasya kā­ryo­tpa­tteḥ pūrvam eva sa­ttva­vi­ro­dhā­t kā­rya­kā­le vā sa­ttvā­yo­gā­t­, sa­ttvā­sa­ttva­vi­śe­ṣa­ṇa­yo­r bhā­vā­śra­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="88,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,24</span>tva­da­rśa­nā­t | tathā ca na prā­ga­bhā­va­s tucchaḥ sa­ttvā­sa­ttva­vi­śe­ṣa­ṇā­śra­ya­tvā­d dra­vyā­di­va­t vi­pa­rya­ya­pra­saṃ­go vā <lb n="88,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,25</span>vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | ka­dā­ci­t sattvam asattvaṃ ca vi­śe­ṣa­ṇa­m u­pa­cā­rā­t prā­ga­bhā­va­sye­ti cet, tarhi na tattvataḥ kadāci<span type="hard-break">- </span><lb n="88,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,26</span>t sattvaṃ punar a­sa­ttva­m a­he­tu­ka­syā­pi bha­va­tī­ti sarvadā sa­ttva­syā­sa­ttva­sya vā ni­vṛ­tta­ye sa­dda­rśa­na­syā­he­tu­ka­tvaṃ <lb n="88,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,27</span>vya­va­cche­tta­vya­m eva ni­tya­tva­ni­tya­he­tu­ka­tva­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_609"><l ana="bt" n="bt_1.3.2"><lb n="88,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.3.2</span>ni­sa­rgā­d iti nirdeśo he­tā­va­dhi­ga­mā­d iti | ta­ccha­bde­na pa­rā­mṛ­ṣṭaṃ sa­mya­gda­rśa­na­mā­tra­ka­m || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_610" rend="justify"><lb n="88,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,29</span>sūtre smin ni­sa­rgā­d iti nirdeśo dhi­ga­mā­d iti ca hetau bhavan sa­mya­gda­rśa­na­mā­tra­pa­rā­ma­rśi­tvaṃ ta­ccha­bda­sya <lb n="88,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,30</span>jñā­pa­ya­ti ta­du­tpa­ttā­v eva tayor he­tu­tva­gha­ṭa­nā­t­, jñā­na­cā­ri­tro­tpa­ttau tayor hetutve si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dhā­n na mā­rga­pa­rā­ma­rśi<span type="hard-break">- </span><lb n="88,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,31</span>tvam u­pa­pa­nnaṃ | sa­mya­gjñā­naṃ hi ni­sa­rgā­de­r u­tpa­dya­mā­naṃ niḥ­śe­ṣa­vi­ṣa­yaṃ ni­ya­ta­vi­ṣa­yaṃ vā? na tāvad ā­di­vi­ka­lpaḥ <lb n="88,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,32</span>ke­va­la­sya sa­ka­la­śru­ta­pū­rva­ka­tvo­pa­de­śā­n ni­sa­rga­ja­tva­vi­ro­dhā­t | sa­ka­la­śru­ta­jñā­naṃ ni­sa­rgā­d u­tpa­dya­ta ity apy a­si­ddhaṃ­, <lb n="88,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,33</span>pa­ro­pa­de­śā­bhā­ve ta­syā­nu­pa­pa­tteḥ | sva­yaṃ­bu­ddha­śru­ta­jñā­na­m a­pa­ro­pa­de­śa­m iti cen na, tasya ja­nmā­nta­ro­pa­de­śa­pū­rva­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="88,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 088,34</span>tvāt ta­jja­nmā­pe­śa­yā sva­yaṃ­bu­ddha­tva­syā­vi­ro­dhā­t | de­śa­vi­ṣa­yaṃ ma­tya­va­dhi­ma­naḥ­pa­rya­ya­jñā­naṃ ni­sa­rgā­de­r u­tpa­dya­ta <pb n="089"/><lb n="89,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,01</span>iti dvi­tī­ya­vi­ka­lpo pi na śreyān ta­syā­dhi­ga­ma­ja­tvā­saṃ­bha­vā­t dvi­vi­dha­he­tu­ka­tvā­gha­ṭa­nā­t | kiṃcin nisargā<span type="hard-break">- </span><lb n="89,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,02</span>d a­pa­ra­m a­dhi­ga­mā­d u­tpa­dya­ta iti jñā­na­sā­mā­nyaṃ dvi­vi­dha­he­tu­kaṃ ghaṭata eveti cet na, darśane pi tathā pra­saṃ­gā­t | <lb n="89,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,03</span>na caitad yuktaṃ pra­ti­vya­kti tasya dvi­vi­dha­he­tu­ka­tva­pra­si­ddheḥ | yathā hy au­pa­śa­mi­kaṃ darśanaṃ ni­sa­rgā­d a­dhi­ga­mā­c co<span type="hard-break">- </span><lb n="89,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,04</span>tpadyate tathā kṣā­yo­pa­śa­mi­kaṃ kṣāyikaṃ ceti su­pra­tī­taṃ­, cāritraṃ pu­na­ra­dhi­ga­m ajam eva tasya śru­ta­pū­rva­ka­tvā­t ta<span type="hard-break">- </span><lb n="89,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,05</span>dvi­śe­ṣa­syā­pi ni­sa­rga­ja­tvā­bhā­vā­n na dvi­vi­dha­he­tu­ka­tvaṃ saṃ­bha­va­tī­ti na tra­yā­tma­ko mārgaḥ saṃ­ba­dhya­te­, atra <lb n="89,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,06</span>da­rśa­na­mā­tra­syai­va ni­sa­rgā­d a­dhi­ga­mā­d vo­tpa­ttya­bhi­saṃ­baṃ­dha­gha­ṭa­nā­t | nanv evaṃ tacchabdo narthakaḥ sā­ma­rthyā­d da­rśa­ne­nā­trā­bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="89,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,07</span>saṃ­baṃ­dha­si­ddhe­r iti cet na, śā­bda­nyā­yā­n mā­rge­ṇā­bhi­saṃ­baṃ­dha­pra­sa­kteḥ | pra­tyā­sa­tte­s tato pi da­rśa­na­syai­vā­bhi­saṃ­baṃ­dha iti <lb n="89,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,08</span>cen na, mārgasya pra­dhā­na­tvā­d da­rśa­na­syā­sya ta­da­va­ya­va­tve­na gu­ṇa­bhū­ta­tvā­t­, pra­tyā­sa­tteḥ pra­dhā­na­sya ba­lī­ya­stvā­t­, <lb n="89,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,09</span>sa­nni­kṛ­ṣṭa­vi­pra­kṛ­ṣṭa­yoḥ sa­nni­kṛ­ṣṭe saṃ­pra­tya­ya ity etasya gau­ṇa­mu­khya­yo­r mukhye saṃ­pra­tya­ya ity a­ne­nā­po­hi­ta­tvā­t sārthaka <lb n="89,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,10</span>eva tacchabdo mā­rgā­bhi­saṃ­baṃ­dha­pa­ri­hā­rā­rtha­tvā­t | nanu ca da­rśa­na­va­nmā­rga­syā­pi pū­rva­pra­krāṃ­ta­tva­pra­tī­teḥ ta­ccha­bda­sya <lb n="89,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,11</span>ca pū­rva­pra­krāṃ­ta­pa­rā­ma­rśi­tvā­t kathaṃ śā­bda­nyā­yā­d da­rśa­na­syai­vā­bhi­saṃ­baṃ­dho na tu mā­rga­sye­ti cet na, asmāt sūtrād da­rśa­na­sya <lb n="89,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,12</span>mukhyataḥ pū­rva­pra­krāṃ­ta­tvā­t pa­rā­ma­rśo­pa­pa­tteḥ mārgasya pū­rva­pra­krāṃ­ta­tvā­d u­pa­cā­re­ṇa tathā bhāvāt pa­rā­ma­rśā­gha­ṭa­nā­t | <lb n="89,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,13</span>tad iti na puṃ­sa­ka­liṃ­ga­syai­ka­sya ni­rde­śā­c ca na mārgasya pu­lliṃ­ga­sya pa­rā­ma­rśo nāpi bahūnāṃ sa­mya­gda­rśa­na­jñā­na­cā­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="89,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,14</span>trāṇām iti śābdān nyāyād ārthād iva sa­dda­rśa­naṃ ta­ccha­bde­na pa­rā­mṛ­ṣṭa­m u­nnī­ya­te | kaḥ punar ayaṃ nisargo dhigamo <lb n="89,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,15</span>vā yasmāt tadut pa­dya­ta­? ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_611"><l ana="bt" n="bt_1.3.3"><lb n="89,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.3.3</span>vinā pa­ro­pa­de­śe­na ta­ttvā­rtha­pra­ti­bhā­sa­na­m | nisargo dhi­ga­ma­s tena kṛtaṃ tad iti niścayaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.3.4"><lb n="89,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.3.4</span>tato nā­pra­ti­bhā­te rthe śra­ddhā­na­m a­nu­ṣa­jya­te | nāpi sarvasya tasyeha pratyayo dhigamo bhavet || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_612" rend="justify"><lb n="89,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,18</span>na hi nisargaḥ svabhāvo yena tataḥ sa­mya­gda­rśa­na­m u­tpa­dya­mā­na­m a­nu­pa­la­bdha­ta­ttvā­rtha­go­ca­ra­ta­yā ra­sā­ya­na­va­n no<span type="hard-break">- </span><lb n="89,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,19</span>pa­pa­dye­ta | na pa­ro­pa­de­śa­ni­ra­pe­kṣe jñāne ni­sa­rga­śa­bda­sya pra­va­rta­nā­n ni­sa­rga­taḥ śūraḥ siṃha iti yathā sva­kā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="89,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,20</span>vi­śe­ṣā­d a­bha­va­d api hi tasya śaurya pa­ro­pa­de­śā­na­pe­kṣaṃ loke nai­sa­rgi­kaṃ prasiddhaṃ ta­dva­tta­ttvā­rtha­śra­ddhā­na­m a­pa­ro­pa­de­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="89,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,21</span>ma­tyā­di­jñā­nā­dhi­ga­te tattvārthe bha­va­nni­sa­rgā­n na vi­ru­dhya­te | nanv evaṃ ma­tyā­di­jñā­na­sya da­rśa­ne­na sa­ho­tpa­tti­r vi<span type="hard-break">- </span><lb n="89,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,22</span>hanyate tasya tataḥ prāg api bhāvād iti cen na, sa­mya­gda­rśa­no­tpā­da­na­yo­gya­sya ma­tya­jñā­nā­de­r ma­ti­jñā­nā­di­vya­pa­de­śā<span type="hard-break">- </span><lb n="89,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,23</span>d da­rśa­na­sa­ma­kā­laṃ ma­tyā­di­jñā­no­tpa­tteḥ | tarhi mi­thyā­jñā­nā­dhi­ga­te rthe darśanaṃ mithyā pra­sa­kta­m iti cen na, jñā­na­syā­pi <lb n="89,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,24</span>mi­thyā­tva­pra­saṃ­gā­t | sa­tya­jñā­na­syā­pū­rvā­rtha­tvā­n na mi­thyā­jñā­nā­dhi­ga­te rthe pra­vṛ­ti­r ita cen na, sarveṣāṃ sa­tya­jñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="89,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,25</span>saṃ­tā­na­syā­nā­di­tva­pra­saṃ­gā­t | sa­tya­jñā­nā­t prāk tadarthe mi­thyā­jñā­na­va­tsa­tya­jñā­na­syā­py a­bhā­vā­n na ta­syā­nā­di­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="89,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,26</span>pra­sa­kti­r iti cen na, sa­rva­jñā­na­śū­nya­sya pra­mā­tu­r a­nā­tma­tva­pra­saṃ­gā­t | na cānātmā pramātā yukto ti­pra­saṃ­gā­t | <lb n="89,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,27</span>sa­tya­jñā­nā­t pūrvaṃ ta­dvi­ṣa­ye jñānaṃ na mithyā sa­tya­jñā­na­ja­na­na­yo­gya­tvā­t­, nāpi satyaṃ pa­dā­rtha­yā­thā­tmya­pa­ri­cche­da­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="89,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,28</span>tvā­bhā­vā­t | kiṃ tarhi? sa­tye­ta­ra­jñā­na­vi­vi­ktaṃ jñā­na­sā­mā­nyaṃ­, tato na te­nā­dhi­ga­te rthe pra­va­rta­mā­naṃ sa­tya­jñā­naṃ <lb n="89,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,29</span>mi­thyā­jñā­naṃ mi­thyā­jñā­nā­dhi­ga­ta­vi­ṣa­ya­sya grāhakaṃ nāpi gṛ­hī­ta­grā­hī­ti cet, tarhi ka­thaṃ­ci­d a­pū­rvā­rthaṃ sa­tya­jñā­naṃ <lb n="89,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,30</span>na sa­rva­the­ty āyātaṃ | ta­tho­pa­ga­me sa­mya­gda­rśa­naṃ ta­thai­vo­pa­ga­mya­mā­naṃ kathaṃ mi­thyā­jñā­nā­dhi­ga­tā­rthe syāt? sa­tya­jñā­na­pū­rva­kaṃ <lb n="89,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,31</span>vā? yatas ta­tsa­ma­kā­laṃ ma­ti­jñā­nā­dyu­pa­ga­ma­vi­ro­dhaḥ | sarvaṃ sa­dda­rśa­na­m a­dhi­ga­ma­ja­m eva jñā­na­mā­trā­dhi­ga­te pra­va­rta­mā­na­tvā­d iti <lb n="89,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,32</span>cen na, pa­ro­pa­de­śā­pe­kṣa­sya ta­ttvā­rtha­jñā­na­syā­dhi­ga­ma­śa­bde­nā­bhi­dhā­nā­t | nanv evam i­ta­re­ta­rā­śra­yaḥ sati sa­mya­gda­rśa­ne <lb n="89,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,33</span>pa­ro­pa­de­śa­pū­rva­kaṃ ta­ttvā­rtha­jñā­naṃ tasmin sati sa­mya­gda­rśa­na­m iti cen na, u­pa­de­ṣṭṛ­jñā­nā­pe­kṣa­yā ta­thā­bhi­dhā­nā­d ity eke <lb n="89,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 089,34</span>sa­mā­da­dha­te | te pi na yu­kta­vā­di­naḥ | pa­ro­pa­de­śā­pe­kṣa­tvā­bhā­vā­d u­pa­de­ṣṭṛ­jñā­na­sya­, sva­yaṃ­bu­ddha­syo­pa­de­ṣṭṛ­tvā­t­, prati<span type="hard-break">- </span><pb n="090"/><lb n="90,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,01</span>pā­dya­syai­va pa­ro­pa­de­śā­pe­kṣa­ta­ttvā­rtha­jñā­na­sya saṃ­bha­vā­t | yadaiva pra­ti­pā­dya­sya pa­ro­pa­de­śā­ta­ttvā­rtha­jñā­naṃ tadaiva samya<span type="hard-break">- </span><lb n="90,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,02</span>gdarśanaṃ tayoḥ sa­ha­cā­ri­tvā­t tato ne­ta­re­ta­rā­śra­ya ity anye | te pi na pra­kṛ­ta­jñāḥ | sa­dda­rśa­na­ja­na­ka­sya pa­ro­pa­de­śā<span type="hard-break">- </span><lb n="90,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,03</span>pe­kṣa­tvā­t ta­ttvā­rtha­jñā­na­sya pra­kṛ­ta­tvā­t tasya ta­tsa­ha­cā­ri­tvā­bhā­vā­t sa­ha­cā­ri­ṇa­s ta­da­ja­na­ka­tvā­t pa­ro­pa­de­śā<span type="hard-break">- </span><lb n="90,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,04</span>pekṣasya ta­ttvā­rtha­jñā­na­sya sa­mya­gda­rśa­na­ja­na­na­yo­gya­sya pa­ro­pa­de­śā­na­pe­kṣa­ta­ttvā­rtha­jñā­na­va­tsa­mya­gda­rśa­nā­t pūrvaṃ svakāra<span type="hard-break">- </span><lb n="90,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,05</span>ṇād u­tpa­tte­r ne­ta­re­ta­rā­śra­ya­ṇa­m ity a­pa­re­, sa­ka­la­co­dyā­nā­m a­saṃ­bha­vā­d ā­ga­mā­vi­ro­dhā­t | sarvaṃ sa­mya­gda­rśa­naṃ svā­bhā­vi­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="90,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,06</span>m eva svakāle svayam u­tpa­tte­r niḥ­śre­ya­sa­va­d iti cen na, hetor a­si­ddha­tvā­t | sarvathā jñā­na­mā­tre­ṇā­py a­na­dhi­ga­te rthe śraddhā<span type="hard-break">- </span><lb n="90,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,07</span>na­syā­pra­si­ddheḥ | vedārthe śū­dra­va­t tat syād iti cen na, bhā­ra­tā­di­śra­va­ṇā­dhi­ga­te śūdrasya tasminn eva śra­ddhā­na­da­rśa­nā­t | <lb n="90,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,08</span>na pra­tya­kṣa­taḥ svayam a­dhi­ga­te maṇau pra­bhā­vā­di­nā saṃ­bha­vā­nu­mā­nā­n nirṇīte ka­sya­ci­d bha­kti­saṃ­bha­vā­d anyathā ta­da­yo­gā­t | <lb n="90,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,09</span>sā­dhya­sā­dha­na­vi­ka­la­tvā­c ca dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya na svā­bhā­vi­ka­tva­sā­dha­naṃ da­rśa­na­sya sādhīyaḥ | na hi svā­bhā­vi­kaṃ niḥśre<span type="hard-break">- </span><lb n="90,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,10</span>yasaṃ ta­ttva­jñā­nā­di­ka­ta­du­pā­yā­na­rtha­ka­tvā­pa­tteḥ | nāpi svakāle svayam u­tpa­tti­s tasya yuktā tata eva | kecit saṃkhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="90,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,11</span>tena kālena setsyaṃti bhavyāḥ kecid a­saṃ­khyā­te­na­, kecid a­naṃ­te­na­, kecid a­naṃ­tā­naṃ­te­nā­pi kālena na setsyaṃtī<span type="hard-break">- </span><lb n="90,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,12</span>ty ā­ga­mā­n niḥ­śre­ya­sa­sya svakāle svayam u­tpa­tti­r iti cet na, ā­ga­ma­syai­vaṃ­pa­ra­tvā­bhā­vā­t | sa­mya­gda­rśa­na­jñā­na­cā­ri­tra<span type="hard-break">- </span><lb n="90,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,13</span>m ā­tmī­bhā­ve sati saṃ­khyā­tā­di­nā kālena se­tsyaṃ­tī­ty evam a­rtha­ta­yā tasya ni­ści­ta­ttvā­t­, da­rśa­na­mo­ho­pa­śa­mā­di­ja­nya<span type="hard-break">- </span><lb n="90,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,14</span>tvāc ca na darśanaṃ sva­kā­le­nai­va janyate yataḥ svā­bhā­vi­kaṃ syāt || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_613"><l ana="bt" n="bt_1.3.5"><lb n="90,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.3.5</span>aṃ­ta­rda­rśa­na­mo­ha­sya bha­vya­syo­pa­śa­me sati | ta­tkṣa­yo­pa­śa­me vāpi kṣaye vā da­rśa­no­dbha­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.3.6"><lb n="90,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.3.6</span>bahiḥ kā­ra­ṇā­sā­ka­lye py a­syo­tpa­tte­r a­pī­kṣa­ṇā­t | ka­dā­ci­d anyathā ta­syā­nu­pa­pa­tte­r iti sphuṭam || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_614" rend="justify"><lb n="90,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,17</span>tato na svā­bhā­vi­ko sti vi­pa­rī­ta­gra­ha­kṣa­yaḥ syā­dvā­di­nā­m i­vā­nye­ṣā­m api ta­thā­na­bhyu­pa­ga­mā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_615"><l ana="bt" n="bt_1.3.7"><lb n="90,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.3.7</span>pā­pā­pā­yā­d bhavaty eṣa vi­pa­rī­ta­gra­ha­kṣa­yaḥ | puṃso dha­rma­vi­śe­ṣā­d vety anye saṃ­pra­ti­pe­di­re || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_616" rend="justify"><lb n="90,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,19</span>nanu ca yadi da­rśa­na­mo­ha­syo­pa­śa­mā­di­s ta­ttva­śra­ddhā­na­sya kāraṇaṃ tadā sa sarvasya sarvadā ta­jja­na­ye­t ātmani <lb n="90,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,20</span>ta­syā­he­tu­ka­tve­na sarvadā sa­dbhā­vā­t­, anyathā ka­dā­ci­t ka­sya­ci­n na ja­na­ye­t sa­rva­dā­py a­sa­ttvā­t vi­śe­ṣā­bhā­vā­d iti <lb n="90,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,21</span>cen na, tasya sa­he­tu­ka­tvā­t pra­ti­pa­kṣa­vi­śe­ṣa­m aṃ­ta­re­ṇā­bhā­vā­t | kathaṃ pra­ti­pa­kṣa­vi­śe­ṣā­d da­rśa­na­mo­ha­syo­pa­śa­mā­di­r i<span type="hard-break">- </span><lb n="90,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,22</span>ty u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_617"><l ana="bt" n="bt_1.3.8"><lb n="90,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.3.8</span>dṛ­gmo­ha­s tu kvacij jātu ka­sya­ci­n nuḥ pra­śā­mya­ti | pra­ti­pa­kṣya­vi­śe­ṣa­sya saṃ­pa­tte­s ti­mi­rā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.3.9"><lb n="90,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.3.9</span>kṣa­yo­pa­śa­ma­m āyāti kṣayaṃ vā tata eva saḥ | tadvad eveti ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­naṃ syāt sva­he­tu­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_618" rend="justify"><lb n="90,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,25</span>yaḥ kvacit ka­dā­ci­t ka­sya­ci­d u­pa­śā­mya­ti kṣa­yo­pa­śa­ma­me­ti kṣīyate vā sa sva­pra­ti­pa­kṣa­pra­ka­rṣa­m a­pe­kṣa­te <lb n="90,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,26</span>yathā cakṣuṣi ti­mi­rā­diḥ | tathā ca da­rśa­na­mo­ha iti nā­he­tu­ka­s ta­du­pa­śa­mā­diḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_619"><l ana="bt" n="bt_1.3.10"><lb n="90,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.3.10</span>pra­ti­pa­kṣa­vi­śe­ṣo pi dṛ­ṅmo­ha­syā­sti kaścana | jī­va­vyā­mo­ha­he­tu­tvā­d u­nma­tta­ka­ra­sā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_620" rend="justify"><lb n="90,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,28</span>yo jī­va­vyā­mo­ha­he­tu­s tasya pra­ti­pa­kṣa­vi­śe­ṣo sti ya­tho­nma­tta­ka­ra­sā­deḥ | tathā ca da­rśa­na­mo­ha iti na tasya <lb n="90,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,29</span>pra­ti­pa­kṣa­vi­śe­ṣa­sya saṃ­pa­tti­ra­si­ddhā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_621"><l ana="bt" n="bt_1.3.11"><lb n="90,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.3.11</span>sa ca dravyaṃ bhavet kṣetraṃ kālo bhāvo pi vāṃ­gi­nā­m | mo­ha­he­tu­sa­pa­tna­tvā­d vi­ṣā­di­pra­ti­pa­kṣa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_622" rend="justify"><lb n="90,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,31</span>mo­ha­he­to­r hi dehināṃ viṣādeḥ pra­ti­pa­kṣo baṃ­dhya­ka­rko­ṭyā­di dravyaṃ pra­tī­ya­te­, tathā de­va­tā­ya­ta­nā­di kṣetraṃ, <lb n="90,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,32</span>kālaś ca mū­hū­rtā­diḥ­, bhāvaś ca dhyā­na­vi­śe­ṣā­di­s ta­dva­dda­rśa­na­mo­ha­syā­pi sapatno ji­neṃ­dra­biṃ­bā­di dravyaṃ, sa­ma­va­śa­ra­ṇā­di <lb n="90,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,33</span>kṣetraṃ, kālaś cā­rdha­pu­dga­la­pa­ri­va­rta­na­vi­śe­ṣā­di­r bhāvaś cā­dhā­pra­vṛ­tti­ka­ra­ṇā­di­r iti ni­ścī­ya­te | ta­da­bhā­ve ta­du­pa­śa­mā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="90,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 090,34</span>pra­ti­pa­tteḥ­, anyathā ta­da­bhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_623"><l ana="bt" n="bt_1.3.12"><pb n="091"/><lb n="91,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.3.12</span>ta­tsaṃ­pa­tsaṃ­bha­vo yeṣāṃ te pra­tyā­sa­nn a­mu­kta­yaḥ | bhavyās tataḥ pareṣāṃ tu ta­tsaṃ­pa­tti­r na jā­tu­ci­t || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_624" rend="justify"><lb n="91,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,02</span>pra­tyā­sa­nna­mu­ktī­nā­m eva bhavyānāṃ da­rśa­na­mo­ha­pra­ti­pa­kṣaḥ saṃ­pa­dya­te nānyeṣāṃ ka­dā­ci­t kā­ra­ṇā­sa­nni­dhā­nā­t | iti <lb n="91,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,03</span>yu­kti­mā­nā­sa­nna­bha­vyā­di­vi­bhā­gaḥ sa­dda­rśa­nā­di­śa­ktyā­tma­ka­tve pi sa­rva­saṃ­sā­ri­ṇā­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_625"><l ana="bt" n="bt_1.3.13"><lb n="91,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.3.13</span>sa­mya­gda­rśa­na­śa­kte­r hi bhe­dā­bhā­ve pi de­hi­nā­m | saṃ­bha­ve­ta­ra­to bhedas tadvyakteḥ ka­na­kā­śma­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_626" rend="justify"><lb n="91,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,05</span>yathā kiṃcit ka­na­kā­śmā­di saṃ­bha­va­tka­na­ka­bhā­vā­bhi­vya­kti­ka­m a­ci­rā­d eva pra­tī­ya­te­, aparaṃ ci­ra­ta­re­ṇā­pi <lb n="91,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,06</span>kālena saṃ­bha­va­tka­na­ka­bhā­vā­bhi­vya­kti­ka­m a­nya­da­saṃ­bha­va­tka­na­ka­bhā­vā­bhi­vya­kti­kaṃ śa­śva­tka­na­ka­śa­ktyā­tma­ka­tvā­vi­śe­ṣe pi <lb n="91,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,07</span>saṃ­bhā­vya­te tathā kaścit saṃsārī saṃ­bha­va­d ā­sa­nna­mu­kti­r a­bhi­vya­kta­sa­mya­gda­rśa­nā­di­pa­ri­ṇā­maḥ­, paro naṃ­te­nā­pi kālena <lb n="91,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,08</span>saṃ­bha­va­da­bhi­vya­kta­sa­dda­rśa­nā­di­r anyaḥ śa­śva­da­saṃ­bha­va­da­bhi­vya­kta­sa­dda­rśa­nā­di­s ta­ccha­ktyā­tma­ka­tvā­vi­śe­ṣe pi saṃ­bhā­vya­te­, <lb n="91,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,09</span>iti nāsann a­bha­vya­dū­ra­bha­vyā­bha­vya­vi­bhā­go vi­ru­dhya­te bā­dha­kā­bhā­vā­t su­khā­di­va­t | tatra pra­tyā­sa­nna­ni­ṣṭha­sya bhavyasya <lb n="91,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,10</span>da­rśa­na­mo­ho­pa­śa­mā­dau sa­tyaṃ­ta­raṃ­ge hetau ba­hi­raṃ­gā­d a­pa­ro­pa­de­śā­t ta­ttvā­rtha­jñā­nā­t pa­ro­pa­de­śā­pe­kṣā­c ca pra­jā­ya­mā­naṃ <lb n="91,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,11</span>ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­naṃ ni­sa­rga­ja­ma­dhi­ga­ma­jaṃ ca pra­tye­ta­vya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_627"><l ana="bt" n="bt_1.4.0"><lb n="91,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.0</span>kiṃ tattvaṃ nāma ye­nā­rya­mā­ṇa­s tattvārtha iṣyate | ity a­śe­ṣa­vi­vā­dā­nāṃ ni­rā­sā­yā­ha sū­tra­kṛ­t || —</l></lg><p ana="sbt" n="sbt_1.4 a_628" rend="justify"><lb n="91,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.4 </span>jī­vā­jī­vā­sra­va­baṃ­dha­saṃ­va­ra­ni­rja­rā­mo­kṣā­s tattvam || <ref type="no-sbt" rend="a">4</ref> || </p><p n="a_629" rend="justify"><lb n="91,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,14</span>tattvasya hi saṃkhyāyāṃ svarūpe ca pra­vā­dī­no vi­pra­va­daṃ­te ta­dvi­pra­ti­pa­tti­pra­ti­ṣe­dhā­ya sūtram idam ucyate | tatra <lb n="91,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,15</span>jī­vā­di­va­ca­nā­t | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_630"><l ana="bt" n="bt_1.4.1"><lb n="91,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.1</span>sapta jī­vā­da­ya­s tattvaṃ na pra­kṛ­tyā­da­yo 'pare | śra­ddhā­na­vi­ṣa­yā jñeyā mu­mu­kṣo­r ni­ya­mā­d iha || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.2"><lb n="91,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.2</span>tathā cā­naṃ­ta­pa­ryā­yaṃ dravyam ekaṃ na sū­ci­ta­m | tattvaṃ sa­mā­sa­to nāpi ta­da­naṃ­taṃ pra­paṃ­ca­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.3"><lb n="91,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.3</span>ma­dhya­mo­ktyā­pi ta­ddvyā­di­bhe­de­na bahudhā sthitam | nātaḥ sa­pta­vi­dhā tattvād vi­ne­yā­pe­kṣi­tā­t param || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_631" rend="justify"><lb n="91,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,19</span>pra­kṛ­tyā­da­yaḥ paṃ­ca­viṃ­śa­ti­s tattvam i­tyā­di­saṃ­khyāṃ­ta­ra­ni­rā­ci­kī­rṣa­yā­pi saṃ­kṣe­pa­ta­s tāvad ekaṃ dravyam a­naṃ­ta­pa­ryā­yaṃ <lb n="91,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,20</span>tattvam ity e­kā­dya­naṃ­ta­vi­ka­lpo­pā­yā­dau tattvasya ma­dhya­ma­sthā­nā­śra­ya­m apekṣya vi­ne­ya­sya ma­dhya­mā­bhi­dhā­naṃ sūreḥ <lb n="91,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,21</span>saṃ­kṣe­pā­bhi­dhā­naṃ su­me­dha­sā­m e­vā­nu­gra­hā­d vi­sta­rā­bhi­dhā­ne ci­re­ṇā­pi pra­ti­pa­tte­r a­yo­gā­t | sa­rvā­nu­gra­hā­nu­pa­pa­tti­r ity eke | <lb n="91,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,22</span>te na sū­tra­kā­rā­bhi­prā­ya­vi­daḥ | sa­ptā­nā­m eva jī­vā­dī­nāṃ pa­dā­rthā­nāṃ ni­ya­me­na mumukṣoḥ śra­ddhe­ya­tva­jñā­pa­nā­rtha­tvā­d u<span type="hard-break">- </span><lb n="91,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,23</span>pa­de­śa­sya ma­dhya­ma­ru­ci­vi­ne­yā­nu­ro­dhe­na tu saṃ­kṣe­pe­ṇai­kaṃ tattvaṃ pra­paṃ­ca­ta­ś cānaṃtaṃ mā bhūt sū­tra­yi­ta­vyaṃ | ma­dhya­mo­ktyā <lb n="91,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,24</span>tu dvyā­di­bhe­de­na ba­hu­pra­kā­raṃ kathanaṃ sū­tra­yi­ta­vyaṃ vi­śe­ṣa­he­tva­bhā­vā­t | sa­pta­vi­dha­ta­ttvo­pa­de­śe tu vi­śe­ṣa­he­tu­r avaśyaṃ <lb n="91,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,25</span>mumukṣoḥ śra­ddhā­ta­vya­tva­m a­bhya­vā­pye­ta paraiḥ | katham ? </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_632"><l ana="bt" n="bt_1.4.4"><lb n="91,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.4</span>mokṣas tāvad vi­ne­ye­na śra­ddhā­ta­vya­s ta­da­rthi­nā | baṃdhaś ca nānyathā tasya ta­da­rthi­tvaṃ gha­ṭā­ma­ṭe­t || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.5"><lb n="91,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.5</span>āsravo pi ca baṃdhasya hetuḥ śra­ddhī­ya­te na cet | kvā­he­tu­ka­sya baṃdhasya kṣayo mokṣaḥ pra­si­ddhya­ti || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.6"><lb n="91,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.6</span>baṃ­dha­he­tu­ni­ro­dha­ś ca saṃvaro nirjarā kṣayaḥ | pū­rvo­pā­tta­sya baṃdhasya mo­kṣa­he­tu­s ta­dā­śra­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.7"><lb n="91,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.7</span>jīvo '­jī­va­ś ca baṃdhaś ca dvi­ṣṭha­tvā­t ta­tkṣa­ya­sya ca | śraddheyo nā­nya­dā­pha­lyā­d iti sū­tra­kṛ­tāṃ matam || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_633" rend="justify"><lb n="91,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,30</span>nanu ca pu­ṇya­pā­pa­pa­dā­rthā­v api vaktavyau tayor baṃ­dha­vya­tvā­d baṃ­dha­pha­la­tvā­d vā ta­da­śra­ddhā­ne baṃdhasya śra­ddhā­nā­nu­pa­pa­tte­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="91,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,31</span>saṃ­bha­vā­d a­pha­la­tvā­c ceti kaścit | tad asad ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_634"><l ana="bt" n="bt_1.4.8"><lb n="91,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.8</span>pu­ṇya­pā­pa­pa­dā­rthau tu baṃ­dhā­sra­va­vi­ka­lpa­gau | śra­ddhā­ta­vyau na bhedena saptabhyo ti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_635" rend="justify"><lb n="91,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 091,33</span>na hi pu­ṇya­pā­pa­pa­dā­rthau baṃdhavyau jī­vā­jī­va­baṃ­dha­vya­va­t­, nāpi baṃ­dha­pha­laṃ su­kha­duḥ­khā­dya­nu­bha­va­nā­tma­ka­ni­rja­rā<span type="hard-break">- </span><pb n="092"/><lb n="92,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,01</span>vat | kiṃ tarhi ? baṃ­dha­vi­ka­lpau | pu­ṇya­pā­pa­baṃ­dha­bhe­de­na baṃdhasya dvi­vi­dho­pa­de­śā­t | ta­ddhe­tu­tvā­sra­va­vi­ka­lpau vā <lb n="92,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,02</span>sūtritau | tato na saptabhyo jī­vā­di­bhyo bhedena śra­ddhā­ta­vyau | tathā tayoḥ śraddhāne ti­pra­saṃ­gā­t | saṃvara<span type="hard-break">- </span><lb n="92,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,03</span>vi­ka­lpā­nāṃ gu­ptyā­dī­nāṃ ni­rja­rā­vi­ka­lpa­yo­ś ca ya­thā­kā­lau­pa­kra­mi­kā­nu­bha­va­na­yoḥ saṃ­va­ra­ni­rja­rā­bhyāṃ bhedena <lb n="92,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,04</span>śra­ddhā­ta­vya­tā­nu­ṣaṃ­gā­t | nanv evaṃ jī­vā­jī­vā­bhyāṃ bhedena nā­sra­vā­da­yaḥ śra­ddhe­yā­s ta­dvi­ka­lpa­tvā­t a­nya­thā­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="92,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,05</span>pra­saṃ­gā­d iti na codyaṃ, teṣāṃ ta­dvi­ka­lpa­tve pi sā­rva­ka­tve­na bhidā śra­ddhe­ya­tvo­pa­pa­tteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_636"><l ana="bt" n="bt_1.4.9"><lb n="92,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.9</span>baṃdho mokṣas tayor hetū jī­vā­jī­vau ta­dā­śra­yau | nanu sūtre ṣaḍ evaite vācyāḥ sā­rva­tva­vā­di­nā || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_637" rend="justify"><lb n="92,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,07</span>jī­vā­jī­vau baṃ­dha­mo­kṣau taddhetu ca tattvam iti sūtraṃ vaktavyaṃ sa­ka­la­pra­yo­ja­nā­rtha­saṃ­gra­hā­t­, baṃdhasya hi <lb n="92,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,08</span>hetur āsravo mokṣasya hetur dvi­vi­ka­lpaḥ saṃ­va­ra­ni­rja­rā­bhe­dā­d iti na ka­sya­ci­d a­saṃ­gra­ha­s tattvasya mo­kṣa­he­tu­vi­ka­lpa­yoḥ <lb n="92,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,09</span>pṛ­tha­ga­bhi­dhā­ne baṃ­dhā­sra­va­vi­ka­lpa­yo­r api pu­ṇya­pā­pa­yoḥ pṛ­tha­ga­bhi­dhā­na­pra­saṃ­gā­d iti ce­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_638"><l ana="bt" n="bt_1.4.10"><lb n="92,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.10</span>satyaṃ kiṃ tv ā­śra­ya­syai­va baṃ­dha­he­tu­tva­saṃ­vi­de | mi­thyā­dṛ­gā­di­bhe­da­sya vaco yuktaṃ pa­ri­sphu­ṭa­m || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.11"><lb n="92,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.11</span>mo­kṣa­saṃ­pā­di­ke cokte samyak saṃ­va­ra­ni­rja­re | ra­tna­tra­yā­dṛ­te nyasya mo­kṣa­he­tu­tva­hā­na­ye || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.12"><lb n="92,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.12</span>te­nā­nā­ga­ta­baṃ­dha­sya he­tu­dhvaṃ­sā­d vi­mu­cya­te | saṃ­ci­ta­sya kṣayād veti mi­thyā­vā­do ni­rā­kṛ­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.13"><lb n="92,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.13</span>saṃ­ci­ta­sya svayaṃ nāśād e­ṣya­dbaṃ­dha­sya rodhakaḥ | ekaḥ kaścid a­nu­ṣṭhe­ya ity eke ta­da­saṃ­ga­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.14"><lb n="92,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.14</span>ni­rhe­tu­ka­sya nāśasya sa­rva­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ | kā­ryo­tpā­da­va­d anyatra visrasā pa­ri­ṇā­ma­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.15"><lb n="92,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.15</span>yataś cā­nā­ga­tā­ghau­gha­ni­ro­dhaḥ kriyate 'munā | tata eva kṣayaḥ pū­rva­pā­pau­dha­sye­he­tu­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.16"><lb n="92,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.16</span>sann apy asau bhavaty eva mo­kṣa­he­tuḥ sa saṃvaraḥ | tayor a­nya­ta­ra­syā­pi vaikalye mu­ktya­yo­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.17"><lb n="92,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.17</span>etena saṃ­ci­tā­śe­ṣa­ka­rma­nā­śe vi­mu­cya­te | bha­vi­ṣya­tka­rma­saṃ­ro­dhā­pā­ye pīti ni­rā­kṛ­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.18"><lb n="92,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.18</span>evaṃ pra­yo­ja­nā­pe­kṣā­vi­śe­ṣā­d ā­sra­vā­da­yaḥ | ni­rdi­śyaṃ­te mu­nī­śe­na jī­vā­jī­vā­tma­kā api || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l></lg><p n="a_639" rend="justify"><lb n="92,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,19</span>baṃ­dha­mo­kṣau taddhetū ca tattvam iti sūtraṃ vācyaṃ jī­vā­jī­va­yo­r baṃ­dha­mo­kṣo­pā­dā­na­he­tu­tvā­d ā­sra­va­sya baṃ­dha­sa­ha­kā­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="92,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,20</span>he­tu­tvā­t saṃ­va­ra­ni­rja­ra­yo­r mo­kṣa­sa­ha­kā­ri­he­tu­tvā­t tāvatā sa­rva­ta­ttva­saṃ­gra­hā­d iti ye py āhus te py a­ne­nai­va ni­rā­kṛ­tāḥ | <lb n="92,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,21</span>ā­sra­vā­dī­nāṃ pṛ­tha­ga­bhi­dhā­ne pra­yo­ja­nā­bhi­dhā­nā­t­, jī­vā­jī­va­yo­ś cā­na­bhi­dhā­ne sau­ga­tā­di­ma­ta­vya­va­cche­dā­nu­pa­pa­tteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_640"><l ana="bt" n="bt_1.4.19"><lb n="92,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.19</span>jī­vā­dī­nā­m iha jñeyaṃ lakṣaṇaṃ va­kṣya­mā­ṇa­ka­m | ta­tpa­dā­nāṃ ni­ru­kti­ś ca ya­thā­rthā­na­ti­laṃ­gha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l></lg><p n="a_641" rend="justify"><lb n="92,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,23</span>jīvasya u­pa­yo­ga­la­kṣa­ṇaḥ­, sā­ma­rthyā­d a­jī­va­syā­nu­pa­yo­gaḥ­, ā­sra­va­sya kā­ya­vā­ṅma­naḥ­ka­rmā­tma­ko yogaḥ, <lb n="92,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,24</span>baṃdhasya ka­rma­yo­gya­pu­dga­lā­dā­naṃ­, saṃ­va­ra­syā­sra­va­ni­ro­dhaḥ­, ni­rja­rā­yāḥ­, ka­rmai­ka­de­śa­vi­pra­mo­kṣaḥ­, mokṣasya kṛ­tsna­ka­rma<span type="hard-break">- </span><lb n="92,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,25</span>vi­pra­mo­kṣa iti va­kṣya­mā­ṇaṃ lakṣaṇaṃ jī­vā­dī­nā­m iha yu­ktyā­ga­mā­vi­ru­ddha­m a­va­bo­ddha­vyaṃ | ni­rva­ca­naṃ ca jīvādi<span type="hard-break">- </span><lb n="92,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,26</span>padānāṃ ya­thā­rthā­na­ti­kra­mā­t | tatra bhā­va­prā­ṇa­dhā­ra­ṇā­pe­kṣā­yāṃ jīvaty a­jī­vī­j jī­vi­ṣya­tī­ti vā jīvaḥ, na <lb n="92,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,27</span>jīvati nā­jī­vī­t na jī­vi­ṣya­tī­ty a­jī­vaḥ­, ā­sra­va­ty a­ne­nā­sra­va­ṇa­mā­traṃ vāsravaḥ ba­dhya­te­ne­na baṃ­dha­mā­traṃ vā <lb n="92,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,28</span>baṃdhaḥ, saṃ­vri­ya­te nena saṃ­va­ra­ṇa­mā­traṃ vā saṃ­va­raḥ­, ni­rjī­rya­te nayā ni­rja­ra­ṇa­mā­traṃ vā ni­rja­rā­, mokṣyate nena <lb n="92,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,29</span>mo­kṣa­ṇa­mā­traṃ vā mokṣa, iti ka­ra­ṇa­bhā­vā­pe­kṣa­yā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_642"><l ana="bt" n="bt_1.4.20"><lb n="92,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.20</span>kramo he­tu­vi­śe­ṣā­t syād dvaṃ­dva­vṛ­ttā­v iti sthiteḥ | jīvaḥ pūrvaṃ vi­ni­rdi­ṣṭa­s ta­da­rtha­tvā­d va­co­vi­dheḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.21"><lb n="92,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.21</span>ta­du­pa­gra­ha­he­tu­tvā­d a­jī­va­s ta­da­naṃ­ta­ra­m | ta­dā­śra­ya­tva­ta­s tasmād āsravaḥ parataḥ sthitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.22"><lb n="92,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.22</span>baṃdhaś cā­sra­va­kā­rya­tvā­t ta­da­naṃ­ta­ra­m īritaḥ | ta­tpra­ti­dhvaṃ­sa­he­tu­tvā­d a­jī­va­s ta­da­naṃ­ta­ra­m || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.23"><lb n="92,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.23</span>saṃvare sati saṃ­bhū­te­r ni­rja­rā­yā­s tataḥ sthitiḥ | tasyāṃ mokṣa iti proktas ta­da­naṃ­ta­ra­m eva saḥ || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l></lg><p n="a_643" rend="justify"><lb n="92,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 092,34</span>jī­vā­di­pa­dā­nāṃ dvaṃ­dva­vṛ­ttau yathoktaḥ kramo he­tu­vi­śe­ṣa­m a­pe­kṣa­te 'nyathā ta­nni­ya­mā­yo­gā­t | tatra jī­va­syā­dau <pb n="093"/><lb n="93,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,01</span>vacanaṃ ta­ttvo­pa­de­śa­sya jī­vā­rtha­tvā­t | pra­dhā­nā­rtha­s ta­ttvo­pa­de­śa ity a­yu­ktaṃ­, ta­syā­ce­ta­na­tvā­t ta­ttvo­pa­de­śe­nā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="93,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,02</span>gra­hā­saṃ­bha­vā­t gha­ṭā­di­va­t | saṃ­tā­nā­rthaḥ sa ity apy a­sā­raṃ­, ta­syā­va­stu­tve­na ta­da­nu­grā­hya­tvā­yo­gā­t | ni­ra­nva­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="93,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,03</span>kṣa­ṇi­ka­ci­ttā­rtha­s ta­ttvo­pa­de­śa ity apy a­saṃ­bhā­vyaṃ­, tasya sarvathā pra­ti­pā­dya­tvā­nu­pa­pa­tteḥ | saṃ­ke­ta­gra­ha­ṇa­vya­va­hā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="93,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,04</span>kā­lā­nva­yi­naḥ pra­ti­pā­dya­tva­pra­tī­teḥ | cai­ta­nya­vi­śi­ṣṭa­kā­ryā­rtha­s ta­ttvo­pa­de­śa iti cet, ta­ccai­ta­nyaṃ kāyāt tattvāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="93,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,05</span>taram a­ta­ttvāṃ­ta­raṃ vā ? pra­tha­ma­pa­kṣe si­ddha­sā­dhya­tā­, baṃdhaṃ pra­tye­ka­tā­m ā­pa­nna­yoḥ kā­ya­cai­ta­nya­yo­r vya­va­hā­ra­na­yā­j jīva<span type="hard-break">- </span><lb n="93,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,06</span>vya­pa­de­śa­si­ddheḥ | ni­śca­ya­na­yā­t tu cai­ta­nyā­rtha eva ta­ttvo­pa­de­śaḥ­, cai­ta­nya­śū­nya­sya kāyasya ta­da­rtha­tvā­gha­ṭa­nā­t | <lb n="93,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,07</span>dvi­tī­ya­pa­kṣe tu kā­yā­na­rthāṃ­ta­ra­bhū­ta­sya cai­ta­nya­sya kā­ya­tvā­t kāya eva ta­ttvo­pa­de­śe­nā­gu­gṛ­hya­ta ity ā­pa­nnaṃ­, tac cā<span type="hard-break">- </span><lb n="93,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,08</span>yuktam a­ti­pra­saṃ­gā­t | tato jīvārtha eva ta­ttvo­pa­de­śa iti nāsiddho hetuḥ | jīvād a­naṃ­ta­ra­m a­jī­va­syā­bhi­dhā­naṃ <lb n="93,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,09</span>ta­du­pa­gra­ha­he­tu­tvā­t | dha­rmā­dha­rmā­kā­śa­pu­dga­lā­dya­jī­va­vi­śe­ṣā a­sā­dhā­ra­ṇa­ga­ti­sthi­tya­va­gā­ha­va­rta­nā­di­śa­rī­rā­dyu­pa­gra­ha<span type="hard-break">- </span><lb n="93,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,10</span>hetavo vakṣyaṃte | dra­vyā­sra­va­syā­jī­va­vi­śe­ṣa­pu­dga­lā­tma­ka­ka­rmā­sra­va­tvā­d a­jī­vā­naṃ­ta­ra­m a­bhi­dhā­naṃ­, bhā­vā­sra­va­sya jīvā<span type="hard-break">- </span><lb n="93,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,11</span>jī­vā­śra­ya­tvā­d vā ta­du­bha­yā­naṃ­ta­raṃ | sa­tyā­sra­ve baṃ­dha­syo­tpa­tte­s ta­da­naṃ­ta­raṃ ta­dva­ca­naṃ­, ā­sra­va­baṃ­dha­pra­ti­dhvaṃ­sa­he­tu­tvā­t <lb n="93,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,12</span>saṃ­va­ra­sya ta­tsa­mī­pe gra­ha­ṇaṃ­, sati saṃvare pa­ra­ma­ni­rja­ro­pa­pa­tte­s ta­daṃ­ti­ke ni­rja­rā­va­ca­naṃ­, satyāṃ ni­rja­rā­yāṃ mokṣasya <lb n="93,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,13</span>gha­ṭa­nā­t ta­da­naṃ­ta­ra­m u­pā­dā­naṃ | mo­kṣa­pa­ra­m a­ni­rja­ra­yo­ra­vi­śe­ṣa iti cetasi mā kṛthāḥ, pa­ra­ma­ni­rja­ra­ṇa­syā­yo­ga­ke­va­li<span type="hard-break">- </span><lb n="93,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,14</span>caram a­sa­ma­ya­va­rti­tvā­t ta­da­naṃ­ta­ra­sa­ma­ya­va­rti­tvā­c ca mokṣasya | ya e­vā­tma­naḥ ka­rma­baṃ­dha­vi­nā­śa­sya kālaḥ sa eva <lb n="93,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,15</span>ke­va­la­tvā­khya­mo­kṣo­tpā­da­sye­ti cet na, ta­syā­yo­ga­ke­va­li­ca­ra­m a­sa­ma­ya­tva­vi­ro­dhā­t pūrvasya sa­ma­ya­syai­va tathā<span type="hard-break">- </span><lb n="93,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,16</span>tvāpatteḥ | tasyāpi mokṣatve ta­tpū­rva­sa­ma­ya­sye­ti sa­tya­yo­ga­ke­va­li­ca­ra­m a­sa­ma­yo vya­va­ti­ṣṭhe­ta | na ca tasyaiva <lb n="93,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,17</span>mokṣatve a­tī­ta­gu­ṇa­sthā­na­tvaṃ mokṣasya yujyate ca­tu­rda­śa­gu­ṇa­sthā­nāṃ­taḥ­pā­ti­tvā­nu­ṣaṃ­gā­t | lo­kā­gra­sthā­na­sa­ma­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="93,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,18</span>vartino mo­kṣa­syā­tī­ta­gu­ṇa­sthā­na­tvaṃ yuktam eveti cet, pa­ra­ma­ni­rja­rā­to nyatvam api tasyās tu ni­śca­ya­na­yā­da­syai­va <lb n="93,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,19</span>mo­kṣa­tva­vya­va­sthā­nā­t | tataḥ sūkto jī­vā­dī­nāṃ kramo he­tu­vi­śe­ṣaḥ || kiṃ punas tattvam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_644"><l ana="bt" n="bt_1.4.24"><lb n="93,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.24</span>tasya bhāvo bhavet tattvaṃ sā­mā­nyā­d ekam eva tat | ta­tsa­mā­nā­śra­ya­tve­na jī­vā­dī­nāṃ ba­hu­tva­vā­k || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.25"><lb n="93,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.25</span>bhāvasya tadvato bhedāt ka­thaṃ­ci­n na vi­ru­dhya­te | vyaktīnāṃ ca ba­hu­tva­sya khyā­pa­nā­rtha­tva­taḥ sadā || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l></lg><p n="a_645" rend="justify"><lb n="93,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,22</span>tasya bhāvas tattvam iti bhā­va­sā­mā­nya­syai­ka­tvā­t sa­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇa­ta­yā ni­rdi­śya­mā­nā­nāṃ jī­vā­dī­nāṃ bahutva<span type="hard-break">- </span><lb n="93,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,23</span>vacanaṃ vi­ru­dhya­ta iti cet na, bhā­va­ta­dva­toḥ ka­thaṃ­ci­d a­bhe­dā­de­kā­ne­ka­yo­r api sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇya­da­rśa­nā­t sa­da­sa­tī <lb n="93,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,24</span>tattvam iti jāter e­ka­tva­va­t sarvadā vyaktīnāṃ ba­hu­tva­khyā­pa­nā­rtha­tvā­c ca tayor e­ka­va­ca­na­ba­hu­va­ca­nā­vi­ro­dhaḥ <lb n="93,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,25</span>pra­tye­ta­vyaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_646"><l ana="bt" n="bt_1.4.26"><lb n="93,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.26</span>jīvatvaṃ tattvam ityādi pra­tye­ka­m u­pa­va­rṇya­te | tatas te­nā­rya­mā­ṇo 'yaṃ tattvārthaḥ sakalo mataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l></lg><p n="a_647" rend="justify"><lb n="93,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,27</span>tasya jīvasya bhāvo jī­va­tvaṃ­, a­jī­va­sya bhāvo a­jī­va­tvaṃ­, ā­sra­va­sya bhāva ā­sra­va­tvaṃ­, baṃdhasya bhāvo <lb n="93,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,28</span>baṃ­dha­tvaṃ­, saṃ­va­ra­sya bhāvaḥ saṃ­va­ra­tvaṃ­, ni­rja­rā­yā bhāvo ni­rja­rā­tvaṃ­, mokṣasya bhāvo mokṣatvaṃ | tattvam iti <lb n="93,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,29</span>pra­tye­ka­m u­pa­va­rṇya­te­, sā­mā­nya­co­da­nā­nāṃ vi­śe­ṣe­ṣv a­va­sthā­na­pra­si­ddheḥ | tathā ca jī­vā­tvā­di­nā ta­ttve­nā­rya­ta iti <lb n="93,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,30</span>tattvārtho jīvādiḥ sakalo mataḥ śra­ddhā­na­vi­ṣa­yaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_648"><l ana="bt" n="bt_1.4.27"><lb n="93,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.27</span>jīva evātra tattvārtha iti kecit pra­ca­kṣa­te | ta­da­yu­kta­m a­jī­va­syā­bhā­ve ta­tsi­ddhya­yo­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.28"><lb n="93,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.28</span>parārthā jī­va­si­ddhi­r hi teṣāṃ syā­dva­ca­nā­tmi­kā | ajīvo vacanaṃ tasya nā­nya­thā­nye­na ve­da­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l></lg><p n="a_649" rend="justify"><lb n="93,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,33</span>asty ajīvaḥ pa­rā­rtha­jī­va­sā­dha­nā­ny a­thā­nu­pa­pa­tteḥ | pa­rā­rtha­jī­va­sā­dha­naṃ ca syād a­jī­va­ś ca na syād iti na <lb n="93,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 093,34</span>śaṃ­ka­nī­yaṃ­, tasya va­ca­nā­tma­ka­tvā­d va­ca­na­syā­jī­va­tvā­t jīvatve pareṇa saṃ­ve­da­nā­nu­pa­pa­tteḥ | svā­rtha­syai­va jīva<span type="hard-break">- </span><pb n="094"/><lb n="94,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,01</span>sā­dha­na­sya bhāvāt parārthaṃ jī­va­sā­dha­na­m a­si­ddha­m iti cet, kathaṃ pareṣāṃ ta­ttva­pra­tyā­ya­naṃ ? ta­da­bhā­ve kathaṃ keci<span type="hard-break">- </span><lb n="94,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,02</span>t pra­ti­pā­da­kā­s tattvasya pare pra­ti­pā­dyā­s teṣām iti pratītiḥ syāt || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_650"><l ana="bt" n="bt_1.4.29"><lb n="94,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.29</span>na jīvā bahavaḥ saṃti pra­ti­pā­dya­pra­ti­pā­da­kāḥ | bhrāṃter anyatra mā­yā­di­dṛ­ṣṭa­jī­va­va­d ity asat || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l></lg><p n="a_651" rend="justify"><lb n="94,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,04</span>eka eva hi pa­ra­mā­tmā pra­ti­pā­dya­pra­ti­pā­da­ka­rū­pa­ta­yā­ne­ko vā pra­ti­bhā­sa­te a­nā­dya­vi­dyā­pra­bhā­vā­t | na <lb n="94,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,05</span>punar bahavo jīvāḥ saṃti bhrāṃter anyatra mā­yā­sva­pnā­di­jī­va­va­t teṣāṃ pā­ra­mā­rthi­ka­tā­nu­pa­pa­tteḥ | tathā hi | jīva<span type="hard-break">- </span><lb n="94,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,06</span>ba­hu­tva­pra­tya­yo mithyā ba­hu­tva­pra­tya­ya­tvā­t sva­pnā­di­dṛ­ṣṭa­jī­va­ba­hu­tva­pra­tya­ya­va­d iti ka­ści­t­, ta­da­nā­lo­ci­ta­va­ca­na­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_652"><l ana="bt" n="bt_1.4.30"><lb n="94,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.30</span>a­dva­ya­syā­pi jīvasya vi­bhrāṃ­ta­tvā­nu­ṣaṃ­ga­taḥ | eko 'ham iti saṃvitteḥ svapnādau bhra­ma­da­rśa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l></lg><p n="a_653" rend="justify"><lb n="94,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,08</span>śakyaṃ hi vaktuṃ jī­vai­ka­tva­pra­tya­yo mithyā e­ka­tva­pra­tya­ya­tvā­t sva­pnai­ka­tva­pra­tya­ya­va­d iti | e­ka­tva­pra­tya­ya­ś ca <lb n="94,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,09</span>syān mithyā ca na syād vi­ro­dhā­bhā­vā­t | ka­sya­ci­d e­ka­tva­pra­tya­ya­sya mi­thyā­tva­da­rśa­nā­t sarvasya mi­thyā­tva­sā­dha­ne ti<span type="hard-break">- </span><lb n="94,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,10</span>pra­saṃ­gā­d iti cet sa­mā­na­m anyatra || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_654"><l ana="bt" n="bt_1.4.31"><lb n="94,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.31</span>vya­bhi­cā­ra­vi­ni­rmu­kteḥ saṃ­vi­nmā­tra­sya sarvadā | na bhrāṃ­ta­te­ti cet siddhā nā­nā­saṃ­tā­na­saṃ­vi­daḥ || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.32"><lb n="94,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.32</span>yathaiva mama saṃ­vi­tti­mā­traṃ satyaṃ vya­va­sthi­ta­m | sva­saṃ­ve­da­na­saṃ­vā­dā­t ta­thā­nye­ṣā­m a­saṃ­śa­ya­m || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l></lg><p n="a_655" rend="justify"><lb n="94,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,13</span>ba­hu­tva­pra­tya­ya­va­de­ka­tva­pra­tya­yo pi mithyās tu tasya vya­bhi­cā­ri­tvā­t sva­pnā­di­va­t | sva­saṃ­vi­nmā­tra­sya tu <lb n="94,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,14</span>pa­ra­mā­tma­no ni­ru­pā­dhe­r vya­bhi­cā­ra­vi­ni­rmu­kta­tvā­t sarvadā saṃ­vā­dā­n na mi­thyā­tva­m iti vadatāṃ siddhāḥ svasaṃvi<span type="hard-break">- </span><lb n="94,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,15</span>dātmano nā­nā­saṃ­tā­nāḥ | svasyeva pa­re­ṣā­m api saṃ­vi­nmā­tra­syā­vya­bhi­cā­ri­tvā­t | tathā hi | nā­nā­saṃ­tā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="94,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,16</span>saṃvidaḥ satyāḥ sarvadā vya­bhi­cā­ra­vi­ni­rmu­kta­tvā­t sva­saṃ­vi­dā­tma­va­d iti na mithyā pra­ti­pā­dya­pra­ti­pā­da­kā­, <lb n="94,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,17</span>yataḥ parārthaṃ jī­va­sā­dha­na­m abhrāṃtaṃ na siddhyet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_656"><l ana="bt" n="bt_1.4.33"><lb n="94,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.33</span>anye tvatto na saṃtīti svasya ni­rṇī­tya­bhā­va­taḥ | nānye matto pi saṃtīti vacane sa­rva­śū­nya­tā || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.34"><lb n="94,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.34</span>tasyāpy anyair a­saṃ­vi­tte­r vi­śe­ṣā­bhā­va­to nyathā | siddhaṃ tad eva nānātvaṃ puṃsāṃ sa­tya­sa­mā­śra­ya­m || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l></lg><p n="a_657" rend="justify"><lb n="94,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,20</span>matto nye pi ni­ru­pā­dhi­kaṃ sva­rū­pa­mā­tra­m a­vya­bhi­cā­ri saṃ­vi­daṃ­tī­ti ni­rṇī­te­r a­saṃ­bha­vā­t tatra pra­tya­kṣa­syā­pra­vṛ­tte­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="94,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,21</span>vya­bhi­cā­ri­ṇo liṃ­ga­syā­bhā­vā­d a­nu­mā­nā­nu­tthā­nā­d iti vacane sa­rva­śū­nya­tā­pa­ttiḥ | tva­tsaṃ­vi­do pi ta­thā­nyai­r ni<span type="hard-break">- </span><lb n="94,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,22</span>ścetum aśakteḥ sarvathā vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | yadi punar a­pa­rai­r a­ni­śca­ye pi tathā sva­saṃ­vi­daḥ svayaṃ ni­śca­yā­t satyatva<span type="hard-break">- </span><lb n="94,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,23</span>siddhis tadā tvayā ni­śce­tu­m a­śa­kyā­nā­m api tathā pa­ra­saṃ­vi­dāṃ sa­tya­tva­si­ddheḥ siddhaṃ puṃsāṃ nānātvaṃ pā­ra­mā­rthi­ka­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_658"><l ana="bt" n="bt_1.4.35"><lb n="94,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.35</span>ātmānaṃ saṃ­vi­daṃ­ty anye na veti yadi saṃśayaḥ | tadā na pu­ru­ṣā­dvai­ta­ni­rṇa­yo jātu ka­sya­ci­t || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l></lg><p n="a_659" rend="justify"><lb n="94,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,25</span>mattaḥ pare py ātmānaḥ sva­saṃ­vi­daṃ­to na saṃty eveti nirṇaye hi ka­sya­ci­t pu­ru­ṣā­dvai­te nirṇayo yukto na punaḥ <lb n="94,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,26</span>saṃśaye tatrāpi saṃ­śa­ya­pra­saṃ­gā­t | "­pu­ru­ṣa evedaṃ sarvaṃ" ity ā­ga­mā­t pu­ru­ṣā­dvai­ta­si­ddhi­r iti cet "saṃty anaṃtā<span type="hard-break">- </span><lb n="94,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,27</span>jīvā" ity ā­ga­mā­n nā­nā­jī­va­si­ddhi­r astu | pu­ru­ṣā­dvai­ta­vi­dhi­sra­gā­ga­me­na pra­kā­śa­nā­t pra­tya­kṣa­syā­pi vi­dhā­tṛ­ta­yā <lb n="94,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,28</span>sthitasya tatraiva pra­vṛ­tte­s tena ta­syā­vi­ro­dhā­t tataḥ pu­ru­ṣā­dvai­ta­ni­rṇa­ya iti cet, nā­nā­tvā­ga­ma­syā­pi <lb n="94,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,29</span>te­nā­vi­ro­dhā­n nā­nā­jī­va­ni­rṇa­yo 'stu | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_660"><l ana="bt" n="bt_1.4.36"><lb n="94,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.36</span>āhur vi­dhā­tṛ­pra­tya­kṣaṃ na ni­ṣe­ddhṛ­vi­pa­ści­taḥ | na nā­nā­tvā­ga­ma­s tena pra­tya­kṣe­ṇa vi­ru­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.37"><lb n="94,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.37</span>te­nā­ni­ṣe­dha­te '­nya­syā­bhā­vā­bhā­vā­t ka­thaṃ­ca­na | saṃ­śī­ti­go­ca­ra­tvā­d vā­nya­syā­bhā­vā­vi­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l></lg><p n="a_661" rend="justify"><lb n="94,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,32</span>bhavatu nāma vi­dhā­tṛ­pra­tya­kṣa­m a­ni­ṣe­ddhṛ ca tathāpi tena nā­nā­tva­vi­dhā­yi­no nā­ga­ma­sya virodhaḥ saṃ­bha­va­ty e<span type="hard-break">- </span><lb n="94,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 094,33</span>ka­tva­vi­dhā­yi­na iva vi­dhā­ya­ka­tvā­vi­śe­ṣā­t | katham e­ka­tva­m a­ni­ṣe­dha­tpra­tya­kṣaṃ nā­nā­tva­m ātmano vi­da­dhā­tī­ti <pb n="095"/><lb n="95,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,01</span>cet, nā­nā­tva­m a­ni­ṣe­dha­de­ka­tvaṃ kathaṃ vi­da­dhī­ta ? ta­syai­ka­tva­vi­dhā­na­m eva nā­nā­tva­pra­ti­ṣe­dha­ka­tva­m iti cet, nānā<span type="hard-break">- </span><lb n="95,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,02</span>tva­vi­dhā­na­m e­vai­ka­tva­ni­ṣe­dha­na­m astu | kiṃ punaḥ pra­tya­kṣa­m ātmano nā­nā­tva­sya vi­dhā­ya­ka­m iti cet ta­de­ka­tva­sya kiṃ ? <lb n="95,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,03</span>na hy a­sma­dā­di­pra­tya­kṣa­m iṃ­dri­ya­jaṃ mānasaṃ vā sva­saṃ­ve­da­na­m eka evātmā sarva iti vidhātuṃ samarthaṃ nā­nā­tma­bhe­de­ṣu <lb n="95,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,04</span>tasya pravṛtteḥ | yo­gi­pra­tya­kṣaṃ sa­ma­rtha­m iti cet, pu­ru­ṣa­nā­nā­tva­m api vidhātuṃ tad eva sa­ma­rtha­m astu ta­tpū­rva­kā­ga­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="95,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,05</span>ś cety a­vi­ro­dhaḥ | sva­saṃ­ve­da­na­m e­vā­sma­dā­deḥ svai­ka­tva­sya vi­dhā­ya­ka­m iti cet, ta­thā­nye­ṣāṃ svai­ka­tva­sya tad eva <lb n="95,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,06</span>vi­dhā­ya­ka­m a­nu­ma­nya­tāṃ | kathaṃ ? </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_662"><l ana="bt" n="bt_1.4.38"><lb n="95,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.38</span>yathaiva ca ma­mā­dhya­kṣaṃ vidhātṛ na niṣedhṛ vā | pra­tya­kṣa­tvā­t ta­thā­nye­ṣā­m a­nya­thai­ta­tta­thā kutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l></lg><p n="a_663" rend="justify"><lb n="95,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,08</span>pareṣāṃ pratyakṣaṃ svasya vi­dhā­ya­kaṃ parasya na ni­ṣe­dha­kaṃ vā pra­tya­kṣa­tvā­n mama pra­tya­kṣa­va­t | vi­pa­rya­yo vā ati<span type="hard-break">- </span><lb n="95,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,09</span>pra­saṃ­ga­vi­pa­rya­yā­bhyāṃ pra­tyā­tma­sva­saṃ­ve­da­na­syai­ka­tva­vi­dhā­yi­tvā­si­ddhe­r ā­tma­ba­hu­tva­si­ddhi­r ā­tmai­ka­tvā­si­ddhi­r vā | na ca <lb n="95,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,10</span>vi­dhā­ya­ka­m eva pra­tya­kṣa­m iti niyamo sti, ni­ṣe­dha­ka­tve­nā­pi tasya pra­tī­ya­mā­na­tvā­t | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_664"><l ana="bt" n="bt_1.4.39"><lb n="95,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.39</span>vidhātr ahaṃ sa­dai­vā­nya­ni­ṣe­ddhṛ na bhavāmy aham | svayaṃ pra­tya­kṣa­m ity evaṃ vetti cen na ni­ṣe­ddhṛ­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l></lg><p n="a_665" rend="justify"><lb n="95,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,12</span>vidhātṛ ca nā­nya­ni­ṣe­ddhṛ­pra­tya­kṣa­m iti na pra­mā­ṇāṃ­ta­rā­n niścayo dvai­ta­pra­saṃ­gā­t | svata eva yathā niścaye <lb n="95,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,13</span>siddhaṃ tasya ni­ṣe­dha­ka­tvaṃ parasya niṣeddhr ahaṃ na bha­vā­mī­ti svayaṃ pratīteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_666"><l ana="bt" n="bt_1.4.40"><lb n="95,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.40</span>saṃti sa­tyā­sta­to nānā jīvāḥ sā­dhya­kṣa­si­ddha­yaḥ | pra­ti­pā­dyāḥ pareṣāṃ te ka­dā­ci­t pra­ti­pā­da­kāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l></lg><p n="a_667" rend="justify"><lb n="95,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,15</span>yataś caivaṃ pra­mā­ṇa­to nā­nā­tma­naḥ siddhās tato na teṣāṃ pra­ti­pā­dya­pra­ti­pā­da­ka­bhā­vo mithyā yena parārthaṃ <lb n="95,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,16</span>jī­va­sā­dha­na­m asiddhaṃ syāt || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_668"><l ana="bt" n="bt_1.4.41"><lb n="95,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.41</span>parārthaṃ ni­rṇa­yo­pā­yo vacanaṃ cāsti tattvataḥ | tac ca jī­vā­tma­kaṃ neti tadvad anyac ca kiṃ na naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l></lg><p n="a_669" rend="justify"><lb n="95,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,18</span>na hy u­pā­yā­pā­ye pa­rā­rtha­sā­dha­naṃ siddhyati ta­syo­pe­ya­tvā­d a­nya­thā­ti­pra­sa­kte­r iti | ta­syo­pā­yo sti va­ca­na­m anyathā<span type="hard-break">- </span><lb n="95,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,19</span>nu­pa­pa­tti­la­kṣa­ṇa­liṃ­ga­pra­kā­śa­kaṃ jī­vā­tma­ka­m eva tad ity a­yu­ktaṃ­, pra­ti­pā­da­ka­jī­vā­tma­ka­tve tasya pra­ti­pā­dyā­dya­saṃ­ve­dya<span type="hard-break">- </span><lb n="95,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,20</span>tvāpatteḥ | pra­ti­pā­dya­jī­vā­tma­ka­tve pra­ti­pā­da­kā­dya­saṃ­ve­dya­tā­nu­ṣa­kteḥ­, sa­tya­jī­vā­tma­ka­tve pra­ti­pā­dya­pra­ti­pā­da­kā­saṃ­ve­dya<span type="hard-break">- </span><lb n="95,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,21</span>tvā­saṃ­gā­t | pra­ti­pā­da­kā­dya­śe­ṣa­jī­vā­tma­ka­tve ta­da­ne­ka­tve vi­ro­dhā­d e­ka­va­ca­nā­tma­ka­tve­na teṣām e­ka­tva­si­ddheḥ | <lb n="95,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,22</span>satyam eva evātmā pra­ti­pā­da­kā­di­bhe­da­mā­sti­ṣṇu­te a­nā­dya­vi­dyā­va­śā­d ity apy u­kto­tta­ra­prā­ya­mā­tma­nā­nā­tva­sā­dha­nā­t | <lb n="95,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,23</span>kathaṃ cātmanaḥ sa­rva­thai­ka­tve pra­ti­pā­da­ka­syai­va tatra saṃ­pra­ti­pa­tti­r na tu pra­ti­pā­dya­sye­ti pra­ti­pa­dye­ma­hi | tasyaiva <lb n="95,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,24</span>vā vi­pra­ti­pa­tti­r na punaḥ pra­ti­pā­da­ka­sye­ti tathā ta­dbhe­da­syai­va siddheḥ | yadi punar a­vi­dyā­pra­bhe­dā­t tathā vibhā<span type="hard-break">- </span><lb n="95,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,25</span>gas tadā sāpy avidyā pra­ti­pā­da­ka­ga­tā kathaṃ pra­ti­pā­dyā­di­ga­tā na syāt ? tadgatā vā pra­ti­pā­da­ka­ga­tā ta­da­bhe­de pītī <lb n="95,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,26</span>sāścaryaṃ naś cetaḥ | pra­ti­pā­da­ka­ga­te yam avidyā pra­ti­pā­dyā­di­ga­te yam iti ca vi­bhā­ga­saṃ­pra­tya­yo­nā­dya­vi­dyā­kṛ­ta <lb n="95,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,27</span>eveti cet, kim idānīṃ sarvo py a­vi­dyā­pra­paṃ­caḥ | sa­rvā­tma­ga­ta­s tattvo stu so py a­vi­dyā­va­śā­t tatheti cet, tarhi <lb n="95,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,28</span>tattvato na kvacid a­vi­dyā­pra­paṃ­ca iti na tatkṛto vibhāgaḥ | pa­ra­mā­rtha­taḥ eva pra­ti­pā­di­kā­di­jī­va­vi­bhā­ga­sya <lb n="95,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,29</span>siddheḥ | tato nai­kā­tma­vya­va­sthā­naṃ yena vacaso śe­ṣa­jī­vā­tma­ka­tve yathokto doṣo na bhaved iti na jī­vā­tma­kaṃ <lb n="95,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,30</span>vacanaṃ | ta­dva­ccha­rī­rā­di­ka­m apy a­jī­vā­tma­ka­m asmākaṃ pra­si­ddhya­ty eva || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_670"><l ana="bt" n="bt_1.4.42"><lb n="95,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.42</span>bā­hyeṃ­dri­ya­pa­ri­cche­dyaḥ śabdo nātmā yathaiva hi | tathā kā­ryā­di­r artho pi ta­da­jī­vo sti vastutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l></lg><p n="a_671" rend="justify"><lb n="95,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,32</span>na kevalaṃ pra­ti­pā­da­ka­sya śarīraṃ li­pya­kṣa­rā­di­kaṃ vā pa­ra­pra­ti­pa­tti­sā­dha­naṃ va­ca­na­va­t sākṣāt pa­ra­saṃ­ve­dya­tvā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="95,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,33</span>jī­vā­tma­kaṃ | kiṃ tarhi ? bā­hyeṃ­dri­ya­grā­hya­tvā­c ca | jī­vā­tma­ka­tve ta­da­nu­pa­pa­tte­r iti sūktaṃ pa­rā­rtha­sā­dha­nā­ny a­thā­nu­pa­pa­tte­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="95,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 095,34</span>jī­vā­sti­tva­sā­dha­na­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_672"><l ana="bt" n="bt_1.4.43"><pb n="096"/><lb n="96,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.43</span>yo pi brūte pṛ­thi­vyā­di­r ajīvo dhya­kṣa­ni­ści­taḥ | tattvārtha iti tasyāpi prāyaśo dattam u­tta­ra­m || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l></lg><p n="a_673" rend="justify"><lb n="96,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,02</span>asti jīvaḥ svā­rthā­jī­va­sā­dha­nā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ pṛ­thi­vyā­di­r ajīva eva tattvārtha iti na svayaṃ sādhana<span type="hard-break">- </span><lb n="96,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,03</span>m aṃ­ta­re­ṇa ni­śce­tu­m arhati ka­sya­ci­d a­sā­dha­na­sya ni­śca­yā­yo­gā­t | sattvāt tathā niścaya iti cet na, ta­syā­ce­ta­na<span type="hard-break">- </span><lb n="96,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,04</span>tvāt ce­ta­na­tve ta­ttvāṃ­ta­ra­tva­si­ddhe­s tasyaiva jī­va­tvo­pa­pa­tteḥ | syān matam a­jī­va­vi­va­rta­vi­śe­ṣa­ś ce­ta­nā­tma­kaṃ pratyakṣaṃ <lb n="96,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,05</span>na punar jīva iti | tad asat | ce­ta­nā­ce­ta­nā­tma­ka­yo­r vi­va­rta­vi­va­rti­bhā­va­sya vi­ro­dhā­t pa­ra­spa­raṃ vi­jā­tī­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="96,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,06</span>tvāj ja­lā­na­la­va­t | su­va­rṇa­rū­pya­va­dvi­jā­tī­ya­tve pi tadbhāvaḥ syād iti cen na, tayoḥ pā­rthi­va­tve­na sa­jā­tī­ya­tvā­t <lb n="96,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,07</span>lo­ha­tvā­di­bhi­ś ca tarhi ce­ta­na­yoḥ sa­ttvā­di­bhiḥ sa­jā­tī­ya­tvā­t tadbhāvo bhavatv iti cen na bhavato ja­lā­na­lā­bhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="96,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,08</span>m a­ne­kāṃ­tā­t | tayor a­dra­vyāṃ­ta­ra­tvā­t tadbhāva iti cen na, a­si­ddha­tvā­t | tayor api dra­vyāṃ­ta­ra­tva­sya ni­rṇa­yā­t tadbhāvā<span type="hard-break">- </span><lb n="96,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,09</span>yogāt | ni­rṇe­ṣya­te hi la­kṣa­ṇa­bhe­dā­c ce­ta­nā­ce­ta­na­yo­r dra­vyāṃ­ta­ra­tva­m iti na tayor vi­va­rta­vi­va­rti­bhā­vo yena <lb n="96,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,10</span>ce­ta­nā­tma­kaṃ pratyakṣaṃ jī­va­dra­vya­sva­rū­paṃ na syāt | prāyeṇa da­tto­tta­raṃ ca ce­ta­na­syā­dra­vyāṃ­ta­ra­tva­va­ca­na­m iti na <lb n="96,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,11</span>jīvam aṃ­ta­re­ṇa svā­rtha­jī­va­sā­dha­na­m u­pa­pa­dya­te | etena smṛ­ti­pra­tya­bhi­jñā­nā­nu­mā­nā­di­kaṃ gau­ṇa­pṛ­thi­vyā­dya­jī­va­sā­dha­naṃ <lb n="96,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,12</span>svārthaṃ jīvam aṃ­ta­re­ṇā­nu­pa­pa­nna­m iti ni­ve­di­taṃ­, tasyāpi ce­ta­na­dra­vya­sva­rū­pa­tvā­vi­śe­ṣā­t pra­dhā­nā­di­rū­pa­ta­yā tasya <lb n="96,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,13</span>pra­ti­vi­hi­ta­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_674"><l ana="bt" n="bt_1.4.44"><lb n="96,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.44</span>na kā­yā­di­kri­yā­rū­po jī­va­syā­sty āsravaḥ sadā | niḥ­kri­ya­tvā­d yathā vyomna ity asat ta­da­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.45"><lb n="96,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.45</span>kri­yā­vā­n puruṣo sa­rva­ga­ta­dra­vya­tva­to yathā | pṛ­thi­vyā­diḥ sva­saṃ­ve­dyaṃ sādhanaṃ siddham eva naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l></lg><p n="a_675" rend="justify"><lb n="96,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,16</span>na hi kri­yā­va­ttve sādhye pu­ru­ṣa­syā­sa­rva­ga­ta­dra­vya­tvaṃ sā­dha­na­m asiddhaṃ tasya sva­saṃ­ve­dya­tvā­t pṛ­thi­vyā­di­va­t | <lb n="96,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,17</span>bhrāṃtam a­sa­rva­ga­ta­dra­vya­tve­nā­tma­naḥ saṃ­ve­da­na­m iti cet na, bā­dha­kā­bhā­vā­t | sa­rva­ga­ta ā­tmā­'­mū­rta­tvā­d ākāśa<span type="hard-break">- </span><lb n="96,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,18</span>vad ity e­ta­dbā­dha­ka­m iti cen na, asya pra­ti­vā­di­nāṃ kā­le­nā­ne­kāṃ­tā­t | kālo pi sa­rva­ga­ta­s tata eva tadvad iti <lb n="96,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,19</span>nātra pa­kṣa­syā­nu­mā­nā­ga­ma­bā­dhi­ta­tva­m | tathā hi | ātmā kālaś cā­sa­rva­ga­to nā­nā­dra­vya­tvā­t pṛ­thi­vyā­di­va­t | <lb n="96,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,20</span>kālo nā­nā­dra­vya­tve­nā­si­ddha iti cen na, yu­ga­pa­t pa­ra­spa­ra­vi­ru­ddha­nā­nā­dra­vya­kri­yo­tpa­ttau ni­mi­tta­ttvā­t tadvat | svena <lb n="96,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,21</span>vya­bhi­cā­rī­daṃ sā­dha­na­m iti cen na, ta­syā­va­gā­ha­na­kri­yā­mā­tra­tve­na pra­si­ddhe­s ta­trā­ni­mi­tta­tvā­t | ni­mi­tta­tve vā <lb n="96,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,22</span>pa­ri­ka­lpa­nā­na­rtha­kyā­t ta­tkā­rya­syā­kā­śā­d e­vo­tpa­tti­gha­ṭa­nā­t pa­rā­pa­ra­tva­pa­ri­ṇā­ma­kri­yā­dī­nā­m ā­kā­śa­ni­mi­tta­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="96,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,23</span>tva­vi­ro­dhā­d a­va­gā­ha­na­va­t pa­rā­pa­ra­yau­ga­pa­dyā­yau­ga­pa­dya­ci­ra­kṣi­pra­pra­tya­ya­liṃ­gaḥ kālo nya e­vā­kā­śā­d iti cet, syād evaṃ <lb n="96,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,24</span>yadi pa­ra­tvā­di­pra­tya­ya­ni­mi­tta­ttva­m ā­kā­śa­sya vi­ru­dhye­ta | śa­bda­liṃ­ga­tvā­d ā­kā­śa­sya ta­nni­mi­tta­tvaṃ vi­ru­dhya­ta <lb n="96,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,25</span>eveti cen na, e­ka­syā­pi nā­nā­kā­rya­ni­mi­tta­tve­na da­rśa­nā­t svayam ī­śva­ra­sya ta­thā­bhyu­pa­ga­mā­c ca | yadi punar īśasya <lb n="96,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,26</span>nā­nā­rtha­si­sṛ­kṣā­bhi­saṃ­baṃ­dhā­n nā­nā­kā­rya­ni­mi­tta­tva­m a­vi­ru­ddhaṃ tadā nabhaso pi nā­nā­śa­kti­saṃ­baṃ­dhā­t ta­da­vi­ru­ddha­m astu <lb n="96,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,27</span>vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | tathā cā­tmā­di­kkā­lā­dya­śe­ṣa­dra­vya­ka­lpa­na­m a­na­rtha­kaṃ ta­tkā­ryā­ṇā­m ā­kā­śe­nai­va ni­va­rta­yi­tuṃ śakya<span type="hard-break">- </span><lb n="96,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,28</span>tvāt | atha pa­ra­spa­ra­vi­ru­ddha­bu­ddhyā­di­kā­ryā­ṇāṃ yu­ga­pa­d e­ka­dra­vya­ni­va­rtya­tva­vi­ro­dhā­t ta­nni­mi­ttā­ni nā­nā­tmā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="96,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,29</span>dravyāṇi kalpyaṃte tarhi nā­nā­dra­vya­kri­yā­ṇā­m a­nyo­nya­vi­ru­ddhā­nāṃ sa­kṛ­de­ka­kā­la­dra­vya­ni­mi­tta­tvā­nu­pa­pa­tte­s tanni<span type="hard-break">- </span><lb n="96,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,30</span>mittāni nā­nā­kā­la­dra­vyā­ṇy a­nu­ma­nya­dhvaṃ | tathā ca nāsiddhaṃ nā­nā­dra­vya­tva­m ā­tma­kā­la­yo­r a­sa­rva­ga­ta­tva­sā­dha­naṃ | <lb n="96,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,31</span>nāpi pṛ­thi­vyā­di­dṛ­ṣṭāṃ­taḥ sā­dha­na­dha­rma­vi­ka­laḥ pṛ­thi­vya­pte­jo­vā­yū­nāṃ dhā­ra­ṇa­kle­da­na­pa­ca­na­spaṃ­da­na­la­kṣa­ṇa­pa­ra­spa­ra­vi­ru­ddha<span type="hard-break">- </span><lb n="96,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,32</span>kri­yā­ni­mi­tta­tve­na sa­kṛ­du­pa­la­bhya­mā­na­tvā­t | nāpi sā­dhya­dha­rma­vi­ka­la­s teṣāṃ ka­thaṃ­ci­n nā­nā­dra­vya­tva­si­ddhe­r ity a­nu­mā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="96,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,33</span>viruddhaṃ pakṣaṃ kā­lā­tma­sa­rva­ga­ta­tvā­sā­dha­naṃ­, lo­kā­kā­śa­pra­de­śe­ṣu pra­tye­ka­m e­kai­ka­sya kā­lā­ṇo­r a­va­sthā­nā­d ra­tna­rā­śi­va­t <lb n="96,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 096,34</span>kā­lā­ṇa­vo '­saṃ­khyā­tāḥ svayaṃ va­rta­mā­nā­nā­m arthānāṃ ni­mi­tta­he­ta­va ity ā­ga­ma­vi­ru­ddhaṃ pakṣaṃ ca | na cāyam āgamo pra<span type="hard-break">- </span><pb n="097"/><lb n="97,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,01</span>māṇaṃ sa­rva­thā­py a­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tvā­d ā­tmā­di­pra­ti­pā­da­kā­ga­ma­va­t | tataḥ siddham a­sa­rva­ga­ta­dra­vya­tva­m ātmanaḥ kri­yā­va­ttvaṃ <lb n="97,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,02</span>sā­dha­ya­ty eva | kā­lā­ṇu­nā­nai­kāṃ­ti­ka­m iti cen na, ta­trā­sa­rva­ga­ta­dra­vya­tva­syā­bhā­vā­t | sa­rva­ga­ta­dra­vya­tva­pra­ti­ṣe­dhe hi <lb n="97,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,03</span>ta­tsa­dṛ­śe nyatra sa­kṛ­nnā­nā­de­śa­saṃ­baṃ­dhi­ni saṃ­pra­tya­yo na punar niraṃśe kālāṇau | 'nañ iva yuktam a­nya­sa­dṛ­śā­dhi­ka­ra­ṇe <lb n="97,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,04</span>tathā hy a­rtha­ga­ti­r iti va­ca­nā­t­, pra­sa­hya­pra­ti­ṣe­dhā­nā­śra­ya­ṇā­t | a­saṃ­khye­ya­bhā­gā­di­ṣu jī­vā­nā­m iti jīvāva<span type="hard-break">- </span><lb n="97,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,05</span>gāhasya nā­nā­lo­kā­kā­śa­pra­de­śa­va­rti­ta­yā va­kṣya­mā­ṇa­tvā­t | tathā ca ka­ti­pa­ya­pra­de­śa­vyā­pi­dra­vya­tvā­d iti hetvarthaḥ <lb n="97,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,06</span>pra­ti­ṣṭhi­taḥ | na ca kālāṇuḥ syā­dvā­di­nāṃ ka­ti­pa­ya­pra­de­śa­vyā­pi­dra­vyaṃ yatas tena hetor vya­bhi­cā­raḥ | kālād anyatve <lb n="97,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,07</span>sa­tya­sa­rva­ga­ta­dra­vya­tvā­d iti spaṣṭaṃ sā­dha­na­vya­bhi­cā­ri vācyam iti cen na kiṃcid a­ni­ṣṭa­m ī­dṛ­ga­rtha­sya hetor i­ṣṭa­tvā­t | <lb n="97,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,08</span>pareṣāṃ tu kālasya sa­rva­ga­ta­dra­vya­tve­nā­bhi­pre­ta­tvā­t tena vya­bhi­cā­ra­co­da­na­syā­saṃ­bha­vā­d vārtike tathā vi­śe­ṣa­ṇā­bhā­vaḥ | <lb n="97,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,09</span>evaṃ ca ni­ra­va­dyā­t sā­dha­nā­d ātmanaḥ kri­yā­va­ttva­si­ddheḥ kā­yā­di­kri­yā­rū­po '­syā­sra­vaḥ pra­si­ddhya­ty eva | kāyālaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="97,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,10</span>banāyā jī­va­pra­de­śa­pa­ri­spaṃ­da­na­kri­yā­yāḥ kā­yā­sra­va­tvā­d vā­gā­laṃ­ba­nā­yā vā­gā­śra­ya­tvā­n ma­no­va­rga­ṇā­laṃ­ba­nā­yā māna<span type="hard-break">- </span><lb n="97,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,11</span>sā­śra­ya­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_676"><l ana="bt" n="bt_1.4.46"><lb n="97,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.46</span>baṃdhaḥ puṃ­dha­rma­tāṃ dhatte dvi­ṣṭha­tvā­n na pra­dhā­na­ke | kevale '­saṃ­bha­vā­t tasya dharmo sau nā­va­dhā­rya­te || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l></lg><p n="a_677" rend="justify"><lb n="97,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,13</span>na hi pra­dhā­na­syai­va dharmo baṃdhaḥ saṃ­bha­va­ti tasya dvi­ṣṭha­tvā­d iti | jī­va­syā­pi dharmaḥ so va­dhā­rya­te sarvathā <lb n="97,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,14</span>pu­ru­ṣa­sya baṃ­dhā­bhā­ve baṃ­dha­pha­lā­nu­bha­va­nā­yo­gā­d baṃ­dha­va­t pra­kṛ­ti­saṃ­sa­rgā­d baṃ­dha­pha­lā­nu­bha­va­naṃ tasyeti cet, sa eva baṃdhavi<span type="hard-break">- </span><lb n="97,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,15</span>va­rtā­tmi­ka­yā prakṛtyā saṃsargaḥ pu­ru­ṣa­sya baṃdhaḥ | iti siddhaḥ ka­thaṃ­ci­t pu­ru­ṣa­dha­rmaḥ saṃ­sa­rga­sya dvi­ṣṭha­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_678"><l ana="bt" n="bt_1.4.47"><lb n="97,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.47</span>saṃvaro jī­va­dha­rmaḥ syāt kartṛstho ni­rja­rā­pi ca | mokṣaś ca ka­rma­dha­rmo pi karmastho baṃ­dha­va­nma­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.48"><lb n="97,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.48</span>dha­rmi­dha­rmā­tma­kaṃ tattvaṃ sa­pta­bhe­da­m i­tī­ri­ta­m | śraddheyaṃ jñeyam ādheyaṃ mu­mu­kṣo­r ni­ya­mā­d iha || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l></lg><p n="a_679" rend="justify"><lb n="97,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,18</span>jī­vā­jī­vau hi dharmiṇau ta­ddha­rmā­s tv ā­sra­vā­da­ya iti dha­rmi­dha­rmā­tma­kaṃ tattvaṃ sa­pta­vi­dha­m uktaṃ mu­mu­kṣo­r avaśyaṃ <lb n="97,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,19</span>śra­ddhe­ya­tvā­d vi­jñe­ya­tvā­d ā­dhye­ya­tvā­c ca sa­mya­gda­rśa­na­jñā­na­dhyā­na­vi­ṣa­ya­tvā­n ni­rvi­ṣa­ya­sa­mya­gda­rśa­nā­dya­nu­pa­pa­tte­s ta­dvi­ṣa­yāṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="97,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,20</span>syā­saṃ­bha­vā­t | saṃbhave ta­trai­vāṃ­ta­rbhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_680"><l ana="bt" n="bt_1.4.49"><lb n="97,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.49</span>na ca ta­ttvāṃ­ta­rā­bhā­va­s tattvam a­ṣṭa­ma­m ā­sa­je­t | sa­pta­ta­ttvā­sti­tā­rū­po hy eṣo '­nya­syā­pra­tī­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.50"><lb n="97,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.50</span>tattvaṃ sataś ca sadbhāvo 'sato '­sa­dbhā­va ity api | vastuny eva dvidhā vṛttir vya­va­hā­ra­sya vakṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.51"><lb n="97,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.51</span>yathā hi sati sattvena vedanaṃ siddham aṃjasā | tathā sa­daṃ­ta­re siddham a­sa­ttve­na pra­ve­da­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.52"><lb n="97,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.52</span>a­sa­drū­pa­pra­tī­ti­r hi nā­va­stu­vi­ṣa­yā kvacit | bhā­vāṃ­śa­vi­ṣa­ya­tvā­t syāt si­ta­tvā­di­pra­tī­ti­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.53"><lb n="97,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.53</span>bhāvāṃśo sa­tsa­dā­bhā­va­vi­śe­ṣa­ṇa­ta­ye­kṣa­ṇā­t | sa­rva­thā­bhā­va­ni­rmu­kta­syā­dṛ­ṣṭeḥ pā­ṭa­lā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l></lg><p n="a_681" rend="justify"><lb n="97,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,26</span>na hy abhāvaḥ sarvathā tucchaḥ pra­tya­kṣa­to '­nu­mā­na­to vā pra­tī­ya­te yato sya sarvadā bhā­va­vi­śe­ṣa­ṇa­ta­yā <lb n="97,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,27</span>da­rśa­na­m a­pra­si­ddhaṃ syāt ta­tpra­ti­ddhya­da­bhā­va­sya bhā­vāṃ­śa­tvaṃ sā­dha­ya­ti si­ta­tvā­di­va­t | tato na kvacid a­va­stu­ni <lb n="97,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,28</span>ka­sya­ci­d a­sa­ttva­pra­tī­ti­r vastuny eva ta­tpra­tī­te­s ta­ttvāṃ­ta­rā­bhā­va­sya sa­pta­ta­ttva­.­.­.­.­.­.­.­.­. siddher a­nya­ma­ta­tvā­saṃ­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="97,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 097,29</span>naiveti sa­rva­saṃ­gra­haḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_682"><l ana="bt" n="bt_1.4.54"><lb n="97,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.54</span>pra­mā­ṇā­da­ya eva syuḥ padārthāḥ ṣo­ḍa­śe­ti tu | bru­vā­ṇā­nāṃ na sarvasya saṃgraho vya­va­ti­ṣṭha­te || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.55"><lb n="97,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.55</span>ta­trā­na­dhya­va­sā­ya­sya vi­pa­ryā­sa­sya vā gateḥ | nā­syā­pra­mā­ṇa­rū­pa­sya pra­mā­ṇa­gra­ha­ṇā­d gatiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.56"><lb n="97,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.56</span>saṃ­śī­ti­va­tpra­me­yāṃ­ta­rbhā­ve ta­ttva­dva­yaṃ bhavet | saṃ­śa­yā­deḥ pṛ­tha­gbhā­ve pṛ­tha­gbhā­vo sya kiṃ tataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.57"><lb n="97,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.57</span>pra­mā­ṇa­vi­dhi­sā­ma­rthyā­d a­pra­mā­ṇa­ga­tau yadi | ta­trā­na­dhya­va­sā­yā­de­r aṃ­ta­rbhā­vo vi­ru­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">57</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.58"><lb n="97,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.58</span>saṃ­śa­ya­sva ta­dā­trai­va nāṃ­ta­rbhā­vaḥ kim iṣyate | pra­mā­ṇa­bhā­va­rū­pa­tvā­vi­śe­ṣā­t tasya sarvathā || <ref type="no-bt" rend="b">58</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.59"><pb n="098"/><lb n="98,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.59</span>pra­mā­ṇa­vṛ­tti­he­tu­tvā­t saṃ­śa­ya­ś cet pṛ­tha­kkṛ­taḥ | tata eva vi­dhī­ye­ta ji­jñā­sā­di­s tathā na kim || <ref type="no-bt" rend="b">59</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.60"><lb n="98,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.60</span>a­bhā­va­syā­vi­nā­bhā­va­saṃ­baṃ­dhā­de­r a­saṃ­gra­hā­t | pra­mā­ṇā­di­pa­dā­rthā­nā­m u­pa­de­śo na do­ṣa­ji­t || <ref type="no-bt" rend="b">60</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.61"><lb n="98,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.61</span>dra­vyā­di­ṣa­ṭpa­dā­rthā­nā­m u­pa­de­śo pi tādṛśaḥ | sa­rvā­rtha­saṃ­gra­hā­bhā­vā­d a­nā­pto­pa­jña­m ity ataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">61</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.62"><lb n="98,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.62</span>sūtre va­dhā­ra­ṇā­bhā­vā­c che­ṣā­rtha­syā­ni­rā­kṛ­tau | ta­ttve­nai­ke­na pa­ryā­pta­m u­pa­di­ṣṭe­na dhī­ma­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">62</ref> || </l></lg><p n="a_683" rend="justify"><lb n="98,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,05</span>pra­mā­ṇā­di­sū­tre dra­vyā­di­sū­tre vā­va­dhā­ra­ṇā­bhā­vā­d a­na­dhya­va­sā­ya­vi­pa­rya­ya­ji­jñā­sā­dya­vi­nā­bhā­va­vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya<span type="hard-break">- </span><lb n="98,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,06</span>bhā­va­prā­ga­bhā­vā­da­yaḥ saṃ­gṛ­hī­tā eveti sa­rva­saṃ­gra­he pramāṇaṃ tattvaṃ dravyaṃ tattvam iti co­pa­de­śaḥ ka­rta­vya­s ta­trā­na­va<span type="hard-break">- </span><lb n="98,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,07</span>dhā­ra­ṇā­d eva pra­me­yā­dī­nāṃ gu­ṇā­dī­nāṃ vā­na­dhya­va­sā­yā­di­va­tsaṃ­gra­ho­pa­pa­tte­r ity ā­ku­la­tvā­d a­nā­pta­mū­la evāyaṃ pra­mā­ṇā­dyu<span type="hard-break">- </span><lb n="98,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,08</span>padeśo dra­vyā­dyu­pa­de­śo vā pra­kṛ­tyā­dyu­pa­de­śa­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_684"><l ana="bt" n="bt_1.4.63"><lb n="98,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.63</span>nanv evaṃ sa­pta­ta­ttvā­rtha­va­ca­ne­nā­py a­saṃ­gra­hā­t | ra­tna­tra­ya­sya tadbādhye py a­yu­kta­m i­tī­ta­re || <ref type="no-bt" rend="b">63</ref> || </l></lg><p n="a_685" rend="justify"><lb n="98,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,10</span>na hi ra­tna­tra­yaṃ jī­vā­di­ṣv aṃ­ta­rbha­va­ty a­dra­vya­tvā­d ā­sra­vā­di­tvā­bhā­vā­c ca | tasya ta­ttvāṃ­ta­ra­tve kathaṃ saptaiva tattvāni <lb n="98,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,11</span>yato jī­vā­di­sū­tre­ṇa sa­rva­ta­ttvā­saṃ­gra­hā­t­, tad apy ayuktaṃ na bhaved iti kecit || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_686"><l ana="bt" n="bt_1.4.64"><lb n="98,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.64</span>ta­da­sa­tta­sya jī­vā­di­sva­bhā­va­tve­na ni­rṇa­yā­t | tathā pu­ṇyā­sra­va­tve­na saṃ­va­ra­tve­na vā sthiteḥ || <ref type="no-bt" rend="b">64</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.4.65"><lb n="98,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.4.65</span>jī­vā­jī­va­pra­bhe­dā­nā­m a­naṃ­ta­tve pi nānyatā | pra­si­ddhya­ty ā­sra­vā­di­bhya ity a­vyā­ptyā­dya­saṃ­bha­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">65</ref> || </l></lg><p n="a_687" rend="justify"><lb n="98,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,14</span>na hi jīvo dravyam eva paryāya eva vā yena ta­tpa­ryā­ya­vi­śe­ṣāḥ sa­mya­gda­rśa­nā­da­yaḥ ta­dgra­ha­ṇe­na na gṛ­hyaṃ­te­, <lb n="98,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,15</span>dra­vya­pa­ryā­yā­tma­ka­sya jī­va­tva­syā­bhi­pre­ta­tvā­t | tato nā­dra­vya­tve pi ra­tna­tra­ya­sya jīve ṃ­ta­rbhā­vā­bhā­vaḥ | ta­thā­sra­vā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="98,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,16</span>tvābhāvo py a­si­ddha­s tasya pu­ṇyā­sra­va­tve­na saṃ­va­ra­tve­na ca va­kṣya­mā­ṇa­tvā­t iti nā­sra­vā­di­ṣv a­naṃ­ta­rbhā­vaḥ | ye pi <lb n="98,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,17</span>ca jī­vā­jī­va­yo­r anaṃtāḥ pra­bhe­dā­s te pi jīvasya pu­ṇyā­ga­ma­sya hetavaḥ pā­pā­ga­ma­sya vā pu­ṇya­pā­pā­ga­ma­na­ni­ro­dhi­no <lb n="98,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,18</span>vā ta­dbaṃ­dha­ni­rja­ra­ṇa­he­ta­vo vā mo­kṣa­sva­bhā­vā vā, ga­tyaṃ­ta­rā­bhā­vā­t | iti nā­sra­vā­di­bhyo 'nyatāṃ labhyaṃte yenā<span type="hard-break">- </span><lb n="98,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,19</span>vyāptir a­ti­vyā­ptya­saṃ­bha­vau tu dū­ro­tsā­ri­tā­v eveti ni­ra­va­dyaṃ jī­vā­di­sa­pta­ta­ttva­pra­ti­pā­da­kaṃ sūtraṃ, tatas tadāpto<span type="hard-break">- </span><lb n="98,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,20</span>pajñam eva || </p><p n="a_688" rend="justify"><lb n="98,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,21</span>nanv ete jī­vā­da­yaḥ śa­bda­bra­hma­ṇo vivartāḥ śa­bda­bra­hmai­va nāma tattvaṃ nānyad iti kecit | teṣāṃ kalpanā<span type="hard-break">- </span><lb n="98,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,22</span>ro­pa­mā­tra­tvā­t | tasya ca sthā­pa­nā­mā­tra­m evety anye, teṣāṃ dra­vyāṃ­taḥ­pra­vi­ṣṭa­tvā­t | ta­dvya­ti­re­ke­ṇā­saṃ­bha­vā­t <lb n="98,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,23</span>dravyam evety eke | pa­ryā­ya­mā­tra­vya­ti­re­ke­ṇa sa­rva­syā­gha­ṭa­nā­d bhāva evety apare | ta­nni­rā­ka­ra­ṇā­ya lo­ka­sa­ma­ya­vya­va­hā­re­ṣv a<span type="hard-break">- </span><lb n="98,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,24</span>pra­kṛ­tā­pā­ka­ra­ṇā­ya pra­kṛ­ta­vyā­ka­ra­ṇā­ya ca saṃ­kṣe­pa­to ni­kṣe­pa­pra­si­ddhya­rtha­m idam ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_1.5 a_689" rend="justify"><lb n="98,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.5 </span>nā­ma­sthā­pa­nā­dra­vya­bhā­va­ta­s tannyāsaḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">5</ref> || </p><p n="a_690" rend="justify"><lb n="98,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,26</span>na nā­ma­mā­tra­tve­na sthā­pa­nā­mā­tra­tve­na dra­vya­mā­tra­tve­na bhā­va­mā­tra­tve­na vā saṃ­ka­ra­vya­ti­re­kā­bhyāṃ vā jīvā<span type="hard-break">- </span><lb n="98,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,27</span>dīnāṃ nikṣepa ity arthaḥ || tatra —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_691"><l ana="bt" n="bt_1.5.1"><lb n="98,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.1</span>saṃ­jñā­ka­rmā­na­pe­kṣyai­va ni­mi­ttāṃ­ta­ra­m iṣṭitaḥ | nā­mā­ne­ka­vi­dhaṃ lo­ka­vya­va­hā­rā­ya sū­tri­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_692" rend="justify"><lb n="98,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,29</span>na hi nāmno '­na­bhi­dhā­ne loke ta­dvya­va­hā­ra­sya pra­vṛ­tti­r ghaṭate yena tan na sūtryate | nāpi ta­de­ka­vi­dha­m eva <lb n="98,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,30</span>vi­śe­ṣa­to ne­ka­vi­dha­tve­na pratīteḥ | kiṃcid dhi pra­tī­ta­m e­ka­jī­va­nā­ma yathā ḍittha iti, kiṃcid a­ne­ka­jī­va­nā­ma <lb n="98,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,31</span>yathā yūtha iti, kiṃcid e­kā­jī­va­nā­ma yathā ghaṭa iti, kiṃcid a­ne­kā­jī­va­nā­ma yathā prāsāda iti | kiṃci<span type="hard-break">- </span><lb n="98,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,32</span>d e­ka­jī­vai­kā­jī­va­nā­ma yathā pra­tī­hā­ra iti, kiṃcid e­ka­jī­vā­ne­kā­jī­va­nā­ma yathā kāhāra iti, kiṃcid ekā<span type="hard-break">- </span><lb n="98,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,33</span>jī­vā­ne­ka­jī­va­nā­ma yathā maṃ­du­re­ti­, kiṃcid a­ne­ka­jī­vā­jī­va­nā­ma yathā na­ga­ra­m iti pra­ti­vi­ṣa­ya­m a­vāṃ­ta­ra­bhe­dā­d ba<span type="hard-break">- </span><lb n="98,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 098,34</span>hudhā bhidyate saṃ­vya­va­hā­rā­ya nāma loke | tac ca ni­mi­ttāṃ­ta­ra­m a­na­pe­kṣya saṃ­jñā­ka­ra­ṇaṃ vaktur icchātaḥ pra­va­rta­te || </p><p n="a_693" rend="justify"><pb n="099"/><lb n="99,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,01</span>kiṃ punar nāmno nimittaṃ kiṃ vā ni­mi­ttāṃ­ta­raṃ ? ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_694"><l ana="bt" n="bt_1.5.2"><lb n="99,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.2</span>nāmno vaktur a­bhi­prā­yo nimittaṃ kathitaṃ samam | tasmād anyat tu jā­tyā­di­ni­mi­ttāṃ­ta­ra­m iṣyate || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.3"><lb n="99,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.3</span>jā­ti­dvā­re­ṇa śabdo hi yo dra­vyā­di­ṣu vartate | jā­ti­he­tuḥ sa vijñeyo gauraś ca iti śa­bda­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.4"><lb n="99,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.4</span>jātāv eva tu yat saṃ­jñā­ka­rma tan nāma manyate | tasyām a­pa­ra­jā­tyā­di­ni­mi­ttā­nā­m a­bhā­va­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.5"><lb n="99,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.5</span>guṇe karmaṇi vā nāma saṃjñā karma ta­the­ṣya­te | gu­ṇa­ka­rmāṃ­ta­rā­bhā­vā­j jāter apy a­na­pe­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.6"><lb n="99,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.6</span>gu­ṇa­prā­dhā­nya­to vṛtto dravye gu­ṇa­ni­mi­tta­kaḥ | śuklaḥ pāṭala i­tyā­di­śa­bda­va­t saṃ­pra­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.7"><lb n="99,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.7</span>ka­rma­prā­dhā­nya­ta­s tatra ka­rma­he­tu­r ni­bu­dhya­te | carati plavate yadvat kaścid ity a­ti­ni­ści­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.8"><lb n="99,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.8</span>dra­vyāṃ­ta­ra­mu­khe tu syāt pravṛtto dra­vya­he­tu­kaḥ | śabdas ta­ddvi­vi­dha­s tajjñair ni­rā­ku­la­m u­dā­hṛ­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.9"><lb n="99,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.9</span>saṃ­yo­gi­dra­vya­śa­bdaḥ syāt kuṃ­ḍa­lī­tyā­di­śa­bda­va­t | sa­ma­vā­yi­dra­vya­śa­bdo vi­ṣā­ṇī­tyā­di­r āsthitaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.10"><lb n="99,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.10</span>kuṃ­ḍa­lī­tyā­da­yaḥ śabdā yadi saṃ­yo­ga­he­ta­vaḥ | vi­ṣā­ṇī­tyā­da­yaḥ kiṃ na sa­ma­vā­ya­ni­baṃ­dha­nāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.11"><lb n="99,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.11</span>tathā sati na śabdānāṃ vācyā jā­ti­gu­ṇa­kri­yāḥ | dra­vya­va­tsa­ma­vā­ye­na sva­saṃ­baṃ­dhi­ṣu va­rta­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.12"><lb n="99,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.12</span>yathā jā­tyā­da­yo dravye sa­ma­vā­ya­ba­lā­t sthitāḥ | śabdānāṃ vi­ṣa­ya­s tadvat dravyaṃ tatrāstu kiṃcana || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.13"><lb n="99,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.13</span>saṃ­yo­ga­ba­la­ta­ś caivaṃ va­rta­mā­naṃ ta­the­ṣya­tā­m | dra­vya­mā­tre tu saṃjñānaṃ nāmeti sphuṭam īkṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.14"><lb n="99,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.14</span>tena paṃ­ca­ta­yī vṛttiḥ śa­bdā­nā­m u­pa­va­rṇi­tā | śā­stra­kā­rai­r na bādhyeta nyā­ya­sā­ma­rthya­saṃ­ga­tā || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l></lg><p n="a_695" rend="justify"><lb n="99,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,15</span>vaktur vi­va­kṣā­yā­m eva śabdasya pra­vṛ­tti­s ta­tpra­vṛ­tteḥ saiva nimittaṃ na tu jā­ti­dra­vya­gu­ṇa­kri­yā­s ta­da­bhā­vā­t | <lb n="99,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,16</span>sva­la­kṣa­ṇe dhya­kṣa­ta­s ta­da­na­va­bhā­sa­nā­t­, anyathā sarvasya tā­va­tī­nāṃ buddhīnāṃ sa­kṛ­du­da­ya­pra­saṃ­gā­t | pra­tya­kṣa­pṛ­ṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="99,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,17</span>bhāvinyāṃ tu ka­lpa­nā­yā­m a­va­bhā­sa­mā­nā jā­tyā­da­yo yadi śabdasya vi­ṣa­yā­s tadā ka­lpa­nai­va tasya viṣaya iti <lb n="99,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,18</span>kecit | te py a­nā­lo­ci­ta­va­ca­nāḥ | pra­tī­ti­si­ddha­tvā­j jā­tyā­dī­nāṃ śa­bda­ni­mi­ttā­nāṃ vaktur a­bhi­prā­ya­ni­mi­ttāṃ­ta­ra­to<span type="hard-break">- </span><lb n="99,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,19</span>papatteḥ | sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mo hi jātiḥ pa­dā­rthā­nāṃ pra­tya­kṣa­taḥ pra­tī­ya­te vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mā­khya­vi­śe­ṣa­va­t | <lb n="99,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,20</span>piṃḍo yaṃ gaurayaṃ ca gaur iti pra­tya­yā­t khaṃḍo yaṃ muṃḍo yam iti pra­tya­ya­va­t | bhrāṃto yaṃ sā­dṛ­śya­pra­tya­yaḥ iti cet <lb n="99,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,21</span>vi­sa­dṛ­śa­pra­tya­yaḥ katham abhrāṃtaḥ ? so pi bhrāṃta eva sva­la­kṣa­ṇa­pra­tya­ya­syai­vā­bhrāṃ­ta­tvā­t tasya spa­ṣṭā­bha­tvā­d a­vi­saṃ­vā­da<span type="hard-break">- </span><lb n="99,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,22</span>katvāc ceti cet, nā­kṣa­ja­sya sā­dṛ­śyā­di­pra­tya­ya­sya spa­ṣṭā­bha­tvā­vi­śe­ṣā­d a­bhrāṃ­ta­tva­sya ni­rā­ka­rtu­m aśakteḥ | sādṛśya<span type="hard-break">- </span><lb n="99,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,23</span>vai­sa­dṛ­śya­vya­ti­re­ke­ṇa sva­la­kṣa­ṇa­sya jā­tu­ci­da­pra­ti­bhā­sa­nā­t | sa­dṛ­śe­ta­ra­pa­ri­ṇā­mā­tma­ka­syai­va sa­rva­do­pa­laṃ­bhā­t | <lb n="99,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,24</span>sarvato vyā­vṛ­ttā­naṃ­śa­kṣa­ṇi­ka­sva­la­kṣa­ṇa­sya pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­ta­yā ni­rā­ka­ri­ṣya­mā­ṇa­tvā­t | sa­vi­ka­lpa­pra­tya­kṣe sadṛśa<span type="hard-break">- </span><lb n="99,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,25</span>pa­ri­ṇā­ma­sya spaṣṭam a­va­bhā­sa­nā­t sarvathā bā­dha­kā­bhā­vā­t | vṛ­tti­vi­ka­lpā­di­dū­ṣa­ṇa­syā­trā­na­va­tā­rā­t | na hi <lb n="99,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,26</span>sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mo vi­śe­ṣe­bhyo tyaṃtaṃ bhinno nāpy abhinno yena bhe­dā­bhe­dai­kāṃ­ta­do­ṣo­pa­pā­taḥ | ka­thaṃ­ci­d bhe­dā­bhe­dā­t | <lb n="99,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,27</span>na ca teṣu tasya ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmyā­d anyā vṛttir e­ka­de­śe­na sa­rvā­tma­nā vā yataḥ sā­va­ya­va­ttvaṃ sā­dṛ­śya­pa­ri­ṇā­ma­sya <lb n="99,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,28</span>vya­ktyaṃ­ta­rā vṛttir vā syāt | na cāsya sa­rva­ga­ta­tvaṃ yena ka­rkā­di­ṣu go­tvā­di­pra­tya­ya­sāṃ­ka­ryaṃ­, nāpi sva­vya­kti­ṣu <lb n="99,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,29</span>sarvāsv eka eva ye­no­tpi­tsu vyaktau pū­rvā­dhā­ra­sya tyā­ge­nā­ga­ma­ne tasya niḥ­sā­mā­nya­tvaṃ ta­da­tyā­ge­nā­ga­tau sā­va­ya­va­tvaṃ <lb n="99,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,30</span>prāg eva taddeśe stitve sva­pna­pra­tya­ya­he­tu­tvaṃ pra­sa­jya­te­, vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­me­ne­va sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­me­nā­krāṃ­tā­yā evotpi<span type="hard-break">- </span><lb n="99,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,31</span>tsuvyakteḥ sva­kā­ra­ṇā­d utpatteḥ | katham evaṃ nityā jātir u­tpa­tti­ma­dvya­kti­va­d iti cet, dra­vyā­rthā­de­śā­d iti brūmaḥ | <lb n="99,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,32</span>vyaktir api tathā nityā syād iti cet na kiṃcid a­ni­ṣṭaṃ­, pa­ryā­yā­rthā­de­śā­d eva vi­śe­ṣa­pa­ryā­ya­sya sāmānya<span type="hard-break">- </span><lb n="99,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,33</span>pa­ryā­ya­sya vā ni­tya­tvo­pa­ga­mā­t | no­tpa­tti­ma­tsā­mā­nya­m u­tpi­tsu­vya­kteḥ pūrvaṃ vya­ktyaṃ­ta­re ta­tpra­tya­yā­d iti cet | <lb n="99,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,34</span>tata eva viśeṣo py u­tpa­tti­mā­n mā bhūt | pūrvo viśeṣaḥ sva­pra­tya­ya­he­tu­r anya e­vo­tpi­tsu­vi­śe­ṣā­d iti cet, pūrva<span type="hard-break">- </span><lb n="99,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 099,35</span>vya­kti­sā­mā­nya­m apy anyad astu | tarhi sāmānyaṃ sa­mā­na­pra­tya­ya­vi­ṣa­yo na syāt vya­ktyā­tma­ka­tvā­d vya­kti­svā­tma­va­d iti <pb n="100"/><lb n="100,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,01</span>cet na, sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­sya vyakteḥ ka­thaṃ­ci­d bhe­da­pra­tī­teḥ | pra­tha­ma­m e­ka­vya­ktā­v api sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­maḥ sa­mā­na­pra­tya­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="100,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,02</span>viṣayaḥ syād iti cet na, a­ne­ka­vya­kti­ga­ta­syai­vā­ne­ka­sya sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­sya sa­mā­na­pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­ta­yā pratīteḥ <lb n="100,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,03</span>vi­śe­ṣa­pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­ta­yā vai­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­va­t | nanu ca pra­ti­vya­kti­bhi­nno yadi sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­maḥ paraṃ sadṛśa<span type="hard-break">- </span><lb n="100,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,04</span>pa­ri­ṇā­ma­m apekṣya sa­mā­na­pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­s tadā vyaktir eva parāṃ vyaktim apekṣya tathāstu vi­śe­ṣā­bhā­vā­d alaṃ sadṛśa<span type="hard-break">- </span><lb n="100,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,05</span>pa­ri­ṇā­ma­ka­lpa­na­ye­ti cet na, vi­sa­dṛ­śa­vya­kte­r api vya­ktyaṃ­ta­rā­pe­kṣa­yā sa­mā­na­pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­tva­pra­saṃ­gā­t | tathā <lb n="100,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,06</span>ca da­dhi­ka­ra­bhā­da­yo pi samānā iti pra­tī­ye­ra­n | nanu caikasyāṃ govyaktau gotvaṃ sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mo govyaktyaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="100,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,07</span>ta­ra­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­m apekṣya yathā sa­mā­na­pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­s tathā sa­ttvā­di­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­maṃ ka­rkā­di­vya­kti­ga­ta­m apekṣya <lb n="100,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,08</span>sa tathāstu bhe­dā­vi­śe­ṣā­t ta­da­vi­śe­ṣe pi śaktiḥ tādṛśī tasya tayā kiṃcid eva sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­maṃ sa­nni­dhā­ya tathā <lb n="100,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,09</span>na sarvam iti ni­ya­ma­ka­lpa­nā­yāṃ da­dhi­vya­kti­r api da­dhi­vya­ktyaṃ­ta­rā­pe­kṣya da­dhi­tva­pra­tya­ya­tā­m iyartu tā­dṛ­śa­śa­kti<span type="hard-break">- </span><lb n="100,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,10</span>saṃ­dhā­nā­t ka­ra­bhā­dī­n apekṣya mātmeya iti cet sā tarhi śaktir vyaktīnāṃ kā­sāṃ­ci­d eva sa­mā­na­pra­tya­ya­tva­he­tu­r yady ekā <lb n="100,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,11</span>tadā jātir e­vai­ka­sā­dṛ­śya­va­t | tad uktaṃ jā­ti­vā­di­nā | "­a­bhe­da­rū­paṃ sā­dṛ­śya­m ā­tma­bhū­tā­ś ca śaktayaḥ | jāti<span type="hard-break">- </span><lb n="100,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,12</span>pa­ryā­ya­śa­bda­tva­m eṣām a­bhyu­pa­va­rṇya­te­" iti | atha śaktir api tāsāṃ bhinnā saiva sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma iti nā­ma­mā­traṃ <lb n="100,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,13</span>bhidyate kathaṃ ni­ya­ta­vya­ktyā­śra­yāḥ kecid eva sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­māḥ sa­mā­na­pra­tya­ya­vi­ṣa­yā iti cet, śaktayaḥ kathaṃ <lb n="100,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,14</span>kāścid eva ni­ya­ta­vya­ktyā­śra­yāḥ sa­mā­na­pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­tva­he­ta­va ? iti samaḥ pa­rya­nu­yo­gaḥ | śaktayaḥ svā­tma­bhū­tā <lb n="100,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,15</span>eva vyaktīnāṃ sva­kā­ra­ṇā­t ta­tho­pa­jā­tā iti cet sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mā­s tathaiva saṃtu | nanu ca yathā vyaktayaḥ <lb n="100,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,16</span>samānā etā iti pra­tya­ya­s ta­tsa­mā­na­pa­ri­ṇā­ma­vi­ṣa­ya­s tathā sa­mā­na­pa­ri­ṇā­mā ete iti tatra sa­mā­na­pra­tya­yo pi <lb n="100,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,17</span>ta­da­pa­ra­sa­mā­na­pa­ri­ṇā­ma­he­tu­r astu | tathā cā­na­va­sthā­naṃ | yadi punaḥ sa­mā­na­pa­ri­ṇā­me­ṣu sva­sa­mā­na­pa­ri­ṇā­mā­bhā­ve pi <lb n="100,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,18</span>sa­mā­na­pra­tya­ya­s tadā khaṃ­ḍā­di­vya­kti­ṣu kiṃ sa­mā­na­pa­ri­ṇā­ma­ka­lpa­na­yā | ni­tyai­ka­vyā­pi­sā­mā­nya­va­tta­da­nu­pa­pa­tte­r iti <lb n="100,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,19</span>cet katham i­dā­nī­m arthānāṃ vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mā vi­śe­ṣa­pra­tya­ya­vi­ṣa­yāḥ ? sva­vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­māṃ­ta­re­bhya iti <lb n="100,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,20</span>ced a­na­va­sthā­naṃ | svata eveti cet sarvatra vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ka­lpa­nā­na­rtha­kyaṃ | sva­kā­ra­ṇā­d u­pa­jā­tāḥ sarve rthā vi­sa­dṛ­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="100,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,21</span>pra­tya­ya­vi­ṣa­yāḥ sva­bhā­va­ta eveti cet, sa­mā­na­pra­tya­ya­vi­ṣa­yā­s te sva­bhā­va­taḥ sva­kā­ra­ṇā­d u­pa­jā­ya­mā­nāḥ kiṃ <lb n="100,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,22</span>nā­nu­ma­nyaṃ­te tathā pra­tī­tya­pa­lā­pe pha­lā­bhā­vā­t | kevalaṃ sva­sva­bhā­vo vi­śe­ṣa­pra­tya­ya­vi­ṣa­yo rthānāṃ vi­sa­dṛ­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="100,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,23</span>pa­ri­ṇā­maḥ­, sa­mā­na­pra­tya­ya­vi­ṣa­yaḥ sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma iti vya­pa­di­śya­te na punar a­vya­pa­de­śyaḥ | sāmarthye vā tattā<span type="hard-break">- </span><lb n="100,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,24</span>dṛśam iti paryaṃte vya­va­sthā­pa­yi­tuṃ yuktaṃ, tato lo­ka­yā­trā­yāḥ pra­vṛ­ttya­nu­pa­pa­tteḥ | saṃ­ni­ve­śa­vi­śe­ṣa­s ta­tpra­tya­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="100,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,25</span>viṣayo vya­pa­di­śya­ta iti cet, sa kathaṃ pa­ri­mi­tā­sv eva vyaktiṣu na pu­na­ra­nyā­su syāt | sva­he­tu­va­śā­d iti <lb n="100,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,26</span>cet sa eva hetus ta­tpra­tya­ya­vi­ṣa­yo stu kiṃ saṃ­ni­ve­śe­na­, so pi hetuḥ kutaḥ pa­ri­mi­tā­sv eva vyaktiṣu syād iti <lb n="100,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,27</span>samānaḥ pa­rya­nu­yo­gaḥ | sva­he­to­r iti cet so pi kuta ity a­ni­ṣṭā­naṃ paryaṃte nityo hetur u­pe­ya­te | a­na­va­sthā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="100,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,28</span>pa­ri­ha­ra­ṇa­sa­ma­rtha iti cet pra­tha­ma­ta eva so bhyu­pe­ya­tāṃ saṃ­ni­ve­śa­vi­śe­ṣa­pra­sa­vā­ya | so pi kutaḥ pa­ri­mi­tā­sv eva <lb n="100,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,29</span>vyaktiṣu saṃ­ni­ve­śa­vi­śe­ṣaṃ prasūte na punar anyāsv iti vācyaṃ | sva­bhā­vā­t tā­dṛ­śā­t sā­ma­rthyā­d vā vya­pa­de­śyā­d iti <lb n="100,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,30</span>cet tarhi tena vā­ggo­ca­rā­tī­te­na sva­bhā­ve­na sā­ma­rthye­na vā va­ca­na­mā­rgā­va­tā­ri­va­stu­ni­baṃ­dha­nā lo­ka­yā­trā <lb n="100,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,31</span>pra­va­rta­ta iti | sa­ma­bhya­dhā­yi bha­rtṛ­ha­ri­ṇā | "­sva­bhā­vo vya­pa­de­śyo vā sāmarthyaṃ vā­va­ti­ṣṭha­te | sa­rva­syāṃ­te <lb n="100,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,32</span>yatas tasmād vya­va­hā­ro na ka­lpa­te­" iti | tasmād vā­ggo­ca­ra­va­stu­ni­baṃ­dha­naṃ lo­ka­vya­va­hā­ra­m a­nu­ru­dhya­mā­nai­r vya­pa­de­śyai­va <lb n="100,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,33</span>jātiḥ sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­la­kṣa­ṇā sphuṭam e­ṣi­ta­vyā | ta­tsā­dhya­sya kāryasya ta­da­dhi­ka­ra­ṇe­na sā­dha­yi­tu­m aśakteḥ | <lb n="100,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,34</span>puruṣe daṃḍīti pra­tya­ya­va­ddaṃ­ḍa­saṃ­baṃ­dhe­na sādhyasya ta­da­dhi­ka­ra­ṇe­na pu­ru­ṣa­mā­tre­ṇa vā sā­dha­yiṃ­tu­m a­śa­kya­tvā­t | daṃ­ḍo­pā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="100,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 100,35</span>tsayā daṃ­ḍī­ti­pra­tya­yaḥ sādhyate iti cā­yu­ktaṃ­, tato daṃ­ḍo­pā­di­tsā­vā­n iti pra­tya­ya­sya prasūteḥ | anyathā <pb n="101"/><lb n="101,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,01</span>syā­pī­cchā­kā­ra­ṇaiḥ saṃ­sta­vo­pa­kā­ra­gu­ṇa­da­rśa­nā­di­bhiḥ sā­dhya­tva­pra­saṃ­gā­t | tataḥ sarvasya svā­nu­rū­pa­pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­tvaṃ <lb n="101,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,02</span>vastuno bhi­pre­ya­tā sa­mā­na­pa­ri­ṇā­ma­syai­va sa­mā­na­pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­tva­m a­bhi­pre­ta­vyaṃ | e­ka­tva­sva­bhā­va­sya sā­mā­nya­syai­ka­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="101,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,03</span>pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­tva­pra­saṃ­gā­t | sa evāyaṃ gaur ity e­ka­tva­pra­tya­ya eveti cet na, ta­syo­pa­ca­ri­ta­tvā­t | sa iva sa <lb n="101,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,04</span>iti ta­tsa­mā­ne ta­de­ka­tvo­pa­cā­rā­t sa gaur ayam api gaur iti sa­mā­na­pra­tya­ya­sya sa­ka­la­ja­na­sā­kṣi­ka­syā­skha­la­drū­pa­ta­thā<span type="hard-break">- </span><lb n="101,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,05</span>nu­pa­ca­ri­ta­tva­si­ddheḥ | kaścid āha | daṃ­ḍī­tyā­di­pra­tya­yaḥ pa­ri­cchi­dya­mā­na­daṃ­ḍa­saṃ­baṃ­dhā­di­vi­ṣa­ya­ta­yā nā­rthāṃ­ta­ra­vi­ṣa­yaḥ <lb n="101,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,06</span>ka­lpa­yi­tuṃ śakyaḥ sa­mā­na­pra­tya­ya­s tu pa­ri­cchi­dya­mā­na­vya­kti­vi­ṣa­ya­tvā­bhā­vā­d a­rthāṃ­ta­ra­vi­ṣa­ya­s tac cā­rthāṃ­ta­raṃ sāmānyaṃ <lb n="101,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,07</span>pra­tya­kṣa­taḥ pa­ri­cche­dya­m anyathā tasya ya­tno­pa­ne­ya­pra­tya­ya­tvā­gha­ṭa­nā­t nī­lā­di­va­d iti | tad asat | sā­mā­nya­sya <lb n="101,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,08</span>vi­śe­ṣa­va­tpra­tya­kṣa­tve pi ya­tno­pa­nī­ya­mā­na­pra­tya­ya­tvā­vi­ro­dhā­t | pra­mā­ṇa­saṃ­pla­va­syai­ka­trā­rthe vya­va­sthā­pa­nā­t sā­mā­nya­m eva <lb n="101,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,09</span>pa­ri­cchi­dya­mā­na­sva­rū­paṃ na vi­śe­ṣā­s teṣāṃ vyā­vṛ­tti­pra­tya­yā­nu­me­ya­tvā­d iti vadato pi ni­ṣe­ddhu­m aśakteḥ | na hi <lb n="101,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,10</span>va­stu­sva­rū­pa­m eva vyā­va­rta­mā­nā­kā­ra­pra­tya­ya­sya ni­baṃ­dha­naṃ api tu ta­tsaṃ­sa­rgi­ṇo rthās te ca bhe­da­he­ta­vo yadā sakalā<span type="hard-break">- </span><lb n="101,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,11</span>sti­ra­yaṃ­te tadā sadvastu padārtha iti vā ni­ru­pā­dhi­sā­mā­nya­pra­tya­yaḥ pra­sū­te­, yadā tu gu­ṇa­ka­rma­bhyāṃ bhe­da­he­ta­vo <lb n="101,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,12</span>a­ti­ro­bhū­tāḥ śeṣās ti­ro­dhī­yaṃ­te tadā dravyam iti buddhir evam a­vāṃ­ta­ra­sā­mā­nye­ṣv a­śe­ṣe­ṣv api buddhayaḥ pra­va­rtaṃ­te bheda<span type="hard-break">- </span><lb n="101,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,13</span>hetūnāṃ pu­na­rā­vi­rbhū­tā­nāṃ vastunā saṃsarge tatra vi­śe­ṣa­pra­tya­yaḥ | tathā ca sā­mā­nya­m eva va­stu­sva­rū­paṃ vi­śe­ṣā­s tū<span type="hard-break">- </span><lb n="101,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,14</span>pā­dhi­ba­lā­va­laṃ­bi­na iti ma­tāṃ­ta­ra­m u­pa­ti­ṣṭhe­ta | va­stu­vi­śe­ṣā no­pā­dhi­kā ya­tno­pa­ne­ya­pra­tya­ya­tvā­bhā­vā­t svayaṃ <lb n="101,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,15</span>pra­tī­ya­mā­na­tvā­d iti cet tata eva sā­mā­nya­m au­pā­dhi­kaṃ mā bhūt | sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­yo­r va­stu­sva­bhā­va­tve sa­rva­tro­bha<span type="hard-break">- </span><lb n="101,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,16</span>ya­pra­tya­ya­pra­sa­kti­r iti cet kiṃ punas tayor e­ka­ta­ra­pra­tya­ya eva kvacid asti | da­rśa­na­kā­le sā­mā­nya­pra­tya­ya­syā­bhā­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="101,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,17</span>d vi­śe­ṣa­pra­tya­ya e­vā­stī­ti cet na, tadāpi sa­ddra­vya­tvā­di­sā­mā­nya­pra­tya­ya­sya sa­dbhā­vā­d u­bha­ya­pra­tya­ya­si­ddheḥ | prathama<span type="hard-break">- </span><lb n="101,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,18</span>m ekāṃ gāṃ paśyann api hi sa­dā­di­nā sādṛśyaṃ ta­trā­rthāṃ­ta­re­ṇa vya­va­sya­ty eva anyathā ta­da­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | pra­tha­ma­m ava<span type="hard-break">- </span><lb n="101,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,19</span>grahe sā­mā­nya­syai­va pra­ti­bhā­sa­nā­n no­bha­ya­pra­tya­yaḥ sa­rva­tre­ti cā­yu­ktaṃ­, va­rṇa­saṃ­sthā­nā­di­sa­mā­na­pa­ri­ṇā­mā­tma­no vastu<span type="hard-break">- </span><lb n="101,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,20</span>no '­rthāṃ­ta­rā­d vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mā­tma­na­ś cā­va­gra­he pra­ti­bhā­sa­nā­t | kvacid u­bha­ya­pra­tya­yā­sa­ttve pi vā na vastunaḥ sāmānya<span type="hard-break">- </span><lb n="101,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,21</span>vi­śe­ṣā­tma­ka­tva­vi­ro­dhaḥ­, pra­ti­pu­ru­ṣaṃ kṣa­yo­pa­śa­ma­vi­śe­ṣā­pe­kṣa­yā pra­tya­ya­syā­vi­rbhā­vā­t | yathā va­stu­sva­bhā­vaṃ pratya<span type="hard-break">- </span><lb n="101,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,22</span>yotpattau ka­sya­ci­d a­nā­dyaṃ­ta­va­stu­pra­tya­ya­pra­saṃ­gā­t parasya sva­rga­prā­pa­ṇa­śa­ktyā­di­ni­rṇa­yā­nu­ṣaṃ­gā­t | tato viśeṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="101,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,23</span>pra­tya­yā­d vi­śe­ṣa­m u­ra­rī­ku­rva­tā sa­mā­na­pra­tya­yā­t sā­mā­nya­m u­ra­rī­ka­rta­vya­m iti pra­tī­ti­pra­si­ddhā jātir ni­mi­ttāṃ­ta­raṃ tathā <lb n="101,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,24</span>dravyaṃ va­kṣya­mā­ṇaṃ guṇāḥ kriyā ca pra­tī­ti­si­ddhe­ti na ta­nni­mi­ttāṃ­ta­ra­tva­m asiddhaṃ va­ktra­bhi­prā­yā­t yena kalpanā<span type="hard-break">- </span><lb n="101,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,25</span>ro­pi­tā­nā­m eva jā­tyā­dī­nāṃ śabdair a­bhi­dhā­nā­t ka­lpa­nai­va śabdānāṃ viṣayaḥ syāt, paṃ­ca­ta­yī vā śabdānāṃ pra­vṛ­tti­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="101,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,26</span>bādhitā na bhavet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_696"><l ana="bt" n="bt_1.5.15"><lb n="101,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.15</span>jātiḥ sarvasya śabdasya padārtho nitya ity asan | vya­kti­saṃ­pra­tya­yā­bhā­va­pra­saṃ­gā­d dhvanitaḥ sadā || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l></lg><p n="a_697" rend="justify"><lb n="101,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,28</span>kaścid āha | jātir eva sarvasya śa­bda­syā­rthaḥ sa­rva­dā­nu­vṛ­tti­pra­tya­ya­pa­ri­cche­dye va­stu­sva­bhā­ve śā­bda­vya­va­hā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="101,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,29</span>da­rśa­nā­t | yathaiva hi gor iti śa­bdo­nu­vṛ­tti­pra­tya­ya­vi­ṣa­ye gotve pra­va­rta­te iti jātis tathā śu­kla­śa­bda­s ta­thā­vi­dhe <lb n="101,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,30</span>śuklatve pra­va­rta­mā­no na gu­ṇa­śa­bdaḥ | ca­ra­ti­śa­bda­ś ca­ra­ṇa­sā­mā­nye pravṛtto na kri­yā­śa­bdaḥ­, vi­ṣā­ṇī­ti śabdo pi <lb n="101,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,31</span>vi­ṣā­ṇi­tva­sā­mā­nye vṛ­tti­mā­tra­sa­ma­vā­yi­dra­vya­śa­bdaḥ­, daṃḍīti śabdaś ca daṃ­ḍi­tva­sā­mā­nye vṛttim u­pa­ga­ccha­n na saṃyogi<span type="hard-break">- </span><lb n="101,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,32</span>dra­vya­śa­bdaḥ­, ḍi­ttha­śa­bdo pi bā­la­ku­mā­ra­yu­va­m a­dhya­stha­vi­ra­ḍi­tthā­va­sthā­su pra­tī­ya­mā­ne ḍi­ttha­tva­sā­mā­nye pra­va­rta­mā­no <lb n="101,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,33</span>na ya­dṛ­cchā­śa­bdaḥ | kathaṃ jā­ti­śa­bdo jā­ti­vi­ṣa­yaḥ syāj jātau jā­tyaṃ­ta­ra­syā­bhā­vā­d a­nya­thā­na­va­sthā­nu­ṣaṃ­gā­d iti <lb n="101,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,34</span>ca na codyaṃ, jātiṣv api jā­tyaṃ­ta­ra­syo­pa­ga­mā­j jā­tī­nā­m ā­naṃ­tyā­t | ya­thā­kāṃ­kṣā­kṣa­yaṃ vya­va­hā­ra­pa­ri­sa­mā­pte­r anava<span type="hard-break">- </span><lb n="101,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 101,35</span>sthā­nā­saṃ­bha­vā­t | kālo di­gā­kā­śa­m iti śabdāḥ kathaṃ jā­ti­vi­ṣa­yāḥ kā­lā­di­ṣu jāter a­saṃ­bha­vā­t teṣām eka<span type="hard-break">- </span><pb n="102"/><lb n="102,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,01</span>dra­vya­tvā­d ity api na śaṃ­ka­nī­yaṃ­, kā­la­śa­bda­sya tru­ṭi­la­vā­di­kā­la­bhe­de­ṣv a­nu­syū­ta­pra­tya­yā­va­cche­dye kā­la­tva­sā­mā­nye <lb n="102,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,02</span>pra­va­rta­nā­t | pū­rvā­pa­rā­di­di­gbhe­de­ṣv a­nva­ya­jñā­na­ga­mye di­ktva­sā­mā­nye di­kcha­bda­sya pravṛtteḥ | pā­ṭa­li­pu­tra­ci­tra­kū­ṭā­dyā<span type="hard-break">- </span><lb n="102,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,03</span>kā­śa­bhe­de­ṣv a­nu­syū­ta­pra­tī­ti­go­ca­re cā­kā­śa­sā­mā­nye pra­va­rta­mā­na­syā­kā­śa­śa­bda­sya saṃ­pra­tya­yā­j jā­ti­śa­bda­tvo­pa­pa­tteḥ | <lb n="102,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,04</span>kā­lā­dī­nā­m u­pa­cā­ri­tā eva bhedā na pa­ra­mā­rtha­saṃ­ta iti da­rśa­ne­na ta­jjā­ti­r apy u­pa­ca­ri­tā teṣv astu | tathā ca <lb n="102,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,05</span>u­pa­ca­ri­ta­jā­ti­śa­bdāḥ kā­lā­da­ya iti na vya­kti­śa­bdāḥ | katham a­ta­ttva­śa­bdo jātau pra­va­rta­ta iti na nopā<span type="hard-break">- </span><lb n="102,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,06</span>laṃbhaḥ ta­ttva­sā­mā­nya­syai­va vi­cā­ri­ta­syā­ta­ttva­śa­bde­nā­bhi­dhā­nā­t | tad uktaṃ | "na ta­ttvā­ta­ttva­yo­r bheda iti vṛddhebhya <lb n="102,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,07</span>āgamaḥ | a­ta­ttva­m iti manyaṃte tattvam e­vā­vi­bhā­vi­ta­m || " iti | etena prā­ga­bhā­vā­di­śa­bdā­nāṃ bhā­va­sā­mā­nye <lb n="102,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,08</span>vṛttir uktā, prā­ga­bhā­vā­dī­nāṃ bhā­va­sva­bhā­va­tvā­d anyathā ni­ru­pā­khya­tvā­pa­tte­r iti | tad e­ta­da­sa­tya­m | sarvadā jāti<span type="hard-break">- </span><lb n="102,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,09</span>śabdād vya­kti­saṃ­pra­tya­ya­syā­bhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­t | tathā cā­rthā­kri­yā­rthi­naḥ pra­ti­pa­ttṝ­n prati śa­bda­pra­yo­go narthakaḥ syāt | <lb n="102,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,10</span>tataḥ pra­tī­ya­mā­na­yā jā­tyā­bhi­pre­tā­rtha­sya vā­ha­do­hā­de­r a­saṃ­pā­da­nā­t | sva­vi­ṣa­ya­jñā­na­mā­trā­rthā­kri­yā­yāḥ saṃpāda<span type="hard-break">- </span><lb n="102,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,11</span>nād adoṣa iti cen na, ta­dvi­jñā­na­mā­tre­ṇa vya­va­hā­ri­ṇaḥ pra­yo­ja­nā­bhā­vā­t | na śa­bda­jā­tau la­kṣi­tā­yā­m a­rtha­kri­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="102,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,12</span>rthināṃ vyaktau pra­vṛ­tti­r u­tpa­dya­te ati pra­saṃ­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_698"><l ana="bt" n="bt_1.5.16"><lb n="102,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.16</span>śabdena lakṣitā jātir vyaktīr la­kṣa­ya­ti svakāḥ | saṃ­baṃ­dhā­d ity api vyaktam a­śa­bdā­rtha­jña­te­hi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.17"><lb n="102,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.17</span>tathā hy a­nu­mi­te­r artho vyaktir jātiḥ punar dhvaneḥ | kvā­nya­thā­kṣā­rtha­tā­bā­dhā śa­bdā­rtha­syā­pi sidhyatu || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.18"><lb n="102,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.18</span>a­kṣe­ṇā­nu­ga­taḥ śabdo jātiṃ pra­tyā­pa­ye­d iha | saṃ­baṃ­dhā­t sāpi niḥśeṣā sva­vya­ktī­r iti tannayaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l></lg><p n="a_699" rend="justify"><lb n="102,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,16</span>dra­vya­tva­jā­tiḥ śabdena lakṣitā dravyaṃ la­kṣa­ya­ti tatra tasyāḥ sa­ma­vā­yā­t | gu­ṇa­tva­jā­ti rguṇaṃ ka­rma­tva­jā­tiḥ <lb n="102,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,17</span>karma | tata eva dravyaṃ tu sa­ma­ve­ta­sa­ma­vā­yā­t pra­tyā­pa­ya­ti | vi­va­kṣā­sā­mā­nyaṃ tu śabdāt pratītaṃ vi­va­kṣi­tā­rthaṃ <lb n="102,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,18</span>saṃ­yu­kta­sa­ma­vā­yā­de­r ity etad a­śa­bdā­rtha­jña­tā­yā eva vi­jṛṃ­bhi­taṃ | dra­vya­gu­ṇa­ka­rma­ṇāṃ vi­va­kṣi­tā­rthā­nāṃ caivam a­nu­me­yā­nāṃ <lb n="102,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,19</span>śa­bdāṃ­rtha­tvā­bhi­dhā­nā­t | śabdāt pa­raṃ­pa­ra­yā teṣāṃ pra­tī­ya­mā­na­tvā­t śa­bdā­rtha­tve katham a­kṣā­rtha­tā na syād akṣāt paraṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="102,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,20</span>parāyāḥ pra­tī­ya­mā­na­tvā­t | śabdo hi śro­tre­ṇā­va­ga­to jātiṃ pratyāyaḥ yati sāpi sva­vya­ktī­r iti sarvaḥ śabdārtho <lb n="102,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,21</span>'kṣārtha eva | ta­thā­nu­mā­nā­rthāḥ ka­ra­ṇe­na pra­tī­tā­l liṃgāl liṃgini jñā­no­tpa­tteḥ | e­te­nā­rthā­pa­ttyā­di­pa­ri­cche­dya­syā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="102,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,22</span>syā­kṣā­rtha­tā­pra­sa­kti­r vyā­khyā­tā­, pā­raṃ­pa­rye­ṇā­kṣā­t pa­ri­cchi­dya­mā­na­tvā­vi­śe­ṣā­d ity akṣārtha eva śabdo nirbādhaḥ syān na <lb n="102,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,23</span>śa­bdā­dya­rthaḥ sā­mā­nya­śa­bdā­rtha­vā­di­no na caivaṃ prasiddhaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_700"><l ana="bt" n="bt_1.5.19"><lb n="102,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.19</span>yady a­spa­ṣṭā­va­bhā­si­tvā­c chabdārthaḥ ka­śca­ne­ṣya­te | liṃgārtho pi tadā prāptaḥ śabdārtho nānyathā sthitiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l></lg><p n="a_701" rend="justify"><lb n="102,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,25</span>śabdāt pratītā jātir jātyā vā lakṣitā vyaktiḥ śabdārtha e­vā­spa­ṣṭā­va­bhā­si­tvā­d ity a­yu­ktaṃ­, liṃ­gā­rthe­na <lb n="102,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,26</span>vya­bhi­cā­rā­t | tasyāpi pa­kṣī­ka­ra­ṇe liṃ­gā­rtha­yoḥ sthi­tya­yo­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_702"><l ana="bt" n="bt_1.5.20"><lb n="102,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.20</span>yatra śabdāt pratītiḥ syāt so rthaḥ śabdasya cen nanu | vyakteḥ śa­bdā­rtha­tā na syād evaṃ liṃgāt pra­tī­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l></lg><p n="a_703" rend="justify"><lb n="102,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,28</span>śabdād eva pra­tī­ya­mā­naṃ śa­bdā­rtha­m a­bhi­pre­tya śa­bda­la­kṣi­tā­t sā­mā­nyā­l liṃgāt pra­tī­ya­mā­nāṃ vyaktiṃ śabdārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="102,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,29</span>m ā­ca­kṣa­ṇaḥ kathaṃ svasthaḥ, pa­raṃ­pa­ra­yā śabdāt pra­tī­ya­mā­na­ttvā­t tasyāḥ śa­bdā­rtha­tve kṣārthatāṃ kathaṃ bādhyate tathā<span type="hard-break">- </span><lb n="102,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,30</span>kṣeṇāpi pra­tī­ya­mā­na­tvā­d u­pa­cā­ra­syo­bha­ya­trā­vi­śe­ṣā­t | na ca la­kṣi­ta­la­kṣa­ṇa­yā­pi śa­bda­vya­ktau pravṛttiḥ saṃ­bha­va­tī<span type="hard-break">- </span><lb n="102,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,31</span>ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_704"><l ana="bt" n="bt_1.5.21"><lb n="102,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.21</span>śa­bda­pra­tī­ta­yā jātyā na ca vyaktiḥ sva­rū­pa­taḥ | pratyetuṃ śakyate tasyāḥ sā­mā­nyā­kā­ra­to gateḥ || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.22"><lb n="102,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.22</span>vya­kti­sā­mā­nya­to vya­kti­pra­tī­tā­v a­na­va­sthi­teḥ | kva viśeṣe pravṛttiḥ syāt pā­raṃ­pa­rye­ṇa śabdataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l></lg><p n="a_705" rend="justify"><lb n="102,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 102,34</span>śa­bda­la­kṣa­ṇa­ta­yā hi jātyā vyakteḥ pra­ti­pa­ttu­r a­nu­mā­na­m a­rthā­pa­tti­r vā ? pra­tha­ma­pa­kṣe na tasyāḥ vyakteḥ sva­rū­pe­ṇā<span type="hard-break">- </span><pb n="103"/><lb n="103,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,01</span>sā­dhā­ra­ṇe nā­rtha­kri­yā­sa­ma­rthe­na pra­tī­ti­s tena jāter vyā­ptya­si­ddhe­r a­nva­yā­t ta­daṃ­ta­re­ṇā­pi vya­ktyaṃ­ta­re­ṣū­pa­la­bdhe­r vya­bhi­cā­rā­c ca, <lb n="103,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,02</span>sā­mā­nya­rū­pe­ṇa tu ta­tpra­ti­pa­ttau nā­bhi­ma­ta­vya­ktau pra­vṛ­tti­r a­ti­pra­saṃ­gā­t | yadi punar jā­ti­la­kṣi­ta­vya­kti­sā­mā­nyā<span type="hard-break">- </span><lb n="103,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,03</span>d a­bhi­ma­ta­vya­kteḥ pra­tī­ti­s tadā sāpy a­nu­mā­na­m a­rthā­pa­tti­r veti sa eva pa­rya­nu­yo­ga­s tad eva cā­nu­mā­na­pa­kṣe dū­ṣa­ṇa­m ity ana<span type="hard-break">- </span><lb n="103,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,04</span>vasthānaṃ śa­bda­pra­tī­ta­yā jātyā vyakteḥ pra­ti­pa­tte­r eveti cet, pra­ti­ni­ya­ta­rū­pe­ṇa sā­mā­nya­rū­pe­ṇa vā ? na tāva<span type="hard-break">- </span><lb n="103,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,05</span>dā­di­vi­ka­lpa­s tena saha jāter a­vi­nā­bhā­vā­pra­si­ddheḥ | dvi­tī­ya­vi­ka­lpe tu nā­bhi­ma­ta­vya­ktau pra­vṛ­tti­r ity a­nu­mā­na­pa­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="103,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,06</span>bhāvī doṣaḥ | sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­syā­nu­mā­nā­rtha­tvā­d adoṣa ity aparaḥ | tasyāpi śabdārtho jā­ti­mā­traṃ mā bhūt <lb n="103,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,07</span>sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­syai­va ta­da­rtha­to­pa­pa­tteḥ | saṃ­ke­ta­sya tatraiva grahītuṃ śa­kya­tvā­t | tathā ca śabdāt pra­tya­kṣā­de­r iva <lb n="103,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,08</span>sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­ni vastuni pravṛtteḥ pa­ra­ma­ta­si­ddhe­rna jā­ti­re­va śabdārthaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_706"><l ana="bt" n="bt_1.5.23"><lb n="103,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.23</span>dravyam eva padārtho stu nityam ity apy a­saṃ­ga­ta­m | ta­trā­naṃ­tye­na saṃ­ke­ta­kri­yā­yu­kte­r a­na­nva­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.24"><lb n="103,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.24</span>vāṃ­chi­tā­rtha­pra­vṛ­ttyā­di­vya­va­hā­ra­sya hānitaḥ | śa­bda­syā­kṣā­di­sā­ma­rthyā­d eva tatra pra­vṛ­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l></lg><p n="a_707" rend="justify"><lb n="103,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,11</span>na hi kṣa­ṇi­ka­sva­la­kṣa­ṇa­m eva śabdasya vi­ṣa­ya­s tatra sā­ka­lye­na saṃ­ke­ta­sya kartum a­śa­kte­r ā­naṃ­tyā­d ekatra saṃketa<span type="hard-break">- </span><lb n="103,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,12</span>karaṇe a­na­nva­yā­d a­bhi­ma­tā­rthe pra­vṛ­ttyā­di­vya­va­hā­ra­sya vi­ro­dhā­t | svayam a­pra­ti­pa­nne sva­la­kṣa­ṇe saṃ­ke­ta­syā­saṃ­bha­vā­c ca | <lb n="103,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,13</span>vā­ca­kā­nāṃ pra­tya­kṣā­di­bhiḥ pra­ti­pa­nne kṣā­di­sā­ma­rthyā­d eva pra­vṛ­tti­si­ddheḥ | pra­ti­pa­ttuḥ śa­bdā­rthā­pe­kṣa­yā­na­rtha­kyā­t <lb n="103,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,14</span>kiṃ tu dra­vya­ni­tya­m api ta­syā­naṃ­tyā­vi­śe­ṣā­t | syān mataṃ | tatra sā­ka­lye­na saṃ­ke­ta­sya ka­ra­ṇa­m aśakteḥ | kiṃ tarhi <lb n="103,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,15</span>kvacid ekatra na cā­na­nva­yo sya saṃ­ke­ta­vya­va­hā­ra­kā­la­vyā­pi­tvā­n ni­tya­tvā­d iti | ta­da­saṃ­ga­taṃ | karke saṃ­ke­ti­tā­d aśva<span type="hard-break">- </span><lb n="103,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,16</span>śabdāc choṇādau pra­vṛ­ttya­bhā­va­pra­saṃ­gā­t tatra ta­syā­na­nva­yā­t | na ca pra­ti­pā­dya­pra­ti­pā­da­kā­bhyā­m a­dhya­kṣā­di­nā <lb n="103,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,17</span>nitye pi karke pra­ti­pa­nne vā­ca­ka­sya saṃ­ke­ta­ka­ra­ṇaṃ kiṃcid arthaṃ puṣṇāti pra­tya­kṣā­de­r eva tatra pra­vṛ­ttyā­di­si­ddheḥ | <lb n="103,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,18</span>svayaṃ tābhyām a­pra­ti­pa­nne tu kutaḥ saṃketo vā­ca­ka­syā­ti­pra­saṃ­gā­t | kecid āhuḥ | na nānā dravyaṃ nityaṃ śabda<span type="hard-break">- </span><lb n="103,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,19</span>syārthaḥ kiṃtv ekam eva pradhānaṃ ta­syai­vā­tmā va­stu­sva­bhā­vaḥ śarīraṃ tattvam i­tyā­di­pa­ryā­ya­śa­bdai­r a­bhi­dhā­nā­t | yathaiko <lb n="103,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,20</span>'yam ā­tmo­da­kaṃ nāmety ā­tma­śa­bdo dra­vya­va­ca­no dṛṣṭaḥ | vastv ekaṃ teja iti jalaṃ nāmaikaḥ svabhāvaḥ śarīraṃ tattva<span type="hard-break">- </span><lb n="103,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,21</span>m iti ca da­rśa­nā­na­ti­kra­mā­t | yathā ca dravyam ā­tme­tyā­da­yaḥ śa­bda­pa­ryā­yā dravyasya vā­ca­kā­s tathānye pi sarve <lb n="103,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,22</span>rū­pā­di­śa­bdāḥ pratyas ta­ma­yā­di­śa­bdā­ś ca ka­thaṃ­ci­t sa­dā­pa­nnāḥ sarve śabdā dra­vya­syā­dva­ya­sya vācakāḥ śabdatvā<span type="hard-break">- </span><lb n="103,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,23</span>d dravyam ā­tme­tyā­di­śa­bda­va­t | tad uktaṃ | "ātmā va­stu­sva­bhā­va­ś ca śarīraṃ tattvam ity api | dravyam ity asya paryā<span type="hard-break">- </span><lb n="103,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,24</span>yās tac ca nityam iti smṛtam || " iti | na ca ni­tya­śa­bde­no­da­yā­s ta­ma­ya­śa­bdā­bhyā­m a­dra­vya­śa­bde­na vyabhi<span type="hard-break">- </span><lb n="103,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,25</span>cāras ta­dvi­pa­rī­tā­rthā­bhi­dhā­ya­ka­tvā­d iti na maṃ­ta­vyaṃ­, dra­vyo­pā­dhi­bhū­ta­rū­pā­di­vi­ṣa­ya­tvā­d a­ni­tyā­di­śa­bdā­nāṃ rūpā<span type="hard-break">- </span><lb n="103,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,26</span>dayo vyu­tpa­dyaṃ­te viyaṃti ce­tya­ni­tyāḥ dra­vya­tvā­bhā­vā­c ca dra­vya­tva­m iti kathyaṃte | na co­pā­dhi­vi­ṣa­ya­tvā­d amīṣāṃ <lb n="103,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,27</span>śa­bdā­nā­m a­dra­vya­vi­ṣa­ya­tvaṃ yena taiḥ sā­dha­na­sya vya­bhi­cā­ra eva sa­tya­syai­va va­stu­na­s tair a­sa­tyai­r ā­kā­rai­r a­va­dhā­rya­mā­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="103,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,28</span>tvād a­sa­tyo­pā­dhi­bhiḥ śabdair api sa­tyā­bhi­dhā­no­pa­pa­tteḥ | tad apy a­bhi­dhā­yi | "satyaṃ vastu ta­dā­kā­rai­r a­sa­tyai­r avadhā<span type="hard-break">- </span><lb n="103,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,29</span>ryate | a­sa­tyo­pā­dhi­bhiḥ śabdaiḥ satyam e­vā­bhi­dhī­ya­te || " kathaṃ punar a­sa­tyā­nu­pā­dhī­n a­bhi­dhā­ya tad u­pā­dhī­nāṃ satyam a<span type="hard-break">- </span><lb n="103,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,30</span>bhi­da­dhā­nāḥ śabdā dra­vya­vi­ṣa­yā eva ta­du­pā­dhī­nā­m api ta­dvi­ṣa­ya­tvā­t anyathā no­pā­dhi­vya­va­cchi­nnaṃ vastu<span type="hard-break">- </span><lb n="103,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,31</span>śabdārthaḥ iti na codyaṃ, ka­ta­ra­d de­va­da­tta­sya gṛ­ha­ma­do yatrāsau kāka iti svā­mi­vi­śe­ṣā­va­cchi­nna­gṛ­ha­pra­ti­pa­ttau <lb n="103,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,32</span>kā­ka­saṃ­baṃ­dha­sya ni­baṃ­dha­na­tve­no­pā­dā­ne pi tatra va­rta­mā­na­sya gṛ­ha­śa­bda­syā­bhi­dhe­ya­tve­na kā­kā­na­pe­kṣa­ṇā­t | ru­ca­kā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="103,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,33</span>śabdānāṃ ca ru­ca­ka­va­rdha­mā­na­sva­sti­kā­dyā­kā­rai­r a­pā­yi­bhi­r u­pa­hi­taṃ su­va­rṇa­dra­vya­m a­bhi­da­dha­tā­m api śu­ddha­su­va­rṇa­vi­ṣa­ya­to<span type="hard-break">- </span><lb n="103,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,34</span>papatteḥ | tad uktaṃ | "­a­dhru­ve­ṇa ni­mi­tte­na de­va­da­tta­gṛ­haṃ yathā | gṛhītaṃ gṛ­ha­śa­bde­na śuddham e­vā­bhi­dhī­ya­te || " <lb n="103,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 103,35</span>"­su­va­rṇā­di yathā yuktaṃ svair ā­kā­rai­r a­pā­yi­bhiḥ | ru­ca­kā­dya­bhi­dhā­nā­nāṃ śuddham eveti vā­cya­tā­m || " iti | <pb n="104"/><lb n="104,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,01</span>ta­dva­drū­pā­dyu­pā­dhi­bhi­r u­pa­dhī­ya­mā­na­dra­vya­sya rū­pā­di­śa­bdai­r a­bhi­dhā­ne pi śuddhasya dra­vya­syai­vā­bhi­dhā­na­si­ddhai­r na teṣām adravya<span type="hard-break">- </span><lb n="104,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,02</span>vi­ṣa­ya­tvaṃ ta­du­pā­dhī­nā­m a­sa­tya­tvā­d gṛhasya kā­kā­dyu­pā­dhi­va­t­, su­va­rṇa­sya ru­ca­kā­dyā­kā­ro­pā­dhi­va­c ca | satyatve <lb n="104,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,03</span>punar u­pā­dhī­nāṃ rū­pā­dyu­pā­dhī­nā­m api sa­tya­tva­pra­saṃ­gā­t tathā ta­du­pā­dhī­nā­m ity a­na­va­sthā­na­m eva syāt, u­pā­dhi­ta­dva­to­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="104,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,04</span>vya­va­sthā­nā­t | bhrāṃtatve punar u­pā­dhī­nāṃ dra­vyo­pā­dhī­nā­m a­sa­tya­tva­m astu ta­dvya­ti­re­ke­ṇa teṣāṃ saṃ­bha­vā­t svayam a­saṃ­bha­va­tāṃ <lb n="104,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,05</span>śabdair a­bhi­dhā­ne teṣāṃ ni­rvi­ṣa­ya­tva­pra­saṃ­gā­d iti sa­vi­ṣa­ya­tvaṃ śa­bdā­nā­m icchatā śu­ddha­dra­vya­vi­ṣa­ya­tva­m e­ṣṭa­vyaṃ­, tasya <lb n="104,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,06</span>sarvatra sarvadā vya­bhi­cā­rā­bhā­vā­d u­pā­dhī­nā­m eva vya­bhi­cā­rā­t | na ca vya­bhi­cā­ri­ṇā­m apy u­pā­dhī­nā­m a­bhi­dhā­ya­kāḥ <lb n="104,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,07</span>śabdāḥ sa­vi­ṣa­yā­ṇā­m a­sva­pnā­di­pra­tya­yā­nāṃ sva­pna­vi­ṣa­ya­tva­pra­saṃ­gā­t iti śu­ddha­dra­vya­pa­dā­rtha­vā­di­naḥ | te pi na parī<span type="hard-break">- </span><lb n="104,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,08</span>kṣakāḥ | sa­rva­śa­bdā­nāṃ sva­rū­pa­mā­trā­bhi­dhā­yi­tva­pra­saṃ­gā­t | pare pi hy evaṃ vadeyuḥ | sarve vi­vā­dā­pa­nnāḥ śabdāḥ <lb n="104,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,09</span>sva­rū­pa­mā­tra­sya pra­kā­śa­kāḥ śa­bda­tvā­n me­gha­śa­bda­va­d iti | nanv idam a­nu­mā­na­vā­kyaṃ yadi sva­rū­pā­ti­ri­ktaṃ sādhyaṃ <lb n="104,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,10</span>pra­kā­śa­ya­ti ta­dā­ne­nai­va vya­bhi­cā­raḥ sā­dha­na­sya | no cet katham ataḥ sā­dhya­si­ddhi­r a­ti­pra­saṃ­gā­d iti dūṣaṇaṃ śuddha<span type="hard-break">- </span><lb n="104,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,11</span>dra­vyā­dvai­ta­vā­ca­ka­tva­sā­dha­ne pi samānaṃ | ta­dvā­kye­nā­pi dra­vya­mā­trā­d vya­ti­ri­kta­sya ta­dvā­ca­ka­tva­sya śa­bda­dha­rma­sya <lb n="104,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,12</span>pra­kā­śa­ne tenaiva hetor vya­bhi­cā­rā­t | ta­da­pra­kā­śa­ne sā­dhya­si­ddhe­r a­yo­gā­t | dra­vyā­dvai­ta­vā­di­naḥ śabdasya tadvāca<span type="hard-break">- </span><lb n="104,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,13</span>ka­tva­dha­rma­sya pa­ra­mā­rtha­to dravyād a­vya­ti­ri­kta­tvā­t sā­dha­na­vā­kye­na ta­tpra­kā­śa­ne pi na hetor vya­bhi­cā­ra iti cet <lb n="104,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,14</span>tarhi śa­bdā­dvai­ta­vā­di­no pi sutarāṃ pra­kṛ­ta­sā­dha­na­vā­kye­na na vya­bhi­cā­raḥ­, sva­rū­pa­mā­trā­bhi­dhā­ya­ka­sya sādhyasya <lb n="104,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,15</span>śa­bda­dha­rma­sya śabdād a­vya­ti­ri­kta­sya tena sā­dha­nā­t dra­vya­mā­tre śabdasya pra­ve­śa­ne­na ta­ddha­rma­syā­pi tatra pā­raṃ­pa­ryā<span type="hard-break">- </span><lb n="104,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,16</span>nuṣakteḥ pa­ri­ha­ra­ṇā­t | nanu śa­bdā­dvai­te kathaṃ vā­cya­vā­ca­ka­bhā­vaḥ śu­ddha­dra­vyā­dvai­te kathaṃ ? ka­lpa­nā­mā­trā­d iti <lb n="104,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,17</span>cet, i­ta­ra­tra samānaṃ | yathaiva hy ātmā va­stu­sva­bhā­vaḥ śarīraṃ tattvam i­tyā­da­yaḥ paryāyā dra­vya­syai­vaṃ kathyaṃte tadā <lb n="104,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,18</span>śa­bda­syai­va te paryāyā ity api śakyaṃ ka­tha­yi­tu­m a­vi­śe­ṣā­t | nanu ca jā­ti­dra­vya­gu­ṇa­ka­rmā­ṇi śabdebhyaḥ <lb n="104,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,19</span>pra­tī­yaṃ­te na ca tāni śa­bda­sva­rū­paṃ śro­tra­grā­hya­tvā­bhā­vā­d ity api na codyaṃ, jā­tyā­di­bhi­r ā­kā­rai­r a­sa­tyai­r eva satyasya <lb n="104,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,20</span>śa­bda­sva­rū­pa­syā­va­dhā­rya­mā­ṇa­tvā­t | ta­ccha­bdai­ś cā­sa­tyo­pā­dhi­va­śā­d bhedam a­nu­bha­va­dbhi­s ta­syai­vā­bhi­dhā­nā­t | na ca jātyā<span type="hard-break">- </span><lb n="104,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,21</span>dyu­pā­dhi­ka­tha­na­dvā­re­ṇa ta­du­pā­dhi­śa­bda­sva­rū­pā­bhi­dhā­nā­d­, anyathā ta­du­pā­dhi­vya­va­cchi­nna­śa­bda­rū­pa­pra­kā­śa­nā­saṃ­bha­vā­t | <lb n="104,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,22</span>jā­tyā­di­śa­bdā jā­tyā­dyu­pā­dhi­pra­ti­pā­da­kā eveti na śaṃ­ka­nī­yaṃ­, jā­tyā­dyu­pā­dhī­nā­m a­sa­tya­tvā­t gṛhasya kākādi<span type="hard-break">- </span><lb n="104,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,23</span>va­tsu­va­rṇa­sya ru­ca­kā­dyā­kā­ro­pā­dhi­va­c ca | na ca jā­tyā­dyu­pā­dha­yaḥ satyā eva ta­du­pā­dhī­nā­m api sa­tya­tvā­pa­tteḥ <lb n="104,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,24</span>u­pā­dhi­ta­dva­toḥ kvacid vya­va­sthā­nā­yo­gā­t | ta­du­pā­dhī­nā­m a­sa­tya­tve mau­lo­pā­dhī­nā­m apy a­sa­tya­tvā­nu­ṣaṃ­gā­t | na <lb n="104,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,25</span>cā­sa­tyā­nā­m u­pā­dhī­nāṃ pra­kā­śa­kāḥ śabdāḥ satyā nāma ni­rvi­ṣa­ya­tvā­t | tataḥ sa­vi­ṣa­ya­tvaṃ śa­bda­sye­ccha­tā svarūpa<span type="hard-break">- </span><lb n="104,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,26</span>mā­tra­vi­ṣa­ya­tva­m e­ṣi­ta­vyaṃ­, tasya ta­trā­vya­bhi­cā­rā­t | jā­tyā­di­śa­bdā­nāṃ tu jā­tyā­dya­bhā­ve pi bhāvād vya­bhi­cā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="104,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,27</span>da­rśa­nā­t | na hi gaur aśva i­tyā­da­yaḥ śabdā go­tvā­śva­tvā­di­jā­tya­bhā­ve pi vā­ha­kā­dau na pra­va­rtaṃ­te | tatropa<span type="hard-break">- </span><lb n="104,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,28</span>cārāt pra­va­rtaṃ­ta iti cen nā­pa­rā­ga­ta­yo pi yatra kvacana teṣāṃ pra­va­rta­nā­t | tathā dra­vya­śa­bdā daṃ­ḍī­vi­ṣā­ṇī­tyā<span type="hard-break">- </span><lb n="104,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,29</span>dayo gu­ṇa­śa­bdāḥ śu­klā­da­ya­ś ca ra­tyā­da­ya­ś ca kri­yā­śa­bdāḥ dra­vyā­di­vya­bhi­cā­ri­ṇo bhyūhyāḥ | sanmātraṃ na vya­bhi­ca­raṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="104,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,30</span>tīti cet na, asaty api sa­ttā­bhi­dhā­yi­nāṃ śabdānāṃ pra­vṛ­tti­da­rśa­nā­t | na kiṃcit sad astīty u­pa­ya­n sad eva sarva<span type="hard-break">- </span><lb n="104,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,31</span>m iti bruvāṇaḥ kathaṃ svastho nāma, tato nartho ṃtare gu­ṇā­dā­v iva śu­ddha­dra­vye pi śabdasya vya­bhi­cā­rā­t sva­rū­pa­mā­trā<span type="hard-break">- </span><lb n="104,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,32</span>bhi­dhā­yi­tva­m eva śreya i­tī­ta­re | taketra praṣṭavyāḥ | ka­tha­ma­mī śabdāḥ sva­rū­pa­mā­traṃ pra­kā­śa­yaṃ­to rū­pā­di­bhyo <lb n="104,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,33</span>bhi­dye­ra­n ? teṣām api sva­rū­pa­mā­tra­pra­kā­śa­ne vya­bhi­cā­rā­bhā­vā­t | na sva­rū­pa­pra­kā­śi­no rū­pā­da­yo '­ce­ta­na­tvā­d iti <lb n="104,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,34</span>cet, kiṃ vai śabdaś cetanaḥ ? pa­ra­ma­bra­hma­sva­bhā­va­tvā­t śa­bda­jyo­ti­ṣa­ś ce­ta­na­tva­m eveti cet, rū­pā­da­yaḥ kiṃ na <lb n="104,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 104,35</span>ta­tsva­bhā­vāḥ­? pa­ra­mā­rtha­ta­s teṣām a­sa­ttvā­t | a­ta­tsva­bhā­vā eveti cet, śa­bda­jyo­ti­r api tata eva ta­tsva­bhā­vaṃ mā <pb n="105"/><lb n="105,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,01</span>bhūt | tasya satyatve vā dvai­ta­si­ddhiḥ śa­bda­jyo­tiḥ­pa­ra­ma­bra­hma­ṇoḥ sva­bhā­va­ta­dva­to­r va­stu­sa­to­r bhāvāt śa­bda­jyo­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="105,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,02</span>r a­sa­tya­m api pa­ra­ma­bra­hma­ṇo dhi­ga­tyu­pā­ya­tvā­t ta­tsva­rū­pa­m ucyate "­śa­bda­bra­hma­ṇi niṣṇātaḥ paraṃ bra­hmā­dhi­ga­ccha­tī­ti­" <lb n="105,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,03</span>va­ca­nā­t | na tathā rū­pā­da­ya iti cet katham asatyaṃ ta­dva­da­dhi­ga­ti­ni­mi­ttaṃ ? rū­pā­dī­nā­m api ta­thā­nu­ṣaṃ­gā­bhā­vā­t | <lb n="105,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,04</span>tasya vi­dyā­nu­kū­la­tvā­d bhā­va­nā­pra­ka­rṣa­sā­tmī­bhā­ve vi­dyā­va­bhā­sa­m a­rtha­kā­ra­ṇa­tā na tu rū­pā­dī­nā­m iti cet, rū­pā­da­yaḥ <lb n="105,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,05</span>kuto na vi­dyā­nu­kū­lāḥ ? bhe­da­vya­va­hā­ra­syā­vi­dyā­tma­naḥ kā­ra­ṇa­tvā­d iti cet, tata eva śabdo pi vi­dyā­nu­kū­lo <lb n="105,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,06</span>mā bhūt | gu­ru­ṇo­pa­di­ṣṭa­sya tasya rā­gā­di­pra­śa­ma­he­tu­tvā­d vi­dyā­nu­kū­la­tve rū­pā­dī­nāṃ tathaiva tad astu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | <lb n="105,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,07</span>teṣām a­ni­rdi­śya­tvā­n na gu­rū­pa­di­ṣṭa­tva­saṃ­bha­va iti cet na, sva­ma­ta­vi­ro­dhā­t | "na so sti pratyayo loke yaḥ <lb n="105,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,08</span>śa­bdā­nu­ga­mā­dṛ­te | a­nu­vi­ddha­m i­vā­bhā­ti sarvaṃ śabde pra­ta­ṣṭhi­ta­m || " iti va­ca­nā­t | śābdaḥ pratyayaḥ sarvaḥ <lb n="105,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,09</span>śa­bdā­nvi­to nānya iti cā­yu­ktaṃ­, śro­tra­ja­śa­bda­pra­tya­ya­syā­śa­bdā­nvi­ta­tva­pra­sa­kteḥ svā­bhi­dhā­na­vi­śe­ṣā­t pratyakṣa <lb n="105,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,10</span>evārthaḥ pra­tya­yai­r ni­ścī­ya­ta ity a­bhyu­pa­ga­mā­c ca | nanu ca rū­pā­da­yaḥ śabdān nā­rthāṃ­ta­raṃ teṣāṃ ta­dvi­va­rta­tvā­t | tato <lb n="105,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,11</span>na te gu­ru­ṇo­pa­di­śyaṃ­te yena vi­dyā­nu­kū­lāḥ syur iti cet, tarhi śabdo pi pa­ra­ma­bra­hma­ṇo nānya iti kathaṃ <lb n="105,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,12</span>gu­ru­ṇo­pa­de­śyaḥ | tato bhedena prakalpya śabdaṃ gurur u­pa­di­śa­tī­ti cet, rū­pā­dī­n api ta­tho­pa­di­śa­tu | tathā ca <lb n="105,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,13</span>śa­bdā­dvai­ta­m u­pā­ya­ta­ttvaṃ pa­ra­ma­bra­hma­ṇo na punā rū­pā­dvai­taṃ ra­sā­dvai­tā­di ceti bruvāṇo na pre­kṣā­vā­n | nanu ca <lb n="105,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,14</span>loke śabdasya pa­ra­pra­ti­pā­da­no­pā­ya­tve­na su­pra­tī­ta­tvā­t su­gha­ṭa­sta­sya gu­rū­pa­de­śo na tu rū­pā­dī­nā­m iti cet na, <lb n="105,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,15</span>teṣām api sva­pra­ti­pa­ttyu­pā­ya­ta­yā hi pra­tī­ta­tvā­t | ta­dvi­jñā­naṃ sva­pra­ti­pa­ttyu­pā­yo na ta eveti cet tarhi <lb n="105,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,16</span>śa­bda­jñā­naṃ parasya pra­ti­pa­ttyu­pā­yo na śabda iti samānaṃ | pa­raṃ­pa­ra­yā śabdasya pra­ti­pa­ttyu­pā­ya­tve rū­pā­dī­nāṃ <lb n="105,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,17</span>su­pra­ti­pa­ttyu­pā­ya­tā­s tu | na hi dhū­mā­di­r ū­pā­dī­nāṃ vi­jñā­nā­t pā­va­kā­di­pra­tti­pa­tti­r ja­na­syā­pra­si­ddhāḥ | śabdaḥ <lb n="105,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,18</span>sākṣāt pa­ra­pra­ti­pa­ttyu­pā­ya­s tasya pra­ti­bhā­sā­d a­bhi­nna­tvā­d iti cet, tata eva rū­pā­da­yaḥ sākṣāt sva­pra­ti­pa­tti­he­ta­vaḥ <lb n="105,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,19</span>saṃtu | evaṃ ca yathā śro­tra­pra­ti­bhā­sā­d abhinnaḥ śabdas ta­tsa­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇa­ta­yā saṃ­ve­da­nā­c chro­tra­pra­ti­bhā­sa­ś ca <lb n="105,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,20</span>pa­ra­ma­bra­hma ta­ttva­vi­ka­lpā­c chabdāt so pi ca bra­hma­ta­ttvā­t saṃ­ve­da­na­mā­tra­la­kṣa­ṇā­d a­vya­bhi­cā­ri­sva­rū­pā­d iti | tataḥ <lb n="105,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,21</span>pa­ra­ma­bra­hma­si­ddhiḥ | tathā rū­pā­da­yaḥ sva­pra­ti­bhā­sā­d a­bhi­nnāḥ­, so pi pra­ti­bhā­sa­mā­tra­vi­ka­lpā­l liṃ­gā­t­, so pi ca <lb n="105,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,22</span>pa­ra­mā­tma­naḥ sva­saṃ­ve­da­na­mā­tra­la­kṣa­ṇā­d iti na śa­bdā­drū­pā­dī­nāṃ kaṃcana vi­śe­ṣa­m u­tpa­śyā­maḥ | sarvathā tam a­pa­śyaṃ­ta­ś ca <lb n="105,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,23</span>śabda eva sva­rū­pa­pra­kā­śa­no na tu rū­pā­da­yaḥ­, sa eva pa­ra­ma­bra­hma­ṇo­dhi­ga­mo­pā­ya­s ta­tsva­bhā­vo vā na punasta iti <lb n="105,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,24</span>kathaṃ pra­ti­pa­dye­ma­hi | a­trā­pa­raḥ prāha | pu­ru­ṣā­dvai­ta­m evāstu padārthaḥ pra­dhā­na­śa­bda­bra­hmā­de­s ta­tsva­bhā­va­tvā­t tasyaiva <lb n="105,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,25</span>vi­dhi­rū­pa­sya ni­tya­dra­vya­tvā­d iti | tad apy asāraṃ | ta­da­nyā­po­ha­sya pa­dā­rtha­tva­si­ddheḥ | śabdo hi brahma bruvāṇaḥ <lb n="105,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,26</span>sva­pra­ti­pa­kṣā­d apoḍhaṃ brūyāt | kiṃ vānyathā pra­tha­ma­pa­kṣe vi­dhi­pra­ti­ṣe­dhā­tma­no vastunaḥ pa­dā­rtha­tva­si­ddhiḥ | dvitīya<span type="hard-break">- </span><lb n="105,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,27</span>pakṣe pi saiva, sva­pra­ti­pa­kṣā­d a­vyā­vṛ­ta­sya pa­ra­mā­tma­naḥ śa­bde­nā­bhi­dhā­nā­t | ta­dvi­dhi­r e­vā­nya­ni­ṣe­dha iti cet, <lb n="105,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,28</span>ta­da­nya­pra­ti­ṣe­dha eva ta­dvi­dhi­r astu | tathā cā­nyā­po­ha eva padārthaḥ syāt sva­rū­pa­sya vidhes ta­da­po­ha iti nāma<span type="hard-break">- </span><lb n="105,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,29</span>mā­tra­bhe­dā­d artho na bhidyate eva yato ni­ṣṭa­si­ddhiḥ syād iti cet | na | a­nyā­po­ha­syā­nyā­rthā­pe­kṣa­tvā­t svarūpa<span type="hard-break">- </span><lb n="105,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,30</span>vidheḥ pa­rā­na­pe­kṣa­tvā­d a­rtha­bhe­da­ga­teḥ | pa­ra­mā­tma­ny advaye sati tato nya­syā­rtha­syā­bhā­vā­t kathaṃ ta­da­pe­kṣa­yā­nyā­po­ha iti <lb n="105,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,31</span>cet na | pa­ra­pa­ri­kaṃ­lpi­ta­syā­va­śyā­bhyu­ga­ma­nī­ya­tvā­t | so py a­vi­dyā­tma­ka eveti cet, kim a­vi­dyā­to­po­ha­s tada<span type="hard-break">- </span><lb n="105,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,32</span>pekṣo neṣṭaḥ ? so py a­vi­dyā­tma­ka eveti cet tarhi tattvato nā­vi­dyā­to­po­haḥ pa­ra­mā­tma­na iti ku­to­vi­dyā­tvaṃ <lb n="105,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,33</span>yena sa eva pa­da­syā­rtho nityaḥ pra­ti­ṣṭhe­ta | saty api ca pa­ra­mā­tma­ni saṃ­ve­da­nā­tma­ny advaye kathaṃ śa­bda­vi­ṣa­ya­tvaṃ ? <lb n="105,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,34</span>sva­saṃ­ve­da­nā­d eva tasya pra­si­ddhe­s ta­tpra­ti­pa­tta­ye śa­bda­vai­ya­rthyā­t | tato mi­thyā­pra­vā­da evāyaṃ nityaṃ dravyaṃ padārtha <lb n="105,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 105,35</span>iti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_708"><l ana="bt" n="bt_1.5.25"><pb n="106"/><lb n="106,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.25</span>vya­ktā­ve­ka­tra śabdena ni­rṇī­tā­yāṃ ka­thaṃ­ca­na | ta­dvi­śe­ṣa­ṇa­bhū­tā­yā jāteḥ saṃ­pra­tya­yaḥ svataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.26"><lb n="106,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.26</span>gu­ḍa­śa­bdā­d yathā jñāne guḍe mā­dhu­rya­ni­rṇa­yaḥ | svataḥ pra­tī­ya­te loke prokto niṃbe ca tiktatā || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.27"><lb n="106,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.27</span>pra­tī­ta­yā punar jātyā viśiṣṭāṃ vyaktim ī­hi­tā­m | yāṃ yāṃ paśyati tatrāyaṃ pra­va­rte­tā­rtha­si­ddha­ye || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.28"><lb n="106,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.28</span>tathā ca sakalaḥ śā­bda­vya­va­hā­raḥ pra­ti­ddhya­ti | pra­tī­te­r bā­dha­śū­nya­tvā­d ity eke saṃ­pra­ca­kṣa­te || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l></lg><p n="a_709" rend="justify"><lb n="106,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,05</span>na pradhānaṃ śu­ddha­dra­vyaṃ śa­bda­ta­ttva­m ā­tma­ta­ttvaṃ vādvayaṃ padārthaḥ pra­tī­ti­bā­dhi­ta­tvā­t | nāpi bhe­da­vā­di­nāṃ <lb n="106,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,06</span>nā­nā­vya­kti­ṣu nityāsu vā­śa­bda­sya pravṛttiḥ tatra saṃ­ke­ta­ka­ra­ṇā­saṃ­bha­vā­di­do­ṣā­va­tā­rā­t | kiṃ tarhi ? vyaktāv e<span type="hard-break">- </span><lb n="106,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,07</span>kasyāṃ śabdaḥ pra­va­rta­te śṛṃ­ga­grā­hi­ka­yā pa­ro­pa­de­śā­l liṃ­ga­da­rśa­nā­d vā tasyāṃ tato ni­rṇī­tā­yāṃ ta­dvi­śe­ṣa­ṇa­bhū­tā­yāṃ <lb n="106,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,08</span>jātau svata eva niścayo yathā gu­ḍā­di­śa­bdā­d gu­ḍā­de­r nirṇaye ta­dvi­śe­ṣa­ṇe mā­dhu­ryā­dau ta­thā­bhyā­sā­di­va­śā­l loke <lb n="106,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,09</span>saṃ­pra­tya­yā­t | tataḥ sva­ni­śca­ta­yā jātyā vi­śi­ṣṭā­m a­bhi­pre­tāṃ yāṃ vyaktiṃ paśyati tatra ta­tre­ṣṭa­si­ddha­ye pra­va­rta­te | <lb n="106,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,10</span>tāvatā ca sa­ka­la­śā­bda­vya­va­hā­raḥ siddhyati bā­dha­kā­bhā­vā­d iti vya­kti­pa­dā­rtha­vā­di­naḥ prāhuḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_710"><l ana="bt" n="bt_1.5.29"><lb n="106,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.29</span>tad apy a­saṃ­ga­taṃ jā­ti­pra­tī­te­r vṛ­tti­saṃ­bha­ve | śa­bde­nā­ja­nya­mā­nā­yāḥ śa­bda­vṛ­tti­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.30"><lb n="106,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.30</span>pā­raṃ­pa­rye­ṇa cec chabdāt sā vṛttiḥ ka­ra­ṇā­n na kim | tato na śabdato vṛttir eṣāṃ syāj jā­ti­vā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l></lg><p n="a_711" rend="justify"><lb n="106,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,13</span>pra­tī­tā­yā­m api śabdād vyaktāv ekatra yāvat svatas ta­jjā­ti­r na pratītā na tāvat ta­dvi­śi­ṣṭāṃ vyaktiṃ pratītya <lb n="106,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,14</span>kaścit pra­va­rta­te iti | jā­ti­pra­tya­yā­d eva pra­vṛ­tti­saṃ­bha­ve śabdāt sā pra­vṛ­tti­r iti vi­ru­ddhaṃ­, jā­ti­pra­tya­ya­sya <lb n="106,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,15</span>śa­bde­nā­ja­nya­mā­na­tvā­t | śabdād vya­kti­pra­tī­ti­bhā­ve ta­dvi­śe­ṣa­ṇa­bhū­tā­yā jāteḥ saṃ­pra­tya­yā­t tata eva jātir gamyata <lb n="106,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,16</span>eveti cet, katham evaṃ vya­kti­va­jjā­ti­r api śabdārtho na syāt ? tasyāḥ śabdato '­śrū­ya­mā­ṇa­tvā­d iti cet, <lb n="106,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,17</span>kim idānīṃ śabdato ga­mya­mā­no rthaḥ śa­bda­syā­vi­ṣa­yaḥ | pra­dhā­na­bhā­ve­nā­vi­ṣa­ya eveti cen na, ga­mya­mā­na­syā­pi <lb n="106,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,18</span>pra­dhā­na­bhā­va­da­rśa­nā­t yathā gu­ḍa­śa­bdā­d ga­mya­mā­naṃ mādhuryaṃ pi­tto­pa­śa­ma­na­pra­ka­ra­ṇe | na cātra jāter a­pra­dhā­na­tva­m ucitaṃ <lb n="106,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,19</span>ta­tpra­tī­ti­m aṃ­ta­re­ṇa pra­vṛ­ttyā­rthi­naḥ pra­vṛ­ttya­nu­pa­pa­tteḥ | yadi pu­na­rjā­tiḥ śabdād ga­mya­mā­nā­pi neṣyate ta­tpra­tya­ya­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="106,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,20</span>bhyā­sā­di­va­śā­d e­vo­tpa­tte­s tadā katham a­śa­bdā­j jā­ti­pra­tya­yā­n na pravṛttiḥ ? pā­raṃ­pa­rye­ṇa śabdāt sā pra­vṛ­tti­r iti cet, <lb n="106,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,21</span>ka­ra­ṇā­t kiṃ na syāt ? yathaiva hi śa­bdā­dvya­kti­pra­tī­ti­s tato jā­ti­pra­tya­ya­s tatas ta­dvi­śi­ṣṭe hi tadvyaktau saṃpratya<span type="hard-break">- </span><lb n="106,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,22</span>yāt pra­vṛ­tti­r iti śa­bda­mū­lā sā tathā śa­bda­syā­py akṣāt pra­tī­te­r a­kṣa­mū­lā­s tu tathā vya­va­hā­rā­n naivam iti cet, samāna<span type="hard-break">- </span><lb n="106,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,23</span>m anyatra | tato na vya­kti­pa­dā­rtha­vā­di­nāṃ jā­ti­pa­dā­rtha­vā­di­nā­m iva śabdāt sa­mī­hi­tā­rtho pravṛttiḥ śa­bde­nā­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="106,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,24</span>cchinna eva tatra teṣāṃ pra­va­rta­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_712"><l ana="bt" n="bt_1.5.31"><lb n="106,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.31</span>etena ta­ddva­ya­syai­va pa­dā­rtha­tvaṃ ni­vā­ri­ta­m | pakṣe dva­yo­kta­do­ṣa­syā­śa­kteḥ syā­dvā­da­vi­dvi­ṣā­m || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l></lg><p n="a_713" rend="justify"><lb n="106,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,26</span>na hi jā­ti­vya­ktī pa­ra­ma­bhi­nne bhinne vā sarvathā saṃ­bhā­vye­te yena pa­dā­rtha­tve­na yu­ga­pa­t pratīmaḥ | yena <lb n="106,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,27</span>sva­bhā­ve­na bhinne te­nai­vā­bhi­nne ity api vi­ru­ddhaṃ­, krameṇa jā­ti­vya­ktyoḥ pa­ra­spa­rā­na­pe­kṣa­yoḥ pa­dā­rtha­tve pa­kṣa­dva­yo­kta<span type="hard-break">- </span><lb n="106,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,28</span>do­ṣā­sa­ktiḥ | kvacij jā­ti­śa­bdā­t pratītya la­kṣa­ṇa­yā vyaktiṃ pra­ti­pa­dya­te­, kvacid vyaktiṃ pratītya jātim iti hi <lb n="106,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,29</span>jā­ti­vya­kti­pa­dā­rtha­vā­di­pa­kṣā­d e­vā­sa­kṛ­jjā­ti­vya­ktyā­tma­va­stu­naḥ pa­dā­rtha­tve kim anena syā­dvā­da­vi­dve­ṣe­ṇa | keci<span type="hard-break">- </span><lb n="106,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 106,30</span>d a­trā­kṛ­ti­pa­dā­rtha­vā­di­naḥ prāhuḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_714"><l ana="bt" n="bt_1.5.32"><lb n="106,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.32</span>lo­hi­tā­kṛ­ti­m ācaṣṭe yathokto lo­hi­ta­dhva­niḥ | lo­hi­tā­kṛ­tya­dhi­ṣṭhā­ne vi­bhā­gā­l lohite guṇe || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.33"><lb n="106,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.33</span>ta­dā­ve­śā­t tathā tatra pra­tya­ya­sya sa­mu­dbha­vā­t | dravye ca sa­ma­vā­ye­na pra­sū­ye­ta ta­dā­śra­ye || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.34"><lb n="106,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.34</span>guṇe sa­mā­sṛ­ta­tve­na sa­ma­vā­yā­t ta­dā­kṛ­teḥ | saṃ­yu­kta­sa­ma­ve­te ca dravye nya­tro­pa­pā­da­ye­t || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.35"><lb n="106,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.35</span>lo­hi­ta­pra­tya­yaṃ ra­kta­va­stra­dva­ya­vṛ­te pi ca | tathā gaur iti śabde pi ka­tha­ya­ty ākṛtiṃ svataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.36"><pb n="107"/><lb n="107,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.36</span>go­tva­rū­pā­t ta­dā­ve­śā­t ta­da­dhi­ṣṭhā­na eva tu | ta­dā­śra­ye ca gopiṃḍe gobuddhiṃ kurute ṃjasā || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l></lg><p n="a_715" rend="justify"><lb n="107,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,02</span>kasmāt punar guṇe dravye dra­vyāṃ­ta­re ca pratyayaṃ kurvan nā­kṛ­te­r a­bhi­dhā­ya­kaḥ śabda iti na codyaṃ, lo­hi­ta­śa­bdo <lb n="107,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,03</span>hy a­rthāṃ­ta­ra­ni­ra­pe­kṣo gu­ṇa­sā­mā­nye svarūpaṃ pra­ti­la­bdha­sva­rū­paḥ ta­da­dhi­ṣṭhā­no yadā na guṇasya lo­hi­ta­sya nāpy alohi<span type="hard-break">- </span><lb n="107,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,04</span>tatvena vyā­ve­śā­t pra­tyā­ya­naṃ karoti tadā vi­bhā­gā­bhā­vā­d ā­kṛ­tya­dhi­ṣṭhā­na eva | sa tu guṇo pra­tya­ya­m ā­da­dha­tī­ty ā<span type="hard-break">- </span><lb n="107,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,05</span>kṛtim a­bhi­dha­tte | ya­tho­pā­śra­ya­vi­śe­ṣā­t spha­ṭi­ka­ma­ṇiṃ ta­dgu­ṇa­m u­pa­la­bhya­mā­na­m adhyakṣaṃ spha­ṭi­ka­ma­ṇe­r eva pra­kā­śa­kaṃ <lb n="107,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,06</span>ta­da­dhi­ṣṭhā­na­sya pa­ro­pa­hi­ta­gu­ṇa­vyā­ve­śā­d a­vi­bhā­ge­na ta­dgu­ṇa­tva­pra­tya­ya­ja­na­nā­t | evaṃ dravyam a­bhi­da­dhā­no lo­hi­ta­śa­bdaḥ <lb n="107,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,07</span>svā­bhi­dhe­ya­lo­hi­ta­tvā­kṛ­te­r lo­hi­ta­gu­ṇe sa­ma­ve­tā­yā­s tasya ca dravye sa­ma­ve­ta­tvā­d ā­kṛ­tya­dhi­ṣṭhā­na eva ta­tsa­ma­ve­ta­sa­ma­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="107,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,08</span>yād gu­ṇa­vya­va­hi­te pi dravye lo­hi­ta­pra­tya­ya­m u­pa­pā­da­ye­t­, evam anyatra dravye lo­hi­ta­dra­vya­sya saṃ­yu­kta­tvā­t tatra ca <lb n="107,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,09</span>lo­hi­ta­gu­ṇa­sya sa­ma­ve­ta­tvā­t tatra ca lo­hi­tā­kṛ­teḥ sa­ma­vā­yā­t saṃ­yu­kta­sa­ma­ve­ta­sa­ma­vā­yāṃ­ta­ra­m u­pa­ja­na­ye­t | evaṃ <lb n="107,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,10</span>tu va­stra­dva­ya­vṛ­te śukle vastre saṃ­yu­kta­sa­ma­ve­ta­sa­ma­vā­yā­d iti yathā pratītaṃ loke tathā gaur iti śabdād api svato <lb n="107,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,11</span>go­tva­rū­pā­m ākṛtiṃ ka­tha­ya­ti tatra pra­ti­la­bdha­sva­rū­pa­s ta­da­dhi­ṣṭhā­na eva ta­dgo­piṃ­ḍe go­pra­tya­yaṃ karoty a­vi­bhā­ge­na <lb n="107,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,12</span>tasya ta­dā­ve­śā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_716"><l ana="bt" n="bt_1.5.37"><lb n="107,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.37</span>evaṃ pacati śabdo dhi­śra­ya­ṇā­di­kri­yā­ga­taiḥ | sāmānyaiḥ samam e­kā­rtha­sa­ma­ve­taṃ pra­bo­dha­ye­t || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.38"><lb n="107,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.38</span>vyāpakaṃ pa­ci­sā­mā­nya­m a­dhi­śri­tyā­di­ka­rma­ṇā­m | yathā bhra­ma­ṇa­sā­mā­nyaṃ bhra­ma­tī­ti dhva­ni­rja­ne || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l></lg><p n="a_717" rend="justify"><lb n="107,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,15</span>pa­ca­tyā­di­śa­bdaḥ kri­yā­pra­ti­pā­da­ka eva nā­kṛ­ti­vi­ṣa­ya iti mā maṃsthāḥ svayam ā­kṛ­tya­dhi­ṣṭhā­na­sya tasya <lb n="107,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,16</span>pa­ca­nā­di­kri­yā­pra­tya­ya­he­tu­tvā­t | pa­ca­ti­śa­bdo hi yāḥ kā­śca­nā­dhi­śra­ya­ṇā­di­kri­yā­s tāsāṃ yāni pra­tya­rtha­ni­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="107,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,17</span>tāny a­dhi­śra­ya­ṇa­tvā­di­sā­mā­nyā­ni taiḥ sa­hai­kā­rthe sa­ma­ve­taṃ yat sa­rva­vi­ṣa­yaṃ pa­ci­sā­mā­nya­m a­bhi­vya­ktaṃ ta­tpra­ti­pā­da­ya­ti <lb n="107,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,18</span>yathā bhra­ma­ti­śa­bdo '­ne­ka­ka­rma­vi­ṣa­yaṃ bhra­ma­ṇa­sā­mā­nyaṃ loke || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_718"><l ana="bt" n="bt_1.5.39"><lb n="107,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.39</span>tathā ḍi­tthā­di­śa­bdā­ś ca pū­rvā­pa­ra­vi­śe­ṣa­ga­m | ya­dṛ­ccha­tvā­di­sā­mā­nyaṃ tasyaiva pra­ti­bo­dha­kāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l></lg><p n="a_719" rend="justify"><lb n="107,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,20</span>na hi ḍittho ḍavittha i­tyā­da­yo ya­dṛ­cchā­śa­bdā­s tair api ḍi­ttha­tvā­dyā­kṛ­te­r a­bhi­dhā­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_720"><l ana="bt" n="bt_1.5.40"><lb n="107,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.40</span>ity evam ākṛtiṃ śa­bda­syā­rthaṃ ye nāma menire | te­nā­ti­śe­ra­te jā­ti­vā­di­naṃ pro­kta­nī­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.41"><lb n="107,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.41</span>jātir ā­kṛ­ti­r ity a­rtha­bhe­dā­bhā­vā­t ka­thaṃ­ca­na | guṇatve tv ā­kṛ­te­r vya­kti­vā­da e­vā­sthi­to bhavet || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l></lg><p n="a_721" rend="justify"><lb n="107,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,23</span>na sarvā jātir ā­kṛ­ti­r nāpi guṇaś ca­tu­ra­strā­di­saṃ­sthā­na­la­kṣa­ṇaḥ | kiṃ tarhi ? saṃ­sthā­na­vi­śe­ṣa­vyaṃ­gyā jāti<span type="hard-break">- </span><lb n="107,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,24</span>r lo­hi­ta­tva­go­tvā­di­r ākṛtiḥ sā ca saṃ­sthā­na­vi­śe­ṣā­na­bhi­vyaṃ­gyā­yāḥ sa­ttvā­di­jā­te­r anyā | na sarvaṃ saṃsthāna<span type="hard-break">- </span><lb n="107,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,25</span>vi­śe­ṣe­ṇai­va vyaṃgyaṃ ta­dra­hi­tā­kā­śā­di­ṣv api bhāvāt | dra­vya­tva­m a­ne­nā­ta­dvya­gya­m uktaṃ tathā guṇeṣu saṃ­sthā­na­vi­śe­ṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="107,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,26</span>bhāvāt | ta­dva­dā­tma­tvā­di ta­da­na­bhi­vyaṃ­gyaṃ bahudhā pratyeyaṃ | gotvaṃ punar na sā­snā­di­sa­nni­ve­śa­vi­śe­ṣa­m aṃ­ta­re­ṇa <lb n="107,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,27</span>piṃ­ḍa­mā­tre­ṇa yujyate a­śvā­di­piṃ­ḍe­nā­pi ta­da­bhi­vya­kti­pra­saṃ­gā­t | tathā rā­ja­tva­m ā­nu­ṣa­tvā­di sarvam iti kaścit | <lb n="107,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,28</span>so pi na vi­pa­ści­t | lo­hi­ta­tvā­deḥ saṃ­sthā­na­vi­śe­ṣa­ra­hi­te­na lo­hi­tā­di­gu­ṇe­na vya­va­cche­dya­mā­na­tvā­t | paca<span type="hard-break">- </span><lb n="107,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,29</span>tyā­di­sā­mā­nya­sya ca pa­ca­nā­di­ka­rma­ṇā tā­dṛ­śe­na vyaṃ­gya­tvā­d ā­kṛ­ti­tvā­bhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­t | sa­ttvā­di­jā­te­ś cākṛti<span type="hard-break">- </span><lb n="107,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,30</span>tvā­na­bhyu­pa­ga­me katham ā­kṛ­ti­r eva padārtha ity ekāṃtaḥ siddhyet | jā­ti­gu­ṇa­ka­rma­ṇā­m api pa­dā­rtha­tva­si­ddhe­r vya­ktā­kṛ­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="107,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,31</span>jā­ta­ya­ś ca padārtha ity a­bhyu­pa­ga­ccha­tā­m adoṣa iti cen na, teṣām api ka­sya­ci­t padasya vyaktir evārthaḥ ka­sya­ci­d ā<span type="hard-break">- </span><lb n="107,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,32</span>kṛtir eva ka­sya­ci­j jātir evety e­kāṃ­to­pa­ga­mā­t pa­kṣa­tra­yo­kta­do­ṣā­nu­ṣa­kteḥ | kiṃ ca | saṃ­sthā­na­vi­śe­ṣe­ṇa vya­jya­mā­nāṃ <lb n="107,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,33</span>jātim ākṛtiṃ vadatāṃ kutaḥ saṃ­sthā­nā­nāṃ viśeṣaḥ siddhyet ye­nā­kṛ­tī­nāṃ vi­śe­ṣa­s ta­dvyaṃ­gya­ta­yā­va­ti­ṣṭhe­ta | na <lb n="107,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 107,34</span>tāvat svata eva ta­nni­ści­ti­r a­ti­pra­saṃ­gā­t | pa­ra­smā­d vi­śe­ṣa­ṇā­t ta­dvi­śe­ṣo ni­ścī­ya­te iti cet, ta­dvi­śe­ṣa­ṇa­syā­pi <pb n="108"/><lb n="108,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,01</span>kuto viśeṣo va­sī­ya­tāṃ ? pa­ra­smā­d vi­śe­ṣa­ṇā­d iti ced a­na­va­sthā­nā­t | saṃ­sthā­na­vi­śe­ṣā pra­ti­pa­tti­r iti kathaṃ <lb n="108,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,02</span>ta­dvyaṃ­gyā­kṛ­ti­vi­śe­ṣa­ni­śca­yaḥ | yadi punar ā­kṛ­ti­vi­śe­ṣa­ni­śca­yā­d etad a­bhi­vyaṃ­ja­ka­saṃ­sthā­na­vi­śe­ṣa­ni­śca­yaḥ syād iti <lb n="108,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,03</span>mataṃ tadā pa­ra­spa­rā­śra­ṇaṃ­, saṃ­sthā­na­vi­śe­ṣa­sya niścaye saty ā­kṛ­ti­vi­śe­ṣa­sya ni­śca­ya­s ta­ni­śca­ye sati saṃ­sthā­na­vi­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="108,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,04</span>niścaya iti | svata e­vā­kṛ­ti­vi­śe­ṣa­sya ni­śca­yā­d adoṣa iti cet na, saṃ­sthā­na­vi­śe­ṣa­ni­śca­ya­syā­pi svata <lb n="108,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,05</span>e­vā­nu­ṣaṃ­gā­t | pra­tya­ya­vi­śe­ṣā­d ā­kṛ­ti­vi­śe­ṣaḥ saṃ­sthā­na­vi­śe­ṣa­ś ca ni­ścī­ya­ta iti cet, kutaḥ pra­tya­ya­vi­śe­ṣa­si­ddhiḥ ? <lb n="108,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,06</span>na tāvat sva­saṃ­ve­da­na­taḥ si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dhā­t | pra­tya­yāṃ­ta­rā­c ced a­na­va­sthā | vi­ṣa­ya­vi­śe­ṣa­ni­rṇa­yā­d iti cet, pa­ra­spa­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="108,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,07</span>śra­ya­ṇaṃ­, vi­ṣa­ya­vi­śe­ṣa­sya siddhau pra­tya­ya­vi­śe­ṣa­sya siddhiḥ tatsiddhau ca ta­tsi­ddhi­r iti | na caivaṃ sarvatra <lb n="108,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,08</span>vi­śe­ṣa­vya­va­sthā­pa­hna­vaḥ sva­saṃ­vi­di­ta­jñā­na­vā­di­nāṃ pra­tya­ya­vi­śe­ṣa­sya svā­rtha­vya­va­sā­yā­tma­naḥ svataḥ siddheḥ sarvatra <lb n="108,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,09</span>vi­ṣa­ya­vya­va­stho­pa­pa­tteḥ | kathaṃ cāyam ā­kṛ­tī­nāṃ go­tvā­dī­nāṃ pa­ra­spa­raṃ vi­śi­ṣṭa­kṛ­tā­m a­pa­ra­vi­śe­ṣe­ṇa viraho pi <lb n="108,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,10</span>svayam u­pa­pa­nnaḥ | ga­vā­di­vya­ktī­nāṃ vi­śe­ṣa­ṇa­va­śā­d eva tām u­pa­ga­cche­t tathā dṛ­ṣṭa­tvā­d iti cet na, tatraiva vivā<span type="hard-break">- </span><lb n="108,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,11</span>dāt | ta­da­vi­vā­de vā vya­ktyā­kṛ­tyā­tma­ka­sya vastunaḥ pa­dā­rtha­tva­si­ddhi­s tathā da­rśa­na­sya sarvatra bhāvāt | yo pi <lb n="108,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,12</span>manyate nyā­po­ha­mā­traṃ śa­bda­syā­rtha iti ta­syā­pi­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_722"><l ana="bt" n="bt_1.5.42"><lb n="108,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.42</span>yadi gaur ity ayaṃ śabdo vidhatte nya­vi­va­rta­na­m | vi­da­dhī­ta tadā gotvaṃ tan nā­nyā­po­ha­go­ca­raḥ || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l></lg><p n="a_723" rend="justify"><lb n="108,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,14</span>sva­la­kṣa­ṇa­m a­nya­smā­d a­po­hya­te nenety a­nyā­po­ho vi­ka­lpa­staṃ yadi gośabdo vidhatte tadā gām eva kiṃ na vida<span type="hard-break">- </span><lb n="108,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,15</span>dhyāt | tathā ca nā­nyā­po­ha­śa­bdā­rthaḥ go­śa­bde­nā­go­ni­vṛ­tteḥ ka­lpa­nā­tmi­kā­yāḥ svayaṃ vi­dhā­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_724"><l ana="bt" n="bt_1.5.43"><lb n="108,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.43</span>a­go­ni­vṛ­tti­m apy a­nya­ni­vṛ­tti­mu­kha­to yadi | gośabdaḥ ka­tha­ye­n nūnam a­na­va­sthā pra­sa­jya­te || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l></lg><p n="a_725" rend="justify"><lb n="108,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,17</span>na gaur agaur iti go­ni­vṛ­tti­s tāvad ekā tato dvitīyā tv a­go­ni­vṛ­tti­s tato nyā ta­nni­vṛ­tti­s tṛtīyā tato nya<span type="hard-break">- </span><lb n="108,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,18</span>ni­vṛ­ti­ś caturthī yadi go­śa­bde­na kathyate ta­nmu­khe­na ga­ti­pra­va­rta­nā­t tadā sāpi na go­śa­bde­na vi­dhi­prā­dhā­nye<span type="hard-break">- </span><lb n="108,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,19</span>nā­bhi­dhe­yā dvi­tī­ya­ni­vṛ­tte­r api ta­thā­vi­dhe­ya­tva­pra­saṃ­gā­t | gaur eva vi­dhi­si­ddheḥ svā­nya­ni­vṛ­tti­dvā­re­ṇā­bhi­dhī­ya­ta <lb n="108,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,20</span>iti cet, tarhi tato nyā paṃcamī ni­vṛ­tti­s tato nivṛttiḥ ṣaṣṭhī sā go­śa­bda­syā­rtha ity a­na­va­sthā su­dū­ra­m apy a­nu­sṛ­tya <lb n="108,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,21</span>ta­dvi­dhi­dvā­re­ṇā­śra­ya­ṇā­t | ni­vṛ­tti­pa­raṃ­pa­rā­yā­m eva śabdasya vyā­pā­rā­t śabdo vivakṣāṃ vidhatte na punar ba­hi­ra­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="108,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,22</span>m ity a­bhyu­pa­ga­me katham a­nyā­po­ha­kṛ­t sarvaḥ śabdaḥ sa­rva­thā­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_726"><l ana="bt" n="bt_1.5.44"><lb n="108,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.44</span>vaktur icchāṃ vidhatte sau ba­hi­ra­rthaṃ na jā­tu­ci­t | śabdo nyā­po­ha­kṛ­t sarvaḥ yasya vāṃ­dhya­vi­jṛṃ­bhi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l></lg><p n="a_727" rend="justify"><lb n="108,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,24</span>yathaiva hi śabdena ba­hi­ra­rtha­sya pra­kā­śa­ne tatra pra­mā­ṇāṃ­ta­rā vṛttiḥ sa­rvā­tma­nā ta­dve­da­ne nārthasya niścita<span type="hard-break">- </span><lb n="108,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,25</span>tvān niścite sa­mā­ro­pā­bhā­vā­t | ta­dvya­va­cche­de pi pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­syā­pra­vṛ­tte­r vastuno dharmasya ka­sya­ci­n niścaye sarva<span type="hard-break">- </span><lb n="108,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,26</span>dha­rmā­tma­ka­sya dharmiṇo ni­śca­yā­t sa­rva­gra­hā­pa­tte­r anyathā ta­dā­tma­ka­syai­ka­dha­rma­syā­pi ni­śca­yā­nu­pa­pa­tti­s tato bhinnasya <lb n="108,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,27</span>dharmasya niścaye dharmiṇi pra­vṛ­tti­gha­ṭa­nā­t tena tasya saṃ­baṃ­dhā­bhā­vā­d a­nu­pa­kā­ryo­pa­kā­ra­ka­tvā­t | ta­du­pa­kā­re vā <lb n="108,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,28</span>dha­rmo­pa­kā­ra­śa­ktyā­tma­ka­sya dharmiṇo dha­rma­dvā­re­ṇa śabdāt pra­ti­pa­ttau sa­ka­la­gra­ha­sya ta­da­va­stha­tvā­t ta­du­pa­kā­ra­śa­kte­r api <lb n="108,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,29</span>tato bhe­de­nā­na­va­sthā­nā­t | pra­tya­kṣa­va­dva­stu­vi­ṣa­ya­sya śa­bda­pra­tya­ya­sya spa­ṣṭa­pra­ti­bhā­sa­pra­saṃ­gā­c ca na śabdasya tadviṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="108,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,30</span>yatvaṃ tathaiva va­ktṛ­vi­va­kṣā­yāḥ śa­bde­nā­bhi­dhā­ne vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | na ca tatra pra­mā­ṇāṃ­ta­rā vṛttir e­vā­bhyu­pa­gaṃ­tuṃ <lb n="108,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,31</span>yuktā śabdāt sā­mā­nya­taḥ pra­ti­pa­nnā­yā­m api tasyāṃ vi­śe­ṣa­saṃ­śra­yā­t pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­vṛ­tte­r eva ni­śca­yā­t | tato <lb n="108,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,32</span>vaktur icchāyāṃ ba­hi­ra­rtha­va­ccha­bda­sya pra­vṛ­ttya­saṃ­bha­ve pi tām eva śabdo vi­da­dhā­tī­ti kathaṃ na vāṃ­dhya­vi­jṛṃ­bhi­taṃ­, <lb n="108,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,33</span>sa­rva­śa­bdā­nā­m a­nyā­po­ha­kā­ri­tva­pra­ti­jñā­nā­t | nanu ca vi­va­kṣā­yāḥ svarūpe saṃ­ve­dya­mā­ne śabdo na pra­va­rta­te eva <lb n="108,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 108,34</span>kalpite nyāpohe tasya pra­vṛ­tte­s tato nyā­po­ha­kā­rī sarvaḥ śabda iti va­ca­nā­n na vāṃ­dhya­vi­la­si­ta­m iti cet, sa <pb n="109"/><lb n="109,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,01</span>tarhi kalpito nyāpohaḥ vi­va­kṣā­to bhi­nna­sva­bhā­vo vaktuḥ sva­saṃ­ve­dyo na syād bhā­vāṃ­ta­ra­va­t tasya ta­tsva­bhā­va­tve <lb n="109,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,02</span>vā saṃ­ve­dya­tva­si­ddheḥ kathaṃ na saṃ­ve­dya­mā­ne ta­tsva­rū­pe śabdaḥ pra­va­rta­te | nanu ca vaktur vi­va­kṣā­yāḥ sva­saṃ­vi­di­taṃ <lb n="109,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,03</span>rūpaṃ saṃ­ve­da­na­mā­tro­pā­dā­naṃ sa­ka­la­pra­tya­ye bhāvāt ka­lpa­nā­kā­ra­s tu pū­rva­śa­bda­vā­sa­no­pā­dā­na­s tatra va­rta­mā­naḥ śabdaḥ <lb n="109,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,04</span>kathaṃ sva­saṃ­ve­dye rūpe vāstave pra­va­rta­te nāma yato va­stu­vi­ṣa­yaḥ syād iti cet, naivaṃ | sva­saṃ­vi­di­ta­rū­pa­ka­lpa­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="109,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,05</span>kā­ra­yo­r bhi­nno­pā­dā­nā­tve­na saṃ­tā­na­bhe­da­pra­saṃ­gā­t | tathā ca sa­rva­ci­tta­cai­tā­nā­m ā­tma­saṃ­ve­da­naṃ pra­tya­kṣa­m iti vyā­ha­nya­to <lb n="109,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,06</span>sva­saṃ­ve­da­nā­dbhi­nna­sya vi­ka­lpa­sya sva­saṃ­vi­di­ta­tva­vi­ro­dhā­t rū­pā­di­va­t sva­saṃ­ve­da­na­syai­vo­pā­dā­na­tvā­t | ka­lpa­no­tpa­ttau <lb n="109,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,07</span>śa­bda­vā­sa­nā­yāḥ sa­ha­kā­ri­tvā­n na sva­saṃ­vi­di­ta­sva­rū­pā­t ka­lpa­nā­kā­ro bhi­nna­saṃ­tā­na iti cet, katham idānīṃ <lb n="109,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,08</span>tato sāv ananya eva na syād a­bhi­nno­pā­dā­na­tvā­t | tathāpi tasya tato nyatve katham u­pā­dā­na­bhe­do bhedakaḥ ? kāryāṇāṃ <lb n="109,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,09</span>vya­ti­re­kā­si­ddheḥ kā­rya­bhe­da­syo­pā­dā­na­bhe­da­m aṃ­ta­re­ṇā­pi bhāvāt tasya ta­tsā­dha­na­tā­nu­pa­pa­tteḥ | sva­saṃ­vi­di­tā­kā­ra­sya <lb n="109,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,10</span>ka­lpi­tā­kā­ra­sya caikasya vi­ka­lpa­jñā­na­sya ta­thā­vi­dhā­ne­kā­kā­ra­vi­ka­lpo­pā­dā­na­tvā­d adoṣo yam iti cet, naikasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="109,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,11</span>ne­kā­kā­ra­sya vastunaḥ si­ddhya­nu­ṣaṃ­gā­t | saṃvidi ka­lpi­tā­kā­ra­sya bhrāṃ­ta­tvā­n naikam a­ne­kā­kā­raṃ vi­ka­lpa­ve­da­na­m iti <lb n="109,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,12</span>cet na, bhrāṃ­te­ta­rā­kā­ra­sya ta­da­va­stha­tvā­t | bhrāṃ­tā­kā­ra­syā­sa­ttve tad ekaṃ sa­da­sa­dā­tma­ka­m iti kuto na sattva<span type="hard-break">- </span><lb n="109,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,13</span>siddhiḥ | yadi punar a­sa­dā­kā­ra­syā­kiṃ­ci­drū­pa­tvā­d e­ka­rū­pa­m eva vi­ka­lpa­ve­da­na­m iti matiḥ, tadā tatra śabdaḥ prava<span type="hard-break">- </span><lb n="109,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,14</span>rtata iti na kvacit pra­va­rta­ta ity uktaṃ syāt | ta­tho­pa­ga­me ca vi­va­kṣā­ja­nmā­no hi śabdās tām eva ga­ma­ye­yu­r iti <lb n="109,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,15</span>riktā vā­co­yu­ktiḥ | ga­ma­ye­yu­r iti saṃ­bhā­va­nā­yaṃ li­ṅpra­yo­gā­t tām api mā­jī­ga­ma­n na gīr ba­hi­ra­rtha­va­t sarvathā nirviṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="109,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,16</span>yatvena teṣāṃ vya­va­sthā­pa­nā­d ity apy ā­tma­dhā­ti­no vacanaṃ svayaṃ sā­dha­na­dū­ṣa­ṇa­va­ca­nā­na­rtha­kya­pra­sa­kteḥ | saṃvṛtyā <lb n="109,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,17</span>ta­dva­ca­na­m a­rtha­va­d iti cet ke­nā­rthe­ne­ti vaktavyaṃ ? ta­da­nyā­po­ha­mā­tre­ṇe­ti cet, vi­cā­ro­pa­pa­nne­ne­ta­re­ṇa vā ? na <lb n="109,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,18</span>tāvat pra­tha­ma­pa­kṣa­sta­sya vi­cā­rya­mā­ṇa­syā­kiṃ­ci­drū­pa­tva­sa­ma­rtha­nā­t | vi­cā­rā­nu­pa­pa­nne­na tv a­nyā­po­he­na sāṃ­vṛ­tte­na vacana<span type="hard-break">- </span><lb n="109,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,19</span>syā­rtha­va­ttve ba­hi­ra­rthe­na ta­thā­bhū­te­na ta­syā­rtha­va­ttvaṃ kim aniṣṭaṃ tathā vya­va­ha­rtu­r va­ca­nā­d bahiḥ pra­vṛ­te­r api gha­ṭa­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_728"><l ana="bt" n="bt_1.5.45"><lb n="109,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.45</span>a­nyā­po­he pratīte ca ka­tha­ma­rthe pra­va­rta­na­m | śabdāt siddhyej ja­na­syā­sya sa­rva­thā­ti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l></lg><p n="a_729" rend="justify"><lb n="109,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,21</span>na hy anyatra śabdena codyate nyatra tanmūlā pra­vṛ­tti­r yuktā go­de­ha­co­da­ne ba­lī­va­rda­vā­ha­nā­dau ta­tpra­saṃ­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_730"><l ana="bt" n="bt_1.5.46"><lb n="109,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.46</span>e­ka­tvā­ro­pa­mā­tre­ṇa yadi dṛ­śya­vi­ka­lpa­yoḥ | pravṛttiḥ ka­sya­ci­d dṛśye vikalpe py astv a­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.47"><lb n="109,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.47</span>nai­ka­tvā­dhya­va­sā­yo pi dṛśyaṃ spṛśati jā­tu­ci­t | vi­ka­lpya­syā­nya­thā siddhyed dṛ­śya­spa­rśi­tva­m aṃjasā || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.48"><lb n="109,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.48</span>vi­ka­lpya­dṛ­śya­sā­mā­nyai­ka­tve­nā­dhya­va­sī­ya­te | yadi dṛ­śya­vi­śe­ṣe syāt kathaṃ vṛ­tti­sta­da­rthi­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.49"><lb n="109,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.49</span>tasya ced dṛ­śya­sā­mā­nyai­ka­tvā­ro­pā­t kva va­rta­na­m | sau­ga­ta­sya bhaved arthe na­va­sthā­pya­nu­ṣaṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l></lg><p n="a_731" rend="justify"><lb n="109,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,26</span>nā­nya­smā­d vyā­vṛ­tti­r a­nyā­rtha­sya na ca vyāvṛtto nya evety ucyate gha­ṭa­syā­gha­ṭa­vyā­vṛ­tteḥ ni­va­rta­mā­na­syā­gha­ṭa­tva­saṃ­gā­t | <lb n="109,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,27</span>tathā ca na tasyā gha­ṭa­vyā­vṛ­tti­r nāma tasmād yaivānyā vyāvṛttiḥ sa eva vyāvṛttaḥ śa­bda­pra­ti­pa­tti­bhe­da­s tu saṃketa<span type="hard-break">- </span><lb n="109,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,28</span>bhedād eva vyā­vṛ­tti­r vyāvṛtta iti | dha­rma­dha­rmi­prā­dhā­nye­na saṃ­ke­ta­vi­śe­ṣe pra­vṛ­tte­s ta­dvā­cya­bhe­da­s tu na vāstavo ti<span type="hard-break">- </span><lb n="109,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,29</span>pra­saṃ­gā­t | tad uktaṃ | "api cā­nyo­nya­vyā­vṛ­tti­vṛ­ttyo­r vyāvṛtta ity api | śabdāś ca ni­śca­yā­ś caivaṃ saṃketaṃ na <lb n="109,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,30</span>ni­ruṃ­dha­te­" iti dṛ­śya­vi­ka­lpa­yo­r vyā­vṛ­ttyo­r e­ka­tvā­ro­pā­vyā­vṛ­tti­co­da­ne pi śabdena vi­ka­lpe­na vā vyāvṛtteḥ <lb n="109,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,31</span>pra­vṛ­tti­r arthe syād iti kaścit | tasya vikalpye pi ka­dā­ci­t pra­vṛ­tti­r astu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | na hi dṛśya<span type="hard-break">- </span><lb n="109,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,32</span>vi­ka­lpya­yo­r e­ka­tvā­dhya­va­sā­yā­vi­śe­ṣe pi dṛśya eva pra­vṛ­tti­r na tu vikalpe jā­tu­ci­d iti bu­ddhyā­ma­he | dṛśye rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="109,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,33</span>kri­yā­rthi­nāṃ pra­vṛ­tti­s ta­syā­rtha­kri­yā­yāṃ sa­ma­rtha­nā­n na punar vikalpye tasya ta­trā­sa­ma­rtha­tvā­d iti cen nā, a­rtha­kri­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="109,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 109,34</span>sa­ma­rthe­na vi­ka­lpe­na sa­hai­ka­tvā­dhyā­ro­pa­m ā­pa­nna­sya dṛ­śya­syā­rtha­kri­yā­sa­ma­rtha­tvai­kāṃ­tā­bhā­vā­t | svato rtha­kri­yā­sa­ma­rthaṃ­﻿ <pb n="110"/><lb n="110,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,01</span>dṛśyam iti cet ta­de­ka­tvā­dhyā­ro­pā­d vi­ka­lpya­m api svato na ta­tsa­ma­rtha­m iti cet ta­dai­kyā­ro­pā­d dṛśyam api <lb n="110,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,02</span>ta­da­na­yo­r e­ka­tve­nā­dhya­va­si­ta­yo­r a­vi­śe­ṣā­t sarvathā kvacit pravṛttau katham a­nya­trā­pi pra­vṛ­tti­r vi­ni­vā­rya­te | na cāna<span type="hard-break">- </span><lb n="110,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,03</span>yor e­ka­tvā­dhya­va­sā­yaḥ saṃ­bha­va­ti dṛ­śya­syā­dhya­va­sā­yā­vi­ṣa­ya­tvā­t anyathā vi­ka­lpya­sya va­stu­saṃ­spa­rśi­tva­pra­saṃ­gā­t | <lb n="110,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,04</span>na ca pa­rā­mā­rtha­to dṛśyam a­vi­ṣa­yī­ku­rva­n vikalpo vi­ka­lpye­na sa­hai­ka­ta­yā­dhya­va­sya­ti nā­mā­ti­pra­saṃ­gā­t | nanu <lb n="110,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,05</span>ca dṛśyaṃ vi­ka­lpa­syā­laṃ­ba­naṃ mā bhūd a­dhya­va­se­yaṃ tu bha­va­tī­ti yuktaṃ ta­dvi­ka­lpye­na sa­hai­ka­ta­yā­dhya­va­sā­ya­tva­m iti <lb n="110,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,06</span>cet, tarhi na vi­śe­ṣa­rū­paṃ te­nai­kye­nā­dhya­va­sī­ya­te sā­mā­nyā­kā­ra­syai­vā­dhya­va­se­ya­tvā­t | dṛ­śya­sā­mā­nye­na saha <lb n="110,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,07</span>vi­ka­lpya­m ekatve nā­dhya­va­sī­ya­ta iti cet, kathaṃ dṛ­śya­vi­śe­ṣe ta­da­rthi­nāṃ pravṛttiḥ syāt | dṛ­śya­vi­śe­ṣa­sya <lb n="110,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,08</span>dṛ­śya­sā­mā­nye­na sa­hai­ka­tvā­ro­pā­t tatra pra­vṛ­tti­r iti cet, kvedānīṃ sau­ga­ta­sya pra­vṛ­tti­r a­na­va­sthā­nā­t | su­dū­ra­m apy a<span type="hard-break">- </span><lb n="110,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,09</span>nusṛtya viśeṣe dhya­va­sā­yā­saṃ­bha­vā­t | tato rtha­pra­vṛ­tti­m icchatā śabdāt tasya nā­nyā­po­ha­mā­traṃ viṣayo bhyupeyo <lb n="110,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,10</span>jā­ti­mā­trā­di­va­t | sarvathā ni­rvi­ṣa­yaḥ śabdo stv ity a­saṃ­ga­taṃ­, vṛttyāpi tasya ni­rvi­ṣa­ya­tve sā­dha­nā­di­va­ca­na<span type="hard-break">- </span><lb n="110,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,11</span>vya­va­hā­ra­vi­ro­dhā­t || </p><p n="a_732" rend="justify"><lb n="110,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,12</span>kiṃ punar evaṃ śabdasya viṣaya ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_733"><l ana="bt" n="bt_1.5.50"><lb n="110,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.50</span>jā­ti­vya­ktyā­tma­kaṃ vastu tato stu jñā­na­go­ca­raḥ | prasiddhaṃ ba­hi­raṃ­ta­ś ca śā­bda­vya­va­hṛ­tī­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l></lg><p n="a_734" rend="justify"><lb n="110,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,14</span>yady atra vya­va­hṛ­ti­m u­pa­ja­na­ya­ti ta­tta­dvi­ṣa­yaṃ yathā pra­tya­kṣā­di | jā­ti­vya­ktyā­tma­ke vastuni vya­va­hṛ­ti­m u­pa­ja­na<span type="hard-break">- </span><lb n="110,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,15</span>ya­tta­dvi­ṣa­yaṃ | tathā ca śabda ity atra nāsiddhaṃ sādhanaṃ ba­hi­raṃ­ta­ś ca vya­va­hṛ­teḥ sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­ni vastuni <lb n="110,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,16</span>sa­mī­kṣa­ṇā­t | tathā ca yatraiva śabdāt pra­ti­pa­tti­s tatraiva pravṛttiḥ tasyaiva prāptiḥ pra­tya­kṣā­de­r iveti sarvaṃ susthaṃ | <lb n="110,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,17</span>sa­ttā­śa­bdā­d dra­vya­tvā­di­śa­bdā­d vā kathaṃ sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­ni vastuni pra­ti­pa­tti­r iti cet, sa­dvi­śe­ṣo­pa­hi­ta­sya <lb n="110,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,18</span>sa­tsā­mā­nya­sya dra­vyā­di­vi­śe­ṣo­pa­hi­ta­sya ca dra­vya­tvā­di­sā­mā­nya­sya tena pra­ti­pā­da­nā­t | tad a­ne­nā­bhā­va­śa­bdā­d adravya<span type="hard-break">- </span><lb n="110,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,19</span>tvā­di­tvā­d vā tatra pra­ti­pa­tti­r uktā bhā­vāṃ­ta­ra­sva­bhā­va­tvā­d a­bhā­va­sya­, gu­ṇā­di­sva­bhā­va­tvā­c cā­dra­vya­tvā­deḥ bhā­vo­pa­ha<span type="hard-break">- </span><lb n="110,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,20</span>ta­syā­bhā­va­syā­bhā­va­śa­bde­na gu­ṇā­dyu­pa­hi­ta­sya cā­dra­vya­tvā­de­r a­dra­vya­tvā­di­śa­bde­na pra­kā­śa­nā­d vā | na ca bhā­vo­pa­hi<span type="hard-break">- </span><lb n="110,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,21</span>tatvam a­bhā­va­syā­si­ddhaṃ sarvadā gha­ṭa­syā­bhā­vaḥ pa­ṭa­syā­bhā­va ityādi bhā­vo­pā­dhe­r e­vā­bhā­va­sya pratīteḥ | svā­taṃ­trye­ṇa <lb n="110,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,22</span>sakṛda py a­ve­da­nā­t | ta­thai­vā­dra­vyaṃ gu­ṇā­di­r ajīvo dha­rmā­di­r iti gu­ṇā­dya­pā­dhe­r a­dra­vya­tvā­deḥ su­pra­tī­ta­tvā­t na tasya <lb n="110,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,23</span>ta­du­pa­hi­ta­tva­m asiddhaṃ tathā pra­tī­te­r a­bā­dha­tvā­t | etena sa­tsā­mā­nya­sya vi­śe­ṣo­pa­hi­ta­tvaṃ dra­vya­tvā­di­sā­mā­nya­sya <lb n="110,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,24</span>ca dra­vya­tvā­di­vi­śe­ṣo­pa­hi­ta­tva­m asiddhaṃ bruvāṇaḥ pra­tyā­khyā­taḥ­, satāṃ vi­śe­ṣā­ṇāṃ bhāvaḥ sattā dra­vyā­dī­nāṃ bhāvo <lb n="110,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,25</span>dra­vyā­di­tva­m iti sa­ttā­di­sā­mā­nya­sya sva­vi­śe­ṣā­śra­ya­syai­va pra­tya­yā­bhi­dhā­na­vya­va­hā­ra­go­ca­ra­tvā­t | saddravyaṃ suvarṇaṃ <lb n="110,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,26</span>vā­na­ye­ty ukte ta­nmā­tra­syā­na­yā­na­da­rśa­nā­t sva­vi­śe­ṣā­tma­na eva sa­dā­di­sā­mā­nya­sya ta­dgo­ca­ra­tvaṃ pra­tī­ti­si­ddhaṃ | <lb n="110,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,27</span>sa­dā­di­vi­śe­ṣa­m ā­na­ye­ti vacane tasya sa­ttvā­di­sā­mā­nyā­tma­ka­sya vya­va­hā­ra­go­ca­ra­tva­va­t | tataḥ sūktaṃ sāmānya<span type="hard-break">- </span><lb n="110,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,28</span>vi­śe­ṣā­tma­no vastunaḥ śa­bda­go­ca­ra­tvaṃ | tathā śa­bda­vya­va­hā­ra­sya ni­rbā­dha­m a­va­bhā­sa­nā­t | katham evaṃ paṃ­ca­ta­yī <lb n="110,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,29</span>śabdānāṃ vṛttir jā­tyā­di­śa­bdā­nā­m a­bhā­vā­d iti na śaṃ­ka­nī­yaṃ­, ya­smā­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_735"><l ana="bt" n="bt_1.5.51"><lb n="110,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.51</span>tatra syā­dvā­di­naḥ prāhuḥ kṛ­tvā­yo­ddhā­ra­ka­lpa­nā­m | jāteḥ pra­dhā­na­bhā­ve­na kāṃścic chabdān pra­bo­dha­kā­n || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.52"><lb n="110,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.52</span>vyakteḥ pra­khyā­pa­kāṃ­ś cānyān gu­ṇa­dra­vya­kri­yā­tma­naḥ | lo­ka­saṃ­vya­va­hā­rā­rtha­m a­pa­rā­n pā­ri­bhā­ṣi­kā­n || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l></lg><p n="a_736" rend="justify"><lb n="110,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,32</span>na hi gauraś ca i­tyā­di­śa­bdā­j jāteḥ pra­dhā­na­bhā­ve­na gu­ṇī­bhū­ta­vya­kti­sva­bhā­vā­yāḥ pra­kā­śa­na gu­ṇa­kri­yā­dra­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="110,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,33</span>śabdād vā ya­tho­di­tā­d vyakter gu­ṇā­dyā­tmi­kā­yāḥ prā­dhā­nye­na gu­ṇī­bhū­ta­jā­tyā­tma­naḥ pra­ti­pā­da­ne syā­dvā­di­nāṃ kaści<span type="hard-break">- </span><lb n="110,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 110,34</span>d virodho yena sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­ka­va­stu­vi­ṣa­ya­śa­bda­m ā­ca­kṣā­ṇā­nāṃ paṃ­ca­ta­yī śa­bda­pra­vṛ­tti­r na siddhyet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_737"><l ana="bt" n="bt_1.5.53"><pb n="111"/><lb n="111,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.53</span>te­ne­cchā­mā­tra­taṃ­traṃ ya­tsaṃ­jñā­ka­rma tad iṣyate | nā­mā­cā­ryai­r na jā­tyā­di­ni­mi­ttā­pa­nna­vi­gra­ha­m || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l></lg><p n="a_738" rend="justify"><lb n="111,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,02</span>siddhe hi jā­tyā­di­ni­mi­ttāṃ­ta­re vi­va­kṣā­tma­naḥ śabdasya ni­mi­ttā­t saṃ­vya­va­hā­ri­ṇāṃ ni­mi­ttāṃ­ta­rā­na­pe­kṣaṃ <lb n="111,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,03</span>saṃ­jñā­ka­rma nāmety āhur ā­cā­ryā­s tato jā­tyā­di­ni­mi­ttaṃ saṃ­jñā­ka­ra­ṇa­m a­nā­di­yo­gya­tā­pe­kṣaṃ na nāma | kena cit <lb n="111,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,04</span>svecchayā saṃ­vya­va­hā­rā­rthaṃ pra­va­rti­ta­ttvā­t­, pa­rā­pa­ra­vṛ­ddha­pra­si­ddhe­s ta­thai­vā­vya­va­cche­dā­t­, bā­dha­kā­bhā­vā­t | </p><p n="a_739" rend="justify"><lb n="111,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,05</span>kā punar iyaṃ sthā­pa­ne­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_740"><l ana="bt" n="bt_1.5.54"><lb n="111,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.54</span>vastunaḥ kṛ­ta­saṃ­jña­sya pratiṣṭhā sthāpanā matā | sa­dbhā­ve­ta­ra­bhe­de­na dvidhā ta­ttvā­dhi­ro­pa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l></lg><p n="a_741" rend="justify"><lb n="111,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,07</span>sthāpyata iti sthāpanā pra­ti­kṛ­tiḥ sā cā­hi­ta­nā­m a­ka­syeṃ­drā­de­r vā­sta­va­sya ta­ttvā­dhyā­ro­pā­t pratiṣṭhā so 'ya<span type="hard-break">- </span><lb n="111,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,08</span>m ity a­bhi­saṃ­baṃ­dhe­nā­nya­sya vya­va­sthā­pa­nā sthā­pa­nā­mā­traṃ sthā­pa­ne­ti va­ca­nā­t | ta­trā­dhyā­ro­pya­mā­ne­na bhā­veṃ­drā­di­nā <lb n="111,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,09</span>samānā pratimā sa­dbhā­va­sthā­pa­nā mu­khya­da­rśi­naḥ svayaṃ tasyās ta­dbu­ddhi­saṃ­bha­vā­t | ka­thaṃ­ci­t sā­dṛ­śya­sa­dbhā­vā­t | <lb n="111,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,10</span>mu­khyā­kā­ra­śū­nyā va­stu­mā­trā punar a­sa­dbhā­va­sthā­pa­nā pa­ro­pa­de­śā­d eva tatra so 'yam iti saṃ­pra­tya­yā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_742"><l ana="bt" n="bt_1.5.55"><lb n="111,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.55</span>sā­da­rā­nu­gra­hā­kāṃ­kṣā­he­tu­tvā­t pra­ti­bhi­dya­te | nāmnas tasya ta­thā­bhā­vā­bhā­vā­d a­trā­vi­vā­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l></lg><p n="a_743" rend="justify"><lb n="111,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,12</span>sthā­pa­nā­yā­m e­vā­da­ro nu­gra­hā­kāṃ­kṣā ca lokasya na punar nāmnīty atra na hi ka­sya­ci­d vivādo sti yena tataḥ sā <lb n="111,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,13</span>na pra­ti­bhi­dya­te | nāmni ka­sya­ci­d ā­da­ra­da­rśa­nā­n na tatas tadbheda iti cen na, sva­de­va­tā­yā­m a­ti­bha­kti­ta­s ta­nnā­ma­ke rthe <lb n="111,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,14</span>ta­da­dhyā­ro­pa­syā­śu­vṛ­tte­s ta­tsthā­pa­nā­yā­m e­vā­da­rā­va­tā­rā­t | tad anena nāmni ka­sya­ci­d a­nu­gra­hā­kāṃ­kṣā­śaṃ­kā vyu­da­stā­, <lb n="111,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,15</span>ke­va­la­m ā­hi­ta­nā­ma­ke vastuni ka­sya­ci­tkā­dā­ci­tkī sthāpanā ka­sya­ci­t tu kā­lāṃ­ta­ra­sthā­yi­nī niyatā | bhūya<span type="hard-break">- </span><lb n="111,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,16</span>s tathā saṃ­pra­tya­ya­he­tu­r iti viśeṣaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_744"><l ana="bt" n="bt_1.5.56"><lb n="111,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.56</span>nanv a­nā­hi­ta­nā­mno pi ka­sya­ci­d da­rśa­neṃ­ja­sā | punas ta­tsa­dṛ­śe ci­tra­ka­rmā­dau dṛśyate svataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.57"><lb n="111,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.57</span>so 'yam ity a­va­sā­ya­sya prā­du­rbhā­vaḥ ka­thaṃ­ca­na | sthāpanā sā ca tasyeti kṛ­ta­saṃ­jña­sya sā kutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">57</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.58"><lb n="111,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.58</span>naitat san nāma sā­mā­nya­sa­dbhā­vā­t tatra tattvataḥ | kvānyathā so yam i­tyā­di­vya­va­hā­raḥ pra­va­rta­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">58</ref> || </l></lg><p n="a_745" rend="justify"><lb n="111,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,20</span>nanv evaṃ sati nāmni sthā­pa­nā­nu­pa­pa­tte­s tasyās tena vyāptiḥ kathaṃ na tā­dā­tmya­m iti cen na, vi­ru­ddha­dha­rmā­dhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="111,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,21</span>sāt | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_746"><l ana="bt" n="bt_1.5.59"><lb n="111,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.59</span>siddhaṃ bhāvam a­pe­kṣyai­va sthā­pa­nā­yāḥ pra­vṛ­tti­taḥ | ta­da­pe­kṣāṃ vinā nāma bhāvād bhinnaṃ tataḥ sthitam || <ref type="no-bt" rend="b">59</ref> || </l></lg><p n="a_747" rend="justify"><lb n="111,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,23</span>kiṃ sva­rū­pa­pra­kā­raṃ dravyam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_748"><l ana="bt" n="bt_1.5.60"><lb n="111,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.60</span>yat svato bhimukhaṃ vastu bha­vi­ṣya­tpa­rya­yaṃ prati | taddravyaṃ dvividhaṃ jñeyam ā­ga­me­ta­ra­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">60</ref> || </l></lg><p n="a_749" rend="justify"><lb n="111,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,25</span>na hy avastv eva dravyam a­bā­dhi­ta­pra­tī­ti­si­ddhaṃ vā, nāpy a­nā­ga­ta­pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣaṃ prati gra­hī­tā­bhi­mu­khyaṃ na bhavati <lb n="111,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,26</span>pū­rvā­pa­ra­sva­bhā­va­tyā­go­pā­dā­na­sthā­na­la­kṣa­ṇa­tvā­d vastunaḥ sarvathā ta­dvi­pa­rī­ta­sya pra­tī­ti­vi­ru­ddha­tvā­t | tac ca dvividha<span type="hard-break">- </span><lb n="111,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,27</span>m ā­ga­ma­no ā­ga­ma­bhe­dā­t pra­ti­pa­tta­vya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_750"><l ana="bt" n="bt_1.5.61"><lb n="111,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.61</span>ātmā ta­tpra­bhṛ­ta­jñā­yī yo nā­mā­nu­pa­yu­kta­dhīḥ | so trāgamaḥ sa­mā­mnā­taḥ syād dravyaṃ la­kṣa­ṇā­nva­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">61</ref> || </l></lg><p n="a_751" rend="justify"><lb n="111,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,29</span>a­nu­pa­yu­ktaḥ prā­bhṛ­ta­jñā­yī ā­tmā­ga­maḥ | kathaṃ dravyam iti nā­śaṃ­ka­nī­yaṃ dra­vya­la­kṣa­ṇā­nva­yā­t | jīvādi<span type="hard-break">- </span><lb n="111,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,30</span>prā­bhṛ­ta­jña­syā­tma­no nu­pa­yu­kta­syo­pa­yu­ktaṃ ta­tprā­bhṛ­ta­jñā­nā­khya­m a­nā­ga­ta­pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣaṃ prati gṛ­hī­tā­bhi­mu­khya­sva­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="111,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 111,31</span>tvasiddheḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_752"><l ana="bt" n="bt_1.5.62"><lb n="111,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.62</span>no āgamaḥ punas tredhā jña­śa­rī­rā­di­bhe­da­taḥ | tri­kā­la­go­ca­raṃ jñātuḥ śarīraṃ tatra ca tridhā || <ref type="no-bt" rend="b">62</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.63"><lb n="111,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.63</span>bhāvi no ā­ga­ma­dra­vya­m eṣyat pa­ryā­ya­m eva tat | tathā ta­dvya­ti­ri­ktaṃ ca karmano ka­rma­bhe­da­bhṛ­t || <ref type="no-bt" rend="b">63</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.64"><pb n="112"/><lb n="112,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.64</span>jñā­nā­vṛ­ttyā­di­bhe­de­na ka­rmā­ne­ka­vi­dhaṃ matam | no karma ca śa­rī­ra­tva­pa­ri­ṇā­ma­ni­ru­tsu­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">64</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.65"><lb n="112,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.65</span>pu­dga­la­dra­vya­mā­hā­ra­pra­bhṛ­tyu­pa­ca­yā­tma­ka­m | vi­jñā­ta­vyaṃ pra­paṃ­ce­na ya­thā­ga­ma­m a­bā­dhi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">65</ref> || </l></lg><p n="a_753" rend="justify"><lb n="112,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,03</span>nanv ā­ga­ta­pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣaṃ prati gṛ­hī­tā­bhi­mu­khyaṃ dravyam iti dra­vya­la­kṣa­ṇa­m a­yu­ktaṃ­, gu­ṇa­pa­rya­ya­va­ddra­vya­m iti tasya <lb n="112,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,04</span>sū­tri­ta­tvā­t­, ta­dā­ga­ma­vi­ro­dhā­d iti kaścit | so pi sū­trā­rthā­na­bhi­jñaḥ | pa­rya­ya­va­ddra­vya­m iti hi sū­tra­kā­re­ṇa <lb n="112,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,05</span>vadatā tri­kā­la­go­ca­rā­na­ta­kra­ma­bhā­vi­pa­ri­ṇā­mā­śra­yaṃ dravyam uktaṃ | tac ca ya­dā­nā­ga­ta­pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣaṃ pra­tya­bhi­mu­khaṃ <lb n="112,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,06</span>tadā va­rta­mā­na­pa­ryā­yā­krāṃ­taṃ pa­ri­tya­kta­pū­rva­pa­ryā­yaṃ ca ni­ścī­ya­te nya­thā­nā­ga­ta­pa­ri­ṇā­mā­bhi­mu­khyā­nu­pa­pa­tteḥ sva­ra­vi­ṣā­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="112,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,07</span>divat | kevalaṃ dra­vyā­rtha­pra­dhā­na­tve­na vacane '­nā­ga­ta­pa­ri­ṇā­mā­bhi­mu­kha­m a­tī­ta­pa­ri­ṇā­maṃ vā­nu­pā­yi dravyam iti nikṣepa<span type="hard-break">- </span><lb n="112,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,08</span>pra­ka­ra­ṇe tathā dra­vya­la­kṣa­ṇa­m uktaṃ | sū­tra­kā­re­ṇa tu pa­ra­ma­ta­vya­va­cche­de­na pra­mā­ṇā­rpa­ṇā­d gu­ṇa­pa­rya­ya­va­ddra­vya­m iti sūtritaṃ <lb n="112,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,09</span>kra­mā­kra­mā­ne­kāṃ­ta­sya tathā vya­va­sthi­teḥ || </p><p n="a_754" rend="justify"><lb n="112,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,10</span>kutas tarhi tri­kā­lā­nu­yā­yi dravyaṃ siddham ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_755"><l ana="bt" n="bt_1.5.66"><lb n="112,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.66</span>a­nva­ya­pra­tya­yā­t siddhaṃ sarvathā bā­dha­va­rji­tā­t | taddravyaṃ ba­hi­raṃ­ta­ś ca mukhyaṃ gauṇaṃ tato '­pa­ra­m || <ref type="no-bt" rend="b">66</ref> || </l></lg><p n="a_756" rend="justify"><lb n="112,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,12</span>tad e­ve­da­m ity e­ka­tva­pra­tya­bhi­jñā­na­m a­nva­ya­pra­tya­yaḥ sa tāvaj jī­vā­di­prā­bhṛ­ta­jñā­yi­nyā­tma­nya­nu­pa­yu­kte jī­vā­dyā­ga­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="112,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,13</span>dravye sti | ya evāhaṃ jīvādi prā­bhṛ­ta­jñā­ne svayam u­pa­yu­ktaḥ prāg āsan sa e­ve­dā­nīṃ tan nā­nu­pa­yu­kto varte punar u<span type="hard-break">- </span><lb n="112,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,14</span>payukto bha­vi­ṣyā­mī­ti saṃ­pra­tya­yā­t | na cāyaṃ bhrāṃtaḥ sarvathā bā­dha­va­rji­ta­tvā­t | na tāvad a­sma­dā­di­pra­tya­kṣe­ṇa <lb n="112,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,15</span>tasya bādhas ta­dvi­ṣa­ye sva­saṃ­ve­da­na­syā­pi vi­śa­da­sya va­rta­mā­na­pa­ryā­ya­vi­ṣa­ya­syā­pra­va­rta­nā­t | nāpy a­nu­mā­ne­na tasya <lb n="112,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,16</span>bādhas tasya ta­dvi­pa­rī­ta­vi­ṣa­ya­vya­va­sthā­pa­ka­syā­saṃ­bha­vā­t | yat sat tat sarvaṃ kṣa­ṇi­ka­m a­kṣa­ṇi­ke sa­rva­thā­rtha­kri­yā­vi­ro­dhā­t ta<span type="hard-break">- </span><lb n="112,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,17</span>lla­kṣa­ṇa­sa­ttvā­nu­pa­pa­tte­r ity a­nu­mā­ne­na tadbādha iti cen nāsya vi­ru­ddha­tvā­t | sattvaṃ hy a­rtha­kri­ya­yā vyāptaṃ, sā ca <lb n="112,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,18</span>kra­ma­yau­ga­pa­dyā­bhyāṃ te ca ka­thaṃ­ci­d a­nva­yi­tve­na­, sa­rva­thā­na­nva­yi­naḥ kra­ma­yau­ga­pa­dya­vi­ro­dhā­d a­rtha­kri­yā­vi­ra­hā­t sattvā<span type="hard-break">- </span><lb n="112,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,19</span>nu­pa­pa­tte­r iti sa­ma­rtha­nā­t | sā­dṛ­śya­pra­tya­bhi­jñā­na­m ātmany e­ka­tva­pra­tya­yaṃ bādhata iti cen na, ekatra saṃtāne tasya <lb n="112,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,20</span>jā­tu­ci­da­bhā­vā­t | nānā saṃ­tā­na­ci­tte­ṣu ta­dda­rśa­nā­d e­ka­saṃ­tā­na­ci­tte­ṣu sadbhāva iti cen na, a­ne­ka­saṃ­tā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="112,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,21</span>vi­bhā­gā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | sa­dṛ­śa­tvā­vi­śe­ṣe pi ke­ṣāṃ­ci­d eva ci­tta­vi­śe­ṣā­ṇā­m e­ka­saṃ­tā­na­tvaṃ pra­tyā­sa­tti­vi­śe­ṣā­t <lb n="112,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,22</span>pareṣāṃ nā­nā­saṃ­tā­na­vi­bhā­ga­si­ddhau siddham e­ka­dra­vyā­tma­ka­ci­tta­vi­śe­ṣā­ṇā­m e­ka­saṃ­tā­na­tvaṃ dra­vya­pra­tyā­sa­tte­r eva tathā <lb n="112,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,23</span>bhā­va­ni­baṃ­dha­na­tvo­pa­pa­tte­r u­pā­dā­no­pā­de­ya­bhā­vā­naṃ­ta­ryā­de­r a­pā­kṛ­ta­tvā­t | tato '­skha­la­tsā­dṛ­śya­pra­tya­bhi­jñā­nā­t sādṛśya<span type="hard-break">- </span><lb n="112,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,24</span>si­ddhi­va­da­skha­la­de­ka­tva­pra­tya­bhi­jñā­nā­d e­ka­tva­si­ddhi­r eveti ni­rū­pi­ta­prā­yaṃ | etena jī­vā­di­no ā­ga­ma­dra­vya­si­ddhi<span type="hard-break">- </span><lb n="112,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,25</span>r uktā | ya evāhaṃ ma­nu­ṣya­jī­vaḥ prāg āsan sa e­vā­dhu­nā devo varte punar manuṣyo bha­vi­ṣyā­mī­ty a­nva­ya­pra­tya­ya­sya <lb n="112,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,26</span>sa­rva­thā­py a­bā­dhya­mā­na­sya sa­dbhā­vā­t | yad evaṃ jalaṃ śu­kti­vi­śe­ṣe patitaṃ tad eva mu­ktā­pha­lī­bhū­ta­m i­tyā­dya­nva­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="112,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,27</span>pra­tya­ya­va­t | nanu ca jī­vā­di­no ā­ga­ma­dra­vya­m a­saṃ­bhā­vyaṃ jī­vā­di­tva­sya sā­rva­kā­li­ka­tve­nā­nā­ga­ta­tvā­si­ddhe­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="112,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,28</span>da­bhi­mu­khya­sya ka­sya­ci­d a­bhā­vā­d iti cet | satyam etat | tata eva jī­vā­di­vi­śe­ṣā­pe­kṣa­yo­dā­hṛ­to jīvādi<span type="hard-break">- </span><lb n="112,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,29</span>dra­vya­ni­kṣe­po | nanv evam ā­ga­ma­dra­vyaṃ vā bā­dhi­tā­t ta­da­nva­ya­pra­tya­yā­n mukhyaṃ siddhyatu jñā­ya­ka­śa­rī­raṃ tu tri­kā­la­go­ca­raṃ <lb n="112,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,30</span>ta­dvya­ti­ri­ktaṃ ca karmano ka­rma­vi­ka­lpa­m a­ne­ka­vi­dhaṃ kathaṃ tathā siddhyet pra­tī­tya­bhā­vā­d iti cen na, tatrāpi tathā<span type="hard-break">- </span><lb n="112,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,31</span>vi­dhā­nva­ya­pra­tya­ya­sya sa­dbhā­vā­t | yad eva me śarīraṃ jñātum ā­ra­bha­mā­ṇa­sya tattvaṃ ta­de­ve­dā­nīṃ pa­ri­sa­mā­pta­ta­ttva­jñā­na­sya <lb n="112,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,32</span>vartata iti va­rta­mā­na­jñā­ya­ka­śa­rī­re tāvad a­nva­ya­pra­tya­yaḥ | yad e­vo­pa­yu­kta­ta­ttva­jñā­na­sya me śa­rī­ra­m āsīt tad e­vā­dhu­nā­nu­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="112,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,33</span>yu­kta­ta­ttva­jñā­na­sye­ty a­tī­ta­jñā­ya­ka­śa­rī­re pra­tya­va­ma­rśaḥ | yad e­vā­dhu­nā­nu­pa­yu­kta­ta­ttva­jñā­na­sya śarīraṃ tad e­vo­pa­yu­kta­ta­ttva<span type="hard-break">- </span><lb n="112,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 112,34</span>jñānasya bha­vi­ṣya­tī­ty a­nā­ga­ta­jñā­ya­ka­śa­rī­re pratyayaḥ | tarhi jñā­ya­ka­śa­rī­raṃ bhāvino ā­ga­ma­dra­vyā­d a­na­nya­d eveti <pb n="113"/><lb n="113,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,01</span>cen na, jñā­ya­ka­vi­śi­ṣṭa­sya tato nyatvāt | ta­syā­ga­ma­dra­vyā­d anyatvaṃ su­pra­tī­ta­m e­vā­nā­tma­tvā­t | karma nokarmaṃ <lb n="113,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,02</span>vā­nva­ya­pra­tya­ya­pa­ri­cchi­nnaṃ jñā­ya­ka­śa­rī­rā­d a­na­nya­d iti cet na, kā­rma­ṇa­sya śa­rī­ra­sya tai­ja­sa­sya ca śa­rī­ra­sya <lb n="113,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,03</span>śa­rī­ra­bhā­va­m ā­pa­nna­syā­hā­rā­di­pu­dga­la­sya vā jñā­ya­ka­śa­rī­ra­tvā­si­ddheḥ­, au­dā­ri­ka­vai­kri­yi­kā­hā­ra­ka­śa­rī­ra­tra­ya­syai­va <lb n="113,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,04</span>jñā­ya­ka­śa­rī­ra­tvo­pa­pa­tte­r anyathā vi­gra­ha­ga­tā­v api jī­va­syo­pa­yu­kta­jñā­na­tva­pra­saṃ­gā­t tai­ja­sa­kā­rma­ṇa­śa­rī­ra­yoḥ sa­dbhā­vā­t | <lb n="113,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,05</span>karma nokarma no­ā­ga­ma­dra­vyaṃ bhāvino ā­ga­ma­dra­vyā­d a­na­rthāṃ­ta­ra­m iti cen na, jī­vā­di­prā­bhṛ­ta­jñā­yi­pu­ru­ṣa­ka­rma nokarma<span type="hard-break">- </span><lb n="113,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,06</span>bhāvam ā­pa­nna­syai­va ta­thā­bhi­dhā­nā­t tato nyasya bhāvino ā­ga­ma­dra­vya­tvo­pa­ga­mā­t | tad e­ta­du­kta­pra­kā­raṃ dravyaṃ yatho<span type="hard-break">- </span><lb n="113,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,07</span>di­ta­sva­rū­pā­pe­kṣa­yā mukhyam a­nya­thā­tve­nā­dhyā­ro­pi­taṃ gauṇam a­va­bo­ddha­vya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_757"><l ana="bt" n="bt_1.5.67"><lb n="113,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.67</span>sāṃprato va­stu­pa­ryā­yo bhāvo dvedhā sa pū­rva­va­t | āgamaḥ prā­bhṛ­ta­jñā­yī pumāṃs ta­tro­pa­yu­kta­dhīḥ || <ref type="no-bt" rend="b">67</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.68"><lb n="113,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.68</span>no āgamaḥ punar bhāvo vastu ta­tpa­rya­yā­tma­ka­m | dravyād a­rthāṃ­ta­raṃ bhe­da­pra­tya­yā­d dhva­sta­bā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">68</ref> || </l></lg><p n="a_758" rend="justify"><lb n="113,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,10</span>vastunaḥ pa­ryā­ya­sva­bhā­vo bhāva iti va­ca­nā­t ta­syā­va­stu­sva­bhā­va­tā vyu­da­sya­te | sāṃprata iti va­ca­nā­t kā­la­tra­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="113,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,11</span>vyāpino dravyasya bhā­va­rū­pa­tā | nanv evam a­tī­ta­syā­nā­ga­ta­sya ca pa­ryā­ya­sya bhā­va­rū­pa­tā­vi­ro­dhā­d va­rta­mā­na­syā­pi <lb n="113,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,12</span>sā na syāt tasya pū­rvā­pe­kṣa­yā­nā­ga­ta­tvā­t u­tta­rā­pe­kṣa­yā­tī­ta­tvā­da­to bhā­va­la­kṣa­ṇa­syā­vyā­pti­r a­saṃ­bha­vo vā syād iti <lb n="113,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,13</span>cen na, a­tī­ta­syā­nā­ga­ta­sya ca pa­ryā­ya­sya sva­kā­lā­pe­kṣa­yā sāṃ­pra­ti­ka­tvā­d bhā­va­rū­pa­to­pa­pa­tte­r a­na­nu­yā­yi­naḥ pa­ri­ṇā­ma­sya <lb n="113,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,14</span>sāṃ­pra­ti­ka­tvo­pa­ga­mā­d u­kta­do­ṣā­bhā­vā­t | sa tu bhāvo dvedhā dra­vya­va­dā­ga­ma­no ā­ga­ma­vi­ka­lpā­t | ta­tprā­bhṛ­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="113,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,15</span>vi­ṣa­yo­pa­yo­gā­vi­ṣṭa ātmā āgamaḥ jī­vā­di­pa­ryā­yā­vi­ṣṭo 'nya iti va­ca­nā­t | kathaṃ punar āgamo jī­vā­di­bhā­va <lb n="113,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,16</span>iti cet, pra­tya­ya­jī­vā­di­va­stu­naḥ sāṃ­pra­ti­ka­pa­ryā­ya­tvā­t | pra­tya­yā­tma­kā hi jī­vā­da­yaḥ prasiddhā evārthā<span type="hard-break">- </span><lb n="113,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,17</span>bhi­dhā­nā­tma­ka­jī­vā­di­va­t | tatra jī­vā­di­vi­ṣa­yo­pa­yo­gā­khye­na ta­tpra­tya­ye­nā­vi­ṣṭaḥ pumān eva ta­dā­ga­ma iti na <lb n="113,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,18</span>vi­ro­dhaḥ­, tato nyasya jī­vā­di­pa­ryā­yā­vi­ṣṭa­syā­rthā­de­r no ā­ga­ma­bhā­va­jī­va­tve­na vya­va­sthā­pa­nā­t | na cai­vaṃ­pra­kā­ro <lb n="113,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,19</span>bhāvo '­si­ddha­s tasya bā­dha­ra­hi­te­na pra­tya­ye­na sā­dhi­ta­tvā­t pro­kta­pra­kā­ra­dra­vya­va­t | nāpi dravyād a­na­rthāṃ­ta­ra­m eva tasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="113,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,20</span>bā­dhi­ta­bhe­da­pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­tvā­t a­nya­thā­nva­ya­pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­tvā­nu­ṣaṃ­gā­d dra­vya­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_759"><l ana="bt" n="bt_1.5.69"><lb n="113,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.69</span>nāmoktaṃ sthāpanā dravyaṃ dra­vyā­rthi­ka­na­yā­rpa­ṇā­t | pa­ryā­yā­rthā­rpa­ṇā­d bhāvas tair nyāsaḥ sa­mya­gī­ri­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">69</ref> || </l></lg><p n="a_760" rend="justify"><lb n="113,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,22</span>nanv astu dravyaṃ śuddham aśuddhaṃ ca dra­vyā­rthi­ka­na­yā­de­śā­t nā­ma­sthā­pa­ne tu kathaṃ tayoḥ pra­vṛ­tti­m ārabhya prāgu<span type="hard-break">- </span><lb n="113,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,23</span>pa­ra­mā­d a­nva­yi­tvā­d iti brūmaḥ | na ca ta­da­si­ddhaṃ de­va­da­tta ityādi nāmnaḥ kvacid bā­lā­dya­va­sthā­bhe­dā­d bhinne pi vicche<span type="hard-break">- </span><lb n="113,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,24</span>dā­nu­pa­pa­tte­r a­nva­yi­tva­si­ddheḥ | kṣe­tra­pā­lā­di­sthā­pa­nā­yā­ś ca kā­la­bhe­de pi ta­thā­tvā­vi­cche­da ity a­nva­yi­tva­m a­nva­ya­pra­tya­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="113,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,25</span>vi­ṣa­ya­tvā­t | yadi punar a­nā­dya­naṃ­tā­nva­yā­sa­ttvā­n nā­ma­sthā­pa­na­yo­r a­na­nva­yi­tvaṃ tadā gha­ṭā­de­r api na syāt | tathā <lb n="113,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,26</span>ca kuto dravyatvaṃ ? vya­va­hā­ra­na­yā­t ta­syā­vāṃ­ta­ra­dra­vya­tve tata eva nā­ma­sthā­pa­na­yo­s tad astu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | tataḥ <lb n="113,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,27</span>sūktaṃ nā­ma­sthā­pa­nā­dra­vyā­ṇi dra­vyā­rthi­ka­sya nikṣepa iti | bhāvas tu pa­ryā­yā­rthi­ka­sya sāṃ­pra­ti­ka­vi­śe­ṣa­mā­tra­tvā­t tasya | <lb n="113,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,28</span>tad etair nā­mā­di­bhi­r nyāso na mithyā, samyag ity a­dhi­kā­rā­t | samyaktvaṃ punar asya su­na­yai­r a­dhi­ga­mya­mā­na­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_761"><l ana="bt" n="bt_1.5.70"><lb n="113,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.70</span>teṣāṃ da­rśa­na­jī­vā­di­pa­dā­rthā­nā­ma­śe­ṣa­taḥ | iti saṃ­pra­ti­pa­tta­vyaṃ ta­ccha­bda­gra­ha­ṇā­d iha || <ref type="no-bt" rend="b">70</ref> || </l></lg><p n="a_762" rend="justify"><lb n="113,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,30</span>yad amastaṃ kaścit ta­dgra­ha­ṇaṃ sūtre narthakaṃ tena vināpi nā­mā­di­bhi­r nyāsaḥ | sa­mya­gda­rśa­na­jī­vā­dī­nā­m ity abhi<span type="hard-break">- </span><lb n="113,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,31</span>saṃ­baṃ­dha­si­ddhe­s teṣāṃ pra­kṛ­ta­tvā­n na jī­vā­dī­nā­m eva a­naṃ­ta­ra­tvā­t ta­da­bhi­saṃ­baṃ­dha­pra­sa­kti­s teṣāṃ vi­śe­ṣā­d i­ṣṭa­tvā­t prakṛta<span type="hard-break">- </span><lb n="113,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,32</span>da­rśa­nā­dī­nā­m a­bā­dha­ka­tvā­t ta­dvi­ṣa­ya­tve­nā­pra­dhā­na­tvā­c ca | nāpi sa­mya­gda­rśa­nā­dī­nā­m eva nā­mā­di­nyā­sā­bhi­saṃ­baṃ­dhā<span type="hard-break">- </span><lb n="113,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 113,33</span>pattiḥ jī­vā­dī­nā­m api pra­tyā­sa­nna­tve­na ta­da­bhi­saṃ­baṃ­dha­gha­ṭa­nā­d iti | tad anena nirastaṃ | sa­mya­gda­rśa­nā­dī­nāṃ pradhā<span type="hard-break">- </span><pb n="114"/><lb n="114,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,01</span>nānām a­pra­tyā­sa­nnā­nāṃ jī­vā­dī­nāṃ ca pra­dhā­nā­nāṃ pra­tyā­sa­nnā­nāṃ nā­mā­di­nyā­sā­bhi­saṃ­baṃ­dhā­rtha­tvā­t ta­dgra­ha­ṇa­sya | <lb n="114,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,02</span>ta­da­bhā­ve pra­tyā­sa­tteḥ pradhānaṃ balīya iti nyāyāt sa­mya­gda­rśa­nā­dī­nā­m eva ta­tpra­saṃ­ga­sya ni­vā­ra­yi­tu­m aśakteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_763"><l ana="bt" n="bt_1.5.71"><lb n="114,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.71</span>nanv anaṃtaḥ pa­dā­rthā­nāṃ nikṣepo vācya ity asan | nā­mā­di­ṣv eva ta­syāṃ­ta­rbhā­vā­t saṃ­kṣe­pa­rū­pa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">71</ref> || </l></lg><p n="a_764" rend="justify"><lb n="114,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,04</span>saṃkhyāta eva ni­kṣe­pa­s ta­tpra­rū­pa­ka­na­yā­nāṃ saṃ­khyā­ta­tvā­t­, saṃkhyātā eva nayās ta­ccha­bdā­nāṃ saṃ­khyā­ta­tvā­t | <lb n="114,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,05</span>"­yā­vaṃ­to va­ca­na­pa­thā­s tāvaṃtaḥ saṃ­bha­vaṃ­ti na­ya­vā­dāḥ­" iti va­ca­nā­t | tato na nikṣepo '­naṃ­ta­vi­ka­lpaḥ pra­paṃ­ca­to pi <lb n="114,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,06</span>pra­saṃ­ja­nī­ya iti cen na, vi­ka­lpā­pe­kṣa­yā­rthā­pe­kṣa­yā ca ni­kṣe­pa­syā­saṃ­khyā­ta­to­pa­pa­tte­r a­naṃ­ta­to­pa­pa­tte­ś ca ta­thā­bhi­dhā­nā­t | <lb n="114,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,07</span>ke­va­la­m a­naṃ­ta­bhe­da­syā­pi ni­kṣe­pa­sya nā­mā­di­vi­jā­tī­ya­syā­bhā­vā­n nā­mā­di­ṣv aṃ­ta­rbhā­vā­t saṃ­kṣe­pa­ta­ś cā­tu­rvi­dhya­m āha || <lb n="114,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,08</span>nanv e­va­m­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_765"><l ana="bt" n="bt_1.5.72"><lb n="114,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.72</span>dra­vya­pa­ryā­ya­to vācyo nyāsa ity apy a­saṃ­ga­ta­m | a­ti­saṃ­kṣe­pa­ta­s ta­syā­ni­ṣṭe­r a­trā­nya­thā­stu saḥ || <ref type="no-bt" rend="b">72</ref> || </l></lg><p n="a_766" rend="justify"><lb n="114,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,10</span>na hy a­trā­ti­saṃ­kṣe­pa­to nikṣepo vi­va­kṣi­to yena ta­ddvi­vi­dha eva syād dravyataḥ pa­ryā­ya­ta­ś ceti tathā vi­va­kṣā­yāṃ <lb n="114,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,11</span>tu tasya dvaividhye na kiṃcid aniṣṭaṃ | saṃ­kṣe­pa­ta­s tu ca­tu­rvi­dho sau kathita iti sarvam a­na­va­dya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_767"><l ana="bt" n="bt_1.5.73"><lb n="114,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.73</span>nanu nyāsaḥ pa­dā­rthā­nāṃ yadi syān nya­sya­mā­na­tā | tadā tebhyo na bhinnaḥ syād a­bhe­dā­d dha­rma­dha­rmi­ṇoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">73</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.74"><lb n="114,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.74</span>bhede nā­mā­di­ta­s tasya paro nyāsaḥ pra­ka­lpya­tā­m | tathā ca sa­tya­va­sthā­naṃ kva syāt tasyeti kecana || <ref type="no-bt" rend="b">74</ref> || </l></lg><p n="a_768" rend="justify"><lb n="114,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,14</span>na hi jī­vā­da­yaḥ padārthā nā­mā­di­bhi­r nya­syaṃ­te­, na punas tebhyo bhinno nyāsa ity atra vi­śe­ṣa­he­tu­r asti yato <lb n="114,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,15</span>'­na­va­sthā na syāt dha­rma­dha­rmi­ṇo­r bhe­do­pa­ga­mā­t | ta­nnyā­sa­syā­pi tair nyā­sāṃ­ta­re tasyāpi tair nyā­sāṃ­ta­re tasyāpi <lb n="114,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,16</span>tair nyā­sāṃ­ta­ra­sya du­rni­vā­ra­tvā­d iti kecit || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_769"><l ana="bt" n="bt_1.5.75"><lb n="114,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.75</span>ta­da­yu­kta­m a­ne­kāṃ­ta­vā­di­nā­m a­nu­pa­dra­vā­t | sa­rva­thai­kāṃ­ta­vā­da­sya pro­kta­nī­tyā ni­vā­ra­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">75</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.76"><lb n="114,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.76</span>dra­vyā­rthi­ka­na­yā­t tāvad abhede nyā­sa­ta­dva­toḥ | nyāso nyā­sa­va­da­rthā­nā­m iti gauṇī va­co­ga­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">76</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.77"><lb n="114,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.77</span>pa­ryā­yā­rtha­na­yā­d bhede tayor mukhyaiva sā matā | nyā­sa­syā­pi ca nā­mā­di­nyā­se­ṣṭe­r nā­na­va­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">77</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.78"><lb n="114,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.78</span>bhe­da­pra­bhe­da­rū­pe­ṇā­naṃ­ta­tvā­t sa­rva­va­stu­naḥ | sadbhir vi­cā­rya­mā­ṇa­sya pra­mā­ṇā­n nānyathā gatiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">78</ref> || </l></lg><p n="a_770" rend="justify"><lb n="114,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,21</span>nya­sya­mā­na­tā pa­dā­rthe­bhyo '­na­rthāṃ­ta­ra­m eva cety e­kāṃ­ta­vā­di­na e­vo­pa­dra­vaṃ­te na punar a­ne­kāṃ­ta­vā­di­na­s teṣāṃ dravyārthi<span type="hard-break">- </span><lb n="114,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,22</span>ka­na­yā­rpa­ṇā­t ta­da­bhe­da­sya­, pa­ryā­yā­rthā­rpa­ṇā­d bhe­da­sye­ṣṭa­tvā­t | ta­trā­bhe­da­vi­va­kṣā­yāṃ pa­dā­rthā­nāṃ nyāsa iti gauṇī vāco<span type="hard-break">- </span><lb n="114,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,23</span>yuktiḥ pa­dā­rthe­bhyo '­na­nya­syā­pi nyāsasya bhe­de­no­pa­ca­ri­ta­sya tathā ka­tha­nā­t | na hi dra­vyā­rthi­ka­sya tadbhedo <lb n="114,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,24</span>mukhyo sti ta­syā­bhe­da­pra­dhā­na­tvā­t | bhe­da­vi­va­kṣā­yāṃ tu mukhyā sā pa­ryā­yā­rthi­ka­sya bhe­da­pra­dhā­na­tvā­t | na ca <lb n="114,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,25</span>ta­trā­na­va­sthā­, nyā­sa­syā­pi nā­mā­di­bhi­r nyā­so­pa­ga­mā­t | nā­ma­jī­vā­da­yaḥ sthā­pa­nā­jī­vā­da­yo dra­vya­jī­vā­da­yo <lb n="114,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,26</span>bhā­va­jī­vā­da­ya­ś ceti jī­vā­di­bhe­dā­nāṃ pratyekaṃ nā­mā­di­bhe­de­na vya­va­hā­ra­sya pravṛtteḥ pa­rā­pa­ra­ta­tpra­bhe­dā­nā­m a­naṃ­ta­tvā­t <lb n="114,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,27</span>sarvasya vastuno '­naṃ­tā­tma­ka­tve­nai­va pra­mā­ṇa­to vi­cā­rya­mā­ṇa­sya vya­va­sthi­ta­tvā­t sa­rva­thai­kāṃ­te pra­tī­tya­bhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_771"><l ana="bt" n="bt_1.5.79"><lb n="114,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.79</span>nanu nā­mā­da­yaḥ ke nye nya­sya­mā­nā­rtha­rū­pa­taḥ | yair nyāso stu pa­dā­rthā­nā­m iti ke py a­nu­yuṃ­ja­te || <ref type="no-bt" rend="b">79</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.80"><lb n="114,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.80</span>tebhyo pi bhe­da­rū­pe­ṇa ka­thaṃ­ci­d a­va­sā­ya­taḥ | nā­mā­dī­nāṃ pa­dā­rthe­bhyaḥ prāyaśo dattam u­tta­ra­m || <ref type="no-bt" rend="b">80</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.81"><lb n="114,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.81</span>nā­meṃ­drā­diḥ pṛ­tha­ktā­va­dbhā­veṃ­drā­deḥ pra­tī­ya­te | sthā­pa­neṃ­drā­di­r apy evaṃ dra­vyeṃ­drā­di­ś ca tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">81</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.82"><lb n="114,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.82</span>ta­dbhe­da­ś ca pa­dā­rthe­bhyaḥ ka­thaṃ­ci­d dha­ṭa­rū­pa­va­t | sthā­pya­sthā­pa­ka­bhā­vā­de­r a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">82</ref> || </l></lg><p n="a_772" rend="justify"><lb n="114,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,32</span>nā­mā­da­yo viśeṣā jī­vā­dya­rthā­t ka­thaṃ­ci­d bhinnā ni­kṣi­pya­mā­ṇa­ni­kṣe­pa­ka­bhā­vā­t sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­bhā­vā­t <lb n="114,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,33</span>pra­tya­yā­di­bhe­dā­c ca | tatas teṣām abhede ta­da­nu­pa­pa­tte­r iti | gha­ṭā­drū­pā­dī­nā­m iva pra­tī­ti­si­ddha­tvā­n nā­mā­dī­nāṃ nyasya<span type="hard-break">- </span><lb n="114,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 114,34</span>mā­nā­rthā­dbhe­de­na tasya tair nyāso yukta eva | na hi nāmeṃdraḥ sthā­pa­neṃ­dro dravyeṃdro vā bhā­veṃ­drā­d abhinna eva pratī<span type="hard-break">-</span>﻿ <pb n="115"/><lb n="115,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,01</span>yate yena nā­meṃ­drā­di­vi­śe­ṣā­ṇāṃ tadvato bhedo na syāt | nanv evaṃ nā­mā­dī­nāṃ pa­ra­spa­ra­pa­ri­hā­re­ṇa sthi­ta­tvā­d e<span type="hard-break">- </span><lb n="115,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,02</span>katrārthe vasthānaṃ na syāt vi­ro­dhā­t śī­to­ṣṇa­spa­rśa­va­t­, sa­ttvā­sa­ttva­va­d veti cen na; a­si­ddha­tvā­d vi­ro­dha­sya nāmā<span type="hard-break">- </span><lb n="115,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,03</span>dīnām ekatra da­rśa­nā­d vi­ro­dha­syā­da­rśa­na­sā­dhya­tvā­t | pa­ra­mai­śva­rya­m a­nu­bha­va­t kaścit mā hi bhāveṃdraḥ sāṃ­pra­ti­keṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="115,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,04</span>dra­tva­pa­ryā­yā­v i­ṣṭa­tvā­t | sa e­vā­nā­ga­ta­m iṃ­dra­tva­pa­ryā­yaṃ prati gṛ­hī­tā­bhi­mu­khya­tvā­d dra­vyeṃ­draḥ­, sa e­veṃ­drāṃ­ta­ra­tve­na <lb n="115,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,05</span>vya­va­sthā­pya­mā­naḥ sthā­pa­neṃ­draḥ­, sa e­veṃ­drāṃ­ta­ra­nā­m nā­bhi­dhī­ya­mā­no nāmeṃdra ity e­ka­trā­tma­ni dṛ­śya­mā­nā­nāṃ katham iha <lb n="115,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,06</span>virodho nāma a­ti­pra­saṃ­gā­t | tata eva na nā­mā­dī­nāṃ saṃkaro vya­ti­ka­ro vā sva­rū­pe­ṇai­va pratīteḥ | tad anena <lb n="115,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,07</span>nā­mā­dī­nā­m e­ka­trā­bhā­va­sā­dha­ne vi­ro­dhā­di­sā­dha­na­syā­si­ddhi­r uktā | ye­nā­tma­nā nāma tenaiva sthā­pa­nā­dī­nā­m ekatrai<span type="hard-break">- </span><lb n="115,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,08</span>kadā virodha eveti cet na, ta­thā­na­bhyu­pa­ga­mā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_773"><l ana="bt" n="bt_1.5.83"><lb n="115,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.83</span>e­ka­trā­rthe vi­ro­dha­ś cen nā­mā­dī­nāṃ sa­ho­cya­te | nai­ka­tvā­si­ddhi­to rthasya ba­hi­raṃ­ta­ś ca sarvathā || <ref type="no-bt" rend="b">83</ref> || </l></lg><p n="a_774" rend="justify"><lb n="115,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,10</span>na hi ba­hi­raṃ­ta­r vā sa­rva­thai­ka­sva­bhā­vaṃ bhāvam a­nu­bha­vā­mo nā­nai­ka­sva­bhā­va­sya tasya pra­tī­te­r bā­dha­kā­bhā­vā­t | na ca <lb n="115,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,11</span>ta­thā­bhū­te rthe, yena sva­bhā­ve­na nā­ma­vya­va­hā­ra­s tenaiva sthā­pa­nā­di­vya­va­ha­ra­ṇaṃ tasya pra­ti­ni­ya­ta­sva­bhā­va­ni­baṃ­dha­na­ta­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="115,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,12</span>nu­bhū­te­r iti kathaṃ virodhaḥ siddhyet | kiṃ ca | nā­mā­di­bhyo virodho nanyo 'nyo vā syād u­bha­ya­rū­po vā ? </p><p n="a_775" rend="justify"><lb n="115,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,13</span>pra­tha­ma­dvi­tī­ya­pa­kṣa­yo­r nāsau vi­ro­dha­ka ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_776"><l ana="bt" n="bt_1.5.84"><lb n="115,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.84</span>nā­mā­de­r a­vi­bhi­nna­ś ced virodho na vi­ro­dha­kaḥ | nā­mā­dyā­tma­va­d anyaś cet kaḥ kasyās tu vi­ro­dha­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">84</ref> || </l></lg><p n="a_777" rend="justify"><lb n="115,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,15</span>na tāvad ā­tma­bhū­to virodho nā­mā­dī­nāṃ vi­ro­dha­kaḥ syād ā­tma­bhū­ta­tvā­n nā­mā­di­svā­tma­va­t vi­pa­rya­yo vā | <lb n="115,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,16</span>nāpy a­nā­tma­bhū­to '­nā­tma­bhū­ta­tvā­d vi­ro­dha­ko rthāṃ­ta­ra­va­t vi­pa­rya­yo vā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_778"><l ana="bt" n="bt_1.5.85"><lb n="115,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.85</span>bhi­nnā­bhi­nno vi­ro­dha­ś cet kiṃ na nā­mā­da­ya­s tathā | ku­ta­ści­t tadvataḥ saṃti ka­thaṃ­ci­d bhi­da­bhi­dbhṛ­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">85</ref> || </l></lg><p n="a_779" rend="justify"><lb n="115,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,18</span>virodho vi­ro­dhi­bhyaḥ ka­thaṃ­ci­d bhinno '­bhi­nna­ś cā­vi­ru­ddho na punar nā­mā­da­ya­s tadvato rthād iti bruvāṇo na pre­kṣā­vā­n || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_780"><l ana="bt" n="bt_1.5.86"><lb n="115,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.86</span>ekasya bhāvato '­kṣī­ṇa­kā­ra­ṇa­sya sa­du­dbha­ve | kṣayo vi­ro­dha­ka­s tasya so rtho yady a­bhi­dhī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">86</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.5.87"><lb n="115,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.5.87</span>tadā nā­mā­da­yo na syuḥ pa­ra­spa­ra­vi­ro­dha­kāḥ | sa­kṛ­tsaṃ­bha­vi­no rtheṣu jī­vā­di­ṣu vi­ni­ści­tāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">87</ref> || </l></lg><p n="a_781" rend="justify"><lb n="115,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,21</span>na virodho nāma kaścid artho yena vi­ro­dhi­bhyo bhinnaḥ syāt ke­va­la­m a­kṣī­ṇa­kā­ra­ṇa­sya saṃ­tā­ne­na pra­va­rta­mā­na­sya <lb n="115,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,22</span>śītādeḥ kṣayo ya­syo­dbha­ve pā­va­kā­deḥ sa eva tasya vi­ro­dha­kaḥ | kṣayaḥ punaḥ pra­dhvaṃ­sā­bhā­va­la­kṣa­ṇaḥ kā­ryāṃ­ta­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="115,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,23</span>tpāda evety abhinno vi­ro­dhi­bhyāṃ bhinna iva ku­ta­ści­d vya­va­hri­ya­ta iti yad ucyate tadāpi nā­mā­da­yaḥ kvacid ekatra <lb n="115,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,24</span>pa­ra­spa­ra­vi­ro­dhi­no na syuḥ sa­kṛ­tsaṃ­bha­vi­tve­na vi­ni­ści­ta­tvā­t | na hi dravyasya pra­baṃ­dhe­na va­rta­mā­na­sya nāma<span type="hard-break">- </span><lb n="115,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,25</span>sthā­pa­nā­bhā­vā­nā­m a­nya­ta­ma­syā­pi ta­tro­dbha­ve kṣayo nu­bhū­ya­te nāmno vā sthā­pa­nā­yā bhāvasya vā tathā va­rta­mā­na­sya <lb n="115,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,26</span>ta­di­ta­ra­pra­vṛ­ttau yena virodho gamyeta | ta­thā­nu­bha­vā­bhā­ve pi ta­dvi­ro­dha­ka­lpa­nā­yāṃ na kiṃcit ke­na­ci­d a­vi­ru­ddhaṃ <lb n="115,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,27</span>siddhyet | na ca kalpita eva virodhaḥ sarvatra tasya va­stu­dha­rma­tve­nā­dhya­va­sī­ya­mā­na­tvā­t sa­ttvā­di­va­t | sattvā<span type="hard-break">- </span><lb n="115,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,28</span>dayo pi sa­ttve­nā­dhya­va­sī­ya­mā­nāḥ kalpitā evety ayuktaṃ tattvato rtha­syā­sa­ttvā­di­pra­saṃ­gā­t | sa­ka­la­dha­rma­nai­r ātmyo<span type="hard-break">- </span><lb n="115,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,29</span>pa­ga­mā­d adoṣo yam iti cet katham evaṃ dharmī tāttvikaḥ | so pi kalpita eveti cet, kiṃ punar a­ka­lpi­taṃ ? <lb n="115,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,30</span>spaṣṭam a­va­bhā­sa­mā­naṃ sva­la­kṣa­ṇa­m iti cet nai­ka­treṃ­drau dvitvasya bā­dhi­ta­tva­pra­saṃ­gā­t | yadi punar a­bā­dhi­ta­spa­ṣṭa­saṃ­ve­da<span type="hard-break">- </span><lb n="115,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,31</span>na­ve­dya­tvā­t sva­la­kṣa­ṇaṃ pa­ra­mā­rtha­sa­t nai­ka­treṃ­drau dvi­tvā­di­bā­dhi­ta­tvā­d iti manyase tadā katham a­bā­dhi­ta­vi­ka­lpā­dhya<span type="hard-break">- </span><lb n="115,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,32</span>va­sī­ya­mā­na­sya dharmasya dharmiṇo vā pa­ra­mā­rtha­sa­ttvaṃ ni­rā­ku­ru­ṣe | vi­ka­lpā­dhya­va­si­ta­sya sa­rva­syā­bā­dhi­ta­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="115,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,33</span>saṃ­bha­vā­n na va­stu­sa­ttva­m iti cet, kutas tasya ta­da­saṃ­bha­va­ni­śca­yaḥ | vi­vā­dā­pa­nno dha­rmā­di­r nā­bā­dhi­to vikalpā<span type="hard-break">- </span><lb n="115,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 115,34</span>dhya­va­si­ta­tvā­t ma­no­rā­jyā­di­va­d ity a­nu­mā­nā­d iti cet, sa tarhy a­bā­dhi­ta­tvā­bhā­va­s ta­syā­nu­mā­na­vi­ka­lpe­nā­dhya<span type="hard-break">- </span><pb n="116"/><lb n="116,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,01</span>vasitaḥ pa­ra­mā­rtha­sa­n na pa­ra­mā­rtha­sa­n vā ? pra­tha­ma­pa­kṣe tenaiva hetor vya­bhi­cā­raḥ­, pa­kṣāṃ­ta­re ta­ttva­ta­s ta­syā­bā­dhi­ta­tvaṃ <lb n="116,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,02</span>a­bā­dhi­ta­tvā­bhā­va­syā­bhā­ve ta­da­bā­dhi­ta­tva­vi­dhā­nā­t | na cā­vi­cā­ra­si­ddha­yo­r dha­rmi­dha­rma­yo­r a­bā­dhi­ta­tvā­bhā­vaḥ pramāṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="116,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,03</span>siddham a­bā­dhi­ta­tvaṃ vi­ru­ṇa­ddhi saṃ­vṛ­tti­si­ddhe­na pa­ra­mā­rtha­si­ddha­sya bā­dha­nā­ni­ṣṭeḥ | tadiṣṭau vā sve­ṣṭa­si­ddhe­r a­yo­gā­t | <lb n="116,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,04</span>kathaṃ vi­ka­lpā­dhya­va­si­ta­syā­bā­dhi­ta­tvaṃ pra­mā­ṇa­si­ddha­m iti cet, dṛṣṭasya kathaṃ ? bā­dha­kā­bhā­vā­d iti cet tata <lb n="116,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,05</span>e­vā­nya­syā­pi | na hi dṛ­ṣṭa­syai­va sarvatra sarvadā sarvasya sarvathā bā­dha­kā­bhā­vo niścetuṃ śakyo na punar adhva<span type="hard-break">- </span><lb n="116,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,06</span>si­ta­sye­ti bruvāṇaḥ svasthaḥ pra­tī­tya­pa­lā­pā­t | tato virodhaḥ kvacit tāttvika e­vā­bā­dhi­ta­pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­tvā­d iṣṭo <lb n="116,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,07</span>va­stu­sva­bhā­va­va­d iti vi­ro­dhi­bhyāṃ bhi­nna­si­ddheḥ | sa bhinna eva sa­rva­the­ty a­yu­kta­m u­kto­tta­ra­tvā­t | tābhyāṃ bhinnasya <lb n="116,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,08</span>tasya vi­ro­dha­ka­tve sarvaḥ sarvasya vi­ro­dha­kaḥ syād iti | nanu cā­rthāṃ­ta­ra­bhū­to pi vi­ro­dhi­no­r vi­ro­dha­ko virodhaḥ <lb n="116,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,09</span>ta­dvi­śe­ṣa­ṇa­tve sati vi­ro­dha­pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­tvā­t­, yas tu na tayor vi­ro­dha­kaḥ sa na tathā ya­thā­pa­ro­rthaḥ tato na <lb n="116,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,10</span>sarvaḥ sarvasya vi­ro­dha­ka iti cen na; tasya ta­dvi­śe­ṣa­ṇa­tvā­nu­pa­pa­tteḥ | virodho hi bhāvaḥ sa ca tu­ccha­sva­bhā­vo <lb n="116,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,11</span>yadi śī­to­ṣṇa­dra­vya­yo­r vi­śe­ṣa­ṇaṃ tadā sa­kṛ­tta­yo­r a­da­rśa­nā­pa­ttiḥ | atha śī­ta­dra­vya­syai­va vi­śe­ṣa­ṇaṃ tadā tad eva <lb n="116,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,12</span>virodhi syān no­ṣṇa­dra­vyaṃ | tathā ca na dviṣṭho sau e­ka­trā­va­sthi­teḥ | na caikatra virodhaḥ sarvadā ta­tpra­saṃ­gā­t | <lb n="116,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,13</span>e­te­no­ṣṇa­dra­vya­syai­va virodho vi­śe­ṣa­ṇaṃ ity api nirastaṃ | yadi punaḥ ka­rma­stha­kri­yā­pe­kṣa­yā vi­ru­ddha­mā­na­tvaṃ <lb n="116,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,14</span>virodhaḥ sa śī­ta­dra­vya­sya vi­śe­ṣa­ṇaṃ­, ka­rtṛ­stha­kri­yā­pe­kṣa­yā virodhaḥ sa u­ṣṇa­dra­vya­sya | vi­ro­dha­sā­mā­nyā<span type="hard-break">- </span><lb n="116,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,15</span>pekṣayā vi­ro­dha­syo­bha­ya­vi­śe­ṣa­ṇa­tvo­pa­pa­tte­r dviṣṭhatvaṃ tadā rū­pā­de­r api dvi­ṣṭha­tva­ni­ya­mā­pa­tti­s ta­tsā­mā­nya­sya dvi­ṣṭha­tvā­t­, <lb n="116,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,16</span>rū­pā­de­r gu­ṇa­vi­śe­ṣa­ṇā­t ta­tsā­mā­nya­sya pa­dā­rthāṃ­ta­ra­tvā­t na ta­da­ne­ka­stha­tve ta­syā­ne­ka­stha­tva­m iti cet tarhi <lb n="116,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,17</span>ka­rma­ka­rtṛ­sthā­d vi­ro­dha­vi­śe­ṣā­t pa­dā­rthāṃ­ta­ra­sya | vi­ro­dha­sā­mā­nya­sya dviṣṭhatve kutas ta­ddvi­ṣṭha­tvaṃ yena dvayor vi­śe­ṣa­ṇaṃ <lb n="116,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,18</span>virodhaḥ | etena guṇayoḥ ka­rma­ṇo­r dra­vya­gu­ṇa­yoḥ gu­ṇa­ka­rma­ṇoḥ dra­vya­ka­rma­ṇo­r vā virodho vi­śe­ṣa­ṇaṃ ity a­pā­staṃ­, <lb n="116,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,19</span>vi­ro­dha­sya guṇatve gu­ṇā­dā­v a­saṃ­bha­vā­c ca | ta­syā­bhā­va­rū­pa­tve kathaṃ sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­bhā­vo ye­nā­ne­ka­vi­ro­dhi­ve­śe­ṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="116,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,20</span>bhū­ta­vi­ro­dha­vi­śe­ṣa­m avyāpi vi­ro­dha­sā­mā­nya­m u­pe­ya­te | yadi punaḥ ṣa­ṭpa­dā­rtha­vya­ti­re­ka­tvā­t pa­dā­rtha­śe­ṣo virodho <lb n="116,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,21</span>'­ne­ka­sthaḥ­, sa ca vi­ro­dhya­vi­ro­dha­ka­bhā­va­pra­tya­ya­vi­śe­ṣa­si­ddheḥ sa­mā­śrī­ya­te tadā tasya kuto dra­vya­vi­śe­ṣa­ṇa­tvaṃ ? <lb n="116,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,22</span>na tāvat saṃ­yo­gā­t puruṣe daṃ­ḍa­va­t ta­syā­dra­vya­tve­na saṃ­yo­gā­nā­śra­ya­tvā­t­, nāpi sa­ma­vā­yā­d gavi vi­ṣā­ṇa­va­t tasya <lb n="116,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,23</span>dra­vya­gu­ṇa­ka­rma­sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­vya­ti­ri­kta­tve­nā­sa­ma­vā­yi­tvā­t | na ca saṃ­yo­ga­sa­ma­vā­yā­bhyā­m a­saṃ­baṃ­dha­sya vi­ro­dha­sya <lb n="116,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,24</span>kvacid vi­śe­ṣa­ṇa­tā yuktā, sarvasya sa­rva­vi­śe­ṣa­ṇā­nu­ṣaṃ­gā­t | sa­ma­vā­ya­va­tsa­ma­vā­yi­ṣu saṃ­yo­ga­sa­ma­vā­yā­sa­ttve pi <lb n="116,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,25</span>tasya vi­śe­ṣa­ṇa­te­ti cen na, tasyāpi tathā sā­dhya­tvā­t | na cā­bhā­va­va­dbhā­ve­ṣu tasya vi­śe­ṣa­ṇa­tā tasyāpi tathā <lb n="116,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,26</span>si­ddhya­bhā­vā­t | na hy a­si­ddha­m a­si­ddha­syo­dā­ha­ra­ṇaṃ­, a­ti­pra­saṃ­gā­t | nanu ca vi­ro­dhi­nā­v etau sa­ma­vā­yi­nā­v imau <lb n="116,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,27</span>nāstīha ghaṭa iti vi­śi­ṣṭa­pra­tya­yaḥ kathaṃ vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­bhā­va­m aṃ­ta­re­ṇa syāt | daṃḍīti pra­tya­ya­va­d bhavati cāyam a<span type="hard-break">- </span><lb n="116,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,28</span>bā­dhi­ta­va­pu­r na ca dra­vyā­di­ṣa­ṭpa­dā­rthā­nā­m a­nya­ta­ma­ni­mi­tto 'yaṃ ta­da­nu­rū­pa­tvā­t pra­tī­teḥ­, nāpy a­ni­mi­ttaḥ ka­dā­ci­t kva<span type="hard-break">- </span><lb n="116,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,29</span>cid bhāvāt | tato syā­pa­re­ṇa hetunā bha­vi­ta­vyaṃ sato vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­bhā­vaḥ saṃ­baṃ­dha­śe­ṣaḥ pa­dā­rtha­śe­ṣe­ṣv a­vi­nā­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="116,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,30</span>vavad iti sa­ma­vā­ya­va­d a­bhā­va­va­d vā vi­ro­dha­sya kvacid vi­śe­ṣa­ṇa­tva­si­ddhau tasyāpi vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­bhā­va­sya svāśraya<span type="hard-break">- </span><lb n="116,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,31</span>vi­śe­ṣā­śrā­yi­ṇaḥ kutas ta­dvi­śe­ṣa­ṇa­tvaṃ | pa­ra­smā­d vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­bhā­vā­d iti cet tasyāpi sva­vi­śe­ṣya­vi­śe­ṣa­ṇa­tvaṃ | <lb n="116,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,32</span>pa­ra­smā­d ity a­na­va­sthā­d a­pra­ti­pa­tti­vi­śe­ṣya­sya vi­śe­ṣa­ṇa­pra­ti­pa­tti­m aṃ­ta­re­ṇa ta­da­ni­ṣṭeḥ­, nā­gṛ­hī­ta­vi­śe­ṣa­ṇā viśeṣye <lb n="116,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,33</span>buddhir iti va­ca­nā­t | su­dū­ra­m api gatvā vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­bhā­va­syā­pa­ra­vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­bhā­vā­bhā­ve pi svā­śra­ya­vi­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="116,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,34</span>ṇa­tvo­pa­ga­me sa­ma­vā­yā­de­r api kva vi­śe­ṣa­ṇa­tvaṃ­, ta­da­bhā­ve pi kiṃ na syāt ? iti na vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="116,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 116,35</span>siddhiḥ | ta­da­si­ddhau ca na kiṃcit ka­sya­ci­d vi­śe­ṣa­ṇa­m iti na virodho vi­ro­dhi­vi­śe­ṣa­ṇa­tve­na sidhyati | <pb n="117"/><lb n="117,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,01</span>vi­ro­dha­pra­tya­ya­vi­śe­ṣa­tvaṃ tu kevalaṃ vi­ro­dha­mā­traṃ sā­dha­ye­n na punar a­na­yo­r virodha iti ta­tpra­ti­ni­ya­maṃ­, tato na <lb n="117,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,02</span>vi­ro­dhi­bhyo tyaṃ­ta­bhi­nno virodho bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaḥ | ka­thaṃ­ci­d vi­ro­dhyā­tma­ka­tve tu vi­ro­dha­sya pra­ti­ni­ya­ma­si­ddhi­r na <lb n="117,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,03</span>kaścid u­pā­laṃ­bha iti sūktaṃ vi­ro­dha­va­tsvā­śra­yā­n nā­mā­dī­nāṃ bhi­nnā­bhi­nna­tva­sā­dha­naṃ | nā­mā­di­bhi­r nyāso 'rthānā<span type="hard-break">- </span><lb n="117,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,04</span>m a­na­rtha­ka iti cen na, tasya pra­kṛ­ta­vyā­ka­ra­ṇā­rtha­tvā­d a­pra­kṛ­tā­vyā­ka­ra­ṇā­rtha­tvā­c ca | bhā­va­sta­mbha­pra­ka­ra­ṇe hi tasyaiva <lb n="117,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,05</span>vyā­ka­ra­ṇaṃ nā­ma­staṃ­bhā­dī­nā­m a­vyā­ka­ra­ṇaṃ ca a­pra­kṛ­tā­nāṃ na nā­mā­di­ni­kṣe­pā­bhā­ve rthasya gha­ṭa­te­, ta­tsaṃ­ka­ra­vya­ti­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="117,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,06</span>rābhyāṃ vya­va­hā­ra­pra­saṃ­gā­t | nanu bhā­va­staṃ­bha­sya mu­khya­tvā­d vyā­ka­ra­ṇaṃ na nā­mā­dī­nāṃ "­gau­ṇa­mu­khya­yo­r mukhye saṃpra<span type="hard-break">- </span><lb n="117,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,07</span>tyaya" iti va­ca­nā­t | naitan ni­ya­taṃ­, go­pā­la­ka­mā­na­ya ka­ṭa­ja­ka­mā­na­ye­tyā­dau gauṇe saṃ­pra­tya­ya­si­ddheḥ | na hi tatra <lb n="117,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,08</span>yo gāḥ pā­la­ya­ti yo vā kaṭe jāto mukhyas tatra saṃ­pra­tya­yo sti | kiṃ tarhi ? ya­syai­ta­n nāma kṛtaṃ tatraiva gauṇe <lb n="117,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,09</span>pratītiḥ | kṛ­tri­ma­tvā­d gauṇe saṃ­pra­tya­yo na mukhye ta­syā­kṛ­tri­ma­tvā­t "­kṛ­tri­mā­kṛ­tri­ma­yoḥ kṛtrime saṃ­pra­tya­ya­" iti <lb n="117,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,10</span>va­ca­nā­t | nai­ta­de­kāṃ­ti­kaṃ pāṃ­su­la­pā­da­sya ta­trai­vo­bha­ya­ga­ti­da­rśa­nā­t | sa hy a­pra­ka­ra­ṇa­jña­tvā­d ubhayaṃ pratyeti kim ahaṃ yo <lb n="117,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,11</span>gāḥ pā­la­ya­ti yo vā kaṭe jātas tam ā­na­yā­mi kiṃ vā yasyaiṣā saṃjñā taṃ ? iti vi­ka­lpa­nā­t | pra­ka­ra­ṇa­jña­sya <lb n="117,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,12</span>kṛtrime saṃ­pra­tya­yo stīti cet na, ta­syā­kṛ­tri­me pi saṃ­pra­tya­yo­pa­pa­tte­s tathā pra­ka­ra­ṇā­t | nanu ca jī­va­śa­bdā­di­bhyo <lb n="117,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,13</span>bhā­va­jī­vā­di­ṣv eva saṃ­pra­tya­ya­s teṣām a­rtha­kri­yā­kā­ri­tvā­d iti cet na, nā­mā­dī­nā­m api svā­rtha­kri­yā­kā­ri­tva­si­ddheḥ | <lb n="117,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,14</span>bhā­vā­rtha­kri­yā­yā­s tair a­ka­ra­ṇā­d a­na­rtha­kri­yā­kā­ri­tvaṃ teṣām iti cet, nā­mā­dya­rtha­kri­yā­yā­s tarhi bhā­ve­nā­ka­ra­ṇā­t ta<span type="hard-break">- </span><lb n="117,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,15</span>syā­na­rtha­kri­yā­kā­ri­tva­m astu | kāṃcid apy a­rtha­kri­yāṃ na nā­mā­da­yaḥ ku­rvaṃ­tī­ty ayuktaṃ teṣām a­va­stu­tva­pra­saṃ­gā­t | na <lb n="117,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,16</span>caitad u­pa­pa­nnaṃ bhā­va­va­nnā­mā­dī­nā­m a­bā­dhi­ta­pra­tī­tyā va­stu­tva­si­ddheḥ | etena nāmaiva vāstavaṃ na sthā­pa­nā­di­tra­ya­m iti <lb n="117,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,17</span>śa­bdā­dvai­ta­vā­di­ma­taṃ­, sthā­pa­nai­va ka­lpa­nā­tmi­kā na nā­mā­di­tra­yaṃ vastu sarvasya ka­lpi­ta­tvā­d iti vi­bhra­mai­kāṃ­ta­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="117,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,18</span>di­ma­taṃ­, dravyam eva tattvaṃ na bhā­vā­di­tra­ya­m iti ca dra­vyā­dvai­ta­vā­di­da­rśa­naṃ pra­ti­vyū­ḍhaṃ | ta­da­nya­ta­mā­pā­ye sa­ka­la­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="117,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,19</span>vya­va­hā­rā­nu­pa­pa­tte­ś ca yuktaḥ sa­rva­pa­dā­rthā­nāṃ nā­mā­di­bhi­r nyā­sa­stā­va­tā pra­ka­ra­ṇa­pa­ri­sa­mā­pteḥ || </p><p n="a_782" rend="justify"><lb n="117,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,20</span>nanu nā­mā­di­bhi­r nya­stā­nā­m a­khi­la­pa­dā­rthā­nā­m a­dhi­ga­maḥ kena kartavyo yatas ta­dvya­va­sthā a­dhi­ga­ma­ja­sa­mya­gda­rśa­na­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="117,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,21</span>vasthā ca syāt | na cā­sta­dha­nā ka­sya­ci­d vyavasthā sarvasya sve­ṣṭa­ta­ttva­vya­va­sthā­nu­ṣaṃ­gā­d iti vadaṃtaṃ pratyāha <lb n="117,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,22</span>sū­tra­kā­ra­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_1.6 a_783" rend="justify"><lb n="117,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.6 </span>pra­mā­ṇa­na­yai­r a­dhi­ga­maḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">6</ref> || </p><p n="a_784" rend="justify"><lb n="117,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,24</span>sa­rvā­rthā­nāṃ mu­mu­kṣu­bhiḥ kartavyo na punar a­sā­dha­na e­vā­dhi­ga­ma iti vākyārthaḥ || katham asau taiḥ kartavya <lb n="117,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,25</span>i­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_785"><l ana="bt" n="bt_1.6.1"><lb n="117,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.1</span>sūtre nā­mā­di­ni­kṣi­pta­ta­ttvā­rthā­dhi­ga­ma­sthi­taḥ | kārtsnyato deśato vāpi sa pra­mā­ṇa­na­yai­r iha || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_786" rend="justify"><lb n="117,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,27</span>ta­nni­sa­rgā­d a­dhi­ga­mā­d vety atra sūtre nā­mā­di­ni­kṣi­ptā­nāṃ ta­ttvā­rthā­nāṃ yo dhigamaḥ sa­mya­gda­rśa­na­he­tu­tve­na sthitaḥ sa <lb n="117,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,28</span>iha śāstre prastāve vā kārtsnyataḥ pra­mā­ṇe­na kartavyo deśato nayair eveti vyavasthā | nanv evaṃ pra­mā­ṇa­na­yā­nā­m adhi<span type="hard-break">- </span><lb n="117,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,29</span>gamas tathānyaiḥ pra­mā­ṇa­na­yaiḥ kāryas ta­da­dhi­ga­mo py a­pa­rai­r ity a­na­va­sthā­, svatas teṣām a­dhi­ga­me sa­rvā­rthā­nāṃ svataḥ so stv iti <lb n="117,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,30</span>na teṣām a­dhi­ga­ma­sā­dha­na­tvaṃ | na vā­na­dhi­ga­tā eva pra­mā­ṇa­na­yāḥ pa­dā­rthā­dhi­ga­mo­pā­yā jñā­pa­ka­tvā­d a­ti­pra­saṃ­gā­c cety a<span type="hard-break">- </span><lb n="117,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,31</span>paraḥ | so py a­pra­stu­ta­vā­dī | pra­mā­ṇa­na­yā­nā­m a­bhyā­sā­na­bhyā­sā­va­stha­yoḥ svataḥ pa­ra­ta­ś cā­dhi­ga­ma­sya va­kṣya­mā­ṇa­tvā­t | <lb n="117,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,32</span>pa­ra­ta­s teṣām a­dhi­ga­me kvacid a­bhyā­sā­t svato dhi­ga­ma­si­ddhe­r a­na­va­sthā­pa­ri­ha­ra­ṇā­t | svato dhigame sa­rvā­rthā­nā­m a­dhi­ga­ma­sya <lb n="117,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,33</span>teṣām a­ce­ta­na­tve­nā­ti­pra­saṃ­gā­t | ce­ta­nā­rthā­nāṃ ka­thaṃ­ci­t pra­mā­ṇa­na­yā­tma­ka­tve­na svato dhi­ga­ma­sye­ṣṭa­tvā­c ca śreyān <lb n="117,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 117,34</span>pra­mā­ṇa­na­yai­r a­dhi­ga­mo rthānāṃ sarvathā do­ṣā­bhā­vā­t || </p><p n="a_787" rend="justify"><pb n="118"/><lb n="118,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,01</span>nanu ca pramāṇaṃ nayāś ceti dvaṃ­dva­vṛ­ttau nayasya pū­rva­ni­pā­taḥ syād a­lpā­cta­ra­tvā­n na pra­mā­ṇa­sya ba­hva­cta­stvā­d ity ā<span type="hard-break">- </span><lb n="118,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,02</span>kṣepe prā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_788"><l ana="bt" n="bt_1.6.2"><lb n="118,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.2</span>pramāṇaṃ ca nayāś ceti dvaṃdve pū­rva­ni­pā­ta­na­m | kṛtaṃ pra­mā­ṇa­śa­bda­syā­bhya­rhi­ta­tve­na bahvacaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_789" rend="justify"><lb n="118,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,04</span>na hy a­lpā­cta­rā­d a­bhya­rhi­taṃ pūrvaṃ ni­pa­ta­tī­ti ka­sya­ci­d a­pra­si­ddhaṃ la­kṣa­ṇa­he­tvo­r ity atra he­tu­śa­bdā­d a­lpā­cta­rā­d api <lb n="118,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,05</span>la­kṣa­ṇa­pa­da­sya bahvaco '­bhya­rhi­ta­sya pū­rva­pra­yo­ga­da­rśa­nā­t || </p><p n="a_790" rend="justify"><lb n="118,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,06</span>kathaṃ punaḥ pra­mā­ṇa­m a­bhya­rhi­taṃ nayād ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_791"><l ana="bt" n="bt_1.6.3"><lb n="118,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.3</span>pramāṇaṃ sa­ka­lā­de­śi na­yā­da­bhya­rhi­taṃ matam | vi­ka­lā­de­śi­na­s tasya vācako pi ta­tho­cya­te || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_792" rend="justify"><lb n="118,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,08</span>katham a­bhya­rhi­ta­tvā­na­bhya­rhi­ta­tvā­bhyāṃ sa­ka­lā­de­śi­tva­vi­ka­lā­de­śi­tve vyā­pti­si­ddhe yataḥ pra­mā­ṇa­na­ya­yo­s te siddhyata <lb n="118,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,09</span>iti cet, pra­kṛ­ṣṭā­pra­kṛ­ṣṭa­vi­śu­ddhi­la­kṣa­ṇa­tvā­d a­bhya­rhi­ta­tvā­na­bhya­rhi­ta­tva­yo­s ta­dva­yā­pa­ka­tva­m iti brūmaḥ | na hi prakṛṣṭāṃ <lb n="118,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,10</span>vi­śu­ddhi­m aṃ­ta­re­ṇa pra­mā­ṇa­m a­ne­ka­dha­rma­dha­rmi­sva­bhā­vaṃ sa­ka­la­m artham ā­di­śa­ti­, na­ya­syā­pi sa­ka­lā­de­śi­tva­pra­saṃ­gā­t | nāpi <lb n="118,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,11</span>vi­śu­ddhya­pa­ka­rṣa­m aṃ­ta­re­ṇa nayo dha­rma­mā­traṃ vā vi­ka­la­m ā­di­śa­ti pra­mā­ṇa­syā­vi­ka­lā­de­śi­tva­pra­saṃ­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_793"><l ana="bt" n="bt_1.6.4"><lb n="118,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.4</span>svā­rtha­ni­ścā­ya­ka­tve­na pramāṇaṃ naya ity asat | svā­rthai­ka­de­śa­ni­rṇī­ti­la­kṣa­ṇo hi nayaḥ smṛtaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_794" rend="justify"><lb n="118,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,13</span>nayaḥ pra­mā­ṇa­m eva svā­rtha­vya­va­sā­ya­ka­tvā­di­ṣṭa­pra­mā­ṇa­va­d vi­pa­rya­yo vā, tato na pra­mā­ṇa­na­ya­yo­r bhedo sti yenā<span type="hard-break">- </span><lb n="118,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,14</span>bhya­rhi­te­ta­ra­tā ciṃtyā iti kaścit | tad asat | nayasya svā­rthai­ka­de­śa­la­kṣa­ṇa­tve­na svā­rtha­ni­ścā­ya­ka­tvā­si­ddheḥ | <lb n="118,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,15</span>svārtho ṃ­śa­syā­pi vastutve ta­tpa­ri­cche­de che­da­la­kṣa­ṇa­tvā­t pra­mā­ṇa­sya sa na ced vastu ta­dvi­ṣa­yo mi­thyā­jñā­na­m eva syāt ta<span type="hard-break">- </span><lb n="118,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,16</span>syā­va­stu­vi­ṣa­ya­tva­la­kṣa­ṇa­tvā­d iti codyam asad eva | kutaḥ ? </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_795"><l ana="bt" n="bt_1.6.5"><lb n="118,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.5</span>nāyaṃ vastu na cāvastu vastvaṃśaḥ kathyate yataḥ | nā­sa­mu­draḥ samudro vā sa­mu­drāṃ­śo ya­tho­cya­te || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.6"><lb n="118,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.6</span>ta­nmā­tra­sya sa­mu­dra­tve śe­ṣāṃ­śa­syā­sa­mu­dra­tā | sa­mu­dra­ba­hu­tvaṃ vā syāt tac cet kās tu sa­mu­dra­vi­t || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_796" rend="justify"><lb n="118,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,19</span>yathaiva hi sa­mu­drāṃ­śa­sya sa­mu­dra­tve śe­ṣa­sa­mu­drāṃ­śā­nā­m a­sa­mu­dra­tva­pra­saṃ­gā­t sa­mu­dra­ba­hu­tvā­pa­tti­r vā teṣām api pratyekaṃ <lb n="118,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,20</span>sa­mu­dra­tvā­t | ta­syā­sa­mu­dra­tve vā śe­ṣa­sa­mu­drāṃ­śā­nā­m apy a­sa­mu­dra­tvā­t kvacid api sa­mu­dra­vya­va­hā­rā­yo­gā­t sa­mu­drāṃ­śaḥ <lb n="118,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,21</span>sa e­vo­cya­te | tathā svā­rthai­ka­de­śo nayasya na vastu svā­rthai­ka­de­śāṃ­ta­rā­ṇā­m a­va­stu­tva­pra­saṃ­gā­t­, va­stu­ba­hu­tvā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="118,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,22</span>ṣakter vā | nāpy avastu śe­ṣāṃ­śā­nā­m apy a­va­stu­tve­na kvacid api va­stu­vya­va­sthā­nu­pa­pa­tteḥ | kiṃ tarhi ? | vastvaṃśa <lb n="118,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,23</span>evāsau tā­dṛ­kpra­tī­te­r bā­dha­kā­bhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_797"><l ana="bt" n="bt_1.6.7"><lb n="118,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.7</span>nāṃśebhyo rthāṃtaraṃ kaścit tattvato ṃśīty a­yu­kti­ka­m | ta­syai­ka­ś ca stha­vi­ṣṭha­sya sphuṭaṃ dṛṣṭes ta­daṃ­śa­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_798" rend="justify"><lb n="118,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,25</span>nāṃ­ta­rba­hi­rvāṃ­śe­bhyo bhinnoṃśī kaścit tattvato sti yo hi pra­tya­kṣa­bu­ddhā­v ātmānaṃ na sa­ma­rpa­ya­ti pra­tya­kṣa­tāṃ ca <lb n="118,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,26</span>svī­ka­ro­ti | so yam a­mū­lya­dā­na­kra­yī­ty a­yu­kti­ka­m eva, stha­vi­ṣṭha­syai­ka­sya sphuṭaṃ sā­kṣā­tka­ra­ṇā­t ta­dva­ya­ti­re­ke­ṇāṃ­śā­nā­m e<span type="hard-break">- </span><lb n="118,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,27</span>vā­pra­ti­bhā­sa­nā­t | tathā ime pa­ra­mā­ṇa­vo nātmanaḥ pra­tya­kṣa­bu­ddhau svarūpaṃ sa­ma­rpa­yaṃ­ti pra­tya­kṣa­tāṃ ca svī­ka­rtu­m u­tsa­haṃ­ta <lb n="118,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,28</span>ity a­mū­lya­dā­na­kra­yi­ṇaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_799"><l ana="bt" n="bt_1.6.8"><lb n="118,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.8</span>ka­lpa­nā­ro­pi­to ṃśī cet sa na syāt ka­lpa­nāṃ­ta­re | tasya nā­rtha­kri­yā­śa­kti­r na spa­ṣṭa­jñā­na­ve­dya­tā || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_800" rend="justify"><lb n="118,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,30</span>śakyaṃte hi kalpanāḥ pra­ti­saṃ­khyā­ne­na ni­vā­ra­yi­tuṃ neṃ­dri­ya­bu­ddha­ya iti svayam a­bhyu­pe­tya ka­lpa­nāṃ­ta­re saty apy a<span type="hard-break">- </span><lb n="118,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,31</span>ni­va­rta­mā­naṃ stha­vī­yā­nsaṃ ekam a­va­ya­vi­naṃ ka­lpa­nā­ro­pi­taṃ bruvan katham a­va­ya­ve va­ya­vi­va­ca­naḥ ? yadi punar a­va­ya­vi­ka­lpa<span type="hard-break">- </span><lb n="118,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,32</span>nāyāḥ ka­lpa­nāṃ­ta­ra­sya vā­śu­vṛ­tte­r vi­cche­dā­nu­pa­la­kṣa­ṇā­t sa­ha­bhā­vā­bhi­mā­no lokasya | tato na ka­lpa­nāṃ­ta­re sati <lb n="118,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 118,33</span>ka­lpa­nā­tma­no py a­va­ya­vi­no stitvam iti matiḥ tadā katham iṃ­dra­ya­bu­ddhī­nāṃ kvacit sa­ha­bhā­va­s tāttvikaḥ siddhyet | ﻿ <pb n="119"/><lb n="119,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,01</span>tāsām apy ā­śu­vṛ­tte­r vi­cche­dā­nu­pa­la­kṣa­ṇā­t sa­ha­bhā­vā­bhi­mā­na­si­ddheḥ | kathaṃ vāśvaṃ vi­ka­lpa­ya­to pi ca go­da­rśa­nā­d da­rśa­na­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="119,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,02</span>lpa­nā­vi­ra­ha­si­ddhiḥ ? ka­lpa­nā­tma­no pi go­da­rśa­na­sya ta­thā­śva­vi­ka­lpe­na sa­ha­bhā­va­pra­tī­te­r a­vi­ro­dhā­t | tataḥ sarvatra <lb n="119,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,03</span>ka­lpa­nā­yāḥ ka­lpa­nāṃ­ta­ro­da­ye ni­vṛ­tti­r e­ṣṭa­vyā­, a­nya­the­ṣṭa­vyā­ghā­tā­t | tathā ca na ka­lpa­nā­ro­pi­to ṃśī ka­lpa­nāṃ­ta­re <lb n="119,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,04</span>saty apy a­ni­va­rta­mā­na­tvā­t sva­saṃ­ve­da­na­va­t | ta­syā­rtha­kri­yā­yāṃ sā­ma­rthyā­c ca na ka­lpa­nā­ro­pi­ta­tvaṃ | na hi mā­ṇa­va­ke <lb n="119,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,05</span>'gnir a­dhyā­ro­pi­taḥ pā­kā­dā­v ā­dhī­ya­te | ka­rāṃ­gu­li­ṣv ā­ro­pi­to vai­na­te­yo ni­rvi­ṣī­ka­ra­ṇā­dā­v ā­dhī­ya­ta iti cet na, <lb n="119,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,06</span>sa­mu­dro­llaṃ­gha­nā­dya­rtha­kri­yā­yā­m api ta­syā­dhā­na­pra­saṃ­gā­t | ni­rvi­ṣī­ka­ra­ṇā­da­ya­s tu tadā pā­nā­di­mā­tra­ni­baṃ­dha­nā eveti na <lb n="119,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,07</span>tato vi­ru­dhyaṃ­te | nanv a­rtha­kri­yā­śa­kti­r a­si­ddhā­va­ya­vi­naḥ pa­ra­mā­ṇū­nā­m e­vā­rtha­kri­yā­sa­ma­rtha­si­ddhe­s ta eva hy a­sā­dhā­ra­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="119,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,08</span>rtha­kri­yā­kā­ri­ṇo rū­pā­di­ta­yā vya­va­hri­yaṃ­te | ja­lā­ha­ra­ṇā­di­la­kṣa­ṇa­sā­dhā­ra­ṇā­rtha­kri­yā­yāṃ pra­va­rta­mā­nā­s tu ghaṭādi<span type="hard-break">- </span><lb n="119,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,09</span>tayā | tato gha­ṭā­dya­va­ya­vi­no a­va­stu­tva­si­ddhi­s tasya saṃ­vṛ­ta­sa­ttvā­d iti cen na, pa­ra­mā­ṇū­nāṃ ja­lā­ha­ra­ṇā­dya­rtha­kri­yā­yāṃ <lb n="119,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,10</span>sā­ma­rthyā­nu­pa­pa­tte­r gha­ṭā­de­r eva tatra sā­ma­rthyā­t pa­ra­mā­rtha­si­ddheḥ | pa­ra­mā­ṇa­vo hi tatra pra­va­rta­mā­nāḥ kaṃcid a­ti­śa­ya­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="119,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,11</span>pekṣaṃte navā ? na tāvad uttaraḥ pakṣaḥ sarvadā sarveṣāṃ tatra pra­vṛ­tti­pra­saṃ­gā­t | sva­kā­ra­ṇa­kṛ­ta­m a­ti­śa­ya­m a­pe­kṣaṃ­ta eveti <lb n="119,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,12</span>cet, kaḥ punar a­ti­śa­yaḥ ? sa­mā­na­de­śa­ta­yo­tpā­da iti cet, kā punas teṣāṃ sa­mā­na­de­śa­tā ? bhi­nna­de­śā­nā­m evo<span type="hard-break">- </span><lb n="119,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,13</span>pa­ga­ta­tvā­t ja­lā­ha­ra­ṇā­dya­rtha­kri­yā­yo­gya­de­śa­tā teṣāṃ sa­mā­na­de­śa­tā nānyā, yādṛśi hi deśe sthitaḥ pa­ra­mā­ṇu­r e<span type="hard-break">- </span><lb n="119,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,14</span>kas ta­tro­pa­yu­jya­te tādṛśi pare pi pa­ra­mā­ṇa­vaḥ sthitās ta­trai­vo­pa­yu­jya­mā­nāḥ sa­mā­na­de­śāḥ kathyaṃte na punar ekatra deśe <lb n="119,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,15</span>va­rta­mā­nā­, vi­ro­dhā­t | sa­rve­ṣā­m e­ka­pa­ra­mā­ṇu­mā­tra­tva­pra­saṃ­gā­t sa­rvā­tma­nā pa­ra­spa­rā­nu­pra­ve­śā­d a­nya­thai­ka­de­śa­tvā­yo­gā­d iti <lb n="119,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,16</span>cet | kā punar iyam ekā ja­lā­ha­ra­ṇā­dya­rtha­kri­yā ? yasyām u­pa­yu­jya­mā­nā bhi­nna­de­śa­vṛ­tta­yo py aṇavaḥ sa­mā­na­de­śāḥ syuḥ | <lb n="119,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,17</span>pra­ti­pa­ra­mā­ṇu­bhi­dya­mā­nā hi sā­ne­kai­va yuktā bha­va­tā­m a­nya­thā­ne­ka­gha­ṭā­di­pa­ra­mā­ṇu­sā­dhyā­pi saikā syād a­vi­śe­ṣā­t | <lb n="119,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,18</span>satyaṃ | a­ne­kai­va sā ja­lā­ha­ra­ṇā­dyā­kā­ra­pa­ra­mā­ṇū­nā­m eva tat kri­yā­tve­na vya­va­ha­ra­ṇā­t | ta­dva­ya­ti­re­ke­ṇa kri<span type="hard-break">- </span><lb n="119,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,19</span>yāyā vi­ro­dhā­t ke­va­la­m e­ka­kā­rya­ka­ra­ṇā­d e­ka­tve­no­pa­ca­rya­ta iti cen na, ta­tkā­ryā­ṇā­m apy e­ka­tvā­si­ddhe­s tattvato nekatve<span type="hard-break">- </span><lb n="119,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,20</span>no­pa­ga­ta­tvā­t sva­kī­yai­kā­rya­ka­ra­ṇā­t ta­tkā­ryā­ṇā­m e­ka­tvo­pa­ga­me syād a­na­va­sthā tattvataḥ su­dū­ra­m api gatvā bahūnā<span type="hard-break">- </span><lb n="119,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,21</span>m ekasya kā­rya­syā­na­bhyu­pa­ga­mā­t | ta­du­pa­ga­me vā nā­nā­ṇū­nā­m eko vayavī kāryaṃ kiṃ na bhavet | yadi punar e­ka­ta­yā <lb n="119,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,22</span>pra­tī­ya­mā­na­tvā­d ekaiva ja­lā­ha­ra­ṇā­dya­rtha­kri­yo­pe­ya­te tadā gha­ṭā­dya­va­ya­vī tata evaikaḥ kiṃ na syāt ? saṃ­vṛ­ttyā­s tu <lb n="119,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,23</span>ta­de­ka­tva­pra­tya­ya­sya sāṃ­vṛ­ta­tvā­d iti cet, ja­lā­ha­ra­ṇā­dya­rtha­kri­yā­pi saṃ­vṛ­ttyai­kā­s tu ta­da­vi­śe­ṣā­t | ta­tho­pa­ga­me kathaṃ <lb n="119,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,24</span>tattvato bhi­nna­de­śā­nā­m a­ṇū­nā­m e­ka­syā­m a­rtha­kri­yā­yāṃ pravṛtteḥ sa­mā­na­de­śa­tā ya­yo­tpā­de ti­śa­ya­s tais ta­trā­pe­kṣa­te | tadana<span type="hard-break">- </span><lb n="119,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,25</span>pekṣāś ca kathaṃ sā­dhā­ra­ṇā­dya­rtha­kri­yā­he­ta­vo ti­pra­saṃ­gā­d iti na gha­ṭā­di­vya­va­hā­ra­bhā­jaḥ syuḥ | na cāyaṃ gha­ṭā­dye­ka­tva­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="119,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,26</span>tyayaḥ sāṃvṛtaḥ spa­ṣṭa­tvā­d a­kṣa­ja­tvā­d bā­dha­kā­bhā­vā­c ca yatas ta­de­ka­tvaṃ pā­ra­mā­rthi­kaṃ na syāt | tato yu­ktāṃ­śi­no rthakri<span type="hard-break">- </span><lb n="119,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,27</span>yāyāṃ śaktir aṃ­śa­va­d iti nāsiddhaṃ sādhanaṃ spa­ṣṭa­jñā­na­ve­dya­tvā­c ca nāṃśī ka­lpa­nā­ro­pi­toṃ­śa­va­t | nanv aṃśā eva spaṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="119,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,28</span>jñā­na­ve­dyā nāṃśī tasya pratyakṣe '­pra­ti­bhā­sa­nā­d iti cet na, a­kṣa­vyā­pā­re saty ayaṃ gha­ṭā­di­r iti saṃ­pra­tya­yā­t | a<span type="hard-break">- </span><lb n="119,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,29</span>sati ta­da­bhā­vā­t | nanv a­kṣa­vyā­pā­re ṃśā eva pa­ra­ma­sū­kṣmāḥ saṃcitāḥ pra­ti­bhā­saṃ­te ta eva spa­ṣṭa­jñā­na­ve­dyāḥ kevala<span type="hard-break">- </span><lb n="119,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,30</span>pra­ti­bhā­sā­naṃ­ta­ra­m āśv e­vāṃ­śi­vi­ka­lpaḥ prādur bhavann a­kṣa­vyā­pā­ra­bhā­vī­ti lokasya vi­bhra­maḥ­, sa­vi­ka­lpā­vi­ka­lpa­yo­r jñāna<span type="hard-break">- </span><lb n="119,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,31</span>yor e­ka­tvā­dhya­va­sā­yā­d yu­ga­pa­dvṛ­tte­r la­ghu­vṛ­tte­r vā | ya­dāṃ­śa­da­rśa­naṃ spaṣṭaṃ tadaiva pū­rvāṃ­śa­da­rśa­na­ja­ni­tāṃ­śi­vi­ka­lpa­syā­bhā­vā­t | <lb n="119,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,32</span>tad uktaṃ | "­ma­na­so­r yu­ga­pa­dvṛ­tte­s sa­vi­ka­lpā­vi­ka­lpa­yoḥ | vimūḍho la­ghu­vṛ­tte­r vā tayor aikyaṃ vya­va­sya­ti­" iti | tada<span type="hard-break">- </span><lb n="119,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,33</span>py ayuktaṃ | vi­ka­lpe­nā­spa­ṣṭe­na sa­hai­ka­tvā­dhya­va­sā­ye ni­rvi­ka­lpa­syāṃ­śa­da­rśa­na­syā­spa­ṣṭa­tva­pra­ti­bhā­sa­nā­nu­ṣaṃ­gā­t | spaṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="119,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,34</span>pra­ti­bhā­se­na da­rśa­ne­nā­bhi­bhū­ta­tvā­d vi­ka­lpa­sya spa­ṣṭa­pra­ti­bhā­sa­na­m eveti cet na, a­śva­vi­ka­lpa­go­da­rśa­na­yo­r yu­ga­pa­dvṛ­ttau tata <lb n="119,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 119,35</span>evāśv a­vi­ka­lpa­sya spa­ṣṭa­pra­ti­bhā­sa­pra­saṃ­gā­t | tasya bhi­nna­vi­ṣa­ya­tvā­n na go­da­rśa­ne­nā­bhi­bha­vo stīti cet, kim idānī<span type="hard-break">- </span><pb n="120"/><lb n="120,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,01</span>m e­ka­vi­ṣa­ya­tve sati vi­ka­lpa­sya da­rśa­ne­nā­bhi­bha­vaḥ sādhyate tatas tasya spa­ṣṭa­pra­ti­bhā­sa iti mataṃ | naitad api sā<span type="hard-break">- </span><lb n="120,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,02</span>dhīyaḥ | śa­bda­sva­la­kṣa­ṇa­da­rśa­ne­na ta­tkṣa­ṇa­kṣa­yā­nu­mā­na­vi­ka­lpa­syā­bhi­bha­va­pra­saṃ­gā­t | nahi tasya tena yu­ga­pa­dbhā­vo nāsti <lb n="120,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,03</span>vi­ro­dhā­bhā­vā­t tato sya spa­ṣṭa­pra­ti­bhā­saḥ syāt | bhi­nna­sā­ma­grī­ja­nya­tvā­d a­nu­mā­na­vi­ka­lpa­sya na da­rśa­ne­nā­bhi­bha­va iti <lb n="120,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,04</span>cet, syād evaṃ | yady a­bhi­nna­sā­ma­grī­ja­nya­yo­r vi­ka­lpa­da­rśa­na­yo­r a­bhi­bhā­vyā­bhi­bhā­va­ka­bhā­vaḥ siddhyet ni­ya­mā­t | na cāsau <lb n="120,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,05</span>siddhaḥ sa­ka­la­vi­ka­lpa­sya sva­saṃ­ve­da­ne­na spa­ṣṭā­va­bhā­si­nā pra­tya­kṣe­ṇā­bhi­nna­sā­ma­grī­ja­nye­nā­py a­bhi­bha­vā­bhā­vā­t | svavika<span type="hard-break">- </span><lb n="120,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,06</span>lpa­vā­sa­nā­ja­nya­tvā­d vi­ka­lpa­sya pū­rva­saṃ­ve­da­na­mā­tra­ja­nya­tvā­c ca sva­saṃ­ve­da­na­sya | tayor bhi­nna­sā­ma­grī­ja­nya­tva­m eveti cet | <lb n="120,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,07</span>katham evam aṃ­śa­da­rśa­ne­nāṃ­śi­vi­ka­lpa­syā­bhi­bha­vo nāma tathā dṛ­ṣṭa­tvā­d iti cen na, aṃ­śa­da­rśa­ne­nāṃ­śi­vi­ka­lpo '­bhi­bhū­ta iti <lb n="120,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,08</span>ka­sya­ci­t pra­tī­tya­bhā­vā­t | nanu cāpi vikalpaḥ spaṣṭābho '­nu­bhū­ya­te na cāsau yuktas ta­syā­spa­ṣṭā­va­bhā­si­tve­na vyā­pta­tvā­t | <lb n="120,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,09</span>tad uktaṃ | "na vi­ka­lpā­nu­vi­ddha­sya spa­ṣṭā­rtha­pra­ti­bhā­sa­tā­" iti | tato sya da­rśa­nā­bhi­bha­vā­d eva spa­ṣṭa­pra­ti­bhā­so 'nyathā <lb n="120,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,10</span>ta­da­saṃ­bha­vā­d iti cen na, vi­ka­lpa­syā­spa­ṣṭā­va­bhā­si­tve­na vyā­ptya­si­ddheḥ | kā­mā­dyu­pa­plu­ta­ce­ta­sāṃ kā­mi­nyā­di­vi­ka­lpa­sya <lb n="120,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,11</span>spa­ṣṭa­tva­pra­tī­teḥ so kṣaja eva pra­ti­bhā­so na vi­ka­lpa­ja ity a­yu­ktaṃ­, ni­mī­li­tā­kṣa­syāṃ­dha­kā­rā­vṛ­ta­na­ya­na­sya ca tada<span type="hard-break">- </span><lb n="120,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,12</span>bhā­va­pra­saṃ­gā­t | bhā­va­nā­ti­śa­ya­ja­ni­ta­tvā­t tasya yo­gi­pra­tya­kṣa­te­ty a­saṃ­bhā­vyaṃ­, bhrāṃ­ta­tvā­t | tato vi­ka­lpa­syai­vā­kṣa­ja­sya <lb n="120,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,13</span>mā­na­sa­sya vā ka­sya­ci­t spaṣṭam a­ti­jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­mā­pe­kṣa­syā­bhrāṃ­ta­sya bhrāṃtasya vā ni­rbā­dha­pra­tī­ti­si­ddha­tvā­d avaya<span type="hard-break">- </span><lb n="120,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,14</span>vi­vi­ka­lpa­sya svataḥ spa­ṣṭa­to­pa­pa­tteḥ siddham aṃśinaḥ spa­ṣṭa­jñā­na­ve­dya­tva­m aṃ­śa­va­t | tac ca na ka­lpa­nā­ro­pi­ta­tve saṃbhava<span type="hard-break">- </span><lb n="120,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,15</span>tīti ta­syā­nā­ro­pi­ta­tva­si­ddheḥ | nanu spa­ṣṭa­jñā­na­ve­dya­tvaṃ nā­va­ya­vi­no a­nā­ro­pi­ta­tvaṃ sā­dha­ya­ti kā­mi­nyā­di­nā <lb n="120,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,16</span>spa­ṣṭa­bhā­va­nā­ti­śa­ya­ja­ni­ta­ta­dvi­ka­lpa­ve­dye­na vya­bhi­cā­rā­d iti cen na, spa­ṣṭa­sa­tya­jñā­na­ve­dya­tva­sya he­tu­tvā­t | tathā svasaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="120,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,17</span>vedyena su­khā­di­nā­nai­kāṃ­ta ity api na maṃ­ta­vyaṃ­, ka­lpa­nā­nā­ro­pi­ta­tva­syā­kṣa­ja­tva­sya sā­dhya­ta­yā­na­bhyu­pa­ga­mā­t | paramā<span type="hard-break">- </span><lb n="120,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,18</span>rtha­sa­ttva­syai­va sā­dhya­tvā­t | nanu pa­ra­mā­rtha­sa­to va­ya­vi­naḥ spa­ṣṭa­jñā­ne­na vedanaṃ sa­rvā­va­ya­va­ve­da­na­pū­rva­kaṃ ka­ti­pa­yā­va­ya­va<span type="hard-break">- </span><lb n="120,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,19</span>va­ve­da­nā­saṃ­bha­vā­t | ta­da­va­ya­vā­nā­m api stha­vī­ya­sā­ma­va­ya­vi­tve­na sa­ka­lā­va­ya­va­ve­da­na­pu­raḥ­sa­ra­tve tasya pa­ra­mā­ṇū­nā­m ava<span type="hard-break">- </span><lb n="120,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,20</span>ya­vā­nā­m a­ve­da­ne­na ta­dā­ra­bdha­śa­tā­ṇu­kā­dī­nāṃ ve­da­nā­nu­ṣaṃ­gā­d a­bhi­ma­ta­pa­rva­tā­de­r api ve­da­nā­nu­pa­pa­tteḥ | etena dvi­tī­ya­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="120,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,21</span>kṣo­pā­kṛ­taḥ­, ka­ti­pa­ya­pa­ra­mā­ṇu­ve­da­ne ta­da­ve­da­nā­nu­pa­pa­tte­r a­vi­śe­ṣā­t | tṛ­tī­ya­pa­kṣe tu sa­ka­lā­va­ya­va­śū­nye deśe vayavi<span type="hard-break">- </span><lb n="120,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,22</span>ve­da­na­pra­saṃ­ga­s tato nā­va­ya­vi­naḥ spa­ṣṭa­jñā­ne­na vittiḥ | yataḥ spa­ṣṭa­jñā­na­ve­dya­tvaṃ tattvataḥ siddhyet | ity api pratīti<span type="hard-break">- </span><lb n="120,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,23</span>vi­ru­ddhaṃ­, sarvasya hi stha­vī­yā­na­rthaḥ sphu­ṭa­ta­ra­m a­va­bhā­sa­ta iti pratītiḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_801"><l ana="bt" n="bt_1.6.9"><lb n="120,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.9</span>bhrāṃtir iṃ­dri­ya­je­yaṃ cet stha­vi­ṣṭā­kā­ra­da­rśi­nī | kvā­bhrāṃ­ta­m iṃ­dri­ya­jñā­naṃ pra­tya­kṣa­m iti siddhyatu || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.10"><lb n="120,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.10</span>pra­tyā­sa­nne­ṣv a­yu­kte­ṣu pa­ra­mā­ṇu­ṣu cen na te | ka­dā­ci­t ka­sya­ci­d bu­ddhi­go­ca­rāḥ pa­ra­mā­tma­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_802" rend="justify"><lb n="120,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,26</span>sarvadā sarvathā sa­rva­syeṃ­dri­ya­bu­dhya­go­ca­rā­n pa­ra­mā­ṇū­na­saṃ­spṛ­ṣṭā­n svayam u­pa­yaṃ­sta­treṃ­dri­ya­jaṃ pra­tya­kṣa­ma­bhrāṃ­taṃ kathaṃ brū<span type="hard-break">- </span><lb n="120,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,27</span>yāt, yatas tasya stha­vi­ṣṭā­kā­ra­da­rśa­naṃ bhrāṃtaṃ siddhyet | ka­yā­ci­t pra­tyā­sa­ttyā tān iṃ­dri­ya­bu­ddhi­vi­ṣa­yā­n icchat <lb n="120,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,28</span>katham a­va­ya­vi­ve­da­na­m a­pā­ku­rvī­ta sa­rva­syā­va­ya­vyā­raṃ­bha­ka­pa­ra­mā­ṇū­nāṃ kārtsnyato 'nyathā vā ve­da­na­si­ddhe­s ta­dve­da­na­pū­rva­kā­va­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="120,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,29</span>vi­ve­da­no­pa­pa­tteḥ sa­hā­va­ya­vā­va­ya­vi­ve­da­no­pa­pa­tte­r vā ni­ya­mā­bhā­vā­t | yadi punar na pa­ra­mā­ṇa­vaḥ ka­thaṃ­ci­t kasyaci<span type="hard-break">- </span><lb n="120,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,30</span>d iṃ­dri­ya­bu­ddhe­r gocarā nāpy a­va­ya­vī | na ca ta­treṃ­dri­ya­jaṃ pra­tya­kṣa­m abhrāṃtaṃ sarvam ā­laṃ­ba­te­, bhrāṃtam iti va­ca­nā­t | sarvajñā<span type="hard-break">- </span><lb n="120,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,31</span>nānām a­nā­laṃ­ba­na­tvā­d iti matis tadā pratyakṣaṃ ka­lpa­nā­po­ḍha­m a­bhrāṃ­ta­m iti vaco '­na­rtha­ka­m eva syāt ka­sya­ci­t pratyakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="120,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,32</span>syā­bhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_803"><l ana="bt" n="bt_1.6.11"><lb n="120,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.11</span>sva­saṃ­ve­da­na­m evaikaṃ pratyakṣaṃ yadi tattvataḥ | siddhir aṃ­śāṃ­śi­rū­pa­sya ce­ta­na­sya tato na kim || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_804" rend="justify"><lb n="120,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 120,34</span>ya­theṃ­dri­ya­ja­sya ba­hiḥ­pra­tya­kṣa­sya tattvato '­sa­dbhā­va­s tathā mā­na­sa­sya yo­gi­jñā­na­sya ca sva­rū­pa­mā­tra­pa­rya­va­si­ta­tvā­t <pb n="121"/><lb n="121,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,01</span>tataḥ sva­saṃ­ve­da­na­m ekaṃ pra­tya­kṣa­m iti cet siddhaṃ tarhi ce­ta­nā­ta­ttva­m aṃ­śāṃ­śi­sva­rū­paṃ sva­saṃ­ve­da­nā­t tasyaiva pra­tī­ya­mā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="121,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,02</span>tvāt | na hi su­kha­nī­lā­dyā­bhā­sāṃ­śā eva pra­tī­yaṃ­te sva­śa­rī­ra­vyā­pi­naḥ su­khā­di­saṃ­ve­da­na­sya mahato '­nu­bha­vā­t <lb n="121,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,03</span>nī­lā­dyā­bhā­sa­sya ceṃ­dra­nī­lā­deḥ pra­ca­yā­tma­naḥ pra­ti­bhā­sa­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_805"><l ana="bt" n="bt_1.6.12"><lb n="121,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.12</span>vi­jñā­na­pra­ca­yo py eṣa bhrāṃtaś cet kim a­vi­bhra­ma­m | sva­saṃ­ve­da­na­m adhyakṣaṃ jñā­nā­ṇo­r a­pra­ve­da­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_806" rend="justify"><lb n="121,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,05</span>na hi sva­saṃ­vi­di pra­ti­bhā­sa­mā­na­sya vi­jñā­na­pra­ca­ya­sya bhrāṃ­ta­tā­yāṃ kicit sva­saṃ­ve­da­na­m abhrāṃtaṃ nāma yatas tad eva <lb n="121,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,06</span>pratyakṣaṃ siddhyet | vi­jñā­na­pa­ra­mā­ṇoḥ saṃ­ve­da­naṃ tad iti cet na, tasya sa­rva­dā­py a­pra­ve­da­nā­t | sarvasya grā­hya­grā­ha<span type="hard-break">- </span><lb n="121,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,07</span>kātmanaḥ saṃ­ve­da­na­sya siddheḥ | syān mataṃ | na buddhyā kaścid a­nu­bhā­vyo bhi­nna­kā­lo sti su­pra­si­ddha­bhi­nna­kā­lā­n anubhā<span type="hard-break">- </span><lb n="121,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,08</span>vyavat | tasya he­tu­tve­nā­py a­nu­bhā­vya­tva­sā­dha­ne na­ya­nā­di­nā­ne­kāṃ­tā­t | svā­kā­rā­rpa­ṇa­kṣa­me­ṇā­pi tena ta­tsā­dha­ne <lb n="121,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,09</span>sa­mā­nā­rtha­sa­ma­naṃ­ta­ra­pra­tya­ye­na vya­bhi­cā­rā­t te­nā­dhya­va­sā­ya­sa­hi­te­nā­pi ta­tsā­dha­ne bhrāṃ­ta­jñā­na­sa­ma­naṃ­ta­ra­pra­tya­ye­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="121,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,10</span>ne­kāṃ­tā­t | tattvataḥ ka­sya­ci­t ta­tkā­ra­ṇa­tvā­dya­si­ddhe­ś ca | nāpi sa­mā­na­kā­la­s tasya sva­taṃ­tra­tvā­t­, yo­gya­tā­vi­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="121,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,11</span>syāpi ta­dvya­ti­ri­kta­syā­saṃ­bha­vā­t tasyāpy a­nu­bhā­vya­tvā­si­ddheḥ | pareṇa yo­gya­tā­vi­śe­ṣe­ṇā­nu­bhā­vya­tve na­va­sthā­nā­t­, <lb n="121,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,12</span>pra­kā­rāṃ­ta­rā­saṃ­bha­vā­c ca | nāpi buddher grā­ha­ka­tve­na paro nubhavo sti, sa­rva­thā­nu­bhā­vya­va­da­nu­bhā­va­ka­syā­saṃ­bha­ve ta­da­gha­ṭa­nā­t | <lb n="121,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,13</span>tato buddhir eva svayaṃ pra­kā­śa­te grā­hya­grā­ha­ka­vai­dhu­ryā­t | tad uktaṃ | "nānyo nubhāvyo buddhyāsti tasyā nā­nu­bha­vo <lb n="121,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,14</span>'paraḥ | grā­hya­grā­ha­ka­vai­dhu­ryā­t svayaṃ saiva pra­kā­śa­te || " iti || a­tro­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_807"><l ana="bt" n="bt_1.6.13"><lb n="121,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.13</span>nā­nyo­nu­bhā­vyo buddhyāsti tasyā nā­nu­bha­vo­pa­raḥ | grā­hya­grā­ha­ka­vai­dhu­ryā­t svayaṃ sā na pra­kā­śa­te || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_808" rend="justify"><lb n="121,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,16</span>na hi buddhyānyo nubhāvyo nāsti saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­syā­na­nu­bhā­vya­tvā­nu­ṣaṃ­gā­t | ku­ta­ści­d a­va­sthi­te­r a­yo­gā­t | tadupa<span type="hard-break">- </span><lb n="121,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,17</span>game ca kutaḥ sva­saṃ­tā­na­si­ddhiḥ ? pū­rvo­tta­ra­kṣa­ṇā­nāṃ bhāvato na­nu­bhā­vya­tvā­t | syād ākūtaṃ | yathā varta<span type="hard-break">- </span><lb n="121,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,18</span>mā­na­bu­ddhiḥ sva­rū­pa­m eva ve­da­ya­te na pūrvām uttarāṃ vā buddhiṃ saṃ­tā­nāṃ­ta­raṃ ba­hi­ra­rthaṃ vā | ta­thā­tī­tā­nā­ga­tā ca buddhi<span type="hard-break">- </span><lb n="121,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,19</span>s tataḥ sva­saṃ­vi­di­taḥ sva­saṃ­tā­naḥ sva­saṃ­vi­di­ta­kra­ma­va­rtya­ne­ka­bu­ddhi­kṣa­ṇā­tma­ka­tvā­d iti | tad asat | va­rta­mā­na­yā <lb n="121,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,20</span>buddhyā pū­rvo­tta­ra­bu­ddhyo­r a­ve­da­nā­t sva­rū­pa­mā­tra­ve­di­tvā­ni­śca­yā­t | te cā­nu­mā­na­bu­ddhyā vedyete | sva­rū­pa­mā­tra­ve­di<span type="hard-break">- </span><lb n="121,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,21</span>nyāv ity apy asāraṃ | saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­si­ddhi­pra­saṃ­gā­t | tathā ca saṃ­tā­nāṃ­ta­raṃ sva­saṃ­tā­na­ś cā­nu­mā­na­bu­ddhyā­nu­bhā­vyo na <lb n="121,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,22</span>punar ba­hi­ra­rtha iti kuto vibhāgaḥ sa­rva­thā­vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | vi­vā­dā­pa­nnā ba­hi­ra­rtha­bu­ddhi­r a­nā­laṃ­ba­nā bu­ddhi­tvā­t <lb n="121,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,23</span>sva­pnā­di­bu­ddhi­va­d ity a­nu­mā­nā­d ba­hi­ra­rtho na­nu­bhā­vyo buddhyā si­ddha­ya­ti na punaḥ saṃ­tā­nāṃ­ta­raṃ | sva­saṃ­tā­na­ś ceti na <lb n="121,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,24</span>bu­ddhyā­ma­he­, sva­pna­saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­sva­saṃ­tā­na­bu­ddhe­r a­nā­laṃ­ba­na­tva­da­rśa­nā­d a­nya­thā­pi ta­thā­tva­sā­dha­na­sya kartuṃ śa­kya­tvā­t | ba­hi­ra­rtha­grā<span type="hard-break">- </span><lb n="121,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,25</span>hya­tā­dū­ṣa­ṇa­sya ca saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­grā­hya­tā­yāṃ sa­mā­na­tvā­t tasyās tatra ka­thaṃ­ci­d a­dū­ṣa­ṇa­tve ba­hi­ra­rtha­grā­hya­tā­yā­m apy a­dū­ṣa­ṇa­tvā­t <lb n="121,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,26</span>kathaṃ tatas ta­tpra­ti­kṣe­pa ity asty eva bu­ddhyā­nu­bhā­vyaḥ | etena buddher bu­ddhyaṃ­ta­re­ṇā­nu­bha­vo pi paro stīti niścitaṃ tato na <lb n="121,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,27</span>grā­hya­grā­ha­ka­vai­dhu­ryā­t svayaṃ buddhir eva pra­kā­śa­te | mā bhūt saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­sya sva­saṃ­tā­na­sya vā vya­va­sthi­ti­r ba­hi­ra­rtha­va­tsaṃ­ve­da­nā | <lb n="121,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,28</span>dvaitasya grā­hya­grā­ha­kā­kā­ra­vi­ve­ke­na svayaṃ pra­kā­śa­nā­d ity aparaḥ | tasyāpi saṃ­tā­nāṃ­ta­rā­dya­bhā­vo '­nu­bhā­vyaḥ­, saṃ­ve­da­na­sya <lb n="121,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,29</span>syād anyathā ta­syā­dva­ya­syā­pra­si­ddheḥ | svā­nu­bha­va­na­m eva saṃ­tā­nāṃ­ta­rā­dya­bhā­vā­nu­bha­va­naṃ saṃ­ve­da­na­sye­ti ca na su­bhā­ṣi­taṃ­, <lb n="121,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,30</span>sva­rū­pa­mā­tra­saṃ­ve­da­na­syai­vā­si­ddhiḥ | na hi kṣa­ṇi­kā­naṃ­śa­sva­bhā­vaṃ saṃ­ve­da­na­m a­nu­bhū­ya­te­, spa­ṣṭa­ta­yā­nu­bha­va­na­syai­va kṣaṇi<span type="hard-break">- </span><lb n="121,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,31</span>katvāt | kṣaṇikaṃ ve­da­na­m a­nu­bhū­ya­ta eveti cet na, e­ka­kṣa­ṇa­sthā­yi­tva­syā­kṣa­ṇi­ka­tva­syā­bhi­dhā­nā­t | atha spaṣṭā<span type="hard-break">- </span><lb n="121,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,32</span>nu­bha­va­na­m e­vai­ka­kṣa­ṇa­sthā­yi­tvaṃ a­ne­ka­kṣa­ṇa­sthā­yi­tve ta­dvi­ro­dhā­t | tatra ta­da­vi­ro­dhe vā­nā­dya­naṃ­ta­spa­ṣṭā­nu­bha­va­pra­saṃ­gā­t | <lb n="121,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,33</span>tathā cedānīṃ spaṣṭaṃ ve­da­na­m a­nu­bha­vā­mī­ti pra­tī­ti­r na syād iti mataṃ | tad asat | kṣa­ṇi­ka­tve ve­da­na­sye­dā­nī­m anu<span type="hard-break">- </span><lb n="121,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 121,34</span>bha­vā­mī­ti pratītau pūrvaṃ paścāc ca tathā pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t | ta­da­vi­ro­dhe vā katham a­nā­dya­naṃ­ta­ra­saṃ­ve­da­na­si­ddhi­r na <pb n="122"/><lb n="122,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,01</span>bhavet | sa­rva­de­dā­nī­m a­nu­bha­vā­mī­ti pra­tī­ti­r eva hi nityatā saiva ca va­rta­mā­na­tā ta­thā­pra­tī­te­r vi­cche­dā­bhā­vā­t | <lb n="122,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,02</span>tato na kṣa­ṇi­ka­saṃ­ve­da­na­si­ddhiḥ | i­dā­nī­m e­vā­nu­bha­va­naṃ spaṣṭaṃ na pūrvaṃ na paścād iti pratīteḥ kṣaṇikaṃ saṃ­ve­da­na<span type="hard-break">- </span><lb n="122,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,03</span>m iti cet, syād evaṃ yadi pūrvaṃ paścād vā­nu­bha­va­sya vicchedaḥ siddhyet | na cāsau pra­tya­kṣa­taḥ siddhyati tadanu<span type="hard-break">- </span><lb n="122,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,04</span>mānasya vai­pha­lya­pra­saṃ­gā­t­, paśyann a­pī­tyā­di­graṃ­tha­sya vi­ro­dhā­t | pra­tya­kṣa­pṛ­ṣṭa­bhā­vi­no vi­ka­lpā­d i­dā­nī­m a­nu­bha­va­naṃ <lb n="122,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,05</span>mameti ni­śca­yā­n no­kta­graṃ­tha­vi­ro­dhaḥ | ta­dba­lā­d i­dā­nī­m evety a­ni­śca­yā­c ca nā­nu­mā­ne naiṣphalyaṃ tatas tathā ni­śca­yā­d iti <lb n="122,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,06</span>cet, naitat sāraṃ | pra­tya­kṣa­pṛ­ṣṭa­bhā­vi­no vi­ka­lpa­sye­dā­nī­m a­nu­bha­vo me na pūrvaṃ paścād veti vi­dhi­ni­ṣe­dha­vi­ṣa­ya­ta­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="122,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,07</span>n utpattau va­rta­mā­na­mā­trā­nu­bha­va­vya­va­sthā­pa­ka­tvā­yo­gā­t | paśyann a­pī­tyā­di­vi­ro­dha­sya ta­da­va­stha­tvā­d anyathā sa­rva­tre­da­m upa<span type="hard-break">- </span><lb n="122,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,08</span>labhe nedam u­pa­la­bhe ham iti vi­ka­lpa­dva­yā­nu­tpa­ttā­v api dṛ­ṣṭa­vya­va­hā­ra­pra­saṃ­gā­t | ta­da­nya­vya­va­cche­da­vi­ka­lpā­bhā­ve pī<span type="hard-break">- </span><lb n="122,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,09</span>dānīṃ te­nā­nu­bha­va­na­ni­śca­ye tad e­vā­nu­mā­na­nai­ṣpha­lya­m iti yat kiṃcid etat | e­te­nā­nu­mā­nā­d a­nu­bha­va­sya pū­rvo­tta­ra­kṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="122,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,10</span>vya­va­cche­daḥ si­ddhya­tī­ti ni­rā­kṛ­taṃ svatas te­nā­dhya­kṣa­to vyāpter a­si­ddheḥ­, pa­ra­to­nu­mā­nā­t siddhāv a­na­va­sthā­pra­saṃ­gā­t | <lb n="122,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,11</span>vipakṣe bā­dha­ka­pra­mā­ṇa­ba­lā­d vyāptiḥ siddheti cet | kiṃ tatra bādhakaṃ pramāṇaṃ ? na tāvad adhyakṣaṃ tasya kṣa­ṇi­ka­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="122,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,12</span>ni­ścā­yi­tve­nā­kṣa­ṇi­ka­tve bā­dha­ka­tvā­yo­gā­t | nāpy a­nu­mā­naṃ kṣa­ṇi­ka­tva­vi­ṣa­yaṃ ta­syā­si­ddha­vyā­pti­ka­tvā­t | prathamā<span type="hard-break">- </span><lb n="122,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,13</span>nu­mā­nā­t ta­dvyā­pti­si­ddhau pa­ra­spa­rā­śra­ya­ṇā­t | sati si­ddha­vyā­pti­ke vipakṣe bādhake numāne pra­tha­mā­nu­mā­na­sya siddha<span type="hard-break">- </span><lb n="122,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,14</span>vyā­pti­ka­tvaṃ tatsiddhau ca ta­tsa­dbhā­va iti | vipakṣe bā­dha­ka­syā­nu­mā­na­syā­pi pa­ra­smā­d vipakṣe bā­dha­kā­nu­mā­nā­d vyāpti<span type="hard-break">- </span><lb n="122,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,15</span>siddhau sai­vā­na­va­sthā | etena vyā­pa­kā­nu­pa­laṃ­bhā­t sattvasya kṣa­ṇi­ka­tve­na vyāptiṃ sā­dha­ya­n nikṣiptaḥ | sattvam i<span type="hard-break">- </span><lb n="122,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,16</span>dam a­rtha­kri­yā­yā vyāptaṃ sādhanaṃ kra­ma­yau­ga­pa­dyā­bhyāṃ­, te cā­kṣa­ṇi­kā­d vi­ni­va­rta­mā­ne rthakriyāṃ svavyāpyāṃ ni­va­rta­ya­taḥ | <lb n="122,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,17</span>sāpi ni­va­rta­mā­nā sattvaṃ | tatas tī­rā­da­rśi­śa­ku­ni­nyā­ye­na kṣa­ṇi­ka­tva eva sattvam a­va­ti­ṣṭha­ta iti hi pra­mā­ṇāṃ­ta­raṃ <lb n="122,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,18</span>kra­ma­yau­ga­pa­dya­yo­r a­rtha­kri­ya­yā tasyāś ca sattvena vyā­pya­vyā­pa­ka­bhā­va­sya siddhau siddhyati | tasya bā­dhya­kṣa­taḥ si­ddhya­saṃ­bha­ve <lb n="122,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,19</span>'­nu­mā­nāṃ­ta­rā­d eva siddhau katham a­na­va­sthā na syāt ? ta­tsi­ddhā­v api nā­kṣa­ṇi­ke kra­ma­yau­ga­pa­dya­yo­r nivṛttiḥ siddhā <lb n="122,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,20</span>śa­śva­da­vi­cchi­nnā­tma­ny e­vā­nu­bha­ve '­ne­ka­kā­la­va­rti­tva­la­kṣa­ṇa­sya kra­ma­syo­pa­pa­tte­r yau­ga­pa­dya­sya vā­vi­cchi­nnā­ne­ka­pra­ti­bhā­sa­la<span type="hard-break">- </span><lb n="122,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,21</span>kṣaṇasya tatraiva bhāvāt su­kha­saṃ­ve­da­ne prā­cya­duḥ­kha­saṃ­ve­da­nā­bhā­vā­n nā­vi­cchi­nna­m ekaṃ saṃ­ve­da­naṃ ya­da­nā­dya­naṃ­ta­kā­la­va­rti­ta­yā <lb n="122,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,22</span>kra­ma­va­t syād iti cen na, su­kha­duḥ­khā­dyā­kā­rā­ṇā­m a­nā­dya­vi­dyo­pa­da­rśi­tā­nā­m eva vi­cche­dā­t | etena nā­nā­nī­la­pī­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="122,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,23</span>di­pra­ti­bhā­sā­nāṃ de­śa­vi­cche­dā­d yu­ga­pa­tsa­ka­la­vyā­pi­no nu­bha­va­syā­vi­cche­dā­bhā­vaḥ pra­tyu­ktaḥ­, ta­ttva­ta­s ta­dva­dvi­cche­dā­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="122,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,24</span>vāt | tato na kṣa­ṇi­ka­m advayaṃ saṃ­ve­da­naṃ nāma tasya vyāpi ni­tya­syai­va pra­tī­ti­si­ddha­tvā­t | tad evāstu bra­hma­ta­ttva<span type="hard-break">- </span><lb n="122,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,25</span>m ity a­pa­ra­staṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_809"><l ana="bt" n="bt_1.6.14"><lb n="122,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.14</span>yan na pra­kā­śa­sā­mā­nyaṃ sa­rva­trā­nu­ga­mā­tma­ka­m | ta­tpra­kā­śa­vi­śe­ṣā­ṇā­m abhāve kena vedyate || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l></lg><p n="a_810" rend="justify"><lb n="122,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,27</span>ke­na­ci­d vi­śe­ṣe­ṇa śūnyasya saṃ­ve­da­na­syā­nu­bha­ve pi vi­śe­ṣāṃ­ta­re­ṇā­śū­nya­tvā­n na sa­ka­la­vi­śe­ṣa­vi­ra­hi­ta­tve­na kasya<span type="hard-break">- </span><lb n="122,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,28</span>cit ta­da­nu­bha­vaḥ sva­ra­śrṛṃ­ga­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_811"><l ana="bt" n="bt_1.6.15"><lb n="122,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.15</span>nātra saṃ­ve­da­naṃ kiṃcid anaṃśaṃ ba­hi­ra­rtha­va­t | pratyakṣaṃ ba­hi­raṃ­ta­ś ca sāṃ­śa­syai­ka­sya ve­da­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l></lg><p n="a_812" rend="justify"><lb n="122,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,30</span>yathaiva kṣa­ṇi­ka­m a­kṣa­ṇi­kaṃ vā nānaikaṃ vā ba­hi­rva­stu nānaṃśaṃ tasya kṣa­ṇi­ke­ta­rā­tma­no nā­nai­kā­tma­na­ś ca sākṣāt <lb n="122,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,31</span>pra­ti­bhā­sa­nā­t ta­thāṃ­taḥ­saṃ­ve­da­na­m api ta­da­vi­śe­ṣā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_813"><l ana="bt" n="bt_1.6.16"><lb n="122,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.16</span>svāṃśeṣu nāṃśino vṛttau vi­ka­lpo­pā­tta­dū­ṣa­ṇa­m | sa­rva­thā­rthāṃ­ta­ra­tva­syā­bhā­vā­d aṃ­śāṃ­śi­no­r iha || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.17"><lb n="122,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.17</span>tā­dā­tmya­pa­ri­ṇā­ma­sya tayoḥ siddheḥ ka­thaṃ­ca­na | pra­tya­kṣa­to nu­mā­nā­c ca na pra­tī­ti­vi­ru­ddha­tā || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l></lg><p n="a_814" rend="justify"><lb n="122,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,34</span>svāṃśeṣv aṃśinaḥ pratyekaṃ kārtsnyena vṛttau ba­hu­tva­m e­ka­de­śe­na sā­va­ya­va­tva­m a­na­va­sthā ceti na dūṣaṇaṃ samyak tasya <lb n="122,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 122,35</span>svāṃśebhyo bhi­nna­syā­na­bhyu­pa­ga­mā­t | ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmya­pa­ri­ṇā­ma­sya pra­si­ddhe­s tasyaiva sa­ma­vā­ya­tve­na sā­dha­nā­t | na<span type="hard-break">- </span><pb n="123"/><lb n="123,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,01</span>vāṃ­śāṃ­śi­no­s tā­dā­tmyā­t tādātmye viruddhe pra­tya­kṣa­ta­s ta­tho­pa­laṃ­bhā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | na ca ta­tho­pa­laṃ­bho nu­mā­ne­na bādhyate <lb n="123,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,02</span>tasya ta­tsā­dha­na­tve­na pravṛtteḥ | tathā hi­–­ya­yo­r na ka­thaṃ­ci­t tādātmyaṃ tayor nāṃ­śāṃ­śi­bhā­vo yathā sa­hya­vi­ndhya­yoḥ­, <lb n="123,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,03</span>aṃ­śāṃ­śi­bhā­va­ś cā­va­ya­vā­va­ya­vi­no­r dha­rma­dha­rmi­ṇo­r vā sve­ṣṭa­yo­r iti nai­kāṃ­ta­bhe­daḥ | tad evaṃ pa­ra­mā­rtha­to ṃ­śāṃ­śi­sa­dbhā­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="123,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,04</span>t sūktaṃ vastvaṃśa eva tatra ca pra­va­rta­mā­no nayaḥ | svā­rthai­ka­de­śa­vya­va­sā­ya­pha­la­la­kṣa­ṇo nayaḥ pra­mā­ṇa­m iti kaścid ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_815"><l ana="bt" n="bt_1.6.18"><lb n="123,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.18</span>ya­thāṃ­śi­ni pra­vṛ­tta­sya jñā­na­sye­ṣṭā pra­mā­ṇa­tā | ta­thāṃ­śe­ṣv api kiṃ na syād iti mā­nā­tma­ko nayaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l></lg><p n="a_816" rend="justify"><lb n="123,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,06</span>yathāṃśo na vastu nāpy avastu | kiṃ tarhi ? vastvaṃśa eveti mataṃ, tathāṃśī na vastu nāpy avastu tasyāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="123,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,07</span>śitvād eva va­stu­noṃ­śāṃ­śi­sa­mū­ha­la­kṣa­ṇa­tvā­t | tato ṃśeṣv iva pra­va­rta­mā­naṃ jñānam aṃśiny api nayo stu no cet yathā <lb n="123,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,08</span>tatra pravṛttaṃ jñānaṃ pramāṇaṃ ta­thāṃ­śe­ṣv api vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | ta­tho­pa­ga­me ca na pra­mā­ṇā­d aparo nayo stīty aparaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_817"><l ana="bt" n="bt_1.6.19"><lb n="123,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.19</span>tan nāṃśiny api niḥ­śe­ṣa­dha­rmā­ṇāṃ gu­ṇa­tā­ga­tau | dra­vyā­rthi­ka­na­ya­syai­va vyā­pā­rā­n mu­khya­rū­pa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.20"><lb n="123,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.20</span>dha­rmi­dha­rma­sa­mū­ha­sya prā­dhā­nyā­rpa­ṇa­yā vidaḥ | pra­mā­ṇa­tve­na nirṇīteḥ pra­mā­ṇā­d aparo nayaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l></lg><p n="a_818" rend="justify"><lb n="123,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,11</span>gu­ṇī­bhū­tā­khi­lāṃ­śe ṃśini jñānaṃ naya eva tatra dra­vyā­rthi­ka­sya vyā­pā­rā­t | pra­dhā­na­bhā­vā­rpi­ta­sa­ka­lāṃ­śe tu pramā<span type="hard-break">- </span><lb n="123,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,12</span>ṇam iti nā­ni­ṣṭā­pa­tti­r aṃśino tra jñānasya pra­mā­ṇa­tve­nā­bhyu­pa­ga­mā­t | tataḥ pra­mā­ṇā­d apara eva nayaḥ | nanv evam apramā<span type="hard-break">- </span><lb n="123,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,13</span>ṇātmako nayaḥ katham a­dhi­ga­mo­pā­yaḥ syān mi­thyā­jñā­na­va­d iti ca na codyaṃ | ya­smā­t­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_819"><l ana="bt" n="bt_1.6.21"><lb n="123,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.21</span>nā­pra­mā­ṇaṃ pramāṇaṃ vā nayo jñā­nā­tma­ko mataḥ | syāt pra­mā­ṇai­ka­de­śa­s tu sa­rva­thā­py a­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l></lg><p n="a_820" rend="justify"><lb n="123,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,15</span>pra­mā­ṇā­d aparo nayo '­pra­mā­ṇa­m e­vā­nya­thā vyādhātaḥ sakṛd ekasya pra­mā­ṇa­tvā­pra­mā­ṇa­tva­ni­ṣe­dhā­saṃ­bha­vā­t | pramāṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="123,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,16</span>tva­ni­ṣe­dhe­nā­pra­mā­ṇa­tva­vi­dhā­nā­d a­pra­mā­ṇa­pra­ti­ṣe­dhe­na ca pra­mā­ṇa­tva­vi­dhe­r ga­tyaṃ­ta­rā­bhā­vā­d iti na codyaṃ, pra­mā­ṇai­ka­de­śa­sya <lb n="123,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,17</span>ga­tyaṃ­ta­ra­sya sa­dbhā­vā­t | na hi tasya pra­mā­ṇa­tva­m eva pra­mā­ṇā­d e­kāṃ­te­nā­bhi­nna­syā­ni­ṣṭe­r nāpy a­pra­mā­ṇa­tvaṃ bhe­da­syai­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="123,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,18</span>nu­pa­ga­mā­t de­śa­de­śi­noḥ ka­thaṃ­ci­d bhedasya sā­dha­nā­t | ye­nā­tma­nā pramāṇaṃ ta­de­ka­de­śa­sya bhedas te­nā­pra­mā­ṇa­tvaṃ <lb n="123,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,19</span>ye­nā­bhe­da­s tena pra­mā­ṇa­tva­m evaṃ syād iti cet kim aniṣṭaṃ deśataḥ pra­mā­ṇa­pra­mā­ṇa­tva­yo­r i­ṣṭa­tvā­t­, sā­ma­stye­na nayasya <lb n="123,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,20</span>ta­nni­ṣe­dhā­t sa­mu­drai­ka­de­śa­sya ta­thā­sa­mu­dra­tvā­sa­mu­dra­tva­ni­ṣe­dha­va­t | kārtsnyena pramāṇaṃ nayaḥ saṃ­vā­da­ka­tvā­t sve­ṣṭa­pra­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="123,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,21</span>ṇavad iti cen na, a­syai­ka­de­śe­na saṃ­vā­da­ka­tvā­t kārtsnyena tatsiddheḥ | katham evaṃ pra­tya­kṣā­de­s tataḥ pra­mā­ṇa­tva­si­ddhi<span type="hard-break">- </span><lb n="123,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,22</span>s ta­syai­ka­de­śe­na saṃ­vā­da­ka­tvā­d iti cen na, ka­ti­pa­ya­pa­ryā­yā­tma­ka­dra­vye tasya ta­ttvo­pa­ga­mā­t | tathaiva sa­ka­lā­de­śi<span type="hard-break">- </span><lb n="123,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,23</span>tva­pra­mā­ṇa­tve­nā­bhi­dhā­nā­t sa­ka­lā­de­śaḥ pra­mā­ṇā­dhī­na iti | na ca sa­ka­lā­d e­śi­tva­m eva satyatvaṃ vi­ka­lā­de­śi­no <lb n="123,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,24</span>na­ya­syā­sa­tya­tva­pra­sa­ṅgā­t | na ca nayo pi sa­ka­lā­de­śī­, vi­ka­lā­de­śo na­yā­dhī­na iti va­ca­nā­t | nāpy asatyaḥ <lb n="123,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,25</span>su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­tvā­t pra­mā­ṇa­va­t | tataḥ sūktaṃ sa­ka­lā­de­śi pramāṇaṃ vi­ka­lā­de­śi­no nayād a­bhya­rhi­ta­m iti <lb n="123,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,26</span>sarvathā vi­ro­dhā­bhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_821"><l ana="bt" n="bt_1.6.22"><lb n="123,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.22</span>pra­mā­ṇe­na gṛ­hī­ta­sya vastuno ṃ­śe­vi­gā­na­taḥ | saṃ­pra­tya­ya­ni­mi­tta­tvā­t pra­mā­ṇā­c cen na­yo­ciṃ­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.23"><lb n="123,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.23</span>nā­śe­ṣa­va­stu­ni­rṇī­teḥ pra­mā­ṇā­d eva ka­sya­ci­t | tādṛk sā­ma­rthya­śū­nya­tvā­t sa­nna­ya­syā­pi sarvadā || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l></lg><p n="a_822" rend="justify"><lb n="123,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,29</span>nayo bhyarhitaḥ pra­mā­ṇā­t ta­dvi­ṣa­yāṃ­śe vi­pra­ti­pa­ttau saṃ­pra­tya­ya­he­tu­tvā­d iti cen na, ka­sya­ci­t pra­mā­ṇā­d e­vā­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="123,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,30</span>va­stu­ni­rṇa­yā­t ta­dvi­ṣa­yāṃ­śe vi­pra­ti­pa­tte­r a­saṃ­bha­vā­n nayāt saṃ­pra­tya­yā­si­ddheḥ | ka­sya­ci­t ta­tsaṃ­bha­ve nayāt saṃ­pra­tya­ya­si<span type="hard-break">- </span><lb n="123,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,31</span>ddhir iti cet, sakale vastuni vi­pra­ti­pa­ttau pra­mā­ṇā­t kiṃ na saṃ­pra­tya­ya­si­ddhiḥ | so yaṃ sa­ka­la­va­stu­vi­pra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="123,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 123,32</span>pa­tti­ni­rā­ka­ra­ṇa­sa­ma­rthā­t pra­mā­ṇā­d va­stve­ka­de­śa­vi­pra­ti­pa­tti­ni­ra­sa­na­sa­ma­rthaṃ sann ayam a­bhya­rhi­taṃ bruvāṇo na nyā­ya­vā­dī || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_823"><l ana="bt" n="bt_1.6.24"><lb n="123,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.24</span>mater a­va­dhi­to vāpi ma­naḥ­pa­rya­ya­to pi vā | jñā­ta­syā­rtha­sya nāṃśe sti nayānāṃ vartanaṃ nanu || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.25"><lb n="123,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.25</span>niḥ­śe­ṣa­de­śa­kā­lā­rthā­go­ca­ra­tva­vi­ni­śca­yā­t | tasyeti bhāṣitaṃ kaiścid yuktam eva ta­the­ṣṭi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l></lg><p n="a_824" rend="justify"><pb n="124"/><lb n="124,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,01</span>na hi ma­tya­va­dhi­ma­naḥ­pa­rya­yā­ṇā­m a­nya­ta­me­nā­pi pra­mā­ṇe­na gṛ­hī­ta­syā­rtha­syāṃ­śe nayāḥ pra­va­rtaṃ­te teṣāṃ niḥśeṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="124,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,02</span>de­śa­kā­lā­rtha­go­ca­ra­tvā­t ma­tyā­dī­nāṃ ta­da­go­ca­ra­tvā­t | na hi ma­no­ma­ti­r apy a­śe­ṣa­vi­ṣa­yā ka­ra­ṇa­vi­ṣa­ye ta­jjā­tī­ye <lb n="124,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,03</span>vā pravṛtteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_825"><l ana="bt" n="bt_1.6.26"><lb n="124,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.26</span>tri­kā­la­go­ca­rā­śe­ṣa­pa­dā­rthāṃ­śe­ṣu vṛttitaḥ | ke­va­la­jñā­na­mū­la­tva­m api teṣāṃ na yujyate || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.27"><lb n="124,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.27</span>pa­ro­kṣā­kā­ra­tā­vṛ­tteḥ spa­ṣṭa­tvā­t ke­va­la­sya tu | śru­ta­mū­lā nayāḥ siddhā va­kṣya­mā­ṇāḥ pra­mā­ṇa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l></lg><p n="a_826" rend="justify"><lb n="124,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,06</span>yathaiva hi śrutaṃ pra­mā­ṇa­m a­dhi­ga­ma­ja­sa­mya­gda­rśa­na­ni­baṃ­dha­na­ta­ttvā­rthā­dhi­ga­mo­pā­ya­bhū­taṃ ma­tya­va­dhi­ma­naḥ­pa­ryā­ya­ke­va­lā­tma­kaṃ <lb n="124,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,07</span>ca va­kṣya­mā­ṇaṃ tathā śru­ta­mū­lā nayāḥ siddhās teṣāṃ pa­ro­kṣā­kā­ra­ta­yā vṛtteḥ | tataḥ ke­va­la­mū­lā na­yā­stri­kā­la­go<span type="hard-break">- </span><lb n="124,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,08</span>ca­rā­śe­ṣa­pa­dā­rthāṃ­śe­ṣu va­rta­nā­d iti na yuktam u­tpa­śyā­ma­s tadvat teṣāṃ spa­ṣṭa­tva­pra­saṃ­gā­t | na hi spa­ṣṭa­syā­va­dhe­r ma­naḥ­pa­rya<span type="hard-break">- </span><lb n="124,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,09</span>yasya vā bhedāḥ svayam aspaṣṭā na yujyaṃte śru­tā­khya­pra­mā­ṇa­mū­la­tve tu na­yā­nā­m a­spa­ṣṭā­va­bhā­si­tve­nā­vi­ru­ddhā­nāṃ sūktaṃ <lb n="124,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,10</span>tebhyaḥ pra­mā­ṇa­syā­bhya­rhi­ta­tvā­t prā­gva­ca­na­m || </p><p n="a_827" rend="justify"><lb n="124,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,11</span>nanu pra­mā­ṇa­na­ye­bhyo dhi­ga­ma­syā­bhi­nna­tvā­n na tatra teṣāṃ ka­ra­ṇa­tva­ni­rde­śaḥ śre­yā­ni­tyā­re­kā­yā­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_828"><l ana="bt" n="bt_1.6.28"><lb n="124,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.28</span>pra­mā­ṇe­na nayaiś cāpi svā­rthā­kā­ra­vi­ni­śca­yaḥ | pratyeyo '­dhi­ga­ma­s tajjñais tatphalaṃ syād a­bhe­da­bhṛ­t || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.29"><lb n="124,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.29</span>teneha sū­tra­kā­ra­sya vacanaṃ karaṇaṃ kṛtaḥ | sūtre ya­dgha­ṭa­nāṃ yāti ta­tpra­mā­ṇa­na­yai­r iti || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l></lg><p n="a_829" rend="justify"><lb n="124,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,14</span>na hi pra­mā­ṇe­na nayaiś cā­dhya­va­sā­yā­tmā­dhi­ga­maḥ kvacit saṃbhāvyaḥ kṣa­ṇa­kṣa­yā­dā­v api ta­tpra­saṃ­gā­t | vya­va­sā­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="124,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,15</span>jananaḥ svayam a­dhya­va­sā­yā­tmā­py a­dhi­ga­mo yukta iti cen na, tasya ta­jja­na­na­vi­ro­dhā­t | sva­la­kṣa­ṇa­va­t bodhaḥ svayam a<span type="hard-break">- </span><lb n="124,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,16</span>vi­ka­lpa­ko pi vi­ka­lpa­m u­pa­ja­na­ya­ti na punar artha iti kiṃkṛto vibhāgaḥ | pū­rva­vi­ka­lpa­vā­sa­nā­pe­kṣā­di­vi­ka­lpa<span type="hard-break">- </span><lb n="124,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,17</span>pra­ti­bhā­sā­d vi­ka­lpa­syo­tpa­ttau ka­tha­ma­rthā­t tā­dṛ­śā­n notpattiḥ | yathā cā­pra­ti­bhā­tā­d arthāt ta­du­tpa­ttā­v a­ti­pra­saṃ­ga­s tathā <lb n="124,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,18</span>svayam a­ni­ści­tā­d api | yadi punar a­rtha­da­rśa­naṃ ta­dvi­ka­lpa­vā­sa­nā­yāḥ pra­bo­dha­ka­tvā­d vi­ka­lpa­sya janakaṃ tadā <lb n="124,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,19</span>kṣa­ṇa­kṣa­yā­dau vi­ka­lpa­ja­na­na­pra­saṃ­ga­s tata eva tasya nī­lā­dā­v iva tatrāpy a­vi­śe­ṣā­t | kṣa­ṇa­kṣa­yā­dā­v a­na­bhyā­sā­n na <lb n="124,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,20</span>ta­tta­dvi­ka­lpa­vā­sa­nā­yāḥ pra­bo­dha­ka­m iti cet, ko yam abhyāso nāma ? bahuśo da­rśa­na­m iti cen na, tasya <lb n="124,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,21</span>nī­lā­dā­v iva tatrāpy a­vi­śe­ṣā­d a­bhā­vā­si­ddheḥ | ta­dvi­ka­lpo­tpa­tti­r abhyāsa iti cet, tasya kutaḥ <lb n="124,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,22</span>kṣa­ṇa­kṣa­yā­di­dṛ­ṣṭā­v abhāvaḥ ? ta­dvi­ka­lpa­vā­sa­nā­pra­bo­dha­ka­tvā­bhā­vā­d iti cet, so yam a­nyo­nya­saṃ­śra­yaḥ | siddhe hi <lb n="124,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,23</span>kṣa­ṇa­kṣa­yā­dau da­rśa­na­sya ta­dvi­ka­lpa­vā­sa­nā­pra­bo­dha­ka­tvā­bhā­ve bhyā­sā­bhā­va­sya siddhis tatsiddhau ca ta­tsi­ddhi­r iti | <lb n="124,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,24</span>etena nīlādau da­rśa­na­sya ta­dvā­sa­nā­pra­bo­dha­ka­tvā­bhyā­se­bhyo '­nyo­nyā­śra­yo vyākhyātaḥ | sati ta­dvā­sa­nā­pra­bo­dha<span type="hard-break">- </span><lb n="124,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,25</span>katve ta­dvi­ka­lpo­tpa­tti­la­kṣa­ṇo­bhyā­sa­s tatra ca sati tad iti nī­lā­dā­v iva kṣa­ṇa­kṣa­yā­dā­v api da­rśa­na­syā­syā­vi­śe­ṣa <lb n="124,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,26</span>eva, kvacid a­bhyā­sa­syā­na­bhyā­sa­sya vā vya­va­sthā­pa­yi­tu­m aśakteḥ | va­stu­sva­bhā­vā­n nī­lā­dā­v a­nu­bha­vaḥ pa­ṭī­yāṃ­s tadvā<span type="hard-break">- </span><lb n="124,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,27</span>sanāyāḥ pra­bo­dha­ko na tu kṣa­ṇa­kṣa­yā­dā­v iti cet, kim idaṃ ta­trā­nu­bha­va­sya pa­ṭī­ya­stvaṃ ? ta­dvi­ka­lpa­ja­na­ka­tva­m iti <lb n="124,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,28</span>cet tad eva kutaḥ ? ta­dvā­sa­nā­pra­bo­dha­ka­tvā­d iti cet, so yam a­nyo­nya­saṃ­śra­yaḥ | spaṣṭatvaṃ tu yadi tasya <lb n="124,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,29</span>pa­ṭī­ya­stvaṃ tadā kṣa­ṇa­kṣa­yā­dā­v api samānaṃ | pra­ka­ra­ṇā­rthi­tvā­pe­kṣo nī­lā­dā­v a­nu­bha­va­s ta­dvā­sa­nā­yāḥ pra­bo­dha­ka ity a<span type="hard-break">- </span><lb n="124,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,30</span>py a­sā­raṃ­, kṣa­ṇa­kṣa­yā­dā­v api ta­syā­vi­śe­ṣā­t | saty api kṣa­ṇa­kṣa­yā­dau pra­ka­ra­ṇe rthitve ca ta­dvi­ka­lpa­vā­sa­nā­pra­bo­dha­kā­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="124,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,31</span>vāc ca nīlādau na ta­da­pe­kṣaṃ darśanaṃ ta­tpra­bo­dha­kaṃ yuktaṃ, vya­bhi­cā­rā­t | nīlādau da­rśa­na­sya sā­ma­rthya­vi­śe­ṣa­s ta­tkā­rye­ṇa <lb n="124,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,32</span>vi­ka­lpe­nā­nu­mī­ya­mā­na­s ta­dvā­sa­nā­yāḥ pra­bo­dha­ko nā­bhyā­sā­d iti cet tarhi sā­ma­rthya­vi­śe­ṣo rthasyaiva sā­kṣā­dvya­va­sā­ye<span type="hard-break">- </span><lb n="124,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,33</span>nā­mī­ya­mā­no vya­va­sā­ya­sya janako stu kim a­dṛ­ṣṭa­pa­ri­ka­lpa­na­yā ? yataś ca sā­ma­rthya­vi­śe­ṣā­d darśanaṃ vya­va­sā­ya­sya janakaṃ <lb n="124,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 124,34</span>ta­dvā­sa­nā­yā­ś ca pra­bo­dha­kaṃ tata evātmā ta­jja­na­ka­s ta­tpra­bo­dha­ka­ś cāstu | tathā ca nāmny eva vivādo da­rśa­na­m ātmeti <pb n="125"/><lb n="125,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,01</span>nārthe ta­tta­dā­va­ra­ṇa­vi­cche­da­vi­śi­ṣṭa­syā­tma­na e­veṃ­dri­yā­di­ba­hi­raṃ­ga­kā­ra­ṇā­pe­kṣa­sya ya­thā­saṃ­bha­vaṃ vya­va­sā­ya­ja­na­ka­tve­ne<span type="hard-break">- </span><lb n="125,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,02</span>ṣṭatvāt ta­dvya­ti­re­ke­ṇa da­rśa­na­syā­pra­tī­ti­ka­tvā­c ceti ni­ve­da­yi­ṣya­te pra­tya­kṣa­pra­ka­ra­ṇe | tato nā­dhya­va­sā­yā­tmā <lb n="125,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,03</span>pratyeyo dhigamo rthānāṃ sa­rva­thā­nu­pa­pa­nna­tvā­t | pu­ru­ṣa­sya sva­vya­va­sā­ya e­vā­dhi­ga­mo nā­rtha­vya­va­sā­ya­s ta­dvya­ti­re­ke­ṇā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="125,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,04</span>syā­bhā­vā­d iti kecid ve­dāṃ­ta­vā­di­naḥ­, te pi na tāttvikāḥ | pu­ru­ṣā­d bhi­nna­syā­jī­vā­rtha­sya jī­vā­di­sū­tre sādhita<span type="hard-break">- </span><lb n="125,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,05</span>tvāt ta­dvya­va­sā­ya­syā­pi gha­ṭa­nā­t | a­rtha­syai­va vya­va­sā­yo na svasya svātmani kri­yā­vi­ro­dhā­d ity aparaḥ | <lb n="125,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,06</span>so pi yat kiṃ­ca­na­bhā­ṣī­, svātmany eva kriyāyāḥ pratīteḥ | svātmā hi kriyāyāḥ svarūpaṃ yadi tadā kathaṃ <lb n="125,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,07</span>tatra ta­dvi­ro­dhaḥ sarvasya vastunaḥ svarūpe vi­ro­dhā­nu­ṣa­kte­r niḥ­sva­rū­pa­tva­pra­saṃ­gā­t | kri­yā­va­dā­tmā svātmā cet, <lb n="125,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,08</span>tatra ta­dvi­ro­dhe kriyāyā ni­rā­śra­ya­tvaṃ sa­rva­dra­vya­sya ca ni­ṣkri­ya­tva­m u­pa­ḍhau­ke­ta | na caivaṃ | ka­rma­sthā­yāḥ <lb n="125,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,09</span>kriyāyāḥ karmaṇi ka­rtṛ­sthā­yāḥ kartari pra­tī­ya­mā­na­tvā­t | yadi punaḥ jñā­na­kri­yā­yāḥ ka­rtṛ­sa­ma­vā­yi­nyāḥ <lb n="125,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,10</span>svātmani ka­rma­ta­yā vi­ro­dha­s tato nyatraiva ka­rma­tva­da­rśa­nā­d iti mataṃ, tadā jñā­ne­nā­rtha­m ahaṃ jā­nā­mī­ty atra jñānasya <lb n="125,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,11</span>ka­ra­ṇa­ta­yā­pi virodhaḥ syāt kriyāto nyasya ka­ra­ṇa­tva­da­rśa­nā­t | jñā­na­kri­yā­yāḥ ka­ra­ṇa­jñā­na­sya cā­nya­tvā­d a­vi­ro­dha <lb n="125,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,12</span>iti cet, kiṃ punaḥ ka­ra­ṇa­jñā­naṃ kā vā jñā­na­kri­yā ? vi­śe­ṣa­ṇa­jñā­naṃ karaṇaṃ vi­śe­ṣya­jñā­naṃ ta­tpha­la­tvā­t <lb n="125,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,13</span>jñā­na­kri­ye­ti cet, syād evaṃ yadi vi­śe­ṣa­ṇa­jñā­ne­na viśeṣyaṃ jā­nā­mī­ti pra­tī­ti­r u­tpa­dye­ta | na ca kasyaci<span type="hard-break">- </span><lb n="125,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,14</span>d u­tpa­dya­te | vi­śe­ṣa­ṇa­jñā­ne­na vi­śe­ṣa­ṇaṃ vi­śe­ṣya­jñā­ne­na ca viśeṣyaṃ jā­nā­mī­ty a­nu­bha­vā­t | ka­ra­ṇa­tve­na jñānakri<span type="hard-break">- </span><lb n="125,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,15</span>yāyāḥ pra­tī­ya­mā­na­tvā­d a­vi­ro­dhe ka­rma­tve­nā­py ata e­vā­vi­ro­dho stu, vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | ca­kṣu­rā­di­ka­ra­ṇaṃ jñā­na­kri­yā­to <lb n="125,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,16</span>bhi­nna­me­ve­ti cen na, jñā­ne­nā­rthaṃ jā­nā­mī­ty api pratīteḥ | jñāyate '­ne­ne­ti jñānaṃ ca­kṣu­rā­dy eva jñā­na­kri­yā­yāṃ <lb n="125,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,17</span>sā­dha­ka­ta­maṃ ka­ra­ṇa­m iti cet na, tasya sā­dha­ka­ta­ma­tva­ni­rā­ka­ra­ṇā­t | tatra jñā­na­syai­va sā­dha­ka­ta­ma­tvo­pa­pa­tteḥ | nanu <lb n="125,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,18</span>yad e­vā­rtha­sya jñā­na­kri­yā­yāṃ jñānaṃ karaṇaṃ saiva jñā­na­kri­yā­, tatra kathaṃ kri­yā­ka­ra­ṇa­vya­va­hā­raḥ pra­tī­ti­kaḥ syād vi<span type="hard-break">- </span><lb n="125,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,19</span>rodhād iti cen na, ka­thaṃ­ci­d bhedāt | pra­mā­tu­r ātmano hi va­stu­pa­ri­cchi­ttau sā­dha­ka­ta­ma­tve­na vyāpṛtaṃ rūpaṃ ka­ra­ṇaṃ­, <lb n="125,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,20</span>ni­rvyā­pā­raṃ tu kri­yo­cya­te­, svā­taṃ­trye­ṇa pu­na­rvyā­pri­ya­mā­ṇaḥ ka­rtā­tme­ti ni­rṇī­ta­prā­yaṃ | tena jñā­nā­tma­ka evātmā <lb n="125,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,21</span>jñā­nā­tma­nā­rthaṃ jā­nā­tī­ti ka­rtṛ­ka­ra­ṇa­kri­yā­vi­ka­lpaḥ pra­tī­ti­si­ddha eva | tadvat tatra ka­rma­vya­va­hā­ro pi jñānātmā <lb n="125,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,22</span>ā­tmā­tmā­na­m ātmanā jā­nā­tī­ti ghaṭate | sarvathā ka­rtṛ­ka­ra­ṇa­ka­rma­kri­yā­nā­m a­bhe­dā­na­bhyu­pa­ga­mā­t­, tāsāṃ ka­rtṛ­tvā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="125,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,23</span>śa­kti­ni­mi­tta­tvā­t ka­thaṃ­ci­d a­bhe­da­si­ddheḥ | tato jñānaṃ ye­nā­tma­nā­rthaṃ jānāti tenaiva svam iti vadatāṃ svātmani <lb n="125,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,24</span>kri­yā­vi­ro­dha eva, pa­ri­cche­dya­sya rūpasya sarvathā pa­ri­cche­da­ka­sva­rū­pā­d a­bhi­nna­syo­pa­ga­te­ś ca | ka­thaṃ­ci­t ta­dbhe­da­vā­di­nāṃ <lb n="125,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,25</span>tu nāyaṃ doṣaḥ | nanu ca ye­nā­tma­nā jñānam ātmānaṃ vya­va­sya­ti yena cārthaṃ tau yadi tato nanyau tadā tāv eva na <lb n="125,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,26</span>jñānaṃ tasya tatra pra­ve­śā­t­, sva­rū­pa­va­t jñānam eva vā tayos ta­trā­nu­pra­ve­śā­t | tathā ca na svā­rtha­vya­va­sā­yaḥ | <lb n="125,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,27</span>yadi punas tau tato nyau, tadā sva­saṃ­ve­dyau svā­śra­ya­jñā­na­ve­dyau vā ? pra­tha­ma­pa­kṣe sva­saṃ­vi­di­ta­jñā­na­tra­ya­pra­saṃ­gaḥ tatra ca <lb n="125,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,28</span>pratyekaṃ svā­rtha­vya­va­sā­yā­tma­ka­tve sa eva pa­rynu­yo­go '­na­va­sthā ca | dvi­tī­ya­pa­kṣe pi svā­rtha­vya­va­sā­ya­he­tu­bhū­ta­yoḥ <lb n="125,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,29</span>sva­sva­bhā­va­yo­r jñānaṃ yadi vya­va­sā­yā­tma­kaṃ tadā sa eva doṣo 'nyathā pra­mā­ṇa­tvā­gha­ṭa­nā­t | tato na svā­rtha­vya­va<span type="hard-break">- </span><lb n="125,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,30</span>sāyaḥ saṃ­bha­va­tī­ty e­kāṃ­ta­vā­di­nā­m u­pā­laṃ­bhaḥ­, syā­dvā­di­nāṃ na, ya­thā­pra­tī­ti ta­da­bhyu­pa­ga­mā­t svā­rtha­vya­va­sā­ya­sva<span type="hard-break">- </span><lb n="125,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,31</span>bhā­va­dva­yā­t ka­thaṃ­ci­d a­bhi­nna­syai­ka­sya jñānasya pra­ti­pa­tteḥ | sarvathā tatas tasya bhe­dā­bhe­da­yo­r a­saṃ­bha­vā­t­, ta­tpa­kṣa­bhā­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="125,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,32</span>dū­ṣa­ṇa­sya ni­rvi­ṣa­ya­tvā­d dū­ṣa­ṇā­bhā­sa­to­pa­pa­tteḥ | pa­ri­ka­lpi­ta­yo­r bhe­dā­bhe­dai­kāṃ­ta­yo­s ta­ddū­ṣa­ṇa­sya pravṛttau sarvatra pravṛtti<span type="hard-break">- </span><lb n="125,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,33</span>pra­saṃ­gā­t ka­sya­ci­d i­ṣṭa­ta­ttva­vya­va­sthā­nu­pa­pa­tteḥ | saṃ­ve­da­na­mā­tra­m api hi svarūpaṃ saṃ­ve­da­ya­mā­naṃ ye­nā­tma­nā saṃ­ve­da­ya­te <lb n="125,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,34</span>tasya hetor bhe­dā­bhe­dai­kāṃ­ta­ka­lpa­nā­yāṃ ya­tho­pa­va­rṇi­ta­dū­ṣa­ṇa­m a­va­ta­ra­ti kiṃ punar anyatra | yadi punaḥ saṃ­ve­da­naṃ saṃveda<span type="hard-break">- </span><lb n="125,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 125,35</span>nam eva, tasya svarūpe ve­dya­ve­da­ka­bhā­vā­t saṃvṛtyā ta­tsva­rū­paṃ saṃ­ve­da­ya­ta iti vacanaṃ tadā svā­rtha­vya­va­sā­yaḥ | <pb n="126"/><lb n="126,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,01</span>svā­rtha­vya­va­sā­ya eva sva­syā­rtha­sya ca vya­va­sā­ya ity a­yo­ddhā­ra­ka­lpa­na­yā na­ya­vya­va­hā­rā­t | tato nā­saṃ­bha­vaḥ | svārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="126,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,02</span>vi­ni­śca­ya­sya sva­saṃ­ve­da­ne rtha­vya­va­sā­yā­sa­ttvā­d a­vyā­pti­r iti cen na, jñā­na­sva­rū­pa­syai­vā­rtha­tvā­t ta­syā­rya­mā­ṇa­tvā­d anyathā <lb n="126,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,03</span>ba­hi­ra­rtha­syā­py a­na­rtha­tva­pra­saṃ­gā­t | nanu sva­rū­pa­sya bāhyasya cārthatve '­rtha­vya­va­sā­ya ity astu, nārthaḥ sva­gra­ha­ṇe­na | <lb n="126,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,04</span>satyaṃ | kevalaṃ svasmai yogyo rthaḥ svātmā parātmā ta­du­bha­yaṃ vā svārtha ity api vyākhyāne ta­dgra­ha­ṇa­sya sā­rtha­ka­tvā­n na <lb n="126,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,05</span>doṣaḥ | sva­rū­pa­la­kṣa­ṇe rthe vya­va­sā­ya­syā­pra­mā­ṇe pi bhāvād a­ti­vyā­pti­r iti cet na, tatra sa­rva­ve­da­na­sya pra­mā­ṇa­tvo<span type="hard-break">- </span><lb n="126,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,06</span>pa­ga­mā­t | na ca pra­mā­ṇa­tvā­pra­mā­ṇa­tva­yo­r ekatra vi­ro­dhaḥ­, saṃ­vā­dā­saṃ­vā­da­da­rśa­nā­t tathā vya­va­sthā­nā­t | sarvatra <lb n="126,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,07</span>pra­mā­ṇe­ta­ra­tva­yo­s tā­va­nmā­trā­ya­tta­tvā­d iti vakṣyate | ca­kṣu­rda­rśa­nā­dau kiṃcid iti svā­rtha­vi­ni­śca­ya­sya bhāvād ativyā<span type="hard-break">- </span><lb n="126,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,08</span>ptir ity api na śaṃ­ka­nī­yaṃ­, ā­kā­ra­gra­ha­ṇā­t | na hi tatra svā­rthā­kā­ra­sya vi­ni­śca­yo sti ni­rā­kā­ra­sya sa­nmā­tra­sya <lb n="126,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,09</span>te­nā­lo­ca­nā­t | vi­pa­rya­ya­jñā­ne ka­sya­ci­t ka­dā­ci­t kvacit svā­rthā­kā­ra­ni­śca­ya­sya bhāvād api nā­ti­vyā­pti­r vi<span type="hard-break">- </span><lb n="126,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,10</span>gra­ha­ṇā­t | vi­śe­ṣe­ṇa de­śa­kā­la­na­rāṃ­ta­rā­pe­kṣa­bā­dha­kā­bhā­va­rū­pe­ṇa niścayo hi vi­ni­śca­yaḥ­, sa ca vi­pa­rya­ya­jñā­ne nā<span type="hard-break">- </span><lb n="126,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,11</span>stīti ni­ra­va­dyaḥ svā­rthā­kā­ra­vi­ni­śca­yo dhigamaḥ kā­rtsna­ya­taḥ pra­mā­ṇa­sya deśato na­yā­nā­m a­bhi­nna­pha­la­tve­na kathaṃci<span type="hard-break">- </span><lb n="126,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,12</span>t pratyeyaḥ pra­mā­ṇa­na­ya­ta­t pha­la­vi­dbhiḥ | evaṃ ca pra­mā­ṇa­na­yai­r a­dhi­ga­ma ity atra sūtre pra­mā­ṇa­na­yā­nāṃ yat ka­ra­ṇa­tve­na <lb n="126,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,13</span>vacanaṃ sū­tra­kā­ra­sya ta­dgha­ṭa­nāṃ yāty eva, tebhyo dhi­ga­ma­sya phalasya ka­thaṃ­ci­d bhe­da­si­ddheḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_830"><l ana="bt" n="bt_1.6.30"><lb n="126,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.30</span>sā­rū­pya­sya pra­mā­ṇa­sya svabhāvo dhigamaḥ phalam | tadbhedaḥ ka­lpa­nā­mā­trā­d iti kecit pra­pe­di­re || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l></lg><p n="a_831" rend="justify"><lb n="126,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,15</span>saṃ­ve­da­na­syā­rthe­na sārūpyaṃ pramāṇaṃ tatra grā­ha­ka­ta­yā vyā­pri­ya­mā­ṇa­tvā­t putrasya pitrā sā­rū­pya­va­t | pitṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="126,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,16</span>svarūpo hi putraḥ pi­tṛ­rū­paṃ gṛ­hṇā­tī­ti loko bhi­ma­nya­te na ca ta­ttva­ta­s tasya grāhako nī­ru­pa­tva­pra­saṃ­gā­t | <lb n="126,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,17</span>ta­dva­da­rtha­sa­rū­pa­saṃ­ve­da­na­m arthaṃ gṛ­hṇā­tī­ti vya­va­ha­ra­tī­ti tat tasya grā­ha­ka­tvā­t pra­mā­ṇa­m a­rthā­dhi­ga­tiḥ phalaṃ tasya <lb n="126,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,18</span>ta­da­rtha­tvā­t | na ca saṃ­ve­da­nā­d a­rtha­sā­rū­pya­m anyad eva sva­saṃ­ve­dya­tvā­d a­dhi­ga­ti­va­t | na hy a­dhi­ga­tiḥ saṃ­ve­da­nā­d anyā tasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="126,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,19</span>na­dhi­ga­m a­pra­saṃ­gā­t | tatas tad eva pramāṇaṃ phalaṃ na punaḥ pra­mā­ṇā­t tatphalaṃ bhinnam anyatra ka­lpa­nā­mā­trā­d iti kecit || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_832"><l ana="bt" n="bt_1.6.31"><lb n="126,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.31</span>tan na yuktaṃ ni­raṃ­śā­yāḥ saṃ­vi­tte­r dva­ya­rū­pa­tāṃ | pra­ti­ka­lpa­ya­tāṃ he­tu­vi­śe­ṣā­saṃ­bha­vi­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l></lg><p n="a_833" rend="justify"><lb n="126,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,21</span>na hi niraṃśāṃ saṃvittiṃ svayam upetya pra­mā­ṇa­pha­la­dva­ya­rū­pa­tāṃ ta­ttva­pra­vi­bhā­ge­na ka­lpa­yaṃ­to yu­kti­vā­di­na­s tathā<span type="hard-break">- </span><lb n="126,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,22</span>kalpane he­tu­vi­śe­ṣa­syā­saṃ­bha­vi­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_834"><l ana="bt" n="bt_1.6.32"><lb n="126,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.32</span>vinā he­tu­vi­śe­ṣe­ṇa nā­nya­vyā­vṛ­tti­mā­tra­taḥ | kalpito rtho rtha­saṃ­si­ddhyai sa­rva­thā­ti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l></lg><p n="a_835" rend="justify"><lb n="126,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,24</span>na hi ni­mi­tta­vi­śe­ṣā­d vinā kalpitaṃ sā­rū­pya­m anyad vā kiṃcid arthaṃ sā­dha­ya­ti­, ma­no­rā­jyā­de­r api ta­thā­nu­ṣaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="126,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,25</span>gāt | nāpy a­sā­rū­pya­vyā­vṛ­tti­taḥ sārūpyaṃ a­na­dhi­ga­ti­vyā­vṛ­tti­to dhigatiḥ saṃ­ve­da­ne naṃśe pi vastuto vyava<span type="hard-break">- </span><lb n="126,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,26</span>hriyata iti yuktaṃ, daridre py a­rā­jya­vyā­vṛ­ttyā rājyaṃ a­niṃ­dra­tva­vyā­vṛ­ttyā iṃ­dra­tva­m i­tyā­di­vya­va­hā­rā­nu­ṣaṃ­gā­t | <lb n="126,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,27</span>yadi punas tatra rā­jyā­de­r a­bhā­vā­t ta­dvyā­vṛ­tti­r asiddhā tadā saṃ­ve­da­na­sya sā­rū­pyā­di­śū­nya­tvā­t katham a­sā­rū­pyā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="126,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,28</span>vyāvṛttiḥ ? yatas ta­nni­baṃ­dha­naṃ sā­rū­pya­ka­lpa­naṃ tasyātra syāt | tato na sākāro bodhaḥ pra­mā­ṇa­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_836"><l ana="bt" n="bt_1.6.33"><lb n="126,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.33</span>pra­ti­ka­rma­vya­va­sthā­na­syā­nya­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ | sā­kā­ra­sya ca bodhasya pra­mā­ṇa­tvā­pa­va­rṇa­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.34"><lb n="126,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.34</span>kṣa­ṇa­kṣa­yā­di­rū­pa­sya vya­va­sthā­pa­ka­tā na kim | tena tasya sva­rū­pa­tvā­d vi­śe­ṣāṃ­ta­ra­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l></lg><p n="a_837" rend="justify"><lb n="126,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,31</span>yathaiva hi nī­la­ve­da­naṃ nī­la­syā­kā­raṃ bibharti tathā kṣa­ṇa­kṣa­yā­de­r api ta­da­bhi­nna­tvā­d vi­śe­ṣāṃ­ta­ra­sya cā­bhā­vā­t | <lb n="126,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,32</span>tato nī­lā­kā­ra­tvā­n nī­la­ve­da­na­sya nī­la­vya­va­sthā­pa­ka­tve kṣa­ṇa­kṣa­yā­di­vya­va­sthā­pa­ka­tā­pa­tti­r anyathā ta­dā­kā­re­ṇa vya<span type="hard-break">- </span><lb n="126,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,33</span>bhi­cā­rā­t na ta­dā­kā­ra­tvā­t ta­dvya­va­sthā­pa­ka­tvaṃ sādhyate | kiṃ tarhi ta­dvya­va­sthā­pa­ka­tvā­t ta­dā­kā­ra­tva­m iti cen na, <lb n="126,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 126,34</span>sva­rū­pa­vya­va­sthā­pa­ka­tve­nā­ne­kāṃ­tā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_838"><l ana="bt" n="bt_1.6.35"><pb n="127"/><lb n="127,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.35</span>pramāṇaṃ yo­gya­tā­mā­trā­t sva­rū­pa­m a­dhi­ga­ccha­ti | yathā ta­thā­rtha­m ity astu pra­tī­tya­na­ti­laṃ­gha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.36"><lb n="127,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.36</span>sva­rū­pe­pi ca sā­rū­pyā­n nā­dhi­ga­tyu­pa­va­rṇa­na­m | yuktaṃ tasya dvi­ni­ṣṭha­tvā­t ka­lpi­ta­syā­py a­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.37"><lb n="127,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.37</span>kalpane vā­na­va­sthā­nā­t kutaḥ saṃ­vi­tti­saṃ­bha­vaḥ | svārthena gha­ṭa­ya­tye­nāṃ pramāṇe svā­vṛ­ti­kṣa­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.38"><lb n="127,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.38</span>nāyaṃ doṣas tato naiva sā­rū­pya­sya pra­mā­ṇa­tā | nābhinno dhi­ga­ma­s tasmād e­kāṃ­te­ne­ti niścayaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l></lg><p n="a_839" rend="justify"><lb n="127,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,05</span>svarūpe pra­ti­ni­ya­ma­vya­va­sthā­pa­ka­tvaṃ saṃ­ve­da­na­sya sā­rū­pyā­pā­ye pi bruvāṇaḥ ka­tha­ma­rthe sārūpyaṃ tataḥ sā­dha­ye­t | <lb n="127,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,06</span>ni­rā­kā­ra­sya bodhasya ke­na­ci­d arthena pra­tyā­sa­tti­vi­ka­rṣā­bhā­vā­t sa­rvai­ka­ve­da­nā­pa­tti­r ity a­yu­ktaṃ­, sva­rū­pa­saṃ­ve­da­na­syā­pi <lb n="127,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,07</span>tathā pra­saṃ­gā­t | nanu ca saṃ­ve­da­na­m a­saṃ­ve­da­nā­d bhinnaṃ sva­kā­ra­ṇā­t ta­du­tpa­nnaṃ sva­rū­pa­pra­kā­śa­kaṃ yuktam eva anyathā ta­syā­saṃ­ve<span type="hard-break">- </span><lb n="127,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,08</span>da­na­tva­pra­sa­kte­r iti cet, tarhy a­rtha­saṃ­ve­da­na­m apy a­na­rtha­saṃ­ve­da­nā­d bhinnaṃ sva­he­to­r u­pa­jā­ta­m a­rtha­pra­kā­śa­ka­m astu ta­syā­nya­thā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="127,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,09</span>rtha­saṃ­ve­da­na­tvā­pa­tti­r iti samānaṃ | sa­rva­syā­rtha­sya pra­kā­śa­kaṃ kasmān neti cet, sva­saṃ­ve­da­na­m api pa­ra­rū­pa­sya kasmān na <lb n="127,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,10</span>pra­kā­śa­kaṃ ? sva­rū­pa­pra­kā­śa­ne yo­gya­tā­sa­dbhā­vā­t | pa­ra­rū­pa­pra­kā­śa­ne tu ta­da­bhā­vā­d iti cet, pra­ti­ni­ya­tā­rtha­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="127,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,11</span>kāśane sa­rvā­rtha­pra­kā­śa­nā­bhā­vā­t samaḥ pa­ri­hā­raḥ | pra­tī­tya­na­ti­laṃ­gha­na­syā­py a­vi­śe­ṣā­t saṃvṛttyā sārūpye pi saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="127,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,12</span>ve­da­na­sya sā­rū­pyā­d a­dhi­ga­ti­r ity a­yu­ktaṃ­, tasya dvi­ṣṭha­tvā­d e­ka­trā­saṃ­bha­vā­t | grāhyasya sva­rū­pa­sya grā­ha­kā­t svarūpā<span type="hard-break">- </span><lb n="127,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,13</span>d bhe­da­ka­lpa­na­yā tasya tena sā­rū­pya­ka­lpa­nā­d adoṣa iti cet | tad api grāhyaṃ grāhakaṃ ca svarūpaṃ | yadi svasaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="127,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,14</span>viditaṃ ta­dā­nya­grā­hya­grā­ha­ka­sva­rū­pa­ka­lpa­ne pra­tye­ka­m a­na­va­sthā | ta­da­sva­saṃ­vi­di­taṃ cet kathaṃ saṃ­ve­da­na­sva­rū­pa­m iti <lb n="127,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,15</span>yat kiṃcid etat | na cāyaṃ doṣaḥ samānaḥ saṃvittiṃ svārthena gha­ṭa­ya­ti sati pramāṇe svā­va­ra­ṇa­kṣa­yā­t kṣayo<span type="hard-break">- </span><lb n="127,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,16</span>pa­śa­mā­d vā ta­thā­sva­bhā­va­tvā­t pra­mā­ṇa­sya | tan na sā­rū­pya­m asya pra­mā­ṇa­m a­dhi­ga­tiḥ phalam e­kāṃ­ta­to na­rthāṃ­ta­raṃ tata iti <lb n="127,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,17</span>ni­ści­ta­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_840"><l ana="bt" n="bt_1.6.39"><lb n="127,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.39</span>bhinna eveti cāyuktaṃ svayam a­jñā­na­tā­pti­taḥ | pra­mā­ṇa­sya gha­ṭa­syai­va pa­ra­tvā­t svā­rtha­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l></lg><p n="a_841" rend="justify"><lb n="127,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,19</span>ya­tsvā­rthā­dhi­ga­mā­d atyaṃtaṃ bhinnaṃ ta­da­jñā­na­m eva yathā ghaṭādi | tathā ca ka­sya­ci­t pramāṇaṃ na vā­jñā­na­sya <lb n="127,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,20</span>pra­mā­ṇa­tā yuktā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_842"><l ana="bt" n="bt_1.6.40"><lb n="127,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.40</span>ca­kṣu­rā­di pramāṇaṃ ced a­ce­ta­na­m a­pī­ṣya­te | na sā­dha­ka­ta­ma­tva­syā­bhā­vā­t ta­syā­ci­taḥ sadā || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.41"><lb n="127,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.41</span>citas tu bhāvane trādeḥ pra­mā­ṇa­tvaṃ na vāryate | ta­tsā­dha­ka­ta­ma­tva­sya ka­thaṃ­ci­d u­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l></lg><p n="a_843" rend="justify"><lb n="127,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,23</span>sā­dha­ka­ta­ma­tvaṃ pra­mā­ṇa­tve­na vyāptaṃ ta­da­rtha­pa­ri­cchi­ttau ca­kṣu­rā­de­r u­pa­la­bhya­mā­naṃ pra­mā­ṇa­tvaṃ sā­dha­ya­tī­ti yadī<span type="hard-break">- </span><lb n="127,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,24</span>ṣyate tadā ta­ddra­vya­ca­kṣu­rā­di bhā­va­ca­kṣu­rā­di vā ? na tā­va­ddra­vya­ne trādi tasya sā­dha­ka­ta­ma­tvā­si­ddheḥ | na hi ta<span type="hard-break">- </span><lb n="127,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,25</span>tsā­dha­ka­ta­maṃ svā­rtha­pa­ri­cchi­ttā­v a­ce­ta­na­tvā­d vi­ṣa­ya­va­t | yat tu sā­dha­ka­ta­maṃ ta­cce­ta­naṃ dṛṣṭaṃ yathā vi­śe­ṣa­ṇa­jñā­naṃ viśe<span type="hard-break">- </span><lb n="127,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,26</span>ṣya pa­ri­cchi­ttau | na ca cetanaṃ pau­dga­li­kaṃ dra­vya­na­ya­nā­dī­ti na sā­dha­ka­ta­maṃ­, yataḥ pramāṇaṃ siddhyet | chidau <lb n="127,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,27</span>pa­ra­śvā­di­nā sā­dha­ka­ta­me­na vya­bhi­cā­ra iti cen na, svā­rtha­pa­ri­cchi­ttau sā­dha­ka­ta­ma­tvā­bhā­va­sya sā­dhya­tvā­t | na hi <lb n="127,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,28</span>sarvatra sā­dha­ka­ta­ma­tvaṃ pra­mā­ṇa­tve­na vyāptaṃ pa­ra­śvā­de­r api pra­mā­ṇa­tva­pra­saṃ­gā­t | bhāvane trā­di­ce­ta­naṃ pra­mā­ṇa­m iti <lb n="127,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,29</span>tu nāniṣṭaṃ tasya ka­thaṃ­ci­t sā­dha­ka­ta­ma­tvo­pa­pa­tteḥ­, ā­tmo­pa­yo­ga­sya svā­rtha­pra­mi­tau sā­dha­ka­ta­ma­tvā­t tasya bhāveṃdri<span type="hard-break">- </span><lb n="127,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,30</span>ya­tvo­pa­ga­mā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_844"><l ana="bt" n="bt_1.6.42"><lb n="127,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.42</span>hā­nā­di­ve­da­naṃ bhinnaṃ phalam iṣṭaṃ pra­mā­ṇa­taḥ | ta­da­bhi­nnaṃ punaḥ svā­rthā­jñā­na­vyā­va­rta­naṃ samam || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.43"><lb n="127,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.43</span>syā­dvā­dā­śra­ya­ṇe yuktam etad apy anyathā na tu | hā­nā­di­ve­da­na­syā­pi pra­mā­ṇā­di­bhi­de­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l></lg><p n="a_845" rend="justify"><lb n="127,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,33</span>hā­no­pā­dā­nā­na­pe­kṣyaṃ jñānaṃ vya­va­hi­taṃ phalaṃ pra­mā­ṇa­syā­jñā­na­vyā­vṛ­tti­r a­vya­va­hi­ta­m ity api syā­dvā­dā­śra­ya­ṇe yuktaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="127,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,34</span>m anyathā ta­da­yo­gā­t­, hā­nā­di­jñā­na­syā­pi pra­mā­ṇā­t ka­thaṃ­ci­d a­vya­va­dhā­no­pa­la­bdheḥ sarvathā vya­va­hi­ta­tvā­si­ddheḥ | <lb n="127,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 127,35</span>tathā hi<span type="hard-break">-</span></p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_846"><l ana="bt" n="bt_1.6.44"><pb n="128"/><lb n="128,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.44</span>ye­nai­vā­rtho mayā jñātas tenaiva tyajyate dhunā | gṛhye to pekṣate ceti tadaikyaṃ kena neṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.45"><lb n="128,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.45</span>bhe­dai­kāṃ­te punar na syāt pra­mā­ṇa­pha­la­tā gatiḥ | saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­va­tsve­ṣṭe py e­ka­trā­tma­ni saṃvidoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l></lg><p n="a_847" rend="justify"><lb n="128,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,03</span>na hy ekena pramite rthe parasya hā­nā­di­ve­da­naṃ ta­tpra­mā­ṇa­pha­laṃ yuktam a­ti­pra­saṃ­gā­t | yasya yatra pramāṇaṃ jñānaṃ <lb n="128,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,04</span>tasyaiva tatra pha­la­jñā­na­m ity u­pa­ga­me siddhaṃ pra­mā­ṇa­pha­la­yo­r e­ka­pra­mā­trā­tma­ka­yo­r ekatvaṃ | na caivaṃ tayor bhe­da­pra­ti­bhā­so <lb n="128,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,05</span>vi­ru­dhya­te vi­śe­ṣā­pe­kṣa­yā tasya vya­va­sthā­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_848"><l ana="bt" n="bt_1.6.46"><lb n="128,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.46</span>pa­ryā­yā­rthā­rpa­ṇā­d bhedo dra­vyā­rthā­d a­bhi­dā­s tu naḥ | pra­mā­ṇa­pha­la­yoḥ sākṣād a­sā­kṣā­d api tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l></lg><p n="a_849" rend="justify"><lb n="128,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,07</span>sākṣāt pra­mā­ṇa­pha­la­yo­r abheda evety ayuktaṃ pa­ryā­ya­śa­kti­bhe­da­m aṃ­ta­re­ṇa ka­ra­ṇa­sā­dha­na­sya bhā­va­sā­dha­na­sya ca phalasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="128,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,08</span>nu­pa­pa­tteḥ | sa­rva­thai­kye tayor e­ka­sā­dha­na­tvā­pa­tteḥ ka­ra­ṇā­dya­ne­ka­kā­ra­ka­syai­ka­trā­pi ka­lpa­nā­mā­trā­d u­pa­pa­tti­r iti cen na, <lb n="128,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,09</span>tattvataḥ saṃ­ve­da­na­syā­kā­ra­ka­tvā­nu­ṣa­kteḥ | na cā­kā­ra­kaṃ vastu kū­ṭa­stha­va­t tayor a­sā­kṣā­d bheda evety apy a­saṃ­ga­taṃ­, ta<span type="hard-break">- </span><lb n="128,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,10</span>de­ko­pā­dā­na­tvā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | na ca tayor bhi­nno­pā­dā­na­tā yuktā saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­va­d a­nu­saṃ­dhā­na­vi­ro­dhā­t | yadā <lb n="128,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,11</span>punar a­vya­va­hi­taṃ vya­va­hi­taṃ ca phalaṃ pra­mā­ṇā­d dra­vyā­rthā­d abhinnaṃ pa­ryā­yā­rthā­d bhinnam iṣyate tadā na kaścid viro<span type="hard-break">- </span><lb n="128,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,12</span>dhas ta­thā­pra­tī­teḥ | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_850"><l ana="bt" n="bt_1.6.47"><lb n="128,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.47</span>ta­tpra­mā­ṇā­n nayāc ca syāt ta­ttva­syā­dhi­ga­mo paraḥ | sa svārthaś ca pa­rā­rtha­ś ca jñā­na­śa­bdā­tma­kā­t tataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.48"><lb n="128,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.48</span>jñānaṃ ma­tyā­di­bhe­de­na va­kṣya­mā­ṇaṃ pra­paṃ­ca­taḥ | śabdas tu saptadhā vṛtto jñeyo vi­dhi­ni­ṣe­dha­gaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l></lg><p n="a_851" rend="justify"><lb n="128,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,15</span>ma­tyā­di­jñā­naṃ va­kṣya­mā­ṇaṃ ta­dā­tma­kaṃ pramāṇaṃ svārthaṃ śa­bdā­tma­kaṃ pa­rā­rthaṃ­, śru­ta­vi­ṣa­yai­ka­de­śa­jñā­naṃ nayo vakṣya<span type="hard-break">- </span><lb n="128,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,16</span>māṇaḥ sa svārthaḥ śa­bdā­tma­kaḥ parārthaḥ kārtsnyato de­śa­ta­ś ca ta­ttvā­rthā­dhi­ga­maḥ phalātmā sa ca pra­mā­ṇā­n nayāc ca <lb n="128,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,17</span>ka­thaṃ­ci­d bhinna iti sūktaṃ pra­mā­ṇa­na­ya­pū­rva­kaḥ | śabdo vi­dhi­pra­dhā­na evety a­yu­ktaṃ­, pra­ti­ṣe­dha­sya śabdād a­pra­ti­pa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="128,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,18</span>pra­saṃ­gā­t | tasya gu­ṇa­bhā­ve­nai­va tataḥ pra­ti­pa­tti­r ity apy a­sā­raṃ­, sarvatra sarvadā sarvathā pra­dhā­na­bhā­ve­nā­pra­ti­pa­nna­sya <lb n="128,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,19</span>gu­ṇa­bhā­vā­nu­pa­pa­tteḥ | sva­rū­pe­ṇa mukhyataḥ pra­ti­pa­nna­sya kvacid vi­śe­ṣa­ṇa­tvā­di­da­rśa­nā­t pra­ti­ṣe­dha­pra­dhā­na eva śabda <lb n="128,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,20</span>ity apy a­ne­nā­pā­staṃ | kramād u­bha­ya­pra­dhā­na eva śabda ity api na sā­dhī­yaḥ­, ta­syai­kai­ka­pra­dhā­na­tva­pra­tī­te­r apy a­bā­dhi­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="128,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,21</span>tvāt | sa­kṛ­dvi­dhi­ni­ṣe­dhā­tma­no rtha­syā­vā­ca­ka eveti ca mithyā, ta­syā­vā­cya­śa­bde­nā­py a­vā­cya­tva­pra­sa­kteḥ | <lb n="128,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,22</span>vi­dhyā­tma­no rthasya vācaka e­vo­bha­yā­tma­no yu­ga­pa­da­vā­ca­ka evety ekāṃto pi na yuktaḥ, pra­ti­ṣe­dhā­tma­naḥ ubhayā<span type="hard-break">- </span><lb n="128,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,23</span>tmanaś ca sa­hā­rtha­sya vā­ca­ka­tvā­vā­ca­ka­tvā­bhyāṃ śabdasya pratīteḥ | ittham evety apy a­saṃ­ga­ta­m a­nya­thā­pi saṃ­pra­tya­yā­t | <lb n="128,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,24</span>kra­mā­kra­mā­bhyā­m u­bha­yā­tma­no rthasya vā­ca­ka­ś cā­vā­ca­ka­ś ca nā­nya­the­ty api pra­tī­ti­vi­ru­ddhaṃ­, vi­dhi­mā­trā­di­pra­dhā­na­ta­yā­pi <lb n="128,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,25</span>tasya pra­si­ddhe­r iti saptadhā pravṛtto rthe śabdaḥ pra­ti­pa­tta­vyo vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­vi­ka­lpā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_852"><l ana="bt" n="bt_1.6.49"><lb n="128,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.49</span>tatra pra­śna­va­śā­t kaścid vidhau śabdaḥ pra­va­rta­te | syād asty e­vā­khi­laṃ ya­dva­tsva­rū­pā­di­ca­tu­ṣṭa­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.50"><lb n="128,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.50</span>syān nāstyeva vi­pa­ryā­sā­d iti kaścin ni­ṣe­dha­ne | syād dvaitam eva ta­ddvai­tā­d ity a­sti­tva­ni­ṣe­dha­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.51"><lb n="128,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.51</span>krameṇa yau­ga­pa­dyā­d vā syād a­va­kta­vya­m eva tat | syād asty a­vā­cya­m eveti ya­tho­ci­ta­na­yā­rpa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.6.52"><lb n="128,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.52</span>syān nāsty a­vā­cya­m eveti tata eva ni­ga­dya­te | syād dva­yā­vā­cya­m eveti sa­pta­bhaṃ­gya­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l></lg><p n="a_853" rend="justify"><lb n="128,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,30</span>na hy e­ka­smi­n vastuni pra­śna­va­śā­d vi­dhi­ni­ṣe­dha­yo­r vyastayoḥ sa­ma­sta­yo­ś ca ka­lpa­na­yoḥ saptadhā va­ca­na­mā­rgo <lb n="128,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,31</span>vi­ru­dhya­te­, tatra ta­thā­vi­dha­yo­s tayoḥ pra­tī­ti­si­ddha­tvā­d e­kāṃ­ta­maṃ­ta­re­ṇa va­stu­tvā­nu­pa­pa­tte­r a­saṃ­bha­vā­t | sva­la­kṣa­ṇe <lb n="128,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,32</span>tayor a­pra­tī­te­r vi­ka­lpā­kā­ra­ta­yā saṃ­ve­da­nā­n na pra­tī­ti­si­ddha­m iti cet, kiṃ punar vya­sta­sa­ma­stā­bhyāṃ vi­dhi­pra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="128,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,33</span>ṣedhābhyāṃ śūnyaṃ sva­la­kṣa­ṇa­m u­pa­la­kṣya­te ka­dā­ci­t ? saṃ­hṛ­ta­sa­ka­la­vi­ka­lpā­va­sthā­yā­m u­pa­la­kṣya­ta eva ta­da­naṃ­ta­raṃ <lb n="128,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 128,34</span>vyu­cchi­tta­ci­tta­da­śā­yā­m idam ittham asty anyathā nā­stī­tyā­di­vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­dha­rma­vi­śe­ṣa­pra­tī­teḥ pūrvaṃ ta­thā­vi­gha<span type="hard-break">- </span><pb n="129"/><lb n="129,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,01</span>vā­sa­no­pa­ja­ni­ta­vi­ka­lpa­bu­ddhau pravṛtteḥ | kevalaṃ tān dha­rma­vi­śe­ṣāṃ­s tatra pra­ti­bhā­sa­mā­nā­n api ku­ta­ści­d vi­bhra­ma­he­toḥ <lb n="129,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,02</span>sva­la­kṣa­ṇe py ā­ro­pa­yaṃ­s tad api ta­ddha­rmā­tma­kaṃ vya­va­hā­rī manyate | va­stu­ta­s ta­ddha­rmā­ṇā­m a­saṃ­bha­vā­t | saṃbhave vā pratyakṣe <lb n="129,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,03</span>pra­ti­bhā­sa­pra­saṃ­gā­d e­ka­trā­pi nā­nā­bu­ddhī­nāṃ ni­vā­ra­yi­tu­m a­śa­kte­r iti kecit | te pi pa­rya­nu­yo­jyāḥ | kutaḥ ? <lb n="129,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,04</span>sa­ka­la­dha­rma­vi­ka­laṃ sva­la­kṣa­ṇa­m a­bhi­ma­ta­da­śā­yāṃ pra­ti­bhā­sa­mā­naṃ vi­ni­ści­ta­m iti | pra­tya­kṣa­ta eveti cen na, tasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="129,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,05</span>ni­ścā­ya­ka­tvā­t | ni­śca­ya­ja­na­ka­tvā­n ni­ścā­ya­ka­m eva tad iti cet, tarhy a­sti­tvā­di­dha­rma­ni­śca­ya­ja­na­nā­t ta­nni­śca­yo pi <lb n="129,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,06</span>pratyakṣo stu tasya ta­nni­ścā­ya­ka­tvo­pa­pa­tteḥ anyathā sva­la­kṣa­ṇa­ni­ścā­ya­ka­tva­sya vi­ro­dhā­t | yadi punar a­sti­tvā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="129,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,07</span>dha­rma­vā­sa­nā­va­śā­t ta­ddha­rma­ni­śca­ya­syo­tpa­tte­r na pratyakṣaṃ ta­nni­śca­ya­sya ja­na­ka­m iti mataṃ tadā sva­la­kṣa­ṇaṃ śuddhaṃ pra­ti­bhā­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="129,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,08</span>m iti ni­śca­ya­syā­pi sva­la­kṣa­ṇa­vā­sa­nā­ba­lā­d u­da­yā­n na tat tasya janakaṃ syāt | sva­la­kṣa­ṇe nu­bha­va­nā­bhā­ve ni­śca­yā­yo­go <lb n="129,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,09</span>na punar a­sti­tvā­di­dha­rme­ṣv iti sva­ru­ci­pra­kā­śa­mā­traṃ śru­ti­mā­trā­t ta­ddha­rma­ni­śca­ya­syo­tpa­ttau sva­la­kṣa­ṇa­ni­rṇa­ya­syā­pi tata <lb n="129,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,10</span>e­vo­tpa­tti­r astu | tathā ca na vastutaḥ sva­la­kṣa­ṇa­sya siddhis ta­ddha­rma­va­t sva­la­kṣa­ṇa­sya ta­nni­śca­ya­ja­na­nā­sa­ma­rthā­d api <lb n="129,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,11</span>pra­tya­kṣā­t siddhau ta­ddha­rmā­ṇā­m api ta­thā­vi­dhā­d e­vā­dhya­kṣā­t siddhiḥ syāt | pratyakṣe sva­la­kṣa­ṇa­m eva pra­ti­bhā­ti na tu <lb n="129,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,12</span>kiyaṃto dharmā ity a­yu­ktaṃ­, sa­ttvā­di­dha­rmā­krāṃ­ta­syai­va vastunaḥ pra­ti­bhā­sa­nā­t | pra­tya­kṣā­d u­tta­ra­kā­la­m a­ni­ści­tāḥ kathaṃ <lb n="129,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,13</span>pra­ti­bhā­saṃ­te nāma taddharmā iti cet, sva­la­kṣa­ṇaṃ kathaṃ ? sva­la­kṣa­ṇa­tve­na sā­mā­nye­na rūpeṇa ni­ści­ta­m eva tat <lb n="129,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,14</span>pra­tya­kṣa­pṛ­ṣṭa­bhā­vi­nā ni­śca­ye­ne­ti cet, taddharmāḥ kathaṃ sā­mā­nye­nā­ni­ści­tāḥ sa­mā­nā­kā­ra­syā­va­stu­tvā­t | tena <lb n="129,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,15</span>niścitā na te vāstavāḥ syur iti cet sva­la­kṣa­ṇaṃ kathaṃ tena ni­ścī­ya­mā­naṃ vastu sat | tathā ta­da­va­stv eveti cet <lb n="129,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,16</span>yathā na ni­ścī­ya­te tathā vastu tad ity āyātaṃ | tac cā­nu­pa­pa­nnaṃ | pu­ru­ṣā­dya­dvai­ta­va­t sva­la­kṣa­ṇa­m eva vastu sat svārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="129,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,17</span>kri­yā­ni­mi­tta­tvā­n nā­tmā­dya­dvai­ta­m ity api na satyaṃ, sa­ttvā­di­dha­rmā­ṇā­m abhāve tasya ta­nni­mi­tta­tvā­si­ddheḥ svaraśrṛṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="129,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,18</span>gā­di­va­t sarvatra sa­rva­thai­kāṃ­te py a­kri­yā­ni­mi­tta­tva­sya ni­rā­kṛ­ta­tvā­c ca | ba­hi­raṃ­ta­r vā­ne­kāṃ­tā­tma­ny eva tasya samartha<span type="hard-break">- </span><lb n="129,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,19</span>nāt kṣa­ṇi­ka­sva­la­kṣa­ṇa­sya ta­nni­mi­tta­tva­m aṃ­gī­kṛ­tyā­śa­kya­ni­śca­ya­syā­pi dharmāṇāṃ ta­tpra­ti­kṣe­pe tāny apy aṃ­gī­kṛ­tya <lb n="129,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,20</span>sva­la­kṣa­ṇe ta­tpra­ti­kṣe­pa­sya kartuṃ su­śa­ka­tvā­t | tathā hi­–­sa­ttvā­da­yo dharmā e­vā­rtha­kri­yā­kā­ri­ṇaḥ saṃ­hṛ­ta­sa­ka­la<span type="hard-break">- </span><lb n="129,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,21</span>vi­ka­lpā­va­sthā­yā­m u­pa­la­kṣyaṃ­te na sva­la­kṣa­ṇaṃ tasya sva­vā­sa­nā­pra­bo­dhā­d vi­ka­lpa­bu­ddhau pra­ti­bhā­sa­nā­t | kevalaṃ tatrāva<span type="hard-break">- </span><lb n="129,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,22</span>bhā­sa­mā­na­m api taddharme dhyā­ro­pa­ya­n ku­ta­ści­d vi­bhra­mā­d a­rtha­kri­yā­ni­mi­tta­m iva jano nu­ma­nya­te pa­ra­mā­rtha­ta­s ta­syā­saṃ­bha<span type="hard-break">- </span><lb n="129,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,23</span>vāt | saṃbhave vādhyakṣe '­va­bhā­sā­nu­ṣaṃ­gā­t ci­tra­saṃ­vi­dāṃ sakṛd a­pa­ne­tu­m aśakteḥ | sva­la­kṣa­ṇa­sya vastuto sattve <lb n="129,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,24</span>ka­syā­ya­ttāḥ sa­ttvā­da­yo dharmā iti cet teṣāṃ pa­ra­mā­rtha­to sattve kasya sva­la­kṣa­ṇa­m āśraya iti samaḥ parya<span type="hard-break">- </span><lb n="129,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,25</span>nuyogaḥ | sva­rū­pa­syai­ve­ti cet tarhi dharmāḥ sva­rū­pā­ya­ttā eva saṃtu sva­la­kṣa­ṇa­m a­ni­rde­śyaṃ svasya parasya vāśra<span type="hard-break">- </span><lb n="129,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,26</span>ya­tve­nā­nya­thā vā ni­rde­ṣṭu­m a­śa­kya­tvā­d iti cet tata eva dharmās tathā bhavaṃtu vi­ro­dhā­bhā­vā­t | syā­dvā­di­nāṃ <lb n="129,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,27</span>śu­ddha­dra­vya­sye­vā­rtha­pa­ryā­yā­ṇā­m a­ni­rdi­śya­tvo­pa­ga­mā­t | yathā ca vyaṃ­ja­na­pa­ryā­yā­ṇāṃ sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­la­kṣa­ṇā­nāṃ nirde<span type="hard-break">- </span><lb n="129,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,28</span>śyatvaṃ tair iṣṭaṃ tathā dra­vya­syā­py a­śu­ddha­sye­ti nai­kāṃ­ta­taḥ kiṃcid a­ni­rde­śyaṃ nirdeśyaṃ vā kutaḥ | sa­mā­ne­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="129,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,29</span>pa­ri­ṇā­mā dharmā iti cet sva­la­kṣa­ṇā­ni kutaḥ ? tathā sva­kā­ra­ṇā­d u­tpa­tte­r iti cet tulyam i­ta­ra­tra | svalakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="129,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,30</span>ṇāny e­ka­kā­rya­ka­ra­ṇā­ka­ra­ṇā­bhyāṃ sa­mā­ne­ta­ra­rū­pā­ṇī­ty a­yu­ktaṃ­, ke­ṣāṃ­ci­d e­ka­kā­rya­kā­ri­ṇā­m api vi­sa­dṛ­śa­tve­kṣa­ṇā­t <lb n="129,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,31</span>katham a­nya­theṃ­dri­ya­vi­ṣa­ya­ma­na­skā­rā­ṇāṃ ga­ḍū­cyā­dī­nāṃ ca jñā­nā­de­r jva­ro­pa­śa­ma­nā­de­ś cai­ka­kā­rya­sya karaṇaṃ bhede svabhā<span type="hard-break">- </span><lb n="129,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,32</span>vata e­vo­dā­ha­ra­ṇā­rhaṃ | ci­tra­kā­ṣṭha­ka­rmā­dya­ne­ka­kā­rya­kā­ri­ṇā­m api ma­nu­ṣyā­ṇāṃ sa­mā­na­tva­da­rśa­nā­t samāna iti <lb n="129,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,33</span>pra­tī­te­r a­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | sa­mā­nā­sa­mā­na­kā­rya­ka­ra­ṇā­d bhāvānāṃ ta­thā­bhā­va iti cet kutas ta­tkā­ryā­ṇāṃ tathā <lb n="129,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,34</span>bhāvaḥ ? sa­mā­ne­ta­ra­sva­kā­rya­ka­ra­ṇā­d iti cet, sa eva pa­rya­nu­yo­go navasthā ca | ta­tho­tpa­tti­r iti cet sarva<span type="hard-break">- </span><lb n="129,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 129,35</span>bhāvānāṃ tata eva ta­thā­bhā­vo stu | sa­mā­ne­ta­ra­kā­ra­ṇa­tvā­t teṣāṃ ta­thā­bhā­va ity apy a­ne­nā­pā­staṃ­, sa­mā­ne­ta­ra­pa­ri<span type="hard-break">- </span><pb n="130"/><lb n="130,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,01</span>ṇā­ma­yo­gā­d arthās tathety apy a­sā­raṃ­, ta­tpa­ri­ṇā­mā­nā­m a­pa­ra­thā­pa­ri­ṇā­ma­yo­gā­t ta­thā­bhā­ve na­va­sthi­teḥ | svatastu <lb n="130,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,02</span>tathātve rthānām api vyarthas ta­thā­pa­ri­ṇā­ma­yo­gaḥ­, sa­mā­ne­ta­rā­kā­rau vi­ka­lpa­ni­rbhā­si­nā­v eva sva­la­kṣa­ṇe­ṣv a­dhyā­ro­pye­te <lb n="130,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,03</span>na tu vā­sta­vā­v ity apy ayuktaṃ tayos tatra spaṣṭam a­va­bhā­sa­nā­t ta­dvi­ka­lpā­nāṃ teṣāṃ jā­tu­ci­da­pra­ti­pa­tte­r iti | tathā <lb n="130,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,04</span>pa­ri­ṇa­tā­nā­m eva sva­la­kṣa­ṇā­nāṃ ta­thā­tva­si­ddhi­r a­pra­ti­baṃ­dhā ta­dva­ddha­rmā­ṇā­m a­sti­tvā­dī­nā­m apīti pa­ra­mā­rtha­ta eva samā<span type="hard-break">- </span><lb n="130,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,05</span>nākārāḥ paryāyāḥ śabdaur nirdeśyāḥ pa­ryā­yi­va­t | sūkṣmās tv a­rtha­pa­ryā­yāḥ kecid a­tyaṃ­tā­sa­mā­nā­kā­rā na tair ni<span type="hard-break">- </span><lb n="130,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,06</span>rdeśyāḥ iti ni­ra­va­dyaṃ darśanaṃ na punar vi­ka­lpa­pra­ti­bhā­si­no­r vi­ka­lpā­tma­na eva sa­mā­nā­kā­rāḥ śabdair a­bhi­dhe­yāḥ | <lb n="130,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,07</span>bāhyārthaḥ sa­rva­thā­na­bhi­dhe­ya ity ekāṃtaḥ pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t | pra­ti­pā­da­yi­trā ya e­vo­ddhṛ­tya ku­ta­ści­j jā­tyaṃ­ta­rā­d arthā<span type="hard-break">- </span><lb n="130,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,08</span>t svayam a­dhi­ga­tya dharmī dharmo vā śabdena nirdiṣṭaḥ sa eva mayā pratinna iti vya­va­hā­ra­syā­vi­saṃ­vā­di­naḥ <lb n="130,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,09</span>su­pra­si­ddha­tvā­c ca | ta­dbhrāṃ­ta­tva­vya­va­sthā­pa­no­pā­yā­pā­yā­t | nanv ekatra vastuny a­naṃ­tā­nāṃ dha­rmā­ṇā­m a­bhi­lā­pa­yo­gyā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="130,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,10</span>m u­pa­ga­mā­d anaṃtā eva va­ca­na­mā­rgāḥ syā­dvā­di­nāṃ bhaveyuḥ na punaḥ saptaiva vā­cye­ya­ttā­tvā­t vā­ca­ke­ya­ttā­yāḥ | <lb n="130,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,11</span>tato vi­ru­ddhai­va sa­pta­bhaṃ­gī­ti cet na, vi­dhī­ya­mā­na­ni­ṣi­dhya­mā­na­dha­rma­vi­ka­lpā­pe­kṣa­yā ta­da­vi­ro­dhā­t "­pra­ti­pa­ryā­yaṃ <lb n="130,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,12</span>sa­pta­bhaṃ­gī va­stu­ni­" iti va­ca­nā­t ta­thā­naṃ­tāḥ sa­pta­bhaṃ­gyo bha­ve­yu­r ity api nā­ni­ṣṭaṃ­, pū­rvā­cā­ryai­r a­sti­tva­nā­sti­tva­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="130,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,13</span>kalpāt sa­pta­bhaṃ­gī­m u­dā­hṛ­tya "­e­kā­ne­ka­vi­ka­lpā­dā­v u­tta­ra­trā­pi yo­ja­ye­t | prakriyāṃ bhaṃ­gi­nī­m enāṃ nayair na­ya­vi­śā­ra­da­" <lb n="130,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,14</span>ity a­ti­de­śa­va­ca­nā­t ta­da­naṃ­ta­tva­syā­pra­ti­ṣe­dhā­t | nanu ca pra­ti­pa­ryā­ya­m eka eva bhagaḥ syā­dva­ca­na­sya na tu sapta<span type="hard-break">- </span><lb n="130,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,15</span>bhaṃgī tasya saptadhā vaktum aśakteḥ | pa­ryā­ya­śa­bdai­s tu ta­syā­bhi­dhā­ne kathaṃ ta­nni­ya­maḥ sa­ha­sra­bhaṃ­gyā api tathā <lb n="130,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,16</span>ni­ṣe­ddhu­m a­śa­kte­r iti cet nai­ta­tsā­raṃ­, pra­śna­va­śā­d iti va­ca­nā­t | tasya saptadhā pravṛttau ta­tpra­ti­va­ca­na­sya sa­pta­vi­dha<span type="hard-break">- </span><lb n="130,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,17</span>tvo­pa­pa­tteḥ praśnasya tu saptadhā pravṛttiḥ vastuny ekasya pa­ryā­ya­syā­bhi­dhā­ne pa­ryā­yāṃ­ta­rā­ṇā­m ākṣe pasiddheḥ | kutas ta­dā­kṣe­pa <lb n="130,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,18</span>iti cet tasya ta­nnāṃ­ta­rī­ya­ka­tvā­t | yathaiva hi kvacid a­sti­tva­sya ji­jñā­sā­yāṃ praśnaḥ pra­va­rta­te tathā ta­nnāṃ­ta­rī­ya­ke <lb n="130,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,19</span>nāstitve pi kra­mā­rpi­to­bha­ya­rū­pa­tvā­dau ceti ji­jñā­sā­yāḥ sa­pta­vi­dha­tvā­t pra­śna­sa­pta­vi­dha­tvaṃ tato va­ca­na­sa­pta­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="130,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,20</span>dhatvaṃ | kvacid a­sti­tva­sya nā­sti­tvā­di­dha­rma­ṣa­ṭka­nāṃ­ta­rī­ya­ka­tvā­si­ddhe­s ta­jji­jñā­sā­yāḥ sa­pta­vi­dha­tva­m a­yu­kta­m iti cen na, <lb n="130,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,21</span>tasya yu­kti­si­ddha­tvā­t | tathā hi­–­dha­rmi­ṇye­ka­trā­sti­tvaṃ pra­ti­ṣe­dhya­dha­rmai­r a­vi­nā­bhā­vi dha­rma­tvā­t sā­dha­nā­sti­tva­va­t | <lb n="130,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,22</span>na hi kvacid a­ni­tya­tvā­dau sādhye sa­ttvā­di­sā­dha­na­syā­sti­tvaṃ vipakṣe nā­sti­tva­m aṃ­ta­re­ṇo­pa­pa­nnaṃ tasya sā­dha­nā­bhā­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="130,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,23</span>tva­pra­saṃ­gā­t iti siddham u­dā­ha­ra­ṇaṃ | hetum a­na­bhyu­pa­ga­ccha­tāṃ tu sve­ṣṭa­ta­ttvā­sti­tva­m a­ni­ṣṭa­rū­pa­nā­sti­tve­nā­vi­nā­bhā­vi <lb n="130,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,24</span>siddhaṃ, anyathā ta­da­vya­va­sthi­te­r iti tad eva ni­da­rśa­naṃ | nanu ca sā­dhyā­bhā­ve sā­dha­na­sya nāstitvaṃ niyataṃ <lb n="130,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,25</span>sā­dhya­sa­dbhā­ve stitvam eva tatkathaṃ ta­tpra­ti­ṣe­dhya­tvā­nu­pa­pa­tteḥ sva­rū­pa­nā­sti­tvaṃ tu yat ta­tpra­ti­ṣe­dhyaṃ te­nā­vi­nā­bhā­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="130,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,26</span>tvena sva­rū­pā­sti­tva­sya vyā­ghā­ta­s tenaiva rū­pe­ṇā­sti nāsti ceti pra­tī­tya­bhā­vā­t | tathā sve­ṣṭa­ta­ttve stitvam evā<span type="hard-break">- </span><lb n="130,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,27</span>ni­ṣṭa­ta­tve nā­sti­tva­m iti na ta­tpra­ti­ṣe­dhyaṃ yena tasya ta­da­vi­nā­bhā­vi­tvaṃ siddhyet | tenaiva tu rūpeṇa nāstitvaṃ <lb n="130,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,28</span>vi­pra­ti­ṣi­ddha­m iti kathaṃ ni­da­rśa­naṃ nāma pra­kṛ­ta­sā­dhye syād iti cen na, hetos tri­rū­pa­tvā­di­vi­ro­dhā­t | sve­ṣṭa­ta­ttvaṃ <lb n="130,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,29</span>vidhau cā­va­dhā­ra­ṇa­vai­ya­rthyā­t | pa­kṣa­sa­pa­kṣa­yo­r a­sti­tva­m a­nya­tsā­dha­na­sya vipakṣe nāstitvaṃ bruvāṇaḥ sve­ṣṭa­ta­ttva­sya ca <lb n="130,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,30</span>katham ekasya vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­yo­r vi­pra­ti­ṣe­dhā­n ni­da­rśa­nā­bhā­vaṃ vi­bhā­va­ye­t | kvacid a­sti­tva­si­ddhi­sā­ma­rthyā­t ta­syā­nya­tra <lb n="130,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,31</span>nā­sti­tva­sya siddher na rū­pāṃ­ta­ra­tva­m iti cet vyā­ha­ta­m etat siddhau sā­ma­rthya­si­ddhaṃ ca na rū­pāṃ­ta­raṃ ceti katham a<span type="hard-break">- </span><lb n="130,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,32</span>vadheyaṃ ka­sya­ci­t kvacin nā­sti­tva­sā­ma­rthyā­c cā­sti­tva­sya siddhes tato rū­pāṃ­ta­ra­tvā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | so yaṃ bhā­vā­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="130,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,33</span>yor e­ka­tva­m ā­ca­kṣā­ṇaḥ sarvathā na kvacit pra­va­rte­ta nāpi ku­ta­ści­n ni­va­rte­ta ta­nni­vṛ­tti­vi­ṣa­ya­sya bhā­va­syā­bhā­va­pa­ri­hā<span type="hard-break">- </span><lb n="130,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,34</span>re­ṇā­saṃ­bha­vā­d a­bhā­va­sya ca bhā­va­pa­ri­hā­re­ṇe­ti | vastuto sti­tva­nā­sti­tva­yoḥ kvacid rū­pāṃ­ta­ra­tva­m eṣṭavyaṃ | tathā cāstitvaṃ <lb n="130,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 130,35</span>nā­sti­tve­na pra­ti­ṣe­dhye­nā­vi­nā­bhā­ve dha­rma­rū­paṃ ca yatra hetau sve­ṣṭa­ta­ttve vā siddhaṃ tad eva ni­da­rśa­na­m iti na tadabhā<span type="hard-break">- </span><pb n="131"/><lb n="131,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,01</span>vāśaṃkā | pra­ti­ṣe­dhyaṃ puna rya­thā­sti­tva­sya nāstitvaṃ tathā pra­dhā­na­bhā­va­taḥ kra­mā­rpi­to­bha­yā­tma­ka­tvā­di­dha­rma­paṃ­ca­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="131,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,02</span>m api tasya ta­dva­tpra­dhā­na­bhā­vā­rpi­tā­sti­tvā­d a­nya­tvo­pa­pa­tteḥ | etena nāstitvaṃ kra­mā­rpi­taṃ dvaitaṃ sa­hā­rpi­taṃ cāvakta<span type="hard-break">- </span><lb n="131,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,03</span>vyo­tta­ra­śe­ṣa­bhaṃ­ga­tra­yaṃ vastuto nyena dha­rma­ṣa­ṭke­na pra­ti­ṣe­dhye­nā­vi­nā­bhā­vi sādhitaṃ pra­ti­pa­tta­vyaṃ | kra­mā­rpi­to­bha­yā­dī­nāṃ <lb n="131,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,04</span>vi­ru­ddha­tve­na saṃ­bha­vā­n na ta­da­vi­nā­bhā­vi­tvaṃ śa­kya­sā­dha­naṃ dharmiṇaḥ sā­dha­na­sya vā­si­ddhe­r iti cet na, sva­rū­pā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="131,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,05</span>ca­tu­ṣṭa­ye­na ka­sya­ci­d a­sti­tva­sya pa­ra­rū­pā­di­ca­tu­ṣṭa­ye­na ca nā­sti­tva­sya siddhau kra­ma­ta­s ta­ddva­yā­d a­sti­tva­nā­sti­tva­dva­ya­sya <lb n="131,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,06</span>sa­hā­va­kta­vya­sya sa­hā­rpi­ta­sva­pa­ra­rū­pā­di­ca­tu­ṣṭa­yā­bhyāṃ sva­rū­pa­ca­tu­ṣṭa­yā­c cāsty a­va­kta­vya­tva­sya tābhyāṃ pa­ra­rū­pā­di­ca­tu<span type="hard-break">- </span><lb n="131,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,07</span>ṣṭayāc ca nāsty a­va­kta­vya­tva­sya kra­mā­kra­mā­rpi­tā­bhyāṃ tābhyām u­bha­yā­va­kta­vya­tva­sya ca pra­si­ddhe­r vi­ro­dhā­bhā­vā­c ca dharmiṇaḥ <lb n="131,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,08</span>sā­dha­na­sya ca prasiddheḥ | na hi svarūpe sti vastu na pa­ra­rū­pe stīti vi­ru­dhya­te­, sva­pa­ra­rū­pā­dā­nā­po­ha­na­vya­va­sthā­pā<span type="hard-break">- </span><lb n="131,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,09</span>dyatvād va­stu­tva­sya­, sva­rū­po­pā­dā­na­va­t pa­ra­rū­po­pā­dā­ne sarvathā sva­pa­ra­vi­bhā­gā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | sa cā­yu­ktaḥ­, pu­ru­ṣā­dvai­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="131,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,10</span>der api pa­ra­rū­pā­d a­po­ḍha­sya ta­thā­bhā­vo­pa­pa­tte­r anyathā dvai­ta­rū­pa­ta­yā­pi ta­dbhā­va­si­ddhe­r e­kā­ne­kā­tma­va­stu­no ni­ṣe­ddhu­m aśakteḥ <lb n="131,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,11</span>pa­ra­rū­pā­po­ha­na­va­tsva­rū­pā­po­ha­ne tu ni­rū­pā­khya­tva­sya pra­saṃ­gā­t | tac cā­nu­pa­pa­nnaṃ | grā­hyā­grā­ha­ka­bhā­vā­di­śū­nya­syā­pi <lb n="131,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,12</span>saṃ­vi­nmā­tra­tva­sya sva­rū­po­pā­dā­nā­d eva tathā vya­va­sthā­pa­nā­d anyathā pra­ti­ṣe­dhā­t | tathā sarvaṃ vastu svadravye sti na para<span type="hard-break">- </span><lb n="131,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,13</span>dravye tasya sva­pa­ra­dra­vya­svī­kā­ra­ti­ra­skā­ra­vya­va­sthi­ti­sā­dhya­tvā­t | sva­dra­vya­va­t pa­ra­dra­vya­sya svīkāre dra­vyā­dvai­ta­pra­sa­kteḥ <lb n="131,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,14</span>sva­pa­ra­dra­vya­vi­bhā­gā­bhā­vā­t | tac ca viruddhaṃ | jī­va­pu­dga­lā­di­dra­vyā­ṇāṃ bhi­nna­la­kṣa­ṇā­nāṃ prasiddheḥ | katham ekaṃ <lb n="131,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,15</span>dravyam a­naṃ­ta­pa­ryā­ya­m a­vi­ru­ddha­m uktam iti cet, jī­vā­dī­nā­m a­naṃ­ta­dra­vyā­ṇā­m a­ni­rā­ka­ra­ṇā­d iti brūmaḥ | sanmātraṃ hi śuddhaṃ <lb n="131,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,16</span>dravyaṃ teṣām a­naṃ­ta­bhe­dā­nāṃ vyā­pa­ka­m ekaṃ ta­da­bhā­ve katham ātmānaṃ labhate | katham idānīṃ tad eva svadravye sti pa­ra­dra­vye <lb n="131,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,17</span>nāstīti siddhyet | na hi tasya sva­dra­vya­m asti pa­ryā­ya­tva­pra­saṃ­gā­d yatas ta­trā­sti­tvaṃ | nāpi dra­vyāṃ­ta­raṃ yatra nāsti<span type="hard-break">- </span><lb n="131,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,18</span>tvam iti cen na ka­thaṃ­ci­t­, na hi sanmātraṃ svadravye sti pa­ra­dra­vye nāstīti ni­ga­dya­te | kiṃ tarhi, vastu | na ca <lb n="131,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,19</span>ta­tsaṃ­gra­ha­na­ya­pa­ri­cche­dyaṃ vastu va­stve­ka­de­śa­tvā­t pa­ryā­ya­va­t | tato yathā jī­va­va­stu pu­dga­lā­di­va­stu vā svadravye <lb n="131,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,20</span>jīvatve nvayini pu­dga­lā­di­tve vā paryāye ca svabhāve jñānādau rūpādau vāsti na pa­ra­dra­vye pa­ra­sva­rū­pe vā <lb n="131,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,21</span>tathā paramaṃ vastu sa­ttva­mā­tre svadravye sva­pa­ryā­ye ca jī­vā­di­bhe­da­pra­bhe­de sti na pa­ri­ka­lpi­te sa­rva­thai­kāṃ­te kathaṃci<span type="hard-break">- </span><lb n="131,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,22</span>d iti ni­ra­va­dyaṃ tathā svakṣetre sti pa­ra­kṣe­tre nāstīty api na vi­ru­dhya­te sva­pa­ra­kṣe­tra­prā­pti­pa­ri­hā­rā­bhyāṃ vastuno <lb n="131,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,23</span>va­stu­tva­si­ddhe­r anyathā kṣe­tra­saṃ­ka­ra­pra­saṃ­gā­t | sa­rva­syā­kṣe tra­tvā­pa­tte­ś ca | na cai­ta­tsā­dhī­yaḥ pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t | tatra <lb n="131,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,24</span>pa­ra­ma­sya vastunaḥ svātmaiva kṣetraṃ tasya sa­rva­dra­vya­pa­ryā­ya­vyā­pi­tvā­t | ta­dvya­ti­ri­kta­sya kṣe­tra­syā­bhā­vā­t ta­da­pa­ra­sya <lb n="131,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,25</span>vastuno ga­ga­na­syā­ne­na svātmaiva kṣetram ity uktaṃ ta­syā­naṃ­tyā­t kṣe­trāṃ­ta­rā­gha­ṭa­nā­t | jī­va­pu­dga­la­dha­rmā­dha­rma­kā­la­va­stū­nāṃ <lb n="131,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,26</span>tu ni­śca­ya­na­yā­t svātmā vya­va­hā­ra­na­yā­d ākāśaṃ kṣetraṃ tato py a­pa­ra­sya vastuno jī­vā­di­bhe­da­rū­pa­sya ya­thā­yo­gaṃ <lb n="131,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,27</span>pṛ­thi­vyā­di kṣetraṃ pratyeyaṃ | na caivaṃ sva­rū­pā­t sva­dra­vyā­d vā kṣe­tra­syā­nya­tā na syāt ta­dvya­pa­de­śa­he­toḥ pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣa­sya <lb n="131,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,28</span>tato nyatvena pra­tī­te­r a­vi­ro­dhā­t | tathā svakāle sti pa­ra­kā­le nāstīty api na viruddhaṃ sva­pa­ra­kā­la­gra­ha­ṇa­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="131,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,29</span>tyāgābhyāṃ va­stu­na­s ta­ttva­pra­si­ddhe­r anyathā kā­la­sāṃ­ka­rya­pra­saṃ­gā­t | sarvadā sa­rva­syā­bhā­va­pra­saṃ­gā­c ca | tatra pa­ra­ma­sya <lb n="131,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,30</span>vastuno nā­dya­naṃ­taḥ kā­lo­pa­ra­sya ca jī­vā­di­va­stu­naḥ sarvadā vi­cche­dā­bhā­vā­t tatra tad asti na pa­ra­kā­le nyathā <lb n="131,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,31</span>kalpite kṣa­ṇa­mā­trā­dau jī­va­vi­śe­ṣa­rū­paṃ tu mā­nu­ṣā­di­va­stu svāyuḥ pra­mā­ṇa­sva­kā­le sti na pa­rā­yuḥ­pra­mā­ṇe pudgala<span type="hard-break">- </span><lb n="131,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,32</span>vi­śe­ṣa­rū­paṃ ca pṛ­thi­vyā­di tathā pa­ri­ṇā­ma­sthi­ti­ni­mi­tte svakāle sti na ta­dvi­pa­rī­te tadā ta­syā­nya­va­stu­vi­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="131,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,33</span>tve­nā­bhā­vā­t | nanv evaṃ yu­ga­pa­d ekatra vastuni sa­ttvā­sa­ttva­dva­ya­sya pra­si­ddhe­s tad eva pra­ti­ṣe­dhye­nā­vi­nā­bhā­vi sādhyaṃ <lb n="131,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,34</span>na tu ke­va­la­m astitvaṃ nā­sti­tvā­di vā tasya ta­thā­bhū­ta­syā­saṃ­bha­vā­d iti cen na, na­yo­pa­nī­ta­sya ke­va­lā­sti­tvā­de­r api <lb n="131,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 131,35</span>bhāvāt siddhe vastuny e­ka­trā­sti­tvā­dau nā­nā­dha­rme vā­di­pra­ti­vā­di­noḥ prasiddho dharmas ta­da­pra­si­ddhe­na dha­rme­ṇā­vi­nā<span type="hard-break">- </span><pb n="132"/><lb n="132,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,01</span>bhāvī sādhyata iti yu­kti­si­ddha­m a­sti­tvā­di­dha­rma­sa­pta­kaṃ ku­ta­ści­t pra­ti­pa­ttu­r vi­pra­ti­pa­tti­sa­ptaṃ­ka ja­na­ye­t | jijñā<span type="hard-break">- </span><lb n="132,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,02</span>sāyāḥ sa­pta­vi­dha­tvaṃ tac ca pra­śna­sa­pta­vi­dha­tvaṃ tad api vacana sa­pta­vi­dha­tva­m iti sūktā pra­śna­va­śā­d ekatra sa­pta­bhaṃ­gī­, <lb n="132,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,03</span>bhaṃ­gāṃ­ta­ra­ni­mi­tta­sya pra­śnāṃ­ta­ra­syā­saṃ­bha­vā­t | ta­da­bhā­va­ś ca ji­jñā­sāṃ­ta­rā­saṃ­bha­vā­t ta­da­saṃ­bha­vo pi vi­pra­ti­pa­ttyaṃ­ta­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="132,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,04</span>yogāt ta­da­yo­go pi vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­vi­ka­lpa­na­yā dha­rmāṃ­ta­ra­sya vastuny a­vi­ru­ddha­syā­nu­pa­pa­tteḥ­, ta­da­nu­pa­pa­ttā­v api <lb n="132,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,05</span>pra­śnāṃ­ta­ra­syā­pra­va­rta­mā­na­syā­saṃ­baṃ­dha­pra­lā­pa­mā­tra­ta­yā pra­ti­va­ca­nā­na­rha­tvā­t | tad dhi pra­śnāṃ­ta­raṃ vya­stā­sti­tva­nā­sti­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="132,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,06</span>viṣayaṃ sa­ma­sta­ta­dvi­ṣa­yaṃ vā ? pra­tha­ma­pa­kṣe pra­dhā­na­bhā­ve­na pra­tha­ma­dvi­tī­ya­pra­śnā­v eva gu­ṇa­bhā­ve­na tu sattvasya dvitīya<span type="hard-break">- </span><lb n="132,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,07</span>praśnaḥ syād a­sa­ttva­sya prathamaḥ | sa­ma­stā­sti­tva­nā­sti­tva­vi­ṣa­ye tu pra­śnāṃ­ta­raṃ kra­ma­ta­s tṛtīyaḥ saha caturthaḥ <lb n="132,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,08</span>pra­tha­ma­ca­tu­rtha­sa­mu­dā­ya­vi­ṣa­yaḥ paṃcamaḥ dvi­tī­ya­ca­tu­rtha­sa­mu­dā­ya­vi­ṣa­yaḥ ṣa­ṣṭha­stṛ­tī­ya­ca­tu­rtha­sa­mu­dā­ya­vi­ṣa­yaḥ saptama <lb n="132,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,09</span>iti saptasv e­vāṃ­ta­rbha­va­ti | pra­tha­ma­tṛ­tī­ya­yoḥ sa­mu­dā­ye tu praśnaḥ punar uktaḥ, pra­tha­ma­sya tṛ­tī­yā­va­ya­va­tve­na pṛṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="132,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,10</span>tvāt | tathā pra­tha­ma­sya ca­tu­rthā­di­bhi­r dvi­tī­ya­sya tṛ­tī­yā­di­bhi­s tṛ­tī­ya­sya ca­tu­rthā­di­bhi­ś ca­tu­rtha­sya paṃ­ca­mā­di­bhiḥ <lb n="132,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,11</span>paṃ­ca­ma­sya ṣa­ṣṭhā­di­nā ṣaṣṭhasya sa­pta­me­na sa­ha­bhā­ve praśnaḥ punar uktaḥ pra­tye­ya­s tato na tri­ca­tuḥ­paṃ­ca­ṣa­ṭsa­pta­yo­ga­ka­lpa<span type="hard-break">- </span><lb n="132,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,12</span>nayā pra­ti­va­ca­nāṃ­ta­raṃ saṃ­bha­va­ti | nāpi ta­tsaṃ­yo­gā­na­va­sthā­naṃ yataḥ sa­pta­bhaṃ­gī­pra­sā­de­na sa­pta­śa­ta­bhaṃ­gy api jāyata <lb n="132,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,13</span>iti codyaṃ bhavet | nanv evaṃ tṛ­tī­yā­dī­nā­m api praśnānāṃ punar u­kta­tva­pra­sa­kti­r iti cen na, tṛtīye dvayoḥ kramaśaḥ <lb n="132,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,14</span>pra­dhā­na­bhā­ve­na pṛṣṭeḥ prathame dvitīye vā tathā tayor apṛṣṭeḥ | sa­ttva­syai­vā­sa­ttva­syai­va ca pra­dhā­na­ta­yā pṛ­ṣṭa­tvā­t | <lb n="132,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,15</span>caturthe tu dvayo saha pra­dhā­na­tve pṛṣṭer na punar uktatā | paṃcame tu sa­ttvā­va­kta­vya­ta­yoḥ pra­dhā­na­ta­yā pṛṣṭeḥ pūrvaṃ <lb n="132,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,16</span>tayor a­pṛ­ṣṭe­r a­pu­na­r uktayā | ṣaṣṭhe pi nā­sti­tvā­va­kta­vya­ta­yo­s tathā pṛṣṭer eva | saptame kra­mā­kra­mā­rpi­ta­yoḥ sattvā<span type="hard-break">- </span><lb n="132,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,17</span>sattvayoḥ pra­dhā­na­ta­yā pṛṣṭeḥ kutaḥ paunar uktyaṃ | nanv evaṃ tṛ­tī­ya­sya pra­tha­me­na saṃyoge dvayor a­sti­tva­yo­r ekasya <lb n="132,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,18</span>nā­sti­tva­sya prā­dhā­nyā­d dvi­tī­ye­na saṃyoge dvayor nā­sti­tva­yo­r e­ka­syā­sti­tva­sya kramaśaḥ pṛ­ṣṭhe­nā­pu­na­ru­kta­tā­stu pūrvaṃ <lb n="132,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,19</span>tathā pṛṣṭer a­bhā­vā­t | tathā ca­tu­rtha­sya paṃ­ca­me­na saṃyoge dvayor a­vya­kta­yo­r e­ka­syā­sti­tva­sya ṣaṣṭhena saṃyoge dvayor a<span type="hard-break">- </span><lb n="132,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,20</span>vya­kta­yo­r ekasya nā­sti­tva­sya sa­pta­me­na saṃyoge dvayor a­vya­kta­yo­r e­ka­syā­sti­tva­sya nā­sti­tva­sya ca krameṇa pradhāna<span type="hard-break">- </span><lb n="132,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,21</span>tayā pṛṣṭer na punar uktatā | tathā paṃ­ca­ma­sya ṣaṣṭhena saṃyoge dvayor a­vya­kta­yo­r e­ka­syā­sti­tva­sya nā­sti­tva­sya pṛṣṭeḥ <lb n="132,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,22</span>paṃ­ca­ma­sya sa­pta­me­na saṃyoge dvayor a­vya­kta­yo­r nā­sti­tva­yo­ś cai­ka­syā­sti­tva­sya sa­pta­ma­sya pra­tha­me­na saṃyoge dvayor astitva<span type="hard-break">- </span><lb n="132,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,23</span>yor ekasya nā­sti­tva­syā­va­kta­vya­sya ca dvi­tī­ye­na saṃyoge dvayor nā­sti­tva­yo­r e­ka­syā­va­kta­vya­sya ca tṛ­tī­ye­na saṃyoge <lb n="132,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,24</span>dvayor a­sti­tva­yo­r nā­sti­tva­yo­ś cai­ka­syā­va­kta­vya­sya kramaśaḥ pra­dhā­na­bhā­ve­na pṛṣṭer na punar u­kta­tva­m iti ta­tpra­ti­va­ca­nā­nā­m apy e<span type="hard-break">- </span><lb n="132,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,25</span>kā­da­śā­nā­m a­pu­na­ru­kta­tva­si­ddhe­r a­ṣṭā­da­śa­bhaṃ­gā­s tathā saṃyoge ca bhaṃ­gāṃ­ta­rā­ṇi si­ddhye­yu­s tathā ta­tsaṃ­yo­ge pi tato bhaṃgāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="132,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,26</span>ta­rā­ṇī­ti kathaṃ śa­ta­bhaṃ­gī ni­ṣi­dhya­te ? dvi­bhaṃ­gī­pra­saṃ­gā­d iti ke­ci­t­, tad ayuktaṃ | a­sti­tva­sya nā­sti­tva­sya tada<span type="hard-break">- </span><lb n="132,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,27</span>va­kta­vya­sya cā­ne­ka­syai­ka­tra va­stu­nya­bhā­vā­t nānā vastuṣu sa­pta­bhaṃ­gyāḥ svayam aniṣṭeḥ | yat punar jī­va­va­stu­ni jīvatve<span type="hard-break">- </span><lb n="132,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,28</span>nā­sti­tva­m e­vā­jī­va­tve­na ca nāstitvaṃ mu­kta­tve­nā­pa­ra­ma­m u­kta­tve­na ce­tyā­dya­naṃ­ta­sva­pa­ra­pa­ryā­yā­pe­kṣa­yā­ne­kaṃ tat saṃ­bha­va­ti <lb n="132,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,29</span>vastuno '­naṃ­ta­pa­ryā­yā­tma­ka­tvā­d iti vacanaṃ tad api na sa­pta­bhaṃ­gī­vi­dhā­ta­kṛ­ta­, jī­va­tvā­jī­va­tvā­pe­kṣā­bhyā­m ivāsti<span type="hard-break">- </span><lb n="132,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,30</span>nā­sti­tvā­bhyāṃ mu­kta­tvā­m u­kta­tvā­dya­pe­kṣā­bhyā­m api pṛthak sa­pta­bhaṃ­gī­ka­lpa­nā­t vi­va­kṣi­ta­va­kta­vya­tvā­va­kta­vya­tvā­bhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="132,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,31</span>m api sa­pta­bhaṃ­gī pra­ka­lpa­mā­nā­nyai­vā­ne­na pra­ti­pā­di­tā | pra­kṛ­tā­bhyā­m eva dharmābhyāṃ sa­hā­rpi­tā­bhyā­m a­va­kta­vya­tva­syā­ne<span type="hard-break">- </span><lb n="132,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,32</span>ka­syā­saṃ­bha­vā­d ekatra ta­tpra­ka­lpa­na­yā bhaṃ­gāṃ­ta­rā­nu­pa­pa­tteḥ | yat tu tābhyām e­vā­sa­hā­rpi­tā­bhyāṃ va­kta­vya­tvaṃ tad api na <lb n="132,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,33</span>śe­ṣa­bhaṃ­ge­bhyo bhi­dya­te­, teṣām eva va­kta­vya­tvā­t | tato nā­ti­vyā­pi­nī sa­pta­bhaṃ­gī nāpy a­vyā­pi­ny a­saṃ­bha­vi­nī vā <lb n="132,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 132,34</span>yataḥ pre­kṣā­va­dbhi­r nā­śrī­ya­te | nanu ca saptasu va­ca­na­vi­ka­lpe­ṣv a­nya­ta­me­nā­naṃ­ta­dha­rmā­tma­ka­sya vastunaḥ pra­dhā­na­gu­ṇa­bhā­ve­na <pb n="133"/><lb n="133,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,01</span>pra­ti­pā­da­nā­c che­ṣa­va­ca­na­vi­ka­lpā­nā­m ā­na­rtha­kyā­d a­nā­śra­ya­ṇī­ya­tva­m eveti cet na, teṣv a­pa­rā­pa­ra­dha­rma­prā­dhā­nye­na śeṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="133,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,02</span>dha­rma­gu­ṇa­bhā­ve­na ca vastunaḥ pra­ti­pa­tteḥ sā­pha­lyā­t | </p><p n="a_854" rend="justify"><lb n="133,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,03</span>tatrāsty eva sarvam i­tyā­di­vā­kye '­va­dhā­ra­ṇaṃ ki­ma­rtha­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_855"><l ana="bt" n="bt_1.6.53"><lb n="133,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.53</span>vā­kye­va­dhā­ra­ṇaṃ tāvad a­ni­ṣṭā­rtha­ni­vṛ­tta­ye | ka­rta­vya­m a­nya­thā­nu­kta­sa­ma­tvā­t tasya ku­tra­ci­t || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l></lg><p n="a_856" rend="justify"><lb n="133,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,05</span>nanu gaur e­ve­tyā­di­ṣu saty apy a­va­dhā­ra­ṇe ni­ṣṭā­rtha­ni­vṛ­tte­r a­bhā­vā­d asaty api cai­va­kā­re bhāvān nā­va­dhā­ra­ṇa­sā­dhyā­nya<span type="hard-break">- </span><lb n="133,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,06</span>ni­vṛ­tti­s ta­da­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­nā­bhā­vā­t | na hy eva kāro ni­ṣṭā­rtha­ni­vṛ­ttiṃ kurvann e­va­kā­rāṃ­ta­ra­m a­pe­kṣa­te a­na­va­sthā<span type="hard-break">- </span><lb n="133,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,07</span>pra­saṃ­gā­t | ta­tpra­yo­ge pra­ka­ra­ṇā­di­bhyo '­ni­ṣṭā­rtha­ni­vṛ­tti­r ayuktā sa­rva­śa­bda­pra­yo­ge tata eva ta­tpra­sa­kte­s tato na <lb n="133,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,08</span>ta­da­rtha­m a­va­dhā­ra­ṇaṃ ka­rta­vya­m ity eke, te pi na śa­bdā­mnā­yaṃ viṃdaṃti | tatra hi ye śabdāḥ svā­rtha­mā­tre­na va­dhā­ri­te <lb n="133,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,09</span>saṃ­ke­ti­tā­ste ta­da­va­dhā­ra­ṇa­vi­va­kṣā­yā­m e­va­kā­ra­m a­pe­kṣaṃ­te ta­tsa­mu­cca­yā­di­vi­va­kṣā­yāṃ tu ca­kā­rā­di­śa­bdaṃ | na caivam eva<span type="hard-break">- </span><lb n="133,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,10</span>kā­rā­dī­nā­m a­va­dhā­ra­ṇā­dya­rthaṃ bru­vā­ṇā­nāṃ ta­da­nya­ni­vṛ­ttā­v e­va­kā­rāṃ­ta­rā­dya­pe­kṣā saṃ­bha­va­ti yato navasthā teṣāṃ svayaṃ dyota<span type="hard-break">- </span><lb n="133,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,11</span>katvāt dyo­ta­kāṃ­ta­rā­na­pe­kṣa­tvā­t pra­dī­pā­di­va­t | nanv evam e­ve­tyā­di­śa­bda­pra­yo­ge dyo­ta­ka­syā­py e­vaṃ­śa­bda­syā­nya­ni­vṛ­ttau <lb n="133,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,12</span>dyo­ta­kāṃ­ta­ra­syai­va­kā­rā­de­r a­pe­kṣa­ṇī­ya­sya bhāvāt sarvo dyotako dyotye rthe dyo­ta­kāṃ­ta­rā­pe­kṣaḥ syāt tathā cā­na­va­sthā<span type="hard-break">- </span><lb n="133,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,13</span>nān na kvacid a­va­dhā­ra­ṇā­dya­rtha­pra­ti­pa­tti­r iti cet na, e­va­śa­bdā­deḥ svārthe vā­ca­ka­tvā­d a­nya­ni­vṛ­ttau dyo­ta­kāṃ­ta­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="133,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,14</span>pe­kṣo­pa­pa­tteḥ | na hi dyotakā eva nipātāḥ kvacid vā­ca­kā­nā­m api teṣām i­ṣṭa­tvā­t | dyo­ta­kā­ś ca bhavaṃti nipātā <lb n="133,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,15</span>ity atra ca­śa­bdā­d vā­ca­kā­ś ceti vyā­khyā­nā­t | na caivaṃ sarve śabdā ni­pā­ta­va­tsvā­rtha­sya dyo­ta­ka­tve­nā­mnā­tā yena <lb n="133,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,16</span>ta­nni­ya­me dyotakaṃ nā­pe­kṣe­ra­n | tato vā­ca­ka­śa­bda­pra­yo­ge ta­da­ni­ṣṭā­rtha­ni­vṛ­ttya­rthaḥ śreyān e­va­kā­ra­pra­yo­gaḥ sarva<span type="hard-break">- </span><lb n="133,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,17</span>śa­bdā­nā­m a­nya­vyā­vṛ­tti­vā­ca­ka­tvā­t | tata eva ta­tpra­ti­pa­tte­s ta­da­rtha­m a­va­dhā­ra­ṇa­m a­yu­kta­m ity anye, teṣāṃ vi­dhi­rū­pa­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="133,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,18</span>yā­rtha­pra­ta­pa­ttiḥ śabdāt prasiddhā vi­ru­dhya­te kathaṃ cā­nya­vyā­vṛ­tti­sva­rū­paṃ vi­dhi­rū­pa­ta­yā­nya­vyā­vṛ­tti­śa­bdaḥ prati<span type="hard-break">- </span><lb n="133,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,19</span>pā­da­ye­n na punaḥ sarve śabdāḥ svārtham iti bu­dhyā­ma­he | tasyāpi ta­da­nya­thā vṛ­tti­pra­ti­pā­da­ne na­va­sthā­naṃ svā­rtha­vi­dhi<span type="hard-break">- </span><lb n="133,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,20</span>pra­ti­pā­di­tā siddhir vety u­kta­prā­yaṃ | vi­dhi­rū­paṃ eva śabdārtho nā­nya­ni­vṛ­tti­rū­po yatas ta­tpra­ti­pa­tta­ye va­dhā­ra­ṇa­m ity a­pa­re­, <lb n="133,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,21</span>teṣām api sva­va­ca­na­vi­ro­dhaḥ | surā na pā­ta­vye­ty ā­di­na­ñ <lb n="133,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,22</span>ke­ṣāṃ­ci­t pra­ti­ṣe­dha eva dvai­rā­śye­na sthi­ta­tvā­d bo­dha­va­t iti tu yeṣāṃ mataṃ teṣāṃ gha­ṭa­mā­na­ye­tyā­di­vi­dhā­ya­ka­śa­bda<span type="hard-break">- </span><lb n="133,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,23</span>prayoge ghaṭam eva nā­gha­ṭa­mā­na­yai­va mā nai­ṣī­ri­ty a­nya­vyā­vṛ­tte­r a­pra­ti­pa­tte­s ta­dvai­ya­rthya­pra­saṃ­go nu­kta­sa­ma­tvā­t | surā na <lb n="133,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,24</span>pā­ta­vye­tyā­di­pra­ti­ṣe­dha­ka­śa­bda­pra­yo­ge ca surāto nya­syo­da­kā­deḥ pā­na­vi­dhe­r a­pra­tī­teḥ su­rā­śa­bda­pra­yo­ga­syā­na­rtha­ka­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="133,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,25</span>pattiḥ, su­rā­pā­na­syai­va tataḥ pra­ti­ṣe­dhā­t pa­yaḥ­pā­nā­de­r a <lb n="133,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,26</span>śabdasya kvacit pra­ti­ṣe­dha­naṃ ta­da­nya­trau­dā­sī­nyaṃ ca viṣayaḥ syāt tathā kvacid vidhānaṃ ta­da­nya­tra vidhānaṃ na prati<span type="hard-break">- </span><lb n="133,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,27</span>ṣedhanaṃ ceti naivaṃ vyā­ghā­tā­d iti cet, tata e­vā­nyā­pra­ti­ṣe­dhe svārthasya vidhānaṃ ta­da­vi­dhā­ne cā­nya­pra­ti­ṣe­dho <lb n="133,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,28</span>mā bhūt | sarvasya śabdasya vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­dva­yaṃ viṣayo stu tathā cā­va­dhā­ra­ṇa­m a­na­rtha­kaṃ ta­da­bhā­ve pi svā­rtha­vi­dhā­ne <lb n="133,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,29</span>nya­ni­vṛ­tti­si­ddhe­r ity a­pa­raḥ­, tasyāpi sa­kṛ­dvi­dhi­pra­ti­ṣe­dhau svā­rthe­ta­ra­yoḥ śabdaḥ pra­ti­pā­da­yaṃ­s ta­da­nu­bha­ya­vya­va­cche­daṃ yadi <lb n="133,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,30</span>kurvīta tadā yuktam a­va­dhā­ra­ṇaṃ ta­da­rtha­tvā­t | no cet a­nu­kta­sa­maḥ ta­da­nu­bha­ya­sya vyā­ghā­tā­d e­vā­saṃ­bha­vā­d | vyava<span type="hard-break">- </span><lb n="133,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,31</span>cche­da­ka­ra­ṇa­m a­na­rtha­ka­m iti cet na, a­saṃ­bha­vi­no pi ke­na­ci­d ā­śaṃ­ki­ta­sya vya­va­cche­dya­to­pa­pa­tteḥ svayam a­ni­ṣṭa­ta­ttva<span type="hard-break">- </span><lb n="133,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,32</span>vat | yad eva mū­ḍha­ma­te­r ā­śaṃ­kā­sthā­naṃ tasyaiva ni­va­rtya­tvā­t kvacit kiṃcid a­nā­śaṃ­ka­mā­na­sya pra­ti­pā­dya­tvā­saṃ­bha­vā­t <lb n="133,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,33</span>taṃ pra­yuṃ­jā­na­sya yat kiṃcana bhā­ṣi­tvā­d u­pe­kṣā­rha­tvā­t | tata eva sarvaḥ śabdaḥ svārthasya vi­dhā­ya­kaḥ prā­dhā­nyā­t <lb n="133,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 133,34</span>sā­ma­rthyā­d anyasya ni­va­rta­kaḥ sa­kṛ­tsvā­rtha­vi­dhā­na­syā­nya­ni­va­rta­na­sya vā yogāt | na hi śabdasya dvau vyāpārau <pb n="134"/><lb n="134,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,01</span>svā­rtha­pra­ti­pā­da­na­m a­nya­ni­va­rta­naṃ ceti, ta­da­nya­ni­vṛ­tte­r e­vā­saṃ­bha­vā­t tasyāḥ sva­la­kṣa­ṇā­d a­bhi­nnā­yāḥ sva­mā­na­sva­la­kṣa­ṇe<span type="hard-break">- </span><lb n="134,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,02</span>ṣv a­nu­ga­ma­nā­yo­gā­d e­ka­sva­la­kṣa­ṇa­va­t | tato bhi­nnā­yā­s ta­da­nya­vyā­vṛ­tti­rū­pa­tvā­gha­ṭa­nā­t sva­la­kṣa­ṇāṃ­ta­ra­va­t svānya<span type="hard-break">- </span><lb n="134,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,03</span>vyā­vṛ­tte­r api ca tasyā vyāvṛttau sa­jā­tī­ye­ta­ra­sva­la­kṣa­ṇa­yo­r ai­kya­pra­saṃ­gā­d a­va­stu­rū­pā­yāḥ sva­tvā­nya­tvā­bhyā­m evā<span type="hard-break">- </span><lb n="134,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,04</span>vācyāyāṃ ni­rū­pa­tvā­t idam a­smā­dvyā­vṛ­tta­m iti pra­tya­yo­pa­ja­na­nā­sa­ma­rtha­tvā­n na śa­bdā­rtha­tvaṃ nāpi ta­dvi­śi­ṣṭā­rtha­sya <lb n="134,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,05</span>ta­syā­vi­śe­ṣa­ṇa­tvā­yo­gā­t ta­dvi­śe­ṣa­ṇa­tve vā vi­śe­ṣya­sya ni­rū­pa­tva­pra­saṃ­gā­d anyathā nī­lo­pa­hi­ta­syo­tpa­lā­de­r nīlatva<span type="hard-break">- </span><lb n="134,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,06</span>vi­ro­dhā­t ta­da­nya­vyā­vṛ­tta­va­stu­da­rśa­na­bhā­vi­nā tu pra­ti­ṣe­dha­vi­ka­lpe­na pra­da­rśi­tā­yā­s tasyāḥ pra­tī­te­r vi­dhi­vi­ka­lpo<span type="hard-break">- </span><lb n="134,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,07</span>pa­da­rśi­ta­śa­bdā­rtha­vi­dhi­sā­ma­rthyā­d gatir a­bhi­dhī­ya­ta iti ke­ṣāṃ­ci­d a­bhi­ni­ve­śaḥ so pi pā­pī­yā­n­, svā­rtha­vi­dhi<span type="hard-break">- </span><lb n="134,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,08</span>sā­ma­rthyā­d a­nya­vyā­vṛ­tti­ga­ti­va­t kvacid a­nya­vyā­vṛ­tti­sā­ma­rthyā­d api svā­rtha­vi­dhi­ga­ti­pra­si­ddheḥ śa­bdā­ni­tya­tva­sā­dha­ne <lb n="134,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,09</span>sa­ttvā­de­r vya­ti­re­ka­ga­ti­sā­ma­rthyā­d a­nva­ya­ga­te­r a­bhyu­pa­ga­mā­t ta­da­bhi­dhā­ne nyathā punar u­kta­tvā­gha­ṭa­nā­t śabdena vidhīya<span type="hard-break">- </span><lb n="134,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,10</span>mānasya ni­ṣi­dhya­mā­na­sya ca dharmasya va­stu­sva­bhā­va­ta­yā sā­dhi­ta­tvā­t | sarvathā dha­rma­nai­rā­tmya­sya sā­dha­yi­tu­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="134,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,11</span>śakteś ca, bauddhe pi ca śa­bda­syā­rthe a­na­va­dhā­ra­ṇa­syā­si­ddhe­r alaṃ vi­vā­de­na | kecid āhuḥ– naikaṃ vākyaṃ svārthasya <lb n="134,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,12</span>vi­dhā­ya­kaṃ sā­ma­rthyā­d a­nya­ni­vṛ­ttiṃ ga­ma­ya­ti | kiṃ tarhi ? pra­ti­ṣe­dha­vā­kyaṃ­, ta­tsā­ma­rthya­ga­tau tu tato nya­pra­ti­ṣe­dha<span type="hard-break">- </span><lb n="134,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,13</span>gatir iti te pi nā­va­dhā­ra­ṇaṃ ni­rā­ka­rtu­m īśās ta­da­bhā­ve vi­dhā­ya­ka­vā­kyā­d a­nya­pra­ti­ṣe­dha­ka­vā­kya­ga­te­r a­yo­gā­t | <lb n="134,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,14</span>yadi caikaṃ vākyam ekam evārthaṃ brūyād a­ne­kā­rtha­sya tena vacane bhidyeta tad iti mataṃ tadā padam api nā­ne­kā­rtha­m āca<span type="hard-break">- </span><lb n="134,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,15</span>kṣī­tā­ne­ka­tva­pra­saṃ­gā­t | tathā ca ya eva laukikāḥ śabdās ta eva vaidikā iti vyā­ha­nye­ta | padam ekam aneka<span type="hard-break">- </span><lb n="134,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,16</span>m arthaṃ pra­ti­pā­da­ya­ti na punas ta­tkra­mā­tma­kaṃ vākyam iti ta­mo­vi­jṛṃ­bhi­ta­mā­traṃ­, padebhyo hi yāvatāṃ pa­dā­rthā­nāṃ <lb n="134,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,17</span>pra­ti­pa­tti­s tāv aṃtas ta­da­va­bo­dhā­s ta­ddhe­tu­kā­ś ca vā­kyā­rthā­va­bo­dhā iti ca­tuḥ­saṃ­dhā­nā­di­vā­kya­si­ddhi­r na vi­ru­dhya­te | kevalaṃ <lb n="134,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,18</span>padam a­na­rtha­ka­m eva jñe­yā­di­pa­da­va­dvya­va­cche­dvyā­bhā­vā­d vā­kya­stha­syai­va tasya vya­va­cche­dya­sa­dbhā­vā­d iti ye py āhus te pi <lb n="134,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,19</span>śa­bda­nyā­ya­ba­hi­ṣkṛ­tā eva, vā­kya­sthā­nā­m iva ke­va­lā­nā­m api pa­dā­nā­m a­rtha­va­ttva­pra­tī­teḥ | sa­mu­dā­yā­rthe­na teṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="134,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,20</span>m a­na­rtha­va­ttve vā­kya­ga­tā­nā­m api tad astu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | pa­dāṃ­ta­rā­pe­kṣa­tvā­t teṣāṃ vi­śe­ṣa­s ta­nni­ra­pe­kṣe­bhyaḥ ke­va­le­bhya <lb n="134,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,21</span>iti kecit | na | tasya sato pi tathā pra­vi­bhā­ga­ka­ra­ṇā­sā­ma­rthyā­t | na hi svayam a­sa­ma­rthā­nāṃ vākyārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="134,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,22</span>pra­ti­pā­da­ne sarvathā pa­dāṃ­ta­rā­pe­kṣā­yā­m api sā­ma­rthya­m u­pa­pa­nna­m a­ti­pra­saṃ­gā­t­, tadā ta­tsa­ma­rtha­tve­na teṣām utpatteḥ | <lb n="134,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,23</span>ke­va­lā­va­sthā­to viśeṣa iti cet tarhi vākyam eva vā­kyā­rtha­pra­kā­śa­ne samarthaṃ tathā pa­ri­ṇa­tā­nāṃ padānāṃ padavya<span type="hard-break">- </span><lb n="134,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,24</span>pa­de­śā­bhā­vā­t | yadi punar a­va­ya­vā­rthe­nā­na­rtha­va­ttvaṃ ke­va­lā­nāṃ tadā pa­dā­rthā­bhā­va eva sarvatra syāt tato nyeṣāṃ <lb n="134,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,25</span>pa­dā­nā­m a­bhā­vā­t | vā­kye­bhyo­ddhṛ­tya ka­lpi­tā­nā­m a­rtha­va­ttvaṃ na punar a­ka­lpi­tā­nāṃ ke­va­lā­nā­m iti bruvāṇaḥ kathaṃ <lb n="134,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,26</span>svasthaḥ | vya­va­cche­dyā­bhā­va­ś cāsiddhaḥ ke­va­la­jñe­ya­pa­da­syā­jñe­ya­vya­va­cche­de­na svā­rtha­ni­śca­ya­na­he­tu­tvā­t | sarvaṃ hi vastu <lb n="134,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,27</span>jñānaṃ jñeyaṃ ceti dvai­rā­śye­na yadā vyāptam a­va­ti­ṣṭha­te tadā jñeyād a­nya­tā­mā­d adhānaṃ jñānam ajñeyaṃ pra­si­ddha­m eva tato <lb n="134,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,28</span>jñe­ya­pa­da­sya ta­dvya­va­cche­dyaṃ kathaṃ pra­ti­kṣi­pya­te | yadi punar jñā­na­syā­pi svato jñā­ya­mā­na­tvā­n nā­jñe­ya­tva­m iti mataṃ, <lb n="134,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,29</span>tadā sarvathā jñā­nā­bhā­vā­t kuto jñe­ya­vya­va­sthā ? svato jñeyaṃ jñānam iti cet na, jñā­pa­ka­sya rūpasya kartṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="134,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,30</span>sā­dha­ne­na jñā­na­śa­bde­na vācyasya ka­ra­ṇa­sā­dha­ne­na vā sā­dha­ka­ta­ma­sya bhā­va­sā­dha­ne­na ca kri­yā­mā­tra­sya karma<span type="hard-break">- </span><lb n="134,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,31</span>sā­dha­ne­na pra­tī­ya­mā­nā­d rūpād bhedena pra­si­ddhe­r a­jñe­ya­tvo­pa­pa­tteḥ | katham a­jñe­ya­sya jñā­pa­ka­tvā­de­r jñā­na­rū­pa­sya siddhiḥ ? <lb n="134,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,32</span>jñā­ya­mā­na­sya kutaḥ ? svata eveti cet, paratra samānaṃ | yathaiva hi jñānaṃ jñe­ya­tve­na svayaṃ pra­kā­śa­te tathā <lb n="134,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,33</span>jñā­ya­ka­tvā­di­nā­pi vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | jñe­yāṃ­ta­rā­dya­na­pe­kṣa­sya kathaṃ jñā­ya­ka­tvā­di­rū­paṃ tasyeti cet jñā­ya­kā­dya­na<span type="hard-break">- </span><lb n="134,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,34</span>pekṣasya jñeyatvaṃ kathaṃ ? svato na jñe­ya­rū­paṃ nāpi jñā­ya­kā­di­rū­paṃ jñānaṃ sarvathā vyā­ghā­tā­t kiṃtu jñā­na­sva­rū­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="134,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 134,35</span>m eveti cen na, ta­da­bhā­ve tasyāpy a­bhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­t | tadbhāve pi ca siddhaṃ jñe­ya­pa­da­sya vya­va­cche­dya­m iti sā­rtha­ka­tva<span type="hard-break">- </span><pb n="135"/><lb n="135,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,01</span>m eva | jñānaṃ hi syād jñeyaṃ syād jñānaṃ | ajñānaṃ tu jñeyam eveti syā­dvā­di­ma­te prasiddhaṃ siddham eva | ka­thaṃ­ci­t tadvya<span type="hard-break">- </span><lb n="135,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,02</span>vacchedyaṃ na ca jñānaṃ svataḥ parato vā, yena rūpeṇa jñeyaṃ tena jñeyam eva yena tu jñānaṃ tena jñānam evety a­va­dhā­ra­ṇe <lb n="135,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,03</span>syā­dvā­di­vi­ro­dhaḥ­, sa­mya­ge­kāṃ­ta­sya ta­tho­pa­ga­mā­t | nāpy a­na­va­sthā pa­rā­pa­ra­jñā­na­jñe­ya­rū­pa­pa­ri­ka­lpa­nā­bhā­vā­t tāva<span type="hard-break">- </span><lb n="135,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,04</span>taiva ka­sya­ci­d ā­kāṃ­kṣā­ni­vṛ­tteḥ | sā­kāṃ­kṣa­sya tu tatra tat rū­pāṃ­ta­ra­ka­lpa­nā­yā­m api do­ṣā­bhā­vā­t sa­rvā­rtha­jñā­no<span type="hard-break">- </span><lb n="135,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,05</span>tpattau sa­ka­lā­pe­kṣā­pa­rya­va­sā­nā­t | pa­rā­śaṃ­ki­ta­sya vā sa­rva­syā­jñe­ya­sya vya­va­cche­dya­tva­va­ca­nā­n na jñe­ya­pa­da­syā­na­rtha­ka­tvaṃ <lb n="135,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,06</span>sa­rva­pa­daṃ dvyā­di­saṃ­khyā­pa­daṃ vānena sā­rtha­ka­m uktam a­sa­rva­syā­dvyā­de­ś ca vya­va­cche­dya­sya sa­dbhā­vā­t | na hy a­sa­rva­śa­bdā<span type="hard-break">- </span><lb n="135,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,07</span>bhi­dhe­yā­nāṃ sa­mu­dā­yi­nāṃ vya­va­cche­de ta­dā­tma­naḥ sa­mu­dā­ya­sya sa­rva­śa­bda­vā­cya­sya pra­ti­ṣe­dhā­di­ṣṭā­pa­vā­daḥ saṃ­bha­va­ti­, <lb n="135,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,08</span>sa­mu­dā­yi­bhyaḥ ka­thaṃ­ci­d bhedāt sa­mu­dā­ya­sya | nāpy a­dvyā­dī­nāṃ pra­ti­ṣe­dhe dvyā­di­vi­dhā­na­vi­ro­dhaḥ pa­ra­ma­saṃ­khyā­to lpa<span type="hard-break">- </span><lb n="135,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,09</span>saṃkhyāyāḥ ka­thaṃ­ci­d a­nya­tvā­t | tad evaṃ vi­vā­dā­pa­nnaṃ kevalaṃ padaṃ sa­vya­va­cche­dyaṃ pa­da­tvā­d gha­ṭā­di­pa­da­va­t sa­vya­va­cche<span type="hard-break">- </span><lb n="135,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,10</span>dyatvāc ca sārthakaṃ tadvad iti pra­ti­yo­gi­vya­va­cche­de­na svā­rtha­pra­ti­pā­da­ne vā­kya­pra­yo­ga­va­tpa­da­pra­yo­ge pi yuktam ava<span type="hard-break">- </span><lb n="135,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,11</span>dhā­ra­ṇa­m a­nya­thā­nu­kta­sa­ma­tvā­t ta­tpra­yo­ga­syā­na­rtha­kyā­t | anye tv āhuḥ sarvaṃ vastv iti śabdo dra­vya­va­ca­no jīva <lb n="135,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,12</span>i­tyā­di­śa­bda­va­t ta­da­bhi­dhe­ya­sya vi­śe­ṣya­tve­na dra­vya­tvā­t­, astīti gu­ṇa­va­ca­na­s ta­da­rtha­sya vi­śe­ṣa­ṇa­tve­na guṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="135,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,13</span>tvāt | tayoḥ sā­mā­nyā­tma­no­r vi­śe­ṣā­d vya­va­cche­de­na vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­saṃ­bha­va­tvā­va­dyo­ta­nā­rtha e­va­kā­raḥ | śukla <lb n="135,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,14</span>eva paṭa i­tyā­di­va­t svā­rtha­sā­mā­nyā­bhi­dhā­ya­ka­tvā­d vi­śe­ṣa­vi­śe­ṣya­śa­bda­yo­s ta­tsaṃ­baṃ­dha­sā­mā­nya­dyo­ta­ka­tvo­pa­pa­tteḥ <lb n="135,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,15</span>e­va­kā­ra­sye­ti | te pi yadi vi­śi­ṣṭa­pa­da­pra­yo­ge­nai­va­kā­raḥ pra­yo­kta­vya ity a­bhi­ma­nyaṃ­te smṛte tadā na syā­dvā­di­na<span type="hard-break">- </span><lb n="135,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,16</span>s teṣāṃ ni­ya­ta­pa­dā­rthā­va­dyo­ta­ka­tve­nā­py e­va­kā­ra­sye­ṣṭa­tvā­t | athāsty eva sarvam i­tyā­di­vā­kye vi­śe­ṣya­vi­śe­ṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="135,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,17</span>saṃ­baṃ­dha­sā­mā­nyā­va­dyo­ta­nā­rtha e­va­kā­ro nyatra pa­da­pra­yo­ge ni­ya­ta­pa­dā­rthā­va­dyo­ta­nā­rtho pīti ni­ja­gu­s tadā na doṣaḥ | <lb n="135,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,18</span>kena punaḥ śa­bde­no­pā­tto rtha e­va­kā­re­ṇa dyotyata iti cet, yena saha pra­yu­jya­te asāv iti pratyeyaṃ | padena <lb n="135,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,19</span>hi saha prayukto sau niyataṃ ta­da­rtha­m a­va­dyo­ta­ya­ti vākyena vā­kyā­rtha­m iti siddhaṃ | nanu ca sad eva sarvam ity ukte <lb n="135,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,20</span>sarvasya sarvathā sa­ttva­pra­sa­ktiḥ sa­ttva­sā­mā­nya­sya vi­śe­ṣa­ṇa­tvā­d va­stu­sā­mā­nya­sya ca vi­śe­ṣya­tvā­t ta­tsaṃ­baṃ­dha­sya ca <lb n="135,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,21</span>sā­mā­nyā­d e­va­kā­re­ṇa dyo­ta­nā­t | tathā ca jīvo py a­jī­va­sa­ttve nāstīti vyāptaṃ sva­pra­ti­yo­gi­no nā­sti­tva­syai<span type="hard-break">- </span><lb n="135,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,22</span>vāstīti padena vya­va­cche­dā­t jīva e­vā­stī­ty a­va­dhā­ra­ṇe tu bhaved a­jī­va­nā­sti­tā | naiva seṣṭā pra­tī­ti­vi­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="135,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,23</span>dhāt | tataḥ katham asty eva jīva i­tyā­di­va­t sad eva sarvam iti vacanaṃ ghaṭata ity ā­re­kā­yā­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_857"><l ana="bt" n="bt_1.6.54"><lb n="135,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.54</span>sarvathā ta­tpra­yo­ge pi sa­ttvā­di­prā­pti­vi­cchi­de | syātkāraḥ saṃ­pra­yu­jye­tā­ne­kāṃ­ta­dyo­ta­ka­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l></lg><p n="a_858" rend="justify"><lb n="135,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,25</span>syād asty eva jīva ity atra syātkāraḥ saṃ­pra­yo­ga­m arhati ta­da­pra­yo­ge jīvasya pu­dga­lā­dya­sti­tve­nā­pi sa­rva­pra­kā­re<span type="hard-break">- </span><lb n="135,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,26</span>ṇā­sti­tva­prā­pte­r vi­cche­dā­gha­ṭa­nā­t tatra ta­thā­śa­bde­nā­prā­pti­tvā­t | pra­ka­ra­ṇā­de­r jīve pu­dga­lā­dya­sti­tva­vya­va­cche­de tu <lb n="135,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,27</span>ta­syā­śa­bdā­rtha­tvaṃ ta­tpra­ka­ra­ṇā­de­r a­śa­bda­tvā­t | na cā­śa­bdā­d a­rtha­pra­ti­pa­tti­r bhavaṃtī śābdī yu­ktā­ti­pra­saṃ­gā­t | nanv a<span type="hard-break">- </span><lb n="135,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,28</span>sti­tva­sā­mā­nye­na jīvasya vyā­pta­tvā­t pu­dga­lā­dya­sti­tva­vi­śe­ṣai­r a­vyā­pte­r na ta­tpra­sa­ktiḥ kṛ­ta­ka­syā­ni­tya­tva­sā­mā­nye­na <lb n="135,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,29</span>vyā­pta­syā­ni­tya­tva­vi­śe­ṣā­pra­sa­kti­va­t | tato na­rtha­ka­s ta­nni­vṛ­tta­ye syāt prayoga iti cen na, a­va­dhā­ra­ṇa­vai­ya­rthya­pra­saṃ­gā­t | <lb n="135,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,30</span>sva­ga­te­nā­sti­tva­vi­śe­ṣe­ṇa jī­va­syā­sti­tvā­va­dhā­ra­ṇā­t pra­tī­ya­te kṛ­ta­ka­sya sva­ga­tā­ni­tya­tva­vi­śe­ṣe­ṇā­ni­tya­tva­va­d iti <lb n="135,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,31</span>cen na, sva­ga­te­ne­ti vi­śe­ṣa­ṇā­t pa­ra­ga­te­na naiveti saṃ­pra­tya­yā­d a­va­dhā­ra­ṇā­na­rtha­kya­sya ta­da­va­stha­tvā­t | na cānava<span type="hard-break">- </span><lb n="135,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,32</span>dhā­ra­ṇa­kaṃ vākyaṃ yuktaṃ, jī­va­syā­sti­tva­va­n nā­sti­tva­syā­py a­nu­ṣaṃ­gā­t kṛ­ta­ka­sya ni­tya­tvā­nu­ṣaṃ­ga­va­t | tatrāsti<span type="hard-break">- </span><lb n="135,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,33</span>tvā­svā­na­va­dhṛ­ta­tvā­t kṛ­ta­ke­nā­ni­tya­tvā­na­va­dhā­ra­ṇe ni­tya­tya­va­t | sarveṇa hi pra­kā­re­ṇa jī­vā­de­r a­sti­tvā­bhyu­pa­ga­me <lb n="135,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 135,34</span>ta­nnā­sti­tva­ni­rā­se vā­va­dhā­ra­ṇaṃ pha­la­va­t syāt | yathā kṛ­ta­ka­sya sa­rve­ṇā­ni­tya­tve­na śa­bda­gha­ṭā­di­ga­te­nā­ni­tvā<span type="hard-break">- </span><pb n="136"/><lb n="136,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,01</span>bhyu­pa­ga­me ta­nni­tya­tva­ni­rā­se ca nā­nya­thā­, ta­thā­va­dhā­ra­ṇa­sā­pha­lyo­pa­ga­me ca jī­vā­di­r a­sti­tva­sā­mā­nye­nā­sti­, na <lb n="136,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,02</span>punar a­sti­tva­vi­śe­ṣe­ṇa pu­dga­lā­di­ga­te­ne­ti pra­ti­pa­tta­ye yuktaḥ syāt kā­ra­pra­yo­ga­s tasya tā­dṛ­ga­rtha­dyo­ta­ka­tvā­t | nanu <lb n="136,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,03</span>ca yo sti sa svā­ya­tta­dra­vya­kṣe­tra­kā­la­bhā­vai­r eva ne­ta­rai­s teṣām a­pra­stu­ta­tvā­d iti ke­ci­t­, satyaṃ | sa tu tādṛśo rthaḥ <lb n="136,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,04</span>śabdāt pra­tī­ya­mā­naḥ | kī­dṛ­śā­t pra­tī­ya­te iti śā­bda­vya­va­hā­ra­ciṃ­tā­yāṃ syātkāro dyotako nipātaḥ pra­yu­jya­te <lb n="136,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,05</span>li­ṅaṃ­ta­pra­ti­rū­pa­kaḥ | kena punaḥ śa­bde­no­kto nekāṃtaḥ ? syā­tkā­re­ṇa dyotyata iti cet, sad eva sarvam i­tyā­di­vā­kye<span type="hard-break">- </span><lb n="136,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,06</span>nā­bhe­da­vṛ­ttyā­bhe­do­pa­cā­re­ṇa ceti brūmaḥ | sa­ka­lā­de­śo hi yau­ga­pa­dye­nā­śa­ṣe­dha­rmā­tma­kaṃ vastu kā­lā­di­bhi­r a­bhe­da­vṛ­ttyā <lb n="136,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,07</span>pra­ti­pā­da­ya­ty a­bhe­do­pa­cā­re­ṇa vā tasya pra­mā­ṇā­dhī­na­tvā­t | vi­ka­lā­de­śa­s tu krameṇa bhe­do­pa­cā­re­ṇa bhe­da­prā­dhā­nye­na <lb n="136,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,08</span>vā tasya na­yā­ya­tta­tvā­t | kaḥ punaḥ kramaḥ kiṃ vā yau­ga­pa­dyaṃ ? ya­dā­sti­tvā­di­dha­rmā­ṇāṃ kā­lā­di­bhi­r bhe­da­vi­va­kṣā <lb n="136,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,09</span>ta­dai­ka­sya śa­bda­syā­ne­kā­rtha­pra­tyā­ya­ne śa­ktya­bhā­vā­t kramaḥ | yadā tu teṣām eva dharmāṇāṃ kā­lā­di­bhi­r a­bhe­de­na vṛttam ātma<span type="hard-break">- </span><lb n="136,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,10</span>rūpam ucyate ta­dai­ke­nā­pi śa­bde­nai­ka­dha­rma­pra­tyā­ya­na­mu­khe­na ta­dā­tma­ka­tā­m ā­pa­nna­syā­ne­kā­śe­ṣa­rū­pa­sya pra­ti­pā­da­na­saṃ­bha­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="136,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,11</span>d yau­ga­pa­dyaṃ | ke punaḥ kā­lā­da­yaḥ ? kālaḥ ā­tma­rū­paṃ arthaḥ saṃbaṃdhaḥ u­pa­kā­ro gu­ṇi­de­śaḥ saṃsagaḥ śabda <lb n="136,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,12</span>iti | tatra syāj jīvādi vastu asty eva ity atra yat kālam astitvaṃ tatkālāḥ śe­ṣā­naṃ­ta­dha­rmī vastuny e­ka­tre­ti­, <lb n="136,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,13</span>teṣāṃ kā­le­nā­bhe­da­vṛ­ttiḥ | yad eva cā­sti­tva­sya ta­dgu­ṇa­tva­m ā­tma­rū­paṃ tad e­vā­nyā­naṃ­ta­gu­ṇā­nā­m apīty ā­tma­rū­pe­ṇā­bhe­da<span type="hard-break">- </span><lb n="136,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,14</span>vṛttiḥ | ya eva cādhāro rtho dravyākhyo stitvasya sa e­vā­nya­pa­ryā­yā­ṇā­m ity a­rthe­nā­bhe­da­vṛ­ttiḥ | ya e­vā­vi­ṣva<span type="hard-break">- </span><lb n="136,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,15</span>gbhāvaḥ ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmya­la­kṣa­ṇaḥ saṃbaṃdho stitvasya sa e­vā­śe­ṣa­vi­śe­ṣā­ṇā­m iti saṃ­baṃ­dhe­nā­bhe­da­vṛ­ttiḥ | ya eva <lb n="136,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,16</span>co­pa­kā­ro stitvena svā­nu­ra­kta­ka­ra­ṇaṃ sa eva śeṣair api guṇair ity u­pa­kā­re­ṇā­bhe­da­vṛ­ttiḥ | ya eva ca gu­ṇi­de­śo sti<span type="hard-break">- </span><lb n="136,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,17</span>tvasya sa e­vā­nya­gu­ṇā­nā­m iti gu­ṇi­de­śe­nā­bhe­da­vṛ­ttiḥ | ya eva cai­ka­va­stvā­tma­nā­sti­tva­sya saṃsargaḥ sa eva <lb n="136,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,18</span>śe­ṣa­dha­rmā­ṇā­m iti saṃ­sa­rge­ṇā­bhe­da­vṛ­ttiḥ | ya eva vāstīti śabdo sti­tva­dha­rmā­tma­ka­sya vastuno vācakaḥ sa eva <lb n="136,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,19</span>śe­ṣā­naṃ­ta­dha­rmā­tma­ka­syā­pī­ti śa­bde­nā­bhe­da­vṛ­ttiḥ | pa­ryā­yā­rthe gu­ṇa­bhā­ve dra­vyā­rthi­ka­tva­prā­dhā­nyā­d u­pa­pa­dya­te­, dravyārthi<span type="hard-break">- </span><lb n="136,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,20</span>ka­gu­ṇa­bhā­ve­na pa­ryā­yā­rthi­ka­prā­dhā­nye tu na guṇānāṃ kā­lā­di­bhi­r a­bhe­da­vṛ­ttiḥ aṣṭadhā saṃ­bha­va­ti | pra­ti­kṣa­ṇa­m anyato <lb n="136,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,21</span>pa­pa­tte­r bhi­nna­kā­la­tvā­t | sakṛd ekatra nā­nā­gu­ṇā­nā­m a­saṃ­bha­vā­t | saṃbhave vā ta­dā­śra­ya­sya tāvad vā bhe­da­pra­saṃ­gā­t | <lb n="136,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,22</span>teṣām ā­tma­rū­pa­sya ca bhi­nna­tvā­t ta­da­bhe­de ta­dbhe­da­vi­ro­dhā­t | svā­śra­ya­syā­rtha­syā­pi nā­nā­tvā­t anyathā nānā<span type="hard-break">- </span><lb n="136,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,23</span>gu­ṇā­śra­ya­tva­vi­ro­dhā­t saṃ­baṃ­dha­sya ca saṃ­baṃ­dhi­bhe­de­na bhe­da­da­rśa­nā­t nā­nā­saṃ­baṃ­dhi­bhi­r e­ka­trai­ka­saṃ­baṃ­dhā­gha­ṭa­nā­t taiḥ kriya<span type="hard-break">- </span><lb n="136,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,24</span>mā­ṇa­syo­pa­kā­ra­sya ca pra­ti­ni­ya­ta­rū­pa­syā­ne­ka­tvā­t gu­ṇi­de­śa­sya ca pra­ti­gu­ṇaṃ bhedāt ta­da­bhe­de bhi­nnā­rtha­gu­ṇā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="136,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,25</span>m api gu­ṇi­de­śā­bhe­da­pra­saṃ­gā­t | saṃ­sa­rga­sya ca pra­ti­saṃ­sa­rgi­bhe­dā­t ta­da­bhe­de saṃ­sa­rgi­bhe­da­vi­ro­dhā­t | śabdasya ca <lb n="136,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,26</span>pra­ti­vi­ṣa­yaṃ nā­nā­tvā­t sa­rva­gu­ṇā­nā­m e­ka­śa­bda­vā­cya­tā­yāṃ sa­rvā­rthā­nā­m e­ka­śa­bda­vā­cya­tā­pa­tteḥ śa­bdāṃ­ta­ra­vai­pha<span type="hard-break">- </span><lb n="136,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,27</span>lyāt | tattvato sti­tvā­dī­nā­m ekatra vastuny evam a­bhe­da­vṛ­tte­r a­saṃ­bha­ve kā­lā­di­bhi­r bhi­nnā­tma­nā­m a­bhe­do­pa­cā­raḥ kriyate | <lb n="136,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,28</span>ta­de­vā­bhyā­m a­bhe­da­vṛ­ttya­bhe­do­pa­cā­rā­bhyā­m ekena śa­bde­nai­ka­sya jī­vā­di­va­stu­no '­naṃ­ta­dha­rmā­tma­ka­syo­pā­tta­sya syātkāro <lb n="136,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,29</span>dyotakaḥ sa­ma­va­ti­ṣṭha­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_859"><l ana="bt" n="bt_1.6.55"><lb n="136,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.55</span>syāc chābdād apy a­ne­kāṃ­ta­sā­mā­nya­svā­va­bo­dha­ne | śa­bdāṃ­ta­ra­pra­yo­go tra vi­śe­ṣa­pra­ti­pa­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l></lg><p n="a_860" rend="justify"><lb n="136,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,31</span>syād iti nipāto 'yam a­ne­kāṃ­ta­vi­dhi­vi­cā­rā­di­ṣu bahuṣv artheṣu va­rta­te­, ta­trai­kā­rtha­vi­va­kṣā ca syād a­ne­kāṃ­tā­rtha­sya <lb n="136,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,32</span>vācako gṛhyate ity eke | teṣāṃ śa­bdāṃ­ta­ra­pra­yo­go '­na­rtha­kaḥ syāc cha­bde­nai­vā­ne­kāṃ­tā­tma­no vastunaḥ pra­ti­pā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="136,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,33</span>tatvād ity a­pa­re­, te pi yady a­ne­kāṃ­ta­vi­śe­ṣa­sya vācake syāc chabde prayukte śa­bdāṃ­ta­ra­pra­yo­ga­m a­na­rtha­ka­m ā­ca­kṣa­te tadā <lb n="136,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 136,34</span>na ni­vā­ryaṃ­te­, śa­bdāṃ­ta­ra­tva­sya syāc chabdena kṛ­ta­tvā­t | a­ne­kāṃ­ta­sā­mā­nya­sya tu vācake tasmin prayukte <pb n="137"/><lb n="137,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,01</span>jī­vā­di­śa­bdāṃ­ta­ra­pra­yo­go nā­na­rtha­ka­s tasya ta­dvi­śe­ṣa­pra­ti­pa­ttya­rtha­tvā­t ka­sya­ci­t sā­mā­nye­no­pā­dā­ne pi viśeṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="137,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,02</span>rthinā viśeṣo '­nu­pra­yo­kta­vyo vṛ­kṣa­śa­bdā­d vṛ­kṣa­tva­sā­mā­nya­syo­pā­dā­ne pi dha­vā­di­ta­dvi­śe­ṣā­rthi­ta­yā dha­vā­di­śa­bda<span type="hard-break">- </span><lb n="137,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,03</span>vi­śe­ṣa­va­d iti va­ca­nā­t | bhavatu nāma dyotako vā­ca­ka­ś ca syāc chabdo '­ne­kāṃ­ta­sya tu pra­ti­pa­daṃ pra­ti­vā­kyaṃ <lb n="137,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,04</span>vā śrū­ya­mā­ṇaḥ samaye loke ca kutas tathā pra­tī­ya­ta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_861"><l ana="bt" n="bt_1.6.56"><lb n="137,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.6.56</span>so prayukto pi vā tajjñaiḥ sa­rva­trā­rthā­t pra­tī­ya­te | ya­thai­va­kā­ro yo­gā­di­vya­va­cche­da­pra­yo­ja­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l></lg><p n="a_862" rend="justify"><lb n="137,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,06</span>yathā caitro dha­nu­rdha­raḥ pārtho dha­nu­rdha­raḥ nīlaṃ sarojaṃ bha­va­tī­ty a­trā­yo­ga­syā­nya­yo­ga­syā­tyaṃ­ta­yo­ga­sya ca vya­va­cche­dā<span type="hard-break">- </span><lb n="137,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,07</span>yā­pra­yu­kto py e­va­kā­raḥ pra­ka­ra­ṇa­vi­śe­ṣa­sā­ma­rthyā­t ta­dvi­dbhi­r a­va­ga­mya­te­, ta­syā­nya­tra vi­śe­ṣa­ṇe­na kriyayā ca saha pra­yu­kta­sya <lb n="137,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,08</span>ta­tpha­la­tve­na pra­ti­pa­nna­tvā­t | tathā sarvatra syātkāro pi sa­rva­syā­ne­kāṃ­tā­tma­ka­tva­vya­va­sthā­pa­na­sā­ma­rthyā­d e­kāṃ­ta­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="137,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,09</span>va­cche­dā­ya kiṃ na pra­tī­ya­te | na hi kaścit padārtho vākyārtho vā sa­rva­thai­kāṃ­tā­tma­ko sti pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t | <lb n="137,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,10</span>ka­thaṃ­ci­d e­kāṃ­tā­tma­ka­s tu su­na­yā­pe­kṣo ne­kāṃ­tā­tma­ka eva tato yuktaḥ pra­mā­ṇa­vā­kye na­ya­vā­kye ca sa­pta­vi­ka­lpe <lb n="137,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,11</span>syā­tkā­ra­s tadarthaṃ śa­bdāṃ­ta­raṃ vā śrū­ya­mā­ṇaṃ ga­mya­mā­naṃ vā­va­dhā­ra­ṇa­va­t | kiṃ punaḥ pra­mā­ṇa­vā­kyaṃ kiṃ vā naya<span type="hard-break">- </span><lb n="137,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,12</span>vākyaṃ ? sa­ka­lā­de­śaḥ pra­mā­ṇa­vā­kyaṃ vi­ka­lā­de­śo na­ya­vā­kya­m ity uktaṃ | kaḥ punaḥ sa­ka­lā­de­śaḥ ko vā <lb n="137,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,13</span>vi­ka­lā­de­śaḥ ? a­ne­kā­tma­ka­sya vastunaḥ pra­ti­pā­da­naṃ sa­ka­lā­de­śaḥ­, e­ka­dha­rmā­tma­ka­va­stu­ka­tha­naṃ vi­ka­lā­de­śa <lb n="137,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,14</span>ity eke, teṣāṃ sa­pta­vi­dha­pra­mā­ṇa­na­ya­vā­kya­vi­ro­dhaḥ | sa­ttvā­sa­ttvā­va­kta­vya­va­ca­nā­nāṃ sai­kai­ka­dha­rmā­tma­jī­vā­di­va­stu<span type="hard-break">- </span><lb n="137,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,15</span>pra­ti­pā­da­na­pra­mā­ṇā­nāṃ sarvadā vi­ka­lā­de­śa­tve­na ya­thā­vā­kya­tā­nu­ṣaṃ­gā­t kra­mā­rpi­to­bha­ya­sa­da­va­kta­vyā­sa­da­va­kta­vyo<span type="hard-break">- </span><lb n="137,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,16</span>bha­yā­va­kta­vya­va­ca­nā­nāṃ vā­ne­ka­dha­rmā­tma­ka­va­stu­pra­kā­śi­nāṃ sadā sa­ka­lā­de­śa­tve­na pra­mā­ṇa­vā­kya­tā­pa­tteḥ | na ca <lb n="137,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,17</span>trīṇy eva na­ya­vā­kyā­ni catvāry eva pra­mā­ṇa­vā­kyā­nī­ti yuktaṃ si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dhā­t | dha­rmi­mā­tra­va­ca­naṃ sa­ka­lā­de­śaḥ <lb n="137,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,18</span>dha­rma­mā­tra­ka­tha­naṃ tu vi­ka­lā­de­śa ity apy a­sā­raṃ­, sa­ttvā­dya­nya­ta­me­nā­pi dha­rme­ṇā­vi­śe­ṣi­ta­sya dharmiṇo va­ca­nā­saṃ­bha<span type="hard-break">- </span><lb n="137,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,19</span>vāt | dha­rma­mā­tra­sya kvacid dharmiṇy a­va­rta­mā­na­sya vaktum aśakteḥ | syāj jīva eva syād asty eveti dha­rmi­mā­tra­sya ca <lb n="137,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,20</span>dha­rma­mā­tra­sya vacanaṃ saṃ­bha­va­ty eveti cet na, jī­va­śa­bde­na jīvaty a­dha­rmā­tma­ka­sya jī­va­va­stu­naḥ ka­tha­nā­d a­sti­śa­bde­na <lb n="137,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,21</span>cā­sti­tva­sya kvacid viśeṣye vi­śe­ṣa­ṇa­ta­yā pra­tī­ya­mā­na­syā­bhi­dhā­nā­t | dra­vya­śa­bda­sya bhā­va­śa­bda­sya caivaṃ <lb n="137,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,22</span>vi­bhā­gā­bhā­va iti cen na, ta­dvi­bhā­ga­sya nā­mā­di­sū­tre pra­rū­pi­ta­tvā­t | ye pi hi pācako 'yaṃ pā­ca­ka­tva­m asyeti <lb n="137,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,23</span>dra­vya­bhā­va­vi­dhā­yi­noḥ śa­bda­yo­r vi­bhā­ga­m āhus teṣām api na pā­ca­ka­tva­dha­rmā­di­vi­śe­ṣaḥ pā­ca­ka­śa­bdā­bhi­dhe­yo rthaḥ <lb n="137,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,24</span>saṃ­bha­va­ti­, nāpi pā­ca­kā­nā­śri­taḥ pā­ca­ka­tva­dha­rma ity alaṃ vi­vā­de­na | sa­dā­di­vā­kyaṃ sa­pta­vi­dha­m api pratyekaṃ <lb n="137,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,25</span>vi­ka­lā­de­śaḥ sa­mu­di­taṃ sa­ka­lā­de­śa ity anye, te pi na yu­ktyā­ga­ma­ku­śa­lā­s tathā yu­ktyā­ga­ma­yo­r a­bhā­vā­t | <lb n="137,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,26</span>sa­ka­lā­pra­ti­pā­da­ka­tvā­t pratyekaṃ sa­dā­di­vā­kyaṃ vi­ka­lā­de­śa iti na sa­mī­cī­nāṃ yuktis ta­tsa­mu­dā­ya­syā­pi <lb n="137,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,27</span>vi­ka­lā­de­śa­tva­pra­saṃ­gā­t | na hi sa­dā­di­vā­kya­sa­pta­kaṃ sa­mu­di­taṃ sa­ka­lā­rtha­pra­ti­pā­da­kaṃ sa­ka­la­śru­ta­syai­va tathā<span type="hard-break">- </span><lb n="137,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,28</span>bhā­va­pra­si­ddheḥ | etena sa­ka­lā­rtha­pra­ti­pā­da­ka­tvā­t sa­pta­bhaṃ­gī­vā­kyaṃ sa­ka­lā­de­śa iti yuktir a­sa­mī­cī­no­ktā­, <lb n="137,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,29</span>hetor a­si­ddha­tvā­t | sa­dā­di­vā­kya­sa­pta­ka­m eva sa­ka­la­śru­taṃ nā­nya­tta­dvya­ti­ri­kta­syā­bhā­vā­t ato na hetor a­si­ddhi­r iti <lb n="137,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,30</span>cen na, e­kā­ne­kā­di­sa­pta­bhaṃ­gā­tma­no vā­kya­syā­śru­ta­tva­pra­saṃ­gā­t | sa­ka­la­śru­tā­rtha­sya sa­dā­di­sa­pta­vi­ka­lpā­tma­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="137,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,31</span>vā­kye­nai­va pra­kā­śa­nā­t tasya pra­kā­śi­ta­pra­kā­śa­na­ta­yā­na­rtha­ka­tvā­t | tena sa­ttvā­di­dha­rma­sa­pta­ka­syai­va pra­ti­pā­da­nā­d e<span type="hard-break">- </span><lb n="137,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,32</span>ka­tvā­di­dha­rma­sa­pta­ka­sya cai­kā­ne­kā­di­sa­pta­vi­śe­ṣā­tma­ka­vā­kye­na ka­tha­nā­t ta­syā­na­rtha­kyā­d a­śru­ta­tva­pra­saṃ­ga iti cen na, <lb n="137,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,33</span>tasya sa­ka­lā­de­śa­tvā­bhā­vā­pa­tte­r a­naṃ­ta­dha­rmā­tma­ka­sya vastuno '­pra­ti­pā­da­nā­t | yadi punar a­sti­tvā­di­dha­rma­sa­pta­ka­mu­khe­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="137,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 137,34</span>śe­ṣā­naṃ­ta­sa­pta­bhaṃ­gī­vi­ṣa­yā­naṃ­ta­dha­rma­sa­pta­ka­sva­bhā­va­sya vastunaḥ kā­lā­di­bhi­r a­bhe­da­vṛ­ttyā­bhe­do­pa­cā­re­ṇa pra­ka­śa­nā­t sadādi<span type="hard-break">- </span><pb n="138"/><lb n="138,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,01</span>sa­pta­vi­ka­lpā­tma­ka­vā­kya­sya sa­ka­lā­de­śa­tva­si­ddhi­s tadā syād asty eva jī­vā­di­va­stv ity asya sa­ka­lā­de­śa­tva­m astu | <lb n="138,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,02</span>vi­va­kṣi­tā­sti­tva­mu­khe­na śe­ṣā­naṃ­ta­dha­rmā­tma­no va­stu­na­s ta­thā­vṛ­ttyā ka­tha­nā­t | syān nāsty evety asya ca nāstitva<span type="hard-break">- </span><lb n="138,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,03</span>mu­khe­na­, syād a­va­kta­vya­m evety a­syā­va­kta­vya­tva­mu­khe­na­, syād u­bha­ya­m evety asya ca kra­mā­rpi­to­bha­yā­tma­ka­tva­mu­khe­na­, syād a<span type="hard-break">- </span><lb n="138,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,04</span>sty a­va­kta­vya­m evety asya cāsty a­va­kta­vya­tva­mu­khe­na­, syān nāsty a­va­kta­vya­m e­ve­tya­sya ca nāsty a­va­kta­vya­tva­mu­khe­na syād u<span type="hard-break">- </span><lb n="138,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,05</span>bha­yā­va­kta­vya­m evety asya co­bha­yā­va­kta­vya­tva­mu­khe­ne­ti pratyekaṃ sa­ptā­nā­m api vākyānāṃ kuto vi­ka­lā­de­śa­tvaṃ ? <lb n="138,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,06</span>pra­tha­me­nai­va vākyena sa­ka­la­sya vastunaḥ ka­tha­nā­t dvi­tī­yā­dī­nā­m a­pha­la­tva­m iti cet, tadāpy e­ka­sa­pta­bhaṃ­gyā <lb n="138,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,07</span>sa­ka­la­sya vastunaḥ pra­ti­pā­da­nā­t parāsāṃ sa­pta­bhaṃ­gī­nā­m a­pha­la­tvaṃ kiṃ na bhavet ? pra­dhā­na­bhā­ve­na sva­vi­ṣa­ya­dha­rma<span type="hard-break">- </span><lb n="138,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,08</span>sa­pta­ka­sva­bhā­va­syai­vā­rtha­syai­ka­yā sa­pta­bhaṃ­gyā pra­ka­tha­nā­t­, sva­go­ca­ra­dha­rma­sa­pta­kāṃ­ta­rā­ṇā­m a­pa­rā­bhiḥ sa­pta­bhaṃ­gī­bhiḥ katha<span type="hard-break">- </span><lb n="138,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,09</span>nān na tāsām a­pha­la­tva­m iti cet, tarhi pra­tha­me­na vākyena sva­vi­ṣa­yai­ka­dha­rmā­tma­ka­sya vastunaḥ pra­dhā­na­bhā­ve­na <lb n="138,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,10</span>ka­tha­nā­t dvi­tī­yā­di­bhiḥ sva­go­ca­rai­kai­ka­dha­rmā­tma­ka­sya pra­kā­śa­nā­t kutas teṣām a­pha­la­tā kathaṃ punar a­rtha­syai­ka­dha­rmā­tma<span type="hard-break">- </span><lb n="138,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,11</span>katvaṃ pradhānaṃ tathā śa­bde­no­pā­tta­tvā­t śe­ṣā­naṃ­ta­dha­rmā­tma­ka­tva­m apy evaṃ pra­dhā­na­m astv iti cen na, ta­syai­ka­to vākyāda<span type="hard-break">- </span><lb n="138,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,12</span>śrū­ya­mā­ṇa­tvā­t | kathaṃ tatas tasya pra­ti­pa­ttiḥ a­bhe­da­vṛ­ttyā­bhe­do­pa­cā­re­ṇa vā ga­mya­mā­na­tvā­t | tarhi śrū­ya­mā­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="138,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,13</span>syeva ga­mya­mā­na­syā­pi vā­kyā­rtha­tvā­t pra­dhā­na­tva­m anyathā śrū­ya­mā­ṇa­syā­py a­pra­dhā­na­tva­m iti cen na, agnir mā­ṇa­va­ka <lb n="138,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,14</span>ityādi vā­kyai­kyā­rthe­nā­nai­kāṃ­tā­t | mā­ṇa­va­ke gni­tvā­dhyā­ro­po hi ta­dvā­kyā­rtho bhavati na ca pra­dhā­na­m āro<span type="hard-break">- </span><lb n="138,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,15</span>pi­ta­syā­gne­r a­pra­dhā­na­tvā­t | tatra ta­dā­ro­po pi pra­dhā­na­bhū­ta eva tathā śabdena vi­va­kṣi­ta­tvā­d iti cet, kas tarhi <lb n="138,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,16</span>gauṇaḥ śabdārtho stu na kaścid iti cen na, gau­ṇa­mu­khya­yo­r mukhye saṃ­pra­tya­ya­va­ca­nā­t | dhṛtam ā­yu­ra­nnaṃ vai prāṇā <lb n="138,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,17</span>iti kāraṇe kā­ryo­pa­cā­raṃ­, maṃcāḥ kro­śaṃ­tī­ti tā­tsthā­ttā­c cha­bdo­pa­cā­raḥ | sā­ha­ca­ryā­dya­ṣṭiḥ puruṣa iti, <lb n="138,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,18</span>sā­mī­pyā­d vṛkṣā grāma iti ca gauṇaṃ śabdārthaṃ vya­va­ha­ra­n svayam agauṇaḥ śabdārthaḥ sarvo pīti katham ā­ti­ṣṭhe­ta ? <lb n="138,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,19</span>na ced unmattaḥ | gauṇa eva ca śabdārtha ity apy a­yu­ktaṃ­, mu­khyā­bhā­ve ta­da­nu­pa­pa­tteḥ | ka­lpa­nā­ro­pi­ta­m api hi <lb n="138,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,20</span>sakalaṃ śa­bdā­rtha­m ā­ca­kṣā­ṇai­r a­go­vyā­vṛ­tto rthād artho bu­ddhi­ni­rbhā­sī go­śa­bda­sya mukhyo rthas tato nyo bā­hī­kā­di­r gauṇa <lb n="138,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,21</span>ity a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaṃ | tathā ca gau­ṇa­mu­khya­yo­r vā­kyā­rtha­yoḥ sarvaiḥ śa­bda­vya­va­hā­ra­vā­di­bhi­r i­ṣṭa­tvā­n na ka­sya­ci­t tada<span type="hard-break">- </span><lb n="138,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,22</span>pahnavo yukto 'nyatra va­ca­nā­na­dhi­kṛ­te­bhyaḥ | nanu yatra śabdād a­skha­la­tpra­tya­yaḥ sa mukhyaḥ śabdārthaḥ śrū­ya­mā­ṇa <lb n="138,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,23</span>iva ga­mya­mā­ne pi yatra tv a­skha­la­tpra­tya­yaḥ sa gauṇo stu, tato na śrū­ya­mā­ṇa­tvaṃ mu­khya­tve­na vyāptaṃ gau­ṇa­tve­na vā <lb n="138,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,24</span>ga­mya­mā­na­tvaṃ yena śa­bdo­pā­tta eva dharmo mukhyaḥ syād a­pa­ra­s tu gauṇa iti cen na, a­skha­la­tpra­tya­ya­tva­syā­pi <lb n="138,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,25</span>mu­khya­tve­na vyā­ptya­bhā­vā­t pra­ka­ra­ṇā­di­si­ddha­syā­skha­la­tpra­tya­ya­syā­pi gau­ṇa­tva­si­ddheḥ pra­ti­pa­trā bu­bhu­tsi­taṃ vastu <lb n="138,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,26</span>yadā mukhyo rthas tadā taṃ prati pra­yu­jya­mā­ne­na śa­bde­no­pā­tto dharmaḥ pra­dhā­na­bhā­va­m a­nu­bha­va­tī­ti vi­śe­ṣā­naṃ­ta­dha­rme­ṣu <lb n="138,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,27</span>gu­ṇa­bhā­va­si­ddheḥ | nanv astu pra­tha­ma­dvi­tī­ya­vā­kyā­bhyā­m e­kai­ka­dha­rma­mu­khye­na śe­ṣā­naṃ­ta­dha­rmā­tma­ka­sya vastunaḥ pra­ti­pa­ttiḥ <lb n="138,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,28</span>ka­thaṃ­ci­d a­bhi­hi­ta­pra­kā­rā­śra­ya­ṇā­t tṛ­tī­yā­di­vā­kyai­s tu kathaṃ sa­ttva­syai­va vā­naṃ­śa­śa­bda­sya tebhyo '­pra­ti­pa­tte­r iti cen na, <lb n="138,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,29</span>tṛ­tī­yā­d vākyād dvābhyām ā­tma­kā­bhyāṃ sa­ttvā­sa­ttvā­bhyāṃ sa­hā­rpi­tā­bhyāṃ ni­ṣpa­nna­syai­ka­syā­va­kta­vya­tva­syā­naṃ­śa­śa­bda­sya <lb n="138,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,30</span>pratīteḥ | ca­tu­rthā­t tābhyām eva kra­mā­rpi­tā­bhyā­m u­bha­yā­tma­ka­tva­sya dvyaṃśasya pra­tya­yā­t | paṃ­ca­mā­s tribhir ā­tma­bhi­r dvyaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="138,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,31</span>śasyāsty a­va­kta­vya­tva­sya ni­rjñā­nā­t | ṣaṣṭhāc ca tribhir ā­tma­bhi­r dvyaṃśasya nāsty a­va­kta­vya­tva­syā­va­ga­mā­t | sa­pta­mā­c catu<span type="hard-break">- </span><lb n="138,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,32</span>rbhir ā­tma­bhi­s tryaṃ­śa­syā­sti­nā­stya­va­kta­vya­tva­syā­va­bo­dhā­t | na ca dharmasya sāṃ­śa­tve­nai­ka­sva­bhā­va­tve vā dha­rbhi­tva­pra­saṃ­gaḥ <lb n="138,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,33</span>dvi­tvā­di­saṃ­khyā­yā­s ta­thā­bhā­ve pi dha­rma­tva­da­rśa­nā­t | ni­raṃ­śai­ka­sva­bhā­vā dvi­tvā­di­saṃ­khye­ti cen na, dve dravye iti <lb n="138,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,34</span>sāṃ­śā­ne­ka­sva­bhā­va­tā pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t | saṃ­khye­ya­yo­r dra­vya­yo­r a­ne­ka­tvā­t tatra tathā pra­tī­ti­r iti cet, katham anyatrā<span type="hard-break">- </span><lb n="138,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 138,35</span>nekatve tatra ta­thā­bhā­va­pra­tya­yo ti­pra­saṃ­gā­t | sa­ma­vā­yā­d iti cet, sa ko nyo nyatra ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmyā­d iti | <pb n="139"/><lb n="139,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,01</span>saṃ­khye­ya­va­t ka­thaṃ­ci­t ta­da­bhi­nnā­yāḥ saṃkhyāyāḥ sāṃ­śa­tvā­d a­ne­ka­sva­bhā­va­tva­si­ddheḥ | evaṃ sva­bhā­va­syā­ne­ka­tve pi tadvato <lb n="139,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,02</span>dravyasya ka­thaṃ­ci­t ta­da­bhi­nna­syai­ka­tvā­ne­kāṃ­śa­tva­m a­va­kta­vya­tva­sya siddham aṃśasya cā­ne­ka­tve py e­ka­dha­rma­tva­m asty a­va­kta­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="139,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,03</span>tvāder a­vi­ru­ddhaṃ­, tathā śru­ta­jñā­ne va­bhā­sa­mā­na­tvā­t ta­dbā­dha­kā­bhā­vā­c ca | ta ete sti­tvā­da­yo dharmā jī­vā­di­va­stu­ni <lb n="139,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,04</span>sa­rva­sā­mā­nye­na ta­da­bhā­ve­na ca, vi­śi­ṣṭa­sā­mā­nye­na ta­da­bhā­ve­na­, vi­śi­ṣṭa­sā­mā­nye­na ta­da­bhā­va­sā­mā­nye­na ca, <lb n="139,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,05</span>vi­śi­ṣṭa­sā­mā­nye­na ca dra­vya­sā­mā­nye­na gu­ṇa­sā­mā­nye­na ca dha­rma­sa­mu­dā­ye­na ta­dvya­ti­re­ke­ṇa ca dha­rma­sā­mā­nya­saṃ­baṃ­dhe­na <lb n="139,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,06</span>ta­da­bhā­ve­na ca dha­rma­vi­śe­ṣa­saṃ­baṃ­dhe­na ta­da­bhā­ve­na ca ni­rū­pyaṃ­te | ta­trā­rtha­pra­ka­ra­ṇa­saṃ­bha­va­liṃ­gau­ci­tya­de­śa­kā­lā­bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="139,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,07</span>prā­ya­ga­myaḥ śa­bda­syā­rtha ity a­rthā­dya­nā­śra­ya­ṇo bhi­prā­ya­mā­tra­va­śa­va­rti­nā sa­rva­sā­mā­nye­na ca va­stu­tve­na jī­vā­di­r asty eva <lb n="139,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,08</span>ta­da­bhā­ve­na cā­va­stu­tve­na nāsty eveti ni­rū­pya­te | tathā śru­tyu­pā­tte­na vi­śi­ṣṭa­sā­mā­nye­na jī­vā­di­tve­nā­sti <lb n="139,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,09</span>ta­tpra­ti­yo­gi­nā ta­da­bhā­ve­nā­jī­vā­di­tve­na nāstīti ca bhaṃ­ga­dva­yaṃ | tenaiva vi­śi­ṣṭa­sā­mā­nye­nā­sti ta­da­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="139,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,10</span>sā­mā­nye­na va­stvaṃ­ta­rā­tma­nā sarveṇa sā­mā­nye­na nāstīti ca bhaṃ­ga­dvaṃ­ya­, tenaiva vi­śi­ṣṭa­sā­mā­nye­nā­sti ta­dvi­śe­ṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="139,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,11</span>mu­khya­tve­na nāstīti ca bhaṃ­ga­dva­yaṃ­, sā­mā­nye­nā­vi­śe­ṣi­te­na dra­vya­tve­nā­sti vi­śi­ṣṭa­sā­mā­nye­na pra­ti­yo­gi­nai­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="139,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,12</span>jī­vā­di­tve­na nāstīti ca bhaṃ­ga­dva­yaṃ­, dra­vya­sā­mā­nye­nā­vi­śe­ṣi­te­nai­vā­sti gu­ṇa­sā­mā­nye­na gu­ṇa­tve­na sa eva <lb n="139,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,13</span>nāstīti ca bhaṃ­ga­dva­yaṃ­, dha­rma­sa­mu­dā­ye­na tri­kā­la­go­ca­rā­naṃ­ta­śa­kti­jñā­nā­di­sa­mi­ti­rū­pe­ṇā­sti ta­dvya­ti­re­ke­ṇo<span type="hard-break">- </span><lb n="139,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,14</span>pa­la­bhya­mā­ne­na rū­pe­ṇa­, nāstīti ca bhaṃ­ga­dva­yaṃ­, dha­rma­sā­mā­nya­saṃ­baṃ­dhe­na yasya ka­sya­ci­d dha­rma­syā­śra­ya­tve­nā­sti tada<span type="hard-break">- </span><lb n="139,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,15</span>bhāvena ka­sya­ci­d api dha­rma­syā­nā­śra­ya­tve­na nāstīti ca bhaṃ­ga­dva­yaṃ­, dha­rma­vi­śe­ṣa­saṃ­baṃ­dhe­na ni­tya­tva­ce­ta­na­tvā­dya­nya­ta­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="139,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,16</span>dha­rma­saṃ­baṃ­dhi­tve­nā­sti ta­da­bhā­ve­na ta­da­saṃ­baṃ­dhi­tve­na nāstīti ca bhaṃ­ga­dva­ya­m ity a­ne­ka­dhā vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­ka­lpa­na­yā <lb n="139,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,17</span>sarvatra mū­la­bhaṃ­ga­dva­yaṃ ni­rū­pa­ṇī­yaṃ | athāsti jīva ity a­sti­śa­bda­vā­cyā­d arthād bhi­nna­sva­bhā­vo jī­va­śa­bda­vā­cyo rthaḥ <lb n="139,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,18</span>syād a­bhi­nna­sva­bhā­vo vā ? yady a­bhi­nna­sva­bhā­va­s tadā tayoḥ sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇya­vi­śe­ṣa­tvā­bhā­vo gha­ṭa­ku­ṭa­śa­bda­va­t <lb n="139,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,19</span>ta­da­nya­ta­rā­pra­yo­ga­ś ca, tadvad eva vi­pa­rya­ya­pra­saṃ­go vā | sa­rva­dra­vya­pa­ryā­ya­vi­ṣa­yā­sti­śa­bda­vā­cyā­d a­bhi­nna­sya ca jīvasya <lb n="139,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,20</span>sa­rva­dra­vya­pa­ryā­yā­tma­ka­tva­pra­saṃ­gaḥ sa­rva­dra­vya­pa­ryā­yā­ṇāṃ vā jī­va­tva­m iti saṃ­ka­ra­vya­ti­ka­rau syātāṃ | yadi punar asti<span type="hard-break">- </span><lb n="139,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,21</span>vācyād arthād bhinna eva jī­va­śa­bda­vā­cyo rthaḥ kalpyate tadā jī­va­syā­sa­drū­pa­tva­pra­saṃ­go sti­śa­bda­vā­cyā­d arthād bhinna<span type="hard-break">- </span><lb n="139,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,22</span>tvāt sva­ra­śrṛṃ­ga­va­t vi­pa­rya­ya­pra­saṃ­gā­t | jī­va­va­tsa­ka­lā­rthe­bhyo bhi­nna­syā­sti­tva­syā­bhā­va­pra­sa­kti­r a­nā­śra­ya­tvā­t | tasya <lb n="139,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,23</span>jī­vā­di­ṣu sa­ma­vā­yā­d adoṣo 'yam iti cen na, sa­ma­vā­ya­sya sa­ttvā­dbhi­nna­syā­sa­drū­pa­tvā­t sa tadvatoḥ saṃ­baṃ­dha­tva­vi­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="139,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,24</span>dhāt | na ca sa­ma­vā­ye sattvasya sa­ma­vā­yāṃ­ta­ra­m u­pa­pa­nnaṃ a­na­va­sthā­nu­ṣaṃ­gā­t svayaṃ ta­thā­ni­ṣṭe­ś ca | tatra tasya <lb n="139,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,25</span>vi­śe­ṣa­ṇā­bhā­vā­d adoṣa iti cet so pi vi­śe­ṣa­ṇā­bhā­vaḥ saṃbaṃdho yadi sattvād bhinnas tadā na sadrūpa iti svara<span type="hard-break">- </span><lb n="139,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,26</span>vi­ṣā­ṇa­va­t kathaṃ saṃbaṃdhaḥ ? pa­ra­smā­d vi­śe­ṣa­ṇī­bhā­vā­t sattvasya pra­tha­ma­vi­śe­ṣa­ṇī­bhā­ve yady a­sa­drū­pa­tvā­bhā­va­s tadā saivāna<span type="hard-break">- </span><lb n="139,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,27</span>vasthā tatrāpi sattvasya bhi­nna­syā­nya­vi­śe­ṣa­ṇī­bhā­va­ka­lpa­nā­d iti na kiṃcit san nāma | sattvād bhinnasya sarvasya <lb n="139,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,28</span>sva­bhā­va­syā­sa­drū­pa­tva­pra­si­ddhe­r iti | sa­rva­thai­kāṃ­ta­vā­di­nā­m u­pā­laṃ­bho na syā­dvā­di­nā­m a­sti­śa­bda­vā­cyā­d arthāj jī­va­śa­bda<span type="hard-break">- </span><lb n="139,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,29</span>vā­cya­syā­rtha­sya ka­thaṃ­ci­d bhi­nna­tvo­pa­ga­mā­t | tathaiva vā­ciṃ­tya­pra­tī­ti­sa­dbhā­vā­c ca | pa­ryā­yā­rthā­de­śā­d dhi bhavana<span type="hard-break">- </span><lb n="139,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,30</span>jī­va­na­yoḥ pa­ryā­ya­yo­r a­sti­jī­va­śa­bdā­bhyāṃ vācyayoḥ pra­tī­ti­vi­śi­ṣṭa­ta­yā pra­tī­te­r bhedaḥ dra­vyā­rthā­de­śā­t tu tayor a<span type="hard-break">- </span><lb n="139,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,31</span>vya­ti­re­kā­d e­ka­ta­ra­sya gra­ha­ṇe­nā­nya­ta­ra­sya gra­ha­ṇā­d abhedaḥ pra­ti­bhā­sa­ta iti na virodhaḥ saṃśayo vā tathā niśca<span type="hard-break">- </span><lb n="139,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,32</span>yāt | tata eva na saṃkaro vya­ti­ka­ro vā, yena rūpeṇa jī­va­syā­sti­tvaṃ tenaiva nā­sti­tvā­ni­ṣṭeḥ yena ca <lb n="139,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,33</span>nāstitvaṃ te­nai­vā­sti­tvā­nu­pa­ga­mā­t ta­du­bha­ya­syā­py u­bha­yā­tma­ka­tvā­nā­sthā­nā­c ca | na caivam e­kāṃ­to­pa­ga­me kaścid doṣaḥ <lb n="139,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,34</span>su­na­yā­rpi­ta­syai­kāṃ­ta­sya sa­mī­cī­na­ta­yā sthi­ta­tvā­t pra­mā­ṇā­rpi­ta­syā­sti­tvā­ne­kāṃ­ta­sya prasiddheḥ | ye­nā­tma­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="139,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 139,35</span>ne­kāṃ­ta­s te­nā­tma­nā­ne­kāṃ­ta evety e­kāṃ­tā­nu­ṣaṃ­go pi nāniṣṭaḥ pra­mā­ṇa­sā­dha­na­syai­vā­ne­kāṃ­ta­tva­si­ddhaḥ na­ya­sā­dha­na­syai­kāṃ­ta<span type="hard-break">- </span><pb n="140"/><lb n="140,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,01</span>tva­vya­va­sthi­te­r a­ne­kāṃ­to py a­ne­kāṃ­ta iti pra­ti­jñā­nā­t || tad uktaṃ | "­a­ne­kāṃ­to py a­ne­kāṃ­taḥ pra­mā­ṇa­na­ya­sā­dha­naḥ | <lb n="140,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,02</span>a­ne­kāṃ­taḥ pra­mā­ṇā­t te ta­de­kāṃ­tā­rpi­tā­n na­yā­t­" iti | na caivam a­na­va­sthā­ne­kāṃ­ta­syai­kāṃ­tā­pe­kṣi­tve­nai­vā­ne­kāṃ­ta­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="140,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,03</span>vya­va­sthi­teḥ e­kāṃ­ta­syā­py a­ne­kāṃ­tā­pe­kṣi­ta­yai­vai­kāṃ­ta­vya­va­sthā­nā­t | na cettham a­nyo­nyā­śra­ya­ṇaṃ­, sva­rū­pe­ṇā­ne­kāṃ­ta­sya <lb n="140,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,04</span>vastunaḥ pra­si­ddha­tve­nai­kāṃ­tā­na­pe­kṣa­tvā­d e­kāṃ­ta­syā­py a­ne­kāṃ­tā­na­pe­kṣa­tvā­t | tata eva tayor a­vi­nā­bhā­va­syā­nyo­nyā<span type="hard-break">- </span><lb n="140,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,05</span>pekṣayā prasiddheḥ kā­ra­ka­jñā­pa­kā­di­vi­śe­ṣa­va­t | tad uktaṃ | "­dha­rma­dha­rmya­vi­nā­bhā­vaḥ siddhyaty a­nyo­nya­vī­kṣa­yā | na <lb n="140,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,06</span>svarūpaṃ svato hy e­ta­tkā­ra­ka­jñā­pa­kāṃ­ga­va­t || " iti | kiṃ cā­rthā­bhi­dhā­na­pra­tyā­ya­nā­t tu­lya­nā­ma­tvā­t ta­da­nya­ta­ma­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="140,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,07</span>pahnave sa­ka­la­vya­va­hā­ra­vi­lo­pā­t teṣāṃ bhrā­ta­tvai­kā­te ka­sya­ci­d a­bhrāṃ­ta­sya ta­ttva­syā­pra­ti­ṣṭhi­te­r avaśyaṃ pa­ra­mā­rtha­sa­ttva­m urarī<span type="hard-break">- </span><lb n="140,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,08</span>kartavyaṃ | tathā cā­rthā­bhi­dhā­na­pra­tya­yā­tma­nā syād asty eva jī­vā­di­s ta­dvi­pa­rī­tā­tma­nā tu sa eva nāstīti <lb n="140,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,09</span>bhaṃ­ga­dva­yaṃ sa­rva­pra­vā­di­nāṃ siddham anyathā sve­ṣṭa­ta­ttvā­vya­va­sthi­teḥ | tathā coktaṃ | "sad eva sarva ko necchet sva­rū­pā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="140,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,10</span>ca­tu­ṣṭa­yā­t | asad eva vi­pa­ryā­sā­n na cen na vya­va­ti­ṣṭha­te || " iti katham a­va­kta­vyo jīvādiḥ ? dvābhyāṃ ya­tho­di­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="140,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,11</span>pra­kā­rā­bhyāṃ pra­ti­yo­gi­bhyāṃ dha­rmā­bhyā­m a­va­dhā­ra­ṇā­tma­kā­bhyāṃ yu­ga­pa­tpra­dhā­na­na­yā­rpi­tā­bhyā­m ekasya vastuno bhavi<span type="hard-break">- </span><lb n="140,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,12</span>tsāyāṃ tā­dṛ­śa­sya śabdasya pra­ka­ra­ṇā­de­ś cā­saṃ­bha­vā­d iti kecit | tatra ko yaṃ guṇānāṃ yu­ga­pa­dbhā­vo nāmeti <lb n="140,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,13</span>ciṃtyaṃ | kā­lā­dya­bhe­da­vṛ­tti­r iti cet na, pa­ra­spa­ra­vi­ru­ddhā­nāṃ gu­ṇā­nā­m ekatra vastuny e­ka­smi­n kāle vṛtter a­da­rśa­nā­t <lb n="140,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,14</span>su­kha­duḥ­khā­di­va­t | nāpy ā­tma­rū­pe­ṇā­bhe­da­vṛ­tti­s teṣāṃ yu­ga­pa­dbhā­va­sta­dā­tma­rū­pa­sya pa­ra­spa­ra­vi­bha­kta­tvā­t tadvat | na <lb n="140,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,15</span>cai­ka­dra­vyā­dhā­ra­ta­yā vṛttir yu­ga­pa­dbhā­va­s teṣāṃ bhi­nnā­dhā­ra­ta­yā pratīteḥ śī­to­ṣṇa­spa­rśa­va­t | saṃ­baṃ­dhā­bhe­do yu­ga­pa­dbhā­va <lb n="140,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,16</span>ity apy a­yu­ktaṃ­, teṣāṃ saṃ­baṃ­dha­sya bhi­nna­tvā­d de­va­da­tta­sya cha­tra­daṃ­ḍā­di­saṃ­baṃ­dha­va­t sa­ma­vā­ya­syā­py e­ka­tvā­gha­ṭa­nā­d bhi­nnā­bhi­dhā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="140,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,17</span>pra­tya­ya­he­tu­tvā­t saṃ­yo­ga­va­t | na co­pa­kā­rā­bhe­da­s teṣāṃ yu­ga­pa­dbhā­vaḥ pra­ti­gu­ṇa­m u­pa­kā­ra­sya bhi­nna­tvā­n nī­la­pī­tā­dya <lb n="140,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,18</span>nu­raṃ­ja­na­va­t paṭādau | na cai­ka­de­śo guṇinaḥ saṃ­bha­va­ti ni­raṃ­śa­tvo­pa­ga­mā­t | yato gu­ṇi­de­śā­bhe­do yu­ga­pa­dbhā­vo <lb n="140,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,19</span>gu­ṇā­nā­m u­pa­pa­dye­ta | na teṣām anyonyaṃ saṃsargo yu­ga­pa­dbhā­va­s ta­syā­saṃ­bha­vā­d ā­saṃ­sṛ­ṣṭa­rū­pa­tvā­d guṇānāṃ śu­kla­kṛ­ṣṇā­di­va­t <lb n="140,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,20</span>ta­tsaṃ­sa­rge gu­ṇa­bhe­da­vi­ro­dhā­t | na ca śa­bdā­bhe­do yu­ga­pa­dbhā­vo guṇānāṃ bhi­nna­śa­bdā­bhi­dhe­ya­tvā­n nī­lā­di­va­t | <lb n="140,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,21</span>tato yu­ga­pa­dbhā­vā­t sa­da­sa­ttvā­di­gu­ṇā­nāṃ na ta­dvi­va­kṣā yuktā yasyām a­va­kta­vyaṃ vastu syāt ity e­kāṃ­ta­vā­di­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="140,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,22</span>m u­pa­dra­vaḥ­, syā­dvā­di­nāṃ kā­lā­di­bhi­r a­bhe­da­vṛ­tteḥ pa­ra­spa­ra­vi­ru­ddhe­ṣv api guṇeṣu sa­ttvā­di­ṣv ekatra vastuni prasiddheḥ <lb n="140,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,23</span>pramāṇe tathaiva pra­ti­bhā­sa­nā­t sva­rū­pā­di­ca­tu­ṣṭa­yā­pe­kṣa­yā vi­ro­dhā­bhā­vā­t | kevalaṃ yu­ga­pa­dvā­ca­kā­bhā­vā­t sada<span type="hard-break">- </span><lb n="140,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,24</span>sa­ttva­yo­r e­ka­trā­vā­cya­tā sa­ttā­mā­tra­ni­baṃ­dha­na­tvā­bhā­vā­d vā­cya­tā­yāḥ | vi­dya­mā­na­m api hi sa­da­sa­ttva­gu­ṇa­dva­yaṃ yuga<span type="hard-break">- </span><lb n="140,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,25</span>pad ekatra sad ity a­bhi­dhā­ne­na vaktum aśakyaṃ ta­syā­sa­ttva­pra­ti­pā­da­nā­sa­ma­rtha­tvā­t ta­thai­vā­sa­d ity a­bhi­dhā­ne­na tadvaktu<span type="hard-break">- </span><lb n="140,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,26</span>m aśakyaṃ tasya sa­ttva­pra­tyā­ya­ne sā­ma­rthyā­bhā­vā­pa­tteḥ | sāṃ­ke­ti­ka­m e­ka­pa­daṃ ta­da­bhi­dhā­tuṃ sa­ma­rtha­m ity api na satyaṃ, <lb n="140,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,27</span>tasyāpi kra­me­ṇā­rtha­dva­ya­pra­tyā­ya­ne sā­ma­rthyo­pa­pa­tteḥ | tau sad iti śa­tṛ­śā­na­yoḥ saṃ­ke­ti­ta­sa­ccha­bda­va­t dvaṃ­dva­vṛ­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="140,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,28</span>padaṃ tayoḥ sa­kṛ­da­bhi­dhā­ya­ka­m ity a­ne­nā­pā­staṃ­, sa­da­sa­ttve ity ā­di­pa­da­sya krameṇa dha­rma­dva­ya­pra­tyā­ya­na­sa­ma­rtha­tvā­t | <lb n="140,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,29</span>ka­rma­dhā­ra­yā­di­vṛ­tti­pa­da­m api na tayor a­bhi­dhā­ya­kaṃ­, tata eva pra­dhā­na­bhā­ve­na dha­rma­dva­ya­pra­tyā­ya­ne ta­syā­sā­ma­rthyā­c ca | <lb n="140,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,30</span>vākyaṃ tayor a­bhi­dhā­ya­ka­m a­ne­nai­vā­pā­sta­m iti sa­ka­la­vā­ca­ka­ra­hi­ta­tvā­d a­va­kta­vyaṃ vastu yu­ga­pa­tsa­da­sa­ttvā­bhyāṃ prādhāna<span type="hard-break">- </span><lb n="140,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,31</span>bhā­vā­rpi­tā­bhyā­m ākrāṃtaṃ vya­va­ti­ṣṭha­te tac ca na sa­rva­thai­vā­va­kta­vya­m eva śa­bde­nā­sya va­kta­vya­tvā­d ity eke | te ca <lb n="140,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,32</span>pṛṣṭavyāḥ | kim a­bhi­dhe­ya­m a­va­kta­vya­śa­bda­sye­ti ? yu­ga­pa­tpra­dhā­na­bhū­ta­sa­da­sa­ttvā­di­dha­rma­dva­yā­krāṃ­taṃ vastv iti cet, kathaṃ <lb n="140,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,33</span>tasya sa­ka­la­vā­ca­ka­ra­hi­ta­tvaṃ ? a­va­kta­vya­pa­da­syai­va ta­dvā­ca­ka­sya sa­dbhā­vā­t | yathā va­kta­vya­m iti padaṃ <lb n="140,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,34</span>sāṃ­ke­ti­kaṃ tasya vācakaṃ ta­thā­nya­d api kiṃ na bhavet ? tasya kra­me­ṇai­va ta­tpra­tyā­ya­ka­tvā­d iti cet, tata <lb n="140,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 140,35</span>e­vā­va­kta­vya­m iti padasya ta­dvā­ca­ka­tvaṃ mā bhūt | tato pi hi sa­kṛ­tpra­dhā­na­bhū­ta­sa­da­sa­ttvā­di­dha­rmā­krāṃ­taṃ vastu krame<span type="hard-break">- </span><pb n="141"/><lb n="141,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,01</span>ṇaiva pra­tī­ya­te sāṃ­ke­ti­ka­pa­dāṃ­ta­rā­d iva vi­śe­ṣā­bhā­vā­t va­kta­vya­tvā­bhā­va­syai­vai­ka­sya dha­rma­syā­va­kta­vya­pa­de­na pratyāya<span type="hard-break">- </span><lb n="141,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,02</span>nāc ca na ta­thā­vi­dha­va­stu­pra­tyā­ya­naṃ sughaṭaṃ ye­nā­va­kta­vya­pa­de­na ta­dvya­kta­m iti yujyate | katham idānīṃ "­a­vā­cya<span type="hard-break">- </span><lb n="141,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,03</span>taikāṃte py uktir nā­vā­cya­m iti yu­jya­te­" ity uktaṃ gha­ṭa­te­? sa­kṛ­ddha­rma­dva­yā­krāṃ­ta­tve­ne­va sa­ttvā­dye­kai­ka­dha­rma­sa­mā­krāṃ­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="141,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,04</span>tvenāpy a­vā­cya­tve vastuno vā­cya­tvā­bhā­va­dha­rme­ṇā­krāṃ­ta­syā­vā­cya­pa­de­nā­bhi­dhā­naṃ na yujyate iti vyā­khyā­nā­t | <lb n="141,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,05</span>yena rū­pe­ṇā­vā­cyaṃ tenaiva vācyam a­vā­cya­śa­bde­na vastv iti vyā­ca­kṣā­ṇo vastu ye­nā­tma­nā sat tenaivā<span type="hard-break">- </span><lb n="141,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,06</span>sad iti vi­ro­dhā­n no­ma­yai­kā­tmyaṃ vastuna iti kathaṃ vya­va­sthā­pa­ye­t­? sarvatra syā­dvā­da­nyā­ya­vi­dve­ṣi­tā­pa­tteḥ | <lb n="141,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,07</span>tato vastuni mu­khya­vṛ­ttyā sa­mā­na­ba­la­yoḥ sa­da­sa­ttva­yoḥ pa­ra­spa­rā­bhi­dhā­na­vyā­ghā­te­na vyāghāte sa­tī­ṣṭa­vi­pa­rī­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="141,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,08</span>ni­rgu­ṇa­tvā­pa­tteḥ | vi­va­kṣi­to­bha­ya­gu­ṇe­nā­bhi­dhā­nā­t a­va­kta­vyo rtha ity ayam api sa­ka­lā­de­śaḥ pa­ra­spa­rā­va­dhā­ri­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="141,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,09</span>vi­vi­kta­rū­pai­kā­tma­kā­bhyāṃ guṇābhyāṃ gu­ṇi­vi­śe­ṣa­ṇa­tve­na yu­ga­pa­du­pa­kṣi­ptā­bhyā­m a­vi­va­kṣi­tāṃ­śa­bhe­da­sya vastunaḥ samastai<span type="hard-break">- </span><lb n="141,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,10</span>kena gu­ṇa­rū­pe­ṇā­bhe­da­vṛ­ttyā­bhe­do­pa­cā­re­ṇa vā­bhi­dhā­tuṃ pra­krāṃ­ta­tvā­t | sa cā­va­kta­vya­śa­bde­nā­nyai­ś ca ṣaḍbhir vacanaiḥ <lb n="141,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,11</span>pa­ryā­yāṃ­ta­ra­vi­va­kṣa­yā ca va­kta­vya­tvā­t syād a­vya­kta­vya iti ni­rṇī­ta­m etat | etena sarvathā vastu sat sva­la­kṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="141,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,12</span>m a­va­kta­vya­m eveti matam apāstaṃ sva­la­kṣa­ṇa­m a­ni­rde­śya­m i­tyā­di­va­ca­na­vya­va­hā­ra­sya ta­trā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | yadi punar asva<span type="hard-break">- </span><lb n="141,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,13</span>lakṣaṇaṃ śa­bde­no­cya­te ni­rde­śya­vyā­vṛ­ttyā ca ni­rde­śya­śa­bde­na vi­ka­lpa­pra­ti­bhā­si­na e­vā­bhi­dhā­nā­t na tu vastu <lb n="141,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,14</span>rūpaṃ pa­rā­mṛ­śya­ta iti mataṃ, tadā kathaṃ vastu tathā pra­ti­pa­nnaṃ syāt? tathā vya­va­sā­yā­d iti cet, so pi <lb n="141,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,15</span>vya­va­sā­yo yadi va­stu­saṃ­spa­rśī śabdas taṃ spṛśatu ka­ra­ṇa­va­t | na hi ka­ra­ṇa­ja­ni­taṃ jñānaṃ vastu saṃ­spṛ­śa­ti na <lb n="141,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,16</span>punaḥ ka­ra­ṇa­m iti yuktaṃ | ka­ra­ṇa­m u­pa­cā­rā­t ta­tspṛ­śa­tī­ti cet tathā śabdo pīti samānaṃ | śa­bda­ja­ni­to vyavasā<span type="hard-break">- </span><lb n="141,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,17</span>yo pi na vastu saṃ­spṛ­śa­tī­ti cet kathaṃ tato va­stu­rū­paṃ pra­tye­yaṃ­? bhrāṃ­ti­mā­trā­d iti cet, na hi pa­ra­mā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="141,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,18</span>tas ta­da­ni­rde­śya­m a­va­dhā­ra­ṇaṃ vā siddhyet | da­rśa­nā­t tathā ta­tsi­ddhi­r iti cet na, tasyāpi ta­trā­sā­ma­rthyā­t | na <lb n="141,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,19</span>hi pratyakṣaṃ bhā­va­syā­ni­rde­śya­tāṃ pratyeti ni­rde­śa­yo­gya­sya sā­dhā­ra­ṇā­sā­dhā­ra­ṇa­rū­pa­sya va­stu­na­s tena sā­kṣā­tka­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="141,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,20</span>ṇāt | sva­la­kṣa­ṇa­vya­kti­ri­ktā keyaṃ ni­rde­śya­tā sā­dhā­ra­ṇa­tā vā pra­ti­bhā­tī­ti cet ta­syā­sā­dhā­ra­ṇa­tā­ni­rde­śya­tā <lb n="141,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,21</span>vā keti samaḥ pa­rya­nu­yo­gaḥ | sva­la­kṣa­ṇa­tva­m eva seti cet samaḥ sa­mā­dhiḥ­, sā­dhā­ra­ṇa­tā­ni­rde­śya­ta­yo­r api <lb n="141,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,22</span>ta­tsva­rū­pa­tvā­t | tarhi nirdeśyaṃ sā­dhā­ra­ṇa­m iti sva­la­kṣa­ṇa­m eva nā­māṃ­ta­re­ṇo­ktaṃ syād iti cet tavāpy a­sā­dhā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="141,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,23</span>m a­ni­rde­śya­m iti kiṃ na nā­māṃ­ta­re­ṇa tad e­vā­bhi­ma­taṃ | tatheṣṭau vastu na sā­dhā­ra­ṇaṃ nāpy a­sā­dhā­ra­ṇaṃ na nirdeśyaṃ <lb n="141,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,24</span>nāpy a­ni­rde­śya­m anyathā cety āyātaṃ | tato '­kiṃ­ci­d rūpaṃ jā­tyaṃ­ta­raṃ bhavan na dū­rī­ka­rta­vyaṃ ga­tyaṃ­ta­rā­bhā­vā­t | tad a<span type="hard-break">- </span><lb n="141,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,25</span>kiṃ­ci­drū­paṃ cet kathaṃ vastu vyāghātaṃ sa­kṛ­tka­lpi­ta­rū­pā­bhā­vā­d a­kiṃ­ci­d rūpaṃ nā­nu­bhū­ya­mā­na­rū­pā­bhā­vā­d iti cet <lb n="141,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,26</span>tavāpy a­sā­dhā­ra­ṇaṃ | tat kim i­dā­nī­m a­nu­bhū­ya­mā­na­rū­paṃ vastu sthitaṃ tathā vā? sthāne tai­mi­ri­kā­nu­bhū­ya­mā­na­m apīṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="141,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,27</span>dudvayaṃ vastu syāt | su­ni­rṇī­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­pra­mā­ṇaṃ vastu nānyad iti cet tarhi yathā pra­tya­kṣa­to nu­bhū­ya­mā­naṃ <lb n="141,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,28</span>tādṛśaṃ vastu ta­dva­lliṃ­ga­śa­bdā­di­vi­ka­lpo­pa­da­rśi­ta­m api de­śa­kā­la­na­rāṃ­ta­rā­bā­dhi­ta­rū­pa­tve sati kiṃ nā­bhyu­pe­ya­te <lb n="141,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,29</span>vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | tato jā­tyaṃ­ta­ra­m eva sa­rva­thai­kāṃ­ta­ka­lpa­nā­tī­taṃ va­stu­tva­m ity ukteḥ syād a­va­kta­vya­m iti sūktaṃ <lb n="141,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,30</span>"­kra­mā­rpi­tā­bhyāṃ tu sa­da­sa­ttvā­bhyāṃ vi­śe­ṣi­taṃ­" | jīvādi vastu syād asti ca nāsti ceti vaktuṃ śakya<span type="hard-break">- </span><lb n="141,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,31</span>tvād vaktavyaṃ syād astīty ā­di­va­t | katham asty a­va­kta­vya­m iti cet pra­ti­ṣe­dha­śa­bde­na va­kta­vya­m e­vā­stī­tyā­di vidhi<span type="hard-break">- </span><lb n="141,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,32</span>śa­bde­nā­va­kta­vya­m ity eke ta­da­yu­ktaṃ­, sa­rva­thā­py a­sti­tve­nā­va­kta­vya­sya nā­sti­tve­na va­kta­vya­tā­nu­pa­pa­tteḥ vi­dhi­pū­rva­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="141,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,33</span>tvāt pra­ti­ṣe­dha­sya | sa­rva­thai­kāṃ­ta­pra­ti­ṣe­dho pi hi vi­dhi­pū­rva­ka e­vā­nya­thā mi­thyā­dṛ­ṣṭi­gu­ṇa­sthā­nā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | <lb n="141,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,34</span>du­rna­yo­pa­ka­lpi­taṃ rūpaṃ su­na­ya­pra­mā­ṇa­vi­ṣa­ya­bhū­taṃ na bha­va­tī­ti pra­ti­ṣe­dhe sa­rva­thai­kāṃ­ta­sya na kaścid vyāghātaḥ | asti<span type="hard-break">- </span><lb n="141,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 141,35</span>tva­vi­śi­ṣṭa­ta­yā sa­hā­rpi­ta­ta­da­nya­dha­rma­dva­ya­vi­śi­ṣṭa­ta­yā ca vastuni pra­ti­pi­tsi­te tad asty a­va­kta­vya­m ity anye, tad apy a<span type="hard-break">- </span><pb n="142"/><lb n="142,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,01</span>sāraṃ | tatrāsty a­va­kta­vyā­va­kta­vyā­di­bhaṃ­gāṃ­ta­ra­pra­saṃ­gā­t | tato pi sa­hā­rpi­ta­ta­da­nya­dha­rma­dva­ya­vi­śi­ṣṭa­sya tato py apara<span type="hard-break">- </span><lb n="142,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,02</span>sa­hā­rpi­ta­dha­rma­dva­ya­vi­śi­ṣṭa­sya vastuno vi­va­kṣā­yā ni­rā­ka­rtu­m aśakteḥ pra­ti­yo­gi­dha­rma­yu­ga­lā­nā­m ekatra va­stu­nya­naṃ­tā­nāṃ <lb n="142,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,03</span>saṃ­bha­vā­t teṣāṃ ca sa­hā­rpi­tā­nāṃ vaktum a­śa­kya­tvā­t asty a­naṃ­tā­va­kta­vyaṃ vastu syāt tac cāniṣṭaṃ | yena rūpeṇa <lb n="142,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,04</span>vastv iti tena ta­tpra­ti­yo­gi­nā ca sa­hā­krāṃ­taṃ yadā pra­ti­pa­ttu­m iṣṭaṃ tadāsty a­va­kta­vya­m iti ke­ci­t­, te pi yāvadbhiḥ <lb n="142,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,05</span>svabhāvaiḥ yāvaṃti vastuno stitvāni ta­tpra­ti­yo­gi­bhi­s tā­va­dbhi­r eva dharmaiḥ, yāvaṃti ca nā­sti­tvā­ni ta­dyu­ga­laiḥ sahārpi<span type="hard-break">- </span><lb n="142,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,06</span>tais tāvaṃty a­va­kta­vyā­ni ca rūpāṇi tatas tāvaṃtyaḥ sa­pta­bhaṃ­gya ity ā­ca­kṣa­te cet pra­ti­ṣṭha­ty eva yu­ktyā­ga­mā­vi­ro­dhā­t | <lb n="142,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,07</span>etena nāsty a­va­kta­vyaṃ ciṃtitaṃ pra­tye­yaṃ­, syād asti nāsty a­va­kta­vyaṃ ca vastv iti pra­mā­ṇa­sa­pta­bhaṃ­gī sa­ka­la­vi­ro­dha<span type="hard-break">- </span><lb n="142,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,08</span>vai­dhu­ryā­t siddhā | na­ya­sa­pta­bhaṃ­gī tu na­ya­sū­tre pra­paṃ­ca­to ni­rū­pa­yi­ṣya­te | tataḥ parārtho dhigamaḥ pra­mā­ṇa­na­yai­r vaca<span type="hard-break">- </span><lb n="142,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,09</span>nātmabhiḥ kartavyaḥ svārtha iva jñā­nā­tma­bhiḥ­, anyathā kā­rtsnye­nai­ka­de­śe­na ca ta­ttvā­rthā­dhi­ga­mā­nu­pa­pa­tteḥ || </p><p n="a_863" rend="justify"><lb n="142,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,10</span>tad evaṃ saṃ­kṣe­pa­to dhi­ga­mo­pā­yaṃ pra­ti­pā­dya ma­dhya­ma­pra­sthā­na­ta­s tam u­pa­da­rśa­yi­tu­ma­nāḥ sū­tra­kā­raḥ prā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_1.7 a_864" rend="justify"><lb n="142,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.7 </span>ni­rde­śa­svā­mi­tva­sā­dha­nā­dhi­ka­ra­ṇa­sthi­ti­vi­dhā­na­taḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">7</ref> || </p><p n="a_865" rend="justify"><lb n="142,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,12</span>ni­rde­śā­dī­nā­m i­ta­re­ta­ra­yo­ge dvaṃdvaḥ ka­ra­ṇa­ni­rde­śa­ś ca ba­hu­va­ca­nāṃ­taḥ pra­tye­ya­s tathā tasi vi­dhā­nā­t | sthiti<span type="hard-break">- </span><lb n="142,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,13</span>śabdasya sva­taṃ­tra­tvā­d a­lpā­kṣa­ra­tvā­c ca pū­rva­ni­pā­to stv iti na codyaṃ, bahuṣv a­ni­ya­mā­t | sarvasya ni­rde­śa­pū­rva­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="142,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,14</span>tvāt svā­mi­tvā­di­ni­rū­pa­ṇa­sya pūrva ni­rde­śa­gra­ha­ṇa­m arthān nyāyān na vi­ru­dhya­te svā­mi­tvā­dī­nāṃ tu pra­śna­va­śā­t kramaḥ | <lb n="142,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,15</span>nanu ca saṃkṣiptaiḥ pra­mā­ṇa­na­yaiḥ saṃ­kṣe­pa­to '­dhi­ga­mo vaktavyo ma­dhya­ma­pra­sthā­na­ta­s tair eva ma­dhya­ma­pra­paṃ­cai­r na punar ni­rde­śā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="142,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,16</span>bhis tato nedaṃ sūtram ā­raṃ­bha­ṇī­ya­m ity a­nu­pa­pa­tti­co­da­nā­yā­m idam ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_866"><l ana="bt" n="bt_1.7.1"><lb n="142,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.1</span>ni­rde­śā­dyai­ś ca kartavyo dhigamaḥ kāṃścana prati | ity āha sūtram ācāryaḥ pra­ti­pā­dyā­nu­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_867" rend="justify"><lb n="142,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,18</span>ye hi ni­rde­śya­mā­nā­di­ṣu sva­bhā­ve­ṣu ta­ttvā­nya­pra­ti­pa­nnāḥ pra­ti­pā­dyā­s tān prati ni­rde­śā­di­bhi­s teṣām a­dhi­ga­maḥ <lb n="142,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,19</span>kartavyo na kevalaṃ pra­mā­ṇa­na­yai­r eveti sūktaṃ ni­rde­śā­di­sū­traṃ vi­ne­yā­śa­ya­va­śa­va­rti­tvā­t sū­tra­kā­ra­va­ca­na­sya | <lb n="142,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,20</span>vi­ne­yā­śa­yaḥ kutas tādṛśa iti cet tato nyādṛśaḥ kutaḥ tathā vi­vā­dā­d iti | tata e­vā­ya­m īdṛśo stu <lb n="142,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,21</span>nyāyasya sa­mā­na­tvā­t || </p><p n="a_868" rend="justify"><lb n="142,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,22</span>kiṃ punar ni­rde­śā­da­ya ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_869"><l ana="bt" n="bt_1.7.2"><lb n="142,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.2</span>yat kim ity a­nu­yo­ge rtha­sva­rū­pa­pra­ti­pā­da­na­m | kārsntyato deśato vāpi sa nirdeśo vidāṃ mataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.7.3"><lb n="142,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.3</span>kasya cety a­nu­yo­ge sa­tyā­dhi­pa­tya­ni­ve­da­naṃ | svāmitvaṃ sādhanaṃ kenety a­nu­yo­ge tathā vacaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.7.4"><lb n="142,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.4</span>kveti pa­rya­nu­yo­ge tu vaco dhi­ka­ra­ṇaṃ viduḥ | kiyac ciram iti praśne pra­tyu­tta­ra­va­caḥ sthitiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.7.5"><lb n="142,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.5</span>ka­ti­dhe­da­m iti praśne vacanaṃ ta­ttva­ve­di­nā­m | vidhānaṃ kīrtitaṃ śabdaṃ tat tv '­a­jñā­naṃ ca ga­mya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_870" rend="justify"><lb n="142,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,27</span>kiṃ kasya kena kasmin kiyac ciraṃ ka­ti­vi­dhaṃ vā vastu tadrūpaṃ cety a­nu­yo­ge kārtsnyena deśena ca tathā <lb n="142,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,28</span>pra­ti­va­ca­naṃ | ni­rde­śā­da­ya iti va­ca­nā­t pravaktuḥ padārthāḥ śa­bdā­tma­kā­s te pratyeyāḥ tathā pra­kī­rti­tā­s tu sarve <lb n="142,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,29</span>sā­ma­rthyā­t te jñā­nā­tma­kā gamyaṃte 'nyathā ta­da­nu­pa­pa­tteḥ | saty a­jñā­na­pū­rva­kā mi­thyā­jñā­na­pū­rva­kā vā? śabdā <lb n="142,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,30</span>ni­rde­śā­da­yaḥ satyā nāma su­ṣu­ptā­di­va­t­, nāpy asatyā eva te saṃ­vā­da­ka­tvā­t pra­tya­kṣā­di­va­t || </p><p n="a_871" rend="justify"><lb n="142,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,31</span>kiṃ sva­bhā­vai­r ni­rde­śā­di­bhi­r a­rtha­syā­dhi­ga­maḥ syād ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_872"><l ana="bt" n="bt_1.7.6"><lb n="142,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.6</span>tair a­rthā­dhi­ga­mo bhedāt syāt pra­mā­ṇa­na­yā­tma­bhiḥ | a­dhi­ga­mya­sva­bhā­vai­r vā vastunaḥ ka­rma­sā­dha­naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_873" rend="justify"><lb n="142,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 142,33</span>kartṛstho '­dhi­ga­ma­s tā­va­dva­stu­naḥ sā­ka­lye­na pra­mā­ṇā­tma­bhi­r bhedena ni­rde­śā­di­bhi­r bha­va­tī­ti pra­mā­ṇa­vi­śe­ṣā­s tv ete | <pb n="143"/><lb n="143,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,01</span>deśas tu na­yā­tma­bhi­r iti nayāḥ tato nā­pra­mā­ṇa­na­yā­tma­kai­s tair a­dhi­ga­ti­r iṣṭā yato vyāghātaḥ | kasya punaḥ pramāṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="143,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,02</span>syaite viśeṣāḥ śru­ta­syā­spa­ṣṭa­sa­rvā­rthā­vi­ṣa­ya­tā pra­tī­ti­r iti kecit | ma­ti­śru­ta­yo­r ity apare | tetra praṣṭavyāḥ | <lb n="143,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,03</span>kuto mater bhedās te iti? ma­ti­pū­rva­ka­tvā­d u­pa­cā­rā­d iti cen na, a­va­dhi­ma­naḥ­pa­rya­ya­vi­śe­ṣa­tvā­nu­ṣaṃ­gā­t | yathaiva <lb n="143,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,04</span>hi matyārthaṃ pa­ri­cchi­dya śru­ta­jñā­ne­na pa­rā­mṛ­śa­nni­rde­śā­di­bhiḥ pra­rū­pa­ya­ti ta­thā­va­dhi­ma­naḥ pa­rya­ye­ṇa vā | na caivaṃ, <lb n="143,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,05</span>śru­ta­jñā­na­sya ta­tpū­rva­ka­tva­pra­saṃ­gaḥ sākṣāt ta­syā­niṃ­dri­ya­ma­ti­pū­rva­ka­tvā­t pa­raṃ­pa­ra­yā tu ta­tpū­rva­ka­tvaṃ nāniṣṭaṃ | śabdātma<span type="hard-break">- </span><lb n="143,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,06</span>nas tu śrutasya sākṣād api nā­va­dhi­ma­naḥ­pa­rya­ya­pū­rva­ka­tvaṃ vi­ru­dhya­te ke­va­la­pū­rva­ka­tva­va­t | tato mukhyataḥ śru­ta­syai­va <lb n="143,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,07</span>bhedā ni­rde­śā­da­yaḥ pra­ti­pa­tta­vyāḥ kim u­pa­cā­re­ṇa­, pra­yo­ja­nā­bhā­vā­t | tata eva śru­tai­ka­de­śa­la­kṣa­ṇa­na­ya­vi­śe­ṣā­ś ca <lb n="143,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,08</span>te vya­va­ti­ṣṭhaṃ­te | yeṣāṃ tu śrutaṃ pra­mā­ṇa­m eva teṣāṃ ta­dva­ca­na­m a­sā­dha­nāṃ­ga­ta­yā ni­gra­ha­sthā­na­m ā­sa­jya­ta iti kvaci<span type="hard-break">- </span><lb n="143,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,09</span>t ka­thaṃ­ci­t pra­śna­pra­ti­va­ca­na­vya­va­hā­ro na syāt | sva­pa­rā­rthā­nu­mā­nā­tma­ko sau iti cen na, tasya sa­rva­trā­pra­vṛ­tte­r atyaṃta<span type="hard-break">- </span><lb n="143,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,10</span>pa­ro­kṣe­ṣv artheṣu ta­da­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | na ca śrutād anyad eva svā­rthā­nu­mā­naṃ ma­ti­pū­rva­kaṃ pa­rā­rthā­nu­mā­naṃ ceti, tadbheda<span type="hard-break">- </span><lb n="143,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,11</span>tvam iṣṭam eva ni­rde­śā­dī­nāṃ | prāmāṇyaṃ punaḥ śru­ta­syā­gre sa­ma­rtha­yi­ṣya­ta iti neha pra­ta­nya­te | karmasthaḥ punar adhiga<span type="hard-break">- </span><lb n="143,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,12</span>mo rthānām a­dhi­ga­mya­mā­nā­nāṃ sva­bhā­va­bhū­tai­r eva ni­rde­śā­di­bhiḥ kā­rtsnyai­ka­de­śā­bhyāṃ pra­mā­ṇa­na­ya­vi­ṣa­yai­r vya­va­sthā­pya­te | <lb n="143,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,13</span>ni­rde­śya­mā­na­tvā­di­bhi­r eva dharmair a­rthā­nā­m a­dhi­ga­ti­pra­tī­teḥ ka­rma­tvā­t teṣāṃ kathaṃ ka­ra­ṇa­tve­na gha­ṭa­ne­ti cet, tathā <lb n="143,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,14</span>pratīteḥ | agner u­ṣṇa­tve­nā­dhi­ga­ma ity atra yathā | nanv agneḥ karmaṇaḥ ka­ra­ṇa­m uṣṇatvaṃ bhinnam eveti cet, tadbhe<span type="hard-break">- </span><lb n="143,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,15</span>dai­kāṃ­ta­sya ni­rā­ka­ra­ṇā­t | ka­thaṃ­ci­d bhedas tu samāno nyatra | na hi ni­rde­śa­tvā­da­yo dharmāḥ ka­ra­ṇa­ta­yā sa­ma­bhi­dhī­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="143,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,16</span>mānā jīvādeḥ karmaṇaḥ pa­ryā­yā­rthā­dbhi­nnā neṣyaṃte | dra­vyā­rthā­t tu tatas teṣām abhede pi bhe­do­pa­cā­rā­t ka­rma­ka­ra­ṇa­ni­rde­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="143,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,17</span>gha­ṭa­ne­ti kecit | pare punaḥ ka­rma­sā­dha­nā­dhi­ga­ma­pa­kṣe ni­rde­śya­tvā­dī­nāṃ ka­rma­ta­yā pratīteḥ ka­ra­ṇa­tva­m eva necchaṃti <lb n="143,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,18</span>teṣāṃ vi­śe­ṣa­ṇa­tve­na gha­ṭa­nā­t | na hi ya­thā­gni­r u­ṣṇa­tve­na viśiṣṭo dhi­ga­mo­pā­yai­r a­dhi­ga­mya­ta iti pra­tī­ti­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="143,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,19</span>viruddhā tathā sarve rthā ni­rde­śyā­di­bhi­r bhāvair a­dhi­ga­myaṃ­ta iti nirṇayo py a­vi­ru­ddho nā­va­dhā­rya­te | tathā sati <lb n="143,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,20</span>pa­rā­pa­ra­ka­ra­ṇa­pa­ri­ka­lpa­nā­yāṃ mukhyato guṇato vā­na­va­sthā­pra­sa­kti­r api ni­vā­ri­tā syāt | ta­da­pa­ri­ka­lpa­nā­yāṃ <lb n="143,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,21</span>vā svā­bhi­ma­ta­dha­rmā­ṇā­m api ka­ra­ṇa­tvaṃ mā bhūd ity api co­dya­mā­na­m a­na­va­kā­śyaṃ syāt | nanv evam a­pa­rā­pa­ra­vi­śe­ṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="143,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,22</span>ka­lpa­nā­yā­m apy a­na­va­sthā vi­śe­ṣa­ṇāṃ­ta­ra­ra­hi­ta­sya vā jīvādeḥ svā­bhi­ma­ta­dha­rma­vi­śe­ṣa­ṇaiḥ pra­ti­pa­ttau tair api ra­hi­ta­sya <lb n="143,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,23</span>pra­ti­pa­tti­r astu vi­śe­ṣā­bhā­vā­d iti cen na, vi­śe­ṣyā­t ka­thaṃ­ci­d a­bhi­nna­tvā­d vi­śe­ṣa­ṇā­nāṃ | vastuto 'naṃtā vidhayo pi <lb n="143,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,24</span>hi dharmā ni­rde­śā­di­bhiḥ saṃ­gṛ­hī­tā vi­śe­ṣa­ṇā­ny eva, ta­dvya­ti­ri­kta­sya dha­rma­syā­saṃ­bha­vā­t | tatra jī­vā­di­va­stu <lb n="143,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,25</span>vi­śe­ṣya­m eva dra­vyā­rthā­de­śā­t ni­rde­śya­tvā­di vi­śe­ṣa­ṇa­m eva pa­ryā­yā­rthā­t | pra­mā­ṇā­de­śā­d api vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣyā<span type="hard-break">- </span><lb n="143,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,26</span>tmakaṃ vastu jā­tyaṃ­ta­ra­m iti pra­rū­pa­ṇā­yāṃ no­kta­do­ṣā­va­kā­śaḥ | nanv evaṃ ni­rde­śā­di­dha­rmā­ṇāṃ ka­ra­ṇa­tva­pa­kṣe pi na <lb n="143,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,27</span>pa­rā­pa­ra­dha­rma­ka­ra­ṇa­tva­pa­ri­ka­lpa­nā­d a­na­va­sthā ta­dvya­ti­re­ke­ṇa pa­rā­pa­ra­dha­rmā­ṇā­m a­bhā­vā­t teṣāṃ tu ka­ra­ṇa­tvaṃ tair a­dhi­ga­mya­mā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="143,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,28</span>syārthasya karmatā na­yā­de­śā­t­, pra­mā­ṇā­de­śā­t tu ka­rma­ka­ra­ṇā­tma­kaṃ jā­tyaṃ­ta­raṃ vastu pra­rū­pya­te iti na kiṃcid a<span type="hard-break">- </span><lb n="143,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,29</span>vadyaṃ | naitat sādhīyaḥ | ka­ra­ṇa­tve ni­rde­śā­dī­nāṃ ka­rma­sā­dha­na­tā­nu­pa­pa­tteḥ vi­śe­ṣa­ṇa­tve tu ta­du­pa­pa­tteḥ | vi­śe­ṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="143,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,30</span>vi­śe­ṣya­bhū­ta­sya jī­vā­dya­rtha­sya ka­rma­sā­dha­no dhigamaḥ pra­ti­pa­ttuṃ śakyata iti vi­śe­ṣa­ṇa­tva­pa­kṣa eva śreyān <lb n="143,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,31</span>sa­ka­la­vi­śe­ṣa­ṇa­ra­hi­ta­tvā­d vastuno na saṃ­bha­va­ty eva ni­rdi­śya­mā­na­rū­pa­m iti matam a­pā­ku­rva­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_874"><l ana="bt" n="bt_1.7.7"><lb n="143,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.7</span>bhāvā yena ni­rū­pyaṃ­te tadrūpaṃ nāsti tattvataḥ | ta­tsva­rū­pa­va­co mithyety ayuktaṃ niḥ­pra­mā­ṇa­ka­m || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.7.8"><lb n="143,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.8</span>yat tad ekam anekaṃ ca rūpaṃ teṣāṃ pra­tī­ya­te | pra­tya­kṣa­to nu­mā­nā­c cā­bā­dhi­tā­d ā­ga­mā­d api || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_875" rend="justify"><lb n="143,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 143,34</span>na hi pra­tya­kṣā­nu­me­yā­ga­ma­ga­mya­mā­nā­nā­m arthānāṃ pra­tya­kṣā­nu­mā­nā­ga­mai­r ekam anekaṃ ca rūpaṃ pa­ra­spa­rā­pe­kṣaṃ na <pb n="144"/><lb n="144,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,01</span>pra­tī­ya­te pa­ra­spa­ra­ni­rā­ka­ra­ṇa­pra­va­ṇa­syai­va ta­syā­pra­tī­teḥ | na cā­pra­tī­ya­mā­na­sya sa­rva­thai­kāṃ­ta­syā­py a­va­sthi­tau pratīya<span type="hard-break">- </span><lb n="144,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,02</span>mā­na­syā­pi jā­tyaṃ­ta­ra­syā­va­sthi­ti­r nāma sve­ṣṭa­rū­pa­syā­pi ta­tpra­saṃ­gā­t | tathā cai­ka­rū­pā­bhā­va­sya bhāveṣv a­na­va­sthi­tau <lb n="144,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,03</span>syād e­vai­ka­rū­pa­sya vidhis ta­da­na­va­sthi­tau a­ne­ka­rū­pa­sya pa­ra­spa­ra­vya­va­cche­da­rū­pa­yo­r e­ka­ta­ra­pra­ti­ṣe­dho nya­ta­ra­sya vidher a<span type="hard-break">- </span><lb n="144,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,04</span>vaśyaṃ bhāvān nī­la­tvā­nī­la­tva­va­t pa­ra­spa­ra­vya­va­cche­da­sva­bhā­vau e­ka­rū­pa­bhā­vā­bhā­vau pra­tī­tau­, ta­da­ne­nā­ne­ka­rū­pā­bhā­va­sya <lb n="144,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,05</span>bhāveṣv a­na­va­sthi­tā­v a­ne­ka­rū­pa­sya vidhis ta­da­na­va­sthi­tā­v e­ka­rū­pa­sya ni­ve­di­taḥ sa­mā­na­tvā­n nyāyasya na tu vādhyakṣe <lb n="144,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,06</span>sa­ka­la­dha­rma­ra­hi­ta­sya sva­la­kṣa­ṇa­sya pra­ti­bhā­sa­nā­t na ta­trai­ka­m anekaṃ vā rūpaṃ pa­ra­spa­raṃ sāpekṣaṃ ni­ra­pe­kṣaṃ vā tadra<span type="hard-break">- </span><lb n="144,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,07</span>hitatvaṃ vā pra­ti­bhā­ti ka­lpa­nā­ro­pi­ta­sya tu tathā pra­ti­bhā­sa­na­sya tattvato sattvāt | saṃvṛttyā ta­tsa­dbhā­vo bhīṣṭa <lb n="144,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,08</span>eva | tathā cai­ka­rū­pa­ta­da­bhā­va­yo­r a­ne­ka­rū­pa­ta­da­bhā­va­yo­ś cai­kā­ne­ka­rū­pa­yoḥ pa­ra­spa­ra­vya­va­cche­da­sva­bhā­va­yo­r e­ka­ta­ra­sya <lb n="144,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,09</span>pra­ti­ṣe­dhe '­nya­ta­ra­sya vidher a­va­śyaṃ­bhā­ve pi na kiṃcid vi­ru­ddhaṃ­, bhā­vā­bhā­vo­bha­ya­vya­va­hā­ra­syā­nā­di­śa­bda­vi­ka­lpa­vā­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="144,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,10</span>no­dbhū­ta­vi­ka­lpa­pa­ri­ni­ṣṭhi­ta­sya śa­bdā­rtha­ta­yo­pa­ga­mā­t | tad uktaṃ | "­a­nā­di­vā­sa­no­dbhū­ta­vi­ka­lpa­pa­ri­ni­ṣṭhi­taḥ | <lb n="144,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,11</span>śa­bdā­rtha­s trividho dharmo bhā­vā­bhā­vo­bha­yā­śra­yaḥ || " iti kecit | te pi nā­na­va­dya­va­ca­saḥ | su­kha­nī­lā­dī­nā­m api <lb n="144,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,12</span>rūpāṇāṃ ka­lpi­ta­tva­pra­saṃ­gā­t | spaṣṭam a­va­bhā­sa­mā­na­tvā­n na teṣāṃ ka­lpi­ta­tva­m iti cen na, sva­pnā­va­bhā­si­bhi­r ane<span type="hard-break">- </span><lb n="144,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,13</span>kāṃtāt | na hi caiṣām api ka­lpi­ta­tvaṃ mā­na­sa­vi­bhra­mā­tma­nā sva­pna­syo­pa­ga­mā­t tasya ka­ra­ṇa­ja­vi­bhra­mā­tma­no­pa­ga­me <lb n="144,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,14</span>vā katham iṃ­dri­ya­ja­vi­bhra­mā­t tadbhrāṃteḥ pṛthak pra­rū­pa­ṇaṃ na vi­ru­dhya­te | mā­na­sa­vi­bhra­ma­tve pi vi­śa­da­tvaṃ svapnasya <lb n="144,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,15</span>vi­ru­dhya­ta iti cen na, vi­śa­dā­kṣa­jñā­na­vā­sa­nā­sa­dbhū­ta­tve­na tasya vai­śa­dya­saṃ­bha­vā­t | na ca tatra vi­śa­da­rū­pa­ta­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="144,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,16</span>va­bhā­sa­mā­nā­nā­m api su­kha­nī­lā­dī­nāṃ pā­ra­mā­rthi­ka­tvaṃ vi­saṃ­vā­dā­t | ta­dva­jjā­gra­dda­śā­yā­m api teṣām a­nā­dīṃ­dri­yā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="144,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,17</span>ja­jñā­na­vā­sa­no­dbhū­ta­pra­ti­bhā­sa­pa­ri­ni­ṣṭhi­tvā­t pratyakṣā eva te na va­stu­sva­bhā­vā iti śakyaṃ vaktuṃ | bā­dha­kā­bhā­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="144,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,18</span>d vā­sta­vā­s te iti cet, śa­bdā­rthā­s tathā saṃtu | na cā­bhā­va­syā­pi śa­bdā­rtha­tvā­t sa­rva­śa­bdā­rthā­nā­m a­vā­sta­va­tva­m iti <lb n="144,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,19</span>yuktaṃ, bhā­vāṃ­ta­ra­rū­pa­tvā­d a­bhā­va­sya | nanu tu­cchā­bhā­va­syā­śa­bdā­rtha­tve kathaṃ pra­ti­ṣe­dho nāma ni­rvi­ṣa­ya­pra­saṃ­gā­d iti <lb n="144,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,20</span>cen na, va­stu­sva­bhā­va­syā­bhā­va­sya vi­dhā­nā­d eva tu­ccha­sva­bhā­va­sya tasya pra­ti­ṣe­dha­si­ddheḥ kvacid a­ne­kāṃ­ta­vi­dhā­nā­t | <lb n="144,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,21</span>sa­rva­thai­kāṃ­ta­pra­ti­ṣe­dha­si­ddhi­va­t tathā tasya mukhyaḥ pra­ti­ṣe­dho na syād iti cen na kiṃcid a­ni­ṣṭaṃ­, na hi sarvasya <lb n="144,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,22</span>mu­khye­nai­va pra­ti­ṣe­dhe­na bha­vi­ta­vyaṃ gauṇena veti niyamo sti ya­thā­pra­tī­ta­syo­pa­ga­mā­t | nanu gauṇe pi pra­ti­ṣe­dhe <lb n="144,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,23</span>tu­cchā­bhā­va­sya śa­bdā­rtha­tva­si­ddhi­r ga­mya­mā­na­sya śa­bdā­rtha­tvā­vi­ro­dhā­t sa­rva­thai­kāṃ­ta­va­d iti cen na, ta­syā­ga­mya­mā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="144,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,24</span>tvāt tadvat | yathaiva hi vastuno ne­kāṃ­tā­tma­ka­tva­vi­dhā­nā­t sa­rva­thai­kāṃ­tā­bhā­vo gamyate na sa­rva­thai­kāṃ­ta­s tathā <lb n="144,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,25</span>va­stu­rū­pa­syā­bhā­va­sya vi­dhā­nā­t tu­cchā­bhā­va­syā­bhā­vo na tu sa ga­mya­mā­naḥ | nanu tu­cchā­bhā­va­syā­bhā­va­ga­tau tasya <lb n="144,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,26</span>gatir a­va­śyaṃ­bhā­vi­no pra­ti­ṣe­dhya­nāṃ­ta­rī­ya­ka­tvā­t pra­ti­ṣe­dha­sye­ti cen na, vyā­ghā­tā­t | tu­cchā­bhā­va­syā­bhā­va­ś ca <lb n="144,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,27</span>ku­ta­ści­d gamyate bhāvaś ceti ko hi brūyāt svasthaḥ | nanu va­stu­rū­pa­syā­bhā­va­sya vi­dhā­nā­t tu­cchā­bhā­va­syā­bhā­va­ga­ti­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="144,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,28</span>dgates tasya gatis tato na vyāghāto nāma, yata eva hi ta­syā­bhā­va­ga­ti­s tata eva bhā­va­syā­pi gatau vyāghāto <lb n="144,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,29</span>nā­nya­the­ti cen na, sā­ma­stye­na ta­syā­bhā­va­ga­tau punar bhā­va­ga­te­r vyā­ha­te­r a­va­sthā­nā­t | pra­ti­ni­ya­ta­de­śā­di­ta­yā tu <lb n="144,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,30</span>ka­sya­ci­d a­bhā­va­ga­tā­v api na bhā­va­ga­ti­r vi­ha­nya­ta iti yuktaṃ | katham idānīṃ "­saṃ­jñi­naḥ pra­ti­ṣe­dho na prati<span type="hard-break">- </span><lb n="144,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,31</span>ṣe­dhyā­dṛ­te kva­ci­t­" iti mataṃ na vi­ru­dhya­te­? tu­cchā­bhā­va­sya pra­ti­ṣe­dhya­syā­bhā­ve pi pra­ti­ṣe­dha­si­ddhe­r anyathā tasya <lb n="144,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,32</span>śa­bdā­rtha­tā­pa­tte­r iti cen na, saṃjñinaḥ sa­mya­gjñā­na­va­taḥ pra­ti­ṣe­dhyā­dṛ­te na kvacid aṃtar bahir vā pra­ti­ṣe­dha iti <lb n="144,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,33</span>vyā­khyā­nā­t ta­da­vi­ro­dhā­t | sa­ka­la­pra­mā­ṇā­vi­ṣa­ya­sya tu­cchā­bhā­va­sya pra­ti­ṣe­dhaḥ svayam a­nu­bhū­ta­sa­ka­la­pra­mā­ṇā­vi­ṣa­ya­tve­na <lb n="144,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,34</span>ta­da­nu­va­da­na­m eveti syāt pra­ti­ṣe­dhā­dṛ­te pra­ti­ṣe­dhaḥ syān nety a­ne­kāṃ­ta­vā­di­nā­m a­vi­ro­dhaḥ pra­mā­ṇa­vṛ­ttāṃ­ta­vā­da­pa­ra­tvā­t teṣāṃ | <lb n="144,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 144,35</span>na hi yathā jī­vā­di­va­stu pra­ti­ni­ya­ta­de­śā­di­ta­yā vi­dya­mā­na­m eva de­śāṃ­ta­rā­di­ta­yā nāstīti pra­mā­ṇa­m upa<span type="hard-break">- </span><pb n="145"/><lb n="145,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,01</span>da­rśa­ya­ti tathā tu­cchā­bhā­vaṃ tasya bhā­va­rū­pa­tva­pra­saṃ­gā­t | sarvatra sarvadā sarvathā va­stu­rū­pa­m e­vā­bhā­vaṃ ta­du­pa­da­rśa<span type="hard-break">- </span><lb n="145,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,02</span>yati tathā tu­cchā­bhā­vā­bhā­va­m u­pa­da­rśa­ya­tī­ti ta­dva­ca­ne do­ṣā­bhā­vaḥ | nanv evaṃ tu­cchā­bhā­va­sa­dṛ­śa­syā­na­rtha­ka­tve <lb n="145,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,03</span>prayogo na yukto ti­pra­saṃ­gā­t­, prayoge punar arthaḥ kaścid vaktavyaḥ sa ca ba­hi­rbhū­to nāsty eva ca ka­lpa­nā­rū­ḍha<span type="hard-break">- </span><lb n="145,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,04</span>s tv a­nya­vya­va­cche­da evoktaḥ syāt ta­dva­tsa­rva­śa­bdā­nā­m a­nyā­po­ha­vi­ṣa­ya­tve siddher na vāstavāḥ śabdārthā iti cet <lb n="145,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,05</span>naitad api sāraṃ, a­bhā­va­śa­bda­syā­bhā­va­sā­mā­nya­vi­ṣa­ya­tvā­t tasya vi­vā­dā­pa­nna­tvā­t | sarvo hi kim ayam abhāvo vastu<span type="hard-break">- </span><lb n="145,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,06</span>dharmaḥ kiṃ vā tuccha iti pra­ti­pa­dya­te na nāstīti pra­tya­yā­rtho '­bhā­va­mā­tre | tatra ca va­stu­dha­rma­tā­m a­bhā­va­syā­ca­kṣā­ṇāḥ <lb n="145,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,07</span>syā­dvā­di­naḥ katham a­bhā­va­śa­bdaṃ ka­lpi­tā­rthaṃ svī­ku­ryuḥ­? svayaṃ tu­ccha­rū­pa­tāṃ tu tasya ni­rā­ku­rvaṃ­taḥ parair āropi<span type="hard-break">- </span><lb n="145,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,08</span>tām ā­śaṃ­ki­tāṃ vā­nu­va­da­tī­ty u­kta­prā­yaṃ | na cā­tyaṃ­tā­saṃ­bha­vi­no rūpasya vastuny ā­ro­pi­ta­sya ke­na­ci­d ā­śaṃ­ki­ta­sya <lb n="145,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,09</span>cā­tu­cchā­deḥ sa­rva­śa­bdā­nā­m a­nya­vya­va­cche­da­vi­ṣa­ya­tva­pra­saṃ­ja­naṃ prāyaḥ pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t | katham anyathā ka­sya­ci­t pra<span type="hard-break">- </span><lb n="145,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,10</span>tyakṣasya nī­la­vi­ṣa­ya­tve sa­rva­pra­tya­kṣā­ṇāṃ nī­la­vi­ṣa­ya­tva­pra­saṃ­ja­naṃ nā­nu­jñā­ya­te sarvathā vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | atha <lb n="145,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,11</span>yatra pratyakṣe nīlaṃ pra­ti­bhā­sa­te ni­rbā­dhā­t ta­nnī­la­vi­ṣa­yaṃ yatra pītādi ta­tta­dvi­ṣa­ya­m ity a­nu­ga­mya­te tarhi yatra <lb n="145,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,12</span>śābde jñāne va­stu­rū­pa­m a­ka­lpi­ta­m ābhāti ta­dva­stu­rū­pa­vi­ṣa­yaṃ yatra tu ka­lpa­nā­ro­pi­ta­rū­paṃ ta­tta­dgo­ca­ra­m i<span type="hard-break">- </span><lb n="145,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,13</span>ty uktaṃ | tataḥ śa­bdā­rthā­nāṃ bhā­vā­bhā­vo­bha­ya­dha­rmā­ṇā­m a­bhā­vā­di­vā­sa­no­di­ta­vi­ka­lpa­pa­ri­ni­ṣṭhi­ta­tve pra­tya­kṣā­rthā­nā­m api <lb n="145,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,14</span>tat syāt teṣāṃ bā­dha­kā­bhā­vā­t | pā­ra­mā­rthi­ka­tve vā tata eva śa­bdā­rthā­nā­m api tad bhaved iti na pra­ti­pā­di­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="145,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,15</span>vi­ro­dhā­bhā­vaḥ | yad apy uktaṃ pratyakṣe sa­ka­la­dha­rma­ra­hi­ta­sya sva­la­kṣa­ṇa­sya pra­ti­bhā­sa­nā­n na ta­trai­ka­m anekaṃ vā rūpaṃ <lb n="145,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,16</span>vā pa­ra­spa­ra­sā­pe­kṣaṃ vā ni­ra­pe­kṣaṃ vā ta­dra­hi­taṃ vā pra­ti­bhā­tī­ti | tad api mo­ha­vi­la­si­ta­m eva, a­ne­kāṃ­tā­tma­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="145,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,17</span>va­stu­pra­tī­te­r a­pa­ha­vā­t | ko hi ma­hā­mo­ha­vi­ḍaṃ­bi­taḥ pra­ti­bhā­sa­mā­na­m ā­bā­la­m a­bā­dhi­ta­m ekam a­ne­kā­kā­raṃ vastu <lb n="145,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,18</span>pra­tya­kṣa­vi­ṣa­ya­ta­yā­nā­dṛ­tya katham apy a­pra­ti­bhā­sa­mā­naṃ bra­hma­ta­ttva­m iva sva­la­kṣa­ṇaṃ tathā ā­ca­kṣī­ta­? a­ti­pra­saṃ­gā­t <lb n="145,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,19</span>ta­thā­nu­mā­nā­d ā­ga­mā­c ca bhā­va­syai­kā­ne­ka­rū­pa­vi­śi­ṣṭa­sya pra­tī­ya­mā­na­tvā­n na "bhāvā yena ni­rū­pyaṃ­te tadrūpaṃ nāsti <lb n="145,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,20</span>ta­ttva­taḥ­" iti vacanaṃ niḥ­pra­mā­ṇa­ka­m e­vo­ra­rī­kā­ryaṃ­, yataḥ sva­rū­pa­va­ca­naṃ sūtre mithyā syāt | yathā ca pratyakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="145,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,21</span>m a­nu­mā­na­m āgamo vā­ne­kāṃ­tā­tma­kaṃ vastu pra­kā­śa­ya­ti sva­ni­rṇī­tā­bā­dhaṃ tathāgre pra­paṃ­ca­yi­ṣya­te | kiṃ ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_876"><l ana="bt" n="bt_1.7.9"><lb n="145,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.9</span>niḥ­śe­ṣa­dha­rma­nai­rā­tmyaṃ svarūpaṃ vastuno yadi | tadā na niḥ­sva­rū­pa­tva­m anyathā dha­rma­yu­kta­tā || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_877" rend="justify"><lb n="145,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,23</span>tattvaṃ sa­ka­la­dha­rma­ra­hi­ta­tva­m a­ka­lpa­nā­ro­pi­taṃ pra­tya­kṣa­taḥ sphuṭam a­va­bhā­sa­mā­naṃ vastunaḥ sva­rū­pa­m eva, tena tasya <lb n="145,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,24</span>na niḥ­sva­rū­pa­tva­m i­tī­ṣṭa­si­ddhiṃ | ka­lpa­nā­ro­pi­taṃ tu tan na vastunaḥ sva­rū­pa­m ā­ca­kṣma­he | na ca ka­lpi­ta­niḥ­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="145,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,25</span>dha­rma­nai­rā­tmya­syā­tma­sva­rū­pa­tve vastuno niḥ­śe­ṣa­dha­rma­yu­kta­tā­ni­ṣṭā­, ka­lpi­ta­sa­ka­la­dha­rma­yu­kta­sya ta­sye­ṣṭa­tvā­t | <lb n="145,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,26</span>va­stu­kṛ­tā­khi­la­dha­rma­sa­hi­ta­tā tu na śa­kyā­pā­da­yi­tuṃ tayā vastuni ka­lpi­ta­niḥ­śe­ṣa­dha­rma­nai­rā­tmya­sva­rū­pa­tva­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="145,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,27</span>vi­nā­bhā­vā­t tām aṃ­ta­re­ṇā­pi ta­syo­pa­pa­tte­r iti kecit | te pi ma­hā­mo­hā­bhi­bhū­ta­ma­na­saḥ | svayaṃ va­stu­bhū­ta­sa­ka­la<span type="hard-break">- </span><lb n="145,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,28</span>dha­rmā­tma­ka­tā­yāḥ svī­ka­ra­ṇe pi ta­da­saṃ­bha­vā­bhi­dhā­nā­t | ka­lpi­tā­khi­la­dha­rma­ra­hi­ta­tvaṃ hi vastunaḥ svarūpaṃ bru­vā­ṇe­na <lb n="145,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,29</span>va­stu­bhū­ta­sa­ka­la­dha­rma­sa­hi­ta­tā svī­kṛ­tai­va tasya tan nāṃ­ta­rī­ya­ka­tvā­t | ka­lpa­nā­po­ḍhaṃ pra­tya­kṣa­m ity atra ka­lpa­nā­kā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="145,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,30</span>ra­hi­ta­tva­sya va­stu­bhū­tā­kā­ra­nāṃ­ta­rī­ya­ka­tve­na pratyakṣe ta­dva­ca­nā­t ta­tsi­ddhi­va­t tathā ka­lpa­nā­kā­ra­ra­hi­ta­tva­sya vacanā<span type="hard-break">- </span><lb n="145,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,31</span>d va­stu­bhū­tā­kā­ra­si­ddhi­r na pratyakṣe svī­kṛ­tai­ve­ti cet, tat kim idānīṃ sa­ka­lā­kā­ra­ra­hi­ta­tva­m astu tasya saṃ­vi­dā­kā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="145,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,32</span>mā­tra­tvā­t ta­ttva­ta­s tathāpi neti cet kathaṃ na va­stu­bhū­tā­kā­ra­si­ddhiḥ | na hi saṃ­vi­dā­kā­ro va­stu­bhū­to na bhavati <lb n="145,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,33</span>saṃ­vi­da­dvai­ta­syā­py a­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | tataḥ ka­lpi­ta­tve­na niḥ­śe­ṣa­dha­rmā­ṇāṃ nairātmyaṃ yadi vastunaḥ svarūpaṃ tadā <lb n="145,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 145,34</span>sva­rū­pa­saṃ­si­ddhiḥ yasmād anyathā va­stu­bhū­ta­tve­nā­khi­la­dha­rma­yu­kta­tā tasya siddheti vyākhyā preyasī | athavā <pb n="146"/><lb n="146,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,01</span>va­stu­bhū­ta­niḥ­śe­ṣa­dha­rmā­ṇāṃ nairātmyaṃ vastuno yadi svarūpaṃ tadā tasya sva­rū­pa­saṃ­si­ddhi­s ta­tsva­rū­pa­syā­ni­rā­ka­ra­ṇā­t | <lb n="146,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,02</span>anyathā tasya pa­ra­rū­pa­tva­pra­kā­re­ṇa tu saiva va­stu­bhū­ta­dha­rma­yu­kta­tā vā­sta­vā­khi­la­dha­rmā­bhā­va­sya vastunaḥ pa­ra­bhā­ve <lb n="146,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,03</span>tā­dṛ­śa­sa­ka­la­dha­rmā­sa­dbhā­va­sya svā­tma­bhū­ta­tva­pra­si­ddhe­r anyathā ta­da­nu­pa­pa­tteḥ | athavā ka­lpi­tā­nāṃ va­stu­bhū­tā­nāṃ ca <lb n="146,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,04</span>niḥ­śe­ṣa­dha­rmā­ṇāṃ nairātmyaṃ vastunaḥ svarūpaṃ yadi tadā tasya sva­rū­pa­saṃ­si­ddhi­r anyathā ka­lpi­tā­ka­lpi­ta­sa­ka­la­dha­rma<span type="hard-break">- </span><lb n="146,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,05</span>yuktatā tasyeti vyākhyeyaṃ sā­mā­nye­na niḥ­śe­ṣa­dha­rma­va­ca­nā­t | vyā­ghā­ta­ś cāsmin pakṣe nā­śaṃ­ka­nī­yaḥ ka­lpi­tā­nāṃ <lb n="146,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,06</span>va­stu­bhū­tā­nāṃ ca dharmāṇāṃ vastuni ya­thā­pra­mā­ṇo­pa­pa­nna­tvā­t | tata yat sa­ka­la­dha­rma­ra­hi­taṃ tan na vastu yathā puruṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="146,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,07</span>dyadvaitaṃ tathā ca kṣa­ṇi­ka­tva­la­kṣa­ṇa­m iti jī­vā­di­va­stu­naḥ sva­dha­rma­si­ddhiḥ sa­ka­la­dha­rma­ra­hi­te­na dha­rme­ṇā­ne­kāṃ­ta­sta­sya <lb n="146,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,08</span>va­stu­tvā­d iti cen na, va­stvaṃ­śa­tve­na tasya pra­rū­pi­ta­tvā­t va­stu­tvā­si­ddheḥ | anyathā va­stva­na­va­sthā­nā­nu­ṣaṃ­gā­t | <lb n="146,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,09</span>tad evaṃ sarvathā vastuni sva­rū­pa­sya ni­rā­ka­rtu­m aśakteḥ sūktaṃ ni­rde­śya­mā­na­tva­m a­dhi­ga­myaṃ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_878"><l ana="bt" n="bt_1.7.10"><lb n="146,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.10</span>na kaścit ka­sya­ci­t svāmī saṃ­baṃ­dhā­bhā­va­to ṃjasā | pā­ra­taṃ­trya­vi­hī­na­tvā­t si­ddha­sye­ty apare viduḥ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_879" rend="justify"><lb n="146,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,11</span>saṃbaṃdho hi na tāvad a­si­ddha­yoḥ sva­svā­mi­noḥ śa­śā­śva­vi­ṣā­ṇa­va­t­, nāpi si­ddhā­si­ddha­yo­s tat vaṃ­dhyā­pu­tra­va­t | <lb n="146,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,12</span>siddhayo stu pā­ra­taṃ­tryā­bhā­vā­d e­vā­saṃ­baṃ­dha eva a­nya­thā­ti­pra­saṃ­gā­t | ke­na­ci­d rūpeṇa si­ddha­syā­si­ddha­sya ca pā­ra­taṃ­trye <lb n="146,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,13</span>siddhe pa­ra­taṃ­tra­saṃ­baṃ­dha ity api mithyā, pa­kṣa­dva­ya­bhā­vi­do­ṣā­nu­ṣaṃ­gā­t | na caikasya ni­ṣpa­nnā­ni­ṣpa­nne rūpe staḥ <lb n="146,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,14</span>pra­tī­ghā­tā­t | tan na tattvataḥ saṃbaṃdho stīti | tad uktaṃ | "­pā­ra­taṃ­trye hi saṃbaṃdhe siddhe kā pa­ra­taṃ­tra­tā | tasmā<span type="hard-break">- </span><lb n="146,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,15</span>t sarvasya bhāvasya saṃbaṃdho nāsti tattvataḥ || " iti saṃ­baṃ­dha­mā­trā­bhā­ve ca siddhe sati na kaścit ka­sya­ci­t svāmī <lb n="146,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,16</span>nāma yataḥ svā­mi­tva­m a­rthā­nā­m a­dhi­ga­myaṃ syād ity eke || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_880"><l ana="bt" n="bt_1.7.11"><lb n="146,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.11</span>tathā syā­dvā­da­saṃ­baṃ­dho bhāvānāṃ pa­ra­mā­rtha­taḥ | svā­taṃ­tryā­t kiṃ na de­śā­di­ni­ya­mo­dbhū­ti­r īkṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_881" rend="justify"><lb n="146,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,18</span>pā­ra­taṃ­trya­syā­bhā­vā­d bhāvānāṃ saṃ­baṃ­dhā­bhā­va­m a­bhi­da­dhā­nā­s tena saṃbaṃdhaṃ vyāptaṃ kvacit pra­ti­pa­dyaṃ­te na vā? pra­ti­pa­dyaṃ­te <lb n="146,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,19</span>cet kathaṃ sarvatra sarvadā saṃ­baṃ­dhā­bhā­va­m a­bhi­da­dhu­rvi­ro­dhā­t | no cet katham a­vyā­pa­kā­bhā­vā­d a­vyā­pyā­bhā­va­si­ddheḥ | <lb n="146,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,20</span>pa­ro­pa­ga­mā­t tasya tena vyā­pti­si­ddhe­r adoṣa iti cen na, tathā sva­pra­ti­pa­tte­r a­bhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­t | pa­ro­pa­ga­mā­d dhi paraḥ <lb n="146,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,21</span>pra­ti­pā­da­yi­tuṃ śakyaḥ | sarvathā saṃ­baṃ­dhā­bhā­vā­n nāśakya eva pra­tya­kṣa­ta iti cen na, tasya svāṃ­śa­mā­tra­pa­rya­va­sā­nā­t | <lb n="146,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,22</span>na kaścit ke­na­ci­t ka­thaṃ­ci­t ka­dā­ci­t saṃbaṃdha i­tī­ya­to vyā­pā­rā­t kartum a­sa­ma­rtha­tvā­d anyathā sa­rva­jña­tvā­pa­tteḥ | sa­rvā­rthā­nāṃ <lb n="146,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,23</span>sā­kṣā­tka­ra­ṇa­m aṃ­ta­re­ṇa saṃ­baṃ­dhā­bhā­va­sya tena pra­ti­pa­ttu­m aśakteḥ | ke­ṣāṃ­ci­d arthānāṃ svā­taṃ­trya­m a­saṃ­baṃ­dhe­na vyāptaṃ sarvopa<span type="hard-break">- </span><lb n="146,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,24</span>saṃ­hā­re­ṇa pra­ti­pa­dya tato nyeṣām a­saṃ­baṃ­dha­pra­ti­pa­tti­r ā­nu­mā­ni­kī syād iti cet tat tarhi svā­taṃ­trya­m arthānāṃ na tāvad a<span type="hard-break">- </span><lb n="146,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,25</span>si­ddhā­nāṃ­, siddhānāṃ tu svā­taṃ­tryā­t saṃ­baṃ­dhā­bhā­ve tattvataḥ kiṃn na de­śā­di­ni­ya­me­no­dbha­vo dṛśyate tasya pā­ra­taṃ­trye­ṇa <lb n="146,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,26</span>vyā­pta­tvā­t | na hi svataṃtro rthaḥ sa­rva­ni­ra­pe­kṣa­ta­yā ni­ya­ta­de­śa­kā­la­dra­vya­bhā­va­ja­nmā­sti na cājanmā sa­rva­thā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="146,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,27</span>kri­yā­sa­ma­rthaḥ svayaṃ ta­syā­kā­ra­ṇā­t | pra­tyā­sa­tti­vi­śe­ṣā­d de­śā­di­bhi­s ta­nni­ya­to­tpa­tti­r arthasya syād iti cet, sa eva <lb n="146,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,28</span>pra­tyā­sa­tti­vi­śe­ṣaḥ saṃbaṃdhaḥ pā­ra­mā­rthi­kaḥ siddha ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_882"><l ana="bt" n="bt_1.7.12"><lb n="146,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.12</span>dravyataḥ kṣetrataḥ kā­la­bhā­vā­bhyāṃ ka­sya­ci­t svataḥ | pra­tyā­sa­nna­kṛ­taḥ siddhaḥ saṃbaṃdhaḥ ke­na­ci­t sphuṭaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_883" rend="justify"><lb n="146,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,30</span>ka­sya­ci­t pa­ryā­ya­sya svataḥ ke­na­ci­t pa­ryā­ye­ṇa sa­hai­ka­tra dravye sa­ma­vā­yā­d dra­vya­pra­tyā­sa­tti­r yathā sma­ra­ṇa­syā­nu­bha­ve­na <lb n="146,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,31</span>sa­hā­tma­ny ekatra sa­ma­vā­ya­s tam aṃ­ta­re­ṇa tatraiva ya­thā­nu­bha­va­sma­ra­ṇā­nu­pa­pa­tteḥ so­ma­mi­trā­nu­bha­vā­d vi­ṣṇu­mi­tra­sma­ra­ṇā­nu­pa­pa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="146,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,32</span>vat | saṃ­tā­nai­ka­tvā­d u­pa­pa­tti­r iti cen na, saṃ­tā­na­syā­va­stu­tve­na ta­nni­ya­ma­he­tu­tvā­gha­ṭa­nā­t | vastutve vā nā­ma­mā­traṃ <lb n="146,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,33</span>bhidyeta satāṃ no dravyam iti | ta­thai­ka­saṃ­tā­nā­śra­ya­tva­m eva dra­vyā­dra­vyā­śra­ya­tvaṃ ceti va kaścid viśeṣaḥ yat saṃtāno <lb n="146,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 146,34</span>vā­sa­nā­pra­bo­dha­s ta­tsaṃ­tā­naṃ sma­ra­ṇa­m iti ni­ya­mo­pa­ga­mo pi na śre­yā­n­, pro­kta­do­ṣā­na­ti­kra­mā­t | saṃ­tā­na­syā­tma<span type="hard-break">- </span><pb n="147"/><lb n="147,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,01</span>dra­vya­tvo­pa­pa­ttau ya­dā­tma­dra­vya­pa­ri­ṇā­mo vā­sa­nā­pra­bo­dha­s ta­dā­tma­dra­vya­vi­va­rtaḥ sma­ra­ṇa­m iti pa­ra­ma­ta­si­ddheḥ | kathaṃ <lb n="147,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,02</span>pa­ra­spa­ra­bhi­nna­sva­bhā­va­kā­la­yo­r ekam ā­tma­dra­vyaṃ vyā­pa­ka­m iti ca na codyaṃ, sa­kṛ­nnā­nā­kā­ra­vyā­pi­nā jñā­ne­nai­ke­na <lb n="147,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,03</span>pra­ti­vi­hi­ta­tvā­t | sa­ma­sa­ma­ya­va­rti­no ra­sa­rū­pa­yo­r e­ka­gu­ṇi­vyā­pta­yo­r a­nu­mā­nā­nu­me­ya­vya­va­hā­ra­yo­r e­ka­dra­vya­pra­tyā­sa­tti­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="147,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,04</span>tenoktā ta­da­bhā­ve tayos ta­dvya­va­hā­ra­yo­gya­tā­nu­pa­pa­tteḥ | e­ka­sā­ma­grya­dhī­na­tvā­t ta­du­pa­pa­tti­r iti cet katham ekā<span type="hard-break">- </span><lb n="147,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,05</span>sāmagrī nāma? ekaṃ kā­ra­ṇa­m iti cet, ta­tsa­ha­kā­ryu­pā­dā­naṃ vā? sa­ha­kā­ri cet ku­lā­la­ka­la­śa­yo­r daṇḍādi<span type="hard-break">- </span><lb n="147,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,06</span>r ekā sāmagrī syāt sa­mā­na­kṣa­ṇa­yo­s tayor utpattau tasya sa­ha­kā­ri­tvā­t | tathā e­ta­yo­r a­nu­mā­nā­nu­me­ya­vya­va­hā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="147,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,07</span>yogyatā a­vya­bhi­cā­ri­ṇī syāt ta­de­ka­sā­ma­grya­dhī­na­tvā­t | e­ka­sa­mu­dā­ya­va­rti­sa­ha­kā­ri­kā­ra­ṇa­m ekā sāmagrī <lb n="147,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,08</span>na bhi­nna­sa­mu­dā­ya­va­rti yato yam a­ti­pra­saṃ­ga iti cet, kaḥ punar ayam ekaḥ sa­mu­dā­yaḥ­? sā­dhā­ra­ṇā­rtha­kri­yā­ni­ya­tāḥ <lb n="147,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,09</span>pra­vi­bhā­ga­ra­hi­tā rū­pā­da­ya iti cet kathaṃ pra­vi­bhā­ga­ra­hi­ta­tva­m e­ka­tva­pa­ri­ṇā­mā­bhā­ve teṣām u­pa­pa­dya­te­ti pra­saṃ­gā­t | <lb n="147,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,10</span>sāṃ­vṛ­tyai­ka­tva­pa­ri­ṇā­me­ne­ti cen na, tasya pra­vi­bhā­gā­bhā­va­he­tu­tvā­yo­gā­t | pra­vi­bhā­gā­bhā­vo pi teṣāṃ sāṃvṛta iti <lb n="147,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,11</span>cen na hi tattvataḥ pra­vi­bha­ktā eva rū­pā­da­yaḥ sa­mu­dā­ya ity āpannaṃ | na caivaṃ ke­ṣāṃ­ci­t sa­mu­dā­ye­ta­ra­vya­va­sthā <lb n="147,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,12</span>sā­dhā­ra­ṇā­rtha­kri­yā­ni­ya­ta­tve­ta­rā­bhyāṃ so­pa­pa­nne­ti vā yuktaṃ, sū­ryāṃ­bu­ja­yo­r api sa­mu­dā­ya­pra­saṃ­gā­t | tayor aṃbuja<span type="hard-break">- </span><lb n="147,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,13</span>pra­bo­dha­ra­vyoḥ sā­dhā­ra­ṇā­rtha­kri­yā­ni­ya­ta­tvā­t | tato vā­sta­va­m eva pra­vi­bhā­ga­ra­hi­ta­sa­mu­dā­ya­vi­śe­ṣa­s teṣām ekatvā<span type="hard-break">- </span><lb n="147,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,14</span>dhya­va­sā­ya­he­tu­r aṃ­gī­ka­rta­vyaḥ | sa cai­ka­tva­pa­ri­ṇā­maṃ tā­ttvi­ka­m aṃ­ta­re­ṇa na ghaṭata iti so pi pra­ti­pa­tta­vya eva, <lb n="147,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,15</span>sa caikaṃ dravyam iti siddhaṃ | sva­gu­ṇa­pa­ryā­yā­ṇāṃ sa­mu­dā­ya­skaṃ­dha iti va­ca­nā­t | ta­thā­sa­ti ra­sa­rū­pa­yo­r e­kā­rthā­tma<span type="hard-break">- </span><lb n="147,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,16</span>kayor e­ka­dra­vya­pra­tyā­sa­tti­r evaṃ liṃ­ga­liṃ­gi­vya­va­hā­ra­he­tuḥ kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­syā­pi ni­ya­ta­sya ta­da­bhā­ve nu­pa­pa­tteḥ <lb n="147,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,17</span>saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­va­t | na hi kvacit pūrve ra­sā­di­pa­ryā­yāḥ pa­ra­ra­sā­di­pa­ryā­yā­ṇā­m u­pā­dā­naṃ nānyatra dravye va­rta­mā­nā <lb n="147,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,18</span>iti ni­ya­ma­s teṣām e­ka­dra­vya­tā­dā­tmya­vi­ra­he ka­thaṃ­ci­d u­pa­pa­nnaḥ | ekam u­pā­dā­na­m ekā sā­ma­grī­ti dvitīyo pi pakṣaḥ <lb n="147,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,19</span>sau­ga­tā­nā­m a­saṃ­bhā­vya eva, nā­nā­kā­rya­syai­ko­pā­dā­na­tva­vi­ro­dhā­t | yadi punar ekaṃ dravyam a­ne­ka­kā­ryo­pā­dā­naṃ <lb n="147,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,20</span>bhavet tadā sai­ve­ka­dra­vya­pra­tyā­sa­tti­r āyātā | ra­sa­rū­pa­yoḥ kṣe­tra­pra­tyā­sa­tti­r yathā ba­lā­kā­sa­li­la­yo­r ekasyāṃ bhūmau<span type="hard-break">- </span><lb n="147,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,21</span>sthitayoḥ saṃ­yu­kta­saṃ­yo­go hi tato nānyaḥ pra­ti­ṣṭhā­m iyarti | ja­nya­ja­na­ka­bhā­va eva tayoḥ pa­ra­spa­raṃ pra­tyā­sa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="147,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,22</span>r iti cen na, a­nya­ta­ra­sa­mu­dbhū­tā­yāḥ paratra sarasi ba­lā­kā­yā ni­vā­sa­saṃ­bha­vā­t | naikā balākā pūrvaṃ saraḥ <lb n="147,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,23</span>pra­vi­hā­ya saro ṃ­ta­ra­m a­dhi­ti­ṣṭhaṃ­tī kācid asti pra­ti­kṣa­ṇaṃ ta­dbhe­dā­d iti cen na, ka­thaṃ­ci­t ta­da­kṣa­ṇi­ka­tva­sya pra­tī­te­r bādha<span type="hard-break">- </span><lb n="147,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,24</span>kā­bhā­vā­t ta­dbhāṃ­ta­tvā­nu­pa­pa­tteḥ | kṣiteḥ pra­ti­pra­de­śaṃ bhedād ekatra pradeśe ba­lā­kā­sa­li­la­yo­r a­na­va­sthā­nā­n naiva <lb n="147,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,25</span>ta­tkṣe­tra­pra­tyā­sa­tti­r iti cen na, kṣi­tyā­dya­va­ya­vi­na­s ta­dā­dhā­ra­syai­ka­sya sā­dha­nā­t | na cai­ka­syā­va­ya­vi­no nā­nā­va­ya­va<span type="hard-break">- </span><lb n="147,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,26</span>vyāpinaḥ sa­kṛ­da­saṃ­bha­vaḥ pra­tī­ti­si­ddha­tvā­d ve­dyā­dyā­kā­ra­vyā­py e­ka­jñā­na­va­t | kā­la­pra­tyā­sa­tti­r yathā sa­ha­ca­ra­yoḥ <lb n="147,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,27</span>sa­mya­gda­rśa­na­jñā­na­sā­mā­nya­yoḥ śarīre jī­va­spa­rśa­vi­śe­ṣa­yo­r vā pū­rvo­tta­ra­yo­r bha­ra­ṇi­kṛ­tti­ka­yoḥ kṛ­tti­kā­ro­hi­ṇyo­r vā <lb n="147,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,28</span>tayoḥ pra­tyā­sa­tty aṃ­ta­ra­syā­vya­va­sthā­nā­t | bhā­va­pra­tyā­sa­tti­r yathā go­ga­va­ya­yoḥ ke­va­li­si­ddha­yo­r vā tayor e­ka­ta­ra­sya <lb n="147,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,29</span>hi yā­dṛ­gbhā­vaḥ saṃ­sthā­nā­di­r a­naṃ­ta­jñā­nā­di­r vā tā­dṛ­kta­da­nya­ta­ra­sya su­pra­tī­ta iti na pra­tyā­sa­ttyaṃ­ta­raṃ ka­yo­ści­d aneka<span type="hard-break">- </span><lb n="147,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,30</span>pra­tyā­sa­tti­saṃ­baṃ­dhe vā na kiṃcid aniṣṭaṃ pra­ti­ni­ya­to­dbhū­teḥ sa­rva­pa­dā­rthā­nāṃ dra­vyā­di­pra­tyā­sa­tti­ca­tu­ṣṭa­ya­vya­ti­re­ke­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="147,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,31</span>nu­pa­pa­dya­mā­na­tve­na prasiddheḥ | saiva ca­tu­rvi­dhā pra­tyā­sa­ttiḥ sphuṭaḥ saṃbaṃdho bā­dha­kā­bhā­vā­d iti na saṃ­baṃ­dhā­bhā­vo <lb n="147,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,32</span>vya­va­ti­ṣṭha­te | nanu ca dra­vya­pra­tyā­sa­tti­r ekena dravyeṇa ka­yo­ści­t pa­ryā­ya­yoḥ kra­ma­bhu­voḥ sa­ha­bhu­vo­r vā tādātmyaṃ <lb n="147,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,33</span>tac ca rū­pa­śle­ṣaḥ sa ca dvitve sati saṃ­baṃ­dhi­no­r ayukta eva vi­ro­dhā­t tayor aikye pi na saṃbaṃdhaḥ saṃ­baṃ­dhi­no­r abhāve <lb n="147,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,34</span>ta­svā­gha­ṭa­nā­t dvi­ṣṭha­tvā­d a­nya­thā­ti­pra­saṃ­gā­t | nai­raṃ­ta­ryaṃ tayo rū­pa­śle­ṣaḥ ity apy a­yu­ktaṃ­, ta­syāṃ­ta­rā­bhā­va­rū­pa­tve <lb n="147,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 147,35</span>tā­ttvi­ka­tvā­yo­gā­t prā­pti­rū­pa­tve pi prāpteḥ | pa­ra­mā­rtha­taḥ kā­rtsyai­ka­de­śā­bhyā­m a­saṃ­bha­vā­d ga­tyaṃ­ta­rā­bhā­vā­t | kalpi<span type="hard-break">- </span><pb n="148"/><lb n="148,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,01</span>tasya tu rū­pa­śle­ṣa­syā­pra­ti­ṣe­dhā­t na sa tāttvikaḥ saṃbaṃdho sti pra­kṛ­ti­bhi­nnā­nāṃ sva­sva­bhā­va­vya­va­sthi­teḥ anyathā <lb n="148,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,02</span>sāṃ­ta­ra­tva­sya saṃ­baṃ­dha­pra­saṃ­gā­d iti kecit | tad uktaṃ | "­rū­pa­śle­ṣo hi saṃbaṃdho dvitve sa ca kathaṃ bhavet | <lb n="148,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,03</span>tasmāt pra­kṛ­ti­bhi­nnā­nāṃ saṃbaṃdho nāsti tattvataḥ || " iti | tad e­ta­de­kāṃ­ta­vā­di­na­ś codyaṃ na punaḥ syā­dvā­di­nāṃ | <lb n="148,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,04</span>te hi ka­thaṃ­ci­d e­ka­tvā­pa­ttiṃ saṃ­baṃ­dhi­no rū­pa­śle­ṣaṃ saṃ­baṃ­dha­m ā­ca­kṣa­te | na ca sā dvi­tva­vi­ro­dhi­nī ka­thaṃ­ci­t svabhāva<span type="hard-break">- </span><lb n="148,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,05</span>nai­raṃ­ta­ryaṃ vā tad api nāṃ­ta­rā­bhā­va­rū­pa­m astitvaṃ chidram a­dhya­vi­ra­he­ṣv a­nya­ta­ma­syāṃ­ta­ra­syā­bhā­vo hi ta­tsva­bhā­vāṃ­ta­rā­tma­ko <lb n="148,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,06</span>va­stu­bhū­ta eva yadā rū­pa­śle­ṣaḥ ka­yo­ści­d ā­sthī­ya­te nirbādhaṃ tathā pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­s tadā kathaṃ ka­lpa­nā­ro­pi­taḥ <lb n="148,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,07</span>syāt | ke­na­ci­d aṃśena tā­dā­tmya­m a­tā­dā­tmyaṃ ca saṃ­baṃ­dhi­no­r vi­ru­ddha­m ity api na maṃtavyaṃ ta­thā­nu­bha­vā­c ci­trā­kā­ra­saṃ­ve­da­na<span type="hard-break">- </span><lb n="148,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,08</span>vat | etena prā­ptyā­di­rū­paṃ nai­raṃ­ta­ryaṃ rū­pa­śle­ṣa ity api svīkṛtaṃ tasyāpi ka­thaṃ­ci­ttā­dā­tmyā­na­ti­kra­mā­t | tataḥ <lb n="148,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,09</span>sva­sva­bhā­va­vya­va­sthi­teḥ pra­kṛ­ti­bhi­nnā­nā­m arthānāṃ na saṃ­baṃ­dha­s tāttvika ity ayuktaṃ tata eva teṣāṃ saṃ­baṃ­dha­si­ddheḥ | svasva<span type="hard-break">- </span><lb n="148,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,10</span>bhāvo hi bhāvānāṃ pra­tī­ya­mā­naḥ ka­thaṃ­ci­t pra­tyā­sa­tti­vi­pra­ka­rṣa­ś ca sarvathā ta­da­pra­tī­te­s tena cā­va­sthi­tiḥ kathaṃ <lb n="148,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,11</span>saṃ­baṃ­dhā­bhā­vai­kāṃ­taṃ sā­dha­ye­t saṃ­baṃ­dhai­kāṃ­ta­va­t | na cā­pe­kṣa­tvā­t saṃ­baṃ­dha­sva­bhā­va­sya mi­thyā­pra­ti­bhā­saḥ sū­kṣma­tvā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="148,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,12</span>vad a­saṃ­baṃ­dha­sva­bhā­va­syā­pi ta­thā­nu­ṣaṃ­gā­t | sa cā­saṃ­baṃ­dha­sva­bhā­vo '­nā­pe­kṣi­kaḥ ka­thaṃ­ci­d artham apekṣya ka­sya­ci­t ta­dvya­va­sthi<span type="hard-break">- </span><lb n="148,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,13</span>ter a­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | sthū­la­tvā­di­va­t pra­tya­kṣa­bu­ddhau pra­ti­bhā­sa­mā­no a­nā­pe­kṣi­ka eva ta­tpṛ­ṣṭa­bhā­vi­nā tu vikalpe<span type="hard-break">- </span><lb n="148,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,14</span>nā­dhya­va­sī­ya­mā­no ya­thā­pe­kṣi­ka­s tathā vāstavo bha­va­tī­ti cet, saṃ­baṃ­dha­sva­bhā­vo pi samānaṃ | na hi sa pra­tya­kṣe­na <lb n="148,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,15</span>pra­ti­bhā­sa­te yato '­nā­pe­kṣi­ko na syāt | nanu ca pa­rā­pe­kṣai­va saṃ­baṃ­dha­s tasya ta­nni­ṣṭha­tvā­t ta­da­bhā­ve sa­rva­thā­py a<span type="hard-break">- </span><lb n="148,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,16</span>saṃ­bha­vā­t | pa­rā­pe­kṣa­mā­ṇo bhāvaḥ svayam a­sa­ttvā­d a­pe­kṣa­te sa tathā na tāvad asann apekṣo dha­rmā­śra­ya­tva­vi­ro­dhā­t <lb n="148,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,17</span>kha­ra­śṛ­gaṃ­va­t | nāpi san sa­rva­ni­rā­śaṃ­sa­tvā­d anyathā sa­ttva­vi­ro­dhā­t ka­thaṃ­ci­t sann asann āpekṣya ity ayam api pakṣo <lb n="148,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,18</span>na śreyān pa­kṣa­dva­ya­do­ṣā­na­ti­kra­mā­t | na caiko rthaḥ sann asaṃś ca ke­na­ci­d rūpeṇa saṃ­bha­va­ti vi­ro­dhā­d a­nya­thā­tī­tā­nā­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="148,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,19</span>tā­dya­śe­ṣā­tma­ko va­rta­mā­nā­rthaḥ syād iti na kvacit sa­da­sa­ttva­vya­va­sthā­, saṃ­ka­ra­vya­ti­ka­rā­pa­tteḥ | tato pa­rā­pe­kṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="148,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,20</span>ṇām a­sa­nni­baṃ­dha­naḥ saṃbaṃdhaḥ sidhyet | tad uktaṃ | "­pa­rā­pe­kṣā­di­saṃ­baṃ­dhaḥ so sat katham a­pe­kṣa­te | saṃś ca sa­rva­ni­rā­śaṃ­so <lb n="148,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,21</span>bhāvaḥ katham a­pe­kṣya­te || " iti kaścit | so pi sarvathā sa­da­sa­ttvā­bhyāṃ bhāvasya pa­rā­pe­kṣā­yā <lb n="148,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,22</span>vi­ro­dha­m a­pra­ti­pa­dya­mā­naḥ kathaṃ tāṃ pra­ti­ṣe­dhyā­t | pra­ti­pa­dya­mā­na­s tu svayaṃ pra­ti­ṣe­ddhu­m a­sa­ma­rtha­s tasyāḥ kvaci<span type="hard-break">- </span><lb n="148,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,23</span>t siddher anyathā vi­ro­dhā­yo­gā­t kathaṃ cā­ni­rā­ku­rva­nn api pa­rā­pe­kṣāṃ sarvatra saṃ­baṃ­dha­syā­nā­pe­kṣi­ka­tvaṃ pra­tyā­ca­kṣī­ta­? <lb n="148,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,24</span>na ced unmattaḥ | sva­la­kṣa­ṇa­m eva saṃbaṃdho '­nā­pe­kṣi­kaḥ syān na tato 'nyaḥ | sa ceṣṭo nā­ma­mā­tre vi­vā­dā­d vastuny a<span type="hard-break">- </span><lb n="148,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,25</span>vi­vā­dā­d iti cet | kaḥ punaḥ saṃ­baṃ­dha­m a­sva­la­kṣa­ṇa­m ā­ha­ta­syā­pi svena rūpeṇa la­kṣya­mā­ṇa­sya sva­la­kṣa­ṇa­tvā­t | nanu <lb n="148,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,26</span>kutaḥ saṃ­baṃ­dha­s tathā dvayoḥ saṃ­baṃ­dhi­noḥ siddhaḥ? ekena gu­ṇā­khye­na saṃ­yo­ge­nā­nye­na vā dha­rme­ṇāṃ­ta­ra­sthi­te­nā­vā­cye­na <lb n="148,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,27</span>vā va­stu­rū­pe­ṇa saṃ­baṃ­dhā­d iti cet, sa ta­tsaṃ­baṃ­dhi­no­r a­na­rthāṃ­ta­ra­m a­rthāṃ­ta­raṃ vā? yady a­na­rthāṃ­ta­raṃ tadā saṃ­baṃ­dhi­nā­v eva <lb n="148,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,28</span>pra­sa­jye­te | tathā ca na saṃbaṃdho nāma | sa tato rthāṃtaraṃ cet saṃ­baṃ­dhi­nau kevalau kathaṃ saṃbaṃdhau syātāṃ tattvānya<span type="hard-break">- </span><lb n="148,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,29</span>tvābhyām a­vā­cya­ś cet kathaṃ va­stu­bhū­taḥ syāt | bhavatu cā­rthāṃ­ta­ra­m a­na­rthāṃ­ta­raṃ vā saṃbaṃdhaḥ | sa tu dvayor ekena <lb n="148,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,30</span>kutaḥ syāt | pa­re­ṇai­ke­na saṃ­baṃ­dhā­d iti cet tenāpi na saṃbaṃdhaḥ | pa­re­ṇai­ke­na saṃ­baṃ­dhā­d ity a­na­va­sthā­nā­t saṃbaṃdha<span type="hard-break">- </span><lb n="148,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,31</span>matiḥ su­dū­ra­m api gatvā dvayor e­kā­bhi­saṃ­baṃ­dha­m aṃ­ta­re­ṇā­pi saṃ­baṃ­dha­tve­na ... a­bhi­saṃ­baṃ­dha­tva­ma­tiḥ ke­va­la­yoḥ <lb n="148,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,32</span>saṃ­baṃ­dhi­no­r a­ti­pra­saṃ­gā­t | yadi saṃ­baṃ­dha­ś ca sve­nā­sā­dhā­ra­ṇe­na rūpeṇa sthitas tadā siddham a­mi­śra­ṇa­m arthānāṃ pa­ra­mā­rtha­taḥ | <lb n="148,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,33</span>tad uktaṃ | "­dva­yo­r e­kā­bhi­saṃ­baṃ­dhā­t saṃbaṃdho yadi taddvayoḥ | kaḥ saṃbaṃdho '­na­va­sthā ca na saṃ­baṃ­dha­ma­ti­s tathā || " <lb n="148,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,34</span>"tau ca bhāvau ta­da­nya­ś ca sarve te svātmani sthitāḥ | ity amiśrāḥ svayaṃ bhāvās tan mi­śra­ya­ti kalpanā || " <lb n="148,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 148,35</span>iti kathaṃ saṃbaṃdhaḥ sva­la­kṣa­ṇa­m iṣyate saṃ­baṃ­dhi­no­r a­rthāṃ­ta­raṃ tapto '­na­rthāṃ­ta­ra­sya tu tatheṣṭau na va­stu­vya­ti­re­ke­ṇa <pb n="149"/><lb n="149,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,01</span>saṃbaṃdho nyatra ka­lpa­nā­mā­trā­d iti vadann api na syā­dvā­di­ma­ta­m a­va­bu­dhya­te | ta­dvi­bhe­dā­bhe­dai­kāṃ­ta­pa­rā­ṅmu­khaṃ na taddo<span type="hard-break">- </span><lb n="149,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,02</span>ṣāspadaṃ | yena rūpeṇa la­kṣya­mā­ṇaḥ saṃbaṃdho anyo vārthaḥ sva­la­kṣa­ṇa­m iti tu pa­ra­spa­rā­pe­kṣa­bhe­dā­bhe­dā­tma­kaṃ jātyaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="149,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,03</span>taram evoktaṃ ta­syā­bā­dhi­ta­pra­tī­ti­si­ddha­tve­na sva­la­kṣa­ṇa­vya­pa­de­śā­t | tato na ka­lpa­nā­m e­vā­nu­ruṃ­dhā­naiḥ pra­ti­pa­ttṛ­bhiḥ <lb n="149,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,04</span>kri­yā­kā­ra­ka­vā­ci­naḥ śabdāḥ saṃ­yo­jyaṃ­te '­nyā­po­ha­pra­tī­tya­rtha­m eveti ghaṭate yenedaṃ śobheta | "tām eva cā­nu­ruṃ­dhā­nau <lb n="149,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,05</span>kri­yā­kā­ra­ka­vā­ci­naḥ | bhā­va­bhe­da­pra­tī­tya­rthaṃ saṃ­yo­jyaṃ­te '­bhi­dhā­yi­kāḥ || " iti kri­yā­kā­ra­kā­dī­nāṃ saṃ­baṃ­dhi­na<span type="hard-break">- </span><lb n="149,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,06</span>ta­tsaṃ­baṃ­dha­sya ca va­stu­rū­pa­pra­tī­ta­ye ta­da­bhi­dhā­yi­kā­nāṃ pra­yo­ga­si­ddheḥ sa­rva­trā­nyā­po­ha­syai­va śa­bdā­rtha­tva­ni­rā­ka­ra­ṇā­c ca | <lb n="149,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,07</span>tataḥ kaścit ka­sya­ci­t svāmī saṃ­baṃ­dhā­t sidhyaty eveti svā­mi­tva­m a­rthā­nā­m a­dhi­ga­myaṃ ni­rde­śya­tva­va­d u­pa­pa­nna­m eva || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_884"><l ana="bt" n="bt_1.7.13"><lb n="149,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.13</span>na kiṃcit ke­na­ci­d vastu sādhyate san na cāpy asat | tato na sādhanaṃ nāmety anye te py a­sa­du­kta­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_885" rend="justify"><lb n="149,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,09</span>sādhanaṃ hi kāraṇaṃ tac ca na sad eva kāryaṃ sā­dha­ya­ti sva­rū­pa­va­t­, nāpy a­sa­tkha­ra­vi­ṣā­ṇa­va­t | prā­ga­sa­tsā­dha­ya­' <lb n="149,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,10</span>tīti na vā yuktaṃ, sad eva sā­dha­ya­tī­ti pa­kṣā­na­ti­kra­mā­t | na hy utpatteḥ prāg asat prāg eva kāraṇaṃ niṣpāda<span type="hard-break">- </span><lb n="149,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,11</span>yati, ta­syā­sa­ta eva ni­ṣpā­da­na­pra­sa­kteḥ | u­tpa­tti­kā­le sad eva ka­ro­tī­ti tu ka­tha­ne­na kathaṃ na satpakṣaḥ | <lb n="149,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,12</span>ka­thaṃ­ci­t saha ka­ro­tī­ty api na vya­va­ti­ṣṭha­te­, yena rūpeṇa sattena ka­ra­ṇā­yo­gā­d anyathā svātmano pi ka­ra­ṇa­pra­saṃ­gā­t | <lb n="149,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,13</span>yena cātmanā ta­da­sa­tte­nā­pi na kā­rya­tā­m iyarti śa­śa­vi­ṣā­ṇa­va­d ity u­bha­ya­do­ṣā­va­kā­śā­t | sa­da­sa­drū­paṃ kāryaṃ <lb n="149,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,14</span>nā­'­nā­ku­laṃ­, na ca ka­thaṃ­ci­d api kāryam a­sā­dha­ya­t kiṃcit sādhanaṃ nāma kā­rya­ka­ra­ṇa­bhā­va­sya tattvato saṃ­bha­vā­c ca | <lb n="149,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,15</span>tad uktaṃ | "­kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vo pi tayor a­sa­ha­bhā­va­taḥ | pra­si­ddhya­ti kathaṃ dviṣṭho 'dviṣṭhe saṃ­baṃ­dha­tā kathaṃ || " "­kra­me­ṇa <lb n="149,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,16</span>bhāva ekatra va­rta­mā­no nya­ni­spṛ­haḥ | ta­da­bhā­ve pi bhāvāc ca saṃbaṃdho nai­ka­vṛ­tti­mā­n || " "yady apekṣya tayor ekam anya<span type="hard-break">- </span><lb n="149,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,17</span>trāsau pra­va­rta­te | u­pa­kā­rī hy apekṣaḥ syāt kathaṃ co­pa­ka­ro­ty asat || " "yady e­kā­rthā­bhi­saṃ­baṃ­dhā­t kā­rya­kā­ra­ṇa­tā <lb n="149,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,18</span>tayoḥ | prāptā dvi­tvā­di­saṃ­baṃ­dhā­t sa­vye­ta­ra­vi­ṣā­ṇa­yoḥ || " "dviṣṭho hi kaścit saṃbaṃdho nāto nyat tasya lakṣaṇaṃ | <lb n="149,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,19</span>bhā­vā­bhā­vo­pa­dhi­r yogaḥ kā­rya­kā­ra­ṇa­tā yadi || " yo­go­pā­dhī na tāv eva kā­rya­kā­ra­ṇa­tā­tra kiṃ | bhedāc cen na tv ayaṃ <lb n="149,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,20</span>śabdo ni­yo­ktā­raṃ sa­mā­śri­taḥ || " "­pa­śya­nn ekam a­dṛ­ṣṭa­sya darśane ta­da­da­rśa­ne | a­pa­śya­tkā­rya­m anveti vināpy ā<span type="hard-break">- </span><lb n="149,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,21</span>khyā­tṛ­bhi­r janaḥ || " "­da­rśa­nā­d arśane muktvā kā­rya­bu­ddhe­r a­saṃ­bha­vā­t | kā­ryā­di­śru­ti­r apy atra lā­gha­vā­rthaṃ ni­ve­śi­tā || ' <lb n="149,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,22</span>"­ta­dbhā­va­bhā­vā­t ta­tkā­rya­ga­ti­r yasya tu vartate | saṃ­ke­ta­vi­ṣa­yā­khyā sā sā­snā­de­r go­ga­ti­r yathā || " "bhāve bhāvini <lb n="149,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,23</span>tadbhāvo bhāva eva ca bhāvitā | prasiddhe he­tu­pha­la­te pra­tya­kṣā­nu­pa­laṃ­bha­taḥ || " "­e­tā­va­nmā­tra­ta­ttvā­rthāḥ kārya<span type="hard-break">- </span><lb n="149,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,24</span>kā­ra­ṇa­go­ca­rāḥ | vikalpā da­rśa­yaṃ­ty arthān mi­thyā­rthā­n gha­ṭi­tā­n iva || " "bhinne kā gha­ṭa­nā­'­bhi­nne <lb n="149,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,25</span>kā­rya­kā­ra­ṇa­tā­pi kā | bhāve vānyasya viśliṣṭau śliṣṭau syātāṃ kathaṃ na tau | " iti | tad e­ta­da­sa­ddū­ṣa­ṇaṃ | <lb n="149,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,26</span>svā­bhi­ma­te py a­kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­ve sa­mā­na­tvā­t | tathā hi | a­kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vo­dvi­ṣṭha eva katham a­sa­ha­bhā­vi­noḥ <lb n="149,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,27</span>kā­rya­kā­ra­ṇa­tvā­bhyāṃ ni­ṣe­dhya­yo­r a­rtha­yo­r vartate | na vā dviṣṭho sau saṃ­baṃ­dhā­bhā­va­ttva­vi­ro­dhā­t | pūrvatra bhāve vartitvā <lb n="149,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,28</span>paratra krameṇa va­rta­mā­no pi yadi so nya­ni­spṛ­ha e­vai­ka­tra ti­ṣṭha­tka­tha­m a­saṃ­baṃ­dhaḥ­? parasya hy a­nu­tpa­nna­syā­bhā­ve pi pūrvatra <lb n="149,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,29</span>va­rta­mā­naḥ pūrvasya ca na­ṣṭa­tve­nā­bhā­ve pi paratra va­rta­mā­no sāv e­ka­vṛ­tti­r eva syāt | pūrvatra va­rta­mā­naḥ param a­pe­kṣa­te <lb n="149,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,30</span>paratra ca ti­ṣṭha­tpū­rva­ma­to saṃbaṃdho dviṣṭha e­vā­nya­ni­spṛ­ha­tvā­bhā­vā­d iti cet katham a­nu­pa­kā­raṃ ta­tho­tta­ra­m a­pe­kṣya­te­ti <lb n="149,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,31</span>pra­saṃ­gā­t | so­pa­kā­ra­ka­m a­pe­kṣa­ta iti cet nā­sa­ta­s ta­do­pa­kā­ra­ka­tvā­yo­gā­t | yadi punar e­ke­nā­bhi­saṃ­baṃ­dhā­t pūrva<span type="hard-break">- </span><lb n="149,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,32</span>pa­ra­yo­r a­kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­s tadā sa­vye­ta­ra­vi­ṣā­ṇa­yoḥ sa syād ekena dvi­tvā­di­nā­bhi­saṃ­baṃ­dhā­t | tathā ca siddha<span type="hard-break">- </span><lb n="149,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,33</span>sādhyatā | dviṣṭho hi kaścid a­saṃ­baṃ­dho nāto nyat tasya lakṣaṇaṃ ye­nā­bhi­ma­ta­si­ddhiḥ | yadi punaḥ pū­rva­syā­bhā­va eva <lb n="149,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 149,34</span>yo bhāvo 'bhāve '­bhā­va­s ta­du­pa­dhi­yo­go­kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­s tadā tāv eva bhā­vā­bhā­vā­va­yo­go­pā­dhī kiṃ no 'kārya<span type="hard-break">- </span><pb n="150"/><lb n="150,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,01</span>kā­ra­ṇa­bhā­vaḥ syāt tayor bhedād iti cet, śabdasya ni­yo­ktṛ­sa­mā­śri­ta­tve­na bhede py a­bhe­da­vā­ci­naḥ pra­yo­gā­bhyu­pa­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="150,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,02</span>māt | svayaṃ hi loko yam ekam a­dṛ­ṣṭa­sya darśane py a­pa­śyaṃ­s ta­da­da­rśa­ne ca paśyad vināpy ā­khyā­tṛ­bhi­r a­kā­rya­m a­va­bu­dhya­te | <lb n="150,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,03</span>na ca tathā da­rśa­nā­da­rśa­ne muktvā kvacid a­kā­rya­bu­ddhi­r asti | na ca tayor a­kā­ryā­di­śru­ti­r vi­ru­dhya­te lā­gha­vā­rtha­tvā­t <lb n="150,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,04</span>ta­nni­ve­śa­sya | yā punar a­ta­dbhā­vā­bhā­vā­d a­kā­rya­ga­ti­r u­pa­va­rṇya­te sā saṃ­ke­ta­vi­ṣa­yā­khyā­, yathā a­sā­snā­de­r a­go­ga­tiḥ | <lb n="150,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,05</span>naitāv atā tattvato kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vo nāma | bhāve hi a­bhā­vi­nī vā bhāvitā a­he­tu­pha­la­te prasiddhe | <lb n="150,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,06</span>prasiddhe pra­tya­kṣā­nu­pa­laṃ­bhā­bhyā­m eva | tad e­tā­va­nmā­tra­ta­ttvā­rthā e­vā­kā­rya­kā­ra­ṇa­go­ca­rā vikalpā da­rśa­yaṃ­ty arthān <lb n="150,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,07</span>mi­thyā­rthā­t svayam a­gha­ṭi­tā­n apīti sa­mā­yā­taṃ | bhinne hi bhāve kā nā­mā­gha­ṭa­nā tat kvā­nyā­va­bhā­sa­te­? yenāsau <lb n="150,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,08</span>tāttvikī syāt | abhinne sutarāṃ nā­gha­ṭa­nā | na ca bhinnāv arthau ke­na­ci­d a­kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­ve­na yogād akārya<span type="hard-break">- </span><lb n="150,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,09</span>kā­ra­ṇa­bhū­tau syātāṃ saṃ­baṃ­dha­vi­dhi­pra­saṃ­gā­t | tad evaṃ na tāttviko 'rtho nāma kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vo vya­va­ti­ṣṭha­te 'kārya<span type="hard-break">- </span><lb n="150,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,10</span>kā­ra­ṇa­bhā­va­va­t | sva­sva­bhā­va­vya­va­sthi­tā­rthā­n vihāya nānyaḥ kaścid a­kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vo stv iti | tathā vya­va­hā­ra­s tu <lb n="150,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,11</span>ka­lpa­nā­mā­tra­ni­rmi­ta eva kā­rya­kā­ra­ṇa­vya­va­hā­ra­va­d iti cet tarhi vāstava eva kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vo '­kā­rya­kā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="150,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,12</span>bhā­va­va­t | kevalaṃ ta­dvya­va­hā­ro vi­ka­lpa­śa­bda­la­kṣa­ṇo vi­ka­lpa­ni­rmi­ta iti kim aniṣṭaṃ | va­stu­rū­pa­yo­r api kārya<span type="hard-break">- </span><lb n="150,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,13</span>kā­ra­ṇa­bhā­ve tayor abhāvo va­stu­tve­ti na tu yuktaṃ, vyā­ghā­tā­t kvacin nī­le­ta­ra­tvā­bhā­va­va­t | tato yadi ku­ta­ści­t pra<span type="hard-break">- </span><lb n="150,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,14</span>māṇāt kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vaḥ pa­ra­mā­rtha­taḥ ke­ṣāṃ­ci­d arthānāṃ sidhyet tadā tata eva kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vo pi pra­tī­te­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="150,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,15</span>vi­śe­ṣā­t tathaiva hi ga­vā­dī­nā­m a­sā­dhya­sā­dha­na­bhā­vaḥ pa­ra­spa­ra­m a­ta­dbhā­va­bhā­vi­tva­pra­tī­te­r vya­va­ti­ṣṭha­te | ta­thā­gni­dhū­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="150,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,16</span>dīnāṃ sā­dhya­sā­dha­na­bhā­vo pi ta­dbhā­va­bhā­vi­tva­pra­tī­te­r bā­dha­kā­bhā­vā­t | nanv a­ka­smā­d agniṃ dhūmaṃ vā kevalaṃ paśyataḥ <lb n="150,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,17</span>kā­ra­ṇa­tvaṃ kāryatvaṃ vā kiṃ na pra­ti­bhā­tī­ti cet kiṃ punar a­kā­ra­ṇa­tva­m a­kā­rya­tvaṃ vā pra­ti­bhā­ti | sā­ti­śa­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="150,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,18</span>saṃvidāṃ pra­ti­bhā­ty eveti cet, kā­ra­ṇa­tvaṃ kāryatvaṃ vā tatra teṣāṃ na pra­ti­bhā­tī­ti ko­śa­pā­naṃ vidheyaṃ | <lb n="150,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,19</span>a­sma­dā­dī­nāṃ tu ta­da­pra­ti­bhā­sa­naṃ tathā ni­śca­yā­nu­pa­pa­tteḥ kṣa­ṇa­kṣa­yā­di­va­t | ta­tho­bha­ya­tra samānaṃ | yathaiva hi <lb n="150,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,20</span>ta­dbhā­va­bhā­vi­tvā­na­dhya­va­sā­yi­nāṃ na kvacit kā­rya­tva­kā­ra­ṇa­tva­ni­śca­yo sti tathā svayam a­ta­dbhā­va­bhā­vi­tva­vya­va­sā­yi<span type="hard-break">- </span><lb n="150,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,21</span>nām a­kā­rya­kā­ra­ṇa­tva­ni­śca­yo pi pra­ti­ni­ya­ta­sā­ma­grī­sā­pe­kṣa­ka­tvā­d va­stu­dha­rma­ni­śca­ya­sya | na hi sarvatra sa­mā­na­sā­ma­grī<span type="hard-break">- </span><lb n="150,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,22</span>prabhāvo ni­rṇa­ya­s ta­syāṃ­ta­raṃ­ga­ba­hi­raṃ­ga­sā­ma­grī­vai­ci­trya­da­rśa­nā­t | dhū­mā­di­jñā­na­sā­ma­grī­mā­trā­t ta­tkā­rya­tvā­di­ni­śca­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="150,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,23</span>nutpatteḥ na kā­rya­tvā­di dhū­mā­di­sva­rū­pa­m iti cet tarhi kṣa­ṇi­ka­tvā­di­r api ta­tsva­rū­paṃ mā bhūt tata eva kṣa­ṇi­ka­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="150,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,24</span>bhāve va­stu­tva­m eva na syād iti cet kā­rya­tva­kā­ra­ṇa­tvā­bhā­ve pi kuto vastutvaṃ sva­ra­śṛṃ­ga­va­t | sa­rva­thā­py akārya<span type="hard-break">- </span><lb n="150,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,25</span>kā­ra­ṇa­sya va­stu­tvā­nu­pa­pa­tteḥ kū­ṭa­stha­va­t | kṣa­ṇi­kai­kāṃ­ta­va­d vā vi­śe­ṣā­saṃ­bha­vā­t | nanu ca sad api kāryatvaṃ <lb n="150,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,26</span>kā­ra­ṇa­tvaṃ vā va­stu­tva­sva­rū­paṃ na saṃbaṃdho '­dvi­ṣṭha­tvā­t | kāryatvaṃ kāraṇe hi na vartate kā­ra­ṇa­tvaṃ vā kārye <lb n="150,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,27</span>yena dviṣṭhaṃ bhavet | kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­s tayor eko va­rta­mā­naḥ saṃbaṃdha iti cen na, tasya kā­rya­kā­ra­ṇā­bhyāṃ bhinnasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="150,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,28</span>pratīteḥ | sato pi pra­tye­ka­pa­ri­sa­mā­ptyā tatra vṛttau ta­syā­ne­ka­tvā­pa­tteḥ | e­ka­de­śe­na vṛttau sā­va­ya­va­tvā­nu­ṣa­kteḥ <lb n="150,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,29</span>svā­va­ya­ve­ṣv api vṛttau pra­kṛ­ta­pa­rya­nu­yo­ga­sya ta­da­va­stha­tvā­d a­na­va­sthā­nā­va­tā­rā­t | kā­rya­kā­ra­ṇāṃ­ta­rā­le ta­syo­pa­laṃ­bha<span type="hard-break">- </span><lb n="150,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,30</span>pra­saṃ­gā­c ca tābhyāṃ ta­syā­bhe­de pi katham ekatvaṃ bhi­nnā­bhyā­m a­bhi­nna­syā­bhi­nna­tva­vi­ro­dhā­t | svayam a­bhi­nna­syā­pi <lb n="150,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,31</span>bhi­nnā­rthai­s tādātmye pa­ra­mā­ṇo­r ekasya sa­ka­lā­rthai­s tā­dā­tmya­pra­saṃ­gā­d e­ka­pa­ra­mā­ṇu­mā­traṃ jagat syāt sa­ka­la­ja­ga­tsva­rū­po vā <lb n="150,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,32</span>pa­ra­mā­ṇu­r iti bhe­dā­bhe­dai­kāṃ­ta­vā­di­no­r u­pa­laṃ­bhaḥ syā­dvā­di­na­s ta­thā­na­bhyu­pa­ga­mā­t | kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­sya hi saṃ­baṃ­dha­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="150,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,33</span>bā­dhi­ta­ta­thā­vi­dha­pra­tya­yā­rū­ḍha­sya sva­saṃ­baṃ­dhi­no vṛttiḥ ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmya­m e­vā­ne­kāṃ­ta­vā­di­no­cya­te | svā­kā­re­ṣu <lb n="150,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,34</span>jñā­na­vṛ­tti­va­t kuto ne­ka­saṃ­baṃ­dhi­tā­dā­tmye kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­sya saṃ­baṃ­dha­syai­ka­tvaṃ na vi­ru­dhya­te iti cet, nā­nā­kā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="150,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 150,35</span>tādātmye jñā­na­syai­ka­tvaṃ kuto na vi­ru­dhya­te­? ta­da­śa­kya­vi­ve­ca­na­tvā­d iti cet tata e­vā­nya­trā­pi kā­rya­kā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><pb n="151"/><lb n="151,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,01</span>yor hi dra­vya­rū­pa­ta­yai­ka­tvā­t kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­syai­ka­tva­m ucyate na ca tasya śabde vi­ve­ca­na­tvaṃ mṛ­ddra­vyā­t kuśūla<span type="hard-break">- </span><lb n="151,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,02</span>gha­ṭa­yo­r he­tu­pha­la­bhā­ve­no­pa­ga­ta­yo­r dra­vyāṃ­ta­raṃ netum aśakteḥ | kra­ma­bhu­voḥ pa­ryā­ya­yo­r e­ka­dra­vya­pra­tyā­sa­tte­r u­pā­dā­no­pā­de­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="151,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,03</span>tvasya va­ca­nā­t | na cai­vaṃ­vi­dhaḥ ka­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vaḥ si­ddhāṃ­ta­vi­rū­ddhaḥ sa­ha­kā­ri­kā­ra­ṇe­na kāryasya kathaṃ yat <lb n="151,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,04</span>syād e­ka­dra­vya­pra­tyā­sa­tte­r a­bhā­vā­d iti cet kā­la­pra­tyā­sa­tti­vi­śe­ṣā­t tatsiddhiḥ | yad a­naṃ­ta­raṃ hi yad avaśyaṃ bhavati <lb n="151,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,05</span>tat tasya sa­ha­kā­ri­kā­ra­ṇa­m i­ta­ra­tkā­rya­m iti pratītaṃ | na cedaṃ sa­ha­kā­ri­tvaṃ kvacid bhā­va­pra­tyā­sa­ttiḥ kṣe­tra­pra­tyā<span type="hard-break">- </span><lb n="151,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,06</span>sattir vā ni­ya­mā­bhā­vā­t | ni­ka­ṭa­de­śa­syā­pi cakṣuṣo rū­pa­jñā­no­tpa­ttau sa­ha­kā­ri­tva­da­rśa­nā­t | saṃ­daṃ­śa­kā­de­ś cā<span type="hard-break">- </span><lb n="151,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,07</span>su­va­rṇa­sva­bhā­va­sya sau­va­rṇa­ka­ṭa­ko­tpa­ttau yadi punar yā­va­tkṣe­traṃ yady a­syo­tpa­ttau sa­ha­kā­ri dṛṣṭaṃ ya­thā­bhā­vaṃ ca tat tā­va­tkṣe­traṃ <lb n="151,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,08</span>ta­thā­bhā­va­m eva sa­rva­tre­ti niyatā kṣe­trā­bhā­va­pra­tyā­sa­ttiḥ sa­ha­kā­ri­tvaṃ kāye ni­ga­dya­te tadā na doṣo virodhā<span type="hard-break">- </span><lb n="151,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,09</span>bhāvāt | tad evaṃ vya­va­hā­ra­na­ya­sa­mā­śra­ya­ṇe kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vo dviṣṭhaḥ saṃbaṃdhaḥ saṃ­yo­ga­sa­ma­vā­yā­di­va­tpra­tī­ti­si­ddha<span type="hard-break">- </span><lb n="151,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,10</span>tvāt pā­ra­mā­rthi­ka eva na punaḥ ka­lpa­nā­ro­pi­taḥ sa­rva­thā­py a­na­va­dya­tvā­t | saṃ­gra­ha­rju­sū­tra­na­yā­śra­ya­ṇe tu na kasya<span type="hard-break">- </span><lb n="151,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,11</span>cit kaścit saṃbaṃdho nyatra ka­lpa­nā­mā­trā­t iti sarvam a­vi­rū­ddhaṃ | na cātra sā­dhya­sā­dha­na­bhā­va­sya vya­va­hā­ra­na­yā­d ā<span type="hard-break">- </span><lb n="151,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,12</span>śrayaṇe ka­thaṃ­ci­d a­saṃ­bha­va iti sūktaṃ sā­dha­na­tva­m a­dhi­ga­mya­m arthānāṃ ta­da­pa­la­paṃ­to '­sa­du­kta­ya eva ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_886"><l ana="bt" n="bt_1.7.14"><lb n="151,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.14</span>mo­kṣā­di­sā­dha­nā­bhyā­sā­bhā­vā­sa­kte­s ta­da­rthi­nā­m | ta­trā­vi­dyā­vi­lā­se­ṣṭau kva muktiḥ pā­ra­mā­rthi­kī || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.7.15"><lb n="151,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.15</span>saṃvic cet saṃvid evety adoṣaḥ sā yady a­sā­dha­nā | nityā syād anyathā siddhaṃ sādhanaṃ pa­ra­mā­rtha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.7.16"><lb n="151,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.16</span>ni­tya­sa­rva­ga­te­ṣv iṣṭau tasyāḥ saṃ­vi­ttya­saṃ­bha­vā­t | kva vya­va­sthā­pa­nā­naṃ­śa­kṣa­ṇi­ka­jñā­na­ta­ttva­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l></lg><p n="a_887" rend="justify"><lb n="151,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,16</span>na hi kṣa­ṇi­kā­naṃ­śa­saṃ­ve­da­naṃ svataḥ pra­ti­bhā­sa­te sarvasya bhrāṃ­tya­bhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­t | ta­dva­nni­tyaṃ sa­rva­ga­taṃ brahmeti <lb n="151,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,17</span>na ta­tsaṃ­ve­da­na­m eva muktiḥ pā­ra­mā­rthi­kī yuktā, tataḥ sa­ka­la­ka­rma­vi­pra­mo­kṣo muktir u­ra­rī­ka­rta­vyā | sā baṃ­dha­pū­rvi<span type="hard-break">- </span><lb n="151,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,18</span>keti tāttviko baṃdho bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaḥ tayoḥ sa­sā­dha­na­tvā­t | anyathā kā­dā­ci­tka­tvā­yo­gā­t sādhanaṃ tāttvika<span type="hard-break">- </span><lb n="151,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,19</span>m a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaṃ na punar a­vi­dyā­vi­lā­sa­mā­tra­m iti sūktaṃ sā­dha­na­m a­dhi­ga­mya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_888"><l ana="bt" n="bt_1.7.17"><lb n="151,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.17</span>ā­dhā­rā­dhe­ya­bhā­va­sya pa­dā­rthā­nā­m a­yo­ga­taḥ | tattvato vidyate nā­dhi­ka­ra­ṇaṃ kiṃcid ity asat || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.7.18"><lb n="151,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.18</span>sphuṭaṃ dra­vya­gu­ṇā­dī­nā­m ā­dhā­rā­dhe­ya­tā­ga­teḥ | pra­si­ddhi­bā­dhi­ta­tve­na ta­da­bhā­va­sya sarvathā || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l></lg><p n="a_889" rend="justify"><lb n="151,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,22</span>na hi dravyam a­pra­si­ddhaṃ gu­ṇā­da­yo vā pra­tya­bhi­jñā­nā­di­pra­tya­ye­nā­bā­dhi­te­na ta­nni­rū­pa­ṇā­t | nāpy ā­dhā­rā­dhe­ya­tā <lb n="151,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,23</span>dra­vya­gu­ṇa­dī­nā­m a­pra­si­ddhā yataḥ sa­rva­thā­dhi­ka­ra­ṇa­m asad iti pakṣaḥ pra­si­ddhi­bā­dhi­to na syāt | hetuś cāsiddhaḥ <lb n="151,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,24</span>pa­dā­rthā­nā­m ā­dhā­rā­dhe­ya­bhā­va­sya vi­cā­rya­mā­ṇa­syā­yo­gā­d iti | sthālyāṃ dadhi paṭe rūpam iti ta­tpra­tya­ya­sya nirbā<span type="hard-break">- </span><lb n="151,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,25</span>dhasya ta­tsā­dha­na­tvā­t kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­vi­śe­ṣa­sya sādhako yaṃ pratyaya iti cet sa e­vā­dhā­rā­dhe­ya­bhā­vo stu | <lb n="151,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,26</span>sāṃvṛto sāv iti cet na, kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­sya tā­ttvi­ka­sya sā­dhi­ta­tvā­t | ta­dvi­śe­ṣa­sya tā­ttvi­ka­tva­si­ddheḥ | <lb n="151,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,27</span>kathaṃ tarhi gu­ṇā­dī­nāṃ dra­vyā­dhā­ra­tve dra­vya­syā­py a­nyā­dhā­ra­tvaṃ na syād yato '­na­va­sthā ni­vā­rye­ta | teṣāṃ vā dravyānā<span type="hard-break">- </span><lb n="151,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,28</span>dhā­ra­tva­pra­sa­kti­r iti cet —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_890"><l ana="bt" n="bt_1.7.19"><lb n="151,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.19</span>nā­na­va­sthā­pra­saṃ­go tra vyomnaḥ svā­śra­ya­tā­sthi­teḥ | sa­rva­lo­kā­śra­ya­syāṃ­ta­vi­hī­na­sya sa­maṃ­ta­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l></lg><p n="a_891" rend="justify"><lb n="151,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,30</span>svāśrayaṃ vyoma, sa­maṃ­ta­to ṃ­ta­vi­hī­na­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | sa­maṃ­ta­to ṃ­ta­vi­hī­naṃ tat sa­ka­lā­sa­rva­ga­tā­rthā­bhā­va­sva­bhā­va­tve <lb n="151,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,31</span>saty e­ka­dra­vya­rū­pa­tvā­t | rū­pā­di­pa­ra­mā­ṇū­nāṃ ra­sā­di­pa­ra­mā­ṇu­bhā­va­rū­pa­tvā­d a­vi­ro­dha iti cet te tarhi rūpara<span type="hard-break">- </span><lb n="151,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,32</span>sā­di­pa­ra­mā­ṇa­vaḥ sarve sa­kṛ­tpa­ra­spa­raṃ saṃsṛṣṭā vya­va­hi­tā vā syuḥ ? na tāvat saṃsṛṣṭāḥ kā­rtsnye­nai­ka­de­śe­na vā <lb n="151,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,33</span>saṃ­sa­rga­sya svayaṃ ni­rā­ka­ra­ṇā­t | vya­va­hi­ta­tve tu teṣām a­naṃ­tā­nā­m a­naṃ­ta­pra­de­śaṃ vya­va­dhā­ya­kaṃ kiṃcid u­ra­rī­ka­rta­vyaṃ <lb n="151,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 151,34</span>tad eva vyoma teṣām abhāve | iti siddhaṃ sa­ka­lā­sa­rvā­ga­tā­rthā­bhā­va­sva­bhā­va­tvaṃ vyomnaḥ | na ca ta­syā­naṃ­tāḥ pradeśāḥ <pb n="152"/><lb n="152,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,01</span>pa­ra­spa­ra­m ekaśo vya­va­hi­tā yatas ta­dvya­va­dhā­ya­kāṃ­ta­ra­ka­lpa­nā­yā­m a­na­va­sthā ka­thaṃ­ci­d e­ka­dra­vya­tā­dā­tmye­nā­vya­va­hi­ta­tvā­t <lb n="152,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,02</span>anyathā ta­da­vya­va­dhā­nā­yo­gā­t | bha­vi­ta­vyaṃ vā vya­va­dhā­ne­na teṣāṃ pra­si­ddha­sa­ttvā­nāṃ vya­va­dhā­ne na­va­sthā­nā­t | <lb n="152,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,03</span>yena caikena dravyeṇa teṣāṃ ka­thaṃ­ci­t tādātmyaṃ tato vyometi ta­syai­ka­dra­vya­tva­si­ddhi­r iti nāsiddhaṃ vyomno gatattva<span type="hard-break">- </span><lb n="152,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,04</span>sādhanaṃ | tatas ta­da­naṃ­taṃ sa­rva­lo­kā­dhi­ka­ra­ṇa­m iti nā­na­va­sthā ta­dā­dhā­rā­nta­rā­nu­pa­pa­tteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_892"><l ana="bt" n="bt_1.7.20"><lb n="152,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.20</span>vyo­ma­va­tsa­rva­bhā­vā­nāṃ sva­pra­ti­ṣṭhā­nu­ṣaṃ­ja­naṃ | kartuṃ nai­kāṃ­ta­to yuktaṃ sa­rva­ga­tvā­nu­ṣaṃ­ga­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l></lg><p n="a_893" rend="justify"><lb n="152,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,06</span>ni­śca­ya­na­yā­t sarve bhāvāḥ sva­pra­ti­ṣṭhā iti yuktaṃ na punaḥ sarvathā vyo­ma­va­t teṣāṃ sa­rva­ga­ta­tvā­mū­rta­tvā­di­pra­saṃ­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="152,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,07</span>syāpi du­rni­vā­ra­tvā­t | sa­rva­dra­vyā­ṇāṃ sa­rva­ga­ta­tve ko doṣa iti cet pra­tī­ti­vi­ro­dha e­vā­mū­rta­tvā­d iti <lb n="152,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,08</span>vakṣyāmaḥ | pra­tī­tya­ti­kra­me tu kā­ra­ṇā­bhā­vā­t sarvam a­sa­maṃ­ja­saṃ mānam eyaṃ pra­lā­pa­mā­tra­m u­pe­kṣa­ṇī­yaṃ syād iti yathā<span type="hard-break">- </span><lb n="152,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,09</span>pra­tī­ti­si­ddha­m a­dhi­ka­ra­ṇa­m a­dhi­ga­mya­m a­rthā­nā­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_894"><l ana="bt" n="bt_1.7.21"><lb n="152,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.21</span>a­sthi­ra­tvā­t pa­dā­rthā­nāṃ sthitir naivāsti tāttvikī | kṣa­ṇā­dū­rdhva­m i­tī­cchaṃ­ti kecit tad api du­rgha­ṭa­m || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.7.22"><lb n="152,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.22</span>ni­ra­nva­ya­kṣa­yai­kāṃ­te saṃ­tā­nā­dya­na­va­sthi­teḥ | pu­ṇya­pā­pā­dya­nu­ṣṭhā­nā­bhā­vā­sa­kte­r ni­rū­pa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l></lg><p n="a_895" rend="justify"><lb n="152,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,12</span>saṃvṛtyā saṃ­tā­na­sa­mu­dā­ya­sā­dha­rmyā­t pre­tya­bhā­vā­nāṃ pu­ṇya­pā­pa­mu­kti­mā­rgā­nu­ṣṭhā­na­sya cā­bhyu­pa­ga­mā­t pa­ra­mā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="152,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,13</span>tas ta­da­bhā­vā­sa­kti­r nā­ni­ṣṭe­ti cet, kim idānīṃ saṃ­ve­da­nā­dvai­ta­m astu pa­ra­mā­rthaṃ sat ni­ra­nva­ya­vi­na­śva­rā­ṇā­m e­ka­kṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="152,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,14</span>sthitīnāṃ nā­nā­pa­dā­rthā­nā­m a­nu­bha­vā­t | tad api neti cet tarhi iṣṭaṃ saṃ­tā­nā­di sarvaṃ ni­raṃ­ku­śa­tvā­t tac ca niranva<span type="hard-break">- </span><lb n="152,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,15</span>ya­kṣa­yai­kāṃ­te saṃ­vṛ­ttyā­pi na syāt | tathā ca ni­rū­pi­taṃ "­saṃ­tā­naḥ sa­mu­dā­ya­ś ca sādharmyaṃ ca ni­raṃ­ku­śaḥ | pretya<span type="hard-break">- </span><lb n="152,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,16</span>bhāvaś ca tat sarvaṃ na syād e­ka­tva­ni­hna­ve || " iti | nanu ca bī­jāṃ­ku­rā­dī­nā­m e­ka­tvā­bhā­ve pi saṃtānaḥ siddhas ti<span type="hard-break">- </span><lb n="152,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,17</span>lādīnāṃ sa­mu­dā­ya­sā­dha­rmyaṃ ca tadvat sarvatra tatsiddhau kim e­ka­tve­ne­ti cen na, sa­rva­bī­jāṃ­ku­rā­dī­nā­m e­ka­saṃ­tā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="152,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,18</span>tvā­pa­tteḥ­, sa­ka­la­ti­lā­dī­nāṃ vā sa­mu­dā­ya­sā­dha­rmya­pra­sa­kteḥ | pra­tyā­sa­tte­r vi­śe­ṣā­t ke­ṣāṃ­ci­d eva saṃtānaḥ sa­mu­dā­yaḥ <lb n="152,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,19</span>sādharmyaṃ ca vi­śi­ṣṭa­m iti cet, sa ko nyo '­nya­trai­ka­dra­vya­kṣe­tra­bhā­va­pra­tyā­sa­tte­r iti nā­nva­ya­ni­hna­vo yuktaḥ | <lb n="152,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,20</span>na hy a­vya­bhi­cā­rī kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vaḥ saṃ­tā­na­ni­ya­ma­he­tuḥ­, su­ga­te­ta­ra­ci­ttā­nā­m e­ka­saṃ­tā­na­tva­pra­saṃ­gā­d iti sa­ma­rthi­taṃ <lb n="152,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,21</span>prāk | nāpy e­ka­sā­ma­grya­dhī­na­tvaṃ sa­mu­dā­yai­ka­tva­ni­ya­ma­ni­baṃ­dha­naṃ dhū­meṃ­dha­na­vi­kā­rā­di­rū­pā­dī­nāṃ nā­nā­sa­mu­dā­yā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="152,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,22</span>m e­ka­sa­mu­dā­ya­tvā­nu­ṣaṃ­gā­t pra­tī­ta­mā­tu­liṃ­ga­rū­pā­di­va­t | etena sa­mā­na­kā­la­tvaṃ ta­nni­mi­tta­m iti pra­tyu­ktaṃ­, eka<span type="hard-break">- </span><lb n="152,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,23</span>dra­vyā­dhi­ka­ra­ṇa­tvaṃ tu sa­ha­bhu­vā­m e­ka­sa­mu­dā­ya­tva­vya­va­sthā­he­tu­r iti saty e­vā­nvi­te dravye ti­lā­di­rū­pā­di­sa­mu­dā­yai<span type="hard-break">- </span><lb n="152,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,24</span>ka­tva­ni­ya­maḥ sādharmyaṃ | na punar nā­nā­dra­vyā­ṇāṃ sa­mā­na­he­tu­ka­tvā­d iti vā­rtā­mā­traṃ­, vi­sa­dṛ­śa­he­tū­nā­m api bahulaṃ <lb n="152,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,25</span>sā­dha­rmya­da­rśa­nā­t | ra­ja­ta­śu­kti­kā­di­va­t sa­mā­na­pa­ri­ṇā­ma­sa­ttvā­t sādharmye bhā­va­pra­tyā­sa­tti­vi­śe­ṣā­d eva sādharmyaṃ | <lb n="152,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,26</span>na ca sa­mā­na­pa­ri­ṇā­mo nānā pa­ri­ṇā­mi­dra­vyā­bhā­ve saṃ­bha­va­tī­ti na ta­dvā­di­nā­m e­ka­dra­vyā­pa­hna­vaḥ śreyān | pre­tya­bhā­vaḥ <lb n="152,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,27</span>katham e­ka­tvā­bhā­ve na syād iti cet tasya mṛtvā punar bha­va­na­la­kṣa­ṇa­tvā­t | saṃ­tā­na­syai­va mṛtvā punar bhavanaṃ na puna<span type="hard-break">- </span><lb n="152,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,28</span>r dra­vya­sye­ti cen na, saṃ­tā­na­syai­ka­dra­vyā­bhā­ve ni­ya­mā­yo­ga­sya pra­ti­pā­da­nā­t | ka­thaṃ­ci­d e­ka­dra­vyā­tma­no jīvasya pretya<span type="hard-break">- </span><lb n="152,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,29</span>bhā­va­si­ddheḥ | pu­ṇya­pā­pā­dya­nu­ṣṭhā­naṃ punar api saṃ­vā­ha­ka­rtṛ­kri­yā­pha­lā­nu­bha­vi­tṛ­nā­nā­tve kṛ­ta­nā­śā­kṛ­tā­bhyā­ga­ma­pra­sa­kte<span type="hard-break">- </span><lb n="152,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,30</span>r dū­ro­tsā­ri­ta­m eva | ta­tsaṃ­tā­nai­kye cai­ka­dra­vya­tva­sya siddher na ni­ra­nva­ya­kṣa­yai­kāṃ­ta­s ta­dvā­di­bhi­r a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaḥ | tataḥ <lb n="152,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,31</span>sarvathā saṃ­tā­nā­dyu­pa­ga­me dravyasya kā­lāṃ­ta­ra­sthā­yi­naḥ pra­si­ddhe­r na kṣaṇād ūrdhvam asthitiḥ pa­dā­rthā­nā­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_896"><l ana="bt" n="bt_1.7.23"><lb n="152,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.23</span>yathā cai­ka­kṣa­ṇa­sthā­yī bhāvo hetoḥ sa­mu­dbha­ve­t | ta­thā­ne­ka­kṣa­ṇa­sthā­yī kin na loke pra­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l></lg><p n="a_897" rend="justify"><lb n="152,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,33</span>nanu prathame kṣaṇe ya­thā­rthā­nāṃ kṣa­ṇa­dva­ya­sthā­snu­tā tathā dvitīye pīti na ka­dā­ci­d vināśaḥ syād anyathā saiva <lb n="152,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 152,34</span>kṣa­ṇa­sthi­tiḥ pra­ti­kṣa­ṇaṃ sva­bhā­vā­t tato na kā­lāṃ­ta­ra­sthā­yī bhāvo hetoḥ sa­mu­dbha­va­n pra­tī­ya­te 'nyatra vi­bhra­mā­d iti <pb n="153"/><lb n="153,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,01</span>na maṃ­ta­vyaṃ­, kṣa­ṇa­kṣa­ya­sthā­yi­nāṃ tṛ­tī­yā­di­ka­kṣa­ṇa­sthā­yi­tva­vi­ro­dhā­t | pra­tha­ma­kṣa­ṇe dvi­tī­ya­kṣa­ṇā­pe­kṣā­yā­m iva <lb n="153,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,02</span>dvi­tī­ya­kṣa­ṇe pra­tha­ma­kṣa­ṇā­pe­kṣā­yāṃ kṣa­ṇa­dva­ya­sthā­snu­tvā­vi­śe­ṣā­t pra­ti­kṣa­ṇaṃ sva­bhā­va­bhe­dā­nu­pa­pa­tteḥ kā­lāṃ­ta­ra­sthā­yi­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="153,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,03</span>siddheḥ | nanu ca pra­tha­ma­kṣa­ṇe dvi­tī­ya­kṣa­ṇā­pe­kṣaṃ kṣa­ṇa­dva­ya­sthā­yi­tva­m anyad eva, dvi­tī­ya­kṣa­ṇe pra­tha­ma­kṣa­ṇā­pe­kṣā­t tato <lb n="153,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,04</span>sty eva pra­ti­kṣa­ṇaṃ sva­bhā­va­bhe­do 'sattaḥ kṣa­ṇa­mā­trā­sthi­tiḥ siddhyet sa­rvā­rthā­nā­m iti vadaṃtaṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_898"><l ana="bt" n="bt_1.7.24"><lb n="153,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.24</span>kṣa­ṇa­mā­tra­sthi­tiḥ si­ddhai­va­rju­sū­tra­na­yā­d iha | dra­vyā­rthi­ka­na­yā­d eva siddhā kā­lāṃ­ta­ra­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l></lg><p n="a_899" rend="justify"><lb n="153,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,06</span>na hi va­ya­mṛ­ju­sū­tra­na­yā­t pra­ti­kṣa­ṇa­sva­bhā­va­bhe­dā­t kṣa­ṇa­mā­tra­sthi­tiṃ pra­tī­kṣa­yā­maḥ tataḥ kā­lāṃ­ta­ra­sthi­ti­vi­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="153,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,07</span>dhāt | kevalaṃ ya­thā­rju­sū­trā­t kṣa­ṇa­sthi­ti­r eva bhāvaḥ sva­he­to­rū­tpa­nna­s tathā dra­vyā­rthi­ka­na­yā­t kā­lāṃ­ta­ra­sthi­ti­r eveti <lb n="153,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,08</span>pra­ti­ca­kṣma­he sa­rva­thā­py a­bā­dhi­ta­pra­tya­yā­t ta­tsi­ddhi­r iti sthitir a­dhi­ga­myā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_900"><l ana="bt" n="bt_1.7.25"><lb n="153,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.25</span>viśvam ekaṃ sa­dā­kā­rā­vi­śe­ṣā­d ity a­saṃ­bha­vi | vidhānaṃ vāstavaṃ vastuny evaṃ kecit pra­lā­pi­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.7.26"><lb n="153,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.26</span>sa­dā­kā­rā­vi­śe­ṣa­sya nā­nā­rthā­nā­m a­pa­hna­ve | saṃ­bha­vā­bhā­va­taḥ siddhe vi­dhā­na­syai­va tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l></lg><p n="a_901" rend="justify"><lb n="153,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,11</span>sarvam ekaṃ sa­da­vi­śe­ṣā­d iti viruddhaṃ sā­dha­naṃ­, nā­nā­rthā­bhā­ve sa­da­vi­śe­ṣa­syā­nu­pa­pa­tte­s ta­syā­bhe­da­ni­ṣṭha­tvā­t | <lb n="153,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,12</span>nanu ca sa­de­ka­tvaṃ sa­da­vi­śe­ṣo na ta­tsā­dha­rmyaṃ yato virūddhaṃ sā­dha­ye­d iti cen na, tasya sā­dhya­sa­ma­tvā­t | ko <lb n="153,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,13</span>hi sad ekam icchat sarvam ekaṃ necchet | yadi punaḥ sa­ttā­vi­śe­ṣā­bhā­vā­d iti hetus tadāpy a­si­ddhaṃ­, sadghaṭaḥ <lb n="153,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,14</span>satpaṭa iti vi­śe­ṣa­sya pratīteḥ | mithyeyaṃ pra­tī­ti­r gha­ṭā­di­vi­śe­ṣa­sya sva­pnā­di­va­dvya­bhi­cā­rā­d iti cen na, sattā<span type="hard-break">- </span><lb n="153,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,15</span>dvaite sa­mya­ṅmi­thyā­pra­tī­ti­vi­śe­ṣa­syā­saṃ­bha­vā­t saṃbhave vā tadvad anyatra ta­tsaṃ­bha­vaḥ kathaṃ nā­nu­ma­nya­te ? mithyā<span type="hard-break">- </span><lb n="153,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,16</span>pra­tī­te­r a­vi­dyā­tvā­d a­vi­dyā­yā­ś ca nī­rū­pa­tvā­n na sā sa­nmā­tra­pra­tī­te­r dvitīyā yato bhedaḥ siddhyet iti cen na, <lb n="153,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,17</span>vyā­ghā­tā­t | pra­tī­ti­r hi sarvā svayaṃ pra­ti­bhā­sa­mā­na­rū­pā sā kathaṃ nīrūpā syāt | grā­hya­rū­pā­bhā­vā­n nīrūpā <lb n="153,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,18</span>mi­thyā­pra­tī­ti­r iti cet tarhi grā­hya­rū­pa­sa­hi­tā samyak pra­tī­ti­r iti ta­dvi­śe­ṣa­si­ddheḥ | sa­mya­kpra­tī­ti­r api grāhya<span type="hard-break">- </span><lb n="153,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,19</span>rū­pa­ra­hi­te­ti cet katham idānīṃ sa­tye­ta­ra­pra­tī­ti­vya­va­sthā ? yathaiva hi sa­nmā­tra­pra­tī­tiḥ svarūpa e­vā­vya­bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="153,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,20</span>cārāt satyā tathā bhe­da­pra­tī­ti­r api | yathā vā sā grā­hyā­bhā­vā­d asatyā tathā sa­nmā­tra­pra­tī­ti­r apīti na vidyā<span type="hard-break">- </span><lb n="153,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,21</span>vi­dyā­vi­bhā­gaṃ bu­ddhyā­ma­he nyatra ka­thaṃ­ci­d bhe­da­vā­dā­t | tato na sanmātraṃ tattvataḥ siddhaṃ sā­dha­nā­gha­ṭa­nā­d iti <lb n="153,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,22</span>vi­dhā­na­syai­va nā­nā­rthā­śra­ya­sya siddhes ta­da­dhi­ga­mya­m eva ni­rde­śā­di­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_902"><l ana="bt" n="bt_1.7.27"><lb n="153,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.27</span>tad evaṃ mānataḥ siddhair ni­rde­śā­di­bhi­r aṃjasā | yuktaṃ jī­vā­di­ṣū­kte­ṣu ni­rū­pa­ṇa­m a­saṃ­śa­ya­m || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l></lg><p n="a_903" rend="justify"><lb n="153,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,24</span>na hi pra­mā­ṇa­na­yā­tma­bhi­r eva ni­rde­śā­di­bhi­r jī­vā­di­ṣu bhā­va­sā­dha­no dhigamaḥ kartavya iti yuktaṃ ta­dvi­ṣa­yai­r api <lb n="153,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,25</span>ni­rdi­śya­mā­na­tvā­di­bhiḥ kā­rtsnyai­ka­de­śā­rpi­taiḥ ka­rma­sā­dha­na­syā­dhi­ga­ma­sya ka­ra­ṇā­t teṣām u­kta­pra­mā­ṇa­si­ddha­tvā­d iti <lb n="153,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,26</span>vya­va­ti­ṣṭha­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_904"><l ana="bt" n="bt_1.7.28"><lb n="153,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.7.28</span>ya­thā­ga­ma­m u­dā­hā­ryā ni­rde­ṣṭa­vyā­da­yo budhaiḥ | ni­śca­ya­vya­va­hā­rā­bhyāṃ nayābhyāṃ mānato pi vā || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l></lg><p n="a_905" rend="justify"><lb n="153,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,28</span>ni­śca­ya­na­ya e­vaṃ­bhū­taḥ vya­va­hā­ra­na­yo '­śu­ddha­dra­vyā­rthi­ka­s tābhyāṃ ni­rde­ṣṭa­vyā­da­yo ya­thā­ga­ma­m u­dā­ha­rta­vyā vikalā<span type="hard-break">- </span><lb n="153,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,29</span>deśāt pra­mā­ṇa­ta­ś ca sa­ka­lā­de­śā­t | tad yathā | ni­śca­ya­na­yā­d a­nā­di­pā­ri­ṇā­mi­ka­cai­ta­nya­la­kṣa­ṇa­jī­va­tva­pa­ri­ṇa­to <lb n="153,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,30</span>jīvaḥ vya­va­hā­rā­dau­pa­śa­mi­kā­di­bhā­va­ca­tu­ṣṭa­ya­sva­bhā­vaḥ­, ni­śca­ya­taḥ sva­pa­ri­ṇā­ma­sya vya­va­hā­ra­taḥ sa­rve­ṣāṃ­, niśca<span type="hard-break">- </span><lb n="153,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,31</span>yato jī­va­tva­sā­dha­naḥ vya­va­hā­rā­dau­pa­śa­mi­kā­di­bhā­va­sā­dha­na­śca­, ni­śca­ya­taḥ sva­pra­de­śā­dhi­ka­ra­ṇo vya­va­hā­ra­taḥ <lb n="153,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,32</span>śa­rī­rā­dya­dhi­ka­ra­ṇaḥ­, ni­śca­ya­to jī­va­na­sa­ma­ya­sthi­tiḥ vya­va­hā­ra­to dvi­sa­ma­yā­di­sthi­ti­r a­nā­dya­vā­sa­na­sthi­ti­r vā, <lb n="153,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,33</span>ni­śca­ya­to naṃ­ta­vi­dhā­na eva vya­va­hā­ra­to nā­ra­kā­di­saṃ­khye­yā­saṃ­khye­yā­naṃ­ta­vi­dhā­na­ś ca | pra­mā­ṇa­ta­s ta­du­bha­ya­na­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="153,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 153,34</span>pa­ri­cchi­tti­rū­pa­sa­mu­dā­ya­sva­bhā­va i­tyā­da­yo jī­vā­di­ṣv apy ā­ga­mā­vi­ro­dhā­n ni­rde­śā­dī­nā­m u­dā­ha­ra­ṇa­m a­va­gaṃ­ta­vya­m || </p><p n="a_906" rend="justify"><pb n="154"/><lb n="154,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,01</span>na kevalaṃ ni­rde­śā­dī­nā­m a­dhi­ga­ma­sta­ttvā­rthā­nāṃ kiṃ ta­rhi­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_1.8 a_907" rend="justify"><lb n="154,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.8 </span>sa­tsaṃ­khyā­kṣe­tra­spa­rśa­na­kā­lāṃ­ta­ra­bhā­vā­lpa­ba­hu­tvai­ś ca || <ref type="no-sbt" rend="a">8</ref> || </p><p n="a_908" rend="justify"><lb n="154,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,03</span>svārtho '­dhi­ga­mo jñā­nā­tma­kaiḥ­, parārthaḥ śa­bdā­tma­kaiḥ kartavya iti gha­ṭa­nā­t || </p><p n="a_909" rend="justify"><lb n="154,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,04</span>nanu pū­rva­sū­tra e­vā­dhi­ga­ma­sya hetoḥ pra­ti­pā­di­ta­tvā­t kiṃ ci­kī­rṣu­r idaṃ sūtram a­bra­vī­t iti ce­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_910"><l ana="bt" n="bt_1.8.1"><lb n="154,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.1</span>sa­dā­di­bhiḥ pra­paṃ­ce­na ta­ttvā­rthā­dhi­ga­maṃ muniḥ | saṃ­di­da­rśa­yi­ṣuḥ prāha sūtraṃ śi­ṣyā­nu­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_911" rend="justify"><lb n="154,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,06</span>ye hi śiṣyāḥ saṃ­kṣe­pa­ru­ca­ya­s tān prati "­pra­mā­ṇa­na­yai­r a­dhi­ga­maḥ­" iti sūtram āha, ye ca ma­dhya­ma­ru­ca­ya­st ān <lb n="154,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,07</span>prati ni­rde­śā­di­sū­traṃ­, ye punar vi­sta­ra­ru­ca­ya­s tān prati sa­dā­di­bhi­r a­ṣṭā­bhi­s ta­ttvā­rthā­dhi­ga­maṃ da­rśa­yi­tu­m idaṃ sūtraṃ, <lb n="154,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,08</span>śi­ṣyā­nu­ro­dhe­nā­cā­rya­va­ca­na­pra­vṛ­tteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_912"><l ana="bt" n="bt_1.8.2"><lb n="154,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.2</span>nā­sti­tvai­kāṃ­ta­vi­cchi­ttyai tāvat prāk ca pra­rū­pa­ṇa­m | sā­mā­nya­to vi­śe­ṣā­t tu jī­vā­dya­sti­tva­bhi­dvi­de || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_913" rend="justify"><lb n="154,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,10</span>nanv e­ka­tvā­d a­sti­tva­sya na sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­saṃ­bha­vo yena sā­mā­nya­to nā­sti­tvai­kāṃ­ta­sya vi­śe­ṣa­to jīvādi<span type="hard-break">- </span><lb n="154,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,11</span>nā­sti­tva­sya vya­va­cche­dā­t ta­tpra­rū­pa­ṇaṃ prāg eva saṃ­khyā­di­bhiḥ kriyate | na hy ekā sattā sa­rva­tra­, sarvadā tasyā <lb n="154,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,12</span>vi­cche­dā­bhā­vā­t | sa­ttā­śū­nya­sya ka­sya­ci­d deśasya vā­nu­pa­pa­tteḥ­, sa­tpra­tya­ya­sya sarvatra sarvadā sa­dbhā­vā­t | satpratya<span type="hard-break">- </span><lb n="154,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,13</span>ya­syai­ka­rū­pa­tve pi sa­ttā­ne­ka­tve ca na kiṃcid ekaṃ syād iti ka­ści­t­, so '­sa­mī­kṣi­tā­bhya­dhā­yī | sa­ttā­yā­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="154,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,14</span>dbā­hyā­rthe­bhyaḥ sarvathā bhinnāyāḥ pra­tī­tya­bhā­vā­t tebhyaḥ ka­thaṃ­ci­d bhi­nnā­yā­s tu pratītau ta­dva­tsā­mā­nya­vi­śe­ṣa­va­ttva<span type="hard-break">- </span><lb n="154,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,15</span>siddhe no­kto­pā­laṃ­bhaḥ || </p><p n="a_914" rend="justify"><lb n="154,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,16</span>sarvam asad eveti vadaṃtaṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_915"><l ana="bt" n="bt_1.8.3"><lb n="154,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.3</span>sa­nmā­trā­pa­hna­ve saṃ­vi­tsa­ttvā­bhā­vā­n na sā­dha­na­m | sveṣṭasya dūṣaṇaṃ vāsti nā­ni­ṣṭa­sya ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_916" rend="justify"><lb n="154,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,18</span>saṃ­ve­da­nā­dhī­naṃ hīṣṭasya sā­dha­na­m a­ni­ṣṭa­sya ca dūṣaṇaṃ jñā­nā­tma­kaṃ na ca sa­rva­śū­nya­tā­vā­di­naḥ saṃ­ve­da­na­m asti, <lb n="154,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,19</span>vi­pra­ti­ṣe­dhā­t | tato na tasya ca yuktaṃ | nāpi parārthaṃ va­ca­nā­tma­kaṃ tata eveti na sa­nmā­trā­pa­hna­vo­pā­yā­t <lb n="154,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,20</span>saṃ­vi­nmā­traṃ grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vā­di­śū­nya­tvā­c chūnyam iti ce­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_917"><l ana="bt" n="bt_1.8.4"><lb n="154,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.4</span>grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vā­di­śū­nyaṃ saṃ­vi­tti­mā­tra­ka­m | na svataḥ si­ddha­mā­re­kā­bhā­vā­pa­tte­r a­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.5"><lb n="154,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.5</span>parato grahaṇe tasya grā­hya­grā­ha­ka­tā­sthi­tiḥ | pa­ro­pa­ga­ma­taḥ sā cet svataḥ sāpi na sidhyati || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.6"><lb n="154,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.6</span>ku­ta­ści­d grā­ha­kā­t siddhaḥ pa­rā­bhyu­pa­ga­mo yadi | grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vaḥ syāt tattvato nānyathā sthitiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.7"><lb n="154,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.7</span>grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vo­taḥ siddhas sveṣṭasya sā­dha­nā­t | sa­rva­thai­vā­nya­thā ta­syā­nu­pa­pa­tti­r vi­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_918" rend="justify"><lb n="154,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,25</span>na hi grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vā­di­śū­nya­sya saṃ­ve­da­na­sya svayam iṣṭasya sādhanaṃ svā­bhyu­pa­ga­ma­taḥ pa­rā­bhyu­pa­ga­ma­to vā <lb n="154,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,26</span>svataḥ parato vā pa­ra­mā­rtha­taḥ grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vā­bhā­ve gha­ṭa­te­, a­ti­pra­saṃ­gā­t | saṃvṛtyā ghaṭata eveti cet, <lb n="154,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,27</span>tarhi saṃ­ve­da­na­mā­traṃ pa­ra­mā­rthaṃ sat saṃ­vṛ­tti­si­ddhaṃ | grā­ha­ka­ve­dya­tvā­d bhe­da­vya­va­hā­ra­va­t sva­rū­pa­sya svato gatir iti cet, <lb n="154,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,28</span>kutas tatra saṃśayaḥ ? tathā ni­śca­yā­nu­pa­pa­tte­r iti cen na, su­ga­ta­syā­pi tatra ta­tpra­saṃ­gā­t | tasya vi­dhū­ta­ka­lpa­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="154,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,29</span>jā­la­tvā­n na svarūpe saṃśaya iti cet; tad idam a­na­va­sthi­ta­pra­jñā­sya su­bhā­ṣi­taṃ saṃ­ve­da­nā­dvai­ta­ta­ttvaṃ pra­ti­jñā­ya <lb n="154,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,30</span>vi­dhū­ta­ka­lpa­nā­jā­laḥ su­ga­taḥ­, pṛ­tha­gja­nāḥ ka­lpa­nā­jā­lā­vṛ­tta­ma­na­sa iti bhedasya ka­tha­nā­t kathaṃ ca saṃ­ve­da­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="154,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,31</span>dvai­ta­vā­di­naḥ saṃ­vṛ­tti­pa­ra­mā­rtha­sa­tya­dva­ya­vi­bhā­gaḥ siddhaḥ? saṃ­vṛ­ttye­ti cet, so 'yam a­nyo­nya­saṃ­śra­yaḥ | siddhe hi <lb n="154,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,32</span>pa­ra­mā­rtha­saṃ­vṛ­tti­sa­tya­vi­bhā­ge saṃ­vṛ­tti­r ā­śrī­ya­te tasyāṃ ca siddhāyāṃ ta­dvi­bhā­ga iti kutaḥ kiṃ si­ddhye­t­, tan na <lb n="154,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 154,33</span>tattvato grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vā­bhā­ve sve­ṣṭa­sā­dha­naṃ nāmeti vi­ni­śca­yaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_919"><l ana="bt" n="bt_1.8.8"><pb n="155"/><lb n="155,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.8</span>bā­dhya­bā­dha­ka­bhā­va­syā­py abādhe ni­ṣṭa­sā­dha­naṃ | svā­nyo­pa­ga­ma­taḥ siddhyen nety asāv api tā­ttvi­ka­m || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_920" rend="justify"><lb n="155,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,02</span>na hi bā­dhya­bā­dha­ka­bhā­vā­de­r a­ni­ṣṭa­syā­bā­dha­naṃ svataḥ sarveṣāṃ pra­ti­bhā­sa­te­, vi­pra­ti­pa­ttā­va­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | <lb n="155,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,03</span>saṃ­vi­nmā­tra­pra­ti­bhā­sa­na­m eva ta­tpra­ti­bhā­sa­na­m iti cet na, ta­syā­si­ddha­tvā­t | parato bā­dha­kā­d a­ni­ṣṭa­sya bā­dha­na­m iti <lb n="155,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,04</span>cet siddhas tarhi bā­dhya­bā­dha­ka­bhā­vaḥ iti ta­nni­rā­ka­ra­ṇa­pra­ka­ra­ṇa­saṃ­ba­dhaṃ pra­lā­pa­mā­traṃ | saṃvṛttyā a­ni­ṣṭa­sya bā­dha­nā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="155,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,05</span>doṣa iti cet tarhi tattvato na vā bā­dhya­bā­dha­ka­bhā­va­sya bā­dha­na­m iti doṣa eva | pa­rā­bhyu­pa­ga­mā­t ta­dbā­dha­na<span type="hard-break">- </span><lb n="155,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,06</span>m iti cet tasya sāṃ­vṛ­ta­tve doṣasya ta­da­va­stha­tvā­t | pā­ra­mā­rthi­ka­tve pi ta­da­na­ti­kra­ma eveti sarvathā bādhya<span type="hard-break">- </span><lb n="155,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,07</span>bā­dha­ka­bhā­vā­bhā­ve tattvato nā­ni­ṣṭa­bā­dha­na­m a­nu­pa­pa­nna­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_921"><l ana="bt" n="bt_1.8.9"><lb n="155,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.9</span>kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­syā­bhā­ve saṃ­vi­da­kā­ra­ṇā | satī ni­tyā­nya­thā vyo­mā­ra­viṃ­dā­di­va­da­pra­mā || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.10"><lb n="155,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.10</span>sa­rva­thai­vā­pha­la­tvā­c ca tasyāḥ sidhyen na vastutā | sa­pha­la­tve punaḥ siddhā kā­rya­kā­ra­ṇa­tāṃ­ja­sā || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_922" rend="justify"><lb n="155,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,10</span>na saṃ­vi­da­kā­ra­ṇā nāpi sa­kā­ra­ṇā nāphalā nāpi saphalā yato 'yaṃ doṣaḥ | kiṃ tarhi ? saṃ­vi­tsaṃ­vi­d eveti <lb n="155,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,11</span>cet, naivaṃ pa­ra­ma­bra­hma­si­ddheḥ saṃ­vi­nmā­tra­sya sa­rva­thā­py asiddheḥ sa­ma­rtha­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_923"><l ana="bt" n="bt_1.8.11"><lb n="155,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.11</span>vā­cya­vā­ca­ka­tā­py e­va­mi­ṣṭā­ni­ṣṭā­tma­noḥ svayam | sā­dha­nā­d dū­ṣa­ṇā­c cāpi vāgbhiḥ si­ddhā­nya­thā na tat || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_924" rend="justify"><lb n="155,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,13</span>svayam i­ṣṭā­ni­ṣṭa­yoḥ sā­dha­na­dū­ṣa­ṇe paraṃ prati vāgbhiḥ pra­kā­śa­yi­tvā­tī­tya vā­ca­ka­bhā­vaṃ ni­rā­ka­ro­ti kathaṃ <lb n="155,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,14</span>svasthaḥ | no cet katham i­ṣṭā­ni­ṣṭa­yoḥ sā­dha­na­dū­ṣa­ṇa­m iti ciṃtyaṃ | saṃvṛttyā cet na tayā ta­syo­kta­syā­py a<span type="hard-break">- </span><lb n="155,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,15</span>nu­kta­sa­ma­tvā­t | sva­pnā­di­va­tsaṃ­vṛ­tte­r mṛ­ṣā­rū­pa­tvā­t | ta­da­mṛ­ṣā­rū­pa­tve pa­ra­mā­rtha­sya saṃ­vṛ­ti­r iti nā­ma­ka­ra­ṇa­mā­traṃ <lb n="155,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,16</span>syāt tato na grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vā­di­śū­nyaṃ saṃ­vi­tti­mā­tra­m api śū­nya­sā­dha­nā­bhā­vā­t sa­rva­śū­nya­tā­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_925"><l ana="bt" n="bt_1.8.12"><lb n="155,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.12</span>ta­tsa­tpra­rū­pa­ṇaṃ yuktam ādāv eva vi­pa­ści­tā­m | kvānyathā pa­ra­dha­rmā­ṇāṃ ni­rū­pa­ṇa­m a­nā­ku­la­m || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_926" rend="justify"><lb n="155,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,18</span>sa­tpra­rū­pa­ṇā­bhā­ve 'rthānāṃ dha­rmi­ṇā­m a­sa­ttvā­t kva saṃ­khyā­di­dha­rmā­ṇāṃ pra­rū­pa­ṇaṃ su­ni­ści­taṃ pra­va­rta­te śa­śa­vi­ṣā­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="155,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,19</span>divat | ka­lpa­nā­ro­pi­tā­rthe­ṣu ta­tpra­rū­pa­ṇa­m iti cet na teṣv api ka­lpa­nā­ro­pi­te­na rū­pe­ṇā­sa­tsu na ta­nni­rū­pa­ṇaṃ <lb n="155,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,20</span>yuktam a­ti­pra­saṃ­gā­t | satsu ta­nni­rū­pa­ṇe sa­tpra­rū­pa­ṇa­m evādau pre­kṣā­va­tāṃ yuktam iti ni­rā­ku­la­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_927"><l ana="bt" n="bt_1.8.13"><lb n="155,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.13</span>ni­rde­śa­va­ca­nā­d e­ta­dbhi­nnaṃ dra­vyā­di­go­ca­rā­t | sa­nmā­tra­vi­ṣa­yī­ku­rva­da­rthā­na­sti­tva­sā­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_928" rend="justify"><lb n="155,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,22</span>ni­rde­śa­va­ca­nā­t sa­ttva­si­ddheḥ sa­dva­ca­naṃ punar uktam ity a­sā­raṃ­, ni­rde­śa­va­ca­na­sya dra­vyā­di­vi­ṣa­ya­tvā­t sa­dva­ca­na­sya <lb n="155,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,23</span>sa­nmā­tra­vi­ṣa­ya­tvā­t bhi­nna­vi­ṣa­ya­tve­na tatas tasya punar u­kta­tvā­si­ddheḥ | na hi yathā jī­vā­da­yo sā­dhā­ra­ṇa­dha­rmā­dhā­rāḥ <lb n="155,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,24</span>pra­ti­pa­kṣa­vya­va­cche­de­na ni­rde­śa­va­ca­na­sya vi­ṣa­yā­s tathā sa­dva­ca­na­sya tena sa­rva­dra­vya­pa­ryā­ya­sā­dha­ne­na sa­ttva­syā­bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="155,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,25</span>dhānāt | tasyāpi sva­pra­ti­pa­kṣā­sa­ttva­vya­va­cche­de­na pra­vṛ­tte­r a­sā­dhā­ra­ṇa­vi­ṣa­ya­tva­m eveti cen na, a­sa­ttva­sya sa­daṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="155,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,26</span>rū­pa­tve­na sa­dva­ca­nā­d a­vya­va­cche­dā­t bhavad api sā­ma­rthya­n nā­sti­tva­sā­dha­naṃ sa­dva­ca­naṃ sa­pra­ti­pa­kṣa­vya­va­cche­de­na sanmātra<span type="hard-break">- </span><lb n="155,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,27</span>gocaraṃ ni­rde­śa­va­ca­nā­d bhi­nna­vi­ṣa­ya­m eva tato ma­hā­vi­ṣa­ya­tvā­t | ni­rdi­śya­mā­na­va­stu­vi­ṣa­yaṃ hi ni­rde­śa­va­ca­naṃ na <lb n="155,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,28</span>svā­mi­tvā­di­vi­ṣa­yaṃ­, sa­dva­ca­naṃ punaḥ sa­rva­vi­ṣa­ya­m iti ma­hā­vi­ṣa­ya­tvaṃ | sattvam api ni­rdi­śya­mā­naṃ ni­rde­śa­va­ca­ne­na <lb n="155,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,29</span>vi­ṣa­yī­kri­ya­mā­ṇaṃ na ta­syā­vi­ṣa­ya iti cen na, svā­mi­tvā­di­va­ca­na­vi­ṣa­ya­sa­ttva­sya ta­da­vi­ṣa­ya­tvā­t | kiṃ <lb n="155,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,30</span>sad iti hi praśne syād u­tpā­da­vya­ya­dhrau­vya­yu­ktaṃ sad iti ni­rde­śa­va­ca­naṃ­, na punaḥ kasya sat kena kasmin kiya<span type="hard-break">- </span><lb n="155,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,31</span>cciraṃ kiṃ vi­dhā­na­m iti praśne va­ta­ra­ti tatra sva­mi­tvā­di­va­ca­nā­nā­m e­vā­va­tā­rā­t | naivaṃ, sa­dva­ca­naṃ kim ity anu<span type="hard-break">- </span><lb n="155,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,32</span>yoga eva pra­va­rta­te sarvathā sa­rvā­nu­yo­ge­ṣu tasya pravṛtteḥ | saṃ­khyā­di­va­ca­na­vi­ṣa­ye sa­dva­ca­na­syā­pra­vṛ­tte­r na sa­rva­vi­ṣa­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="155,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 155,33</span>tvam iti cen na, ta­syā­sa­ttva­pra­saṃ­gā­t | na hy asaṃta eva saṃ­khyā­da­yaḥ saṃ­khyā­di­va­ca­nai­r vi­ṣa­yī­kri­yaṃ­te teṣām asattva<span type="hard-break">- </span><pb n="156"/><lb n="156,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,01</span>pra­saṃ­gā­t | satāṃ na teṣāṃ ni­rvi­ṣa­yī­ka­ra­ṇe siddhaṃ | sa­dva­ca­ne­nā­pi vi­ṣa­yī­ka­ra­ṇa­mi­ti tad eva sa­rva­vi­ṣa­ya­tve­na <lb n="156,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,02</span>ma­hā­vi­ṣa­yaṃ tato na pu­na­ru­kta­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_929"><l ana="bt" n="bt_1.8.14"><lb n="156,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.14</span>ga­tyā­di­mā­rga­ṇā­sthā­naiḥ pra­paṃ­ce­na ni­rū­pa­ṇa­m | mi­thyā­dṛ­ṣṭyā­di­vi­khyā­ta­gu­ṇa­sthā­nā­tma­kā­tma­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l></lg><p n="a_930" rend="justify"><lb n="156,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,04</span>kṛtam anyatra pra­ti­pa­tta­vya­m iti vā­kya­śe­ṣaḥ | so­pa­skā­ra­tvā­t vā­rti­ka­sya sū­tra­va­t | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_931"><l ana="bt" n="bt_1.8.15"><lb n="156,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.15</span>saṃkhyā saṃ­khyā­va­to bhinnā na kācid iti kecana | saṃ­khyā­saṃ­pra­tya­ya­s teṣāṃ ni­rā­laṃ­baḥ pra­sa­jya­te || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l></lg><p n="a_932" rend="justify"><lb n="156,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,06</span>naiva saṃ­khyā­saṃ­pra­tya­yo stīṃ­dri­ya­jaḥ ta­trai­ka­smi­n sva­la­kṣa­ṇa­pra­ti­bhā­sa­mā­ne spaṣṭam e­ka­tva­saṃ­khyā­yāḥ pra­ti­bhā­sa­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="156,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,07</span>bhāvāt | na hīdaṃ sva­la­kṣa­ṇa­m iyam e­ka­tva­saṃ­khye­ti pra­ti­bhā­sa­dva­ya­m a­nu­bha­vā­maḥ | nāpi liṃgajo 'yaṃ saṃ­khyā­saṃ­pra­tya­yaḥ <lb n="156,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,08</span>saṃ­khyā­pra­ti­ba­ddha­liṃ­ga­sya pra­tya­kṣa­si­ddha­syā­bhā­vā­t | tata eva na śābdo 'yaṃ pra­tya­kṣā­nu­mā­na­mū­laḥ | yo­gi­pra­tya­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="156,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,09</span>mūlo 'yam iti cen na, tasya ta­thā­va­gaṃ­tu­m a­śa­kya­tvā­t | tato 'yaṃ mi­thyā­pra­tya­yo ni­rā­laṃ­ba­na eveti ke­ci­t­, <lb n="156,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,10</span>teṣāṃ tasya di­śā­vi­ni­ya­mo na syāt kā­ra­ṇa­ra­hi­ta­tvā­d a­nyā­na­pe­kṣa­ṇā­t sarvadā sattvam asattvaṃ vā pra­sa­jye­ta | <lb n="156,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,11</span>a­ni­rā­laṃ­ba­no pi sa­ma­naṃ­ta­ra­pra­tya­ya­ni­ya­mā­t pra­ti­ni­ya­to yam iti cen na bahiḥ saṃkhyāyāḥ pra­ti­ni­ya­tā­yā pra­tī­ya­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_933"><l ana="bt" n="bt_1.8.16"><lb n="156,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.16</span>vā­sa­nā­mā­tra­he­tu­ś cet sā mi­thyā­ka­lpa­nā­tmi­kā | vastu sā­pe­kṣi­ka­tve­na stha­vi­ṣṭha­tvā­di­dha­rma­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l></lg><p n="a_934" rend="justify"><lb n="156,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,13</span>nī­rū­pe­ṣu śa­śa­śvā­vi­ṣā­ṇe­ṣv api kiṃ na sā ta­tka­lpa­nā susatyā su­sva­rū­pe­ṇa tu sāṃjasā ba­hi­rva­stu­ṣu <lb n="156,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,14</span>saṃ­khyā­dhya­va­sī­ya­mā­nā vā­sa­nā­mā­tra­he­tu­kā mi­thyā­ka­lpa­nā­tmi­kai­vā­pe­kṣi­ka­tvā­di­dha­rma­va­d iti cen na, nī­rū­pe­ṣu <lb n="156,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,15</span>śa­śā­di­vi­ṣā­ṇe­ṣv api ta­tpra­saṃ­gā­t | ta­tka­lpa­nā­sv asty eveti cet tarhi tāḥ kalpanāḥ sva­rū­pe­ṇa satyāḥ kiṃ vā <lb n="156,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,16</span>na satyāḥ ? na tāvad uttaraḥ pakṣaḥ sva­ma­ta­vi­ro­dhā­t | katham idānīṃ sva­rū­pe­ṇa satyāsu ka­lpa­nā­su saṃkhyā <lb n="156,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,17</span>pa­ra­mā­rtha­to na syāt, tāsv api ka­lpa­nāṃ­ta­rā­ro­pi­tā­pe­kṣi­ka­tvā­vi­śe­ṣā­t | ba­hi­rva­stu­ṣv eveti cet, syād evaṃ <lb n="156,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,18</span>yadi vi­ka­lpa­nā­ro­pi­ta­tve­nā­pe­kṣi­kaṃ vyāptaṃ siddhyet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_935"><l ana="bt" n="bt_1.8.17"><lb n="156,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.17</span>na cā­pe­kṣi­ka­tā vyāptā nī­rū­pa­tve­na gamyate | vastu satsv api nī­lā­di­rū­pe­ṣv asyāḥ pra­si­dvi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l></lg><p n="a_936" rend="justify"><lb n="156,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,20</span>nī­la­nī­lāṃ­ta­ra­yo­r hi rūpo yathā nī­lā­pe­kṣaṃ nī­lāṃ­ta­ra­rū­paṃ tathā nī­lāṃ­ta­rā­pe­kṣaṃ nīlam iti nī­lā­di­rū­pe­ṣu <lb n="156,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,21</span>vastu satsv api bhāvād a­pe­kṣi­ka­tā­yā na ka­lpa­nā­ro­pi­ta­tve­na vyāptir a­va­ga­mya­te yataḥ saṃ­khyāṃ­ta­ra­yā ba­hi­raṃ­ta­rnī<span type="hard-break">- </span><lb n="156,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,22</span>rūpatvaṃ | yadi punar a­spa­ṣṭā­va­bhā­si­tve sa­tyā­pe­kṣi­ka­tvā­d iti hetus tadā sā­dha­na­vi­ka­lo dṛ­ṣṭāṃ­taḥ­, stha­vi­ṣṭha­tvā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="156,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,23</span>dharmāṇāṃ spa­ṣṭā­va­bhā­si­tvā­t | tatra bhrāṃtam iti cen na, bā­dha­kā­bhā­vā­t | stha­vi­ṣṭa­tvā­di­dha­rma­pra­ti­bhā­so na spaṣṭo <lb n="156,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,24</span>vi­ka­lpa­tvā­d a­nu­mā­nā­di­vi­ka­lpa­va­d ity a­nu­mā­naṃ ta­dbā­dha­ka­m iti cen na, pu­ro­va­rti­ni va­stu­nī­dri­ya­ja­vi­ka­lpe­na <lb n="156,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,25</span>spaṣṭena vya­bhi­cā­rā­t | tasyāpi pa­kṣī­ka­ra­ṇā­d a­vya­bhi­cā­ra iti cet tarhi saṃ­bhā­vya­vya­bhi­cā­ro hetuḥ spa­ṣṭa­tve­na <lb n="156,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,26</span>vi­ka­lpa­tva­sya vi­ro­dhā­si­ddheḥ kvacid vi­ka­lpa­tva­syā­spa­ṣṭa­tve­na da­rśa­nā­t | spa­ṣṭa­tve­na virodhe caṃ­dra­dva­ya­pra­ti­bhā­sa­tva­sya <lb n="156,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,27</span>sa­tya­tve­nā­da­rśa­nā­t sva­saṃ­vi­tpra­ti­bhā­sa­tva­syā­pi satyatvaṃ mā bhūt tathā ta­dvi­ro­dha­si­ddhe­r a­vi­śe­ṣā­t | atha prati<span type="hard-break">- </span><lb n="156,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,28</span>bhā­si­tvā­vi­śe­ṣe pi sva­saṃ­vi­tpra­ti­bhā­saḥ satyaḥ śa­śi­dva­ya­pra­ti­bhā­sa­ś cāsatyaḥ saṃ­vā­dā­d a­saṃ­vā­dā­c cocyate tarhi <lb n="156,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,29</span>vi­ka­lpa­tvā­vi­śe­ṣe pīṃ­dri­ya­ja­vi­ka­lpaḥ spaṣṭaḥ sā­kṣā­da­rtha­grā­ha­ka­tvā­t nā­nu­mā­nā­di­ya­ka­lpo '­sā­kṣā­da­rtha­grā­ha<span type="hard-break">- </span><lb n="156,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,30</span>katvād ity a­nu­ma­nya­tāṃ | tathā ceṃ­dri­ya­ja­vi­ka­lpe vya­bhi­cā­ra eva ni­rvi­ka­lpa­tvā­d iṃ­dri­ya­ja­sya jñā­na­svā­niṃ­dri­ya­jo <lb n="156,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,31</span>vikalpo stīti cen na, tasyāgre vya­sthā­pa­yi­ṣya­mā­ṇa­tvā­t tato nā­va­spa­ṣṭā­va­bhā­si­tvaṃ dṛṣṭāṃte stīti | sādhana<span type="hard-break">- </span><lb n="156,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,32</span>vai­ka­lya­m eva sarvatra saṃkhyāyāṃ ca tan nāstīti pa­kṣā­vyā­pa­ko hetur va­na­spa­ti caitanye svā­pa­va­t | na hi spaṣṭāva<span type="hard-break">- </span><lb n="156,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,33</span>bhāsiṣv artheṣv a­spa­ṣṭā­va­bhā­si­tvaṃ saṃkhyāyāḥ prasiddhaṃ | na ca tatra spa­ṣṭa­saṃ­khyā­nu­bha­vā­bhā­va ta­da­nu­sā­rī vikalpaḥ <lb n="156,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 156,34</span>pāścātyo yuktaḥ, pī­tā­nu­bha­vā­bhā­ve pī­ta­vi­ka­lpa­va­t ta­da­bhi­lā­ṣa­vi­ka­lpe vāsanā | tasmād yukta eveti cet <pb n="157"/><lb n="157,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,01</span>tarhi pī­tā­di­vi­ka­lpo pi tata eveti na pī­tā­dyā­kā­ro vāstavo rtheṣu saṃ­khyā­va­d iti nī­rū­pa­tvaṃ | sa­tyeṃ­dri­ya­jñā­ne <lb n="157,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,02</span>va­bhā­sa­nā­t pī­tā­dyā­kā­ro vāstava eveti cet tata eva saṃkhyā vāstavī kiṃ na syāt | na hi sā tatra <lb n="157,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,03</span>nā­va­bhā­sa­te ta­da­va­bhā­sā­bhā­vā­t ka­sya­ci­t ta­da­kṣa­vyā­pā­rāṃ­ta­rāṃ­ta­raṃ ta­da­ni­śca­yā­t tada vijñāne tasyāḥ pra­ti­bhā­sa­na<span type="hard-break">- </span><lb n="157,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,04</span>m iti cet, tata eva pī­tā­dyā­kā­raḥ syāt tatra tan mā bhūt | yadi punar a­bhyā­sā­di­sā­ka­lye sa­rva­syā­kṣa­vyā­pā­rāṃ­ta­raṃ <lb n="157,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,05</span>pī­tā­dyā­kā­re­ṣu ni­śca­yo­tpa­tte­s ta­dve­da­ne ta­tpra­ti­bhā­sa­na­m iti mataṃ tadā saṃ­khyā­pra­ti­bhā­sa­na­m api tata e­vā­nu­ma­nya­tāṃ | <lb n="157,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,06</span>na hi ta­da­bhyā­sā­di­pra­tya­yā­sā­ka­lye sa­rva­syā­kṣa­vyā­pā­rā­n niścayaḥ saṃ­khyā­yā­m asiddha iti kaścit pī­tā­dyā­kā­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="157,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,07</span>d viśeṣaḥ saṃ­khyā­va­tpī­tā­dyā­kā­rā­ṇā­m api vastuny abhāva eveti vā­yu­ktaṃ­, sa­ka­lā­kā­ra­ra­hi­ta­sya vastuno '­pra­ti­bhā­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="157,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,08</span>nāt pu­ru­ṣā­dvai­ta­va­t | vi­dhū­ta­sa­ka­la­ka­lpa­nā­ka­lā­paṃ sva­saṃ­ve­da­na­bhe­da svataḥ pra­ti­bhā­sa­mā­naṃ sa­ka­lā­kā­ra­ra­hi­taṃ <lb n="157,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,09</span>vastu matam iti cet tad eva bra­hma­ta­ttva­m astu na ca ta­tpra­ti­bhā­sa­te ka­sya­ci­n nā­nai­kā­tma­na eva sarvadā pratīteḥ | <lb n="157,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,10</span>sarvasya pra­tī­tya­nu­sā­re­ṇa ta­ttva­vya­va­sthā­yāṃ ba­hi­raṃ­ta­ś ca va­stu­bhe­da­sya siddheḥ | kathaṃ pī­tā­dyā­kā­ra­va­t saṃkhyāyāḥ <lb n="157,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,11</span>pra­ti­kṣe­paḥ pra­tī­tya­ti­kra­me kutaḥ sve­ṣṭa­si­ddhi­r ity u­kta­prā­yaṃ | tataḥ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_937"><l ana="bt" n="bt_1.8.18"><lb n="157,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.18</span>sā cai­ka­tvā­di­saṃ­khye­yaṃ sarveṣv artheṣu vāstavī | vi­dya­mā­nā­pi nirṇītiṃ kuryād dhetoḥ ku­ta­śca­na || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.19"><lb n="157,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.19</span>pra­ti­kṣa­ṇa­vi­nā­śā­di ba­hi­raṃ­ta­rya­thā­sthi­teḥ | svā­vṛ­ttya­pā­ya­vai­ci­tryā­d bo­dha­vai­ci­trya­ni­ṣṭhi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l></lg><p n="a_938" rend="justify"><lb n="157,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,14</span>na hi pra­me­ya­sya sattaiva pra­mā­tu­r niścaye hetuḥ sarvasya sarvadā sa­rva­ni­śca­ya­pra­saṃ­gā­t | nā­pīṃ­dri­yā­di­sā­ma­grī<span type="hard-break">- </span><lb n="157,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,15</span>mātraṃ vya­bhi­cā­rā­t | svā­va­ra­ṇa­vi­ga­mā­bhā­ve ta­tsa­dbhā­ve pi pra­ti­kṣa­ṇa­vi­nā­śā­di­ṣu ba­hi­raṃ­ta­ś ca ni­śca­yā­nu­tpa­tteḥ­, <lb n="157,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,16</span>svā­va­ra­ṇa­vi­ga­ma­vi­śe­ṣa­vai­ci­tryā­d eva ni­śca­ya­vai­ci­tryā­si­ddhe­r a­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | tathā sati ni­ya­ta­m e­ka­tvā­dya­śe­ṣaṃ <lb n="157,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,17</span>saṃkhyā sarveṣv artheṣu vi­dya­mā­nā­pi ni­śca­ya­kā­ra­ṇa­sya kṣa­yo­pa­śa­ma­la­kṣa­ṇa­syā­bhā­ve niścayaṃ ja­na­ya­ti tadbhāva eva <lb n="157,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,18</span>ka­sya­ci­t ta­da­ni­śca­yā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_939"><l ana="bt" n="bt_1.8.20"><lb n="157,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.20</span>ya­trai­ka­tvaṃ kathaṃ tatra dvi­tvā­de­r api saṃbhavaḥ | pa­ra­spa­ra­vi­ro­dhā­c cet tayor naivaṃ pra­tī­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l></lg><p n="a_940" rend="justify"><lb n="157,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,20</span>pratīte hi vastuny e­ka­tva­saṃ­khyā dvi­tī­yā­dya­pe­kṣā­yāṃ dvi­tvā­di­saṃ­khyā vā nai­ka­stha­tvā­t tasyās tato na virodhaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_941"><l ana="bt" n="bt_1.8.21"><lb n="157,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.21</span>vastuny ekatra dṛṣṭasya pa­ra­spa­ra­vi­ro­dhi­naḥ | vṛ­tti­dha­rma­ka­lā­pa­sya no­pā­laṃ­bhā­ya kalpate || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.22"><lb n="157,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.22</span>syā­dvā­da­vi­dvi­ṣā­m eva vi­ro­dha­pra­ti­pā­da­nā­t | ya­thai­ka­tvaṃ pa­dā­rtha­sya tathā dvitvādi vāṃ­cha­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l></lg><p n="a_942" rend="justify"><lb n="157,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,23</span>ye khalu pa­dā­rtha­sya yena rū­pe­ṇai­ka­tvaṃ tenaiva dvitvādi vāṃchaṃti teṣām eva syā­dvā­da­vi­dvi­ṣāṃ vi­ro­dha­sya prati<span type="hard-break">- </span><lb n="157,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,24</span>pā­da­nā­t | "­vi­ro­dhā­n no­bha­yai­kā­tmyaṃ syā­dvā­da­nyā­ya­vi­dvi­ṣāṃ­" iti va­ca­nā­t na syā­dvā­di­nā­m e­ka­tvā­di­dha­rma<span type="hard-break">- </span><lb n="157,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,25</span>ka­lā­pa­sya pa­ra­spa­raṃ pra­ti­pa­kṣa­bhū­ta­sya vṛttir e­ka­trai­ka­dā vi­ru­dhya­te tathā dṛ­ṣṭa­tvā­t | tato no­pā­laṃ­bhaḥ pra­ka­lpa­nī­yaḥ || </p><p n="a_943" rend="justify"><lb n="157,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,26</span>syā­dvā­di­nāṃ kathaṃ na vi­ru­ddha­tā u­bha­yai­kā­tmyā­vi­śe­ṣā­d iti ce­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_944"><l ana="bt" n="bt_1.8.23"><lb n="157,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.23</span>ye­nai­ka­tvaṃ sva­rū­pe­ṇa tena dvitvādi kathyate | nai­vā­naṃ­tā­tma­no '­rtha­sye­ty astu kveyaṃ vi­ru­ddha­tā || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l></lg><p n="a_945" rend="justify"><lb n="157,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,28</span>dvi­tī­yā­dya­na­pe­kṣe­ṇa hi rū­pe­ṇā­rtha­syai­ka­tvaṃ ta­da­pe­kṣe­ṇa dvi­tvā­di­ka­m iti dū­ro­tsā­ri­tai­va vi­ru­ddha­tā 'nayoḥ <lb n="157,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,29</span>sva­rū­pa­bhe­daḥ punar a­naṃ­tā­tma­ka­tvā­t tasya tattvato vya­va­ti­ṣṭha­te ka­lpa­nā­ro­pi­ta­sya tasya ni­rā­ka­ra­ṇā­t bhavaṃś caikatvā<span type="hard-break">- </span><lb n="157,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,30</span>dīnām ekatra sa­rva­thā­py asatāṃ virodhaḥ syāt satāṃ vā | kiṃ cātaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_946"><l ana="bt" n="bt_1.8.24"><lb n="157,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.24</span>sa­rva­thai­vā­sa­tāṃ nāsti virodhaḥ kū­rma­ro­ma­va­t | satām api yathā dṛ­ṣṭa­sve­ṣṭa­ta­ttva­vi­śe­ṣa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l></lg><p n="a_947" rend="justify"><lb n="157,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,32</span>na sa­rva­thā­py asatāṃ virodho nāpi yathā dṛ­ṣṭa­sa­tāṃ | kiṃ tarhi, sa­hai­ka­trā­dṛ­ṣṭā­nā­m iti cet katham i­dā­nī­m e<span type="hard-break">- </span><lb n="157,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,33</span>ka­tvā­dī­nā­m ekatra sa­kṛ­du­pa­la­bhya­mā­nā­nāṃ virodhaḥ siddhyet ? mū­rta­tvā­dī­nā­m eva tattvato bhe­da­na­yā­t tatsiddheḥ | <lb n="157,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 157,34</span>nanu ca ya­thai­ka­syā­rtha­sya sa­rva­saṃ­khyā­tma­ka­tvaṃ tathā sa­rvā­rthā­tma­ka­tva­m astu ta­tkā­ra­ṇa­tvā­d anyathā ta­da­yo­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_948"><l ana="bt" n="bt_1.8.25"><pb n="158"/><lb n="158,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.25</span>sarvaṃ sa­rvā­tma­kaṃ siddhyed evam ity a­ti­sā­ku­la­m | sa­rva­kā­ryo­dbha­ve sa­ttva­syā­rtha­sye­dṛ­kṣa­śa­kti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l></lg><p n="a_949" rend="justify"><lb n="158,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,02</span>bhavad api hi sarvaṃ sa­rva­kā­ryo­dbha­ve śaktaṃ sa­rva­kā­ryo­dbhā­va­na­śa­ktyā­tma­kaṃ sidhyed yathā sa­rva­saṃ­khyā­pra­tya­ya­vi­ṣa­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="158,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,03</span>bhūtaṃ sa­rva­saṃ­khyā­tma­ka­m iti śa­ktyā­tma­nā sarvaṃ sa­rvā­tma­ka­tva­m iṣṭam eva || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_950"><l ana="bt" n="bt_1.8.26"><lb n="158,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.26</span>vya­ktyā­tma­nā­nu­bhā­va­sya sa­rvā­tma­tvaṃ na yujyate | sāṃ­ka­rya­pra­tya­yā­pa­tte­r a­vya­va­sthā­nu­ṣaṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l></lg><p n="a_951" rend="justify"><lb n="158,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,05</span>na hi sarvathā śa­kti­vya­ktyo­r abhedo yena vya­ktyā­tma­nā­pi sarvasya sa­rvā­tma­ka­tve sāṃ­ka­rye­ṇa pra­tya­ya­syā­pa­tte<span type="hard-break">- </span><lb n="158,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,06</span>r bhā­va­syā­vya­va­sthā­nu­ṣa­jya­te ka­thaṃ­ci­d bhedāt | pa­ryā­yā­rtha­to hi śakter vyaktir bhinnā ta­da­pra­tya­kṣa­tve pi pra­tya­kṣā­da<span type="hard-break">- </span><lb n="158,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,07</span>bhedena ta­da­gha­ṭa­nā­t | nanu ca yathā pra­tya­ya­ni­ya­mā­d vyaktayaḥ pa­ra­spa­raṃ na saṃ­kī­ryaṃ­te tathā śaktayo pi tata eveti <lb n="158,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,08</span>kathaṃ śa­ktyā­tma­kaṃ sarvaṃ syāt | na hi da­ha­na­sya da­ha­na­yu­ktā­v a­nu­mā­na­pra­tya­yaḥ sa e­vo­dyā­na­śa­ktau yat sū­tra­pra­tya­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="158,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,09</span>pra­ti­ni­ya­mo na bhaved iti ka­ści­t­, so py u­ktā­na­bhi­jña eva | na hi vayaṃ śaktīnāṃ saṃkaraṃ brūmo vya­ktī­nā­m iva <lb n="158,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,10</span>tāsāṃ ka­thaṃ­ci­t pa­ra­spa­ra­m a­sāṃ­ka­ryā­t | kiṃ tarhi, bhā­va­syai­ka­sya yāvaṃti kāryāṇi kā­la­tra­ye pi sā­kṣā­tpā­raṃ­pa­rye­ṇa <lb n="158,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,11</span>vā tāvaṃtyaḥ śaktayaḥ saṃ­bhā­vyaṃ­ta ity a­bhi­da­dhma­he pratyekaṃ sa­rva­bhā­vā­nāṃ ka­thaṃ­ci­d a­nu­kā­rya­sya ka­sya­ci­d a­bhā­vā­t | <lb n="158,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,12</span>sarvaṃ kṛ­ta­ka­m e­kāṃ­ta­ta­s tathā syād iti cen na, sarvathā sarveṇa sa­rva­syo­pa­kā­rya­tvā­si­ddheḥ | dra­vyā­rtha­taḥ ka­sya­ci­t kena<span type="hard-break">- </span><lb n="158,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,13</span>cid a­nu­pa­ka­ra­ṇā­t | na co­pa­kā­rya­tvā­nu­pa­kā­rya­tva­yo­r ekatra vi­ro­dhaḥ­, saṃvidi ve­dya­ve­da­kā­kā­ra­va­t pra­tya­kṣe­ta­ra­sva<span type="hard-break">- </span><lb n="158,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,14</span>saṃ­vi­dve­dyā­kā­ra­vi­ve­ka­va­d vā ni­rbā­dha­nā­t pra­tya­yā­t tathā siddheḥ | anyathā ka­sya­ci­t ta­ttva­ni­ṣṭhā­nā­saṃ­bha­vā­t | nanv evaṃ <lb n="158,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,15</span>sarvatra sa­rva­saṃ­khya­yā saṃ­pra­tya­yā­sa­ttvā­t katham e­ka­tvā­di­saṃ­khyā sarvā sarvatra vya­va­ti­ṣṭha­te a­ti­pra­sa­kte­r iti cen na, <lb n="158,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,16</span>e­ka­trai­ka­pra­tya­ya­va­d dvi­tī­yā­dya­pe­kṣa­yā dvi­tvā­di­pra­tya­yā­nā­m a­nu­bha­vā­t | sa­kṛ­tsa­rva­saṃ­khyā­yāḥ pratyayo nā­nu­bhū­ya­te <lb n="158,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,17</span>eveti cet | satyaṃ | kramād a­bhi­vya­ktiḥ kvacid dvi­tva­saṃ­khyā hi dvi­tī­yā­bhi­vya­ktā dvi­tva­pra­tya­ya­vi­jñe­yā­, <lb n="158,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,18</span>tṛ­tī­yā­dya­pe­kṣa­yā tu tri­tvā­di­saṃ­khyā­bhi­vya­ktā tri­tvā­di­pra­tya­ya­ve­dyā | ta­thā­na­bhi­vya­ktā­yā­s tasyāḥ ta­tpra­tya­yā­vi­ṣa­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="158,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,19</span>tvād a­sa­kṛ­tsa­rva­saṃ­khyā­saṃ­pra­tya­yaḥ | nanu saṃ­khyā­bhi­vya­ktaḥ prāk ku­ta­sta­nī kutaḥ siddhā ? tadā ta­tpra­tya­ya­syā­saṃ­bha­vā­t | <lb n="158,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,20</span>ta­tsaṃ­bha­ve vā kathaṃ nā­bhi­vya­ktā ? yadi punar asatī tadā kuto '­bhi­vya­kti­s tasyāḥ maṃ­ḍū­ka­śi­khā­va­d ity e­kāṃ­ta­vā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="158,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,21</span>nām u­pā­laṃ­bhaḥ na syā­dvā­di­nāṃ sa­da­sa­de­kāṃ­tā­na­bhyu­pa­ga­mā­t | sā hi śa­kti­rū­pa­ta­yā prāk ku­ta­sta­nī pa­rā­pe­kṣā­taḥ <lb n="158,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,22</span>paścād a­bhi­vya­ktyā­ny a­thā­nu­pa­pa­ttyā siddhā vya­kti­rū­pa­ta­yā tv asatī sākṣāt sva­pra­tya­yā­vi­ṣa­ya­tvā­d iti dravyārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="158,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,23</span>prā­dhā­nyā­d u­pe­ya­te | pa­ryā­yā­rtha­prā­dhā­nyā­t tu sāpekṣā kāryā ta­dbhā­va­bhā­vā­t | na hy a­sa­tyā­m a­pe­kṣā­yāṃ dvitvādi<span type="hard-break">- </span><lb n="158,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,24</span>saṃ­khyo­tpa­dya­ta iti na bhāvasya vya­kta­saṃ­khyā­pe­kṣa­yā sa­rva­saṃ­khyā­tma­ka­tvaṃ yatas tadvat sarvaṃ sa­rvā­tma­ka­tvaṃ yatas ta<span type="hard-break">- </span><lb n="158,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,25</span>dvat pra­sa­jya­te | ta­tpra­saṃ­ga eva ca sarvatra sa­rva­saṃ­khyā­pra­tya­ya­sya ya­thā­saṃ­bha­va­m a­nu­bhū­ya­mā­na­sya bādhakaḥ syāt tada<span type="hard-break">- </span><lb n="158,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,26</span>bā­dhi­tā­c ca saṃ­khyā­pra­tya­yā­t siddhā vāstavī saṃkhyā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_952"><l ana="bt" n="bt_1.8.27"><lb n="158,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.27</span>tato ni­rbā­dha­nā­d eva pra­tya­yā­t ta­ttva­ni­ṣṭhi­tau | saṃ­khyā­saṃ­pra­tya­yā­t satyā tā­ttvi­kī­ti vya­va­sthi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l></lg><p n="a_953" rend="justify"><lb n="158,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,28</span>yatra nirbādhaḥ pra­tya­ya­s tat tāttvikaṃ ya­tho­bha­ya­pra­si­ddhaṃ va­stu­rū­paṃ­, ni­rbā­dha­pra­tya­ya­ś ca saṃ­khyā­yā­m iti sā <lb n="158,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,29</span>tāttvikī siddhā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_954"><l ana="bt" n="bt_1.8.28"><lb n="158,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.28</span>sā naiva tattvato yeṣāṃ teṣāṃ dravyam a­saṃ­khya­ka­m | saṃkhyāto tya­nta­bhi­nna­tvā­d gu­ṇa­ka­rmā­di­va­n na kim || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.29"><lb n="158,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.29</span>sa­ma­vā­ya­va­śā­d evaṃ vya­pa­de­śo na yujyate | ta­syai­ka­rū­pa­tā­bhī­ṣṭe ni­ya­mā­kā­ra­ṇa­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l></lg><p n="a_955" rend="justify"><lb n="158,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,32</span>saṃkhyā tadvato bhinnaiva bhi­nna­pra­ti­bhā­sa­tvā­t sa­hya­viṃ­dhya­va­d ity eke, teṣāṃ dravyam asaṃkhyaṃ syāt saṃkhyāto tyaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="158,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,33</span>ta­bhi­nna­tvā­d gu­ṇā­di­va­t | tatra saṃ­khyā­sa­ma­vā­yā­t sa­saṃ­khya­m eva tad iti cet na, ta­dva­śā­d evaṃ vya­pa­de­śa­syā­yo­gā­t | <lb n="158,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 158,34</span>na sa­ma­vā­yaḥ saṃ­khyā­va­ddra­vya­m iti vya­pa­de­śa­ni­mi­ttaṃ ni­ya­mā­kā­ra­ṇa­tvā­t | pra­ti­ni­ya­mā­kā­ra­ṇaṃ sa­ma­vā­yaḥ sarva<span type="hard-break">- </span><pb n="159"/><lb n="159,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,01</span>sa­ma­vā­yi­sā­dhā­ra­ṇai­ka­rū­pa­tvā­t sā­mā­nyā­di­ma­t tu dravyam iti pra­ti­ni­ya­ta­vya­pa­de­śa­ni­mi­ttaṃ sa­ma­vā­ya ity apy anenā<span type="hard-break">- </span><lb n="159,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,02</span>pāstaṃ | ke­na­ci­d aṃśena kvacin ni­ya­ma­he­tuḥ sa­ma­vā­ya iti cen na, tasya sā­va­ya­va­tva­pra­sa­kteḥ sva­si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dhā­t | <lb n="159,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,03</span>niraṃśa eva sa­ma­vā­ya­s tathā śa­kti­vi­śe­ṣā­n ni­ya­ma­he­tu­r ity a­yu­ktaṃ­, a­nu­mā­na­vi­ro­dhā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_956"><l ana="bt" n="bt_1.8.30"><lb n="159,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.30</span>sa­ma­vā­yo na saṃkhyādi tadvatāṃ ghaṭane prabhuḥ | ni­raṃ­śa­tvā­dya­thai­vai­kaḥ pa­ra­mā­ṇuḥ sakṛt tava || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l></lg><p n="a_957" rend="justify"><lb n="159,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,05</span>na hi niraṃśaḥ sa­kṛ­de­kaḥ pa­ra­mā­ṇuḥ saṃkhyādi bhavatāṃ pa­ra­spa­ra­m i­ṣṭa­vya­pa­de­śa­na­gha­ṭa­ne samarthaḥ siddhaḥ tadvatsa<span type="hard-break">- </span><lb n="159,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,06</span>mavāyo pi vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | śa­kti­vi­śe­ṣa­yo­gā­t sa­ma­vā­ya­s tatra pa­ri­vṛ­ḍha iti cet, pa­ra­mā­ṇu­s tathāstu | <lb n="159,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,07</span>sa­rva­ga­ta­tvā­tsa tatra samartha iti cen na, ni­raṃ­śa­sya ta­da­yo­gā­t pa­ra­mā­ṇu­va­t | nanu niraṃśo pi sa­ma­vā­yo yadā <lb n="159,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,08</span>yatra yayoḥ sa­ma­vā­yi­no­r vi­śe­ṣa­ṇaṃ tadā tatra tayoḥ pra­ti­ni­ya­ta­vya­pa­de­śa­he­tu­r vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­bhā­vā­t prati<span type="hard-break">- </span><lb n="159,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,09</span>ni­yā­ma­kā­t svayaṃ tasya pra­ti­ni­ya­ta­tvā­d iti cen na, a­si­ddha­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_958"><l ana="bt" n="bt_1.8.31"><lb n="159,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.31</span>yu­ga­pa­n na vi­śe­ṣyaṃ­te tenaiva sa­ma­vā­yi­naḥ | bhi­nna­de­śā­da­vṛ­tti­tvā­d a­nya­thā­ti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.32"><lb n="159,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.32</span>na khā­di­bhi­r a­ne­kāṃ­ta­s teṣāṃ sāṃ­śa­tva­ni­śca­yā­t | ni­raṃ­śa­tve pra­mā­bhā­vā­d vyā­pi­tva­sya vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.33"><lb n="159,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.33</span>vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­tvaṃ saṃbaṃdhaḥ sa­ma­vā­yi­bhiḥ | sa­ma­vā­ya­sya siddhyeta dvau vaḥ pra­ti­ni­yā­ma­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l></lg><p n="a_959" rend="justify"><lb n="159,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,13</span>na hi bhe­dai­kāṃ­te sa­ma­vā­ya­sa­ma­vā­yi­nāṃ vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­bhā­vaḥ pra­ti­ni­ya­taḥ saṃ­bha­va­ti yataḥ sa­ma­vā­ya­sya <lb n="159,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,14</span>kvacin ni­ya­ma­he­tu­tve pra­ti­ni­yā­ma­kaḥ syāt || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_960"><l ana="bt" n="bt_1.8.34"><lb n="159,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.34</span>sann apy ayaṃ tatas tāvan nābhinnaḥ sva­ma­ta­kṣa­teḥ | bhinnaś cet sa sva­saṃ­baṃ­dhi­saṃ­baṃ­dho nyo sya ka­lpa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.35"><lb n="159,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.35</span>so pi ta­dbhi­nna­rū­pa­ś ced a­na­va­stho­pa­va­rṇi­tā | tā­dā­tmya­pa­ri­ṇā­ma­sya sa­ma­vā­ya­sya tu sthitiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l></lg><p n="a_961" rend="justify"><lb n="159,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,17</span>su­dū­ra­m api gatvā vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­bhā­va­sya sva­saṃ­baṃ­dhi­bhyāṃ ka­thaṃ­ci­d a­na­nya­tvo­pa­ga­me sa­ma­vā­ya­sya svasama<span type="hard-break">- </span><lb n="159,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,18</span>vā­yi­bhyā­m a­nya­tva­si­ddheḥ siddhaḥ ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmya­pa­ri­ṇā­maḥ sa­ma­vā­ya iti saṃkhyā tadvataḥ ka­thaṃ­ci­d anyā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_962"><l ana="bt" n="bt_1.8.36"><lb n="159,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.36</span>ga­ṇa­nā­mā­tra­rū­pe­yaṃ saṃ­khyo­ktā­taḥ ka­thaṃ­ca­na | bhinnā vi­dhā­na­to bhe­da­ga­ṇa­nā­la­kṣa­ṇā­di­ha || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l></lg><p n="a_963" rend="justify"><lb n="159,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,20</span>ni­rde­śā­di­sū­tre vi­dhā­na­sya va­ca­nā­d iha saṃ­khyo­pa­de­śo na yuktaḥ pu­na­ru­kta­tvā­d vi­dhā­na­sya saṃ­khyā­rū­pa­tvā­d iti <lb n="159,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,21</span>na codyaṃ, tasya tataḥ ka­thaṃ­ci­d bhe­da­pra­si­ddheḥ | saṃkhyā hi ga­ṇa­nā­mā­tra­rū­pā vyā­pi­nī­, vidhānaṃ tu pra­kā­ra­ga­ṇa­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="159,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,22</span>rūpaṃ tataḥ pra­ti­vi­śi­ṣṭa­m eveti yuktaḥ saṃ­khyo­pa­de­śa­s ta­ttvā­rthā­dhi­ga­me hetuḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_964"><l ana="bt" n="bt_1.8.37"><lb n="159,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.37</span>ni­vā­sa­la­kṣa­ṇaṃ kṣetraṃ pa­dā­rthā­nāṃ na vā­sta­va­m | sva­sva­bhā­va­vya­va­sthā­nā­d ity eke ta­da­pe­śa­la­m || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.38"><lb n="159,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.38</span>rājñaḥ sati ku­ru­kṣe­tre ta­nni­vā­sa­sya da­rśa­nā­t | tasminn asati cādṛṣṭe vā­sta­va­syā­pra­bā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l></lg><p n="a_965" rend="justify"><lb n="159,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,25</span>nanv evaṃ rājñaḥ ku­ru­kṣe­traṃ kā­ra­ṇa­m eva tatra ni­va­sa­na­sva­bhā­va­sya tasyaṃ tena ja­nya­mā­na­tvā­d iti cet kim a­ni­ṣṭaṃ­, <lb n="159,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,26</span>kā­ra­ṇa­vi­śe­ṣa­sya kṣe­tra­tvo­pa­ga­mā­t kā­ra­ṇa­mā­tra­sya kṣetratve ti­pra­saṃ­gaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_966"><l ana="bt" n="bt_1.8.39"><lb n="159,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.39</span>pra­mā­ṇa­go­ca­ra­syā­sya nā­va­stu­tvaṃ sva­ta­ttva­va­t | nā­nu­mā­go­ca­ra­syā­pi vastutvaṃ na vya­va­sthi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l></lg><p n="a_967" rend="justify"><lb n="159,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,28</span>na vāstavaṃ kṣetram ā­pe­kṣi­ka­tvā­t sthau­lyā­di­va­d ity a­yu­ktaṃ­, tasya pra­mā­ṇa­go­ca­ra­tvā­t sva­ta­ttva­va­t | na hy ā­pe­kṣi­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="159,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,29</span>m a­pra­mā­ṇa­go­ca­raḥ su­kha­nī­le­ta­rā­deḥ pra­mā­ṇa­vi­ṣa­ya­tva­si­ddheḥ | saṃ­vi­nmā­tra­vā­di­na­s tasyāpi ta­da­vi­ṣa­ya­tva­m iti cen na <lb n="159,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,30</span>tasyā ni­ra­sta­tvā­t | nanu ca kṣetratvaṃ kasya pra­mā­ṇa­sya viṣayaḥ syāt ? na tāvat pra­tya­kṣa­sya tatra ta­syā­na­va<span type="hard-break">- </span><lb n="159,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,31</span>bhā­sa­nā­t | na hi pra­tya­kṣa­bhū­bhā­ga­mā­tra­pra­ti­bhā­sa­mā­ne kā­ra­ṇa­vi­śe­ṣa­rū­pe kṣe­tra­tva­m ā­bhā­sa­te kā­rya­da­rśa­nā­t tv a­nu­mī­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="159,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,32</span>mānaṃ kathaṃ vā­sta­va­m a­nu­mā­na­syā­va­stu­vi­ṣa­ya­tvā­d iti ka­ści­t­, so py a­yu­kta­vā­dī | va­stu­vi­ṣa­ya­tvā­d a­nu­mi­te­r anyathā <lb n="159,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 159,33</span>pra­mā­ṇa­tā­nu­pa­pa­tte­r iti va­kṣya­mā­ṇa­tvā­t || </p><p n="a_968" rend="justify"><pb n="160"/><lb n="160,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,01</span>nanu ni­rde­śā­di­sū­tre dhi­ka­ra­ṇa­va­ca­nā­d iha kṣetrasya vacanaṃ pu­na­ru­ktaṃ tayor e­ka­tvā­d iti śaṃkām a­pa­nu­da­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_969"><l ana="bt" n="bt_1.8.40"><lb n="160,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.40</span>sā­mī­pyā­di­pa­ri­tyā­gā­d vyā­pa­ka­sya pa­ri­gra­hā­t | śarīre jīva ity a­dhi­ka­ra­ṇaṃ kṣetram anyathā || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l></lg><p n="a_970" rend="justify"><lb n="160,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,03</span>śarīre jīva ity a­dhi­ka­ra­ṇaṃ vyā­pa­kā­dhā­ra­rū­pa­m uktaṃ, sā­mī­pyā­dyā­tma­kā­dhā­ra­rū­paṃ tu kṣetram i­ho­cya­te tato nyathai<span type="hard-break">- </span><lb n="160,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,04</span>veti na punar uktatā kṣe­trā­nu­yo­ga­sya || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_971"><l ana="bt" n="bt_1.8.41"><lb n="160,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.41</span>tri­kā­la­vi­ṣa­yā­rtho­pa­śle­ṣa­ṇaṃ sparśanaṃ matam | kṣetrād a­nya­tva­bhā­gva­rta­mā­nā­rtha­śle­ṣa­la­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l></lg><p n="a_972" rend="justify"><lb n="160,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,06</span>tri­kā­la­vi­ṣa­yo­pa­śle­ṣa­ṇaṃ spa­rśa­naṃ­, va­rta­mā­nā­rtho­pa­śle­ṣa­ṇā­t kṣetrād anyad eva ka­thaṃ­ci­d a­va­se­yaṃ | sa­rva­syā­rtha­sya <lb n="160,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,07</span>va­rta­mā­na­rū­pa­tvā­t spa­rśa­na­m asad eveti cen na, tasya dravyato '­nā­di­pa­ryaṃ­ta­rū­pa­tve­na tri­kā­la­vi­ṣa­yo­pa­pa­tteḥ | nanv ida<span type="hard-break">- </span><lb n="160,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,08</span>m ayuktaṃ vartate vastu tri­kā­la­vi­ṣa­ya­rū­pa­m a­nā­dya­naṃ­taṃ ceti | taddhi yady a­tī­ta­rū­paṃ katham anaṃtaṃ ? vi­ro­dhā­t | tathā <lb n="160,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,09</span>yady a­nā­ga­taṃ katham anādi ? tato na tri­kā­la­va­rtī­ti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_973"><l ana="bt" n="bt_1.8.42"><lb n="160,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.42</span>dravyato '­nā­di­pa­ryaṃ­te siddhe vastuny a­bā­dhi­te | spa­rśa­na­sya pra­ti­kṣe­pa­s tri­kā­la­sya na yujyate || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l></lg><p n="a_974" rend="justify"><lb n="160,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,11</span>na hi ye­nā­tma­nā­tī­ta­m a­nā­ga­taṃ vā te­nā­naṃ­ta­m anādi vā vastu brū­ma­he­, yato virodhaḥ syāt | nāpi sa <lb n="160,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,12</span>tadātmā vastuno bhinna eva, yena ta­syā­tī­ta­tve '­nā­ga­ta­tve ca vastuno '­naṃ­ta­tva­m a­nā­di­tvaṃ ca ka­thaṃ­ci­n na <lb n="160,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,13</span>sidhyet | tato '­nā­dya­naṃ­ta­va­stu­naḥ ka­thaṃ­ci­t tri­kā­la­vi­ṣa­ya­tvaṃ na pra­ti­kṣe­pā­rha­m a­vi­ru­ddha­tvā­d iti śle­ṣāṃ­śa­s ta­lla­kṣa­ṇaḥ <lb n="160,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,14</span>spa­rśa­no­pa­de­śaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_975"><l ana="bt" n="bt_1.8.43"><lb n="160,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.43</span>sthitim atsu pa­dā­rthe­ṣu yo vadhiṃ da­rśa­ya­ty asau | kālaḥ pra­ca­kṣya­te mukhyas tadanyaḥ svasthiteḥ paraḥ || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l></lg><p n="a_976" rend="justify"><lb n="160,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,16</span>na hi sthitir eva pra­ca­kṣya­mā­ṇaḥ kālaḥ sthitim atsu pa­dā­rthe­ṣv a­va­dhi­da­rśa­na­he­tuḥ kā­la­tvā­t sthā­na­kri­yai­va <lb n="160,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,17</span>vya­va­hā­ra­kā­lo nāto 'nyo mukhya iti cen na, ta­da­bhā­ve ta­da­nu­pa­pa­tteḥ || tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_977"><l ana="bt" n="bt_1.8.44"><lb n="160,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.44</span>na kri­yā­mā­tra­kaṃ kālo vya­va­hā­ra­pra­yo­ja­naḥ | mu­khya­kā­lā­dṛ­te siddhyed va­rta­nā­la­kṣa­ṇā­t kvacit || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l></lg><p n="a_978" rend="justify"><lb n="160,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,19</span>na hi vyā­va­hā­ri­ko pi kālaḥ kri­yā­mā­traṃ sa­ma­kā­la­sthi­ti­r iti kā­la­vi­śe­ṣa­ṇā­yāḥ sthiter a­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | <lb n="160,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,20</span>paramaḥ sūkṣmaḥ kālo hi samayaḥ sa­ka­la­tā­dṛ­śa­kri­yā­vi­śe­ṣa­ṇa­tā­m ā­tma­sā­t ku­rvaṃ­sta­to 'nya eva vya­va­hā­ra­kā­la<span type="hard-break">- </span><lb n="160,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,21</span>syā­va­li­kā­de­r mūlam u­nnī­ya­te | sa ca mu­khya­kā­laṃ va­rta­nā­la­kṣa­ṇa­m ā­kṣi­pa­ti ta­smā­dṛ­te kvacit ta­da­gha­ṭa­nā­t | na hi <lb n="160,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,22</span>kiṃcid gauṇaṃ mu­khyā­dṛ­te dṛṣṭaṃ ye­nā­ta­s ta­syā­sā­dha­naṃ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_979"><l ana="bt" n="bt_1.8.45"><lb n="160,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.45</span>pa­ra­tva­m a­pa­ra­tvaṃ ca sa­ma­di­gna­ta­yoḥ satoḥ | sa­mā­na­gu­ṇa­yoḥ siddhaṃ tā­dṛ­kkā­la­ni­baṃ­dha­naṃ || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.46"><lb n="160,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.46</span>pa­rā­pa­rā­di­kā­la­sya ta­ttva­he­tvaṃ­ta­rā­n na hi | yato '­na­va­sthi­ti­s tatrāpy a­nya­he­tu­pra­ka­lpa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.47"><lb n="160,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.47</span>svatas ta­ttva­ta­thā­tve ca sa­rvā­rthā­nāṃ na tad bhavet | vyā­pya­si­ddhe­r ma­nī­ṣā­di­r a­mū­rta­tvā­di­dha­rma­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.48"><lb n="160,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.48</span>ya­thā­pra­tī­ti­bhā­vā­nāṃ sva­bhā­va­sya vya­va­sthi­tau | kāle pa­rā­pa­rā­di­tvaṃ svato stv anyatra ta­tkṛ­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.49"><lb n="160,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.49</span>kvānyathā vya­va­ti­ṣṭhaṃ­te dha­rmā­dha­rma­na­bhāṃ­sy api | ga­tyā­di­he­tu­tā­pa­tte­r jī­va­pu­dga­la­yoḥ svataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.50"><lb n="160,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.50</span>śa­rī­ra­vā­ṅma­naḥ­prā­ṇā­pā­nā­dī­n api pudgalāḥ | prā­ṇi­nā­m u­pa­ku­ryu­r na svatas teṣāṃ hi dehinaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.51"><lb n="160,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.51</span>jīvā vā cetanā na syuḥ kāyāḥ saṃtu svakās tathā | niṃ­bā­di­r madhur astikto guḍādiḥ kā­la­vi­dvi­ṣā­m || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.52"><lb n="160,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.52</span>e­ka­trā­rhe hi dṛṣṭasya sva­bhā­va­sya ku­ta­śca­na | kalpanā ta­dvi­jā­tī­ye sve­ṣṭa­ta­ttva­vi­dhā­ti­nī || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.53"><lb n="160,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.53</span>tasmāj jī­vā­di­bhā­vā­nāṃ svato vṛ­tti­ma­tāṃ sadā | kālaḥ sā­dhā­ra­ṇo hetur va­rta­nā­la­kṣa­ṇaḥ svataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l></lg><p n="a_980" rend="justify"><lb n="160,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,32</span>na hi jī­vā­dī­nāṃ vṛttir a­sā­dhā­ra­ṇā­d eva kā­ra­ṇā­d iti yuktaṃ, sā­dhā­ra­ṇa­kā­ra­ṇā­d vinā ka­sya­ci­t kāryasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="160,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,33</span>saṃ­bha­vā­t ka­ra­ṇa­jñā­na­va­t | tatra hi ma­naḥ­pra­bhṛ­ti sā­dhā­ra­ṇaṃ kāraṇaṃ ca­kṣu­rā­dya­sā­dhā­ra­ṇa­m a­nya­ta­rā­pā­ye tadanu<span type="hard-break">- </span><lb n="160,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 160,34</span>papatteḥ | ta­dva­tsa­ka­la­vṛ­tti­ma­tāṃ vṛttau kālaḥ sā­dhā­ra­ṇaṃ ni­mi­tta­ś co­pā­dā­na­m a­sā­dhā­ra­ṇa­m iti yuktaṃ paśyāmaḥ | <pb n="161"/><lb n="161,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,01</span>khādi ta­nni­mi­ttaṃ sā­dhā­ra­ṇa­m iti cen na, ta­syā­nya­ni­mi­tta­tve­na prasiddheḥ | ke­na­ci­d ātmanā ta­tta­nni­mi­tta­tva­m apīti <lb n="161,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,02</span>cet sa evātmā kāla iti na tadbhāvaḥ | tathā sati kālo dravyaṃ na syād iti cen na, tasya dra­vya­tve­na <lb n="161,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,03</span>va­kṣya­mā­ṇa­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_981"><l ana="bt" n="bt_1.8.54"><lb n="161,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.54</span>sva­he­to­r jā­ya­mā­na­sya ku­ta­ści­d vi­ni­va­rta­te | punaḥ pra­sū­ti­taḥ pūrvaṃ viraho ṃ­ta­ra­m iṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.55"><lb n="161,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.55</span>kāla eva sa ced iṣṭaṃ vi­śi­ṣṭa­tvā­n na bhedataḥ | sūcanaṃ tasya sūtre smin ka­thaṃ­ci­n na vi­ru­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l></lg><p n="a_982" rend="justify"><lb n="161,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,06</span>nanu na kevalaṃ vi­ra­ha­kā­lo ṃtaraṃ | kiṃ tarhi chidraṃ madhyaṃ vā aṃ­ta­ra­śa­bda­syā­ne­kā­rtha­vṛ­tte­ś chidram a­dhya­vi­ra­he­ṣv a<span type="hard-break">- </span><lb n="161,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,07</span>nya­ta­ma­gra­ha­ṇa­m iti va­ca­nā­t | na cedaṃ va­ca­na­m ayuktaṃ kā­la­vya­va­dhā­na­va­t kṣetrasya vya­va­dhā­ya­ka­sya bhāgasya ca <lb n="161,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,08</span>pa­dā­rthe­ṣu bhāvād iti kaścit | so pi yadi mukhyam aṃtaraṃ chidraṃ madhyaṃ vā brūyāt ta­dā­nu­pa­ha­ta­vī­rya­sya nyagbhāve <lb n="161,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,09</span>punar u­dbhū­ti­da­rśa­nā­t ta­dva­ca­na­m iti vi­ru­dhya­te | vi­ra­ha­kā­lā­khya­syāṃ­ta­ra­syā­ne­na sa­ma­rtha­nā­t | a­thā­pra­dhā­naṃ tad iṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="161,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,10</span>m eva | sāṃtaraṃ kāṣṭhaṃ sa­chi­dra­m iti pra­tī­te­r mukhyaṃ chidram iti cen na, tatrāpi vi­ra­ha­sya ta­thā­bhi­dhā­nā­t | dravya<span type="hard-break">- </span><lb n="161,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,11</span>virahaḥ chidraṃ na kā­la­vi­ra­ha iti cen na, dra­vya­vi­ra­ha­sya pa­dā­rtha­pra­rū­pa­ṇā­naṃ­ga­tvā­t | kṣetraṃ vya­va­dhā­ya­kaṃ chidra<span type="hard-break">- </span><lb n="161,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,12</span>m iti cāyuktaṃ tasya ma­dhya­vya­pa­de­śa­pra­saṃ­gā­t | bhāgo vya­va­dhā­ya­ko madhyam iti vā­yu­kti­kaṃ hi­ma­va­t sā­ga­rāṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="161,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,13</span>m i­tyā­di­ṣu ma­dhya­syāṃ­ta­ra­sya vya­va­dhā­ya­ka­bhā­ga­syā­pra­tī­teḥ | pū­rvā­pa­rā­di­bhā­ga­vi­ra­ho ṃ­ta­rā­la­bhā­go madhyam iti cet <lb n="161,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,14</span>tarhi sarva eva kva kṣe­tra­vi­ra­ho ṃ­ta­rā­la­rū­paḥ chidraṃ iti viraha e­vāṃ­ta­raṃ nyāyyaṃ tatra chidram adhyayoḥ ka­thaṃ­ci­d vira<span type="hard-break">- </span><lb n="161,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,15</span>ha­kā­lā­d a­na­nya­tve pi jī­va­ta­ttvā­dhi­ga­mā­naṃ­ga­tvā­d i­hā­na­dhi­kā­rā­d a­va­ca­naṃ | vi­ra­ha­kā­la­sya tu ta­daṃ­ga­tvā­d u­pa­de­śa <lb n="161,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,16</span>iti yuktaṃ | pu­dga­la­ta­ttva­ni­rū­pa­ṇā­yāṃ tu chidram a­dhya­yo­r api vacanaṃ vā­rti­ka­kā­ra­sya siddham || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_983"><l ana="bt" n="bt_1.8.56"><lb n="161,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.56</span>a­trau­pa­śa­mi­kā­dī­nāṃ bhāvānāṃ pra­ti­pa­tta­ye | bhāvo nā­mā­di­sū­tro­kto py uktas ta­ttvā­nu­yu­kta­ye || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l></lg><p n="a_984" rend="justify"><lb n="161,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,18</span>nā­mā­di­ṣu bhā­va­gra­ha­ṇā­t punar bhā­va­gra­ha­ṇa­m a­yu­kta­m iti na codyaṃ, a­trau­pa­śa­mi­kā­di­bhā­vā­pe­kṣa­tvā­t ta­dgra­ha­ṇa­sya vine<span type="hard-break">- </span><lb n="161,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,19</span>yā­śa­ya­va­śo vā ta­ttvā­dhi­ga­ma­he­tu­vi­ka­lpaḥ sarvo 'yam ity a­nu­pā­laṃ­bhaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_985"><l ana="bt" n="bt_1.8.57"><lb n="161,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.57</span>ete lpe ba­ha­va­ś caite 'mībhyo '­rthā­ti­vi­vi­kta­ye | kathyate lpa­ba­hu­tvaṃ ta­tsaṃ­khyā­to bhi­nna­saṃ­khya­yā || <ref type="no-bt" rend="b">57</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.58"><lb n="161,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.58</span>pratyekaṃ saṃkhyayā pūrvaṃ ni­ści­tā­rthe pi piṃḍataḥ | kathyate lpa­ba­hu­tvaṃ yat tat tataḥ kiṃ na bhidyate || <ref type="no-bt" rend="b">58</ref> || </l></lg><p n="a_986" rend="justify"><lb n="161,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,22</span>nanu yathā vi­śe­ṣa­to 'rthānāṃ gaṇanā saṃkhyā tathā piṃḍato pi tato na saṃkhyāto lpa­ba­hu­tvaṃ bhinnam iti cen na, <lb n="161,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,23</span>ka­thaṃ­ci­d bhedasya tva­yai­vā­bhi­dhā­nā­t | na hi sarvathā tatas ta­da­bhe­da­vi­śe­ṣa saṃkhyā piṃḍaṃ saṃkhyeti vaktuṃ śakyam || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_987"><l ana="bt" n="bt_1.8.59"><lb n="161,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.59</span>iti pra­paṃ­ca­taḥ sa­rva­bhā­vā­dhi­ga­ti­he­ta­vaḥ | sa­dā­da­yo nuyogāḥ syuste syā­dvā­da­na­yā­tma­kāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">59</ref> || </l></lg><p n="a_988" rend="justify"><lb n="161,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,25</span>sakalaṃ hi va­stu­sa­ttvā­da­yo '­nu­yuṃ­jā­nāḥ syā­dvā­dā­tma­kā eva vi­ka­lpa­yaṃ­tu na­yā­tma­kā eveti na pra­mā­ṇa­na<span type="hard-break">- </span><lb n="161,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,26</span>yebhyo bhidyaṃte | ta­tpra­bhe­dā­s tu pra­paṃ­ca­taḥ sarve ta­ttvā­rthā­dhi­ga­ma­he­ta­vo '­nu­ve­di­ta­vyāḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_989"><l ana="bt" n="bt_1.8.60"><lb n="161,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.60</span>sattvena niścitā bhāvā gamyaṃte saṃkhyayā budhaiḥ | saṃkhyātaḥ kṣetrato jñeyāḥ spa­rśa­ne­na ca kālataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">60</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.61"><lb n="161,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.61</span>ta­thāṃ­ta­rā­c ca bhāvebhyo jñeyaṃ te lpa­ba­hu­tva­taḥ | kramād iti ta­thai­te­ṣāṃ nirdeśo vya­va­ti­ṣṭha­te || <ref type="no-bt" rend="b">61</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.8.62"><lb n="161,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.62</span>pra­śna­kra­ma­va­śā­d vāpi vi­ne­yā­nā­m a­saṃ­śa­ya­m | no­pā­laṃ­bha­m a­vā­pno­ti pra­tyu­tta­ra­va­caḥ­kra­maḥ || <ref type="no-bt" rend="b">62</ref> || </l></lg><p n="a_990" rend="justify"><lb n="161,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,30</span>tato yukta eva sūtre sa­dā­di­pā­ṭha­kra­maḥ śa­bdā­rtha­nyā­yā­vi­ro­dhā­t | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_991"><l ana="bt" n="bt_1.8.63"><lb n="161,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.8.63</span>sā­mā­nye­nā­dhi­ga­myaṃ­te vi­śe­ṣe­ṇa ca te yathā | jī­vā­da­ya­s tathā jñeyā vyā­se­nā­nya­tra kīrtitāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">63</ref> || </l></lg><p n="a_992" rend="justify"><lb n="161,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,32</span>jīvas tatra saṃsārī muktaś ca, saṃsārī sthā­va­ra­ś ca trasaś ca, sthāvaraḥ pṛ­thi­vī­kā­yi­kā­di­r e­keṃ­dri­yaḥ sūkṣmo <lb n="161,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 161,33</span>bā­da­ra­ś ca, sūkṣmaḥ pa­ryā­pta­ko­pa­ryā­pta­ka­ś ca, tathā bādaro pi, trasaḥ punar dvī­ndri­yā­diḥ pa­ryā­pta­ko '­pa­ryā­pta­ka­ś ceti <pb n="162"/><lb n="162,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,01</span>sā­mā­nye­na vi­śe­ṣe­ṇa ca yathā sa­ttve­nā­dhi­ga­myaṃ­te saṃ­khyā­di­bhi­ś ca tathā saṃ­kṣe­pe­ṇā­jī­vā­da­yo pīhaiva | vyāsena <lb n="162,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,02</span>tu ga­tyā­di­mā­rga­ṇā­su sā­mā­nya­to vi­śe­ṣa­ta­ś ca jī­va­va­da­jī­vā­da­yo 'nyatra kīrtitā vi­jñā­ta­vyāḥ || </p><lg rend="one-line" n="a_993"><l rend="center-bold"><lb n="162,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,03</span>ity uddiṣṭau tryātmake mu­kti­mā­rge sa­mya­gdṛ­ṣṭe­r la­kṣa­ṇo­tpa­tti­he­tū­n | </l><l rend="center-bold"><lb n="162,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,04</span>ta­ttva­nyā­sau go­ca­ra­syā­dhi­gaṃ­tuṃ hetur nā­nā­nī­ti­ka­ś cā­nu­yo­gaḥ || <ref type="no-in-danda" rend="a">1</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_1.2 a_994" rend="justify"><lb n="162,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,05</span>iti ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­kā­laṃ­kā­re pra­tha­ma­syā­dhyā­ya­sya dvi­tī­ya­m ā­hni­ka­m | </p><p ana="sbt" n="sbt_1.9 a_995" rend="justify"><lb n="162,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.9 </span>ma­ti­śru­tā­va­dhi­ma­naḥ­pa­rya­ya­ke­va­lā­ni jñānam || <ref type="no-sbt" rend="a">9</ref> || </p><p n="a_996" rend="justify"><lb n="162,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,07</span>ki­ma­rtha­m idaṃ sūtram āhety u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_997"><l ana="bt" n="bt_1.9.1"><lb n="162,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.1</span>atha sva­bhe­da­ni­ṣṭha­sya jñā­na­sye­ha pra­si­ddha­ye | prāha pra­vā­di­mi­thyā­bhi­ni­ve­śa­vi­ni­vṛ­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_998" rend="justify"><lb n="162,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,09</span>na hi jñānam a­nva­ya­m eveti mi­thyā­bhi­ni­ve­śaḥ ka­sya­ci­n ni­va­rta­yi­tuṃ śakyo vinā ma­tyā­di­bhe­da­ni­ṣṭha­sa­mya­gjñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="162,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,10</span>ni­rṇa­yā­t ta­da­nya­mi­thyā­bhi­ni­ve­śa­va­t | na cai­ta­smā­t sū­trā­dṛ­te ta­nni­rṇa­ya iti sūktam idaṃ saṃ­pa­śyā­maḥ || </p><p n="a_999" rend="justify"><lb n="162,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,11</span>kiṃ punar iha la­kṣa­ṇī­ya­m ity u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1000"><l ana="bt" n="bt_1.9.2"><lb n="162,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.2</span>jñānaṃ saṃ­la­kṣi­taṃ tāvad ā­di­sū­tre ni­ru­kti­taḥ | ma­tyā­dī­ny atra ta­dbhe­dā­l la­kṣa­ṇī­yā­ni tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_1001" rend="justify"><lb n="162,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,13</span>na hi sa­mya­gjñā­na­m atra la­kṣa­ṇī­yaṃ ta­syā­di­sū­tre jñā­na­śa­bda­ni­ru­ktyai­vā­vya­bhi­cā­ri­ṇyā la­kṣi­ta­tvā­t tadbheda<span type="hard-break">- </span><lb n="162,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,14</span>m āsṛtya ma­tyā­dī­ni tu lakṣyaṃte ta­nni­ru­kti­sā­ma­rthyā­d iti bu­dhyā­ma­he | kathaṃ ? </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1002"><l ana="bt" n="bt_1.9.3"><lb n="162,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.3</span>ma­tyā­va­ra­ṇa­vi­cche­da­vi­śe­ṣā­n manyate yathā | mananaṃ manyate yāvat svārthe matir asau matā || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.4"><lb n="162,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.4</span>śru­tā­va­ra­ṇa­vi­śle­ṣa­vi­śe­ṣā­c chravaṇaṃ śrutam | śṛṇoti svārtham iti vā śrūyate smeti vāgamaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.5"><lb n="162,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.5</span>a­va­dhyā­vṛ­ti­vi­dhvaṃ­sa­vi­śe­ṣā­d a­va­dhī­ya­te | yena svārtho vadhānaṃ vā so vadhir niyataḥ sthitiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.6"><lb n="162,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.6</span>yan ma­naḥ­pa­rya­yā­vā­ra­pa­ri­kṣa­ya­vi­śe­ṣa­taḥ | . . . . . . .manaḥ paryeti yo pi vā || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.7"><lb n="162,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.7</span>sa ma­naḥ­pa­rya­yo jñeyo ma­no­nnā­rthā ma­no­ga­tāḥ | pareṣāṃ svamano vāpi ta­dā­laṃ­ba­na­mā­tra­ka­m || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.8"><lb n="162,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.8</span>kṣā­yo­pa­śa­mi­ka­jñā­nā­sa­hā­yaṃ kevalaṃ matam | ya­da­rtha­m arthino mārgaṃ kevaṃte vā tad iṣyate || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.9"><lb n="162,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.9</span>ma­tyā­dī­nāṃ ni­ru­ktyai­va lakṣaṇaṃ sūcitaṃ pṛthak | ta­tpra­kā­śa­ka­sū­trā­ṇā­m a­bhā­vā­d u­tta­ra­tra hi || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.10"><lb n="162,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.10</span>ya­thā­di­sū­tre jñānasya cā­ri­tra­sya ca la­kṣa­ṇa­m | ni­ru­kte­r vya­bhi­cā­re hi la­kṣa­ṇāṃ­ta­ra­sū­ca­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_1003" rend="justify"><lb n="162,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,23</span>na ma­tyā­dī­nāṃ ni­ru­kti­s ta­lla­kṣa­ṇaṃ vya­bhi­ca­ra­ti jñā­nā­di­va­t na ca ta­da­vya­bhi­cā­re pi ta­lla­kṣa­ṇa­pra­ṇa­ya­naṃ yukta<span type="hard-break">- </span><lb n="162,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,24</span>m a­ti­pra­saṃ­gā­t sū­trā­ti­vi­sta­ra­pra­sa­kti­r iti saṃ­kṣe­pa­taḥ sa­ka­la­la­kṣa­ṇa­pra­kā­śa­nā­va­hi­ta­ma­nāḥ sū­tra­kā­ro na nirukti<span type="hard-break">- </span><lb n="162,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,25</span>labhye lakṣaṇe ya­tnāṃ­ta­ra­m a­ka­ro­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1004"><l ana="bt" n="bt_1.9.11"><lb n="162,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.11</span>sva­ta­ttvā­lpā­kṣa­ra­tvā­bhyāṃ vi­ṣa­yā­lpa­tva­to pi ca | mater ādau vaco yuktaṃ śrutāt tasya ta­du­tta­ra­m || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.12"><lb n="162,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.12</span>ma­ti­saṃ­pū­rva­taḥ sā­ha­ca­ryā­t matyā ka­thaṃ­ca­na | pra­tya­kṣa­tri­ta­ya­syā­dā­v avadhiḥ pra­ti­pā­dya­te || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.13"><lb n="162,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.13</span>sa­rva­sto­ka­vi­śu­ddhi­tvā­t tu­ccha­tvā­c cā­va­dhi­dhva­neḥ | tataḥ paraṃ pu­na­rvā­cyaṃ ma­naḥ­pa­rya­ya­ve­da­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.14"><lb n="162,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.14</span>vi­śu­ddha­ta­ra­tā­yo­gā­t tasya sa­rvā­va­dhe­r api | aṃte ke­va­la­m ākhyātaṃ pra­ka­rṣā­ti­śa­ya­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.14ef"><lb n="162,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.14ef</span>tasya ni­rvṛ­ttya­va­sthā­yā­m api sa­dbhā­va­ni­śca­yā­t | <ref type="no-bt" rend="b"/></l></lg><p n="a_1005" rend="justify"><lb n="162,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,31</span>na hi sūtre smin ma­tyā­di­śa­bdā­nāṃ pā­ṭha­kra­me ya­tho­kta­he­tu­bhyaḥ śa­bdā­rtha­nyā­yā­śra­ye­bhyo 'nye pi hetavaḥ kiṃ <lb n="162,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,32</span>noktā iti pa­rya­nu­yo­gaḥ śreyāṃs ta­du­ktā­v apy anye kin noktā iti pa­rya­nu­yo­ga­syā­ni­vṛ­tteḥ ku­ta­ści­t ka­sya­ci­t kva<span type="hard-break">- </span><lb n="162,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 162,33</span>cit saṃ­pra­ti­pa­ttau ta­da­rtha­he­tvaṃ­ta­rā­va­ca­na­m iti sa­mā­dhā­na­m api sa­mā­na­m anyatra || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1006"><l ana="bt" n="bt_1.9.15"><pb n="163"/><lb n="163,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.15</span>jñā­na­śa­bda­sya saṃbaṃdhaḥ pratyekaṃ bhu­ji­va­nma­taḥ | samūho jñānam ity a­syā­ni­ṣṭā­rtha­sya ni­vṛ­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l></lg><p n="a_1007" rend="justify"><lb n="163,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,02</span>ma­tyā­dī­ni jñānam ity a­ni­ṣṭā­rtho na śaṃ­ka­nī­yaḥ pratyekaṃ jñā­na­śa­bda­syā­bhi­saṃ­baṃ­dhā­d bhu­ji­va­t | na cāyam a­yu­kti­kaḥ­, <lb n="163,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,03</span>sā­mā­nya­sya sva­vi­śe­ṣa­vyā­pi­tvā­t su­va­rṇa­tvā­di­va­t | yathaiva su­va­rṇa­vi­śe­ṣe­ṣu ka­ṭa­kā­di­ṣu su­va­rṇa­sā­mā­nyaṃ pratyeka<span type="hard-break">- </span><lb n="163,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,04</span>m a­bhi­saṃ­ba­dhya­te kaṭakaṃ suvarṇaṃ kuṃḍalaṃ su­va­rṇa­m iti | tathā ma­ti­rjñā­naṃ śrutaṃ jñānaṃ a­va­dhi­rjñā­naṃ ma­naḥ­pa­rya­yo jñānaṃ <lb n="163,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,05</span>kevalaṃ jñānam ity api vi­śe­ṣā­bhā­vā­t sā­mā­nya­ba­hu­tva­m evaṃ syād iti cet, ka­thaṃ­ci­n nāniṣṭaṃ sarvathā sā­mā­nyai­ka­tve <lb n="163,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,06</span>a­ne­ka­tva­svā­śra­ye sa­kṛ­dvṛ­tti­vi­ro­dhā­d e­ka­pa­ra­mā­ṇu­va­t | kra­ma­śa­s tatra tadvṛttau sā­mā­nyā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t sa­kṛ­da­ne­kā­śra­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="163,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,07</span>vartinaḥ sā­mā­nya­syo­pa­ga­mā­t | na caikasya sā­mā­nya­sya ka­thaṃ­ci­d ba­hu­tva­m u­pa­pa­tti­vi­ru­ddhaṃ ba­hu­vya­kti­tā­dā­tmyā­t | <lb n="163,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,08</span>ya­mā­tmā­naṃ pu­ro­dhā­ya tasya vyaktis tādātmyaṃ yaṃ ca tādātmyaṃ tau ced bhinnau bheda eva, no ced abheda evety api <lb n="163,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,09</span>bruvāṇo a­na­bhi­jña eva | yam ā­tmā­na­m āsṛtya bhedaḥ saṃ­vya­va­hri­ya­te sa eva hi bhedo nānyaḥ, yaṃ cā­tmā­na­m avalaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="163,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,10</span>byā­bhe­da­vya­va­hā­raḥ sa e­vā­bhe­da iti ta­tpra­ti­pa­ttau ka­thaṃ­ci­d bhe­dā­bhe­dau pra­ti­pa­nnā­v eva ta­da­pra­ti­pa­ttau kim āśrayo 'yam u<span type="hard-break">- </span><lb n="163,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,11</span>pālaṃbhaḥ syāt pra­ti­pa­tti­vi­ṣa­yaḥ | pa­rā­bhyu­pa­ga­mā­śra­ya iti cet sa yadi ta­vā­trā­si­ddhaḥ katham ā­śra­yi­ta­vyaḥ | <lb n="163,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,12</span>atha siddhaḥ katham u­pā­laṃ­bho vi­vā­dā­bhā­vā­t | atha parasya va­ca­nā­d a­bhyu­pa­ga­maḥ siddhaḥ sa tu sa­mya­gmi­thyā ceti <lb n="163,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,13</span>vi­vā­da­sa­dbhā­vā­d u­pā­laṃ­bhaḥ śreyān do­ṣa­da­rśa­nā­t | gu­ṇa­da­rśa­nā­t kvacit sa­mā­dhā­na­va­d iti cet, kasya punar do­ṣa­syā­tra <lb n="163,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,14</span>darśanaṃ ? a­na­va­sthā­na­sye­ti cen na, tasya pa­ri­hṛ­ta­tvā­t | vi­ro­dha­sye­ti cen na, pratītau satyāṃ vi­ro­dha­syā­na­va­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="163,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,15</span>rāt | saṃ­śa­ya­sye­ti cen na, ca­la­nā­bhā­vā­t | vai­ya­dhi­ka­ra­ṇyā­pi na darśanaṃ sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­no ne­kā­dhi­ka­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="163,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,16</span>ta­yā­ba­sā­yā­t | saṃ­ka­ra­vya­ti­ka­ra­yo­r api na tatra darśanaṃ ta­dvya­ti­re­ke­ṇai­va pratīteḥ | mi­thyā­pra­tī­ti­r iyam iti <lb n="163,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,17</span>cen na, sa­ka­la­bā­dha­kā­bhā­vā­t | vi­śe­ṣa­mā­tra­sya sā­mā­nya­mā­tra­sya vā pa­ri­cche­da­ka­pra­tya­yaḥ bā­dha­ka­m iti cen na, <lb n="163,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,18</span>tasya jā­tu­ci­tta­da­pa­ri­cche­di­tvā­t sa­rva­jā­tyaṃ­ta­ra­sya sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­no va­stu­na­s tatra pra­ti­bhā­sa­nā­t | pratyakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="163,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,19</span>pṛ­ṣṭa­bhā­vi­ni vikalpe tathā pra­ti­bhā­sa­naṃ na pratyakṣe ni­rvi­ka­lpā­tma­nī­ti cen na, ta­syā­si­ddha­tvā­t sarvathā nirvi<span type="hard-break">- </span><lb n="163,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,20</span>kalpasya ni­rā­ka­ri­ṣya­mā­ṇa­tvā­t | a­nu­mā­naṃ bā­dha­ka­m iti cen na, tasya ni­rvi­śe­ṣa­mā­tra­grā­hi­ṇo bhāvāt sāmānya<span type="hard-break">- </span><lb n="163,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,21</span>mā­tra­grā­hi­va­t | sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­na eva jā­tyaṃ­ta­ra­syā­nu­mā­ne­na vya­va­sthi­teḥ | yathā hi | sāmānya<span type="hard-break">- </span><lb n="163,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,22</span>vi­śe­ṣā­tma­ka­m akhilaṃ vastu, va­stva­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | vastutvaṃ hi tāvad a­rtha­kri­yā­vyā­ptaṃ sā ca kra­ma­yau­ga­pa­dyā­bhyāṃ­, <lb n="163,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,23</span>te ca sthi­ti­pū­rvā­pa­ra­bhā­va­tyā­go­pā­dā­nā­bhyāṃ­, te ca sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­ka­tve­na sā­mā­nyā­tma­no­pā­ye sthitya<span type="hard-break">- </span><lb n="163,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,24</span>saṃ­bha­vā­t vi­śe­ṣā­tma­no saṃbhave pū­rvā­pa­ra­sva­bhā­va­tyā­go­pā­dā­na­syā­nu­pa­pa­tteḥ | ta­da­bhā­ve kra­ma­yau­ga­pa­dya­yo­gā­d a­na­yo­r artha<span type="hard-break">- </span><lb n="163,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,25</span>kri­yā­na­va­sthi­teḥ na ka­sya­ci­t sā­mā­nyai­kāṃ­ta­sya vi­śe­ṣai­kāṃ­ta­sya vā vastutvaṃ nāma kha­ra­vi­ṣā­ṇa­va­t | na hi <lb n="163,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,26</span>sāmānyaṃ vi­śe­ṣa­ni­ra­pe­kṣaṃ kāṃcid apy a­rtha­kri­yāṃ saṃ­pā­da­ya­ti­, nāpi viśeṣaḥ sā­mā­nya­ni­ra­pe­kṣaḥ­, su­va­rṇa­sā­mā­nya­sya <lb n="163,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,27</span>ka­ṭa­kā­di­vi­śe­ṣā­śra­ya­syai­vā­rtha­kri­yā­yā­m u­pa­yu­jya­mā­na­tvā­t ka­ṭa­kā­di­vi­śe­ṣyaṃ ca su­va­rṇa­sā­mā­nyā­nu­ga­ta­syai­ve­ti <lb n="163,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,28</span>sa­ka­lā­vi­ka­la­ja­na­sā­kṣi­ka­m a­va­sī­ya­te | tadvad iha jñā­na­sā­mā­nya­sya ma­tyā­di­vi­śe­ṣā­krāṃ­ta­sya svā­rtha­kri­yā­yā­m u­pa­yo­go <lb n="163,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,29</span>ma­tyā­di­vi­śe­ṣa­sya ca jñā­na­sā­mā­nyā­nvi­ta­sye­ti yuktā jñānasya ma­tyā­di­ṣu pratyekaṃ pa­ri­sa­mā­ptiḥ | tataś ca matyā<span type="hard-break">- </span><lb n="163,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,30</span>di­sa­mū­ho jñānam ity aniṣṭo rtho ni­va­rti­taḥ syāt | kuto yam artho niṣṭaḥ ? ke­va­la­sya ma­tyā­di­kṣa­yo­pa­śa­mi­ka­jñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="163,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,31</span>ca­tu­ṣṭa­yā­saṃ­pṛ­kta­sya jñā­na­tva­vi­ro­dhā­t | ma­tyā­dī­nāṃ caikaśaḥ so­pa­yo­gā­nā­m u­kta­jñā­nāṃ­ta­rā­saṃ­pṛ­ktā­nāṃ jñā­na­tva­vyā<span type="hard-break">- </span><lb n="163,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,32</span>ghātāt tasya pra­tī­ti­vi­ro­dhā­c ceti ni­ścī­ya­te | kiṃ ma­ti­śru­tā­va­dhi­ma­naḥ­pa­rya­ya­ke­va­lā­ny eva jñānam iti pūrvā<span type="hard-break">- </span><lb n="163,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 163,33</span>va­dhā­ra­ṇaṃ draṣṭavyaṃ tāni jñānam eveti pa­rā­va­dhā­ra­ṇaṃ vā ta­du­bha­ya­m a­vi­ro­dhā­d ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1008"><l ana="bt" n="bt_1.9.16"><lb n="163,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.16</span>ma­tyā­dī­ny eva saṃ­jñā­na­m iti pū­rvā­va­dhā­ra­ṇā­t | ma­tya­jñā­nā­di­ṣu dhva­sta­sa­mya­gjñā­na­tva­m ūhyate || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.17"><pb n="164"/><lb n="164,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.17</span>saṃ­jñā­na­m eva tānīti pa­ra­smā­d a­va­dhā­ra­ṇā­t | teṣām a­jñā­na­tā­pā­stā mi­thyā­tvo­da­ya­saṃ­sṛ­tā || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l></lg><p n="a_1009" rend="justify"><lb n="164,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,02</span>na hy atra pū­rvā­pa­rā­va­dhā­ra­ṇa­yo­r anyonyaṃ virodho sty e­ka­ta­ra­vya­va­cche­dya­syā­nya­ta­re­ṇā­na­pa­ha­ra­ṇā­t | nāpi tayor anya<span type="hard-break">- </span><lb n="164,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,03</span>tarasya vai­ya­rthya­m e­ka­ta­ra­sā­dhya­vya­va­cche­dya­syā­nya­ta­re­ṇā­sā­dhya­tvā­d ity a­vi­ro­dha eva || </p><p n="a_1010" rend="justify"><lb n="164,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,04</span>kiṃ punar atra ma­ti­gra­ha­ṇā­t sū­tra­kā­re­ṇa kṛtam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1011"><l ana="bt" n="bt_1.9.18"><lb n="164,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.18</span>ma­ti­mā­tra­gra­hā­d atra smṛ­tyā­de­r jñānatā gatiḥ | te­nā­kṣa­ma­ti­r evaikā jñānam ity a­pa­sā­ri­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.19"><lb n="164,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.19</span>sānumā so­pa­mā­nā ca sā­rthā­pa­ttyā­di­ke­ty api | saṃ­vā­da­ka­tva­ta­s tasyāḥ saṃ­jñā­na­tvā­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l></lg><p n="a_1012" rend="justify"><lb n="164,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,07</span>a­kṣa­ma­ti­r evaikā sa­mya­gjñā­na­m a­gau­ṇa­tvā­t pra­mā­ṇa­sya nā­nu­mā­nā­di tato rtha­ni­śca­ya­sya du­rla­bha­tvā­d iti keṣāṃci<span type="hard-break">- </span><lb n="164,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,08</span>d darśanaṃ | sā­nu­mā­na­sa­hi­tā sa­mya­gjñā­naṃ sva­sā­mā­nya­la­kṣa­ṇa­yoḥ pra­tya­kṣa­pa­ro­kṣa­yo­r arthayoḥ pra­tya­kṣā­nu­mā­nā­bhyā­m ava<span type="hard-break">- </span><lb n="164,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,09</span>gamāt tābhyāṃ ta­tpa­ri­cchi­ttau pravṛttau prāptau ca vi­saṃ­vā­dā­bhā­vā­d ity anyeṣāṃ | sai­vā­nu­mā­no­pa­mā­na­sa­hi­tā samya<span type="hard-break">- </span><lb n="164,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,10</span>gjñānaṃ, u­pa­mā­nā­bhā­ve tathā cātra dhūma ity u­pa­na­ya­syā­nu­pa­pa­tte­r iti pareṣāṃ | sai­vā­nu­mā­no­pa­mā­nā­rthā­pa­ttya­bhā­va­sa­hi<span type="hard-break">- </span><lb n="164,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,11</span>tā­ga­ma­sa­hi­tā ca sa­mya­gjñā­naṃ ta­da­nya­ta­mā­pā­ye rthā­pa­ri­sa­mā­pte­r i­tī­ta­re­ṣāṃ | ta­nma­ti­mā­tra­gra­ha­ṇā­d a­pa­sā­ri­taṃ | tataḥ <lb n="164,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,12</span>smṛ­tyā­dī­nāṃ sa­mya­gjñā­na­tā­va­ga­mā­t ta­thā­va­dhā­ra­ṇā­vi­ro­dhā­t | na ca tāsāṃ pra­mā­ṇa­tvaṃ viruddhaṃ saṃ­vā­da­ka­tvā­d | <lb n="164,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,13</span>dṛ­ṣṭa­pra­mā­ṇā­d gṛ­hī­ta­gra­ha­ṇā­d a­pra­mā­ṇa­tva­m iti cen na, i­ṣṭa­pra­mā­ṇa­syā­py a­pra­mā­ṇa­tva­pra­saṃ­gā­d iti ce­ta­yi­ṣya­mā­ṇa­tvā­t || </p><p n="a_1013" rend="justify"><lb n="164,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,14</span>śrutā vācātra kiṃ kṛtam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1014"><l ana="bt" n="bt_1.9.20"><lb n="164,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.20</span>śru­ta­syā­jñā­na­tā­m icchaṃs ta­dvā­cai­va ni­rā­kṛ­taḥ | svārthe kṣa­ma­ti­va­tta­sya saṃ­vi­di­tve­na ni­rṇa­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l></lg><p n="a_1015" rend="justify"><lb n="164,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,16</span>na hi śru­ta­jñā­na­m a­pra­mā­ṇaṃ kvacid vi­saṃ­vā­dā­d iti bruvāṇaḥ svasthaḥ pra­tya­kṣā­de­r apy a­pra­mā­ṇa­tvā­pa­tteḥ | saṃ­vā­da­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="164,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,17</span>tvāt tasya pra­mā­ṇa­tve tata eva śrutaṃ pra­mā­ṇa­m astu | na hi tato rthaṃ pa­ri­cchi­dya pra­va­rta­mā­no rtha­kri­yā­yāṃ vi­saṃ­vā­dya­te <lb n="164,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,18</span>pra­tya­kṣā­nu­mā­na­ta iva śru­ta­syā­pra­mā­ṇa­tā­m icchann eva śru­ta­va­ca­ne­na ni­rā­kṛ­to draṣṭavyaḥ || </p><p n="a_1016" rend="justify"><lb n="164,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,19</span>a­trā­va­dhyā­di­va­ca­nā­t kiṃ kṛtam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1017"><l ana="bt" n="bt_1.9.21"><lb n="164,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.21</span>jighraty a­tīṃ­dri­ya­jñā­na­m a­va­dhyā­di­va­co balāt | pra­tyā­khyā­ta­su­ni­rṇī­ta­bā­dha­ka­tve­na tadgateḥ || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.22"><lb n="164,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.22</span>siddhe hi ke­va­la­jñā­ne sa­rvā­rthe­ṣu sphu­ṭā­tma­ni | kārtsnyena rūpiṣu jñāneṣv avadhiḥ kena bādhyate || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.23"><lb n="164,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.23</span>pa­ri­ci­ttā­ga­te­ṣv artheṣv evaṃ saṃ­bhā­vya­te na kim | ma­naḥ­pa­rya­ya­vi­jñā­naṃ ka­sya­ci­t pra­sphu­ṭā­kṛ­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.24"><lb n="164,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.24</span>sva­lpa­jñā­naṃ sa­mā­ra­bhya pra­kṛ­ṣṭa­jñā­na­m aṃ­ti­ma­m | kṛtvā ta­nma­dhya­to jñā­na­tā­ra­ta­myaṃ na hanyate || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l></lg><p n="a_1018" rend="justify"><lb n="164,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,24</span>na hy evaṃ saṃ­bhā­vya­mā­na­m api yu­ktyā­ga­mā­bhyā­m a­va­dhyā­di­jñā­na­tra­ya­m a­tīṃ­dri­yaṃ pra­tya­kṣe­ṇa bādhyate tasya ta­da­vi­ṣa­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="164,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,25</span>tvāc ca | nāpy a­nu­mā­ne­, nā­rthā­pa­ttyā­di­bhi­r vā tata evety a­vi­ro­dhaḥ siddhaḥ || </p><p n="a_1019" rend="justify"><lb n="164,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,26</span>kaścid āha, ma­ti­śru­ta­yo­r ekatvaṃ sā­ha­ca­ryā­d e­ka­trā­va­sthā­nā­d a­vi­śe­ṣā­c ceti ta­dvi­ru­ddhaṃ sādhanaṃ tāvad ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1020"><l ana="bt" n="bt_1.9.25"><lb n="164,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.25</span>na ma­ti­śru­ta­yo­r aikyaṃ sā­ha­ca­ryā­t sa­ha­sthi­teḥ | vi­śe­ṣā­bhā­va­to nāpi tato nā­nā­tva­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l></lg><p n="a_1021" rend="justify"><lb n="164,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,28</span>sā­ha­ca­ryā­di­sā­dha­naṃ ka­thaṃ­ci­n nā­nā­tve­na vyāptaṃ sa­rva­thai­ka­tve ta­da­nu­pa­pa­tte­r iti tad eva sā­dha­ye­n ma­ti­śru­ta­yo­r na <lb n="164,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,29</span>punaḥ sa­rva­thai­ka­tvaṃ tayoḥ ka­thaṃ­ci­d e­ka­tva­sya sādhyatve si­ddha­sā­dhya­tā­ne­nai­vo­ktā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1022"><l ana="bt" n="bt_1.9.26"><lb n="164,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.26</span>sā­ha­ca­rya­m asiddhaṃ ca sarvadā ta­tsa­ha­sthi­tiḥ | nai­ta­yo­r a­vi­śe­ṣa­ś ca pa­ryā­yā­rtha­na­yā­rpa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l></lg><p n="a_1023" rend="justify"><lb n="164,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,31</span>sā­mā­nyā­rpa­ṇā­yāṃ hi ma­ti­śru­ta­yoḥ sā­ha­ca­ryā­da­yo na vi­śe­ṣā­rpa­ṇā­yāṃ pau­rvā­pa­ryā­di­si­ddheḥ | kā­rya­kā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="164,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 164,32</span>bhāvād e­ka­tva­m a­na­yo­r evaṃ syād iti cet na, tato pi ka­thaṃ­ci­d bhe­da­si­ddhe­s ta­dā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1024"><l ana="bt" n="bt_1.9.27"><lb n="164,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.27</span>kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vā­t syāt tayor e­ka­tva­m ity api | viruddhaṃ sādhanaṃ tasya ka­thaṃ­ci­d bhe­da­sā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l></lg><p n="a_1025" rend="justify"><pb n="165"/><lb n="165,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,01</span>na hy u­pā­dā­no­pā­de­ya­bhā­vaḥ ka­thaṃ­ci­d bhe­da­maṃ­ta­re­ṇa ma­ti­śru­ta­pa­ryā­ya­yo­r ghaṭate yato sya vi­ru­ddha­sā­dha­na­tvaṃ na bhavet <lb n="165,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,02</span>ka­thaṃ­ci­d e­ka­tva­sya sādhane tu na kiṃcid a­ni­ṣṭa­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1026"><l ana="bt" n="bt_1.9.28"><lb n="165,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.28</span>go­ca­rā­bhe­da­ta­ś cen na sarvathā ta­da­si­ddhi­taḥ | śru­ta­syā­sa­rva­pa­ryā­ya­dra­vya­grā­hi­tva­vā­cy api || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.29"><lb n="165,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.29</span>ke­va­la­jñā­na­va­t sa­rva­ta­ttvā­rtha­grā­hi­tā­sthi­teḥ | mates ta­thā­tva­śū­nya­tvā­d anyathā sva­ma­ta­kṣa­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l></lg><p n="a_1027" rend="justify"><lb n="165,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,05</span>"­ma­ti­śru­ta­yo­r nibaṃdho dravyeṣv a­sa­rva­pa­ryā­ye­ṣu­" iti va­ca­nā­d go­ca­rā­bhe­da­s tatas tayor e­ka­tva­m iti na pra­ti­pa­tta­vyaṃ sarvathā <lb n="165,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,06</span>ta­da­si­ddheḥ | śru­ta­syā­sa­rva­pa­ryā­ya­dra­vya­grā­hi­tva­va­ca­ne pi ke­va­la­jñā­na­va­t sa­rva­ta­ttvā­rtha­grā­hi­tva­va­ca­nā­t | "­syā­dvā­da<span type="hard-break">- </span><lb n="165,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,07</span>ke­va­la­jñā­ne sa­rva­ta­ttva­pra­kā­śa­ne­" iti ta­dvyā­khyā­nā­t | na matis ta­syā­rthi­tvā­tmi­kā­yāḥ svā­rthā­nu­mā­nā­tmi<span type="hard-break">- </span><lb n="165,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,08</span>kāyāś ca ta­thā­bhā­va­ra­hi­ta­tvā­t | na hi yathā śrutam a­naṃ­ta­vyaṃ­ja­na­pa­ryā­ya­sa­mā­krāṃ­tā­ni sa­rva­dra­vyā­ṇi gṛhṇāti <lb n="165,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,09</span>ta­thā­bhā­va­ra­hi­ta­tvā­t | sva­ma­ta­si­ddhāṃ­te 'syāḥ va­rṇa­saṃ­sthā­nā­di­sto­ka­pa­ryā­ya­vi­śi­ṣṭa­dra­vya­vi­ṣa­ya­ta­yā pratīteḥ | <lb n="165,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,10</span>sva­ma­ta­vi­ro­dho pi ta­syā­nya­thai­vā­va­tā­rā­t tayor a­sa­rva­pa­ryā­ya­dra­vya­vi­ṣa­ya­tva­mā­tra­m eva hi sva­si­ddhāṃ­te prasiddhaṃ na <lb n="165,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,11</span>punar a­naṃ­ta­vyaṃ­ja­na­pa­ryā­yā­śe­ṣa­dra­vya­vi­ṣa­ya­tva­m iti ta­dvyā­khyā­na­m apy a­vi­ru­ddha­m eva bā­dha­kā­bhā­vā­d iti na viṣayā<span type="hard-break">- </span><lb n="165,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,12</span>bhedas ta­de­ka­tva­sya sādhakaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1028"><l ana="bt" n="bt_1.9.30"><lb n="165,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.30</span>iṃ­dri­yā­niṃ­dri­yā­ya­tta­vṛ­tti­tva­m api sā­dha­na­m | na sādhīyo pra­si­ddha­tvā­c chru­ta­syā­kṣā­na­pe­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l></lg><p n="a_1029" rend="justify"><lb n="165,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,14</span>ma­ti­śru­ta­yo­r e­ka­tva­m iṃ­dri­yā­niṃ­dri­yā­ya­tta­vṛ­tti­tvā­d ity api na śreyaḥ sā­dha­na­m a­si­ddha­tvā­t sā­kṣā­da­kṣā­na­pe­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="165,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,15</span>tvāc chru­ta­sya­, pa­raṃ­pa­ra­yā tu ta­syā­kṣā­na­pe­kṣa­tvaṃ bhe­da­bhā­va­na­m eva sā­kṣā­da­kṣā­pe­kṣa­yo­r vi­ru­ddha­dha­rmā­dhyā­sa­si­ddheḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1030"><l ana="bt" n="bt_1.9.31"><lb n="165,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.31</span>nā­niṃ­dri­ya­ni­mi­tta­tvā­d ī­ha­na­śru­ta­yo­r iha | tādātmyaṃ ba­hu­ve­di­tvā­c chru­ta­sye­hā­vya­pe­kṣa­yā || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.32"><lb n="165,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.32</span>a­va­gra­ha­gra­hī­ta­sya vastuno bhedam īhate | vya­kta­mī­hā śrutaṃ tv arthān pa­ro­kṣā­n vi­vi­dhā­n api || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l></lg><p n="a_1031" rend="justify"><lb n="165,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,18</span>na hi yā­dṛ­śa­m a­niṃ­dri­ya­ni­mi­tta­tva­m ī­hā­yā­s tādṛśaṃ śru­ta­syā­pi | ta­nni­mi­tta­tva­mā­traṃ tu na tayos tā­dā­tmya­ga­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="165,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,19</span>kam a­vi­nā­bhā­vā­bhā­vā­t sa­ttvā­di­va­t | kecid āhur ma­ti­śru­ta­yo­r ekatvaṃ śra­va­ṇa­ni­mi­tta­tvā­d iti, te pi na yukti<span type="hard-break">- </span><lb n="165,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,20</span>vādinaḥ | śrutasya sākṣāc chra­va­ṇa­ni­mi­ttvā­si­ddheḥ ta­syā­niṃ­dri­ya­va­ttvā­dṛ­ṣṭā­rtha­sa­jā­tī­ya­vi­jā­tī­ya­nā­nā­rtha­pa­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="165,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,21</span>ma­rśa­na­sva­bhā­va­ta­yā pra­si­ddha­tvā­t | śru­tā­va­dhā­ra­ṇā­dye tu śrutaṃ vyā­ca­kṣa­te na te tasya śro­tra­ma­te­r bhedaṃ pra­khyā­pa­yi­tu<span type="hard-break">- </span><lb n="165,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,22</span>m īśate | śru­tā­va­dhā­ra­ṇā­c chrutam ity ā­ca­kṣā­ṇāḥ śabdaṃ śrutvā ta­syai­vā­va­dhā­ra­ṇaṃ śrutaṃ saṃ­pra­ti­pa­nnā­s ta­da­rtha­syā­va­dhā­ra­ṇaṃ <lb n="165,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,23</span>tad iti praṣṭavyāḥ | pra­tha­ma­ka­lpa­nā­yāṃ śrutasya śra­va­ṇa­ma­te­r a­bhe­da­pra­saṃ­go '­śa­kya­pra­ti­ṣe­dhaḥ­, dvi­tī­ya­ka­lpa­nā­yāṃ tu <lb n="165,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,24</span>śro­tra­ma­ti­pū­rva­m eva śrutaṃ syān neṃ­dri­yāṃ­ta­ra­ma­ti­pū­rvaṃ || tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1032"><l ana="bt" n="bt_1.9.33"><lb n="165,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.33</span>śabdaṃ śrutvā ta­da­rthā­nā­m a­va­dhā­ra­ṇa­m iṣyate | yaiḥ śrutaṃ tair na labhyeta ne­trā­di­ma­ti­jaṃ śrutam || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l></lg><p n="a_1033" rend="justify"><lb n="165,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,26</span>yadi punā rū­pā­dī­n u­pa­la­bhya ta­da­vi­nā­bhā­vi­nā­m a­rthā­nā­m a­va­dhā­ra­ṇaṃ śrutam ity a­pī­ṣya­te śru­tvā­va­dhā­ra­ṇā­t śruta<span type="hard-break">- </span><lb n="165,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,27</span>m ity asya dṛ­ṣṭvā­va­dhā­ra­ṇā­t śrutam i­tyā­dyu­pa­la­kṣa­ṇa­tvā­d iti mataṃ tadā na virodhaḥ pra­ti­pa­tti­gau­ra­vaṃ na syāt | na <lb n="165,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,28</span>caivam api mateḥ śru­ta­syā­bhe­daḥ siddhyet ta­lla­kṣa­ṇa­bhe­dā­c cety u­pa­saṃ­ha­rta­vya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1034"><l ana="bt" n="bt_1.9.34"><lb n="165,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.34</span>tasmān matiḥ śrutād bhinnā bhi­nna­la­kṣa­ṇa­yo­ga­taḥ | a­va­dhyā­di­va­da­rthā­di­bhe­dā­c ceti su­ni­ści­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l></lg><p n="a_1035" rend="justify"><lb n="165,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,30</span>yathaiva hy a­va­dhi­ma­naḥ­pa­rya­ya­ke­va­lā­nāṃ pa­ra­spa­raṃ mateḥ sva­la­kṣa­ṇa­bhe­do rthabhedaḥ kā­ra­ṇā­di­bhe­da­ś ca siddhas tathā śrutasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="165,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,31</span>pīti yuktaṃ tasya mater nā­nā­tva­m a­va­dhyā­di­va­t | tataḥ sūktaṃ ma­tyā­di­jñā­na­paṃ­ca­ka­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1036"><l ana="bt" n="bt_1.9.35"><lb n="165,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.35</span>sa­rva­jñā­na­m a­na­dhya­kṣaṃ pratyakṣo rthaḥ pa­ri­sphu­ṭaḥ | iti kecid a­nā­tma­jñāḥ pra­mā­ṇa­vyā­ha­taṃ viduḥ || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l></lg><p n="a_1037" rend="justify"><lb n="165,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,33</span>parokṣā no buddhiḥ pratyakṣo rthaḥ sa hi ba­hi­rde­śa­saṃ­baṃ­dhaḥ pra­tya­kṣa­m a­nu­bhū­ya­ta iti kecit saṃ­pra­ti­pa­nnā­s te py a<span type="hard-break">- </span><lb n="165,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 165,34</span>nātmajñā pra­mā­ṇa­vyā­ha­tā­bhi­dhā­yi­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1038"><l ana="bt" n="bt_1.9.36"><pb n="166"/><lb n="166,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.36</span>pra­tya­kṣa­m ātmani jñānam a­pa­ra­trā­nu­mā­ni­ka­m | pra­tyā­tma­ve­dya­m āhaṃti ta­tpa­ro­kṣa­tva­ka­lpa­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l></lg><p n="a_1039" rend="justify"><lb n="166,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,02</span>sākṣāt pra­ti­bhā­sa­mā­naṃ hi pratyakṣaṃ svasmin vi­jñā­na­m a­nu­me­ya­m a­pa­ra­tra vyā­hā­rā­de­r iti pra­tyā­tma­ve­dyaṃ sarvasya <lb n="166,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,03</span>jñā­na­pa­ro­kṣa­tva­ka­lpa­nā­m āhaṃty eva || kiṃ ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1040"><l ana="bt" n="bt_1.9.37"><lb n="166,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.37</span>vi­jñā­na­sya pa­ro­kṣa­tve pratyakṣo rthaḥ svataḥ katham | sarvadā sarvathā sarvaḥ sarvasya na tathā bhavet || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l></lg><p n="a_1041" rend="justify"><lb n="166,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,05</span>grā­ha­ka­pa­ro­kṣa­tve pi sarvadā sarvathā sarvasya puṃsaḥ ka­sya­ci­d eva svataḥ pratyakṣo rtha kaścit ka­dā­ci­t ka­thaṃ­ci­d iti <lb n="166,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,06</span>vyā­ha­ta­ta­rāṃ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1042"><l ana="bt" n="bt_1.9.38"><lb n="166,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.38</span>tataḥ paraṃ ca vijñānaṃ ki­ma­rtha­m u­pa­ka­lpya­te | kā­dā­ci­tka­tva­si­ddhya­rtha­m a­rtha­jña­pte­r na sā parā || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.39"><lb n="166,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.39</span>vi­jñā­nā­d ity a­na­dhya­kṣā­t kuto vi­jñā­ya­te paraiḥ | liṃgāc cet ta­tpa­ri­cchi­tti­r api liṃ­gāṃ­ta­rā­d iti || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.40"><lb n="166,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.40</span>kvā­va­sthā­na­m a­ne­nai­va ta­trā­rthā­pa­tti­r āhatā | a­vi­jñā­ta­sya sarvasya jñā­pa­ka­tva­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l></lg><p n="a_1043" rend="justify"><lb n="166,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,10</span>svataḥ pra­tya­kṣā­d arthāt paraṃ vijñānaṃ kimarthaṃ co­pa­ka­lpi­ta iti na vaktavyaṃ paraiḥ kā­dā­ci­tka­tva­si­dvya­rtha­m artha<span type="hard-break">- </span><lb n="166,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,11</span>jñapter iti cet, ucyate | na sā pūrvā vi­jñā­nā­t tato nādhyakṣā satī kuto vi­jñā­ta­vyā ? liṃgāc ceta<span type="hard-break">- </span><lb n="166,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,12</span>tpa­ri­cchi­tti­r api liṃ­gāṃ­ta­rā­d eva ity e­ta­du­pa­sthā­pa­na­vi­ro­dhā­vi­śe­ṣā­t | a­rthā­pa­ttyaṃ­ta­rā­t tasya jñāne na­va­sthā­nā­t | <lb n="166,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,13</span>e­te­no­pa­mā­nā­de­s ta­dvi­jñā­ne py a­na­va­sthā­na­m uktaṃ sā­dṛ­śyā­de­r a­jñā­ta­syo­pa­mā­nā­dyu­pa­ja­na­ka­tvā­saṃ­bha­vā­t jñāne py u­pa­mā­nāṃ­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="166,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,14</span>rā­di­pa­ri­ka­lpa­na­syā­va­śyaṃ bhā­vi­tvā­t | tad evaṃ pra­mā­ṇa­vi­ru­ddhaṃ saṃ­vi­daṃ­to '­nā­tma­jñā eva || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1044"><l ana="bt" n="bt_1.9.41"><lb n="166,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.41</span>jñātāhaṃ ba­hi­ra­rtha­sya su­khā­de­ś ceti ni­rṇa­yā­t | sva­saṃ­ve­dya­tva­taḥ puṃso na doṣa iti cen matam || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.42"><lb n="166,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.42</span>sva­saṃ­ve­dyāṃ­ta­rā­d a­nya­dvi­jñā­naṃ kiṃ ka­ri­ṣya­te | ka­ra­ṇe­na vinā kartuḥ karmaṇi vyā­vṛ­ti­r na cet || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.43"><lb n="166,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.43</span>sva­saṃ­vi­tti­kri­yā na syāt svataḥ puṃso rtha­vi­tti­va­t | yadi svātmā sva­saṃ­vi­ttā­v ātmanaḥ karaṇaṃ matam || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.43ef"><lb n="166,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.43ef</span>svā­rtha­vi­ttau ta­de­vā­stu tato jñānaṃ sa eva naḥ | <ref type="no-bt" rend="b"/></l></lg><p n="a_1045" rend="justify"><lb n="166,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,19</span>na sarvathā pra­ti­bhā­sa­ra­hi­ta­tvā­t parokṣaṃ jñānaṃ ka­ra­ṇa­tve­na pra­ti­bhā­sa­nā­t | kevalaṃ ka­rma­tve­nā­pra­ti­bhā­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="166,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,20</span>mā­na­tvā­t parokṣaṃ tad ucyata iti kaścit taṃ pra­tyu­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1046"><l ana="bt" n="bt_1.9.44"><lb n="166,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.44</span>ka­rma­tve­nā­pa­ri­cchi­tti­r a­pra­tya­kṣaṃ ya­dī­ṣya­te | jñānaṃ tadā paro na syād a­dhya­kṣa­s tata eva te || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l></lg><p n="a_1047" rend="justify"><lb n="166,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,22</span>yadi punar ātmā ka­rtṛ­tve­ne­va ka­rma­tve­nā­pi pra­ti­bhā­sa­tāṃ vi­ro­dhā­bhā­vā­d eva | tataḥ pra­tya­kṣa­m astu artho <lb n="166,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,23</span>a­naṃ­śa­tvā­n na jñānaṃ karaṇaṃ karma ca vi­ro­dhā­d ity ā­kū­taṃ­, tata evātmā kartā karma ca mā bhūd ity a­pra­tya­kṣa <lb n="166,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,24</span>eva syāt || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1048"><l ana="bt" n="bt_1.9.45"><lb n="166,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.45</span>tathāstv iti mataṃ dhva­sta­prā­yaṃ na punar asya te | sva­vi­jñā­naṃ tato dhyakṣam ā­tma­va­d a­va­ti­ṣṭha­te || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l></lg><p n="a_1049" rend="justify"><lb n="166,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,26</span>a­pra­tya­kṣaḥ puruṣa iti mataṃ prā­ye­ṇo­pa­yo­gā­tma­kā­la­pra­ka­ra­ṇe ni­ra­sta­m iti neha punar ni­ra­sya­te | tataḥ pratyakṣa <lb n="166,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,27</span>eva ka­thaṃ­ci­d ā­tmā­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaḥ | ta­dvi­jñā­naṃ pra­tya­kṣa­m iti vyavasthā śreyasī pra­tī­tya­na­ti­kra­mā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1050"><l ana="bt" n="bt_1.9.46"><lb n="166,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.46</span>pratyakṣaṃ sva­pha­la­jñā­naṃ karaṇaṃ jñānam anyathā | iti prā­bhā­ka­rī dṛṣṭiḥ sve­ṣṭa­vyā­ghā­ta­kā­ri­ṇī || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.47"><lb n="166,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.47</span>ka­rma­tve­na pa­ri­cchi­tte­r abhāvo hy ātmano yathā | pha­la­jñā­na­sya tadvac cet kutas tasya sa­ma­kṣa­tā || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.48"><lb n="166,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.48</span>ta­tka­rma­tva­pa­ri­cchi­ttau pha­la­jñā­nāṃ­ta­raṃ bhavet | tatrāpy eva mato na syād a­va­sthā­naṃ kvacit sadā || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.49"><lb n="166,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.49</span>pha­la­tve­na pha­la­jñā­ne pratīte cet sa­ma­kṣa­tā | ka­ra­ṇa­tve­na tadjñāne ka­rtṛ­tve­nā­tma­nī­ṣya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.50"><lb n="166,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.50</span>tathā ca na pa­ro­kṣa­tva­m ātmano na pa­ro­kṣa­tā | ka­ra­ṇā­tma­ni vijñāne pha­la­jñā­na­tva­ve­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l></lg><p n="a_1051" rend="justify"><lb n="166,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 166,33</span>sākṣāt ka­ra­ṇa­jñā­na­sya ka­ra­ṇa­tve­nā­tma­ni sva­ka­rtṛ­tve­na pra­tī­tā­v api na pra­tya­kṣa­tā­, pha­la­jñā­na­sya pha­la­tve­na <pb n="167"/><lb n="167,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 167,01</span>pratītau pra­tya­kṣa­m iti mataṃ vyāhataṃ | tataḥ sva­rū­pe­ṇa spa­ṣṭa­pra­ti­bhā­sa­mā­na­tvā­t ka­ra­ṇa­jñā­na­m ātmā vā pratyakṣaḥ <lb n="167,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 167,02</span>syā­dvā­di­nāṃ siddhaḥ pha­la­jñā­na­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1052"><l ana="bt" n="bt_1.9.51"><lb n="167,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.51</span>jñānaṃ jñā­nāṃ­ta­rā­d vedyaṃ svā­tma­jña­pti­vi­ro­dha­taḥ | pra­me­ya­tvā­d yathā kuṃbha ity apy a­ślī­la­bhā­ṣi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.52"><lb n="167,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.52</span>jñā­nāṃ­ta­raṃ yadā jñānād a­nya­smā­t tena vidyate | ta­dā­na­va­sthi­ti­prā­pte­r anyathā hy a­vi­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.53"><lb n="167,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.53</span>a­rtha­jñā­na­sya vijñānaṃ nā­jñā­ta­m a­va­bo­dha­ka­m | jñā­pa­ka­tvā­d yathā liṃgaṃ liṃgino nānyathā sthitiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l></lg><p n="a_1053" rend="justify"><lb n="167,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 167,06</span>na hy a­rtha­jñā­na­sya vijñānaṃ pa­ri­cche­da­kaṃ kārakaṃ ye­nā­jñā­ta­m api jñā­nāṃ­ta­re­ṇa tasya jñāpakaṃ syāt a­na­va­sthā<span type="hard-break">- </span><lb n="167,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 167,07</span>pa­ri­hā­rā­d iti ciṃ­ti­ta­prā­ya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1054"><l ana="bt" n="bt_1.9.54"><lb n="167,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.54</span>pra­dhā­na­pa­ri­ṇā­ma­tvā­t sarvaṃ jñānam a­ce­ta­na­m | su­kha­kṣmā­di­va­d ity e­ka­pra­tī­te­r a­pa­lā­pi­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.55"><lb n="167,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.55</span>ce­ta­nā­tma­ta­yā vitter ā­tma­va­t sarvadā dhiyaḥ | pra­dhā­na­pa­ri­ṇā­ma­tvā­si­ddhe­ś ceti ni­rū­pa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.9.56"><lb n="167,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.9.56</span>ta­tsvā­rtha­vya­va­sā­yā­tma­jñā­naṃ ce­ta­na­m aṃjasā | samyag ity a­dhi­kā­rā­c ca saṃ­ma­tyā­di­ka­bhe­da­bhṛ­t || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_1.10 a_1055" rend="justify"><lb n="167,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.10 </span>ta­tpra­mā­ṇe || <ref type="no-sbt" rend="b">10</ref> || </p><p n="a_1056" rend="justify"><lb n="167,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 167,12</span>kutaḥ punar idam a­bhi­dhī­ya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1057"><l ana="bt" n="bt_1.10.1"><lb n="167,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.1</span>sva­rū­pa­saṃ­khya­yoḥ kecit pra­mā­ṇa­sya vi­vā­di­naḥ | tat pratyāha sa­mā­se­na vi­da­dha­t ta­dvi­ni­śca­ya­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.2"><lb n="167,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.2</span>tad eva jñānam āstheyaṃ pramāṇaṃ neṃ­dri­yā­di­ka­m | pramāṇe eva tad jñānaṃ vai­ka­tryā­di­pra­mā­ṇa­vi­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_1058" rend="justify"><lb n="167,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 167,15</span>pramāṇaṃ hi saṃ­khyā­va­nni­rdi­ṣṭa­m atra ta­ttva­saṃ­khyā­va­ddvi­va­ca­nā­n na pra­yo­gā­t | tatra tad eva ma­tyā­di­paṃ­ca­bhe­daṃ samya<span type="hard-break">- </span><lb n="167,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 167,16</span>gjñānaṃ pra­mā­ṇa­m ity ekaṃ vākyam iṃ­dri­yā­dya­ce­ta­na­vya­va­cche­de­na pra­mā­ṇa­sva­rū­pa­ni­rū­pa­ṇa­pa­raṃ | ta­nma­tyā­di­jñā­naṃ paṃ­ca­vi­dhaṃ <lb n="167,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 167,17</span>pramāṇe eveti dvi­tī­ya­m e­ka­tryā­di­saṃ­khyāṃ­ta­ra­vya­va­cche­de­na saṃ­khyā­vi­śe­ṣa­vya­va­sthā­pa­na­pra­dhā­na­m ity ataḥ sūtrāt pra­mā­ṇa­sya <lb n="167,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 167,18</span>sva­rū­pa­saṃ­khyā­vi­vā­da­ni­rā­ka­ra­ṇa­pu­raḥ­sa­ra­ni­śca­ya­vi­dhā­nā­t idam a­bhi­dhī­ya­ta eva || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1059"><l ana="bt" n="bt_1.10.3"><lb n="167,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.3</span>nanu pra­mī­ya­te yena pramāṇaṃ ta­di­tī­ra­ṇa­m | pra­mā­ṇa­la­kṣa­ṇa­sya syā­diṃ­dri­yā­deḥ pra­mā­ṇa­tā || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.4"><lb n="167,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.4</span>ta­tsā­dha­ka­ta­ma­tva­syā­vi­śe­ṣā­t tāvatā sthitiḥ | prā­mā­ṇya­syā­nya­thā jñānaṃ pramāṇaṃ sakalaṃ na kim || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_1060" rend="justify"><lb n="167,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 167,21</span>iṃ­dri­yā­di­pra­mā­ṇa­m iti sā­dha­ka­ta­ma­tvā­t su­pra­tī­tau vi­śe­ṣe­ṇa jñā­na­va­t yat punar a­pra­mā­ṇaṃ tan na sā­dha­ka­ta­maṃ <lb n="167,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 167,22</span>yathā pra­me­ya­ma­ce­ta­naṃ cetanaṃ vā śa­śa­dha­ra­dva­ya­vi­jñā­na­m iti pra­mā­ṇa­tve­na sā­dha­ka­ta­ma­tvaṃ vyāptaṃ na punar jñā­na­tva­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="167,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 167,23</span>jñānatvaṃ vā tayoḥ sadbhāve pi pra­mā­ṇa­tvā­ni­śca­yā­d iti kaścit || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1061"><l ana="bt" n="bt_1.10.5"><lb n="167,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.5</span>tatredaṃ ciṃtyate tāvad iṃdriyaṃ kimu bhau­ti­ka­m | cetanaṃ vā pra­me­ya­sya pa­ri­cchi­ttau pra­va­rta­te || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.6"><lb n="167,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.6</span>na tāvad bhautikaṃ ta­syā­ce­ta­na­tvā­d gha­ṭā­di­va­t | mṛ­ta­dra­vyeṃ­dri­ya­syā­pi tatra vṛ­tti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.7"><lb n="167,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.7</span>pra­mā­trā­dhi­ṣṭhi­taṃ tac cet tatra varteta nānyathā | kiṃ na svā­pā­dya­va­sthā­yāṃ ta­da­dhi­ṣṭhā­na­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.8"><lb n="167,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.8</span>ātmā pra­ya­tna­vāṃ­s ta­syā­dhi­ṣṭhā­nā­n nā­pra­ya­tna­kaḥ | svā­pā­dā­v iti cet ko yaṃ prayatno nāma dehinaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.9"><lb n="167,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.9</span>prameye pra­mi­tā­vā­bhi­mu­khyaṃ caitad a­ce­ta­na­m | yady a­kiṃ­ci­tka­raṃ tatra pa­ṭa­va­t kim a­pe­kṣa­te || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.10"><lb n="167,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.10</span>cetanaṃ caitad evāstu bhā­veṃ­dri­ya­m a­bā­dhi­ta­m | yat sā­dha­ka­ta­maṃ vittau pramāṇaṃ svā­rtha­yo­r iha || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.11"><lb n="167,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.11</span>e­te­nai­vo­tta­raḥ pakṣaḥ ciṃtitaḥ saṃ­pra­tī­ya­te | tato nā­ce­ta­naṃ kiṃcit pra­mā­ṇa­m iti saṃ­sthi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_1062" rend="justify"><lb n="167,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 167,31</span>pra­mī­ya­te '­ne­ne­ti pra­mā­ṇa­m iti ka­ra­ṇa­sā­dha­na­tva­vi­va­kṣā­yāṃ sā­dha­ka­ta­maṃ pra­mā­ṇa­m ity a­bhi­ma­ta­m eva anyathā tasya <lb n="167,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 167,32</span>ka­ra­ṇa­tvā­yo­gā­t | ke­va­la­m a­rtha­pra­mi­tau sā­dha­ka­ta­ma­tva­m e­vā­ce­ta­na­sya ka­sya­ci­n na saṃ­bhā­va­yā­ma iti bhā­veṃ­dri­yaṃ <lb n="167,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 167,33</span>ce­ta­nā­tma­kaṃ sā­dha­ka­ta­ma­tvā­t pra­mā­ṇa­m u­pa­ga­cchā­maḥ | na caivam ā­ga­ma­vi­ro­dhaḥ pra­sa­jya­te­, "­la­bdhyu­pa­yo­gau bhāveṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="167,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 167,34</span>driyaṃ" iti va­ca­nā­t u­pa­yo­ga­syā­rtha­gra­ha­ṇa­sya pra­mā­ṇa­tvo­pa­pa­tteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1063"><l ana="bt" n="bt_1.10.12"><pb n="168"/><lb n="168,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.12</span>a­rtha­gra­ha­ṇa­yo­gya­tva­m ā­tma­na­ś cet a­nā­tma­ka­m | sa­nni­ka­rṣaḥ pramāṇaṃ naḥ ka­thaṃ­ci­t kena vāryate || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.13"><lb n="168,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.13</span>ta­thā­pa­ri­ṇa­to hy ātmā pra­mi­ṇo­ti svayaṃ svabhuḥ | yadā tadāpi yujyeta pramāṇaṃ ka­rtṛ­sā­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_1064" rend="justify"><lb n="168,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 168,03</span>saṃ­ni­ka­rṣaḥ pra­mā­ṇa­m ity etad api na syā­dvā­di­nāṃ vāryate ka­thaṃ­ci­t tasya pra­mā­ṇa­tvo­pa­ga­me vi­ro­dhā­bhā­vā­t | <lb n="168,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 168,04</span>puṃso '­rtha­gra­ha­ṇa­yo­gya­tvaṃ sa­nni­ka­rṣo na punaḥ saṃ­yo­gā­di­r iṣṭaḥ | na hy a­rtha­gra­ha­ṇa­yo­gya­tā­pa­ri­ṇa­ta­syā­tma­naḥ pra­mā­ṇa­tve <lb n="168,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 168,05</span>kaścid virodhaḥ ka­rtṛ­sā­dha­na­sya pra­mā­ṇa­sya tathaiva ca gha­ṭa­nā­t | pra­mā­trā­tma­kaṃ ca sa eva pra­mā­ṇa­m iti cet, <lb n="168,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 168,06</span>pra­mā­tṛ­pra­mā­ṇa­yoḥ ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmyā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1065"><l ana="bt" n="bt_1.10.14"><lb n="168,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.14</span>pramātā bhinna e­vā­tma­pra­mā­ṇā­d yasya darśane | ta­syā­nyā­tmā pramātā syāt kin na bhe­dā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.15"><lb n="168,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.15</span>pramāṇaṃ yatra saṃbaṃddhaṃ sa pra­mā­te­ti cen na kim | kāyaḥ saṃ­ba­ddha­sa­dbhā­vā­t tasya tena ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.16"><lb n="168,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.16</span>pra­mā­ṇa­pha­la­saṃ­baṃ­dho pra­mā­tai­te­na dūṣitaḥ | saṃ­yu­kta­sa­ma­vā­ya­sya siddheḥ pra­mi­ti­kā­ya­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.17"><lb n="168,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.17</span>jñā­nā­tma­ka­pra­mā­ṇe­na pramityā cātmanaḥ paraḥ | sa­ma­vā­yo na yujyeta tā­dā­tmya­pa­ri­ṇā­ma­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.18"><lb n="168,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.18</span>tato nā­tyaṃ­ti­ko bhedaḥ pramātuḥ sva­pra­mā­ṇa­taḥ | svā­saṃ­ni­rṇī­ta­rū­pā­yāḥ pra­mi­te­ś ca pha­lā­tma­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.19"><lb n="168,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.19</span>tathā ca yu­kti­ma­tpro­ktaṃ pramāṇaṃ bhā­va­sā­dha­na­m | sato pi śa­kti­bhe­da­sya pa­ryā­yā­rthā­d a­nā­śra­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l></lg><p n="a_1066" rend="justify"><lb n="168,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 168,13</span>sarvathā pramātuḥ pra­mi­ti­pra­mā­ṇā­bhyā­m a­bhe­dā­d evaṃ ta­dvi­bhā­gaḥ kalpitaḥ syān na punar vāstava iti na maṃ­ta­vyaṃ­, <lb n="168,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 168,14</span>ka­thaṃ­ci­d bhe­do­pa­ga­mā­t | sarvathā tasya tābhyāṃ bhe­dā­du­pa­ca­ri­taṃ pramātuḥ pra­mi­ti­pra­mā­ṇa­tvaṃ na tā­ttvi­ka­m ity api na <lb n="168,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 168,15</span>maṃtavyaṃ ka­thaṃ­ci­t ta­da­bhe­da­syā­pī­ṣṭeḥ | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1067"><l ana="bt" n="bt_1.10.20"><lb n="168,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.20</span>syāt pramātā pramāṇaṃ syāt pramitiḥ sva­pra­me­ya­va­t | e­kāṃ­tā­bhe­da­bhe­dau tu pra­mā­trā­di­ga­tau kva naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.21"><lb n="168,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.21</span>e­ka­syā­ne­ka­rū­pa­tve virodho pi na yujyate | me­ca­ka­jñā­na­va­tprā­ya­ściṃ­ti­taṃ cai­ta­daṃ­ja­sā || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l></lg><p n="a_1068" rend="justify"><lb n="168,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 168,18</span>yathaiva hi me­ca­ka­jñā­na­syai­ka­syā­ne­ka­rū­pa­m a­vi­ru­ddha­bā­dhi­ta­pra­tī­tyā rū­ḍha­tvā­t ta­thā­tma­no pi ta­da­vi­śe­ṣā­t | <lb n="168,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 168,19</span>na hy ayam ā­tmā­rtha­gra­ha­ṇa­yo­gya­tā­pa­ri­ṇa­taḥ sa­nni­ka­rṣā­khyaṃ pra­ti­pa­dya­mā­no pra­bā­dha­pra­tī­tyā­rū­ḍho na bhavati yena kathaṃci<span type="hard-break">- </span><lb n="168,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 168,20</span>t pramāṇaṃ na syāt | nāpy ayam a­vyā­pṛ­tā­va­stho '­rtha­gra­ha­ṇa­vyā­pā­rāṃ­ta­ra­svā­rtha­vi­dā­tma­ko na pra­ti­bhā­ti yena kathaṃci<span type="hard-break">- </span><lb n="168,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 168,21</span>t pra­mi­ti­r na bhavet | na cāyaṃ pra­mi­ti­pra­mā­ṇā­bhyāṃ ka­thaṃ­ci­d a­rthāṃ­ta­ra­bhū­taḥ svataṃtro na cakāsti yena pramātā na <lb n="168,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 168,22</span>syāt || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1069"><l ana="bt" n="bt_1.10.22"><lb n="168,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.22</span>saṃ­yo­gā­di punar yena sa­nni­ka­rṣo '­bhi­dhī­ya­te | ta­tsā­dha­ka­ta­ma­tva­sya bhāvāt ta­syā­pra­mā­ṇa­tā || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.23"><lb n="168,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.23</span>sa­tīṃ­dri­yā­rtha­yo­s tāvat saṃ­yo­ge­no­pa­jā­ya­te | svā­rtha­pra­mi­ti­r e­kāṃ­ta­vya­bhi­cā­ra­sya da­rśa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.24"><lb n="168,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.24</span>kṣi­ti­dra­vye­ṇa saṃyogo na­ya­nā­de­r yathaiva hi | tasya vyo­mā­di­nā­pya­sti na ca ta­jjñā­na­kā­ra­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.25"><lb n="168,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.25</span>saṃ­yu­kta­sa­ma­vā­ya­ś ca śabdena saha cakṣuṣaḥ | śa­bda­jñā­na­m a­ku­rvā­ṇo rū­pa­ci­cca­kṣu­r eva kim || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.26"><lb n="168,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.26</span>saṃ­yu­kta­sa­ma­ve­tā­rtha­sa­ma­vā­yo py a­bhā­va­ya­n | śa­bda­tva­sya na netreṇa buddhiṃ rū­pa­tva­vi­tka­raḥ || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.27"><lb n="168,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.27</span>śro­tra­syā­dye­na śabdena sa­ma­vā­ya­ś ca ta­dvi­da­m | a­ku­rva­n na tv a­śa­bda­sya jñānaṃ kuryāt kathaṃ tu vaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.28"><lb n="168,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.28</span>ta­syai­vā­di­m a­śa­bde­ṣu śa­bda­tve­na samaṃ bhaveta | sa­ma­ve­ta­sa­ma­vā­yaṃ sa­dvi­jñā­na­m a­nā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.29"><lb n="168,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.29</span>aṃ­tya­śa­bde­ṣu śabdatve jñānam e­kāṃ­ta­taḥ katham | vi­da­dhī­ta vi­śe­ṣa­syā­bhā­ve yaugasya darśane || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.30"><lb n="168,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.30</span>ta­thā­ga­ta­sya saṃ­yu­kta­vi­śe­ṣa­ṇa­ta­yā dṛśā | jñā­ne­nā­dhī­ya­mā­ne pi sa­ma­vā­yā­di­vi­t kutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.31"><lb n="168,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.31</span>yogyatāṃ kāṃcid āsādya saṃ­yo­gā­di­r ayaṃ yadi | kṣi­tyā­di­vi­t tad eva syāt tadā naivāstu saṃmatā || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.32"><lb n="168,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.32</span>svātmā svā­vṛ­ti­vi­cche­da­vi­śe­ṣa­sa­hi­taḥ kvacit | saṃvidaṃ ja­na­ya­nn iṣṭaḥ pra­mā­ṇa­m a­vi­gā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.33"><lb n="168,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.33</span>śa­kti­riṃ­dri­ya­m ity etad a­ne­nai­va ni­rū­pi­taṃ | yo­gya­tā­vya­ti­re­ke­ṇa sarvathā ta­da­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l></lg><p n="a_1070" rend="justify"><pb n="169"/><lb n="169,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,01</span>sa­nni­ka­rṣa­sya yo­gya­tā­khya­sya pramitau sā­dha­ka­ta­ma­sya pra­mā­ṇa­vya­pa­de­śyaṃ pra­ti­pā­dya­mā­na­sya svāṃ­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="169,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,02</span>vi­śi­ṣṭā­tma­rū­pa­tā­ni­rū­pa­ṇe­nai­va śakteḥ | iṃ­dri­ya­ta­yo­pa­ga­tā­yā­s sā ni­rū­pi­tā boddhavyā tasyā yo­gya­tā­rū­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="169,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,03</span>tvāt | tato vya­ti­re­ke­ṇa sa­rva­thā­py a­saṃ­bha­vā­t sa­nni­ka­rṣa­va­t | na hi ta­dvya­ti­re­kaḥ sa­nni­ka­rṣaḥ saṃ­yo­gā­diḥ <lb n="169,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,04</span>svā­rtha­pra­mi­tau sā­dha­ka­ta­maḥ saṃ­bha­va­ti vya­bhi­cā­rā­t | tatra ka­ra­ṇa­tvā­t sa­nni­ka­rṣa­sya sā­dha­ka­ta­ma­tvaṃ ta­dva­diṃ­dri­ya­śa­kti<span type="hard-break">- </span><lb n="169,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,05</span>r apīti cet, kutas ta­tka­ra­ṇa­tvaṃ ? sā­dha­ka­ta­ma­tvā­d iti cet pa­ra­spa­rā­śra­ya­do­ṣaḥ | ta­dbhā­vā­bhā­va­yo­s ta­dva­ttā­si­ddhaḥ <lb n="169,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,06</span>sā­dha­ka­ta­ma­tva­m ity api na sādhīyo '­si­ddha­tvā­t | svā­rtha­pra­mi­teḥ sa­nni­ka­rṣā­di­sa­dbhā­ve py a­bhā­vā­t­, ta­da­bhā­ve pi ca <lb n="169,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,07</span>bhāvāt sa­rva­vi­daḥ kathaṃ vā pra­mā­tu­r evaṃ sā­dha­ka­ma­tvaṃ na syāt | na hi tasya bhā­vā­bhā­va­yoḥ pra­mi­te­r bhāvā<span type="hard-break">- </span><lb n="169,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,08</span>bhā­va­va­ttvaṃ nāsti ? sā­dhā­ra­ṇa­syā­tma­no nāsty eveti cet saṃ­yo­gā­de­r iṃ­dri­ya­sya na sā­dhā­ra­ṇa­sya sā kim asti ? <lb n="169,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,09</span>ta­syā­sā­dhā­ra­ṇa­syā­sty eveti cet, ātmano py a­sā­dhā­ra­ṇa­syā­stu | pramātuḥ kim a­sā­dhā­ra­ṇa­tva­m iti cet, sanni<span type="hard-break">- </span><lb n="169,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,10</span>karṣādeḥ kim ? vi­śi­ṣṭa­pra­mi­ti­he­tu­tva­m eveti cet, pra­mā­tu­r api tad eva tasya sa­ta­tā­va­sthā­yi­tvā­t | sa­rva­pra­mi­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="169,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,11</span>sā­dhā­ra­ṇa­kā­ra­ṇa­tva­si­ddhe­r na saṃ­bha­va­tī­ti cet, tarhi kā­lāṃ­ta­ra­sthā­yi­tvā­t saṃ­yo­gā­de­r iṃ­dri­ya­sya ca ta­tsā­dhā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="169,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,12</span>kā­ra­ṇa­tvaṃ kathaṃ na siddhyet ? ta­da­saṃ­bha­va­ni­mi­ttaṃ yadā pra­mi­tyu­tpa­ttau vyā­pri­ya­te tadaiva sa­nni­ka­rṣā­di ta­tkā­ra­ṇaṃ <lb n="169,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,13</span>nānyadā ity a­sā­dhā­ra­ṇa­m iti cet, tarhi yadātmā tatra vyā­pri­ya­te tadaiva ta­tkā­ra­ṇaṃ nānyadā ity a­sā­dhā­ra­ṇo <lb n="169,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,14</span>hetur astu | tathā sati tasya ni­tya­tvā­pa­tti­r iti cet no doṣo yaṃ, ka­thaṃ­ci­t tasyā ni­tya­tva­si­ddheḥ sa­nni­ka­rṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="169,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,15</span>divat | sarvathā ka­sya­ci­n nityatve '­rtha­kri­yā­vi­ro­dhā­d ity u­kta­prā­yaṃ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1071"><l ana="bt" n="bt_1.10.34"><lb n="169,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.34</span>pramāṇaṃ yena sārūpyaṃ kathyate '­dhi­ga­tiḥ phalam | sa­nni­ka­rṣaḥ kutas tasya na pra­mā­ṇa­tva­saṃ­ma­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l></lg><p n="a_1072" rend="justify"><lb n="169,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,17</span>sārūpyaṃ pra­mā­ṇa­m a­syā­dhi­ga­tiḥ phalaṃ saṃ­ve­da­na­syā­rtha­rū­pa­tā­m u­ktā­rthe­na gha­ṭa­yi­tu­m aśakteḥ | nī­la­sye­daṃ saṃ­ve­da­na<span type="hard-break">- </span><lb n="169,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,18</span>m iti ni­rā­kā­ra­saṃ­vi­daḥ ke­na­ci­t pra­tyā­sa­tti­vi­pra­ka­rṣe siddhe sa­rvā­rthe­na gha­ṭa­na­pra­sa­kteḥ sa­rvai­ka­ve­da­nā­pa­tteḥ | sarvaika<span type="hard-break">- </span><lb n="169,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,19</span>ve­da­nā­pa­tteḥ ka­ra­ṇā­deḥ sa­rvā­rtha­sā­dhā­ra­ṇa­tve­na ta­tpra­ti­ni­ya­ma­ni­mi­tta­tā­nu­pa­pa­tte­r ity api ye­no­cya­te tasya sa­nni­ka­rṣaḥ <lb n="169,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,20</span>pra­mā­ṇa­m a­dhi­ga­tiḥ phalaṃ tasmād aṃ­ta­re­ṇā­rtha­gha­ṭa­nā­saṃ­bha­vā­t sā­kā­ra­sya sa­mā­nā­rtha­sa­ka­la­ve­da­na­sā­dhā­ra­ṇa­tvā­t kenaci<span type="hard-break">- </span><lb n="169,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,21</span>t pra­tyā­sa­tti­vi­pra­ka­rṣe siddhe sa­ka­la­sa­mā­nā­rthe­na gha­ṭa­na­pra­sa­kteḥ sa­rva­sa­mā­nā­rthai­ka­ve­da­nā­pa­tteḥ­, ta­du­tpa­tte­r iṃ­dri­yā­di­nā <lb n="169,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,22</span>vya­bhi­cā­rā­n ni­yā­ma­ka­tvā­yo­gā­t | ta­da­vya­va­sā­ya­sya mi­thyā­tva­sa­ma­naṃ­ta­ra­pra­tya­ye­na ku­ta­ści­t site śaṃkhe pītā<span type="hard-break">- </span><lb n="169,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,23</span>kā­ra­jñā­na­ja­ni­tā­pa­ra­pī­tā­kā­ra­jñā­na­sya ta­jja­nmā­di­rū­pa­sa­dbhā­ve pi tatra pra­mā­ṇa­tvā­bhā­vā­d iti kuto na saṃmataṃ | <lb n="169,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,24</span>saty api sa­nni­ka­rṣe rthā­dhi­ga­te­r a­bhā­vā­n na pra­mā­ṇa­m iti ce­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1073"><l ana="bt" n="bt_1.10.35"><lb n="169,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.35</span>sa­nni­ka­rṣe yathā saty apy a­rthā­dhi­ga­ti­śū­nya­tā | sārūpye pi tathā seṣṭā kṣa­ṇa­bhaṃ­gā­di­ṣu svayam || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l></lg><p n="a_1074" rend="justify"><lb n="169,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,26</span>yathā ca­kṣu­rā­de­r ā­kā­śā­di­bhiḥ saty api saṃ­yo­gā­dau sa­nni­ka­rṣe ta­da­dhi­ga­te­r a­bhā­va­s tathā kṣa­ṇa­kṣa­ya­sva­rga­prā­pa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="169,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,27</span>śa­ktyā­di­bhi­r dā­nā­di­saṃ­ve­da­na­sya saty api sārūpye ta­da­dhi­ga­teḥ śūnyatā svayam iṣṭaiva ta­dā­laṃ­ba­na­pra­tya­ya­tve pi tasya <lb n="169,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,28</span>ta­cchū­nya­tva­tā­va­t | "­ya­trai­va ja­na­ye­de­nāṃ ta­trai­vā­sya pra­mā­ṇa­tā­" iti va­ca­nā­t | tato nāyaṃ sa­nni­ka­rṣa­vā­di­na<span type="hard-break">- </span><lb n="169,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,29</span>m a­ti­śe­te || kiṃ ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1075"><l ana="bt" n="bt_1.10.36"><lb n="169,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.36</span>sva­saṃ­vi­da­pra­mā­ṇa­tvaṃ sā­rū­pye­ṇa vinā yadi | kiṃ nā­rtha­ve­da­na­sye­ṣṭaṃ pā­raṃ­pa­rya­sya va­rja­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.37"><lb n="169,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.37</span>sā­rū­pya­ka­lpa­ne tatrāpy a­na­va­stho­di­tā na kim | pramāṇaṃ jñānam evāstu tato nānyad iti sthitam || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l></lg><p n="a_1076" rend="justify"><lb n="169,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,32</span>sva­saṃ­vi­daḥ svarūpe pra­mā­ṇa­tvaṃ nāsty e­vā­nya­tro­pa­cā­rā­d ity ayuktaṃ sarvathā mu­khya­pra­mā­ṇā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t svamata<span type="hard-break">- </span><lb n="169,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,33</span>vi­ro­dhā­t | prāmāṇyaṃ vya­va­hā­re­ṇa śāstraṃ mo­ha­ni­va­rta­na­m iti va­ca­nā­t mu­khya­pra­mā­ṇā­bhā­ve na sva­ma­ta­vi­ro­dhaḥ <lb n="169,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 169,34</span>sau­ga­ta­sye­ti cet, syād evaṃ | yadi mukhyaṃ pra­mā­ṇa­m ayaṃ na vadet "­a­jñā­tā­rtha­pra­kā­śo vā sva­rū­pā­dhi­ga­teḥ <pb n="170"/><lb n="170,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,01</span>paraṃ" iti saṃ­ve­da­nā­dvai­tā­śra­ya­ṇā­t | tad api na ca | tad ity eveti cet na tasya ni­ra­sta­tvā­t | kiṃ cedaṃ <lb n="170,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,02</span>saṃ­ve­da­naṃ satyaṃ pra­mā­ṇa­m eva mṛ­ṣā­sa­tya­m a­pra­mā­ṇaṃ | na hi na pramāṇaṃ nāpy asatyaṃ | sa­rva­vi­ka­lpā­tī­ta­tvā­t saṃ­ve­da­na<span type="hard-break">- </span><lb n="170,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,03</span>m eveti cet su­vya­va­sthi­taṃ tattvaṃ | ko hi sa­rva­thā­na­va­sthi­tā­t kha­ra­vi­ṣā­ṇā­d asya viśeṣaḥ | svayaṃ pra­kā­śa­mā­na­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="170,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,04</span>m iti cet tad yadi pa­ra­mā­rtha­sa­t pra­mā­ṇa­tva­m a­nvā­ka­rṣa­ti | tato dvayaṃ saṃ­ve­da­naṃ ya­thā­sva­rū­pe ke­na­ci­t a­da­ta­tsva­rū­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="170,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,05</span>m api pramāṇaṃ tathā hi ba­hi­ra­rthe kiṃ na bhavet tasya ta­dvya­bhi­cā­ri­ṇo ni­rā­ka­rtu­m aśakteḥ | pā­raṃ­pa­ryaṃ ca pa­ri­hṛ­ta­m eva <lb n="170,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,06</span>syāt saṃ­vi­da­rtha­yo­r aṃ­ta­rā­le sā­rū­pa­syā­pra­ve­śā­t | yadi punaḥ saṃ­ve­da­na­sya sva­rū­pa­sā­rū­pyaṃ pramāṇaṃ sā­rū­pyā­dhi<span type="hard-break">- </span><lb n="170,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,07</span>gatiḥ phalam iti pa­ri­ka­lpya­te ta­dā­na­va­stho­di­tai­va | tato jñānād a­nya­diṃ­dri­yā­di­sā­rū­pyaṃ na pra­mā­ṇa­m anyatro<span type="hard-break">- </span><lb n="170,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,08</span>pa­cā­rā­d iti sthitaṃ jñānaṃ pra­mā­ṇa­m iti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1077"><l ana="bt" n="bt_1.10.38"><lb n="170,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.38</span>mi­thyā­jñā­naṃ pramāṇaṃ na samyag ity a­dhi­kā­ra­taḥ | yathā ya­trā­vi­saṃ­vā­da­s tathā tatra pra­mā­ṇa­tā || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l></lg><p n="a_1078" rend="justify"><lb n="170,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,10</span>yadi samyag eva jñānaṃ pramāṇaṃ tadā caṃ­dra­dva­yā­di­ve­da­naṃ vā­va­lyā­dau pramāṇaṃ katham uktam iti na codyaṃ, tatra <lb n="170,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,11</span>ta­syā­vi­vā­dā­t samyag etad iti svayam iṣṭeḥ | katham iyam iṣṭir a­vi­ru­ddhe­ti cet, si­ddhāṃ­tā­vi­ro­dhā­t tathā <lb n="170,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,12</span>pra­tī­te­ś ca || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1079"><l ana="bt" n="bt_1.10.39"><lb n="170,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.39</span>svārthe ma­ti­śru­ta­jñā­naṃ pramāṇaṃ deśataḥ sthitaṃ | a­va­dhyā­di tu kārtsnyena kevalaṃ sa­rva­va­stu­ṣu || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l></lg><p n="a_1080" rend="justify"><lb n="170,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,14</span>svasminn arthe ca deśato gra­ha­ṇa­yo­gya­tā­sa­dbhā­vā­t ma­ti­śru­ta­yo­r na sarvathā prā­mā­ṇyaṃ­, nāpy a­va­dhi­ma­naḥ­pa­rya­ya­yoḥ <lb n="170,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,15</span>sa­rva­va­stu­ṣu ke­va­la­syai­va tatra prā­mā­ṇyā­d iti si­ddhāṃ­tā­vi­ro­dha eva "yathā ya­trā­vi­saṃ­vā­da­s tathā tatra pra­mā­ṇa­tā­" <lb n="170,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,16</span>iti va­ca­na­sya pratyeyaḥ | pra­tī­tya­vi­ro­dha­s tū­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1081"><l ana="bt" n="bt_1.10.40"><lb n="170,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.40</span>a­nu­pa­plu­ta­dṛ­ṣṭī­nāṃ caṃ­drā­di­pa­ri­ve­da­na­m | ta­tsaṃ­khyā­di­ṣu saṃvādi na pra­tyā­sa­nna­tā­di­ṣu || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.41"><lb n="170,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.41</span>tathā gra­ho­pa­rā­gā­di­mā­tre śrutam a­vā­dhi­ta­m | nāṃ­gu­li­dvi­ta­yā­dau ta­nmā­na­bhe­de 'nyathā sthite || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l></lg><p n="a_1082" rend="justify"><lb n="170,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,19</span>evaṃ hi pratītiḥ sa­ka­la­ja­na­sā­kṣi­kā sarvathā ma­ti­śru­ta­yoḥ svārthe pra­mā­ṇa­tāṃ haṃtīti tayā ta­de­ta­tpra­mā­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="170,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,20</span>m a­bā­dha­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1083"><l ana="bt" n="bt_1.10.42"><lb n="170,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.42</span>na­nū­pa­plu­ta­vi­jñā­naṃ pramāṇaṃ kiṃ na deśataḥ | sva­pnā­dā­v iti nāniṣṭaṃ tathaiva pra­ti­bhā­sa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l></lg><p n="a_1084" rend="justify"><lb n="170,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,22</span>sva­pnā­dyu­pa­plu­ta­vi­jñā­na­sya kvacid a­vi­saṃ­vā­di­naḥ prā­mā­ṇya­sye­ṣṭau ta­dvya­va­hā­raḥ syād iti ce­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1085"><l ana="bt" n="bt_1.10.43"><lb n="170,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.43</span>pra­mā­ṇa­vya­va­hā­ra­s tu bhūyaḥ saṃ­vā­da­m āśritaḥ | gaṃ­dha­dra­vyā­di­va­dbhū­yo vi­saṃ­vā­daṃ ta­da­nya­thā || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l></lg><p n="a_1086" rend="justify"><lb n="170,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,24</span>sa­tya­jñā­na­syai­va pra­mā­ṇa­tva­vya­va­hā­ro yu­kti­mā­n bhūyaḥ saṃ­vā­dā­t | vi­ta­tha­jñā­na­syai­va vā­pra­mā­ṇa­tva­vya­va­hā­ro <lb n="170,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,25</span>bhūyo vi­saṃ­vā­dā­t ta­dā­śri­ta­tvā­t ta­dvya­va­hā­ra­sya | dṛṣṭo hi loke bhūyasi vya­pa­de­śo yathā gaṃ­dhā­di­nā gaṃdha<span type="hard-break">- </span><lb n="170,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,26</span>dravyādeḥ saty api spa­rśa­va­ttvā­dau | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1087"><l ana="bt" n="bt_1.10.44"><lb n="170,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.44</span>yeṣām e­kāṃ­ta­to jñānaṃ pra­mā­ṇa­m i­ta­ra­c ca na | teṣāṃ vi­plu­ta­vi­jñā­na­pra­mā­ṇe­ta­ra­tā kutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l></lg><p n="a_1088" rend="justify"><lb n="170,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,28</span>a­thā­ya­m ekāṃtaḥ sarvathā vi­ta­tha­jñā­na­m a­pra­mā­ṇaṃ satyaṃ tu pra­mā­ṇa­m iti cet tadā kuto vi­ta­tha­ve­da­na­sya svarūpe <lb n="170,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,29</span>pra­mā­ṇa­tā ba­hi­ra­rthe tv a­pra­mā­ṇa­te­ti vya­va­ti­ṣṭhe­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1089"><l ana="bt" n="bt_1.10.45"><lb n="170,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.45</span>svarūpe sa­rva­vi­jñā­na­pra­mā­ṇa­tve ma­ta­kṣa­tiḥ | ba­hi­rvi­ka­lpa­vi­jñā­na­pra­mā­ṇa­tve pra­māṃ­ta­ra­m || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l></lg><p n="a_1090" rend="justify"><lb n="170,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,31</span>na hi sa­tya­jñā­na­m eva svarūpe pramāṇaṃ na punar mi­thyā­jñā­na­m iti yuktaṃ | nāpi sarvaṃ tatra pra­mā­ṇa­m iti <lb n="170,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,32</span>sa­rva­ci­tta­cai­tā­nā­m ā­tma­saṃ­ve­da­naṃ pra­tya­kṣa­m iti sva­ma­ta­kṣa­teḥ sarvaṃ mi­thyā­jñā­naṃ vi­ka­lpa­vi­jñā­na­m eva ba­hi­ra­rthe pramāṇaṃ <lb n="170,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 170,33</span>sva­rū­pa­va­d ity apy a­yu­ktaṃ­, pra­kṛ­ta­pra­mā­ṇā­t pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­si­ddhi­pra­saṃ­gā­t | ti­mi­rā­śva­bhra­ma­ṇa­nau­yā­ta­saṃ­kṣo­bhā­dyā­hi­ta­vi­bhra<span type="hard-break">- </span><pb n="171"/><lb n="171,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,01</span>masya ve­da­na­sya pra­tya­kṣa­tve pra­tya­kṣa­m a­bhrāṃ­ta­m iti vi­śe­ṣa­ṇā­na­rtha­kyaṃ | tasyāpy a­bhrāṃ­ta­to­pa­ga­me kuto vi­saṃ­vā­di­tvaṃ <lb n="171,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,02</span>vi­ka­lpa­jñā­na­sya ca pra­tya­kṣa­tve ka­lpa­nā­po­ḍhaṃ pra­tya­kṣa­m iti vi­ru­dhya­te ta­syā­nu­mā­na­tve pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­tva­m a­ni­vā­rya­m iti <lb n="171,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,03</span>mi­thyā­jñā­naṃ svarūpe pramāṇaṃ ba­hi­ra­rthe tv a­pra­mā­ṇa­m ity a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaṃ | tathā ca siddhaṃ deśataḥ prāmāṇyaṃ | tadvad a<span type="hard-break">- </span><lb n="171,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,04</span>vi­ta­tha­ve­da­na­syā­pī­ti sarvam a­na­va­dyaṃ ekatra pra­mā­ṇa­tvā­pra­mā­ṇa­tva­yoḥ siddhiḥ | katham ekam eva jñānaṃ pramāṇaṃ <lb n="171,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,05</span>vā­pra­mā­ṇaṃ ca vi­ro­dhā­d iti cet no, a­si­ddha­tvā­d vi­ro­dha­sya | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1091"><l ana="bt" n="bt_1.10.46"><lb n="171,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.46</span>na caikatra pra­mā­ṇa­tvā­pra­mā­ṇa­tve vi­ro­dhi­nī | pra­tya­kṣa­tva­pa­ro­kṣa­tve ya­thai­ka­trā­pi saṃvidi || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l></lg><p n="a_1092" rend="justify"><lb n="171,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,07</span>yayor e­ka­sa­dbhā­ve '­nya­ta­rā­ni­vṛ­tti­s tayor na virodho yathā pra­tya­kṣa­tva­pa­ro­kṣa­tva­yo­r ekasyāṃ saṃvidi | tathā ca <lb n="171,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,08</span>pra­mā­ṇa­tvā­pra­mā­ṇa­tva­yo­r ekatra jñāne tato na virodhaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1093"><l ana="bt" n="bt_1.10.47"><lb n="171,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.47</span>sva­saṃ­vi­nmā­tra­to­dhya­kṣā yathā buddhis tathā yadi | ve­dyā­kā­ra­vi­ni­rmu­ktā tadā sarvasya buddhatā || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.48"><lb n="171,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.48</span>tayā yathā pa­ro­kṣa­tvaṃ hṛ­tsaṃ­vi­tte­r ato pi cet | bu­ddhā­de­r api jāyeta jāḍyaṃ mā­na­vi­va­rji­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l></lg><p n="a_1094" rend="justify"><lb n="171,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,11</span>na hi sarvasya buddhatā bu­ddhā­de­r api ca jāḍyaṃ sa­rva­the­ty atra pra­mā­ṇa­m a­pa­ra­syā­sti yataḥ saṃ­vi­dā­kā­re­ṇe­va <lb n="171,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,12</span>ve­dyā­kā­ra­vi­ve­ke­nā­pi saṃ­ve­da­na­sya pra­tya­kṣa­tā yujyate tadvad eva vā saṃ­vi­dā­kā­re­ṇa pa­ro­kṣa­tā ta­da­yo­ge ca kathaṃ <lb n="171,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,13</span>dṛṣṭāṃtaḥ sā­dhya­sā­dha­na­vi­ka­laḥ hetur vā na siddhaḥ syāt || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1095"><l ana="bt" n="bt_1.10.49"><lb n="171,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.49</span>yaiva buddheḥ svayaṃ vittir ve­dyā­kā­ra­vi­mu­kta­tā | saivety a­dhya­kṣa­tai­ve­ṣṭā tasyāṃ ki­ma­pa­ro­kṣa­tā || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l></lg><p n="a_1096" rend="justify"><lb n="171,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,15</span>buddheḥ sva­saṃ­vi­tti­r eva ve­dyā­kā­ra­vi­mu­kta­tā tayā pra­tya­kṣa­tā­yāṃ ve­dyā­kā­ra­vi­mu­kta­yā­pi pra­tya­kṣa­tai­va ya­dī­ṣya­te <lb n="171,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,16</span>tadā tasyāḥ pa­ro­kṣa­tā­yāṃ sva­saṃ­vi­tte­r api pa­ro­kṣa­tā kiṃ neṣṭā ? sva­saṃ­vi­tti­ve­dyā­kā­ra­vi­mu­kta­yo­s tādātmyā<span type="hard-break">- </span><lb n="171,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,17</span>vi­śe­ṣā­t || nanu ca ke­va­la­bhū­ta­lo­pa­la­bdhi­r eva gha­ṭā­nu­pa­la­bdhi­r iti gha­ṭā­nu­pa­la­bdhi­tā­dā­tmye pi na ke­va­la­bhū­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="171,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,18</span>lo­pa­la­bdhe­r a­nu­pa­la­bdhi­rū­pa­tā­sti ta­dva­dve­dyā­kā­ra­vi­mu­ktya­nu­pa­la­bdhi­tā­dā­tmye pi na sva­rū­po­pa­la­bdhe­r a­nu­pa­la­bdhi<span type="hard-break">- </span><lb n="171,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,19</span>sva­bhā­va­tā vyā­pa­ka­sya vyā­pyā­vya­bhi­cā­rā­t vyā­pya­syai­va vyā­pa­ka­vya­bhi­cā­ra­si­ddheḥ pā­da­pa­tva­śiṃ­śi­pā­tva­va­t <lb n="171,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,20</span>sva­rū­po­pa­la­bdhi­mā­traṃ hi vyāpyaṃ vyāpikā ca ve­dyā­kā­ra­m u­ktā­nu­pa­la­bdhi­r iti cet naitad evaṃ tayoḥ sa­ma­vyā­pti<span type="hard-break">- </span><lb n="171,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,21</span>katvena pa­ra­spa­rā­vya­bhi­cā­ra­si­ddheḥ kṛ­ta­ka­tvā­ni­tya­va­t | na hi ve­dyā­kā­ra­vi­ve­kā­nu­pa­la­bdhā­v api kvacit saṃ­ve­da­ne <lb n="171,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,22</span>ka­dā­ci­t sva­rū­po­pa­la­bdhi­r nāsti tataḥ pra­tya­kṣa­tvā­t sva­saṃ­ve­da­nā­d abhinno grā­hyā­kā­ra­vi­ve­kaḥ pratyakṣo na punaḥ <lb n="171,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,23</span>pa­ro­kṣā­d bā­hyā­kā­ra­vi­ve­kā­d abhinnaṃ sva­saṃ­ve­da­naṃ buddheḥ pa­ro­kṣa­m ity ā­ca­kṣā­ṇo na pa­rī­kṣā­kṣa­maḥ pra­tya­kṣa­tva­pa­ro­kṣa­tva­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="171,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,24</span>r bhi­nnā­śra­ya­tvā­n na tā­dā­tmya­m iti cen na e­ka­jñā­nā­śra­ya­tvā­t ta­da­si­ddheḥ | saṃ­vi­nmā­tra­vi­ṣa­yā pra­tya­kṣa­tā ve­dyā­kā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="171,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,25</span>vi­ve­ka­vi­ṣa­yā pa­ro­kṣa­te­ti tayor bhi­nna­vi­ṣa­ya­tve kathaṃ sva­saṃ­vi­tpra­tya­kṣa­tai­va ve­dyā­kā­ra­vi­ve­ka­pa­ro­kṣa­tā sva­saṃ­ve­da<span type="hard-break">- </span><lb n="171,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,26</span>nasyaiva ve­dyā­kā­ra­vi­ve­ka­rū­pa­tvā­d iti cet, katham evaṃ pra­tya­kṣa­pa­ro­kṣa­tva­yo­r bhi­nnā­śra­ya­tvaṃ dha­rmi­dha­rma­vi­bhe­da­vi­ṣa­ya­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="171,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,27</span>ka­lpa­nā­d iti cet tarhi pa­ra­mā­rtha­ta­s tayor bhi­nnā­śra­ya­tva­m iti saṃ­vi­nmā­tra­pra­tya­kṣa­tve ve­dyā­kā­ra­vi­ve­ka­sya pratyakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="171,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,28</span>tvam āyātaṃ tathā tasya pa­ro­kṣa­tve saṃ­vi­nmā­tra­sya pa­ro­kṣa­tā­pi kiṃ na syāt | tatra ni­śca­yo­tpa­tteḥ pra­tya­kṣa­te­ti <lb n="171,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,29</span>cet, ve­dyā­kā­ra­vi­ve­ka­ni­śca­yā­nu­pa­pa­tteḥ pa­ro­kṣa­tai­vā­stu | tathā caikatra saṃvidi siddhe pra­tya­kṣe­ta­ra­te pra­mā­ṇe­ta­ra­yoḥ <lb n="171,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,30</span>pra­sā­ri­ke sta iti na virodhaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1097"><l ana="bt" n="bt_1.10.50"><lb n="171,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.50</span>sa­rve­ṣā­m api vijñānaṃ sva­ve­dyā­tma­ni ve­da­ka­m | nā­nya­ve­dyā­tma­nī­ti syād vi­ru­ddhā­kā­ra­m aṃjasā || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l></lg><p n="a_1098" rend="justify"><lb n="171,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,32</span>sa­rva­pra­vā­di­nāṃ jñānaṃ sva­vi­ṣa­ya­sya sva­rū­pa­mā­tra­syo­bha­ya­sya vā pa­ri­cche­da­kaṃ tad eva nā­nya­vi­ṣa­ya­sye­ti siddhaṃ <lb n="171,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,33</span>vi­ru­ddhā­kā­ra­m anyathā sa­rva­ve­da­na­sya ni­rvi­ṣa­ya­tvaṃ sa­rva­vi­ṣa­ya­tvaṃ vā du­rni­vā­raṃ sva­vi­ṣa­ya­syā­py a­nya­vi­ṣa­ya­va­da<span type="hard-break">- </span><lb n="171,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 171,34</span>pa­ri­cche­dā­sva­vi­ṣa­ya­va­d vā­nya­vi­ṣa­yā­va­sā­yā­t | svā­nya­vi­ṣa­ya­pa­ri­cche­da­nā­pa­ri­cche­da­na­sva­bhā­va­yo­r a­nya­ta­ra­syāṃ pa­ra­mā­rtha<span type="hard-break">- </span><pb n="172"/><lb n="172,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,01</span>tāyām a­pī­da­m eva dū­ṣa­ṇa­m u­nne­ya­m iti | pa­ra­mā­rtha­ta­s ta­du­bha­ya­sva­bhā­va­vi­ru­ddha­m ekatra pra­mā­ṇe­ta­ra­tva­yo­r a­vi­ro­dhaṃ sā­dha­ya­ti || <lb n="172,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,02</span>kiṃ ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1099"><l ana="bt" n="bt_1.10.51"><lb n="172,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.51</span>sva­vyā­pā­ra­sa­mā­sa­kto nya­vyā­pā­ra­ni­ru­tsu­kaḥ | sarvo bhāvaḥ svayaṃ vakti syā­dvā­da­nyā­ya­ni­ṣṭha­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l></lg><p n="a_1100" rend="justify"><lb n="172,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,04</span>sarvo gni­su­khā­di­bhā­vaḥ svā­ma­rtha­kri­yāṃ kurvan ta­dai­vā­nyā­m a­ku­rva­nn a­ne­kāṃ­taṃ vaktīti kiṃ na­ściṃ­ta­yā | sa eva ca <lb n="172,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,05</span>pra­mā­ṇe­ta­ra­bhā­vā­vi­ro­dha­m ekatra vya­va­sthā­pa­yi­ṣya­tī­ti sūktaṃ "yathā ya­trā­vi­saṃ­vā­da­s tathā tatra pra­mā­ṇa­tā­" iti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1101"><l ana="bt" n="bt_1.10.52"><lb n="172,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.52</span>caṃdre caṃ­dra­tva­vi­jñā­na­m a­nya­tsaṃ­khyā­pra­ve­da­na­m | pra­tyā­sa­nna­tva­vi­c cā­nya­tve­kā­dyā­kā­ra­vi­n na cet || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.53"><lb n="172,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.53</span>haṃta me­ca­ka­vi­jñā­naṃ tathā sa­rva­jña­tā kutaḥ | pra­si­ddhye­d ī­śva­ra­sye­ti nā­nā­kā­rai­ka­vi­tsthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.54"><lb n="172,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.54</span>eka e­ve­śva­ra­jñā­na­syā­kā­raḥ sa­rva­ve­da­kaḥ | tādṛśo yadi saṃbhāvyaḥ kiṃ brahmaivaṃ na te matam || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.55"><lb n="172,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.55</span>ta­cce­ta­ne­ta­rā­kā­ra­ka­raṃ­bi­ta­va­puḥ svayam | bhā­vai­ka­m eva sarvasya saṃ­vi­tti­bha­va­naṃ param || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.56"><lb n="172,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.56</span>yady ekasya vi­ru­ddhye­ta nā­nā­kā­rā­va­bhā­si­tā | tadā nā­nā­rtha­bo­dho pi nai­kā­kā­ro va­ti­ṣṭha­te || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.57"><lb n="172,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.57</span>nānā jñānāni neśasya ka­lpa­nī­yā­ni dhīmatā | kramāt sa­rva­jña­tā­hā­ne­r anyathā nanu saṃdhitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">57</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.58"><lb n="172,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.58</span>tasmād ekam a­ne­kā­tma­vi­ru­ddha­m api tattvataḥ | siddhaṃ vi­jñā­na­m anyac ca va­stu­sā­ma­rthya­taḥ svayam || <ref type="no-bt" rend="b">58</ref> || </l></lg><p n="a_1102" rend="justify"><lb n="172,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,13</span>nanv ekam a­ne­kā­tma­kaṃ tattvataḥ siddhaṃ cet kathaṃ vi­ru­ddha­m iti syā­dvā­da­vi­dvi­ṣā­m u­pā­laṃ­bhaḥ kvacit ta­dvi­ru­ddha<span type="hard-break">- </span><lb n="172,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,14</span>m u­pa­la­bhya sarvatra vi­ro­dha­m u­dbhā­va­ya­tāṃ na punar a­bā­dhya­pra­tī­tya­nu­sā­ri­ṇā­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1103"><l ana="bt" n="bt_1.10.59"><lb n="172,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.59</span>pra­mā­ṇa­m a­vi­saṃ­vā­di jñānām ity u­pa­va­rṇya­te | kaiścit ta­trā­vi­saṃ­vā­do yady ā­kāṃ­kṣā­ni­va­rta­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">59</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.60"><lb n="172,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.60</span>tadā sva­pnā­di­vi­jñā­naṃ pra­mā­ṇa­m a­nu­ṣa­jya­te | tataḥ ka­sya­ci­d artheṣu pa­ri­to­ṣa­sya bhāvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">60</ref> || </l></lg><p n="a_1104" rend="justify"><lb n="172,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,17</span>na hi svaptau vedane nārthaṃ pa­ri­cchi­dya pra­va­rta­mā­no rtha­kri­yā­yā­m ā­kāṃ­kṣā­to na ni­va­rta­te pra­tya­kṣa­to nu­mā­na­to <lb n="172,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,18</span>vā da­ha­nā­dya­va­bhā­sa­sya dā­hā­dya­rtha­kri­yo­pa­ja­na­na­sa­ma­rtha­syā­kāṃ­kṣi­ta­da­ha­nā­dya­rtha­prā­pa­ṇa­yo­gya­tā­sva­bhā­va­sya jā­gra­dda­śā<span type="hard-break">- </span><lb n="172,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,19</span>yām i­vā­nu­bha­vā­t | tā­dṛ­śa­sye­vā­kāṃ­kṣā­ni­va­rta­na­sya pramāṇe pre­kṣā­va­dbhi­r a­rthya­mā­na­tvā­t | tato tivyāpi pramāṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="172,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,20</span>sā­mā­nya­la­kṣa­ṇa­m iti ā­yā­ta­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1105"><l ana="bt" n="bt_1.10.61"><lb n="172,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.61</span>a­rtha­kri­yā sthitiḥ proktā vimuktiḥ sā na ta­tra­ce­t | śā­bdā­dā­v iva tadbhāvo stv a­bhi­prā­ya­ni­ve­da­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">61</ref> || </l></lg><p n="a_1106" rend="justify"><lb n="172,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,22</span>nā­kāṃ­kṣā­ni­va­rta­na­m api saṃ­vā­da­naṃ | kiṃ tarhi ? a­rtha­kri­yā sthitiḥ | sā cā­vi­mu­kti­r a­vi­ca­la­m anartha<span type="hard-break">- </span><lb n="172,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,23</span>kriyāyāṃ | na ca ta­tsva­pnā­dau da­ha­nā­dya­va­bhā­sa­syā­stī­ti kecit | teṣāṃ gī­tā­di­śa­bda­jñā­naṃ ci­trā­di­rū­pa­jñā­naṃ <lb n="172,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,24</span>vā kathaṃ pramāṇaṃ tathā vi­mu­kte­r a­bhā­vā­t ta­da­naṃ­ta­raṃ ka­sya­ci­t sādhyasya pha­la­syā­nu­bha­va­nā­t | tatrāpi pra­ti­pa­ttu­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="172,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,25</span>bhi­prā­ya­ni­ve­da­nā­t sā­dhyā­vi­m uktir iti cet tarhi ni­rā­kāṃ­kṣa­tai­va svā­rtha­kri­yā­sthi­tiḥ svapnādau kathaṃ na <lb n="172,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,26</span>syāt | pra­bo­dhā­va­sthā­yāṃ pra­ti­pa­ttu­r a­bhi­prā­ya­ca­la­nā­d iti cet, kim idaṃ ta­cca­la­naṃ nāma ? dhiṅ mithyā pra­ta­rki­taṃ <lb n="172,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,27</span>mayā iti pra­tya­yo­pa­ja­na­na­m iti cet, ta­tsva­pnā­dā­v apy asti | na hi sva­pno­pa­la­bdhā­rtha­kri­yā­yā­ś calanaṃ jāgradda<span type="hard-break">- </span><lb n="172,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,28</span>śāyāṃ bā­dha­kā­nu­bha­va­na­m a­nu­ma­nya­te­, na punar jā­gra­dda­śo­pa­la­bdhā­rtha­kri­yā­yāḥ sva­pnā­dā­v iti yuktaṃ vaktuṃ, sarvathā <lb n="172,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,29</span>vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | sva­pnā­di­ṣu bā­dha­ka­pra­tya­ya­sya sa­bā­dha­tvā­n na ta­da­nu­bha­va­naṃ tac ca phalam iti cet, kutas tasya sabādha<span type="hard-break">- </span><lb n="172,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,30</span>tvasiddhiḥ | ka­sya­ci­t tā­dṛ­śa­sya sa­bā­dha­ka­tva­da­rśa­nā­di cet, nanv evaṃ jā­ga­dbā­dha­ka­pra­tya­ya­sya ka­sya­ci­t sa­bā­dha­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="172,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,31</span>da­rśa­nā­t sarvasya sa­bā­dhaṃ­tvaṃ siddhyet | tasya ni­rvā­dha­syā­pi da­rśa­nā­n naivam iti cet, saty a­sva­pna­ja­pra­tya­ya­sya <lb n="172,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,32</span>ni­rbā­dha­syā­va­lo­ka­nā­t sarvasya tasya sa­bā­dha­tvaṃ mā bhūt | tasmād a­vi­cā­ri­ta­ra­ma­ṇī­ya­tva­m e­vā­vi­ca­la­na­m a­rtha­kri­yā­yāḥ <lb n="172,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,33</span>saṃ­vā­da­na­m a­bhi­prā­ya­ni­ve­da­nā­t kvacid a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaṃ | te ca sva­pnā­dā­v api dṛśyaṃta iti ta­tpra­tya­ya­sya prāmāṇyaṃ <lb n="172,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 172,34</span>du­rni­vā­ra­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1107"><l ana="bt" n="bt_1.10.62"><pb n="173"/><lb n="173,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.62</span>prāmāṇyaṃ vya­va­hā­re­ṇa śāstraṃ mo­ha­ni­va­rta­na­m | tato pa­rya­nu­yo­jyā­ś cet tatraite vya­va­hā­ri­ṇaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">62</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.63a"><lb n="173,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.63a</span>śāstreṇa kriyatāṃ teṣāṃ kathaṃ mo­ha­ni­va­rta­na­m | ta­da­ni­ṣṭau tu śāstrāṇāṃ pra­tī­ti­r vyāhatā na kim || <ref type="no-bt" rend="b">63a</ref> || </l></lg><p n="a_1108" rend="justify"><lb n="173,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,03</span>vya­va­hā­re­ṇa prā­mā­ṇya­syo­pa­ga­mā­t ta­trā­pa­rya­nu­yo­jyā eva vya­va­hā­ri­ṇaḥ | kiṃ na bhavaṃtaḥ sva­pnā­di­pra­tya­ya­sya <lb n="173,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,04</span>jā­gra­tpra­tya­ya­va­t pra­mā­ṇa­tvaṃ vya­va­ha­raṃ­ti ta­dva­dvā­do jā­gra­dbo­dha­syā­pra­mā­ṇa­tva­m iti kevalaṃ ta­da­nu­sā­ri­bhi­s ta­da­nu­ro­dhā<span type="hard-break">- </span><lb n="173,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,05</span>d eva kvacit pra­mā­ṇa­tva­m a­pra­mā­ṇa­tvaṃ cā­nu­maṃ­ta­vya­m iti bruvāṇaḥ kathaṃ śāstraṃ mo­ha­ni­va­rta­na­m ā­ca­kṣī­ta na ced vyākṣiptaḥ | <lb n="173,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,06</span>ye hi ya­syā­pa­rya­nu­yo­jyā­s ta­cchā­stre­ṇa kathaṃ teṣāṃ mo­ha­ni­va­rta­naṃ kriyate | vya­va­hā­ro mo­ha­va­t kriyata iti <lb n="173,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,07</span>cet kutas teṣāṃ vi­ni­śca­yaḥ ? pra­si­ddha­vya­va­hā­rā­ti­kra­mā­d iti cet ko sau prasiddhau vya­va­hā­raḥ ? su­ga­ta­śā­stro<span type="hard-break">- </span><lb n="173,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,08</span>pa­da­rśi­ta iti cet ka­pi­lā­di­śā­stro­pa­da­rśi­taḥ kasmān na syāt ? tatra vya­va­hā­ri­ṇā­m a­na­nu­ro­dhā­d iti cet, <lb n="173,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,09</span>tarhi yata eva vya­va­hā­ri­ja­nā­nāṃ su­ga­ta­śā­stro­kto vya­va­hā­raḥ pra­si­ddhā­tmā vya­va­sthi­ta evam a­ti­krā­ma­tāṃ tatra <lb n="173,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,10</span>mo­ha­ni­va­rta­naṃ siddham iti kiṃ śāstreṇa ta­da­rthe­na tena | ta­nni­va­rta­na­syā­ni­ṣṭau tu vyāhatā śā­stra­pra­ṇī­tiḥ kiṃ na <lb n="173,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,11</span>bhavet ? || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1109"><l ana="bt" n="bt_1.10.63"><lb n="173,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.63</span>yuktyā yan na gha­ṭā­me­ti dṛṣṭvāpi śraddadhe na tat | iti bruvan pra­mā­ṇa­tvaṃ yuktyā śra­ddhā­tu­m arhati || <ref type="no-bt" rend="b">63</ref> || </l></lg><p n="a_1110" rend="justify"><lb n="173,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,13</span>na kevalaṃ vya­va­hā­rī dṛṣṭaṃ dṛṣṭam api tattvaṃ yuktyā śra­ddhā­ta­vyaṃ | sā ca yuktiḥ śāstreṇa vyu­tpā­dya­te | <lb n="173,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,14</span>tato śā­stra­pra­ṇī­ti­vyā­ha­te­ti bruvan ka­syaṃ­ci­t pra­mā­ṇa­tvaṃ yuktyaiva śra­ddhā­tu­m arhati || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1111"><l ana="bt" n="bt_1.10.64"><lb n="173,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.64</span>ta­thā­sa­ti pra­mā­ṇa­sya lakṣaṇaṃ nā­va­ti­ṣṭha­te | pa­ri­ha­rtu­m a­ti­vyā­pte­r a­śa­kya­tvā­t ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">64</ref> || </l></lg><p n="a_1112" rend="justify"><lb n="173,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,16</span>pra­mā­ṇa­sya hi la­kṣa­ṇa­m a­vi­saṃ­vā­da­naṃ tac ca yathā sau­ga­tai­r u­pa­ga­mya­te tathā yuktyā na ghaṭata e­vā­ti­vyā­pte­r duḥ<span type="hard-break">- </span><lb n="173,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,17</span>pa­ri­ha­ra­tvā­d ity uktaṃ sva­pnā­di­jñā­na­sya pra­mā­ṇa­tvā­pā­da­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1113"><l ana="bt" n="bt_1.10.65"><lb n="173,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.65</span>kṣa­ṇa­kṣa­yā­di­bo­dhe vi­mu­ktya­bhā­vā­c ca dūṣyate | pratyekṣe pi kim avyāptyā taduktaṃ naiva la­kṣa­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">65</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.66"><lb n="173,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.66</span>kṣa­ṇi­ke­ṣu vi­bhi­nne­ṣu pa­ra­mā­ṇu­ṣu sarvataḥ | saṃbhavo py a­vi­mo­kṣa­sya na pra­tya­kṣā­nu­mā­na­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">66</ref> || </l></lg><p n="a_1114" rend="justify"><lb n="173,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,20</span>na hi vastunaḥ kṣa­ṇa­kṣa­ye sarvato vyā­vṛ­tti­r na sa pa­ra­mā­ṇu­sva­bhā­ve vā pra­tya­kṣa­m api saṃ­vā­da­la­kṣa­ṇa­m a­vi­mo­kṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="173,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,21</span>bhāvād ity uktaṃ prāk | pra­tya­kṣā­nu­mā­na­yo­r vā vi­mo­kṣa­syā­saṃ­bha­vā­d avyāptyā vā­saṃ­bha­ve­na ca ta­lla­kṣa­ṇaṃ dūṣyata eva, <lb n="173,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,22</span>tato ti­vyā­ptya­vyā­ptya­saṃ­bha­va­do­ṣo­pa­dru­taṃ na yu­kti­ma­lla­kṣa­ṇa­m a­vi­saṃ­vā­da­na­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1115"><l ana="bt" n="bt_1.10.67"><lb n="173,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.67</span>a­jñā­tā­rtha­pra­kā­śa­ś cel lakṣaṇaṃ pa­ra­mā­rtha­taḥ | gṛ­hī­ta­gra­ha­ṇā­n na syād a­nu­mā­na­sya mānatā || <ref type="no-bt" rend="b">67</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.68"><lb n="173,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.68</span>pra­tya­kṣe­ṇa gṛhīte pi kṣa­ṇi­ka­tvā­di­va­stu­ni | sa­mā­ro­pa­vya­va­cche­dā­t prāmāṇyaṃ laiṃ­gi­ka­sya cet || <ref type="no-bt" rend="b">68</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.69"><lb n="173,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.69</span>smṛ­tyā­di­ve­da­na­syā­taḥ pra­mā­ṇa­tva­m a­pī­ṣya­tā­m | mā­na­dvai­vi­dhya­vi­dhvaṃ­sa­ni­baṃ­dha­na­m a­bā­dhi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">69</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.70"><lb n="173,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.70</span>mukhyaṃ prā­mā­ṇya­m adhyakṣe '­nu­mā­ne vyā­va­hā­ri­ka­m | iti bruvan na bauddhaḥ syāt pramāṇe la­kṣa­ṇa­dva­ya­m || <ref type="no-bt" rend="b">70</ref> || </l></lg><p n="a_1116" rend="justify"><lb n="173,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,27</span>cārvāko vpi hy evaṃ pra­mā­ṇa­dva­ya­m icchaty eva pra­tya­kṣa­m ekam eva pra­mā­ṇa­m a­gau­ṇa­tvā­t pra­mā­ṇa­sye­ti va­ca­nā­d a­nu­mā­na­sya <lb n="173,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,28</span>gau­ṇa­prā­mā­ṇyā­ni­rā­ka­ra­ṇā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1117"><l ana="bt" n="bt_1.10.71"><lb n="173,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.71</span>ta­trā­pū­rvā­rtha­vi­jñā­naṃ niścitaṃ bā­dha­va­rji­ta­m | pra­mā­ṇa­m iti yo py āha so py etena ni­rā­kṛ­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">71</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.72"><lb n="173,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.72</span>gṛ­hī­ta­gra­ha­ṇā­bhe­dā­d a­nu­mā­nā­di saṃvidaḥ | pra­tya­bhi­jñā­na­ni­rṇī­ta­ni­tya­śa­bdā­di­va­stu­ṣu || <ref type="no-bt" rend="b">72</ref> || </l></lg><p n="a_1118" rend="justify"><lb n="173,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,31</span>na pra­tya­bhi­jñā­na­ni­rṇī­te­ṣu nityeṣu śa­bdā­tmā­di­ṣv artheṣv a­nu­mā­nā­di­saṃ­vi­daḥ pra­va­rtaṃ­te pi­ṣṭa­pe­ṣa­ṇa­va­dvai­ya­rthyā­d ana<span type="hard-break">- </span><lb n="173,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,32</span>va­sthā­pra­saṃ­gā­c ca | tato na gṛ­hī­ta­gra­ha­ṇa­m ity a­yu­ktaṃ­, da­rśa­na­sya pa­rā­rtha­tvā­d ityādi śa­bdā­ni­tya­tva­sā­dha­na­syā­bhyu<span type="hard-break">- </span><lb n="173,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,33</span>pa­ga­mā­t | tata eva ta­tsā­dha­naṃ na punaḥ pra­tya­bhi­jñā­nā­d ity a­sā­raṃ­, nityaḥ śabdaḥ pra­tya­bhi­jñā­ya­mā­na­tvā­d ity atra <lb n="173,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 173,34</span>he­tva­si­ddhi­pra­saṃ­gā­t | pra­tya­bhi­jñā­ya­mā­na­tvaṃ hi hetuḥ tadā siddhaḥ syād yadā sarveṣu pra­tya­bhi­jñā­naṃ pra­va­rte­ta tac ca <pb n="174"/><lb n="174,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 174,01</span>pra­va­rta­mā­naṃ śa­bda­ni­tya­tve pra­va­rta­te na śa­bda­rū­pa­mā­tre pra­tya­kṣa­tva­va­d a­ne­kāṃ­tā­rtha­pra­saṃ­gā­t | yadi punaḥ pra­tya­bhi­jñā<span type="hard-break">- </span><lb n="174,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 174,02</span>nān ni­tya­śa­bdā­di­si­ddhā­v api ku­ta­ści­t sa­mā­ro­pa­sya pra­sū­te­s ta­dvya­va­cche­dā­rtha­m a­nu­mā­naṃ na pū­rvā­rtha­m iti mataṃ tadā <lb n="174,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 174,03</span>smṛ­ti­ta­rkā­de­r api pū­rvā­rtha­tvaṃ mā bhūt tata eva | tathā ca svā­bhi­ma­ta­pra­mā­ṇa­saṃ­khyā­vyā­ghā­taḥ | kathaṃ vā pratyabhi<span type="hard-break">- </span><lb n="174,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 174,04</span>jñānaṃ gṛ­hī­ta­grā­hi pra­mā­ṇa­m iṣṭaṃ tad dhi pra­tya­kṣa­m eva vā tato 'nyad eva vā pramāṇaṃ syāt || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1119"><l ana="bt" n="bt_1.10.73"><lb n="174,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.73</span>pratyakṣaṃ pra­tya­bhi­jñā ced gra­hī­ta­gra­ha­ṇaṃ bhavet | tato nyac cet tathāpy evaṃ pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­tā ca te || <ref type="no-bt" rend="b">73</ref> || </l></lg><p n="a_1120" rend="justify"><lb n="174,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 174,06</span>na hy a­na­nu­bhū­tā­rthe pra­tya­bhi­jñā sa­rva­thā­ti­pra­saṃ­gā­t | nāpy a­sma­rya­mā­ṇe yato gra­hī­ta­grā­hi­ṇī na bhavet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1121"><l ana="bt" n="bt_1.10.74"><lb n="174,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.74</span>pra­tya­kṣe­ṇā­gra­hī­te rthe pra­tya­bhi­jñā pra­va­rta­te | pū­rvo­tta­ra­vi­va­rtai­ka­grā­hā­c cen nā­kṣa­ja­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">74</ref> || </l></lg><p n="a_1122" rend="justify"><lb n="174,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 174,08</span>pū­rvo­tta­rā­va­stha­yo­r yad vyā­pa­ka­m ekatvaṃ tatra pra­tya­bhi­jñā pra­va­rta­te na pra­tya­kṣe­ṇa pa­ri­cchi­nne va­sthā­mā­tre sma­rya­mā­ṇe nu<span type="hard-break">- </span><lb n="174,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 174,09</span>bhū­ya­mā­ne vā tato na gra­hī­ta­grā­hi­ṇī cet tat ne­ndri­ya­ja­tvā­t tasyāḥ katham anyathā pratyakṣe ṃ­ta­rbhā­vaḥ | na <lb n="174,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 174,10</span>ceṃdriyaṃ pū­rvo­tta­rā­va­stha­yo­r a­tī­ta­va­rta­mā­na­yoḥ va­rta­mā­ne ta­de­ka­tve pra­va­rti­tuṃ samarthaṃ va­rta­mā­nā­rtha­grā­hi­tvā­t saṃbaṃdhaṃ <lb n="174,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 174,11</span>va­rta­mā­naṃ ca gṛhyaṃte ca­kṣu­rā­di­bhi­r iti va­ca­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1123"><l ana="bt" n="bt_1.10.75"><lb n="174,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.75</span>pū­rvo­tta­ra­vi­va­rtā­kṣa­jñā­nā­bhyāṃ so pa­ja­nya­te | ta­nmā­tra­m iti cet kve yaṃ ta­dbhi­nnai­ka­tva­ve­di­nī || <ref type="no-bt" rend="b">75</ref> || </l></lg><p n="a_1124" rend="justify"><lb n="174,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 174,13</span>na hi pū­rvo­tta­rā­va­sthā­bhyāṃ bhinne ca sa­rva­thai­ka­tve ta­tpa­ri­cche­di­bhyā­m a­kṣa­jñā­nā­bhyāṃ ja­nya­mā­naṃ pra­tya­bhi­jñā­naṃ <lb n="174,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 174,14</span>pra­va­rta­te sma­ra­ṇa­va­t saṃ­tā­nāṃ­ta­rai­ka­tva­va­d vā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1125"><l ana="bt" n="bt_1.10.76"><lb n="174,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.76</span>vi­va­rtā­bhyā­m a­bhe­da­ś ced e­ka­tva­sya ka­thaṃ­ca­na | ta­dgrā­hi­ṇyāḥ kathaṃ na syāt pū­rvā­rtha­tvaṃ smṛter iva || <ref type="no-bt" rend="b">76</ref> || </l></lg><p n="a_1126" rend="justify"><lb n="174,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 174,16</span>yady a­va­sthā­bhyā­m e­ka­tva­sya ka­thaṃ­ci­d a­bhe­dā­t ta­dgrā­hīṃ­dri­ya­jñā­nā­bhyāṃ ja­ni­tā­yāḥ pra­tya­bhi­jñā­yā grahaṇaṃ na vi­ru­dhya­te <lb n="174,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 174,17</span>sa­rva­thā­bhe­de ta­dvi­ro­dhā­d iti matis tadāsyāḥ kathaṃ pū­rvā­rtha­tvaṃ na syāt smṛ­ti­va­t | ka­thaṃ­ci­t pū­rvā­rtha­tve vā sarvaṃ <lb n="174,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 174,18</span>pramāṇaṃ nai­kāṃ­te­nā­pū­rvā­rthaṃ | tadvad evaṃ ca ta­trā­pū­rvā­rtha­vi­jñā­naṃ pra­mā­ṇa­m ity a­saṃ­baṃ­dhaṃ | e­te­nā­nu­mā­na­m eva pratyabhi<span type="hard-break">- </span><lb n="174,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 174,19</span>jñā­na­pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­m eva ceti pra­tyā­khyā­taṃ­, sa­rva­thā­py a­pū­rvā­rtha­tva­ni­rā­kṛ­teḥ sa­rva­pra­mā­ṇā­nāṃ pra­mā­ṇāṃ­ta­rā­si­ddhi<span type="hard-break">- </span><lb n="174,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 174,20</span>pra­saṃ­gā­c ca || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1127"><l ana="bt" n="bt_1.10.77"><lb n="174,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.77</span>ta­ttvā­rtha­vya­va­sā­yā­tma­jñā­naṃ mānam i­tī­ya­tā | la­kṣa­ṇe­na ga­tā­rtha­tvā­d vyartham anyam a­nya­dvi­śe­ṣa­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">77</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.78"><lb n="174,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.78</span>gṛ­hī­ta­m a­gṛ­hī­taṃ vā svārthaṃ yadi vya­va­sya­ti | tan na loke na śāstreṣu vi­ja­hā­ti pra­mā­ṇa­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">78</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.79"><lb n="174,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.79</span>bā­dha­va­rji­ta­tā­py eṣā nāparā svā­rtha­ni­śca­yā­t | sa ca pra­bā­dhya­te ceti vyā­ghā­tā­n mu­gdha­bhā­ṣi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">79</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.80"><lb n="174,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.80</span>bā­dha­ko­da­ya­taḥ pūrvaṃ vartate svā­rtha­ni­śca­yaḥ | ta­syo­da­ye tu bā­dhye­te­ty etad apy a­vi­cā­ri­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">80</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.81"><lb n="174,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.81</span>a­pra­mā­ṇā­d api jñānāt pra­vṛ­tte­r a­nu­ṣaṃ­ga­taḥ | bā­dha­ko­dbhū­ti­taḥ pūrvaṃ pramāṇaṃ viphalaṃ tataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">81</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.82"><lb n="174,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.82</span>bā­dha­kā­bhā­va­vi­jñā­nā­t pra­mā­ṇa­tva­sya niścaye | pra­vṛ­ttyaṃ­ge tad eva syāt pra­ti­pa­ttuḥ pra­va­rta­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">82</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.83"><lb n="174,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.83</span>tasyāpi ca pra­mā­ṇa­tvaṃ bā­dha­kā­bhā­va­ve­da­nā­t | pa­ra­smā­d ity a­va­sthā­naṃ ka nāmaivaṃ la­bhe­ma­hi || <ref type="no-bt" rend="b">83</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.84"><lb n="174,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.84</span>bā­dha­kā­bhā­va­bo­dha­sya svā­rtha­ni­rṇī­ti­r eva cet | bā­dha­kāṃ­ta­ra­śū­nya­tva­ni­rṇī­tiḥ prathame tra sā || <ref type="no-bt" rend="b">84</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.85"><lb n="174,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.85</span>saṃ­pra­tya­yo yathā yatra tathā tatrāstv i­tī­ra­ṇe | bā­dha­kā­bhā­va­vi­jñā­na­pa­ri­tyā­gaḥ sa­mā­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">85</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.86"><lb n="174,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.86</span>yac cā­rtha­ve­da­ne bā­dhā­bhā­va­jñā­naṃ tad eva naḥ | syād a­rtha­sā­dha­naṃ bā­dha­sa­dbhā­va­jñā­na­m anyathā || <ref type="no-bt" rend="b">86</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.87"><lb n="174,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.87</span>tatra de­śāṃ­ta­ra­dī­ni vāpekṣya yadi jāyate | tadā su­ni­ści­taṃ bā­dhā­bhā­va­jñā­naṃ na cānyathā || <ref type="no-bt" rend="b">87</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.88"><lb n="174,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.88</span>a­du­ṣṭa­kā­ra­ṇā­ra­bdha­m ity etac ca vi­śe­ṣa­ṇa­m | pra­mā­ṇa­sya na sāphalyaṃ pra­yā­tya­vya­bhi­cā­ra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">88</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.89"><lb n="174,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.89</span>du­ṣṭa­kā­ra­ṇa­ja­nya­sya svā­rtha­ni­rṇī­tya­saṃ­bha­vā­t | sarvasya ve­da­na­syo­tthaṃ tata e­vā­nu­mā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">89</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.90"><lb n="174,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.90</span>svā­rtha­ni­ścā­ya­ka­tve­nā­du­ṣṭa­kā­ra­ṇa­ja­nya­tā | tathā ca tattvam ity e­ta­tpa­ra­spa­ra­sa­mā­śri­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">90</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.91"><pb n="175"/><lb n="175,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.91</span>yadi kā­ra­ṇa­do­ṣa­syā­bhā­va­jñā­naṃ ca gamyate | jñā­na­syā­du­ṣṭa­he­tū­tthā tadā syād a­na­va­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">91</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.92"><lb n="175,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.92</span>he­tu­do­ṣa­vi­hī­na­tva­jñā­na­syā­pi pra­mā­ṇa­tā | sva­he­tu­do­ṣa­śū­nya­tva­jñā­nā­t tasyāpi sā tataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">92</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.93"><lb n="175,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.93</span>gatvā su­dū­ra­m ekasya ta­da­bhā­ve pi mānatā | yadīṣṭā tadvad eva syād ā­dya­jñā­na­sya sā na kim || <ref type="no-bt" rend="b">93</ref> || </l></lg><p n="a_1128" rend="justify"><lb n="175,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 175,04</span>evaṃ na bā­dha­va­rji­ta­tva­m a­du­ṣṭa­kā­ra­ṇā­ra­bdha­tvaṃ lo­ka­saṃ­ma­ta­tvaṃ vā pra­mā­ṇa­sya vi­śe­ṣa­ṇaṃ sa­pha­la­pū­rvā­rtha­va­t | <lb n="175,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 175,05</span>svā­rtha­vya­va­sā­yā­tma­ka­tva­mā­tre­ṇa su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tvā­tma­nā pra­mā­ṇa­tva­sya vā vya­va­sthi­te­r api pa­rī­kṣa­kaiḥ <lb n="175,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 175,06</span>pra­ti­pa­tta­vya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1129"><l ana="bt" n="bt_1.10.94"><lb n="175,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.94</span>svataḥ sa­rva­pra­mā­ṇā­nāṃ prā­mā­ṇya­m iti kecana | yataḥ svato 'satī śaktiḥ kartuṃ nānyena śakyate || <ref type="no-bt" rend="b">94</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.95"><lb n="175,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.95</span>teṣāṃ svato pra­mā­ṇa­tva­m a­jñā­nā­nāṃ bhaven na kim | tata eva vi­śe­ṣa­syā­bhā­vā­t sarvatra sarvathā || <ref type="no-bt" rend="b">95</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.96"><lb n="175,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.96</span>ya­thā­rtha­bo­dha­ka­tve­na pra­mā­ṇa­tvaṃ vya­va­sthi­ta­m | a­rthā­nya­thā­tva­he­tū­ttha­do­ṣa­jñā­nā­d a­po­hya­te || <ref type="no-bt" rend="b">96</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.97"><lb n="175,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.97</span>tathā mi­thyā­va­bhā­si­tvā­d a­pra­mā­ṇa­tva­m āditaḥ | a­rtha­yā­thā­tmya­he­tū­ttha­gu­ṇa­jñā­nā­d a­po­hya­te || <ref type="no-bt" rend="b">97</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.98"><lb n="175,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.98</span>yady a­thā­rthā­nya­thā­bhā­vā­bhā­va­jñā­naṃ ni­ga­dya­te | a­rtha­yā­thā­tmya­vi­jñā­na­m a­pra­mā­ṇa­tva­bā­dha­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">98</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.99"><lb n="175,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.99</span>ta­thai­vā­stv a­rtha­yā­thā­tmyā­bhā­va­jñā­naṃ svataḥ satām | a­rthā­nya­thā­tva­vi­jñā­naṃ pra­mā­ṇa­tvā­pa­vā­da­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">99</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.100"><lb n="175,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.100</span>vi­jñā­na­kā­re­ṇa do­ṣā­bhā­vaḥ pra­jñā­ya­te guṇaḥ | yathā tathā gu­ṇā­bhā­vo doṣaḥ kiṃ nātra manyate || <ref type="no-bt" rend="b">100</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.101"><lb n="175,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.101</span>yathā ca jā­ta­mā­tra­syā­du­ṣṭā ne­trā­da­yaḥ svataḥ | jā­tyaṃ­dhā­de­s tathā duṣṭāḥ śiṣṭais te kiṃ na lakṣitāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">101</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.102"><lb n="175,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.102</span>dhū­mā­da­yo ya­thā­gnyā­dī­n vinā na syuḥ sva­bhā­va­taḥ | dhū­mā­bhā­sā­da­ya­s tadvat tair vinā saṃty a­bā­dhi­tāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">102</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.103"><lb n="175,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.103</span>yathā śabdāḥ svatas ta­ttva­pra­tyā­ya­na­pa­rā­s tathā | śa­bdā­bhā­sā­s tathā mi­thyā­pa­dā­rtha­pra­ti­pā­da­kāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">103</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.104"><lb n="175,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.104</span>duṣṭe vaktari śabdasya doṣas tat saṃ­pra­tī­ya­te | guṇo gu­ṇa­va­tī­ti syād va­ktra­dhī­na­m idaṃ dvayam || <ref type="no-bt" rend="b">104</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.105"><lb n="175,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.105</span>yathā va­ktṛ­gu­ṇai­r doṣaḥ śabdānāṃ vi­ni­va­rtya­te | tathā guṇo pi ta­ddo­ṣai­r iti spṛṣṭam a­bhī­kṣya­te || <ref type="no-bt" rend="b">105</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.106"><lb n="175,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.106</span>yathā ca va­kra­bhā­ve­na na syur doṣās ta­dā­śra­yāḥ | tadvad eva guṇā na syur me­gha­dhvā­nā­di­va­ddhru­va­m || <ref type="no-bt" rend="b">106</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.107"><lb n="175,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.107</span>tataś ca co­da­nā­bu­ddhi­r na pramāṇaṃ na vā pramā | ā­ptā­nā­pto­pa­de­śo­ttha­bu­ddhe­s ta­ttva­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">107</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.108"><lb n="175,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.108</span>evaṃ sa­ma­tva­saṃ­si­ddhau pra­mā­ṇa­tve­ta­ra­tva­yoḥ | svata eva dvayaṃ siddhaṃ sa­rva­jñā­ne­ṣv i­tī­ta­re || <ref type="no-bt" rend="b">108</ref> || </l></lg><p n="a_1130" rend="justify"><lb n="175,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 175,22</span>yathā pra­mā­ṇā­nāṃ svataḥ prāmāṇyaṃ sarvathā vi­śe­ṣā­bhā­vā­t tayor utpattau svakārye ca sā­ma­gryaṃ­ta­ra­sva­gra­ha­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="175,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 175,23</span>ni­ra­pe­kṣa­tvo­pa­pa­tteḥ pra­kā­rāṃ­ta­rā­saṃ­bha­vā­d ity apare || </p><p n="a_1131" rend="justify"><lb n="175,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 175,24</span>svataḥ pra­mā­ṇe­ta­rai­kāṃ­ta­vā­di­naṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1132"><l ana="bt" n="bt_1.10.109"><lb n="175,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.109</span>ta­nnā­na­bhyā­sa­kā­le pi tathā bhā­vā­nu­ṣaṃ­ga­taḥ | na ca pra­tī­ya­te tādṛk pa­ra­ta­s ta­ttva­ni­rṇa­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">109</ref> || </l></lg><p n="a_1133" rend="justify"><lb n="175,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 175,26</span>svataḥ prā­mā­ṇye­ta­rai­kāṃ­ta­vā­di­nā­m a­bhyā­sā­va­sthā­yā­m i­vā­na­bhyā­sa­da­śā­yā­m api svata eva pra­mā­ṇa­tva­m i­ta­ra­c ca <lb n="175,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 175,27</span>syād anyathā ta­de­kāṃ­ta­hā­ni­pra­saṃ­gā­t | na cedṛk pra­tī­ya­te '­na­bhyā­se parataḥ pra­mā­ṇa­tva­sye­ta­ra­sya ca ni­rṇa­yā­t | <lb n="175,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 175,28</span>na hi tat tadā ka­sya­ci­t ta­thyā­rthā­va­bo­dha­ka­tvaṃ mi­thyā­va­bhā­si­tvaṃ vā netuṃ śakyaṃ svata eva ta­syā­rthā­nya­thā­tva­he­tū­ttha<span type="hard-break">- </span><lb n="175,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 175,29</span>do­ṣa­jñā­nā­d a­rtha­yā­thā­tmya­he­tū­ttha­gu­ṇa­jñā­nā­d vā a­na­pa­vā­da­pra­saṃ­gā­t | tathā ca nā­pra­mā­ṇa­tva­syā­rthā­ny a­thā­bhā­vā­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="175,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 175,30</span>jñānaṃ bādhakaṃ pra­mā­ṇa­tva­sya vā­rthā­nya­thā­tva­vi­jñā­naṃ siddhyet | na cā­na­bhyā­se jñā­na­kā­ra­ṇe­ṣu do­ṣā­bhā­vo guṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="175,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 175,31</span>bhāvo vā gu­ṇa­do­ṣa­sva­bhā­vaḥ svato vi­bhā­vya­te yato jā­ta­mā­tra­syā­du­ṣṭā duṣṭā vā ne­trā­da­yaḥ pra­tya­kṣa­he­ta­vaḥ <lb n="175,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 175,32</span>siddheyuḥ dhū­mā­di­ta­dā­bhā­sā vā­nu­mā­na­he­ta­vaḥ śa­bda­ta­dā­bhā­sā vā śā­bda­jñā­na­he­ta­vaḥ pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­he­ta­vo vā yathopa<span type="hard-break">- </span><lb n="175,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 175,33</span>varṇitā iti | kathaṃ vā­na­bhyā­se duṣṭo vaktā gu­ṇā­vā­n vā svataḥ śa­kyo­va­sā­tuṃ yataḥ śabdasya do­ṣa­va­ttvaṃ <lb n="175,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 175,34</span>gu­ṇa­va­ttvaṃ vā va­kra­dhī­na­m a­nu­ru­dhya­te | tathā vaktur guṇaiḥ śabdānāṃ doṣa u­pa­nī­ya­te doṣair vā guṇa ity etad api <pb n="176"/><lb n="176,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,01</span>nā­na­bhyā­se svato ni­rṇe­yaṃ­, va­ktṛ­ra­hi­ta­tvaṃ vā gu­ṇa­do­ṣā­bhā­va­ni­baṃ­dha­na­ta­yā co­da­nā­bu­ddheḥ pra­mā­ṇe­ta­ra­tvā­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="176,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,02</span>ni­baṃ­dha­na­m iti na pra­mā­ṇe­ta­ra­tva­yo samatvaṃ siddhyet svatas ta­nni­baṃ­dha­naṃ sa­rva­thā­na­bhyā­se jñā­nā­nā­m utpattau svakārye <lb n="176,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,03</span>ca sā­ma­gryaṃ­ta­ra­sva­gra­ha­ṇa­ni­ra­pe­kṣa­tvā­si­ddhe­ś ca | tato na svata eveti yuktam u­tpa­śyā­maḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1134"><l ana="bt" n="bt_1.10.110"><lb n="176,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.110</span>dvayaṃ parata eveti kecit tad api sā­ku­la­m | sva­bhya­sta­vi­ṣa­ye tasya pa­rā­pe­kṣā­na­bhī­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">110</ref> || </l></lg><p n="a_1135" rend="justify"><lb n="176,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,05</span>svabhyaste pi viṣaye pra­mā­ṇā­pra­mā­ṇa­yo­s ta­dbhā­va­si­ddhau pa­rā­pe­kṣā­yā­m a­na­va­sthā­nā­pa­tteḥ kutaḥ ka­sya­ci­t pravṛtti<span type="hard-break">- </span><lb n="176,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,06</span>nivṛttī ca syātām iti na parata eva ta­du­bha­ya­m a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaṃ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1136"><l ana="bt" n="bt_1.10.111"><lb n="176,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.111</span>tatra pra­vṛ­tti­sā­ma­rthyā­t pra­mā­ṇa­tvaṃ pra­tī­ya­te | pra­mā­ṇa­syā­rtha­va­ttvaṃ cen nā­na­va­sthā­nu­ṣaṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">111</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.112"><lb n="176,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.112</span>pra­mā­ṇe­na pratīte rthe yat tad de­śo­pa­sa­rpa­ṇa­m | sā pravṛttiḥ pha­la­syā­pti­s tasyāḥ sā­ma­rthya­m iṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">112</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.113"><lb n="176,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.113</span>pra­sū­ti­r vā sa­jā­tī­ya­vi­jñā­na­sya yadā tadā | pha­la­prā­pti­r api jñātā sāmarthyaṃ nānyathā sthitiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">113</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.114"><lb n="176,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.114</span>ta­dvi­jñā­na­sya cā­nya­smā­t pra­vṛ­tti­ba­la­to yadi | ta­dā­na­va­sthi­ti­s tāvat kenātra pra­ti­ha­nya­te || <ref type="no-bt" rend="b">114</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.115"><lb n="176,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.115</span>svatas ta­dba­la­to jñānaṃ pramāṇaṃ cet tathā na kim | prathamaṃ kathyate jñānaṃ pradveṣo ni­rni­baṃ­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">115</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.116"><lb n="176,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.116</span>e­te­nai­va sa­jā­tī­ya­jñā­no­tpa­ttau ni­ve­di­tā | a­na­va­sthā­nya­ta­s tasya pra­mā­ṇa­tva­vya­va­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">116</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.117"><lb n="176,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.117</span>na ca sā­ma­rthya­vi­jñā­ne prā­mā­ṇyā­na­va­dhā­ra­ṇe | ta­nni­baṃ­dha­na­m ādyasya jñā­na­syai­ta­t pra­si­ddhya­ti || <ref type="no-bt" rend="b">117</ref> || </l></lg><p n="a_1137" rend="justify"><lb n="176,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,14</span>na hy a­na­va­dhā­ri­ta­prā­mā­ṇyā­d vi­jñā­nā­t pra­vṛ­tti­sā­ma­rthyaṃ siddhyati yato na­va­sthā­pa­ri­hā­raḥ | pra­mā­ṇa­to rtha­pra­ti­pa­ttau <lb n="176,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,15</span>pra­vṛ­tti­sā­ma­rthyā­d a­rtha­va­tpra­mā­ṇa­m ity etad vā <hi rend="bold">bhāṣyaṃ</hi> sughaṭaṃ syāt pra­vṛ­tti­sā­ma­rthyā­d a­si­ddhā­pra­mā­ṇa­syā­rtha­va­ttvā­gha­ṭa­nā­t | <lb n="176,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,16</span>kiṃ ca pra­mā­ṇa­taḥ pra­vṛ­tti­r api jñā­ta­prā­mā­ṇyā­d a­jñā­ta­prā­mā­ṇyā­d vā syāt | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1138"><l ana="bt" n="bt_1.10.118"><lb n="176,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.118</span>jñā­ta­prā­mā­ṇya­to mānāt pravṛttau kena vāryate | pa­ra­spa­rā­śra­yo doṣo vṛ­tti­prā­mā­ṇya­saṃ­vi­doḥ || <ref type="no-bt" rend="b">118</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.119"><lb n="176,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.119</span>a­vi­jñā­ta­pra­mā­ṇa­tvā­t pra­vṛ­tti­ś cedvṛthā bhavet | prā­mā­ṇya­ve­da­naṃ vṛtteḥ kṣaure na­kṣa­tra­pṛ­ṣṭi­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">119</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.120"><lb n="176,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.120</span>a­rtha­saṃ­śa­ya­to vṛttir a­ne­nai­va ni­vā­ri­tā | a­na­rtha­saṃ­śa­yā­d vāpi ni­vṛ­tti­r vi­du­ṣā­m iva || <ref type="no-bt" rend="b">120</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.121"><lb n="176,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.121</span>pa­ra­lo­ka­pra­si­ddhya­rtha­m a­nu­ṣṭhā­naṃ pra­mā­ṇa­taḥ | siddhaṃ tasya ba­hu­kle­śa­vi­tta­tyā­gā­tma­ka­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">121</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.122"><lb n="176,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.122</span>iti bruvan ma­hā­yā­trā­vi­vā­hā­di­ṣu va­rta­na­m | saṃ­de­hā­d a­bhi­ma­nye­na jāḍyād eva ma­hā­ta­mā­t || <ref type="no-bt" rend="b">122</ref> || </l></lg><p n="a_1139" rend="justify"><lb n="176,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,22</span>pa­ra­lo­kā­rthā­nu­ṣṭhā­ne ma­hā­yā­trā vi­vā­hā­dau ca ba­hu­kle­śa­vi­tta­tyā­gā­vi­śe­ṣe pi ni­ści­ta­prā­mā­ṇyā­d vedanā<span type="hard-break">- </span><lb n="176,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,23</span>d e­ka­trā­nya­tra vartanaṃ saṃ­de­hā­c ca svayam ā­ca­kṣā­ṇa­sya kim a­nya­tkā­ra­ṇa­m anyatra ma­hā­ta­mā­j jāḍyāt | ekatra pa­ra­spa­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="176,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,24</span>śra­ya­syā­nya­tra prā­mā­ṇya­vya­va­sthā­pa­na­vai­ya­rthya­sya ca ta­da­va­stha­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1140"><l ana="bt" n="bt_1.10.123"><lb n="176,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.123</span>tasmāt pre­kṣā­va­tāṃ yuktā pra­mā­ṇā­d eva ni­ści­tā­t | sa­rva­pra­vṛ­tti­r anyeṣāṃ saṃ­śa­yā­de­r api kvacit || <ref type="no-bt" rend="b">123</ref> || </l></lg><p n="a_1141" rend="justify"><lb n="176,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,26</span>dvividhā hi pra­va­rti­tā­ro dṛśyaṃte vicārya pra­va­rta­mā­nā kecid a­vi­cā­rya cānye | ta­trai­ke­ṣāṃ ni­ści­ta­prā­mā­ṇyā<span type="hard-break">- </span><lb n="176,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,27</span>d eva ve­da­nā­t kvacit pra­vṛ­tti­r anyathā pre­kṣā­va­tva­vi­ro­dhā­t | pareṣāṃ saṃ­śa­yā­d vi­pa­rya­yā­d vā anyathā pre­kṣā­kā­ri­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="176,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,28</span>vyā­ghā­tā­d iti yuktaṃ vaktuṃ, lo­ka­vṛ­ttā­nu­vā­da­sye­vaṃ gha­ṭa­nā­t | so yam u­dyo­ta­ka­raḥ svayaṃ lo­ka­pra­vṛ­ttā­nu­vā­da­m upaya<span type="hard-break">- </span><lb n="176,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,29</span>tprā­mā­ṇya­pa­rī­kṣā­yāṃ ta­dvi­ru­ddha­m a­bhi­da­dhā­tī­ti kim a­nya­da­nā­tma­jña­tā­yāḥ | nanu ca lo­ka­vya­va­hā­raṃ prati bā­la­paṃ­ḍi<span type="hard-break">- </span><lb n="176,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,30</span>tayoḥ sa­dṛ­śa­tvā­d a­pre­kṣā­va­tta­yai­va sarvasya pravṛtteḥ kvacit saṃ­śa­yā­t pra­vṛ­tti­r yu­ktai­vā­nya­thā pre­kṣā­va­taḥ pra­vṛ­ttya­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="176,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,31</span>pra­saṃ­gā­d iti cet na, tasya kvacit ka­dā­ci­t pre­kṣā­va­tta­yā­pi pra­vṛ­ttya­vi­ro­dhā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1142"><l ana="bt" n="bt_1.10.124"><lb n="176,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.124</span>pre­kṣā­va­tā punar jñeyā ka­dā­ci­t ka­sya­ci­t kvacit | a­pre­kṣa­kā­ri­tā­py evam a­nya­trā­śe­ṣa­ve­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">124</ref> || </l></lg><p n="a_1143" rend="justify"><lb n="176,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,33</span>pre­kṣā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­vi­śe­ṣa­sya sarvatra sarvadā sa­rve­ṣā­m a­saṃ­bha­vā­t ka­sya­ci­d eva kvacit ka­dā­ci­c ca pre­kṣā­va­te<span type="hard-break">- </span><lb n="176,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 176,34</span>tarayoḥ siddhir anyatra pra­kṣī­ṇā­śe­ṣā­va­ra­ṇā­d a­śe­ṣa­jñā­d iti ni­ści­ta­prā­mā­ṇyā­t pra­mā­ṇā­t pre­kṣā­va­taḥ pravṛttiḥ kadāci<span type="hard-break">- </span><pb n="177"/><lb n="177,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,01</span>d anyadā ta­syai­vā­pre­kṣā­va­taḥ yataḥ saṃ­śa­yā­de­r apīti na sarvadā lo­ka­vya­va­hā­raṃ prati bā­la­paṃ­ḍi­ta­sa­dṛ­śau | katham evaṃ <lb n="177,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,02</span>pre­kṣā­va­taḥ prā­mā­ṇya­ni­śca­ye '­na­va­sthā­di­do­ṣa­pa­ri­hā­ra iti ce­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1144"><l ana="bt" n="bt_1.10.125"><lb n="177,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.125</span>ta­trā­bhyā­sā­t pra­mā­ṇa­tvaṃ niścitaḥ svata eva naḥ | a­na­bhyā­se tu parata ity āhuḥ kecid aṃjasā || <ref type="no-bt" rend="b">125</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.126"><lb n="177,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.126</span>tac ca syā­dvā­di­nā­m eva svā­rtha­ni­śca­ya­nā­t sthitam | na tu sva­ni­śca­yo­nmu­kta­niḥ­śe­ṣa­jñā­na­vā­di­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">126</ref> || </l></lg><p n="a_1145" rend="justify"><lb n="177,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,05</span>kvacid a­tyaṃ­tā­bhyā­sā­t svataḥ pra­mā­ṇa­tva­sya ni­śca­yā­n nā­na­va­sthā­di­do­ṣaḥ­, kvacid a­na­bhyā­sā­t pa­ra­ta­s tasya <lb n="177,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,06</span>vya­va­sthi­te­r nā­vyā­pti­r ity etad api syā­dvā­di­nā­m eva pa­ra­mā­rtha­taḥ siddhyet svā­rtha­ni­śca­yo­pa­ga­mā­t | na punaḥ svarūpa<span type="hard-break">- </span><lb n="177,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,07</span>ni­śca­ya­ra­hi­ta­sa­ka­la­saṃ­ve­da­na­vā­di­nā­m a­na­va­sthā­dya­nu­ṣaṃ­ga­sya ta­da­va­stha­tvā­t | tathā hi | va­stu­vya­va­sthā­ni­baṃ­dha­na­sya <lb n="177,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,08</span>sva­rū­pa­ni­śca­ya­ra­hi­ta­syā­sva­saṃ­ve­di­ta­syai­vā­nu­pa­yo­gā­t | tatra niścayaṃ ja­na­ya­ta eva pra­mā­ṇa­tva­m a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vya­m | <lb n="177,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,09</span>ta­nni­śca­ya­sya svarūpe svayam a­ni­ści­ta­syā­nu­tpā­di­tā­vi­śe­ṣā­n ni­śca­yāṃ­ta­ra­ja­na­nā­nu­ṣaṃ­gā­d a­na­va­sthā­, pū­rva­ni­śca­ya­syo­tta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="177,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,10</span>ni­śca­yā­t siddhau tasya pū­rva­ni­śca­yā­d a­nyo­nyā­śra­ya­ṇaṃ | yadi punar niścayaḥ svarūpe ni­śca­ya­m a­ja­na­ya­nn api siddhyati <lb n="177,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,11</span>ni­śca­ya­tvā­d eva na pra­tya­kṣa­m a­ni­śca­ya­tvā­d iti mataṃ ta­dā­rtha­jñā­na­jñā­naṃ jñā­nāṃ­ta­rā­pa­ri­cchi­nna­m api siddhyet tad<span type="hard-break">- </span><lb n="177,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,12</span>jñā­na­tvā­t na punar a­rtha­jñā­naṃ ta­syā­ta­ttvā­d iti jñā­nāṃ­ta­ra­ve­dya­jñā­na­vā­di­no pi nā­rtha­ci­nta­na­m u­tsī­de­t | jñānaṃ jñānaṃ <lb n="177,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,13</span>ca syāj jñā­nāṃ­ta­ra­pa­ri­cche­dyaṃ ca vi­ro­dhā­bhā­vā­d iti cet, tarhi niścayo ni­śca­ya­ś ca syāt svarūpe niścayaṃ <lb n="177,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,14</span>ca ja­na­ye­t tata eva so pi ta­thai­ve­ti sa eva doṣaḥ | sva­saṃ­vi­di­ta­tvā­n ni­śca­ya­sya svayaṃ ni­śca­yā­nta­rā­na­pe­kṣa­tve <lb n="177,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,15</span>nu­bha­va­syā­pi ta­da­pe­kṣā mā bhūt, śa­kya­ni­śca­ya­m a­ja­na­ya­nn e­vā­rthā­nu­bha­vaḥ pra­mā­ṇa­m a­bhyā­sa­pā­ṭa­vā­d ity aparaḥ | tasyāpi <lb n="177,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,16</span>"­ya­trai­va ja­na­ye­d enāṃ ta­trai­vā­sya pra­mā­ṇa­tā­" iti graṃtho vi­ru­dhya­te | kaś cāyam abhyāso nāma ? punaḥ punar anu<span type="hard-break">- </span><lb n="177,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,17</span>bhavasya bhāva iti cet, kṣa­ṇa­kṣa­yā­dau ta­tpra­mā­ṇa­tvā­pa­tti­s tatra sarvadā sa­rvā­rthe­ṣu da­rśa­na­sya bhāvāt pa­ra­mā­bhyā­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="177,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,18</span>siddheḥ | punaḥ punar vi­ka­lpa­sya bhāvaḥ sa iti cet, tato nu­bha­va­sya pra­mā­ṇa­tve ni­śca­ya­ja­na­nā­d eva ta­du­pa­ga­taṃ <lb n="177,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,19</span>syād iti pa­kṣāṃ­ta­raṃ pā­ṭa­va­m e­te­nai­va ni­rū­pi­taṃ | a­vi­dyā­vā­sa­nā­pra­hā­ṇā­d ā­tma­lā­bho nu­bha­va­sya pāṭavaṃ na tu paunaḥ <lb n="177,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,20</span>pu­nye­nā­nu­bha­vo vi­ka­lpo­tpa­tti­r vā, yato bhyā­se­nai­vā­sya vyākhyeti cet; katham evam a­pra­ha­ṇā­vi­dyā­vā­sa­nā­nāṃ janā<span type="hard-break">- </span><lb n="177,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,21</span>nām a­nu­bha­vā­t kvacit pra­va­rta­naṃ si­ddhe­t­, tasya pā­ṭa­vā­bhā­vā­t pra­mā­ṇa­tvā­yo­gā­t | prā­ṇi­mā­tra­syā­vi­dyā­vā­sa­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="177,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,22</span>pra­hā­ṇā­d anyatra kṣa­ṇa­kṣa­yā­dya­nu­bha­vā­d iti do­ṣā­pā­ka­ra­ṇe katham e­ka­syā­nu­bha­va­sya pā­ṭa­vā­pā­ṭa­ve pa­ra­spa­ra­vi­ru­ddhe <lb n="177,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,23</span>vā­sta­ve­na syātāṃ | tayor a­nya­ta­ra­syā­py a­vā­sta­va­tve kvacid eva pra­mā­ṇa­tvā­pra­mā­ṇa­tva­yo­r e­ka­trā­nu­bha­ve nu­pa­pa­tteḥ pra­ka­ra­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="177,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,24</span>pra­ka­ra­ṇa­yo­r a­nu­tpa­tti­r a­ne­no­ktā | a­rthi­tvā­na­rthi­tve punar a­rtha­jñā­nā­t pra­mā­ṇā­tma­kā­d u­tta­ra­kā­la­bhā­vi­nī katham a­rthā­nu­bha­va­sya <lb n="177,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,25</span>prā­mā­ṇye­ta­ra­he­tu­tāṃ pra­ti­pa­dye­te sva­ma­ta­vi­ro­dhā­t | tataḥ svā­rtha­vya­va­sā­yā­tma­ka­jñā­nā­bhi­dhā­yi­nā­m e­vā­bhyā­se svato <lb n="177,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,26</span>'­na­bhyā­se parataḥ prā­mā­ṇya­si­ddhiḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1146"><l ana="bt" n="bt_1.10.127"><lb n="177,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.127</span>svataḥ pra­mā­ṇa­tā yasya tasyaiva parataḥ katham | ta­dai­vai­ka­tra naivātaḥ syādvādo sti vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">127</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.128"><lb n="177,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.128</span>nai­ta­tsā­dhu pra­mā­ṇa­syā­ne­ka­rū­pa­tva­ni­śca­yā­t | pra­me­ya­sya ca ni­rbhā­ga­ta­ttva­vā­da­s tu bādhyate || <ref type="no-bt" rend="b">128</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.129"><lb n="177,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.129</span>tatra yat parato jñānam a­na­bhyā­se pra­mā­ṇa­tā­m | yāti svataḥ svarūpe tat tām iti kvai­ka­rū­pa­tā || <ref type="no-bt" rend="b">129</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.130"><lb n="177,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.130</span>svā­rtha­yo­r api yasya syād a­na­bhyā­sā­t pra­mā­ṇa­tā | pra­ti­kṣa­ṇa­vi­va­rtā­dau tasyāpi parato na kim || <ref type="no-bt" rend="b">130</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.131"><lb n="177,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.131</span>syādvādo na viruddho taḥ syāt pra­mā­ṇa­pra­me­ya­yoḥ | sva­dra­vyā­di­va­śā­d vāpi tasya sarvatra niścayaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">131</ref> || </l></lg><p n="a_1147" rend="justify"><lb n="177,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,32</span>ke­va­la­jñā­na­m api sva­dra­vyā­di­va­śā­t pramāṇaṃ na pa­ra­dra­vyā­di­va­śā­d iti sarvaṃ ka­thaṃ­ci­t pra­mā­ṇaṃ­, tathā tad eva <lb n="177,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,33</span>svātmanaḥ svataḥ pramāṇaṃ cha­dma­sthā­nāṃ tu parata iti sarvaṃ syāt svataḥ, syāt parataḥ pra­mā­ṇa­m u­pa­ga­mya­te virodhā<span type="hard-break">- </span><lb n="177,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 177,34</span>bhāvāt | na punar yatsvataḥ tatsvata eva ya­tpa­ra­ta­s ta­tpa­ra­ta eveti sa­rva­thai­kāṃ­ta­pra­sa­kte­r u­bha­ya­pa­kṣa­pra­kṣi­pta­do­ṣā­nu­ṣaṃ­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1148"><l ana="bt" n="bt_1.10.132"><pb n="178"/><lb n="178,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.132</span>nanv asiddhaṃ pramāṇaṃ kiṃ sva­rū­pe­ṇa ni­rū­pya­te | śa­śa­śṛṃ­ga­va­d ity eke tad apy u­nma­tta­bhā­ṣi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">132</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.133"><lb n="178,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.133</span>sve­ṣṭā­ni­ṣṭā­rtha­yo­r jñātur vi­dhā­na­pra­ti­ṣe­dha­yoḥ | siddhiḥ pra­mā­ṇa­saṃ­si­ddhya­bhā­ve sti na hi ka­sya­ci­t || <ref type="no-bt" rend="b">133</ref> || </l></lg><p n="a_1149" rend="justify"><lb n="178,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,03</span>i­ṣṭā­rtha­sya vidher a­ni­ṣṭā­rtha­sya vā pra­ti­ṣe­dha­sya pra­mā­ṇā­nāṃ tattvato '­saṃ­bha­ve ka­dā­ci­d a­nu­pa­pa­tte­r na sva­rū­pe­ṇā­si­ddhaṃ <lb n="178,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,04</span>pra­mā­ṇa­m a­ni­rū­pa­ṇā­t śa­śa­śṛṃ­ga­va­n nāsti pramāṇaṃ vi­cā­rya­mā­ṇa­syā­yo­gā­d iti svayam iṣṭam arthaṃ sā­dha­ya­nn aniṣṭaṃ ca <lb n="178,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,05</span>ni­rā­ku­rva­n pra­mā­ṇa­ta eva katham a­na­nu­ma­taḥ | tataḥ pra­mā­ṇa­si­ddhi­r arthād āyatā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1150"><l ana="bt" n="bt_1.10.134"><lb n="178,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.134</span>nanu pra­mā­ṇa­saṃ­si­ddhiḥ pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­to yadi | ta­dā­na­va­sthi­ti­r no cet pra­mā­ṇā­nve­ṣa­ṇaṃ vṛthā || <ref type="no-bt" rend="b">134</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.135"><lb n="178,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.135</span>ā­dya­pra­mā­ṇa­taḥ syāc cet pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­sā­dha­na­m | tataś cā­dya­pra­mā­ṇa­sya siddher a­nyo­nya­saṃ­śra­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">135</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.136"><lb n="178,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.136</span>pra­si­ddhe­nā­pra­si­ddha­sya vi­dhā­na­m iti no­tta­ra­m | pra­si­ddha­syā­vya­va­sthā­nā­t pra­mā­ṇa­vi­ra­he kvacit || <ref type="no-bt" rend="b">136</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.137"><lb n="178,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.137</span>pa­rā­nu­ro­dha­mā­tre­ṇa prasiddho rtho ya­dī­ṣya­te | pra­mā­ṇa­sā­dha­na­s ta­dva­tpra­mā­ṇaṃ kiṃ na sā­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">137</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.138"><lb n="178,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.138</span>pa­rā­bhyu­pa­ga­maḥ kena si­ddhya­tī­ty api ca dvayoḥ | samaḥ pa­rya­nu­yo­gaḥ syāt sa­mā­dhā­naṃ ca nā­dhi­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">138</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.139"><lb n="178,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.139</span>ta­tpra­mā­ṇa­pra­me­yā­di­vya­va­hā­raḥ pra­va­rta­te | sa­rva­syā­py a­vi­cā­re­ṇa sva­pnā­di­va­d i­tī­ta­re || <ref type="no-bt" rend="b">139</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.140"><lb n="178,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.140</span>teṣāṃ saṃ­vi­tti­mā­traṃ syād anyad vā tattvam aṃjasā | siddhaṃ svato yathā ta­dva­tpra­mā­ṇa­m apare viduḥ || <ref type="no-bt" rend="b">140</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.141"><lb n="178,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.141</span>yathā svā­taṃ­trya­m a­bhya­sta­vi­ṣa­ye 'sya pra­tī­ya­te | pra­me­ya­sya tathā neti na pra­mā­nve­ṣa­ṇaṃ vṛthā || <ref type="no-bt" rend="b">141</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.142"><lb n="178,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.142</span>parato pi pra­mā­ṇa­tve­na­bhya­sta­vi­ṣa­ye kvacit | nā­nā­va­sthā­nu­ṣa­jye­ta tata eva vya­va­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">142</ref> || </l></lg><p n="a_1151" rend="justify"><lb n="178,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,15</span>sva­rū­pa­sya svato gatir iti saṃ­vi­da­dvai­taṃ brahma vā svataḥ, siddham u­pa­pa­nna­m a­bhya­sta­vi­ṣa­ye sarvaṃ pramāṇaṃ tathā<span type="hard-break">- </span><lb n="178,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,16</span>bhyu­pa­gaṃ­tu­m arhati | no ced a­na­va­dhe­ya­va­ca­no na pre­kṣā­pū­rva­vā­dī | na ca yathā pramāṇaṃ svataḥ siddhaṃ tathā pra­me­ya­m api <lb n="178,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,17</span>tasya ta­dva­tsvā­taṃ­tryāṃ­pra­tī­teḥ tathā pratītau vā pra­me­ya­sya pra­mā­ṇa­tvā­pa­tteḥ­, svā­rtha­pra­mi­tau sā­dha­ka­ta­ma­sya sva­taṃ­tra­sya <lb n="178,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,18</span>pra­mā­ṇa­tvā­tma­ka­tvā­t | tato na pra­mā­ṇā­nve­ṣa­ṇa­m a­pha­laṃ­, tena vinā svayaṃ pra­me­ya­syā­vya­va­sthā­nā­t | yadā <lb n="178,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,19</span>punar abhyaste rthe parataḥ pra­mā­ṇā­nāṃ prāmāṇyaṃ tadāpi nā­na­va­sthā pa­ra­spa­rā­śra­yo vā svataḥ si­ddha­prā­mā­ṇyā­t kutaści<span type="hard-break">- </span><lb n="178,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,20</span>t kvacit pra­mā­ṇā­d a­va­stho­pa­pa­tteḥ | nanu ca kvacit ka­sya­ci­d abhyāse sarvatra sa­rva­syā­bhyā­so stu vi­śe­ṣā­bhā­vā­d ana<span type="hard-break">- </span><lb n="178,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,21</span>bhyāsa eva pra­ti­prā­ṇi ta­dvai­ci­trya­kā­ra­ṇā­bhā­vā­t | tathā ca kuto bhyā­sā­na­bhyā­sa­yoḥ svataḥ parato vā <lb n="178,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,22</span>prā­mā­ṇya­vya­va­sthā bhaved iti cet | naivaṃ, ta­dvai­ci­trya­si­ddheḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1152"><l ana="bt" n="bt_1.10.143"><lb n="178,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.143</span>dṛ­ṣṭā­dṛ­ṣṭa­ni­mi­ttā­nāṃ vai­ci­tryā­d iha de­hi­nā­m | jāyate kvacid abhyāso '­na­bhyā­so vā ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">143</ref> || </l></lg><p n="a_1153" rend="justify"><lb n="178,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,24</span>dṛṣṭāni ni­mi­ttā­ny a­bhyā­sa­sya kvacit paunaḥ pu­nye­nā­nu­bha­vā­dī­ni tad jñā­nā­va­ra­ṇa­vī­ryāṃ­ta­rā­ya­kṣa­yo­pa­śa­mā­dī­ny a<span type="hard-break">- </span><lb n="178,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,25</span>dṛṣṭāni vi­ci­trā­ṇy abhyāsa eva sva­he­tu­vai­ci­tryā­t jā­yaṃ­te­, a­na­bhyā­sa­sya ca sa­kṛ­da­nu­bha­vā­dī­ny a­na­bhyā­sa­jñā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="178,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,26</span>va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­mā­dī­ni ca | ta­dvai­ci­tryā­d vaicitrye 'bhyāso '­na­bhyā­sa­ś ca jāyate | tataḥ yuktā svataḥ pa­ra­ta­ś ca <lb n="178,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,27</span>prā­mā­ṇya­vya­va­sthā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1154"><l ana="bt" n="bt_1.10.144"><lb n="178,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.144</span>ta­tpra­si­ddhe­na mānena svato siddhasya sā­dha­na­m | pra­me­ya­sya yathā ta­dva­tpra­mā­ṇa­sye­ti dhīdhanāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">144</ref> || </l></lg><p n="a_1155" rend="justify"><lb n="178,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,29</span>na hi sva­saṃ­ve­da­na­va­da­bhyā­sa­da­śā­yāṃ svataḥ siddhena pra­mā­ṇe­na pra­me­ya­sya svayam a­si­ddha­sya sā­dha­na­m a­nu­ru­dhya<span type="hard-break">- </span><lb n="178,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,30</span>mānair a­na­bhyā­sa­da­śā­yāṃ svayam api siddhasya pra­mā­ṇa­sya ta­da­pā­ka­rtuṃ yuktaṃ, si­ddhe­nā­si­ddha­sya sā­dha­no­pa­pa­tteḥ | tataḥ <lb n="178,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,31</span>sūktaṃ saṃti pra­mā­ṇā­nī­ṣṭa­sā­dha­nā­d iti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1156"><l ana="bt" n="bt_1.10.145"><lb n="178,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.145</span>evaṃ vi­cā­ra­to mā­na­sva­rū­pe tu vya­va­sthi­te | ta­tsaṃ­khyā­na­pra­si­ddhya­rthaṃ sūtre dvitvasya sū­ca­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">145</ref> || </l></lg><p n="a_1157" rend="justify"><lb n="178,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 178,33</span>ta­tpra­mā­ṇe­, iti hi dvi­tva­ni­rde­śaḥ saṃ­khyāṃ­ta­rā­va­dhā­ra­ṇa­ni­rā­ka­ra­ṇā­ya yuktaḥ kartuṃ tatra vi­pra­ti­pa­tteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1158"><l ana="bt" n="bt_1.10.146"><lb n="178,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.146</span>pra­mā­ṇa­m ekam eveti kecit tāvat ku­dṛ­ṣṭa­yaḥ | pra­tya­kṣa­mu­khya­m a­nya­smā­d a­rtha­ni­rṇī­tya­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">146</ref> || </l></lg><p n="a_1159" rend="justify"><pb n="179"/><lb n="179,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,01</span>pra­tya­kṣa­m eva mukhyaṃ svā­rtha­ni­rṇī­tā­va­nyā­na­pe­kṣa­tvā­d anyasya pra­mā­ṇa­sya ja­nma­ni­mi­tta­tvā­t na punar a­nu­mā­di tasya <lb n="179,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,02</span>pra­tya­kṣā­pe­kṣa­tvā­t pra­tya­kṣa­ja­na­nā­ni­mi­tta­tvā­c ca gau­ṇa­to­pa­pa­tteḥ | na ca gauṇaṃ pra­mā­ṇa­m a­ti­pra­saṃ­gā­t | tataḥ pratyakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="179,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,03</span>m ekam eva pra­mā­ṇa­m a­gau­ṇa­tvā­t pra­mā­ṇa­sye­ti kecit || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1160"><l ana="bt" n="bt_1.10.147"><lb n="179,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.147</span>teṣāṃ tatkiṃ svataḥ siddhaṃ pra­tya­kṣāṃ­ta­ra­yo pi vā | svasya sarvasya cety etad bhavet pa­rya­nu­yo­ja­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">147</ref> || </l></lg><p n="a_1161" rend="justify"><lb n="179,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,05</span>sva­syā­dhya­kṣaṃ sarvasya vā svato vā siddhyet pra­tya­kṣāṃ­ta­rā­d veti pa­rya­nu­yo­go '­va­śyaṃ­bhā­vī || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1162"><l ana="bt" n="bt_1.10.148"><lb n="179,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.148</span>svasyaiva cet svataḥ siddhaṃ naṣṭaṃ gu­rvā­di­kī­rta­na­m | ta­da­vya­kta­pra­mā­ṇa­tva­si­ddhya­bhā­vā­t ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">148</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.149"><lb n="179,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.149</span>pra­tya­kṣāṃ­ta­ra­to vā­pya­si­ddhau syād a­na­va­sthi­tiḥ | kvacit svato 'nyato veti syā­dvā­dā­śra­ya­ṇaṃ param || <ref type="no-bt" rend="b">149</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.150"><lb n="179,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.150</span>sa­rva­syā­pi svato dhya­kṣa­pra­mā­ṇa­m iti cen matiḥ | ke­nā­va­ga­mya­tā­m e­ta­da­dhya­kṣā­d yo­gi­vi­dvi­ṣā­m || <ref type="no-bt" rend="b">150</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.151"><lb n="179,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.151</span>pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­to jñāne nai­ka­mā­na­vya­va­sthi­tiḥ | a­pra­mā­ṇā­d gatāv eva pratyakṣaṃ kimu poṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">151</ref> || </l></lg><p n="a_1163" rend="justify"><lb n="179,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,10</span>sarvasya pratyakṣaṃ svata eva pra­mā­ṇa­m iti pra­mā­ṇa­m aṃ­ta­re­ṇā­dhi­ga­ccha­n pra­me­ya­m api ta­thā­dhi­ga­ccha­tu viśeṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="179,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,11</span>bhāvāt | tatas taiḥ pratyakṣaṃ kimu poṣyata iti ciṃtyam || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1164"><l ana="bt" n="bt_1.10.152"><lb n="179,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.152</span>pra­tya­kṣa­m a­nu­mā­naṃ ca pramāṇe iti kecana | teṣām api kuto vyāptiḥ siddhyen mā­nāṃ­ta­rā­d vinā || <ref type="no-bt" rend="b">152</ref> || </l></lg><p n="a_1165" rend="justify"><lb n="179,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,13</span>yo py ā­ha­–­pra­tya­kṣaṃ mukhyaṃ pramāṇaṃ svā­rtha­ni­rṇī­tā­v a­nyā­na­pe­kṣa­tvā­d iti ta­syā­nu­mā­naṃ mukhyam astu tata eva | <lb n="179,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,14</span>na hi tat ta­syā­ma­nyā­na­pe­kṣaṃ | svotpattau ta­da­nyā­pe­kṣa­m iti cet, ta­tsva­ni­mi­tta­m a­kṣā­di­ka­m a­pe­kṣa­te na punaḥ pramāṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="179,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,15</span>m anyad iti cet, ta­thā­nu­mā­na­m api | na hi ta­ttri­rū­pa­liṃ­ga­ni­śca­yaṃ sva­he­tu­m apekṣya jā­ya­mā­na­m a­nya­tpra­mā­ṇa­m a­pe­kṣya­te | <lb n="179,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,16</span>yat tu tri­rū­pa­liṃ­ga­grā­hi pramāṇaṃ ta­da­nu­mā­no­tpa­tti­kā­ra­ṇa­m eva na bha­va­ti­, liṃ­ga­pa­ri­cchi­ttā­v eva ca­ri­tā­rtha­tvā­t | <lb n="179,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,17</span>yad apy a­bhya­dhā­yi­, pratyakṣaṃ mukhyaṃ pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­ja­nma­no ni­mi­tta­tvā­d iti ta­ttri­rū­pa­liṃ­gā­di­nā­nai­kāṃ­ti­kaṃ | yadi <lb n="179,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,18</span>punar a­rtha­syā­saṃ­bha­ve '­bhā­vā­t pratyakṣaṃ mukhyaṃ ta­dā­nu­mā­na­m api tata eva vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | tad u­ktaṃ­–­"­a­rtha­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="179,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,19</span>saṃbhave bhāvāt pratyakṣe pi pra­mā­ṇa­tā | pra­ti­baṃ­dha­sva­bhā­va­sya ta­ddhe­tu­tve samaṃ dva­ya­m­" iti saṃ­vā­da­ka­tvā­t tanmukhya<span type="hard-break">- </span><lb n="179,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,20</span>m iti cet tata e­vā­nu­mā­naṃ na punar dvābhyām arthaṃ pa­ri­cchi­dya pra­va­rta­mā­no rtha­kri­yā­yāṃ saṃ­vā­dya­te | va­stu­vi­ṣa­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="179,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,21</span>tvān mukhyaṃ pra­tya­kṣa­m iti cet tata e­vā­nu­mā­naṃ tathāstu prā­pya­va­stu­vi­ṣa­ya­tvā­d a­nu­mā­na­sya va­stu­vi­ṣa­yaṃ prāmāṇyaṃ <lb n="179,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,22</span>dvayoḥ iti va­ca­nā­t | tato mukhye dve eva pramāṇe pra­tya­kṣa­m a­nu­mā­naṃ ceti ke­ci­t­, teṣām api yāvat kaści<span type="hard-break">- </span><lb n="179,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,23</span>d brūmaḥ sasavo py a­gni­ja­nmā­na­gni­ja­nmā vā na bha­va­tī­ti vyāptiḥ sā­dhya­sā­dha­na­yoḥ kutaḥ pra­mā­ṇāṃ­ta­rā­d vineti <lb n="179,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 179,24</span>ciṃtyam || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1166"><l ana="bt" n="bt_1.10.153"><lb n="179,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.153</span>pra­tya­kṣā­nu­pa­laṃ­bhā­bhyāṃ na tāvat ta­tpra­sā­dha­na­m | tayoḥ sa­nni­hi­tā­rtha­tvā­t tri­kā­lā­go­ca­ra­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">153</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.154"><lb n="179,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.154</span>kā­ra­ṇā­nu­pa­laṃ­bhā­c cet kā­rya­kā­ra­ṇa­tā­nu­mā | vyā­pa­kā­nu­pa­laṃ­bhā­c ca vyā­pya­vyā­pa­ka­tā­nu­mā || <ref type="no-bt" rend="b">154</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.155"><lb n="179,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.155</span>ta­dvyā­pti­si­ddhi­r apy a­nyā­nu­mā­nā­d iti na sthitiḥ | pa­ra­spa­ra­m api vyā­pti­si­ddhā­v a­nyo­nya­m āśrayaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">155</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.156"><lb n="179,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.156</span>yo­gi­pra­tya­kṣa­to vyā­pti­si­ddhi­r ity api du­rgha­ṭa­m | sa­rva­trā­nu­mi­ti­jñā­nā­bhā­vā­t sa­ka­la­yo­gi­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">156</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.157"><lb n="179,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.157</span>pa­rā­rthā­nu­mi­tau tasya vyāpāro pi na yujyate | a­yo­gi­naḥ svayaṃ vyāptim a­jā­nā­naḥ janān prati || <ref type="no-bt" rend="b">157</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.158"><lb n="179,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.158</span>yogino pi prati vyarthaḥ sva­svā­rthā­nu­mi­tā­v iva | sa­mā­ro­pa­vi­śe­ṣa­syā­bhā­vā­t sarvatra yo­gi­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">158</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.159"><lb n="179,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.159</span>e­te­nai­va ha­tā­de­śa­yo­gi­pra­tya­kṣa­to gatiḥ | saṃ­baṃ­dha­syā­sphu­ṭaṃ dṛṣṭety a­nu­mā­naṃ ni­ra­rtha­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">159</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.160"><lb n="179,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.160</span>ta­syā­vi­śa­da­rū­pa­tve pra­tya­kṣa­tvaṃ vi­ru­dhya­te | pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­tā­yāṃ tu dve pramāṇe na tiṣṭhataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">160</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.161"><lb n="179,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.161</span>na cā­pra­mā­ṇa­to jñānād yukto vyā­pti­vi­ni­śca­yaḥ | pra­tya­kṣā­di­pra­me­ya­syā­py evaṃ ni­rṇī­ta­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">161</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.162"><lb n="179,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.162</span>pratyakṣaṃ mānasaṃ yeṣāṃ saṃbaṃdhaṃ liṃ­ga­liṃ­gi­noḥ | vyāptyā jānāti te py arthe tīṃdriye kimu kurvate || <ref type="no-bt" rend="b">162</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.163"><pb n="180"/><lb n="180,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.163</span>ya­trā­kṣā­ṇi pra­va­rtaṃ­te mānasaṃ tatra vartate | no nya­trā­kṣā­di­vai­dhu­rya­pra­saṃ­gā­t sa­rva­de­hi­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">163</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.164"><lb n="180,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.164</span>saṃbaṃdho tīṃ­dri­yā­rthe­ṣu ni­ścī­ye­tā­nu­mā­na­taḥ | ta­dvyā­pti­ś cā­nu­mā­ne­nā­nye­na yāvat pra­va­rta­te || <ref type="no-bt" rend="b">164</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.165"><lb n="180,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.165</span>pra­tya­kṣa­ni­ści­ta­vyā­pti­r a­nu­mā­no na­va­sthi­tiḥ | ni­va­rtya­te ta­thā­nyo­nya­saṃ­śra­ya­śce­ti kecana || <ref type="no-bt" rend="b">165</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.166"><lb n="180,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.166</span>teṣāṃ ta­nmā­na­saṃ jñānaṃ spaṣṭaṃ na pra­ti­bhā­sa­te | aspaṣṭaṃ ca kathaṃ nāma pra­tya­kṣa­m a­nu­mā­na­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">166</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.167"><lb n="180,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.167</span>tarkaś caivaṃ pramāṇaṃ syāt smṛ­ti­saṃ­jñā ca kiṃ na vaḥ | mā­na­sa­tvā­vi­saṃ­vā­dā­vi­śe­ṣā­n nā­nu­mā­n yathā || <ref type="no-bt" rend="b">167</ref> || </l></lg><p n="a_1167" rend="justify"><lb n="180,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,06</span>mānasaṃ jñānam aspaṣṭaṃ vyāptau pra­mā­ṇa­m a­vi­saṃ­vā­da­ka­tvā­d iti vadan katham ayaṃ tarkam evaṃ necchet ? smaraṇaṃ <lb n="180,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,07</span>pra­tya­bhi­jñā­naṃ vā kutaḥ pra­ti­kṣi­pe­t | ta­da­vi­śe­ṣā­t ma­no­jñā­na­tvā­n na ta­tpra­mā­ṇa­m iti cet, tata eva sma­ra­ṇā­di <lb n="180,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,08</span>pra­mā­ṇa­m astu | na hi tato rthaṃ pa­ri­cchi­dya va­rta­mā­no rtha­kri­yā­yāṃ viṃ­sa­vā­dya­te pra­tya­kṣā­di­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1168"><l ana="bt" n="bt_1.10.168"><lb n="180,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.168</span>ta­rkā­de­r mānase dhyakṣe yadi liṃ­gā­na­pe­kṣi­ṇaḥ | syād aṃ­ta­rbha­va­naṃ siddhis tato dhya­kṣā­nu­mā­na­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">168</ref> || </l></lg><p n="a_1169" rend="justify"><lb n="180,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,10</span>yadi ta­rkā­de­r mā­na­se­dhya­kṣe ṃ­ta­rbhā­vaḥ syāl liṃ­gā­na­pe­kṣa­tvā­t tato '­dhya­kṣā­nu­mā­na­yoḥ siddhiḥ pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­bhā­va­vā­di­naḥ <lb n="180,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,11</span>saṃ­bhā­vya­te nānyathā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1170"><l ana="bt" n="bt_1.10.169"><lb n="180,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.169</span>tadā mateḥ pra­mā­ṇa­tvaṃ nā­māṃ­ta­ra­vṛ­tto stu naḥ | tadvad e­vā­vi­saṃ­vā­dā­c chru­ta­sye­ti pra­mā­tra­ya­m || <ref type="no-bt" rend="b">169</ref> || </l></lg><p n="a_1171" rend="justify"><lb n="180,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,13</span>yo hy a­gra­hā­dyā­tma­ka­m iṃ­dri­ya­jaṃ pra­tya­kṣa­m akṣair ja­ni­ta­tvā­t ta­da­na­pe­kṣaṃ tu sma­ra­ṇā­di mānasaṃ liṃ­gā­na­pe­kṣa­ṇā­d iti <lb n="180,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,14</span>brūyāt tena ma­ti­jñā­na­m e­vā­smā­ka­m iṣṭaṃ nā­māṃ­ta­re­ṇo­ktaṃ syāt | ta­dvi­śe­ṣa­s tu liṃ­gā­pe­kṣo nu­mā­na­m iti ca pramāṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="180,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,15</span>dvayaṃ ma­ti­jñā­na­vya­ktya­pe­kṣa­yo­pa­ga­taṃ bhavet | tathā ca śa­bdā­pe­kṣa­tvā­t kuto jñānaṃ tataḥ pra­mā­ṇāṃ­ta­raṃ siddhyet <lb n="180,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,16</span>saṃ­vā­da­ka­tvā­vi­śe­ṣā­d iti pra­mā­ṇa­tra­ya­si­ddheḥ | yat pra­tya­kṣa­pa­rā­ma­rśi­va­caḥ pra­tya­kṣa­m eva tat laiṃgikaṃ ta­tpa­rā­ma­rśi <lb n="180,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,17</span>ta­tpra­mā­ṇāṃ­ta­raṃ na cet sarvaḥ pra­tya­kṣe­ṇā­nu­mā­ne­na vā pa­ri­cchi­dyā­rthaṃ svayam u­pa­di­śe­t parasmai nānyathā tasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="180,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,18</span>nā­pta­tva­pra­saṃ­gā­t | tatra pra­tya­kṣa­pa­rā­ma­rśyu­pa­de­śaḥ pra­tya­kṣa­m eva yathā laiṃ­gi­ka­m iti na śrutaṃ tataḥ pra­mā­ṇāṃ­ta­raṃ yena <lb n="180,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,19</span>pra­mā­ṇa­dva­ya­ni­ya­mo na syād iti cet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1172"><l ana="bt" n="bt_1.10.170"><lb n="180,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.170</span>nā­kṣa­liṃ­ga­vi­bhi­nnā­yāḥ sāmagryā va­ca­nā­tma­naḥ | sa­mu­dbhū­ta­sya bodhasya mā­nāṃ­ta­ra­ta­yā sthiteḥ || <ref type="no-bt" rend="b">170</ref> || </l></lg><p n="a_1173" rend="justify"><lb n="180,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,21</span>a­kṣa­liṃ­gā­bhyāṃ vibhinnā hi va­ca­nā­tmā sāmagrī tasyāḥ sa­mu­dbhū­taṃ śrutaṃ pra­mā­ṇāṃ­ta­raṃ yuktam iti na <lb n="180,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,22</span>ta­da­dhya­kṣa­m e­vā­nu­mā­na­m eva vā sā­ma­grī­bhe­dā­t pra­mā­ṇa­bhe­da­vya­va­sthā­pa­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1174"><l ana="bt" n="bt_1.10.171"><lb n="180,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.171</span>ya­treṃ­dri­ya­ma­no­dhya­kṣaṃ yo­gi­pra­tya­kṣa­m eva vā | laiṃgikaṃ vā śrutaṃ tatra vṛtter mā­nāṃ­ta­raṃ bhavet || <ref type="no-bt" rend="b">171</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.172"><lb n="180,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.172</span>pra­tya­kṣā­d a­nu­mā­na­sya mā bhūt tarhi vi­bhi­nna­tā | tadarthe va­rta­mā­na­tvā­t sā­ma­grī­bhi­tsa­mā śrutiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">172</ref> || </l></lg><p n="a_1175" rend="justify"><lb n="180,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,25</span>na hi vi­ṣa­ya­syā­bhe­dā­t pra­mā­ṇa­bhe­daḥ pra­tya­kṣā­d a­nu­mā­na­sya bhe­da­pra­saṃ­gā­t | na ca tat tato bhi­nna­vi­ṣa­yaṃ <lb n="180,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,26</span>sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­ka­va­stu­vi­ṣa­ya­tvā­t pra­tya­kṣa­m eva sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­ka­va­stu­vi­ṣa­yaṃ na punar a­nu­mā­naṃ tasya <lb n="180,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,27</span>sā­mā­nya­vi­ṣa­ya­tvā­d iti cet tataḥ ka­sya­ci­t kvacit pra­kṛ­tya­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | sarvo rtha­kri­yā­rthī hi pra­va­rta­te na ca sāmā<span type="hard-break">- </span><lb n="180,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,28</span>nyam a­śe­ṣa­vi­śe­ṣa­ra­hi­taṃ kāṃcid a­rtha­kri­yāṃ saṃ­pā­da­yi­tuṃ samarthaṃ tat tu jñā­nā­mā­tra­syā­py a­bhā­vā­t sā­mā­nyā­d a­nu­mi­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="180,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,29</span>d vi­śe­ṣā­nu­mā­nā­t pra­va­rta­ka­m a­nu­mā­na­m iti cet, na a­na­va­sthā­nu­ṣaṃ­gā­t | viśeṣe pi hy a­nu­mā­naṃ ta­tsā­mā­nya­vi­ṣa­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="180,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,30</span>m eva paraṃ vi­śe­ṣa­m a­nu­pā­ya yad eva pra­va­rta­kaṃ tatrāpy a­nu­mā­naṃ ta­tsā­mā­nya­vi­ṣa­ya­m iti su­dū­ra­m api gatvā sāmānya<span type="hard-break">- </span><lb n="180,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,31</span>vi­śe­ṣa­vi­ṣa­ya­m a­nu­mā­na­m u­pa­gaṃ­ta­vyaṃ tataḥ pravṛttau tasya prā­pti­pra­si­ddheḥ | sā­ma­grī­bhe­dā­d bhinnam a­nu­mā­na­m a­dhya­kṣā­d iti <lb n="180,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 180,32</span>cet tata eva śrutaṃ tābhyāṃ bhinnam astu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1176"><l ana="bt" n="bt_1.10.173"><lb n="180,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.173</span>śa­bda­liṃ­gā­kṣa­sā­ma­grī­bhe­dā­d yeṣāṃ pramātr ayaṃ | teṣām a­śa­bda­liṃ­gā­kṣa­ja­nma­jñā­naṃ pra­māṃ­ta­ra­m || <ref type="no-bt" rend="b">173</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.174"><lb n="180,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.174</span>yo­gi­pra­tya­kṣa­m apy a­kṣa­sā­ma­grī­ja­ni­taṃ na hi | sa­rvā­rthā­go­ca­ra­tva­sya pra­saṃ­gā­d a­sma­dā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">174</ref> || </l></lg><p n="a_1177" rend="justify"><pb n="181"/><lb n="181,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,01</span>na hi yo­gi­jñā­na­m iṃ­dri­ya­jaṃ sa­rvā­rtha­grā­hi­tvā­bhā­va­pra­saṃ­gā­d a­sma­dā­di­va­t | na hīṃdriyaiḥ sākṣāt pa­raṃ­pa­ra­yā <lb n="181,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,02</span>vā sarve rthāḥ sakṛt saṃ­ni­kṛ­ṣyaṃ­te na cā­saṃ­ni­kṛ­ṣṭe­ṣu tajjñānaṃ saṃ­bha­va­ti | yo­ga­ja­dha­rmā­nu­gṛ­hī­te­na manasā sarvārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="181,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,03</span>jñā­na­si­ddhe­r adoṣa iti cet, kutaḥ punas tena manaso '­nu­gra­haḥ ? sa­kṛ­tsa­rvā­rtha­sa­nni­ka­rṣa­ka­ra­ṇa­m iti cet tadvada<span type="hard-break">- </span><lb n="181,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,04</span>saṃ­yo­ga­jo dharmaḥ svayaṃ sa­kṛ­tsa­rvā­rtha­jñā­naṃ pa­ri­sphu­ṭaṃ kiṃ na kurvīta pa­raṃ­pa­rā­pa­ri­hā­ra­ś caivaṃ syān nānyathā yogaja<span type="hard-break">- </span><lb n="181,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,05</span>dharmāt manaso nu­gra­ha­s tato '­śe­ṣā­rtha­jñā­na­m iti pa­raṃ­pa­rā­yā ni­ṣpra­yo­ja­na­tvā­t | ka­ra­ṇā­d vinā jñānam ity a­dṛ­ṣṭa­ka­lpa­na<span type="hard-break">- </span><lb n="181,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,06</span>tyāgaḥ pra­yo­ja­na­m iti cet | nanv evaṃ sa­kṛ­tsa­rvā­rtha­sa­nni­ka­rṣo manasa ity a­dṛ­ṣṭa­ka­lpa­naṃ ta­da­va­sthā­naṃ­, sa­kṛ­tsa­rvā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="181,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,07</span>jñā­nā­nya­thā­nu­pa­pa­tte­s tasya siddher nā­dṛ­ṣṭa­ka­lpa­ne­ti cet na, a­nya­thā­pi tatsiddheḥ ā­tmā­rthā­sa­nni­ka­rṣa­mā­trā­d eva <lb n="181,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,08</span>ta­du­pa­pa­tteḥ | tathā hi | yo­gi­jñā­naṃ ka­ra­ṇa­kra­mā­ti­va­rti sākṣāt sa­rvā­rtha­jñā­na­va­ttvā­t yannaivaṃ tan na tathā yathāsma<span type="hard-break">- </span><lb n="181,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,09</span>dā­di­jñā­na­m iti yuktam u­tpa­śyā­maḥ | ata eva ka­ra­ṇā­d vinā jñānam iti dṛ­ṣṭa­pa­ri­ka­lpa­naṃ pra­kṣī­ṇa­ka­ra­ṇā­va­ra­ṇa­sya <lb n="181,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,10</span>sa­rvā­rtha­pa­ri­cchi­ttiḥ svātmana eva ka­ra­ṇa­tvo­pa­pa­tte­ś ca bhā­ska­ra­va­t | na hi bhānoḥ sa­ka­la­ja­ga­nmaṃ­ḍa­la­pra­kā­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="181,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,11</span>ne rthāṃtaraṃ ka­ra­ṇa­m asti | pra­kā­śa­s tasya tatra ka­ra­ṇa­m iti cet, sa tato nā­rthāṃ­ta­raṃ | niḥ­pra­kā­śa­tvā­pa­tte­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="181,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,12</span>na­rthāṃ­ta­ra­m iti cet, siddhaṃ svātmanaḥ ka­ra­ṇa­tvaṃ sa­ma­rthi­taṃ ca kartur a­na­nya­d a­vi­bha­kta­ka­rtṛ­kaṃ ka­ra­ṇa­m agner auṣṇyādi<span type="hard-break">- </span><lb n="181,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,13</span>vad iti nā­rthāṃ­ta­ra­ka­ra­ṇa­pū­rva­kaṃ yo­gi­jñā­naṃ | nāpy a­ka­ra­ṇaṃ yena ta­diṃ­dri­ya­ja­m adṛṣṭaṃ vā kalpitaṃ saṃ­bha­ve­t | ye <lb n="181,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,14</span>tv āhuḥ, iṃ­dri­yā­niṃ­dri­ya­pra­tya­kṣa­m a­niṃ­dri­ya­pra­tya­kṣaṃ cā­kṣā­śri­taṃ kṣī­ṇo­pa­śāṃ­tā­va­ra­ṇa­sya kṣī­ṇā­va­ra­ṇa­sya cātmano kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="181,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,15</span>śa­bda­vā­cya­tvā­d a­nu­mā­naṃ liṃ­gā­pe­kṣaṃ śa­bdā­pe­kṣaṃ śrutam iti pra­tya­kṣā­nu­mā­nā­ga­māḥ pra­mā­ṇā­ni vya­va­ti­ṣṭhaṃ­te akṣādi<span type="hard-break">- </span><lb n="181,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,16</span>sā­ma­grī­bhe­dā­d iti teṣāṃ smṛ­ti­saṃ­jñā­ciṃ­tā­nāṃ pra­tya­kṣa­tva­pra­saṃ­gaḥ kṣī­ṇo­pa­śāṃ­tā­va­ra­ṇā­tma­la­kṣa­ṇa­m akṣam ā­śri­tyo­tpa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="181,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,17</span>liṃ­ga­śa­bdā­na­pe­kṣa­tvā­c ca || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1178"><l ana="bt" n="bt_1.10.175"><lb n="181,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.175</span>pratyakṣaṃ viśadaṃ jñānaṃ yo­gī­ta­ra­ja­ne­ṣu cet | sma­ra­ṇā­de­r a­vai­śa­dyā­d a­pra­tya­kṣa­tva­m ā­ga­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">175</ref> || </l></lg><p n="a_1179" rend="justify"><lb n="181,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,19</span>viśadaṃ jñānaṃ pra­tya­kṣa­m iti vacane smṛ­tyā­de­r a­pra­tya­kṣa­tva­m ity āyātaṃ | tathā ca pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­tvaṃ laiṃgike śābde <lb n="181,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,20</span>vā­naṃ­ta­rbhā­vā­d a­pra­mā­ṇa­tvā­nu­pa­pa­tteḥ | ka­tha­m­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1180"><l ana="bt" n="bt_1.10.176"><lb n="181,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.176</span>liṃ­ga­śa­bdā­na­pe­kṣa­tvā­d a­nu­mā­ga­ma­tā ca na | saṃ­vā­dā­n nā­pra­mā­ṇa­tva­m iti saṃkhyā pra­ti­ṣṭhi­tā || <ref type="no-bt" rend="b">176</ref> || </l></lg><p n="a_1181" rend="justify"><lb n="181,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,22</span>yathā hi sma­ra­ṇā­de­r a­vi­saṃ­vā­da­tvā­n na pra­tya­kṣa­tvaṃ tathā liṃ­ga­śa­bdā­na­pe­kṣa­tvā­n nā­nu­mā­nā­ga­ma­tvaṃ saṃ­vā­da­ka­tvā­n nā<span type="hard-break">- </span><lb n="181,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,23</span>pra­mā­ṇa­tva­m iti pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­to­pa­pa­tteḥ su­pra­ti­ṣṭhi­tā saṃkhyā trīṇy eva pra­mā­ṇā­nī­ti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1182"><l ana="bt" n="bt_1.10.177"><lb n="181,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.177</span>e­te­nai­va ca­tuḥ­paṃ­ca­ṣa­ṭpra­mā­ṇā­bhi­dhā­yi­nāṃ | sve­ṣṭa­saṃ­khyā­kṣa­ti­r jñeyā smṛ­tyā­de­s ta­dvi­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">177</ref> || </l></lg><p n="a_1183" rend="justify"><lb n="181,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,25</span>ye py a­bhi­da­dha­te pra­tya­kṣā­nu­mā­no­pa­mā­na­śa­bdāḥ pra­mā­ṇā­ni catvāry eveti sa­hā­rthā­pa­ttyā paṃ­cai­ve­ti vā sahā<span type="hard-break">- </span><lb n="181,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,26</span>bhāvena ṣaḍ eveti vā, teṣām api sve­ṣṭa­saṃ­khyā­kṣa­tiḥ pra­mā­ṇa­tra­ya­vā­dī­ṣṭa­saṃ­khyā­ni­rā­ka­ra­ṇe­nai­va pra­tye­ta­vyā | <lb n="181,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,27</span>smṛ­tyā­dī­nāṃ tato vi­śe­ṣā­pe­kṣa­yā­rthāṃ­ta­ra­tva­si­ddheḥ | na hy u­pa­mā­ne rthā­pa­ttyā­m abhāve vā smṛ­tyā­da­yo ṃ­ta­rbhā­va­yi­tuṃ <lb n="181,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,28</span>śakyāḥ sā­dṛ­śyā­di­sā­ma­grya­na­pe­kṣa­tvā­t u­pa­mā­nā­rthā­pa­tti­rū­pa­tve na­va­sthā­pra­saṃ­gā­t | a­bhā­va­rū­pa­tve sadaṃśe <lb n="181,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,29</span>pra­va­rta­ka­tva­vi­ro­dhā­t | sā­dṛ­śya­smṛ­tyā­da­yo hi yady u­pa­mā­na­rū­pā­s tadā ta­du­tthā­pa­ka­sā­dṛ­śyā­di­smṛ­tyā­di­bhi­r bha­vi­ta­vyaṃ <lb n="181,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,30</span>anyathā tasya ta­du­tthā­pa­na­sā­ma­rthyā­saṃ­bha­vā­t smṛ­tyā­dya­go­ca­ra­syā­pi ta­du­tthā­pa­na­sā­ma­rthye ti­pra­saṃ­gā­t | pratyakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="181,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,31</span>go­ca­ra­cā­ri sā­dṛ­śya­m u­pa­mā­na­syo­tthā­pa­ka­m iti cen na, tasya dṛ­ṣṭa­dṛ­śya­mā­na­go­ga­va­ya­vya­kti­ga­ta­sya pra­tya­kṣā­go­ca­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="181,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,32</span>tvāt | go­sa­dṛ­śo gavaya ity a­ti­de­śa­vā­kyā­hi­ta­saṃ­skā­ro hi gavayaṃ paśyat pratyeti go­sa­dṛ­śo 'yaṃ gavaya iti | <lb n="181,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,33</span>tatra go­da­rśa­na­kā­le yadi ga­va­ye­na sādṛśyaṃ dṛṣṭaṃ śrutaṃ ga­va­ya­da­rśa­na­sa­ma­ye smaryate pra­tya­bhi­jñā­ya­te ca gavaya<span type="hard-break">- </span><lb n="181,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 181,34</span>pra­tya­ya­ni­mi­ttaḥ so yaṃ ga­va­ya­śa­bda­vā­cya iti saṃ­jñā­saṃ­jñi­saṃ­baṃ­dha­pra­ti­pa­tti­ni­mi­ttaṃ vā tadā siddham eva smṛtyādi<span type="hard-break">- </span><pb n="182"/><lb n="182,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,01</span>vi­ṣa­ya­tva­m u­pa­mā­na­ja­na­na­sya sā­dṛ­śya­sye­ti kutaḥ pra­tya­kṣa­go­ca­ra­tvaṃ ? yatas ta­tsā­dṛ­śya­smṛ­tyā­de­r u­pa­mā­na­tve a­na­va­sthā <lb n="182,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,02</span>na syāt | ta­thā­rthā­pa­ttyu­tthā­pa­ka­syā­na­nya­thā bha­va­na­sya pa­ri­cche­da­ka­smṛ­tyā­da­yo yady a­rthā­pa­tti­rū­pā­s tadā ta­du­tthā­pa­kā <lb n="182,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,03</span>pa­rā­na­nya­thā bha­va­na­pra­mā­ṇa­rū­pa­tva­pa­ri­cche­di­r aparaiḥ smṛ­tyā­di­bhi­r bha­vi­ta­vya­m ity a­na­va­sthā tāsām a­nu­mā­na­rū­pa­tva­va­t prati<span type="hard-break">- </span><lb n="182,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,04</span>pattavyāḥ | katham a­bhā­va­pra­mā­ṇa­rū­pa­tve smṛ­tyā­dī­nāṃ sadaṃśe pra­va­rta­ka­tvaṃ vi­ru­dhya­ta iti cet, a­bhā­va­pra­mā­ṇa­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="182,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,05</span>sa­daṃ­śa­ni­ya­ta­tvā­d iti brūmaḥ | na hi ta­dvā­di­bhi­s tasya sa­daṃ­śa­vi­ṣa­ya­tva­m a­bhyu­pa­ga­mya­te | sā­ma­rthyā­d a­bhyu­pa­ga­mya­ta <lb n="182,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,06</span>iti cet, pra­tya­kṣā­de­r a­sa­daṃ­śa­vi­ṣa­ya­tvaṃ ta­thā­bhyu­pa­ga­mya­tāṃ vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | evaṃ cā­bhā­va­pra­mā­ṇa­vai­ya­rthya­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="182,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,07</span>sa­daṃ­śa­syā­pi pra­tya­kṣā­di­sa­ma­dhi­ga­mya­tva­si­ddheḥ | sākṣād a­pa­ra­bhā­va­pa­ri­cche­di­tvā­n nā­bhā­va­pra­mā­ṇa­sya vai­ya­rthya­m iti <lb n="182,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,08</span>cet, tarhi smṛ­tyā­dī­nā­m a­bhā­va­pra­mā­ṇa­rū­pā­ṇāṃ sākṣād a­bhā­va­vi­ṣa­ya­tvā­t sadaṃśe pra­va­rta­ka­tvaṃ kathaṃ na viruddhaṃ | <lb n="182,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,09</span>tato no pa­mā­nā­di­ṣu smṛ­tyā­dī­nā­m aṃ­ta­rbhā­va iti pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­tva­si­ddheḥ siddhā sve­ṣṭa­saṃ­khyā­kṣa­tiḥ ca­tuḥ­paṃ­ca­ṣa­ṭ<span type="hard-break">- </span><lb n="182,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,10</span>pra­mā­ṇā­bhi­dhā­yi­nā­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1184"><l ana="bt" n="bt_1.10.178"><lb n="182,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.178</span>ta­dva­kṣya­mā­ṇa­kā­n sū­tra­dva­ya­sā­ma­rthya­taḥ sthitaḥ | dvi­tva­saṃ­khyā­vi­śe­ṣo trā­ka­laṃ­kai­r a­bhya­dhā­yi yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">178</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.179"><lb n="182,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.179</span>pratyakṣaṃ viśadaṃ jñānaṃ tridhā śrutam a­vi­ṣṇu­ta­m | parokṣaṃ pra­tya­bhi­jñā­dī pramāṇe iti saṃgrahaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">179</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.180"><lb n="182,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.180</span>tridhā pra­tya­kṣa­m ity e­ta­tsū­tra­vyā­ha­ta­m īkṣyate | pra­tya­kṣā­tīṃ­dri­ya­tva­sya ni­ya­mā­d ity a­pe­śa­la­m || <ref type="no-bt" rend="b">180</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.181"><lb n="182,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.181</span>a­tya­kṣa­sya sva­saṃ­vi­ttiḥ pra­tya­kṣa­syā­vi­ro­dha­taḥ | vai­śa­dyāṃ­śa­sya sa­dbhā­vā­t vya­va­hā­ra­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">181</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.182"><lb n="182,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.182</span>pra­tya­kṣa­m ekam evoktaṃ mukhyaṃ pū­rṇe­ta­rā­tma­ka­m | akṣam ā­tmā­na­m āśritya va­rta­mā­na­m a­tīṃ­dri­ya­m || <ref type="no-bt" rend="b">182</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.10.183"><lb n="182,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.10.183</span>pa­rā­pta­ha­ta­yā­khyā­taṃ parokṣaṃ tu ma­ti­śru­ta­m | śa­bdā­rtha­śra­ya­ṇā­d evaṃ na doṣaḥ kaścid īkṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">183</ref> || </l></lg><p n="a_1185" rend="justify"><lb n="182,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,17</span>pratyakṣaṃ viśadaṃ jñānaṃ tridheti bru­vā­ṇe­nā­pi mukhyam a­tīṃ­dri­yaṃ pūrṇaṃ ke­va­la­m a­pū­rṇa­m a­va­dhi­jñā­naṃ ma­naḥ­pa­rya­ya­jñā­naṃ <lb n="182,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,18</span>ceti ni­ve­di­ta­m eva, ta­syā­kṣa­m ā­tmā­na­m āśritya va­rta­mā­na­tvā­t | vya­va­hā­ra­taḥ punar iṃ­dri­ya­pra­tya­kṣa­m a­niṃ­dri­ya­pra­tya­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="182,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,19</span>m iti vai­śa­dyāṃ­śa­sa­dbhā­vā­t | tato na tasya sū­tra­vyā­ha­tiḥ | śrutaṃ pra­tya­bhi­jñā­di ca pa­ro­kṣa­m ity etad api na <lb n="182,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,20</span>sū­tra­vi­ru­ddhaṃ­, ādye pa­ro­kṣa­m ity anena tasya pa­ro­kṣa­pra­ti­pā­da­nā­t | a­va­gra­he­hā­vā­ya­dhā­ra­ṇā­nāṃ smṛteś ca parokṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="182,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,21</span>tva­va­ca­nā­t ta­dvi­ro­dha iti cen na, pra­tya­bhi­jñā­dī­ty atra vṛ­tti­dva­ye­na sa­rva­saṃ­gra­hā­t | kathaṃ pra­tya­bhi­jñā­yā ādiḥ <lb n="182,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,22</span>pūrvaṃ pra­tya­bhi­jñā­dī­ti smṛ­ti­pa­ryaṃ­ta­sya jñānasya saṃ­gra­hā­t prā­dhā­nye­nā­va­gra­hā­de­r api pa­ro­kṣa­tva­va­ca­nā­t pra­tya­bhi­jñā <lb n="182,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,23</span>ādir yasyeti vṛttyā punar a­bhi­ni­bo­dha­pa­ryaṃ­ta­saṃ­gṛ­hī­te­r na kācit pa­ro­kṣa­vya­kti­r a­saṃ­gra­hī­tā syāt | tata eva pratya<span type="hard-break">- </span><lb n="182,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,24</span>bhi­jñā­dī­ti yuktaṃ vya­va­hā­ra­to mukhyataḥ sveṣṭasya pa­ro­kṣa­vya­kti­sa­mū­ha­sya pra­tyā­ya­nā­t anyathā sma­ra­ṇā­di parokṣaṃ <lb n="182,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,25</span>tu pramāṇe iti saṃgraha ity evaṃ spaṣṭam a­bhi­dhā­naṃ syāt | tataḥ śa­bdā­rthā­śra­ya­ṇā­n na kaścid doṣo tro­pa­la­bhya­te || </p><p ana="sbt" n="sbt_1.11 a_1186" rend="justify"><lb n="182,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.11 </span>ādye pa­ro­kṣa­m || <ref type="no-sbt" rend="b">11</ref> || </p><p n="a_1187" rend="justify"><lb n="182,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,27</span>akṣād ātmanaḥ pa­rā­vṛ­ttaṃ parokṣaṃ tataḥ parair iṃ­dri­yā­di­bhi­r ūkṣyate siṃcyate bhi­va­rdhya­ta iti parokṣaṃ | kiṃ <lb n="182,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,28</span>punas tata, ādye jñāne ma­ti­śru­te || </p><p n="a_1188" rend="justify"><lb n="182,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,29</span>kutas tayor ādyatā pra­tye­ye­ty u­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1189"><l ana="bt" n="bt_1.11.1"><lb n="182,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.1</span>ādye pa­ro­kṣa­m ity āha sū­tra­pā­ṭha­kra­mā­d iha | jñe­yā­dya­tā matir mukhyā śrutasya gu­ṇa­bhā­va­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1190" rend="justify"><lb n="182,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,31</span>yasmād ādye pa­ro­kṣa­m ity āha sū­tra­kā­ra­s tasmān ma­tyā­di­sū­tra­pā­ṭha­kra­mā­d i­hā­dya­tā jñeyā | sā ca mater mukhyā <lb n="182,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,32</span>katham apy a­nā­dya­tā­yā­s ta­trā­bhā­vā­t śru­ta­syā­dya­tā gu­ṇā­bhā­vā­t ni­ru­pa­ca­ri­tā­dya­sā­mī­pyā­d ā­dya­tvo­pa­cā­rā­t | <lb n="182,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,33</span>a­va­dhyā­dya­pe­kṣa­yā­s tu tasya mu­khyā­dya­te­ti cet na, ma­naḥ­pa­rya­yā­dya­pe­kṣa­yā­va­dhe­r apy ā­dya­tva­si­ddhe­r ma­tya­va­dhyo­r grahaṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="182,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 182,34</span>pra­saṃ­gā­t dvi­tva­ni­rde­śa­syā­py evam a­vi­ro­dhā­t | ke­va­lā­pe­kṣa­yā sa­rve­ṣā­m ādyatve pi ma­tyā­dī­nāṃ ma­ti­śru­ta­yo­r iha <pb n="183"/><lb n="183,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,01</span>saṃ­pra­tya­yaḥ sā­ha­ca­ryā­d iti cen na, ma­tya­pe­kṣa­yā śru­tā­dī­nā­m a­nā­dya­tā­yā api sa­dbhā­vā­n mu­khyā­dya­tā­nu­pa­pa­tte­s tada<span type="hard-break">- </span><lb n="183,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,02</span>va­stha­tvā­t | ā­dya­śa­bdo hi ya­dā­dya­m eva ta­tpra­va­rta­mā­no mukhyaḥ, yat punar ādyam anādyaṃ ca ka­thaṃ­ci­t tatra pra­va­rta­mā­no <lb n="183,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,03</span>gauṇa iti nyāyāt tasya gu­ṇa­bhā­vā­d ādyatā kra­mā­rpa­ṇā­yā­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1191"><l ana="bt" n="bt_1.11.2"><lb n="183,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.2</span>buddhau ti­rya­ga­va­sthā­nā­n mukhyaṃ vā­dya­tva­m etayoḥ | a­va­dhyā­di­tra­yā­pe­kṣaṃ ka­thaṃ­ci­n na vi­ru­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_1192" rend="justify"><lb n="183,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,05</span>parokṣa iti va­kta­vya­m ādye ity anena sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyā­d iti cet | a­tro­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1193"><l ana="bt" n="bt_1.11.3"><lb n="183,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.3</span>pa­ro­kṣa­m iti nirdeśo jñānam ity a­nu­va­rta­nā­t | tato ma­ti­śru­te jñānaṃ pa­ro­kṣa­m iti nirṇayaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.11.4"><lb n="183,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.4</span>dvayor ekena nāyuktā sa­mā­nā­śra­ya­tā yathā | godau grāma iti prāyaḥ pra­yo­ga­syo­pa­la­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.11.5"><lb n="183,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.5</span>pramāṇe iti vā dvitve pra­ti­jñā­te pra­mā­ṇa­yoḥ | pra­mā­ṇa­m iti varteta pa­ro­kṣa­m iti saṃgatau || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_1194" rend="justify"><lb n="183,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,09</span>kiṃ punas ta­da­nu­va­rta­nā­t siddham ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1195"><l ana="bt" n="bt_1.11.6"><lb n="183,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.6</span>jñā­nā­nu­va­rta­nā­t tatra nā­jñā­na­sya pa­ro­kṣa­tā | pra­mā­ṇa­syā­nu­vṛ­tte­r na pa­ro­kṣa­syā­pra­mā­ṇa­tā || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.11.7"><lb n="183,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.7</span>akṣebhyo hi pa­rā­vṛ­ttaṃ parokṣaṃ śrutam iṣyate | yathā tathā smṛtiḥ saṃjñā ciṃtā cā­bhi­ni­bo­dhi­ka­m || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.11.8"><lb n="183,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.8</span>a­va­gra­hā­di­vi­jñā­na­m akṣād ātmā vi­dhā­na­taḥ | pa­rā­vṛ­tta­ta­yā­mnā­taṃ pra­tya­kṣa­m api deśataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_1196" rend="justify"><lb n="183,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,13</span>śrutaṃ smṛ­tyā­dya­va­gra­hā­di ca jñānam eva parokṣaṃ yasmād āmnātaṃ tasmān nājñānaṃ śa­bdā­di­pa­ro­kṣa­m a­na­dhi­ga­ma­mā­traṃ <lb n="183,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,14</span>vā pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1197"><l ana="bt" n="bt_1.11.9"><lb n="183,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.9</span>aspaṣṭaṃ vedanaṃ kecid a­rthā­nā­laṃ­ba­naṃ viduḥ | ma­no­rā­jyā­di vijñānaṃ ya­thai­ve­ty eva du­rgha­ṭa­m || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.11.10"><lb n="183,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.10</span>spa­ṣṭa­syā­py a­va­bo­dha­sya ni­rā­laṃ­ba­na­tā­pti­taḥ | yathā caṃ­dra­dva­ya­jñā­na­sye­ti kvārthasya niṣṭhitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_1198" rend="justify"><lb n="183,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,17</span>parokṣaṃ jñānam a­nā­laṃ­ba­na­m a­spa­ṣṭa­tvā­n ma­no­rā­jyā­di­jñā­na­va­t ato na pra­mā­ṇa­m ity etad api du­rgha­ṭa­m eva | pratyakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="183,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,18</span>m a­nā­laṃ­ba­naṃ spa­ṣṭa­tvā­c caṃ­dra­dva­ya­jñā­nā­d iti tasyāpy a­pra­mā­ṇa­tva­pra­saṃ­gā­t | tathā ca kveṣṭasya vyavasthā u­pā­yā­sa­ttvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1199"><l ana="bt" n="bt_1.11.11"><lb n="183,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.11</span>a­nā­laṃ­ba­na­tā vyāptir na spa­ṣṭa­tva­sya te yathā | a­spa­ṣṭa­tva­sya tadviddhi laiṃ­gi­ka­syā­rtha­va­ttva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.11.12"><lb n="183,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.12</span>ta­syā­na­rthā­śra­ya­tve rthe syāt pra­va­rta­ka­tā kutaḥ | saṃ­baṃ­dhā­c cen na tasyāpi tathātve nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.11.13"><lb n="183,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.13</span>liṃ­ga­liṃ­gi­dhi­yo­r evaṃ pā­raṃ­pa­rye­ṇa vastuni | pra­ti­baṃ­dhā­t ta­dā­bhā­sa­śū­nya­yo­r apy a­vaṃ­ca­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.11.14"><lb n="183,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.14</span>ma­ṇi­pra­bhā­ma­ṇi­jñā­ne pra­mā­ṇa­tva­pra­saṃ­ga­taḥ | pā­raṃ­pa­ryā­n maṇau tasya pra­ti­baṃ­dhā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l></lg><p n="a_1200" rend="justify"><lb n="183,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,23</span>yathaiva na spa­ṣṭa­tva­syā­nā­laṃ­ba­na­ta­yā vyāptitve sva­saṃ­ve­da­ne­na vya­bhi­cā­rā­t ta­thai­vā­spa­ṣṭa­tva­syā­nu­mā­ne­nā­ne­kāṃ­tā­t <lb n="183,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,24</span>tasyāpy a­nā­laṃ­ba­na­tve kuto rthe pra­va­rta­ka­tvaṃ ? saṃ­baṃ­dhā­d iti cen na, tasyāpy a­nu­pa­pa­tteḥ | yad dhi jñānaṃ yam artham ā­laṃ­ba­te <lb n="183,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,25</span>tatra tasya kathaṃ saṃbaṃdho nā­mā­ti­pra­saṃ­gā­t | tad anena yad uktaṃ "­liṃ­ga­liṃ­gi­dhi­yo­r evaṃ pā­raṃ­pa­rye­ṇa vastuni | <lb n="183,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,26</span>pra­ti­baṃ­dhā­t ta­dā­bhā­sa­śū­nya­yo­r apy a­vaṃ­ca­naṃ­" iti ta­nni­ṣi­ddhaṃ­, sva­vi­ṣa­ye pa­raṃ­pa­ra­yā­pī­ṣṭa­sya saṃ­baṃ­dha­syā­nu­pa­pa­tteḥ saty api <lb n="183,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,27</span>saṃbaṃdhe ma­ṇi­pra­bhā­yāṃ ma­ṇi­jñā­na­sya pra­mā­ṇa­tva­pra­saṃ­gā­c ca ta­da­vi­śe­ṣā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1201"><l ana="bt" n="bt_1.11.15"><lb n="183,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.15</span>tac cā­nu­mā­na­m iṣṭaṃ cen na dṛṣṭāṃtaḥ pra­si­ddhya­ti | pra­mā­ṇa­tva­vya­va­sthā­ne nu­mā­na­syā­rtha­la­bdhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l></lg><p n="a_1202" rend="justify"><lb n="183,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,29</span>na hi svayam a­nu­mā­naṃ ma­ṇi­pra­bhā­yāṃ ma­ṇi­jñā­na­m a­rtha­prā­pti­to nu­mā­na­sya pra­mā­ṇa­tva­vya­va­sthi­tau dṛṣṭāṃto nāma <lb n="183,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,30</span>sā­dhya­vai­ka­lyā­t tathā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1203"><l ana="bt" n="bt_1.11.16"><lb n="183,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.16</span>ma­ṇi­pra­dī­pa­pra­bha­yo­r ma­ṇi­bu­ddhyā­bhi­dhā­va­taḥ | mi­thyā­jñā­na­vi­śe­ṣe pi viśeṣo rthakriyāṃ prati || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.11.17"><lb n="183,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.17</span>yathā tathā ya­thā­rtha­tve py a­nu­mā­naṃ ta­do­bha­yoḥ | nā­rtha­kri­yā­nu­ro­dhe­na pra­mā­ṇa­tvaṃ vya­va­sthi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l></lg><p n="a_1204" rend="justify"><lb n="183,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 183,33</span>tato nā­syā­nu­mā­na­ta­dā­bhā­sa­vya­va­sthā | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1205"><l ana="bt" n="bt_1.11.18"><pb n="184"/><lb n="184,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.18</span>dṛṣṭaṃ yad eva ta­tprā­pta­m ity e­ka­tvā­vi­ro­dha­taḥ | pratyakṣaṃ ka­sya­ci­t tac cen na syād dhāṃtaṃ vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l></lg><p n="a_1206" rend="justify"><lb n="184,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,02</span>pra­tya­kṣa­m a­bhrāṃ­ta­m iti svayam u­pa­ya­n kathaṃ bhrāṃtaṃ jñānaṃ pratyakṣaṃ sa­nni­da­rśa­naṃ brūyāt ? || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1207"><l ana="bt" n="bt_1.11.19"><lb n="184,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.19</span>a­pra­mā­ṇa­tva­pa­kṣe pi tasya dṛ­ṣṭāṃ­ta­tā kṣatiḥ | pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­tā­yāṃ tu saṃkhyā na vya­va­ti­ṣṭha­te || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.11.20"><lb n="184,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.20</span>tataḥ sā­laṃ­ba­naṃ siddham a­nu­mā­naṃ pra­mā­tva­taḥ | pra­tya­kṣa­va­dvi­pa­ryā­so vānyathā syād du­rā­tma­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l></lg><p n="a_1208" rend="justify"><lb n="184,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,05</span>kathaṃ sā­laṃ­ba­na­tve­na vyāptaṃ pra­mā­ṇa­tva­m iti cet —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1209"><l ana="bt" n="bt_1.11.21"><lb n="184,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.21</span>a­rtha­syā­saṃ­bha­ve bhāvāt pratyakṣe pi pra­mā­ṇa­tā­m | ta­da­vyā­ptaṃ pra­mā­ṇa­tva­m a­rtha­va­ttve­na ma­nya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.11.22"><lb n="184,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.22</span>prā­pyā­rthā­pe­kṣa­ye­ṣṭaṃ cet ta­thā­dhya­kṣe pi te stu tat | tathā vā­dhya­kṣa­m apy a­rthā­nā­laṃ­ba­na­m u­pa­sthi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l></lg><p n="a_1210" rend="justify"><lb n="184,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,08</span>pratyakṣaṃ yady a­va­stvā­laṃ­ba­naṃ syāt tadā nārthaṃ prā­pa­ye­d iti cet —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1211"><l ana="bt" n="bt_1.11.23"><lb n="184,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.23</span>a­nu­mā­na­m avastv eva sā­mā­nya­m a­va­laṃ­ba­te | prā­pa­ya­ty artham ity etat sa­ce­tā­nā­pya mokṣate || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.11.24"><lb n="184,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.24</span>tasmād vastv eva sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­ka­m aṃjasā | vi­ṣa­yī­ku­ru­te dhyakṣaṃ yathā tadvac ca laiṃ­gi­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l></lg><p n="a_1212" rend="justify"><lb n="184,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,11</span>sarvaṃ hi vastu sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­kaṃ siddhaṃ ta­dvya­va­sthā­pa­ya­tpra­tya­kṣaṃ yathā tad eva vi­ṣa­yī­ku­ru­te ta­yā­nu­mā­na­m api <lb n="184,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,12</span>vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | tathā sati —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1213"><l ana="bt" n="bt_1.11.25"><lb n="184,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.11.25</span>smṛ­tyā­di­śru­ta­pa­ryaṃ­ta­m a­spa­ṣṭa­m api tattvataḥ | svā­rthā­laṃ­ba­na­m ity a­rtha­śū­nyaṃ ta­nni­bha­m eva naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l></lg><p n="a_1214" rend="justify"><lb n="184,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,14</span>ya­dā­rthā­laṃ­ba­naṃ parokṣaṃ ta­tpra­mā­ṇa­m i­ta­ra­tpra­mā­ṇā­bhā­sa­m iti pra­mā­ṇa­syā­nu­va­rta­nā­t siddhaṃ || </p><p ana="sbt" n="sbt_1.12 a_1215" rend="justify"><lb n="184,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.12 </span>pra­tya­kṣa­m anyat || <ref type="no-sbt" rend="b">12</ref> || </p><p n="a_1216" rend="justify"><lb n="184,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,16</span>ca nanu ca pra­tya­kṣā­ṇy a­nyā­nī­ti va­kta­vya­m a­va­dhyā­dī­nāṃ trayāṇāṃ pra­tya­kṣa­vi­dhā­nā­d iti na śaṃ­ka­nī­yaṃ | ya­smā­t­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1217"><l ana="bt" n="bt_1.12.1"><lb n="184,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.1</span>mi­pra­tya­kṣa­m anyad ity āha pa­ro­kṣā­d u­di­tā­t paraṃ | a­va­dhyā­di­tra­yaṃ jñānaṃ pramāṇaṃ cā­nu­vṛ­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1218" rend="justify"><lb n="184,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,18</span>sū uktāt pa­ro­kṣā­d a­va­śi­ṣṭa­m a­nya­tpra­tya­kṣa­m a­va­dhi­jñā­naṃ ma­naḥ­pa­rya­ya­jñā­naṃ ke­va­la­jñā­na­m iti saṃ­ba­dhya­te jñānam ity a­nu­va­rta<span type="hard-break">- </span><lb n="184,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,19</span>nāt | pra­mā­ṇa­m iti ca ta­syā­nu­vṛ­tteḥ | tato na pra­tya­kṣā­ṇy a­nyā­nī­ti vaktavyaṃ vi­śe­ṣā­nā­śra­yā­t sāmānyā<span type="hard-break">- </span><lb n="184,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,20</span>śra­ya­ṇā­d e­ve­ṣṭa­vi­śe­ṣa­si­ddhe­r graṃ­tha­gau­r a­va­pa­ri­hā­rā­c ca || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1219"><l ana="bt" n="bt_1.12.2"><lb n="184,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.2</span>jñā­na­gra­ha­ṇa­saṃ­baṃ­dhā­t ke­va­lā­va­dhi­da­rśa­ne | vyu­da­sye­te pra­mā­ṇā­bhi­saṃ­baṃ­dhā­d a­pra­mā­ṇa­tā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.3"><lb n="184,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.3</span>samyag ity a­dhi­kā­rā­c ca vi­bhaṃ­ga­jñā­na­va­rja­naṃ | pra­tya­kṣa­m iti śabdāc ca pa­rā­pe­kṣā­n ni­va­rta­na­m || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_1220" rend="justify"><lb n="184,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,23</span>na hy akṣam ā­tmā­na­m e­vā­śri­taṃ pa­ra­miṃ­dri­ya­m a­niṃ­dri­yaṃ vā­pe­kṣa­te yataḥ pra­tya­kṣa­śa­bdā­d eva pa­rā­pe­kṣā­n ni­vṛ­tti­r na bhavet | <lb n="184,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,24</span>te­neṃ­dri­yā­niṃ­dri­yā­na­pe­kṣa­m a­tī­ta­vya­bhi­cā­raṃ sā­kā­ra­gra­ha­ṇa­m ity e­ta­tsū­tro­pā­tta­m uktaṃ bhavati | tataḥ | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1221"><l ana="bt" n="bt_1.12.4"><lb n="184,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.4</span>pra­tya­kṣa­la­kṣa­ṇaṃ prāhuḥ spaṣṭaṃ sā­kā­ra­m aṃjasā | dra­vya­pa­ryā­ya­sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­rthā­tma­ve­da­na­m || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.5"><lb n="184,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.5</span>sū­tra­kā­rā iti jñeyam ā­ka­laṃ­kā­va­bo­dha­ne | pra­dhā­na­gu­ṇa­bhā­ve­na la­kṣa­ṇa­syā­bhi­dhā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_1222" rend="justify"><lb n="184,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,27</span>yadā pra­dhā­na­bhā­ve­na dra­vyā­rthā­tma­ve­da­naṃ pra­tya­kṣa­la­kṣa­ṇaṃ tadā spaṣṭam ity anena ma­ti­śru­ta­m iṃ­dri­yā­niṃ­dri­yā­pe­kṣaṃ <lb n="184,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,28</span>vyu­da­sya­te­, tasya sā­ka­lye­nā­spa­ṣṭa­tvā­t | yadā tu gu­ṇa­bhā­ve­na tadā prā­de­śi­ka­pra­tya­kṣa­va­rja­naṃ tad a­pā­kri­ya­te­, <lb n="184,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,29</span>vya­va­hā­rā­śra­ya­ṇā­t | sā­kā­ra­m iti va­ca­nā­n ni­rā­kā­ra­da­rśa­na­vyu­dā­saḥ | aṃ­ja­se­ti vi­śe­ṣa­ṇā­d vi­bhaṃ­ga­jñā­na­m iṃdri<span type="hard-break">- </span><lb n="184,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,30</span>yā­niṃ­dri­ya­pra­tya­kṣā­bhā­sa­m u­tsā­ri­taṃ | tac cai­vaṃ­vi­dhaṃ dra­vyā­di­go­ca­ra­m eva nānyad iti vi­ṣa­ya­vi­śe­ṣa­va­ca­nā­d darśitaṃ | <lb n="184,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 184,31</span>tataḥ sū­tra­vā­rti­kā­vi­ro­dhaḥ siddho bhavati | na caivaṃ yogināṃ pra­tya­kṣa­m a­saṃ­gṛ­hī­taṃ yathā pareṣāṃ tad uktaṃ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1223"><l ana="bt" n="bt_1.12.6"><lb n="184,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.6</span>lakṣaṇaṃ samam e­tā­vā­n viśeṣo '­śe­ṣa­go­ca­raṃ | akramaṃ ka­ra­ṇā­tī­ta­m a­ka­laṃ­kaṃ ma­hī­ya­sā­m || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_1224" rend="justify"><pb n="185"/><lb n="185,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,01</span>tad astīti kuto '­va­ga­mya­ta iti ce­t­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1225"><l ana="bt" n="bt_1.12.7"><lb n="185,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.7</span>etac cāsti su­ni­rṇī­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tva­taḥ | sva­saṃ­vi­tti­va­d ity ukta vyāsato nyatra ga­mya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_1226" rend="justify"><lb n="185,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,03</span>dharmy a­trā­si­ddha iti cen no­bha­ya­si­ddha­sya pra­tya­kṣa­sya dha­rmi­tvā­t | tad dhi ke­ṣāṃ­ci­d a­śe­ṣa­go­ca­raṃ kramaṃ ka­ra­ṇā­tī­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="185,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,04</span>m iti sādhyate '­ka­laṃ­ka­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | na cā­ka­laṃ­ka­tva­m asiddhaṃ tasya pūrvaṃ sā­dha­nā­t | pra­ti­ni­ya­ta­go­ca­ra­tvaṃ <lb n="185,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,05</span>vi­jñā­na­sya pra­ti­ni­ya­tā­va­ra­ṇa­vi­ga­ma­ni­baṃ­dha­naṃ bhā­nu­pra­kā­śa­va­t niḥ­śe­ṣā­va­ra­ṇa­pa­ri­kṣa­yā­t niḥ­śe­ṣa­go­ca­raṃ siddhya<span type="hard-break">- </span><lb n="185,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,06</span>ty eva | tataḥ e­vā­kra­maṃ ta­tkra­ma­sya ka­laṃ­ka­vi­ga­ma­kra­ma­kṛ­ta­tvā­t | yu­ga­pa­tta­dvi­ga­me kuto jñānasya kramaḥ syāt | <lb n="185,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,07</span>ka­ra­ṇa­kra­mā­d iti cen na, tasya ka­ra­ṇā­tī­ta­tvā­t | deśato hi jñānam a­vi­śa­daṃ cā­kṣa­ma­no­pe­kṣaṃ siddhaṃ na punaḥ <lb n="185,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,08</span>sa­ka­la­vi­ṣa­yaṃ pa­ri­sphu­ṭaṃ sa­kṛ­du­pa­jā­ya­mā­na­m iti | na cai­vaṃ­vi­dhaṃ jñānaṃ pratyakṣaṃ saṃ­bha­va­dbā­dha­kaṃ­, pra­tya­kṣā­de­r ata<span type="hard-break">- </span><lb n="185,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,09</span>dvi­ṣa­ya­sya ta­dbā­dha­ka­tva­vi­ro­dhā­t | tata eva na saṃ­di­gdhā­saṃ­bha­va­dbā­dha­kaṃ­, ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tvā­t | na hi <lb n="185,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,10</span>tādṛśaṃ pratyakṣaṃ kiṃcit saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­m a­pa­ra­ma­saṃ­bha­va­dbā­dha­kaṃ siddhaṃ yenedaṃ saṃprati saṃ­de­ha­vi­ṣa­ya­tā­m a­nu­bha­ve­t | kathaṃ <lb n="185,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,11</span>vā­tyaṃ­ta­m a­saṃ­di­gdhā­saṃ­bha­va­dbā­dha­kaṃ nāma ? ni­ya­ta­de­śa­kā­la­pu­ru­ṣā­pe­kṣa­yā ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tve pi de­śāṃ­ta­rā­dya<span type="hard-break">- </span><lb n="185,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,12</span>pekṣayā saṃ­di­gdhā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tva­m iti cen na, suṣṭu ta­thā­bhā­va­sya siddheḥ | ya­thā­bhū­taṃ hi pra­tya­kṣā­di pra­mā­ṇa­m atra<span type="hard-break">- </span><lb n="185,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,13</span>tyedānīṃ ta­na­pu­ru­ṣā­ṇā­m u­tpa­dya­mā­na­bā­dha­kaṃ ke­va­la­sya ta­thā­bhū­ta­m e­vā­nya­de­śa­kā­la­pu­ru­ṣā­ṇā­m apīti kutas ta­dbā­dha­naṃ saṃdehaḥ | <lb n="185,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,14</span>yadi punar a­nyā­dṛ­śaṃ pra­tya­kṣa­m anyad vā ta­dbā­dha­ka­m a­bhyu­pa­ga­mya­te tadā kevale ko ma­tsa­raḥ­, ke­va­le­nai­va ke­va­la­bā­dha­na<span type="hard-break">- </span><lb n="185,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,15</span>saṃ­bha­vā­t | tataḥ pra­si­ddhā­t su­ni­rṇī­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tvā­t sva­saṃ­ve­da­na­va­nma­hī­ya­sāṃ pra­tya­kṣa­m a­ka­laṃ­ka­m astīti pra­tī­ya­te <lb n="185,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,16</span>pra­paṃ­ca­to 'nyatra ta­tsa­ma­rtha­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1227"><l ana="bt" n="bt_1.12.8"><lb n="185,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.8</span>pratyakṣaṃ ka­lpa­nā­po­ḍha­m a­bhrāṃ­ta­m iti kecana | teṣām a­spa­ṣṭa­rū­pā syāt pratītiḥ ka­lpa­nā­tha­vā || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.9"><lb n="185,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.9</span>svā­rtha­vya­va­si­ti­r nānyā gatir asti vi­cā­ra­taḥ | a­bhi­lā­pa­va­tī vittis tadyogyā vāpi sā yataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_1228" rend="justify"><lb n="185,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,19</span>aspaṣṭā pratītiḥ ka­lpa­nā­, ni­ści­ti­r vā kalpanā iti pa­ri­sphu­ṭaṃ kalpanā la­kṣa­ṇa­m anuktvā a­bhi­lā­pa­va­tī <lb n="185,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,20</span>pratītiḥ ka­lpa­ne­tyā­di ta­lla­kṣa­ṇa­m ā­ca­kṣā­ṇo na pre­kṣā­vā­n graṃ­tha­gau­ra­vā­pa­ri­hā­rā­t | na hi kācit kalpanā <lb n="185,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,21</span>spaṣṭāsti vi­ka­lpā­nu­vi­ddha­sya spa­ṣṭā­rtha­pra­ti­bhā­sa­tā iti va­ca­nā­t | sva­pna­va­tī pra­tī­ti­r astīti cen na, tasyāḥ <lb n="185,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,22</span>sau­ga­tai­r iṃ­dri­ya­ja­tve­nā­bhyu­pa­ga­mā­t sva­pnā­ti­keṃ­dri­ya­vyā­pā­rā­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­nā­t mā­na­sa­tve tasyā tadanu<span type="hard-break">- </span><lb n="185,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,23</span>papatteḥ | ma­rī­ci­kā­su to­ya­pra­tī­tiḥ spaṣṭeti cen na, tasyāḥ svayam a­spa­ṣṭa­tve pi ma­rī­ci­kā­da­rśa­na­spa­ṣṭa­tvā­dhyā­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="185,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,24</span>pāt ta­thā­va­bhā­sa­nā­t | tato nā­vyā­pī­daṃ lakṣaṇaṃ | nāpy a­ti­vyā­pi kvacid a­ka­lpa­nā­yāḥ spa­ṣṭa­tvā­bhā­vā­t | dūrā<span type="hard-break">- </span><lb n="185,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,25</span>t pā­da­pā­di­da­rśa­ne ka­lpa­nā­ra­hi­te py a­spa­ṣṭa­tva­pra­tī­te­r a­ti­vyā­pī­daṃ la­kṣa­ṇa­m iti cen na, tasya vi­ka­lpā­spa­ṣṭa­tve­nai­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="185,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,26</span>tvā­ro­pā­d a­spa­ṣṭa­to­pa­la­bdheḥ | svayam a­spa­ṣṭa­tve ni­rvi­ka­lpa­ka­tva­vi­ro­dhā­t | tato ni­ra­va­dya­m idaṃ ka­lpa­nā­la­kṣa­ṇaṃ | <lb n="185,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,27</span>etena niścayaḥ ka­lpa­ne­ty api ni­ra­va­dyaṃ vi­cā­ri­taṃ­, la­kṣa­ṇāṃ­ta­re­ṇā­py e­vaṃ­vi­dhā­yāḥ pratīteḥ ka­lpa­nā­tva­vi­dhā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="185,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,28</span>d ga­tyaṃ­ta­rā­bhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1229"><l ana="bt" n="bt_1.12.10"><lb n="185,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.10</span>ta­trā­dya­ka­lpa­nā­po­ḍhe pratyakṣe si­ddha­sā­dha­na­m | spaṣṭe tasminn a­vai­śa­dya­vya­va­cche­da­sya sā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.11"><lb n="185,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.11</span>a­spa­ṣṭa­pra­ti­bhā­sā­yāḥ pra­tī­te­r a­na­po­ha­ne | pra­tya­kṣa­syā­nu­mā­nā­de­r bhedaḥ ke­nā­va­bu­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.12"><lb n="185,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.12</span>svā­rtha­vya­va­si­ti­s tu syāt kalpanā yadi saṃmatā | tadā la­kṣa­ṇa­m etat syād a­saṃ­bhā­vy eva sarvathā || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_1230" rend="justify"><lb n="185,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,32</span>da­vi­ṣṭa­pā­da­pā­di­da­rśa­na­syā­spa­ṣṭa­syā­pi pra­tya­kṣa­to­pa­ga­mā­t kathaṃ a­spa­ṣṭa­pra­tī­ti la­kṣa­ṇa­yā ka­lpa­na­yā­po­ḍhuṃ pratyakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="185,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,33</span>m iti vacane si­ddha­sā­dha­na­m iti kaścit | śrutam etan na pratyakṣaṃ śrutam a­spa­ṣṭa­ta­rka­ṇaṃ iti va­ca­nā­t tato na doṣa <lb n="185,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 185,34</span>ity aparaḥ | pā­da­pā­di­saṃ­sthā­na­mā­tre da­vī­ya­syā­pi spa­ṣṭa­tvā­va­sthi­teḥ | śru­ta­tvā­bhā­vā­d a­kṣa­vyā­pā­rā­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu<span type="hard-break">- </span><pb n="186"/><lb n="186,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,01</span>vi­dhā­nā­c ca pra­tya­kṣa­m eva tat ta­thā­vi­dha­ka­lpa­nā­po­ḍhuṃ ceti si­ddha­sā­dha­na­m eva | na hi sarvam a­spa­ṣṭa­ta­rka­ṇaṃ śrutam iti <lb n="186,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,02</span>yuktaṃ smṛtyādeḥ śru­ta­tva­pra­saṃ­gā­t vyaṃ­ja­nā­va­gra­ha­sya vā | na hi tasya spa­ṣṭa­tva­m asti pa­ro­kṣa­tva­va­ca­na­vi­ro­dhā­t <lb n="186,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,03</span>a­vya­kta­śa­bdā­di­jā­ta­gra­ha­ṇaṃ vyaṃ­ja­nā­va­gra­ha iti va­ca­nā­c ca ma­ti­pū­rva­m a­spa­ṣṭa­ta­rka­ṇaṃ śrutam ity u­pa­ga­me tu siddhaṃ <lb n="186,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,04</span>smṛ­tyā­di­ma­ti­jñā­naṃ vyaṃ­ja­nā­va­gra­hā­di vā śrutaṃ da­vi­ṣṭa­pā­da­pā­di­da­rśa­naṃ ca prā­de­śi­kaṃ pra­tya­kṣa­m iti na kiṃci<span type="hard-break">- </span><lb n="186,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,05</span>d vi­ru­dhya­te | yadi punar nāspaṣṭā pratītiḥ kalpanā yatas ta­da­po­ha­ne pra­tya­kṣa­sya si­ddha­sā­dha­naṃ | kiṃ tarhi? svārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="186,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,06</span>vya­va­si­tiḥ sa­rva­ka­lpa­ne­ti mataṃ tadā pra­tya­kṣa­la­kṣa­ṇa­m a­saṃ­bhā­vyaṃ ca tā­dṛ­śa­ka­lpa­nā­po­ḍha­sya ka­dā­ci­d a­saṃ­bha­vā­t <lb n="186,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,07</span>vya­va­sā­yā­tma­ka­mā­na­sa­pra­tya­kṣo­pa­ga­ma­vi­ro­dha­ś ca | ke­ṣāṃ­ci­t saṃ­hṛ­ta­sa­ka­la­vi­ka­lpā­va­sthā­yāṃ sarvathā vya­va­sā­ya­śū­nyaṃ <lb n="186,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,08</span>pratyakṣaṃ pra­tyā­tma­ve­dyaṃ saṃ­bha­va­tī­ti nā­saṃ­bha­vi la­kṣa­ṇa­m iti cet na, a­si­ddha­tvā­t | yasmāt<span type="hard-break">-</span></p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1231"><l ana="bt" n="bt_1.12.13"><lb n="186,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.13</span>saṃhṛtya sa­rva­ta­ś cittaṃ sti­mi­te­nāṃ­ta­rā­tma­nā | sthito pi cakṣuṣā rūpaṃ svaṃ ca spaṣṭaṃ vya­va­sya­ti || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_1232" rend="justify"><lb n="186,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,10</span>tato na pratyakṣaṃ ka­lpa­nā­po­ḍhaṃ pra­tya­kṣa­ta eva si­ddhya­ti­, nāpy a­nu­mā­nā­t | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1233"><l ana="bt" n="bt_1.12.14"><lb n="186,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.14</span>punar vi­ka­lpa­ya­n kiṃcid āsīn me svā­rtha­ni­śca­yaḥ | īdṛg ity eva budhyena prā­giṃ­dri­ya­ga­tā­v api || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.15"><lb n="186,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.15</span>tato nya­thā­smṛ­ti­r na syāt kṣa­ṇi­ka­tvā­di­va­t punaḥ | a­bhyā­sā­di­vi­śe­ṣa­s tu nānyaḥ svā­rtha­vi­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l></lg><p n="a_1234" rend="justify"><lb n="186,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,13</span>aśvaṃ vi­ka­lpa­ya­taḥ prāgna ceṃ­dri­ya­ga­tā­v a­pī­dṛ­śaḥ svā­rtha­ni­śca­yo ma­mā­sī­d iti paścāt sma­ra­ṇā­t tasyāḥ svārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="186,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,14</span>vya­va­sā­yā­tma­ka­tva­sya mānān na ni­rvi­ka­lpa­ka­tvā­nu­mā­naṃ nāma | na hīṃ­dri­ya­ga­te­r a­dhya­va­sā­yā­tma­ka­tve smaraṇaṃ yuktaṃ <lb n="186,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,15</span>kṣa­ṇi­ka­tvā­di­da­rśa­na­va­t a­bhyā­sā­de­r go­da­rśa­na­smṛ­ti­r iti cen na, tasya vya­va­sā­yā­d anyatra vi­cā­rā­sa­ha­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1235"><l ana="bt" n="bt_1.12.16"><lb n="186,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.16</span>ta­da­ka­lpa­ka­m arthasya sā­ma­rthye­na sa­mu­dbha­vā­t | a­rtha­kṣa­ṇa­va­d ity eke na vi­ru­ddha­syai­va sā­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.17"><lb n="186,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.17</span>jā­tyā­dyā­tma­ka­bhā­va­sya sā­ma­rthye­na sa­mu­dbha­vā­t | sa­vi­ka­lpa­ka­m eva syāt pratyakṣaṃ sphuṭam aṃjasā || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l></lg><p n="a_1236" rend="justify"><lb n="186,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,18</span>pa­ra­mā­rthe­na viśadaṃ sa­vi­ka­lpa­kaṃ pratyakṣaṃ na punar a­vi­ka­lpa­kaṃ vai­śa­dyā­ro­pā­t | nanu kathaṃ ta­jjā­tyā­dyā­tma<span type="hard-break">- </span><lb n="186,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,19</span>kād arthād u­pa­jā­ye­tā­vi­ka­lpā­n na hi vastu satsu jā­ti­dra­vya­gu­ṇa­ka­rma­su śabdāḥ saṃti ta­dā­tmā­no vā yena teṣu <lb n="186,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,20</span>pra­ti­bhā­sa­mā­ne­ṣu pra­ti­bhā­se­ra­n | na ca tatra śabdāt pratītau kalpanā yuktā tasyāḥ śa­bdā­pra­tī­ti­la­kṣa­ṇa­tvā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="186,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,21</span>śa­bda­ka­lpa­nā­nā­m a­saṃ­bha­vā­t | tato na viruddho hetur iti cet | a­tro­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1237"><l ana="bt" n="bt_1.12.18"><lb n="186,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.18</span>ya­thā­va­bhā­sa­to kalpāt pra­tya­kṣā­t pra­bha­va­nn api | ta­tpṛ­ṣṭha­to vikalpaḥ syāt ta­thā­thā­kṣā­c ca sa sphuṭaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l></lg><p n="a_1238" rend="justify"><lb n="186,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,23</span>da­rśa­nā­d a­vi­ka­lpā­d vikalpaḥ pra­jā­ya­te na punar arthād iti kuto viśeṣaḥ | na cā­bhi­lā­pa­va­ty eva pratītiḥ <lb n="186,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,24</span>kalpanā jā­tyā­di­ma­tpra­tī­te­r api ta­thā­tvā­vi­ro­dhā­t | saṃti cārtheṣu jā­tyā­da­yo pi teṣu pra­ti­bhā­sa­mā­ne­ṣu prati<span type="hard-break">- </span><lb n="186,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,25</span>bhā­se­ra­n | tato jā­tyā­dyā­tma­kā­rtha­da­rśa­naṃ sa­vi­ka­lpaṃ pra­tya­kṣa­si­ddha­m iti vi­ru­ddha­m eva sā­dha­na­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1239"><l ana="bt" n="bt_1.12.19"><lb n="186,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.19</span>na ca jā­tyā­di­rū­pa­tva­m a­rtha­syā­si­ddha­m aṃjasā | ni­rbā­dha­bo­dha­vi­dhva­sta­sa­ma­stā­re­ki tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l></lg><p n="a_1240" rend="justify"><lb n="186,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,27</span>jā­tyā­di­rū­pa­tve hi bhāvānāṃ nirbādho bodhaḥ sa­ma­sta­m ā­re­ki­taṃ haṃtīti kiṃ naś ciṃtayā | ni­rbā­dha­tvaṃ puna<span type="hard-break">- </span><lb n="186,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,28</span>r jā­tyā­di­bo­dha­syā­nya­tra sa­ma­rthi­taṃ pra­ti­pa­tta­vyaṃ tato jā­tyā­dyā­tma­ka­svā­rtha­vya­va­si­tiḥ kalpanā spaṣṭā pratyakṣe <lb n="186,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,29</span>vya­va­ti­ṣṭha­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1241"><l ana="bt" n="bt_1.12.20"><lb n="186,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.20</span>saṃ­ke­ta­sma­ra­ṇo­pā­yā dṛ­ṣṭa­saṃ­ka­lpa­nā­tmi­kā | naiṣā vya­va­si­tiḥ spaṣṭā tato yu­ktā­kṣa­ja­nma­ni || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l></lg><p n="a_1242" rend="justify"><lb n="186,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,31</span>yad eva hi saṃ­ke­ta­sma­ra­ṇo­pā­yaṃ dṛ­ṣṭa­saṃ­ka­lpa­nā­tma­kaṃ kalpanaṃ tad eva pū­rvā­pa­ra­pa­rā­ma­rśa­śū­nye cākṣuṣe spa­rśa­nā­di­ke <lb n="186,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,32</span>vā darśane vi­ru­dhya­te | na ceyaṃ vi­śa­dā­va­bhā­sā­rtha­vya­va­si­ti­s tathā, tato yuktā sā pratyakṣe kutaḥ punar iyaṃ <lb n="186,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 186,33</span>na saṃ­ke­ta­sma­ra­ṇo­pā­ye­ty ucyate || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1243"><l ana="bt" n="bt_1.12.21"><pb n="187"/><lb n="187,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.21</span>svato hi vya­va­sā­yā­tma­pra­tya­kṣaṃ sakalaṃ matam | a­bhi­dhā­nā­dya­pe­kṣā­yā­m a­nyo­nyā­śra­ya­ṇā­t tayoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l></lg><p n="a_1244" rend="justify"><lb n="187,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,02</span>sati hy a­bhi­dhā­na­sma­ra­ṇā­dau kvacid vya­va­sā­yaḥ sati ca vya­va­sā­ye hy a­bhi­dhā­na­sma­ra­ṇā­dī­ti katham a­nyo­nyā­śra­ya­ṇaṃ <lb n="187,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,03</span>na syāt | svā­bhi­dhā­na­vi­śe­ṣā­pe­kṣā e­vā­rtha­ni­śca­yai­r vya­va­sī­ya­te iti bruvan nārtham a­dhya­va­syaṃ­s ta­da­bhi­dhā­na­vi­śe­ṣa­sya <lb n="187,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,04</span>smarati a­na­nu­sma­ra­n na yo­ja­ya­ti a­yo­ja­ya­n na vya­va­sya­tī­ty a­ka­lpa­kaṃ ja­ga­da­rtha­ye­t | sva­va­ca­na­vi­ru­ddhaṃ cedaṃ | <lb n="187,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,05</span>kiṃ ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1245"><l ana="bt" n="bt_1.12.22"><lb n="187,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.22</span>svā­bhi­dhā­na­vi­śe­ṣa­sya niścayo yady a­pe­kṣa­te | svā­bhi­lā­ṣāṃ­ta­raṃ nūnam a­na­va­sthā tadā na kim || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.23"><lb n="187,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.23</span>gatvā su­dū­ra­m apy evam a­bhi­dhā­na­sya niścaye | svā­bhi­lā­pā­na­pe­kṣa­sya kimu nārthasya niścayaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.24"><lb n="187,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.24</span>a­bhi­dhā­na­vi­śe­ṣa­ś cet svasminn arthe ca ni­śca­ya­m | kurvan dṛṣṭaḥ sva­śa­ktyai­va liṃ­gā­dya­rthe pi tādṛśaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.25"><lb n="187,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.25</span>śābdasya niścayo rthasya śa­bdā­pe­kṣo stv a­bā­dhi­taḥ | liṃ­ga­ja­nmā­kṣa­ja­nmā ca ta­da­pe­kṣo bhi­dhī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.26"><lb n="187,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.26</span>tataḥ pra­tya­kṣa­m āstheyaṃ mukhyaṃ vā deśato pi vā | syān ni­rvi­ka­lpa­kaṃ siddhaṃ yuktyā syāt sa­vi­ka­lpa­kaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.27"><lb n="187,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.27</span>sarvathā ni­rvi­ka­lpa­tve svā­rtha­vya­va­si­tiḥ kutaḥ | sarvathā sa­vi­ka­lpa­tve tasya syāc cha­bda­ka­lpa­nā || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l></lg><p n="a_1246" rend="justify"><lb n="187,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,12</span>na kevalaṃ jainasya ka­thaṃ­ci­t sa­vi­ka­lpa­kaṃ pratyakṣaṃ | kiṃ tarhi sau­ga­ta­syā­pī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1247"><l ana="bt" n="bt_1.12.28"><lb n="187,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.28</span>sa­vi­ta­rka­vi­cā­rā hi paṃca vi­jñā­na­dhā­ta­vaḥ | ni­rū­pa­ṇā­nu­sma­ra­ṇa­vi­ka­lpe­nā­vi­ka­lpa­kāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.29"><lb n="187,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.29</span>ity evaṃ svayam i­ṣṭa­tvā­n nai­kāṃ­te­nā­vi­ka­lpa­kaṃ | pratyakṣaṃ yuktam āsthātuṃ pa­ra­syā­pi vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.30"><lb n="187,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.30</span>vi­dhū­ta­ka­lpa­nā­jā­laṃ yo­gi­pra­tya­kṣa­m eva cet | sarvathā la­kṣa­ṇā­vyā­pti­do­ṣaḥ kenāsya vāryate || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.31"><lb n="187,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.31</span>laukikī ka­lpa­nā­po­ḍhā yato dhyakṣaṃ tad eva cet | śāstrīyā sāsti tatreti nai­kāṃ­te­nā­vi­ka­lpa­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.32"><lb n="187,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.32</span>ta­da­pā­ye ca buddhasya na syād dha­rmo­pa­de­śa­nā | ku­ṭyā­de­r yā na sā tasyety e­ta­tpū­rvaṃ vi­ni­ści­taṃ || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l></lg><p n="a_1248" rend="justify"><lb n="187,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,18</span>tataḥ syāt ka­lpa­nā­sva­bhā­va­śū­nya­bhrāṃ­taṃ pra­tya­kṣa­m iti na vyāhataṃ | ye tv āhur ne­dri­yā­niṃ­dri­yā­na­pe­kṣaṃ pratyakṣaṃ <lb n="187,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,19</span>tasya ta­da­pe­kṣā­m aṃ­ta­re­ṇā­saṃ­bha­vā­d iti tān pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1249"><l ana="bt" n="bt_1.12.33"><lb n="187,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.33</span>ye pi cā­tma­ma­no kṣā­rtha­sa­nni­ka­rṣo­dbha­vaṃ viduḥ | pratyakṣaṃ ne­śva­rā­dhya­kṣaṃ saṃ­gra­ha­s taiḥ kṛto bhavet || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.34"><lb n="187,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.34</span>ne­śva­ra­syā­kṣa­ja­jñā­naṃ sa­rvā­rtha­vi­ṣa­ya­tva­taḥ | nākṣaiḥ sa­rvā­rtha­saṃ­baṃ­dhaḥ sa­hai­ka­syā­sti sarvathā || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.12.35"><lb n="187,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.35</span>yo­ga­jā­j jñāyate yat tu jñānaṃ dha­rma­vi­śe­ṣa­taḥ | na saṃ­ni­ka­rṣa­jaṃ tasmād iti na vyāpi lakṣaṇaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l></lg><p n="a_1250" rend="justify"><lb n="187,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,23</span>nanu ca yo­ga­jā­d dha­rma­vi­śe­ṣā­t sa­rvā­rthai­r a­kṣa­sa­nni­ka­rṣa­s tataḥ sa­rvā­rtha­jñā­na­m ity a­kṣā­rtha­sa­nni­ka­rṣa­ja­m eva tat | naita<span type="hard-break">- </span><lb n="187,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,24</span>t sāraṃ | ta­trā­kṣā­rtha­sa­nni­ka­rṣa­sya vai­ya­rthyā­t | yogajo hi dha­rma­vi­śe­ṣaḥ sa­rvā­rthā­kṣa­sa­nni­ka­rṣa­m u­pa­ja­na­ya­ti na punaḥ <lb n="187,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,25</span>sākṣāt sa­rvā­rtha­jñā­na­m iti sva­ru­ci­pra­da­rśa­na­mā­traṃ­, vi­śe­ṣa­he­tva­bhā­vā­d ity u­kta­pra­tya­ya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1251"><l ana="bt" n="bt_1.12.36"><lb n="187,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.36</span>sau­trā­di­vṛ­tti­r a­dhya­kṣa­m ity apy etena ciṃtitaṃ | tasyā vi­cā­rya­mā­ṇā­yā vi­ro­dha­ś ca pra­mā­ṇa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l></lg><p n="a_1252" rend="justify"><lb n="187,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,27</span>iṃ­dri­yā­ṇy artham ā­lo­ca­yaṃ­ti ta­dā­lo­ci­taṃ manaḥ saṃ­ka­lpa­ya­ti ta­tsaṃ­ka­lpi­ta­m a­haṃ­kā­ro bhi­ma­nya­te ta­da­bhi­ma­taṃ <lb n="187,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,28</span>buddhir a­dhya­va­sa­ti ta­da­dhya­va­si­taṃ pu­ru­ṣa­ś ce­ta­ya­ta iti śro­trā­di­vṛ­tti­r hi na sa­kṛ­tsa­rvā­rtha­vi­ṣa­yā yatas ta­tpra­tya­kṣa­tve <lb n="187,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,29</span>yo­gi­pra­tya­kṣa­saṃ­gra­haḥ syāt | na ca pra­mā­ṇa­to vi­cā­rya­mā­ṇā śro­trā­di­vṛ­ttiḥ sāṃkhyānāṃ yujyate | sā hi na <lb n="187,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,30</span>tāvat pu­ru­ṣa­pa­ri­ṇā­mo na­bhyu­pa­ga­mā­t­, nāpi pra­dhā­na­syā­naṃ­śa­syā­mū­rta­sya nityasya sā kā­dā­ci­tka­tvā­t | na hy akādā<span type="hard-break">- </span><lb n="187,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,31</span>ci­tka­syā­na­pe­kṣa­sya kā­dā­ci­tkaḥ pa­ri­ṇā­mo yuktaḥ sā­pe­kṣa­sya tu kutaḥ kauṭasthyaṃ nā­mā­pe­kṣa­ṇā­rtha­kṛ­tā­ti­śa­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="187,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,32</span>syāvaśyaṃ bhāvān ni­ra­ti­śa­ya­tva­vi­ro­dhā­t kau­ṭa­sthyā­nu­pa­pa­tteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1253"><l ana="bt" n="bt_1.12.37"><lb n="187,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.37</span>puṃsaḥ sa­tsaṃ­pra­yo­ge yad iṃ­dri­yā­ṇāṃ pra­jā­ya­te | tad eva vedanaṃ yuktaṃ pra­tya­kṣa­m iti kecana || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l></lg><p n="a_1254" rend="justify"><lb n="187,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 187,34</span>te na samarthā ni­rā­ka­rtuṃ pra­tya­kṣa­m a­tīṃ­dri­yaṃ pra­tya­kṣa­to nu­mā­nā­de­r vā sa­rva­jña­tva­pra­saṃ­ga­taḥ | na hy a­sa­rva­jñaḥ sarvārtha<span type="hard-break">- </span><pb n="188"/><lb n="188,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,01</span>sā­kṣā­tkā­ri­jñā­naṃ nāstīti ku­ta­ści­t pra­mā­ṇā­n niścetuṃ samartha iti pra­ti­pā­di­ta­prā­yaṃ | na ca ta­da­bhā­vā­n niścaye <lb n="188,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,02</span>ka­ra­ṇa­ja­m eva pra­tya­ya­m iti niyamaḥ siddhyet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1255"><l ana="bt" n="bt_1.12.38"><lb n="188,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.12.38</span>ta­tsvā­rtha­vya­va­sā­yā­tma­vi­dhā pra­tya­kṣa­m aṃjasā | jñānaṃ vi­śa­da­m anyat tu pa­ro­kṣa­m iti saṃgrahaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_1.13 a_1256" rend="justify"><lb n="188,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.13 </span>matiḥ smṛtiḥ saṃjñā ciṃ­tā­bhi­ni­bo­dha ity a­na­rthāṃ­ta­ra­m || <ref type="no-sbt" rend="b">13</ref> || </p><p n="a_1257" rend="justify"><lb n="188,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,05</span>ki­ma­rtha­m idam ucyate | ma­ti­bhe­dā­nāṃ ma­ti­gra­ha­ṇe­na gra­ha­ṇā­d a­nya­thā­ti­pra­saṃ­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1258"><l ana="bt" n="bt_1.13.1"><lb n="188,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.1</span>ma­tyā­di­ṣv a­va­bo­dhe­ṣu smṛ­tyā­dī­nā­m a­saṃ­gra­haḥ | ity ā­śaṃ­kyā­ha ma­tyā­di­sū­traṃ ma­tyā­tma­nāṃ vide || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.2"><lb n="188,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.2</span>matir eva smṛtiḥ saṃjñā ciṃtā vā­bhi­ni­bo­dha­ka­m | nā­rthāṃ­ta­raṃ ma­ti­jñā­nā­vṛ­ti­cche­da­pra­sū­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_1259" rend="justify"><lb n="188,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,08</span>yathaiva vī­ryāṃ­ta­rā­ya ma­ti­jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­mā­n matir a­va­gra­hā­di­rū­pā sūte tathā smṛ­tyā­di­r api tato matyā<span type="hard-break">- </span><lb n="188,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,09</span>tma­ka­tva­m asya ve­di­ta­vya­m || </p><p n="a_1260" rend="justify"><lb n="188,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,10</span>iti śabdāt kiṃ gṛhyate ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1261"><l ana="bt" n="bt_1.13.3"><lb n="188,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.3</span>iti śabdāt pra­kā­rā­rthā­d buddhir medhā ca gṛhyate | prajñā ca pra­ti­bhā­bhā­vaḥ saṃ­bha­vo­pa­mi­tī tathā || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_1262" rend="justify"><lb n="188,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,12</span>nanu ca kathaṃ ma­tyā­dī­nā­m a­na­rthāṃ­ta­ra­tvaṃ vya­pa­de­śa­la­kṣa­ṇa­vi­ṣa­ya­pra­ti­bhā­sa­bhe­dā­d iti cet —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1263"><l ana="bt" n="bt_1.13.4"><lb n="188,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.4</span>ka­thaṃ­ci­d vya­pa­de­śā­di­bhe­de py e­ta­da­bhi­nna­tā | na vi­ro­dha­m a­dhi­ṣṭhā­tu­m īṣṭe prā­tī­ti­ka­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_1264" rend="justify"><lb n="188,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,14</span>na hi vya­pa­de­śā­di­bhe­de pi pra­tya­kṣa­vya­ktī­nāṃ pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­tvaṃ pa­re­ṣāṃ­, nāpy a­nu­mā­nā­di­vya­ktī­nā­m a­nu­mā­nā­di­tā <lb n="188,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,15</span>sve­ṣṭa­pra­mā­ṇa­saṃ­khyā ni­ya­ma­vyā­ghā­tā­t pra­tya­kṣa­tā­nu­mā­nā­di­tve­na vā | vya­pa­de­śā­di­bhe­dā­bhā­vā­n na doṣa iti cet <lb n="188,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,16</span>ma­ti­jñā­na­tve­na sā­mā­nya­ta­s ta­da­bhā­vā­d a­vi­ro­dho stu | prā­tī­ti­kī hy e­te­ṣā­m a­bhi­nna­tā ka­thaṃ­ci­d iti na pratikṣe<span type="hard-break">- </span><lb n="188,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,17</span>pam arhati | kaḥ kasya prakāraḥ syād ity u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1265"><l ana="bt" n="bt_1.13.5"><lb n="188,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.5</span>buddhir mateḥ prakāraḥ syād a­rtha­gra­ha­ṇa­śa­kti­kā | medhā smṛteḥ tathā śa­bda­smṛ­ti­śa­kti­r ma­na­svi­nā­m || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.6"><lb n="188,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.6</span>ū­hā­po­hā­tmi­kā prajñā ciṃtāyāḥ pra­ti­bho­pa­mā | sā­dṛ­śyo­pā­dhi­ke bhāve sādṛśye ta­dvi­śe­ṣa­ṇe || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.7"><lb n="188,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.7</span>pra­va­rta­mā­nā ke­ṣāṃ­ci­d dṛṣṭā sā­dṛ­śya­saṃ­vi­daḥ | saṃjñāyāḥ saṃ­bha­vā­dy astu laiṃ­gi­ka­sya ta­thā­ga­teḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_1266" rend="justify"><lb n="188,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,21</span>ma­ti­sā­mā­nyā­tmi­kā­pi buddhir iṃ­dri­yā­niṃ­dri­ya­ni­mi­ttā sa­nni­kṛ­ṣṭā­rtha­gra­ha­ṇa­śa­kti­kā­va­gra­hā­di­ma­ti­vi­śe­ṣa­sya <lb n="188,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,22</span>prakāraḥ | ya­tho­kta­śa­bda­sma­ra­ṇa­śa­kti­kā tu medhā smṛteḥ | sā hi ke­ṣāṃ­ci­d eva ma­na­svi­nāṃ jā­ya­mā­nā viśiṣṭā <lb n="188,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,23</span>ca sma­ra­ṇa­sā­mā­nyā­t | ū­hā­po­hā­tmi­kā prajñā ciṃtāyāḥ prakāraḥ pra­ti­bho­pa­mā ca sā­dṛ­śyo­pā­dhi­ke vastuni <lb n="188,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,24</span>ke­ṣāṃ­ci­d va­stū­pā­dhi­ke vā sādṛśye pra­va­rta­mā­nā saṃjñāyāḥ sā­dṛ­śya­pra­tya­bhi­jñā­na­rū­pā­yāḥ pra­kā­raḥ­, saṃ­bha­vā­rthā­pa­ttya<span type="hard-break">- </span><lb n="188,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,25</span>bhā­vo­pa­mā­stu laiṃ­gi­ka­sya pra­kā­ra­s tathā pratīteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1267"><l ana="bt" n="bt_1.13.8"><lb n="188,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.8</span>pra­tye­ka­m iti śabdasya tataḥ saṃ­ga­ti­r iṣyate | samāptau ceti śabdo yaṃ sūtre smin na vi­ru­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_1268" rend="justify"><lb n="188,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,27</span>matir iti smṛtir iti saṃjñeti ciṃtety a­bhi­ni­bo­dha iti prakāro na ta­da­rthāṃ­ta­ra­m eva ma­ti­jñā­na­m ekam iti jñeyaṃ | <lb n="188,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,28</span>ma­tyā­di­bhe­daṃ ma­ti­jñā­naṃ ma­ti­pa­ri­sa­mā­ptaṃ ta­dbhe­dā­nā­m a­nye­ṣā­m a­trai­vāṃ­ta­rbhā­vā­d iti vyākhyeyaṃ ga­tyaṃ­ta­rā­saṃ­bha­vā­t tathā <lb n="188,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,29</span>vi­ro­dhā­bhā­vā­c ca | smṛtir a­pra­mā­ṇa­m eva sā kathaṃ pramāṇe ṃ­ta­rbha­va­tī­ti cen na, ta­da­pra­mā­ṇa­tve sa­rva­śū­nya­tā­pa­tteḥ | <lb n="188,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 188,30</span>tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1269"><l ana="bt" n="bt_1.13.9"><lb n="188,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.9</span>smṛteḥ pra­mā­ṇa­tā­pā­ye saṃjñāyā na pra­mā­ṇa­tā | ta­da­pra­mā­ṇa­tā­yāṃ tu ciṃtā na vya­va­ti­ṣṭha­te || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.10"><lb n="188,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.10</span>ta­da­pra­ti­ṣṭhi­tau kvātra mānaṃ nāma pra­va­rta­te | ta­da­pra­va­rta­ne dhya­kṣa­prā­mā­ṇyaṃ nā­va­ti­ṣṭha­te || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.11"><lb n="188,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.11</span>tataḥ pra­mā­ṇa­śū­nya­tvā­t pra­me­ya­syā­pi śūnyatā | sāpi mānād vinā neti kim apy astīti sā­ku­la­m || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.12"><pb n="189"/><lb n="189,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.12</span>tasmāt pra­va­rta­ka­tve­na pra­mā­ṇa­tve tra ka­sya­ci­t | smṛ­tyā­dī­nāṃ pra­mā­ṇa­tvaṃ yuktam uktaṃ ca kaiścana || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.13"><lb n="189,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.13</span>a­kṣa­jñā­nai­r a­nu­smṛ­tya pra­tya­bhi­jñā­ya ciṃ­ta­ye­t | ā­bhi­mu­khye­na ta­dbhe­dā­n vi­ni­ści­tya pra­va­rta­te || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_1270" rend="justify"><lb n="189,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,03</span>a­kṣa­jñā­nai­r vi­ni­ści­tya pra­va­rta­ta iti yathā pra­tya­kṣa­sya pra­va­rta­ka­tva­m uktaṃ tathā smṛtvā pra­va­rta­ta iti smṛter api <lb n="189,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,04</span>pra­tya­bhi­jñā­ya pra­va­rta­ta iti saṃjñāyā api ciṃ­ta­ya­t tat pra­va­rta­ta iti ta­rka­syā­pi ā­bhi­mu­khye­na ta­dbhe­dā­n <lb n="189,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,05</span>vi­ni­ści­tya pra­va­rta­ta ity a­bhi­ni­bo­dha­syā­pi tatas tataḥ pra­ti­pa­ttuḥ pra­vṛ­tte­r ya­thā­bhā­sa­m ā­kāṃ­kṣā­ni­vṛ­tti­gha­ṭa­nā­t | <lb n="189,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,06</span>tatra pra­tya­kṣa­m eva pra­va­rta­kaṃ pramāṇaṃ na punaḥ smṛtir iti matam u­pā­la­bha­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1271"><l ana="bt" n="bt_1.13.14"><lb n="189,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.14</span>a­kṣa­jñā­nai­r vi­ni­ści­tya sarva eva pra­va­rta­te | iti bruvan sva­ci­ttā­dau pra­va­rta­ta iti smṛteḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l></lg><p n="a_1272" rend="justify"><lb n="189,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,08</span>ka­tha­m­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1273"><l ana="bt" n="bt_1.13.15"><lb n="189,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.15</span>gṛ­hī­ta­gra­ha­ṇā­t tatra na smṛteś cet pra­mā­ṇa­tā | dhā­rā­vā­hya­kṣa­vi­jñā­na­syai­vaṃ labhyeta kena sā || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.16"><lb n="189,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.16</span>vi­śi­ṣṭa­syo­pa­yo­ga­syā­bhā­ve sāpi na cen matā | ta­da­bhā­ve smaraṇe py a­kṣa­jñā­na­va­nmā­na­tā­stu naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.17"><lb n="189,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.17</span>smṛtyā svārthaṃ pa­ri­cchi­dya pravṛttau na ca bādhyate | yena pre­kṣā­va­tāṃ tasyāḥ pra­vṛ­tti­r vi­ni­vā­rya­te || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.18"><lb n="189,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.18</span>smṛ­ti­mū­lā­bhi­lā­ṣā­de­r vya­va­hā­raḥ pra­va­rta­kaḥ | na pramāṇaṃ yathā ta­dva­da­kṣa­dhī­mū­li­kā smṛtiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.19"><lb n="189,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.19</span>ity ā­ca­kṣa­ṇi­ko nā­mā­nu­mā­maṃ­sta pṛ­tha­kpra­mā | pratyakṣaṃ taddhi ta­nmū­la­m iti cā­rvā­ka­tā­ga­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l></lg><p n="a_1274" rend="justify"><lb n="189,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,14</span>yo pi pra­tya­kṣa­m a­nu­mā­naṃ ca pra­va­rta­kaṃ pra­mā­ṇa­m iti ma­nya­mā­naḥ smṛ­ti­mū­la­syā­bhi­lā­ṣā­de­r iva vya­va­hā­ra­pra­vṛ­tte­r hetoḥ <lb n="189,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,15</span>pra­tya­kṣa­mū­la­sma­ra­ṇa­syā­pi pra­mā­ṇa­tāṃ pra­tyā­kṣī­ta so nu­mā­na­m api pra­tya­kṣā­t pṛ­tha­kpra­mā­ṇaṃ māmaṃsta tasya pra­tya­kṣa­mū­la<span type="hard-break">- </span><lb n="189,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,16</span>tvāt | na hy a­pra­tya­kṣa­pū­rva­ka­m a­nu­mā­na­m asti | a­nu­mā­nāṃ­ta­ra­pū­rva­ka­m astīti cen na, tasyāpi pra­tya­kṣa­pū­rva­ka­tvā­t | <lb n="189,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,17</span>su­dū­ra­m api gatvā ta­syā­pra­tya­kṣa­pū­rva­ka­tve na­va­sthā­pra­saṃ­gā­t | ta­tpū­rva­tve siddhe pra­tya­kṣa­pū­rva­ka­m a­nu­mā­na­m iti na pramāṇaṃ <lb n="189,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,18</span>syāt | tataś ca bā­dha­ka­tva­prā­pti­r asya || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1275"><l ana="bt" n="bt_1.13.20"><lb n="189,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.20</span>svā­rtha­pra­kā­śa­ka­tve­na pra­mā­ṇa­m anumā yadi | smṛtir astu tathā nā­bhi­lā­ṣā­di­s ta­da­bhā­va­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l></lg><p n="a_1276" rend="justify"><lb n="189,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,20</span>svā­rtha­pra­kā­śa­ka­tvaṃ pra­va­rta­ka­tvaṃ na tu pra­tya­kṣā­rtha­pra­da­rśa­ka­tvaṃ nāpy a­rthā­bhi­mu­kha­ga­ti­he­tu­tvaṃ tac cā­nu­mā­na­syā­stī­ti <lb n="189,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,21</span>pra­mā­ṇa­tve sma­ra­ṇa­sya tad astu tata eva nā­bhi­lā­ṣā­de­s ta­da­bhā­vā­t | na hi yathā smaraṇaṃ svā­rtha­sma­rta­vya­syai­va <lb n="189,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,22</span>pra­kā­śa­kaṃ ta­thā­bhi­lā­ṣā­di­s tasya mo­ho­da­ya­pha­la­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1277"><l ana="bt" n="bt_1.13.21"><lb n="189,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.21</span>sa­mā­ro­pa­vya­va­cche­da­s samaḥ smṛ­tya­nu­mā­na­taḥ | svārthe pra­mā­ṇa­tā tena nai­ka­trā­pi ni­vā­rya­te || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l></lg><p n="a_1278" rend="justify"><lb n="189,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,24</span>yathā cā­nu­mā­yāḥ kvacit pra­vṛ­tta­sya sa­mā­ro­pa­sya vya­va­cche­da­s tathā smṛter apīti yuktam ubhayoḥ pra­mā­ṇa­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="189,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,25</span>m a­nya­thā­pra­mā­ṇa­tvā­pa­tteḥ | smṛtir a­nu­mā­na­tve­na pra­mā­ṇa­m iṣṭam eva nā­nya­the­ti cet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1279"><l ana="bt" n="bt_1.13.22"><lb n="189,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.22</span>smṛtir na laiṃgikaṃ liṃ­ga­jñā­nā­bhā­ve pi bhāvataḥ | saṃ­baṃ­dha­smṛ­ti­va­n na syād a­na­va­sthā­na­m anyathā || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.23"><lb n="189,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.23</span>pa­rā­pa­rā­nu­mā­nā­nāṃ ka­lpa­na­sya pra­saṃ­ga­taḥ | vi­va­kṣi­tā­nu­mā­na­syā­py a­nu­mā­nāṃ­ta­rā­j janau || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l></lg><p n="a_1280" rend="justify"><lb n="189,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,28</span>saṃ­baṃ­dha­smṛ­te­r hy a­nu­mā­na­tve sma­rta­vyā­rthe­na liṃgena bhāvyaṃ tasya tena saṃ­baṃ­dha­s tv a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vya­s tasya ca smaraṇaṃ paraṃ <lb n="189,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,29</span>tasyāpy a­nu­mā­na­tve tatheti pa­rā­pa­rā­nu­mā­nā­nāṃ ka­lpa­nā­d a­na­va­sthā | na hy a­nu­mā­nāṃ­ta­rā­d a­nu­mā­na­sya janane kvacid a<span type="hard-break">- </span><lb n="189,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,30</span>vasthā nāma sā saṃ­baṃ­dha­smṛ­ti­r a­pra­mā­ṇa­m eveti cet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1281"><l ana="bt" n="bt_1.13.24"><lb n="189,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.24</span>nā­pra­mā­ṇā­tma­no smṛtyā saṃbaṃdhaḥ siddham ṛcchati | pra­mā­ṇā­na­rtha­ka­tva­sya pra­saṃ­gā­t sa­rva­va­stu­ni || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l></lg><p n="a_1282" rend="justify"><lb n="189,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,32</span>na hy a­pra­mā­ṇā­t pra­me­ya­sya siddhau pra­mā­ṇa­m a­rtha­va­n nāma | na cā­pra­mā­ṇā­t kiṃcit siddhyati kiṃcin nety a­rdha­ja­ra­tī<span type="hard-break">- </span><lb n="189,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 189,33</span>nyāyaḥ śreyān sarvatra ta­dvi­śe­ṣā­bhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1283"><l ana="bt" n="bt_1.13.25"><lb n="189,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.25</span>smṛtis tad iti vi­jñā­na­m a­rthā­tī­te bhavet katham | syād a­rtha­va­d iti sveṣṭaṃ yāti bauddhasya lakṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.26"><pb n="190"/><lb n="190,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.26</span>pra­tya­kṣa­m a­rtha­va­n na syād atīte rthe sa­mu­dbha­va­t | tasya smṛ­ti­va­d evaṃ hi tadvad eva ca laiṃ­gi­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.27"><lb n="190,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.27</span>nārthāj ja­nmo­pa­pa­dye­ta pra­tya­kṣa­sya smṛter iva | tadvat sa eva ta­dbhā­vā­d anyathā na kṣa­ṇa­kṣa­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.28"><lb n="190,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.28</span>a­rthā­kā­ra­tva­to dhyakṣaṃ ya­da­rtha­sya pra­bo­dha­kaṃ | tata eva smṛtiḥ kiṃ na svārthasya pra­ti­bo­dha­kā || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.29"><lb n="190,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.29</span>a­spa­ṣṭa­tve­na cen nā­nu­mā­ne py evaṃ pra­saṃ­ga­taḥ | prā­pyā­rthe­nā­rtha­va­ttā ced a­nu­mā­nā­yāḥ smṛter na kim || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l></lg><p n="a_1284" rend="justify"><lb n="190,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 190,05</span>tato na saugato '­nu­mā­na­sya pra­mā­ṇa­tā­m u­pa­yaṃ­s tām a­pā­ka­rtu­m īśaḥ sarvathā vi­śe­ṣā­bhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1285"><l ana="bt" n="bt_1.13.30"><lb n="190,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.30</span>manasā ja­nya­mā­na­tvā­t saṃ­skā­ra­sa­ha­kā­ri­ṇā | sa­rva­trā­rthā­na­pe­kṣe­ṇa smṛtir nā­rtha­va­tī yadi || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.31"><lb n="190,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.31</span>tadā saṃskāra eva syāt pra­vṛ­tti­s ta­nni­baṃ­dha­nā | ta­trā­saṃ­bha­va­to rthe ced vyaktam ī­śva­ra­ce­ṣṭi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l></lg><p n="a_1286" rend="justify"><lb n="190,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 190,08</span>a­na­rtha­vi­ṣa­ya­tve pi smṛteḥ pra­va­rta­mā­nā­rthe pra­va­rta­te saṃskāre pra­vṛ­tte­r a­saṃ­bha­vā­d iti sphuṭaṃ rā­ja­ce­ṣṭi­taṃ yatheṣṭaṃ <lb n="190,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 190,09</span>pra­va­rta­mā­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1287"><l ana="bt" n="bt_1.13.32"><lb n="190,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.32</span>pratyakṣaṃ mānasaṃ jñānaṃ smṛter yasyāḥ pra­jā­ya­te | sā hi pra­mā­ṇa­sā­ma­grī­va­rti­nī syāt pra­va­rti­kā || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.33"><lb n="190,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.33</span>pra­mā­ṇa­tvā­d yathā liṃ­gi­liṃ­ga­saṃ­baṃ­dha­saṃ­smṛ­tiḥ | liṃ­gi­jñā­na­pha­le­ty āha sā­ma­grī­mā­na­vā­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.34"><lb n="190,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.34</span>tad apy a­saṃ­ga­taṃ liṃ­gi­jñā­na­syai­va pra­saṃ­ga­taḥ | pra­tya­kṣa­tva­kṣa­te­r liṃ­ga­ta­tpha­lā­yāḥ smṛter iva || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l></lg><p n="a_1288" rend="justify"><lb n="190,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 190,13</span>yasyāḥ smṛteḥ pratyakṣaṃ mānasaṃ jāyate sā tad eva pramāṇaṃ ta­tsā­ma­gryaṃ­ta­rbhū­ta­tva­taḥ pra­va­rti­kā svārthe yathānu<span type="hard-break">- </span><lb n="190,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 190,14</span>mā­na­pha­lā saṃ­baṃ­dha­smṛ­ti­r a­nu­mā­na­m eveti | va­ca­na­saṃ­baṃ­dhaṃ pra­mā­ṇa­m a­nu­mā­na­sā­ma­gryaṃ­ta­rbhū­ta­m apīti cet —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1289"><l ana="bt" n="bt_1.13.35"><lb n="190,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.35</span>pra­tya­kṣa­va­tsmṛ­teḥ sā­kṣā­tpha­le svā­rtha­vi­ni­śca­ye | kiṃ sā­dha­ka­ta­ma­tve­na prāmāṇyaṃ no­pa­ga­mya­te || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.36"><lb n="190,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.36</span>pā­raṃ­pa­rye­ṇa hā­nā­di­jñā­naṃ ca phalam īkṣyate | tasyās ta­da­nu­smṛ­tyaṃ­ta­ryā­thā­rthya­vṛ­tti­to rthinaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l></lg><p n="a_1290" rend="justify"><lb n="190,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 190,17</span>tato na yogo pi smṛter a­pra­mā­ṇa­tvaṃ sa­ma­rtha­yi­tu­m īśaḥ pra­tya­kṣā­di­pra­mā­ṇa­tvaṃ vā, ya­tho­kta­do­ṣā­nu­ṣaṃ­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1291"><l ana="bt" n="bt_1.13.37"><lb n="190,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.37</span>pra­tya­bhi­jñā­ya ca svārthaṃ va­rta­mā­no yato rthabhāk | mataṃ ta­tpra­tya­bhi­jñā­naṃ pramāṇaṃ pa­ra­ma­nya­thā || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.38"><lb n="190,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.38</span>ta­dvi­dhai­ka­tva­sā­dṛ­śya­go­ca­ra­tve­na niścitaṃ | saṃ­kī­rṇa­vya­ti­kī­rṇa­tva­vya­ti­re­ke­ṇa tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.39"><lb n="190,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.39</span>tena tu na punar jā­ta­ma­da­nāṃ­ku­ra­go­ca­raṃ | sā­dṛ­śya­pra­tya­bhi­jñā­naṃ pramāṇaṃ nai­ka­tā­tma­ni || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.40"><lb n="190,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.40</span>e­ka­tva­go­ca­raṃ na syād ekatve mānam aṃjasā | sādṛśye yathā tasmiṃs tādṛśe yam iti grahaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l></lg><p n="a_1292" rend="justify"><lb n="190,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 190,22</span>na hy evaṃ sā­dṛ­śyai­ka­tva­pra­tya­bhi­jñā­na­yoḥ saṃ­ka­ra­vya­ti­ka­ra­vya­ti­re­ko lau­ki­ka­pa­rī­kṣa­ka­yo­r asiddho 'nyatra vibhra<span type="hard-break">- </span><lb n="190,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 190,23</span>māt | tato yuktaṃ sva­vi­ṣa­ye ni­ya­me­na pra­va­rta­ka­yoḥ pra­mā­ṇa­tvaṃ pra­tya­kṣā­di­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1293"><l ana="bt" n="bt_1.13.41"><lb n="190,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.41</span>tad ity a­tī­ta­vi­jñā­naṃ dṛ­śya­mā­ne­na naikatāṃ | vetti nedam iti jñānam a­tī­te­ne­ti kecana || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.42"><lb n="190,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.42</span>ta­tsi­ddha­sā­dha­naṃ jñā­na­dvi­ta­yaṃ hy etad iṣyate | mā­na­dṛ­ṣṭe rtha­pa­ryā­ye dṛ­śya­mā­ne ca bhedataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.43"><lb n="190,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.43</span>dravyeṇa ta­dba­lo­dbhū­ta­jñā­na­m e­ka­tva­sā­dha­na­m | dṛ­ṣṭe­kṣya­mā­ṇa­pa­ryā­ya­vyā­pi­ny anyat tato matam || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l></lg><p n="a_1294" rend="justify"><lb n="190,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 190,27</span>na hi sāṃ­pra­ti­kā­tī­ta­pa­ryā­ya­yo­r da­rśa­na­sma­ra­ṇe eva ta­tpra­tya­bhi­jñā­naṃ yato do­ṣā­va­kā­śaḥ syāt | kiṃ tarhi? <lb n="190,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 190,28</span>ta­dvyā­pi­ny ekatra dravye saṃ­ka­la­na­jñā­naṃ | nanv evaṃ ta­da­nā­di­pa­ryā­ya­vyā­pi dra­vya­vi­ṣa­yaṃ pra­sa­jye­ta ni­yā­ma­kā­bhā­vā­d iti <lb n="190,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 190,29</span>cen na, ni­yā­ma­ka­sya sa­dbhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1295"><l ana="bt" n="bt_1.13.44"><lb n="190,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.44</span>kṣa­yo­pa­śa­ma­ta­s tac ca niyataṃ syāt ku­ta­śca­na | a­nā­di­pa­rya­ya­vyā­pi dra­vya­saṃ­vi­tti­to sti naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.45"><lb n="190,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.45</span>tayā yāvat sva­tī­te­ṣu pa­ryā­ye­ṣv asti saṃsmṛtiḥ | kena ta­dvyā­pi­ni dravye pra­tya­bhi­jñā­sya vāryate || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.46"><lb n="190,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.46</span>bālako haṃ ya evāsaṃ sa eva ca ku­mā­ra­kaḥ | yuvāno madhyamo vṛddho '­dhu­nā­smī­ti pra­tī­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.47"><lb n="190,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.47</span>smṛtiḥ kin nā­nu­bhū­te­ṣu svayaṃ bhedeṣv a­śe­ṣa­taḥ | pra­tya­bhi­jñā­na­he­tuḥ syād iti codyaṃ na yu­kti­ma­t || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.48"><lb n="190,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.48</span>tā­dṛ­kṣa­yo­gya­tā­hā­neḥ tadbhāve tv asti sāṃgināṃ | vya­bhi­cā­rī hi tan nānyo hetuḥ sarvaḥ sa­mī­kṣya­te || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l></lg><p n="a_1296" rend="justify"><pb n="191"/><lb n="191,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,01</span>sma­ra­ṇa­sya hi nā­nu­bha­va­na­mā­traṃ kāraṇaṃ sarvasya sarvatra svā­nu­bhū­te rthe sma­ra­ṇa­pra­saṃ­gā­t | nāpi dṛ­ṣṭa­sa­jā­tī­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="191,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,02</span>darśanaṃ tasmin saty api ka­sya­ci­t ta­da­nu­pa­pa­tte­r vā­sa­nā­pra­bo­dhaḥ kā­ra­ṇa­m iti cet, kutaḥ syāt | dṛ­ṣṭa­sa­jā­tī­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="191,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,03</span>da­rśa­nā­d iti cen na, tadbhāve pi ta­da­bhā­vā­t | e­te­nā­rtha­tvā­di­s taddhetuḥ pra­tyā­khyā­taḥ­, sarvasya dṛṣṭasya hetor vya<span type="hard-break">- </span><lb n="191,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,04</span>bhi­cā­rā­t | ta­da­vi­dyā­vā­sa­nā­pra­hā­ṇaṃ ta­tkā­ra­ṇa­m iti cet, saiva yogyatā sma­ra­ṇā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­śa­ma­la­kṣa­ṇā tasyāṃ <lb n="191,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,05</span>ca satyāṃ sa­du­pa­yo­ga­vi­śe­ṣā vāsanā prabodha iti nā­ma­mā­traṃ bhidyate | tato yatrārthe nubhavaḥ pra­vṛ­tta­s tatra smaraṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="191,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,06</span>va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­me sa­tyaṃ­ta­raṃ­ge hetau ba­hi­raṃ­ge ca dṛ­ṣṭa­sa­jā­tī­ya­da­rśa­nā­dau sma­ra­ṇa­syo­tpa­tti­r na punas ta­da­bhā­ve­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="191,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,07</span>pra­saṃ­gā­d iti nā­nā­di­dra­vya­pa­ryā­ye­ṣu svayam a­nu­bhū­te­ṣv api ka­sya­ci­t sma­ra­ṇaṃ­, nāpi pra­tya­bhi­jñā­naṃ ta­nni­baṃ­dha­naṃ tasya yathā <lb n="191,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,08</span>smaraṇaṃ tathā pra­tya­bhi­jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­maṃ ca prā­du­rbhā­vā­d u­pa­pa­nnaṃ ta­dvai­ci­tryaṃ yo­gya­tā­yā­s ta­dā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="191,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,09</span>la­kṣa­ṇā­yā vai­ci­tryā­t || </p><p n="a_1297" rend="justify"><lb n="191,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,10</span>kutaḥ punar vicitrā yogyatā syād ity u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1298"><l ana="bt" n="bt_1.13.49"><lb n="191,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.49</span>ma­lā­vṛ­ta­ma­ṇe­r vyaktir ya­thā­ne­ka­vi­dhe­kṣya­te | ka­rmā­vṛ­tā­tma­na­s ta­dva­dyo­gya­tā vividhā na kim || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l></lg><p n="a_1299" rend="justify"><lb n="191,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,12</span>svā­va­ra­ṇa­vi­ga­ma­sya vai­ci­tryā­n maṇer i­vā­tma­naḥ sva­rū­pā­bhi­vya­kti­vai­ci­tryaṃ na hi ta­dvi­ru­ddhaṃ | ta­dvi­ga­ma­s tu <lb n="191,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,13</span>sva­kā­ra­ṇa­vi­śe­ṣa­vai­ci­tryā­d u­pa­pa­dya­te | ta­dvi­ga­ma­kā­ra­ṇaṃ punar dra­vya­kṣe­tra­kā­la­bha­va­bhā­va­la­kṣa­ṇaṃ yad a­nva­ya­vya­ti­re­ka­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="191,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,14</span>t saṃ­bhā­va­ne­ti paryāptaṃ pra­paṃ­ce­na | sā­dṛ­śyai­ka­tva­pra­tya­bhi­jñā­na­yoḥ sarvathā ni­ra­va­dya­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1300"><l ana="bt" n="bt_1.13.50"><lb n="191,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.50</span>nanv astv e­ka­tva­sā­dṛ­śya­pra­tī­ti­r nā­rtha­go­ca­rā | saṃ­vā­dā­bhā­va­to vyo­ma­ke­śa­pā­śa­pra­tī­ti­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l></lg><p n="a_1301" rend="justify"><lb n="191,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,16</span>sā­dṛ­śya­pra­tya­bhi­jñai­ka­tva­pra­tya­bhi­jñā ca nā­smā­bhi­r a­pa­hnū­ya­te tathā pra­tī­teḥ­, kevalaṃ sā­na­rtha­vi­ṣa­yā saṃvādā<span type="hard-break">- </span><lb n="191,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,17</span>bhāvād ā­kā­śa­ke­śa­pā­śa­pra­ti­bhā­sa­na­va­d iti cet —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1302"><l ana="bt" n="bt_1.13.51"><lb n="191,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.51</span>tatra yo nāma saṃvādaḥ pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­saṃ­ga­maḥ | so dhyakṣe pi na saṃbhāvya iti te kva pra­mā­ṇa­tā || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.52"><lb n="191,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.52</span>pra­tya­kṣa­vi­ṣa­ye tāvan nā­nu­mā­na­sya saṃgatiḥ | tasya sva­la­kṣa­ṇe vṛ­ttya­bhā­vā­d ā­laṃ­ba­nā­tma­ni || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.53"><lb n="191,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.53</span>ta­trā­dhya­kṣāṃ­ta­ra­syā­pi na vṛttiḥ kṣa­ṇa­bhaṃ­gi­ni | tathaiva si­ddha­saṃ­vā­da­syā­na­va­sthā tathā na kim || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.54"><lb n="191,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.54</span>prāpya sva­la­kṣa­ṇe vṛttir ya­thā­dhya­kṣā­nu­mā­na­yoḥ | pra­tya­kṣa­sya tathā kiṃ na saṃjñayā saṃ­pra­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.55"><lb n="191,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.55</span>ta­yā­laṃ­bi­ta­m anyac cet prāptam a­nya­tsva­la­kṣa­ṇaṃ | pra­tya­kṣe­ṇā­nu­mā­ne­na kiṃ tad eva bha­va­nma­te || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.56"><lb n="191,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.56</span>gṛ­hī­ta­prā­pta­yo­r e­vā­dhyā­ro­pā­c cet tad eva tat | samānaṃ pra­tya­bhi­jñā­yāṃ sarve paśyaṃtu saddhiyaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.57"><lb n="191,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.57</span>pra­tya­bhi­jñā­na­mā­na­tve pramāṇaṃ nā­nya­the­ty api | tatra yu­ktā­nu­mā­na­syo­tthā­nā­bhā­va­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">57</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.58"><lb n="191,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.58</span>tatra liṃge tad e­ve­da­m iti jñānaṃ ni­baṃ­dha­na­m | laiṃ­gi­ka­syā­nu­mā­naṃ ced a­na­va­sthā pra­sa­jya­te || <ref type="no-bt" rend="b">58</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.59"><lb n="191,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.59</span>liṃ­ga­pra­tya­va­ma­rśe­ṇa vinā nāsty eva laiṃ­gi­ka­m | vibhinnaḥ so nu­mā­nā­c cet pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­m ā­ga­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">59</ref> || </l></lg><p n="a_1303" rend="justify"><lb n="191,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,27</span>na hi liṃ­ga­pra­tya­va­ga­mo pramāṇaṃ tato vyā­pti­vya­va­hā­ra­kā­la­bhā­va­liṃ­ga­sā­dṛ­śyā­vya­va­sthi­ti­pra­saṃ­gā­t | tathā <lb n="191,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,28</span>cā­nu­mā­no­da­yā­saṃ­bha­va­s ta­tsaṃ­bha­ve ti­pra­saṃ­gā­t | a­pra­mā­ṇā­t ta­da­vya­va­sthi­tau pra­mā­ṇā­na­rtha­kya­pra­saṃ­ga ity uktaṃ | tato nu<span type="hard-break">- </span><lb n="191,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,29</span>mānaṃ pra­tya­bhi­jñā­naṃ | kiṃ tarhi pra­mā­ṇāṃ­ta­raṃ saṃ­vā­da­ka­tvā­t pra­tya­kṣā­di­va­t | na hi dṛ­śya­prā­pya­yo­r e­ka­tvā­dhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="191,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,30</span>ropeṇa pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­saṃ­ga­ma­la­kṣa­ṇaḥ saṃvādaḥ saṃ­jñā­yā­m a­si­ddhaḥ­, pra­tya­kṣā­dā­v api ta­da­si­ddhi­pra­saṃ­gā­t | e­te­nā­rtha­kri­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="191,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,31</span>sthitir a­vi­saṃ­vā­dān na pra­tya­bhi­jñā­pra­mā­ṇa­m ity api pratyuktaṃ | tata eva pra­tya­kṣā­de­r a­pra­mā­ṇa­tva­pra­saṃ­gā­t | <lb n="191,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,32</span>pra­ti­pa­ttuḥ pa­ri­to­ṣā­t saṃ­vā­da­s tatra pra­mā­ṇa­tāṃ vya­va­sthā­pa­ya­tī­ti cet, pra­tya­bhi­jñā­ne pi | na hi tataḥ pra­vṛ­tta­syā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="191,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,33</span>kri­yā­sthi­tau pa­ri­to­ṣo nāstīti | yadi punaḥ bā­dha­kā­bhā­vaḥ saṃ­vā­da­s ta­da­bhā­vā­n na pra­tya­bhi­jñā pra­mā­ṇa­m iti <lb n="191,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 191,34</span>mataṃ tadā na siddho hetuḥ saṃ­vā­dā­bhā­vā­d iti | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1304"><l ana="bt" n="bt_1.13.60"><pb n="192"/><lb n="192,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.60</span>saṃvādo bā­dha­vai­dhu­rya­ni­śca­ya­ś cet sa vidyate | sarvatra pra­tya­bhi­jñā­ne pra­tya­kṣā­dā­v i­vāṃ­ja­sā || <ref type="no-bt" rend="b">60</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.61"><lb n="192,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.61</span>pratyakṣaṃ bādhakaṃ tāvan na saṃ­jñā­na­sya jā­tu­ci­t | ta­dbhi­nna­go­ca­ra­tve­na pa­ra­lo­ka­ma­te­r iva || <ref type="no-bt" rend="b">61</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.62"><lb n="192,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.62</span>yatra pra­va­rta­te jñānaṃ svayaṃ tatraiva sā­dha­ka­m | bādhakaṃ vā parasya syān nā­nya­trā­ti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">62</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.63"><lb n="192,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.63</span>a­dṛ­śyā­nu­pa­la­bdhi­ś ca bādhikā tasya na pramā | dṛśyā dṛṣṭis tu sa­rva­trā­si­ddhā ta­dgo­ca­re sadā || <ref type="no-bt" rend="b">63</ref> || </l></lg><p n="a_1305" rend="justify"><lb n="192,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,05</span>tad evaṃ na pra­tya­kṣa­sva­bhā­vā­nu­pa­la­bdhi­r vā bādhikā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1306"><l ana="bt" n="bt_1.13.64"><lb n="192,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.64</span>yat sat tat sarvaṃ kṣaṇikaṃ sa­rva­thai­va vi­la­kṣa­ṇaṃ | tato 'nyatra pra­tī­ghā­tā­t sa­ttva­syā­rtha­kri­yā­kṣa­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">64</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.65"><lb n="192,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.65</span>a­rtha­kri­yā­kṣa­ti­s tatra kra­ma­vṛ­tti­vi­ro­dha­taḥ | ta­dvi­ro­dha­s tato naṃśaḥ syān nā­pe­kṣā­vi­ghā­ta­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">65</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.66"><lb n="192,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.66</span>itīyaṃ vyāpakā dṛṣṭir nityatvaṃ haṃti vastunaḥ | sādṛśyaṃ ca tataḥ saṃjñā bā­dhi­ke­ty api du­rgha­ṭa­m || <ref type="no-bt" rend="b">66</ref> || </l></lg><p n="a_1307" rend="justify"><lb n="192,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,09</span>sattvam idam a­rtha­kri­ya­yā vyāptaṃ sā ca kra­mā­kra­mā­bhyāṃ tau vā kṣa­ṇi­kā­t sa­dṛ­śā­c ca ni­va­rta­mā­nau svavyāpyā<span type="hard-break">- </span><lb n="192,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,10</span>m a­rtha­kri­yāṃ ni­va­rta­ya­taḥ | sā ni­va­rta­mā­nā svavyāpyaṃ sattvaṃ ni­va­rta­ya­tī­ti vyā­pa­kā­nu­pa­la­bdhi­r ni­tya­syā­sa­ttvaṃ <lb n="192,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,11</span>sarvathā sādṛśyaṃ ca sā­dha­yaṃ­tī ni­tya­tva­sā­dṛ­śya­vi­ṣa­ya­sya pra­tya­bhi­jñā­na­sya bā­dhi­kā­stī­ti kecit | tad etad api <lb n="192,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,12</span>du­rgha­ṭa­m | kutaḥ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1308"><l ana="bt" n="bt_1.13.67"><lb n="192,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.67</span>kṣa­ṇa­pra­dhvaṃ­si­naḥ saṃtaḥ sa­rva­thai­va vi­la­kṣa­ṇāḥ | iti vyāpter a­si­ddha­tvā­d vi­pra­kṛ­ṣṭā­rtha­śaṃ­ki­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">67</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.68"><lb n="192,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.68</span>nityānāṃ vi­pra­kṛ­ṣṭā­nā­m abhāve bhā­va­ni­śca­yā­t | ku­ta­ści­d vyā­pti­saṃ­si­ddhi­r ā­śra­ye­ta yadā tadā || <ref type="no-bt" rend="b">68</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.69"><lb n="192,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.69</span>nedaṃ nai­rā­tma­kaṃ jī­va­ccha­rī­ra­m iti sā­dha­ye­t | prā­ṇā­di­ma­ttva­to syaivaṃ vya­ti­re­ka­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">69</ref> || </l></lg><p n="a_1309" rend="justify"><lb n="192,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,16</span>yathā vi­pra­kṛ­ṣṭā­nāṃ ni­tyā­dya­rthā­nā­m abhāve sattvasya hetoḥ sa­dbā­dha­ni­śca­ya­s ta­dvyā­pti­si­ddhi­ni­baṃ­dha­naṃ tathā <lb n="192,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,17</span>vi­pra­kṛ­ṣṭa­syā­tma­naḥ pā­ṣā­ṇā­di­sva­bhā­ve prā­ṇā­di­ma­ttva­sya hetor a­bhā­va­ni­śca­yo pi ta­dvyā­pti­si­ddhe­r ni­baṃ­dha­naṃ kiṃ na <lb n="192,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,18</span>bhavet ? yato vya­ti­re­ky api hetur na syāt | na ca sattvād asya viśeṣaṃ paśyāmaḥ sarvathā ga­ma­ka­tvā­ga­ma­ka­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="192,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,19</span>yor iti prā­ṇā­di­ma­ttvā­de­r vyā­pta­si­ddhi­m u­pa­ya­tāṃ sa­ttvā­de­r api ta­da­si­ddhi­r ba­lā­dā­d ā­pa­ta­ty eva | tato na kṣa­ṇi­ka­tvaṃ <lb n="192,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,20</span>sarvathā vi­la­kṣa­ṇa­tvaṃ vārthānāṃ siddhyati vi­ru­ddha­tvā­c ca hetoḥ | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1310"><l ana="bt" n="bt_1.13.70"><lb n="192,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.70</span>kṣaṇike pi vi­ru­ddhye­te bhā­ve­naṃ­śe kra­mā­kra­mau | svā­rtha­kri­yā ca sattvaṃ ca tato ne­kāṃ­ta­vṛ­tti tat || <ref type="no-bt" rend="b">70</ref> || </l></lg><p n="a_1311" rend="justify"><lb n="192,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,22</span>sarvathā kṣaṇike na kra­mā­kra­mau pa­ra­mā­rtha­taḥ saṃ­bha­va­ta­s ta­da­saṃ­bha­ve jñā­na­mā­tra­m api sva­kī­yā­rtha­kri­yāṃ kuto <lb n="192,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,23</span>vya­va­ti­ṣṭha­te ? yataḥ sattvaṃ tato vi­ni­va­rta­mā­naṃ ka­thaṃ­ci­t kṣaṇike ne­kāṃ­tā­tma­ni sthitim āsādya ta­dvi­ru­ddhaṃ na <lb n="192,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,24</span>bhaved ity u­kto­tta­ra­prā­yaṃ | tathā ca kiṃ kuryād ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1312"><l ana="bt" n="bt_1.13.71"><lb n="192,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.71</span>nihaṃti sa­rva­thai­kāṃ­taṃ sā­dha­ye­t pa­ri­ṇā­mi­naṃ | bhavet tatra na bhāve ta­tpra­tya­bhi­jñā ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">71</ref> || </l></lg><p n="a_1313" rend="justify"><lb n="192,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,26</span>dra­vya­pa­ryā­yā­tma­ni ni­tyā­tma­ke vastuni jā­tyaṃ­ta­ra­pa­ri­ṇā­mi­ny eva dravyataḥ pra­tya­bhi­jñā sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­to <lb n="192,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,27</span>saṃ­bha­va­ti sarvathā vi­ro­dhā­bhā­vā­n na punar ni­tyā­dye­kāṃ­te vi­ro­dha­si­ddheḥ | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1314"><l ana="bt" n="bt_1.13.72"><lb n="192,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.72</span>ni­tyai­kāṃ­te na sā tāvat pau­rvā­pa­rya­vi­yo­ga­taḥ | nā­śai­kāṃ­te pi cai­ka­tva­sā­dṛ­śyā­gha­ṭa­nā­t tathā || <ref type="no-bt" rend="b">72</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.73"><lb n="192,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.73</span>ni­tyā­ni­tyā­tma­ke tv arthe ka­thaṃ­ci­d u­pa­la­kṣya­te | jā­tyaṃ­ta­re vi­ru­dhye­ta pra­tya­bhi­jñā na sarvathā || <ref type="no-bt" rend="b">73</ref> || </l></lg><p n="a_1315" rend="justify"><lb n="192,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,30</span>tato na pra­tya­bhi­jñā­yāḥ kiṃcid bā­dha­ka­m astīti bā­dhā­vi­ra­ha­la­kṣa­ṇa­sya saṃ­vā­da­sya siddher a­pra­mā­ṇa­tva­sā­dha­na­m ayuktaṃ | <lb n="192,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,31</span>nanu caikatve pra­tya­bhi­jñā tatsiddhau pramāṇaṃ saṃ­vā­dā­t ta­tpra­mā­ṇa­tva­si­ddhau tatas ta­dvi­ṣa­ya­syai­ka­tva­sya siddhir ity anyonyā<span type="hard-break">- </span><lb n="192,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,32</span>śrayaḥ | pra­tya­bhi­jñāṃ­ta­rā­t pra­tha­ma­pra­tya­bhi­jñā­vi­ṣa­ya­sya sādhane ta­dvi­ṣa­ya­syā­pi pra­tya­bhi­jñāṃ­ta­rā­t sā­dha­na­m ity a­na­va­sthā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="192,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 192,33</span>m iti cen na, pra­tya­kṣa­syā­pi nīlādau pra­mā­ṇa­tva­sā­dha­ne sa­mā­na­tvā­t | i­ta­ra­thā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1316"><l ana="bt" n="bt_1.13.74"><lb n="192,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.74</span>nī­la­saṃ­ve­da­na­syā­rthe nīle siddhe pra­mā­ṇa­tā | tatra tasyāṃ ca siddhāyāṃ nīlo rthas tena siddhyati || <ref type="no-bt" rend="b">74</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.75"><pb n="193"/><lb n="193,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.75</span>ity a­nyo­nyā­śri­taṃ nāsti ya­thā­bhyā­sa­ba­lā­t kvacit | svataḥ prā­mā­ṇya­saṃ­si­ddhe­r a­dhya­svā­rtha­saṃ­vi­daḥ || <ref type="no-bt" rend="b">75</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.76"><lb n="193,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.76</span>ta­de­ka­tva­sya saṃsiddhau pra­tya­bhi­jñā ta­dā­śra­yā | pramāṇaṃ ta­tpra­mā­ṇa­tve tayā va­stve­ka­tā gatiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">76</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.77"><lb n="193,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.77</span>i­tya­nyo­nyā­śri­ti­r na syāt svataḥ prā­mā­ṇya­si­ddhi­taḥ | sva­bhyā­sā­t pra­tya­bhi­jñā­yā­s tato nya­trā­nu­mā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">77</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.78"><lb n="193,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.78</span>pra­tya­bhi­jñāṃ­ta­rā­d ā­dya­pra­tya­bhi­jñā­rtha­sā­dha­ne | yān avasthā samā sāpi pra­tya­kṣā­rtha­pra­sā­dha­ne || <ref type="no-bt" rend="b">78</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.79"><lb n="193,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.79</span>pra­tya­kṣāṃ­ta­ra­taḥ siddhā svataḥ sā cen ni­va­rta­te | pra­tya­bhi­jñāṃ­ta­rā­d etat ta­thā­bhū­tā­n ni­va­rta­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">79</ref> || </l></lg><p n="a_1317" rend="justify"><lb n="193,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,06</span>tato naikatvaṃ pra­tya­bhi­jñā­naṃ sāvadyaṃ sa­rva­do­ṣa­pa­ri­hā­rā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1318"><l ana="bt" n="bt_1.13.80"><lb n="193,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.80</span>sā­dṛ­śya­pra­tya­bhi­jñā­na­m e­te­nai­va vi­cā­ri­ta­m | pramāṇaṃ svā­rtha­saṃ­vā­dā­d a­pra­mā­ṇaṃ tato nyathā || <ref type="no-bt" rend="b">80</ref> || </l></lg><p n="a_1319" rend="justify"><lb n="193,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,08</span>nanv idaṃ sādṛśyaṃ pa­dā­rthe­bhyo yadi bhinnaṃ tadā kutas teṣām iti pra­dṛ­śya­te | saṃ­baṃ­dha­tvā­c cet, kaḥ punaḥ <lb n="193,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,09</span>sā­dṛ­śya­ta­dva­tā­m a­rthāṃ­ta­ra­bhū­tā­nā­m a­kā­rya­kā­ra­ṇā­tma­nāṃ saṃbaṃdhaḥ ? sa­ma­vā­ya iti cet, kaḥ punar asau ? na tāva<span type="hard-break">- </span><lb n="193,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,10</span>t pa­dā­rthāṃ­ta­ra­m a­na­bhyu­pa­ga­mā­t | a­vi­bhra­ma­dbhā­va iti cet sa­rvā­tma­nai­ka­de­śe­na vā pra­ti­vya­kti | sa­rvā­tma­nā cet sā<span type="hard-break">- </span><lb n="193,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,11</span>dṛ­śya­ba­hu­tva­pra­saṃ­gaḥ | na caikatra sādṛśyaṃ ta­syā­ne­ka­sva­bhā­va­tvā­t | yadi punar e­ka­de­śe­na sādṛśyaṃ vyaktiṣu <lb n="193,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,12</span>sa­ma­ve­taṃ tadā sā­va­ya­va­tvaṃ syāt | tathā ca tasya sā­va­ya­vaiḥ saṃ­baṃ­dha­ciṃ­tā­yāṃ sa eva pa­rya­nu­yo­ga ity a­na­va­sthā | <lb n="193,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,13</span>yadi punar abhinnaṃ sā­dṛ­śya­m arthebhyo '­bhyu­pa­ga­mya­te tadāpi ta­syai­ka­tve ta­da­bhi­nnā­nā­m a­rthā­nā­m e­ka­tvā­pa­tti­r e­ka­smā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="193,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,14</span>bhinnānāṃ sarvathā nā­nā­tva­vi­ro­dhā­t | pa­dā­rtha­nā­nā­tva­va­d vā tasya nā­nā­tve­bhyo '­na­rthāṃ­ta­ra­sya sa­rva­thai­ka­tva­vi­ro­dhā­t | <lb n="193,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,15</span>tathā co­bha­yo­r api pakṣayoḥ sā­dṛ­śyā­saṃ­bha­vaḥ | sā­dṛ­śya­va­tāṃ sa­rva­thai­ka­tve tatra sā­dṛ­śyā­na­va­sthā­nā­t | sādṛśyaṃ <lb n="193,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,16</span>sarvathā nānā cet sā­dṛ­śya­rū­pa­tā­nu­pa­pa­tteḥ | sā­dṛ­śya­m arthebhyo bhi­nnā­bhi­nna­m iti yuktaṃ vi­ro­dhā­d u­bha­ya­do­ṣā­nu­ṣaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="193,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,17</span>gāc ca | ta­da­rthe­bhyo ye­nā­tma­nā bhinnaṃ te­nai­vā­bhi­nnaṃ vi­ru­dhya­te | pareṇa bhinnaṃ ta­da­nye­nā­bhi­nna­m ity a­va­dhā­ra­ṇā­t ta<span type="hard-break">- </span><lb n="193,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,18</span>du­bha­ya­do­ṣa­pra­sa­ktiḥ | saṃ­śa­ya­vai­ya­dhi­ka­ra­ṇyā­da­yo pi doṣās tatra du­rni­vā­rā eveti sā­dṛ­śya­sya vi­cā­rā­sa­ha­tvā­t <lb n="193,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,19</span>ka­lpa­nā­ro­pi­ta­tva­m eva ta­dvi­ṣa­yaṃ ca pra­tya­bhi­jñā­naṃ svārthe saṃ­vā­da­śū­nyaṃ na pramāṇaṃ nā­mā­ti­pra­saṃ­gā­t | kalpanā<span type="hard-break">- </span><lb n="193,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,20</span>ro­pi­tā­d eva svā­rtha­saṃ­vā­dā­t pra­mā­ṇa­tve ma­no­rā­jyā­di­vi­ka­lpa­ka­lā­pa­sya pra­mā­ṇa­tvā­nu­ṣaṃ­gā­t tā­dṛ­ksaṃ­vā­da­sya <lb n="193,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,21</span>sa­dbhā­vā­d iti kaścit taṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1320"><l ana="bt" n="bt_1.13.81"><lb n="193,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.81</span>bhe­dā­bhe­da­vi­ka­lpā­bhyāṃ sādṛśyaṃ yena dūṣyate | vai­sā­dṛ­śyaṃ kutas tasya pa­dā­rthā­nāṃ pra­si­dhya­tu || <ref type="no-bt" rend="b">81</ref> || </l></lg><p n="a_1321" rend="justify"><lb n="193,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,23</span>vi­sa­dṛ­śā­nāṃ bhāvo hi vai­sā­dṛ­śyaṃ tac ca pa­dā­rthe­bhyo bhinnam abhinnaṃ bhi­nnā­bhi­nnaṃ vā syād ato '­nya­ga­tya­bhā­vā­t | <lb n="193,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,24</span>sarvathā sā­dṛ­śya­pa­kṣa­bhā­vī doṣo du­rni­vā­ra iti kutas tatsiddhiḥ | sā­dṛ­śya­va­dvai­sa­dṛ­śa­m api na pa­ra­mā­rtha­m a­rtha­kri­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="193,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,25</span>śū­nya­tvā­t sva­la­kṣa­ṇa­syai­va sattvasya pa­ra­mā­rtha­tvā­t | ta­syā­rtha­kri­yā­sa­ma­rtha­tvā­d iti cet, na vai­sa­dṛ­śa­sā­dṛ­śya­tya­ktaṃ <lb n="193,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,26</span>kiṃcit sva­la­kṣa­ṇaṃ pra­mā­ṇa­si­ddha­m astīha yathā vyo­ma­ku­śe­śa­yaṃ | pra­tya­kṣa­saṃ­vi­di pra­ti­bhā­naṃ spaṣṭaṃ sva­la­kṣa­ṇa­m iti <lb n="193,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,27</span>cet —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1322"><l ana="bt" n="bt_1.13.82"><lb n="193,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.82</span>sa­mā­nā­kā­ra­tā spaṣṭā pratyakṣaṃ pra­ti­bhā­sa­te | va­rta­mā­ne­ṣu bhāveṣu yathā bhi­nna­sva­bhā­va­tā || <ref type="no-bt" rend="b">82</ref> || </l></lg><p n="a_1323" rend="justify"><lb n="193,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,29</span>i­dā­nīṃ­ta­na­ta­yā pra­ti­bhā­sa­mā­nā hi bhāvās teṣu yathā pa­ra­spa­raṃ bhi­nna­rū­paṃ pratyakṣe spaṣṭam a­va­bhā­sa­te tathā <lb n="193,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,30</span>sa­mā­na­m apīti sa­dṛ­śe­ta­rā­tma­kaṃ sva­la­kṣa­ṇa­si­ddha­m anyathā vyo­mā­ra­viṃ­da­va­t ta­syā­na­va­bhā­sa­nā­t | spa­ṣṭā­va­bhā­si­tvaṃ <lb n="193,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,31</span>sa­mā­na­sya rūpasya bhrāṃtam iti cet, bhinnasya katham abhrāṃtaṃ | bā­dha­kā­bhā­vā­d iti cet, sā­mā­nya­spa­ṣṭā­va­bhā­si­tve <lb n="193,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,32</span>kiṃ bā­dha­ka­m asti ? na tāvat pratyakṣaṃ sva­la­kṣa­ṇā­ni pa­śyā­mī­ti pra­ya­ta­mā­na­sa­syā­pi sthū­la­sthi­rā­kā­ra­sya sā­dha­na­sya <lb n="193,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,33</span>sphuṭaṃ da­rśa­nā­t | tad uktaṃ | "yasya sva­la­kṣa­ṇā­ny ekaṃ sthūlam a­kṣa­ṇi­kaṃ sphuṭam | yad vā paśyati vaiśadyaṃ tadviddhi <lb n="193,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 193,34</span>sa­dṛ­śa­smṛ­teḥ || " iti | nāpy a­nu­mā­naṃ liṃ­gā­bhā­vā­t | sva­sva­bhā­va­sthi­ta­liṃ­gā­d utpannaṃ bhi­nna­sva­la­kṣa­ṇā­nu­mā­na<span type="hard-break">- </span><pb n="194"/><lb n="194,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,01</span>sā­dṛ­śya­jñā­na­vai­śa­dya­sya bā­dha­ka­jñā­na­m iti cen na, ta­syā­vi­ru­ddha­tvā­t | tathā hi­–­sa­dṛ­śe­ta­ra­pa­ri­ṇā­mā­tma­kāḥ sarve <lb n="194,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,02</span>bhāvāḥ sva­bhā­va­vya­va­sthi­te­r a­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | sva­sva­bhā­vo hi bhā­vā­nā­m a­bā­dhi­ta­pra­tī­ti­vi­ṣa­yaḥ sa­mā­ne­ta­ra­pa­ri­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="194,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,03</span>mā­tma­ka­tvaṃ tasya vya­va­sthi­ti­r u­pa­la­bdhi­s tasyaiva sādhikā na punar anyatra bhinnasya sva­la­kṣa­ṇa­sya jā­tu­ci­da­nu­pa­la­bhya<span type="hard-break">- </span><lb n="194,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,04</span>mānasya he­tva­si­ddhi­pra­saṃ­gā­t | tena he­ta­va­s tatra pratyuktāḥ | te hi ya­tho­pa­la­bhyaṃ­te tathā tair u­ra­rī­kri­yaṃ­te anyathā <lb n="194,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,05</span>vā ? pra­tha­ma­pa­kṣe viruddhāḥ sā­dhya­vi­pa­rī­ta­sya sā­dha­nā­t tasyaiva sa­ttvā­di­sva­bhā­ve­no­pa­la­bhyaṃ­te | yadi punaḥ pa­rā­bhi­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="194,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,06</span>sva­la­kṣa­ṇa­sva­bhā­vāḥ sa­ttvā­da­yo matās tadā teṣām a­si­ddhi­r eva | na ca svayam a­si­ddhā­s te sā­dhya­sā­dha­nā­yā­laṃ na <lb n="194,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,07</span>tv ayaṃ doṣaḥ sa­rva­he­tu­ṣu syāt | tathā hi­–­dhū­mo '­na­gni­ja­nya­rū­po vā hetur a­gni­ja­nya­tve sādhye '­nya­thā­rū­po vā ? <lb n="194,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,08</span>pra­tha­ma­pa­kṣe vi­ru­ddha­s ta­syā­na­gni­ja­nya­tva­sā­dha­nā­t | so gni­ja­nya­rū­pa­s tu na siddha iti kutaḥ sā­dhya­sā­dha­naḥ | <lb n="194,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,09</span>yadi punar vi­vā­dā­pa­nna­vi­śe­ṣa­ṇā­pe­kṣo dhūmaḥ kaṃ­ṭhā­di­vi­kā­ra­kā­ri­tvā­di­pra­si­ddha­sva­bhā­vo hetur iti mataṃ tadā sattvā<span type="hard-break">- </span><lb n="194,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,10</span>dayo pi tathā hetavo na viruddhā nāpy asiddhā iti cen nai­ta­tsā­raṃ­, sa­ttvā­di­he­tū­nāṃ vi­vā­dā­pa­nna­vi­śe­ṣa­ṇā­pe­kṣa­sya <lb n="194,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,11</span>pra­si­ddha­sva­bhā­va­syā­saṃ­bha­vā­t | a­rtha­kri­yā­kā­ri­tvaṃ prasiddhaḥ sva­bhā­va­s teṣām iti cet na, tasyāpi he­tu­tvā­t <lb n="194,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,12</span>ta­tpra­tya­kṣa­to ti­kra­mā­t ta­ddo­ṣā­nu­ṣaṃ­ga­sya bhāvāt ta­da­va­stha­tvā­t | sa­ttvā­di­sā­mā­nya­sya sā­dhye­ta­ra­sva­bhā­va­sya sattvā<span type="hard-break">- </span><lb n="194,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,13</span>d iti cen na, a­ne­kāṃ­ta­tva­pra­saṃ­gā­t sā­dhye­ta­ra­yo­s tasya bhāvāt | na ca pareṣāṃ sa­ttvā­di­sā­mā­nyaṃ prasiddhaṃ <lb n="194,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,14</span>sva­la­kṣa­ṇai­kāṃ­to­pa­ga­ma­vi­ro­dhā­t | kalpitaṃ siddham iti cet vyā­ha­ta­m idaṃ siddhaṃ pa­ra­mā­rtha­sa­d a­bhi­dhī­ya­te tat kathaṃ <lb n="194,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,15</span>ka­lpi­ta­m a­pa­ra­mā­rtha­sa­d iti na vyā­ha­nya­te | na ca ka­lpi­ta­sya hetutvaṃ artho hy arthaṃ ga­ma­ya­tī­ti va­ca­nā­t | <lb n="194,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,16</span>na ca pra­tī­ya­te sva­la­kṣa­ṇā­tma­ko rtho yasya hetutvaṃ dharmaḥ kalpate yas tu pra­tī­ya­te nā­sā­va­rtho '­bhi­ma­ta iti | <lb n="194,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,17</span>kiṃ ca ta­lliṃ­ga­m āśritya kṣa­ṇi­ka­pa­ra­mā­ṇu­sva­la­kṣa­ṇā­nu­mā­naṃ pra­va­rte­ta yat sā­dṛ­śya­jñā­na­vai­śa­dya­pra­ti­bhā­sa­sya bādhakaṃ <lb n="194,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,18</span>syāt | tato vi­dhva­sta­bā­dhaṃ vai­sā­dṛ­śya­jñā­na­va­t sā­dṛ­śya­vai­śa­dya­m iti | pa­ra­mā­rtha­sa­tsā­dṛ­śyaṃ pra­tya­bhi­jñā­na­sya viṣaya<span type="hard-break">- </span><lb n="194,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,19</span>bhāvam a­nu­bha­va­ty e­ka­tva­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1324"><l ana="bt" n="bt_1.13.83"><lb n="194,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.83</span>ta­da­vi­dyā­ba­lā­d iṣṭā ka­lpa­nai­ka­tva­bhā­si­nī | sā­dṛ­śya­bhā­si­nī ceti vā­ga­vi­dyo­da­yā­d dhruvam || <ref type="no-bt" rend="b">83</ref> || </l></lg><p n="a_1325" rend="justify"><lb n="194,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,21</span>tad evaṃ ni­rbā­dha­bo­dhā­dhi­rū­ḍhe prasiddhe py ekatve sādṛśye ca bhāvānāṃ ka­lpa­nai­ve­ya­m e­ka­tva­sā­dṛ­śyā­va­bhā­si­nī <lb n="194,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,22</span>du­raṃ­tā­nā­dya­vi­dyo­pa­ja­ni­tā lo­ka­sye­ti bruvāṇaḥ pa­ra­ma­da­rśa­na­mo­ho­da­ya­m e­vā­tma­no dhruvam a­va­bo­dha­ya­ti­, sa­ha­kra­mā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="194,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,23</span>pa­ryā­ya­vyā­pi­no dra­vya­syai­ka­tve­na su­pra­tī­ta­tvā­t | sā­dṛ­śya­sya ca pa­ryā­ya­sā­mā­nya­sya pra­ti­dra­vya­vya­kti­vya­va­sthi­ta­sya <lb n="194,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,24</span>samānā iti pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­syo­pa­cā­rā­d e­ka­tva­vya­va­hā­ra­bhā­jaḥ sa­ka­la­do­ṣā­saṃ­spṛ­ṣṭa­sya su­spa­ṣṭa­tvā­t | tatas ta­dvi­ṣa­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="194,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,25</span>pra­tya­bhi­jñā­na­si­ddhi­r a­na­va­dyai­va || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1326"><l ana="bt" n="bt_1.13.84"><lb n="194,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.84</span>saṃbaṃdhaṃ vyāptito rthānāṃ vi­ni­ści­tya pra­va­rta­te | yena tarkaḥ sa saṃ­vā­dā­t pramāṇaṃ tatra gamyate || <ref type="no-bt" rend="b">84</ref> || </l></lg><p n="a_1327" rend="justify"><lb n="194,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,27</span>yena hi pra­tya­ye­na pra­ti­pa­ttā sā­dhya­sā­dha­nā­rthā­nāṃ vyāptyā saṃbaṃdhaṃ ni­ści­tyā­nu­mā­nā­ya pra­va­rta­te sa tarkaḥ <lb n="194,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,28</span>saṃbaṃdhe saṃ­vā­dā­t pra­mā­ṇa­m iti ma­nyā­ma­he | kutaḥ punar ayaṃ saṃbaṃdho vastu sat siddho yatas tarkasya tatra saṃ­vā­dā­t <lb n="194,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,29</span>pra­mā­ṇa­tvaṃ kalpito hi saṃ­baṃ­dha­s tasya vi­cā­rā­sa­ha­tvā­d ity a­tro­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1328"><l ana="bt" n="bt_1.13.85"><lb n="194,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.85</span>saṃbaṃdho vastu sa­nna­rtha­kri­yā­kā­ri­tva­yo­ga­taḥ | sve­ṣṭā­rtha­ta­ttva­va­t tatra ciṃtā syād a­rtha­bhā­si­nī || <ref type="no-bt" rend="b">85</ref> || </l></lg><p n="a_1329" rend="justify"><lb n="194,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,31</span>kā punaḥ saṃ­baṃ­dha­syā­rtha­kri­yā nāma || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1330"><l ana="bt" n="bt_1.13.86"><lb n="194,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.86</span>yeyaṃ saṃ­baṃ­dhi­tā­rthā­nāṃ saṃ­baṃ­dha­va­śa­va­rti­nī | sai­ve­ṣṭā­rtha­kri­yā tajjñaiḥ saṃ­baṃ­dha­sya svadhīr api || <ref type="no-bt" rend="b">86</ref> || </l></lg><p n="a_1331" rend="justify"><lb n="194,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,33</span>sati saṃbaṃdhe rthānāṃ saṃ­baṃ­dhi­tā bhavati nā­sa­tī­ti ta­da­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­yi­nī yā pratītā sai­vā­rtha­kri­yā <lb n="194,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 194,34</span>tasya ta­dvi­dbhi­r a­bhi­ma­tā yathā nī­lā­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­yi­nī kvacin nīlatā nī­la­syā­rtha­kri­yā tasyās tatsādhya<span type="hard-break">- </span><pb n="195"/><lb n="195,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,01</span>tvāt | saṃ­baṃ­dha­jñā­naṃ ca saṃ­baṃ­dha­syā­rtha­kri­yā nīlasya nī­la­jñā­na­va­t | tad uktaṃ | matyā tāvad iyam a­rtha­kri­yā yad uta <lb n="195,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,02</span>sva­vi­ṣa­ya­vi­jñā­no­tpā­da­naṃ nāmeti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1332"><l ana="bt" n="bt_1.13.87"><lb n="195,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.87</span>vi­śi­ṣṭā­rthā­n pa­ri­tya­jya nānyā saṃ­baṃ­dhi­tā­sti cet | ta­da­bhā­ve kuto rthānāṃ pra­ti­ti­ṣṭhe­d vi­śi­ṣṭa­tā || <ref type="no-bt" rend="b">87</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.88"><lb n="195,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.88</span>sva­kā­ra­ṇa­va­śā­d eṣā teṣāṃ cet saiva saṃmatā | saṃ­baṃ­dhi­te­ti bhidyeta nāma nārthaḥ ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">88</ref> || </l></lg><p n="a_1333" rend="justify"><lb n="195,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,05</span>na hi saṃ­baṃ­dhā­bhā­ve rthāḥ pa­ra­spa­raṃ saṃbaddhā iti vi­śi­ṣṭa­tā teṣāṃ pra­ti­ti­ṣṭha­ty a­ti­pra­saṃ­gā­t | sva­kā­ra­ṇa­va­śā­t <lb n="195,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,06</span>ke­ṣāṃ­ci­d eva saṃ­baṃ­dha­pra­tya­ya­he­tu­tā­sa­mā­na­pra­tya­ya­he­tu­tā­va­d iti cet saiva saṃ­baṃ­dhi­tā tadvad iti nā­ma­mā­traṃ bhidyate na <lb n="195,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,07</span>punar arthaḥ pra­sā­dhi­ta­ś ca saṃbaṃdhaḥ pa­ra­mā­rthi­ko 'rthānāṃ pra­paṃ­ca­taḥ prāk saṃ­baṃ­dhi­tā­sya mā­na­vya­va­sthi­ti­he­tu­r ity alaṃ vivā<span type="hard-break">- </span><lb n="195,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,08</span>dena nirbādhaṃ saṃ­baṃ­dhi­tā­yāḥ svabuddheḥ svā­rtha­kri­yā­yāḥ saṃ­baṃ­dha­sya vya­va­sthā­nā­t | pā­va­ka­sya dā­hā­dya­rtha­kri­yā­va­t <lb n="195,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,09</span>saṃ­ve­da­na­sya sva­rū­pa­pra­ti­bhā­sa­na­va­d vā tasyā vā­sa­nā­mā­tra­ni­mi­tta­tve tu sa­rvā­rtha­kri­yā sarvasya vā­sa­nā­mā­tra­he­tu­kā <lb n="195,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,10</span>syād iti na kiṃcit pa­ra­mā­rtha­to rtha­kri­yā­kā­rī­ti kuto va­stu­tva­vya­va­sthā pa­ri­to­ṣa­he­toḥ pā­ra­mā­rthi­ka­tve py uktaṃ <lb n="195,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,11</span>sva­pno­pa­la­bdha­sya ta­ttva­pra­saṃ­gā­t iti na hi tatra pa­ri­to­ṣaḥ ka­sya­ci­n nāstīti sarvasya sarvadā sarvatra nāsty e<span type="hard-break">- </span><lb n="195,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,12</span>veti cet jā­gra­dda­śā­rtha­kri­yā­yā­s tarhi su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tvā­t pa­ra­mā­rtha­sa­ttva­m ity āyātaṃ | tathā cārthānāṃ <lb n="195,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,13</span>saṃ­baṃ­dhi­tā­rtha­kri­yā­saṃ­baṃ­dha­sya kathaṃ pa­ra­mā­rtha­sa­tī­ti na siddhyet | na hi tatra ka­sya­ci­t ka­dā­ci­d bā­dha­ka­pra­tya­ya <lb n="195,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,14</span>ucyate yena su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tvaṃ na bhavet | sarvathā saṃ­baṃ­dhā­bhā­va­vā­di­na­s tatrāsti bā­dha­ka­pra­tya­ya iti <lb n="195,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,15</span>cet, sarvathā śū­nya­vā­di­na­s ta­ttvo­pa­pla­va­vā­di­no bra­hma­vā­di­no vā jā­gra­du­pa­la­bdhā­rtha­kri­yā­yāṃ kiṃ na bādhaka<span type="hard-break">- </span><lb n="195,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,16</span>pratyayaḥ | sa teṣām a­vi­dyā­ba­lā­d iti cet saṃ­baṃ­dhi­tā­yā­m api tata eva pareṣāṃ bā­dha­ka­pra­tya­yo na pra­mā­ṇa­ba­lā­d iti <lb n="195,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,17</span>ni­rvi­vā­da­m etat yataḥ saiva tarkāt saṃbaṃdhaṃ pratītya va­rta­mā­no rthānāṃ saṃ­baṃ­dhi­tā­m ā­bā­dha­m a­nu­bha­va­ti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1334"><l ana="bt" n="bt_1.13.89"><lb n="195,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.89</span>ta­tta­rka­syā­vi­saṃ­vā­do numā saṃ­vā­da­nā­d api | vi­saṃ­vā­de hi tarkasya jātu tan no­pa­pa­dya­te || <ref type="no-bt" rend="b">89</ref> || </l></lg><p n="a_1335" rend="justify"><lb n="195,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,19</span>na hi ta­rka­syā­nu­mā­na­ni­baṃ­dha­ne saṃbaṃdhe saṃ­vā­dā­bhā­ve nu­mā­na­sya saṃvādaḥ saṃ­bha­vi­ni­ści­taḥ saṃ­vā­da­s tarkasya <lb n="195,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,20</span>nāsti vi­pra­kṛ­ṣṭā­rtha­vi­ṣa­ya­tvā­d iti cet —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1336"><l ana="bt" n="bt_1.13.90"><lb n="195,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.90</span>ta­rka­saṃ­vā­da­saṃ­de­he niḥ­śaṃ­kā­nu­mi­tiḥ kva te | ta­da­bhā­ve na cādhyakṣaṃ tato ne­ṣṭa­vya­va­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">90</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.91"><lb n="195,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.91</span>tasmāt pra­mā­ṇa­m i­ccha­dbhi­r a­nu­me­yaṃ sva­saṃ­ba­lā­t | ciṃtā ceti vi­vā­de­na paryāptaṃ ba­hu­nā­tra naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">91</ref> || </l></lg><p n="a_1337" rend="justify"><lb n="195,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,23</span>sarveṇa vādinā tataḥ sve­ṣṭa­si­ddhiḥ pra­ka­rta­vyā anyathā pra­lā­pa­mā­tra­pra­saṃ­gā­t | sā ca pra­mā­ṇa­si­ddhi­m anvā<span type="hard-break">- </span><lb n="195,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,24</span>karṣati ta­da­bhā­ve ta­da­nu­pa­pa­tteḥ | tatra pratyakṣaṃ pra­mā­ṇa­va­śya­m a­bhyu­pa­ga­ccha­tā­nu­mā­na­m u­ra­rī­ka­rta­vya­m anyathā tasya <lb n="195,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,25</span>sā­ma­stye­nā­pra­mā­ṇa­vya­va­cche­de­na pra­mā­ṇa­si­ddhya­yo­gā­t | niḥ­saṃ­de­ha­m a­nu­mā­naṃ che­da­tsa­tā sā­dhya­sā­dha­na­saṃ­baṃ­dha­grā­hi <lb n="195,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,26</span>pra­mā­ṇa­m a­saṃ­di­gdha­m e­ṣi­ta­vya­m iti tad eva ca tarkaḥ tatas tasya ca saṃvādo niḥ­saṃ­de­ha eva siddho 'nyathā pralāpa<span type="hard-break">- </span><lb n="195,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,27</span>mātram a­he­yo­pā­de­ya­m a­ślī­la­vi­jṛṃ­bhi­ta­m ā­yā­tī­ti pa­ryā­pta­m atra ba­hu­bhi­r vi­vā­dai­r ū­ha­saṃ­vā­da­si­ddhe­r u­llaṃ­dha­nā­rha­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1338"><l ana="bt" n="bt_1.13.92"><lb n="195,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.92</span>gṛ­hī­ta­gra­ha­ṇā­t tarko '­pra­mā­ṇa­m iti cen na vai | ta­syā­pū­rvā­rtha­ve­di­tvā­d u­pa­yo­ga­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">92</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.93"><lb n="195,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.93</span>pra­tya­kṣā­nu­pa­laṃ­bhā­bhyāṃ saṃbaṃdho deśato gataḥ | sā­dhya­sā­dha­na­yo­s tarkāt sā­ma­stye­ne­ti ciṃ­ti­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">93</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.94"><lb n="195,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.94</span>pra­māṃ­ta­rā­gṛ­hī­tā­rtha­pra­kā­śi­tvaṃ pra­paṃ­ca­taḥ | prāmāṇyaṃ ca gṛ­hī­tā­rtha­grā­hi­tve pi ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">94</ref> || </l></lg><p n="a_1339" rend="justify"><lb n="195,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,31</span>kiṃ ca | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1340"><l ana="bt" n="bt_1.13.95"><lb n="195,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.95</span>liṃ­ga­jñā­nā­d vinā nāsti liṃ­gi­jñā­na­m i­tī­ṣya­ti | yathā tasya ta­dā­ya­tta­vṛ­tti­tā na ta­da­rthi­tā || <ref type="no-bt" rend="b">95</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.96"><lb n="195,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.96</span>pra­tya­kṣā­nu­pa­laṃ­bhā­de­r vi­nā­nu­dbhū­ti­ta­s tathā | tarkasya tajjñatā jātu na ta­dgo­ca­ra­taḥ smṛtā || <ref type="no-bt" rend="b">96</ref> || </l></lg><p n="a_1341" rend="justify"><lb n="195,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 195,34</span>na hi yad yad ā­tma­lā­bha­kā­ra­ṇaṃ tat tasya viṣaya eva liṃ­ga­jñā­na­sya liṃ­gi­jñā­na­vi­ṣa­ya­tva­pra­saṃ­gā­t pra­tya­kṣa­sya ca <pb n="196"/><lb n="196,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,01</span>ca­kṣu­rā­di­go­ca­ra­tā­pa­tteḥ | svā­kā­rā­rpa­ṇa­kṣa­ma­kā­ra­ṇaṃ viṣaya iti cet katham idānīṃ pra­tya­kṣā­nu­pa­laṃ­bha­yo­s tarkātma<span type="hard-break">- </span><lb n="196,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,02</span>lā­bha­ni­mi­tta­yo­r viṣayaṃ svā­kā­ra­m a­na­rpa­ya­ta­mū­hā­ya sā­kṣā­tkā­ra­ṇa­bhā­vaṃ cā­nu­bha­va­taṃ ta­rka­vi­ṣa­ya­m ā­ca­kṣa­tī­ta ? tathā<span type="hard-break">- </span><lb n="196,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,03</span>cakṣāṇo vā katham a­nu­mā­na­ni­baṃ­dha­na­sya liṃ­ga­jñā­na­sya vi­ṣa­ya­m a­nu­mā­na­go­ca­ra­ta­yā pratyakṣaṃ prā­ca­kṣī­ta ? na ced vi<span type="hard-break">- </span><lb n="196,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,04</span>kṣiptaḥ | tato na pra­tya­kṣā­nu­pa­laṃ­bhā­rtha­grā­hī tarkaḥ | sarvathā ka­thaṃ­ci­t ta­da­rtha­grā­hi­tvaṃ tu tasya nā­pra­mā­ṇa­tāṃ <lb n="196,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,05</span>vi­ru­ṇa­ddhi pra­tya­kṣā­nu­mā­na­va­d ity uktaṃ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1342"><l ana="bt" n="bt_1.13.97"><lb n="196,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.97</span>sa­mā­ro­pa­vya­va­cche­dā­t svārthe tarkasya mānatā | laiṃ­gi­ka­jñā­na­va­n naiva vi­ro­dha­m a­nu­dhā­va­ti || <ref type="no-bt" rend="b">97</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.98"><lb n="196,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.98</span>pra­vṛ­tta­ś ca sa­mā­ro­paḥ sā­dhya­sā­dha­na­yoḥ kvacit | saṃbaṃdhe tarkato mātur vya­va­cche­dye­ta ka­sya­ci­t || <ref type="no-bt" rend="b">98</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.99"><lb n="196,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.99</span>saṃ­vā­da­ko pra­si­ddhā­rtha­sā­dha­na­s ta­dvya­va­sthi­taḥ | sa­mā­ro­pa­chi­d ūho tra mānaṃ ma­ti­ni­baṃ­dha­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">99</ref> || </l></lg><p n="a_1343" rend="justify"><lb n="196,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,09</span>pra­mā­ṇa­mū­haḥ saṃ­vā­da­ka­tvā­d a­pra­si­ddhā­rtha­sā­dha­na­tvā­t sa­mā­ro­pa­vya­va­cche­di­tvā­t pra­mā­ṇa­bhū­ta­ma­ti­jñā­na­ni­baṃ­dha­na­tvā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="196,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,10</span>nu­mā­nā­di­va­d iti sūktaṃ bu­ddhyā­ma­he | nanūho matiḥ svayaṃ na punar ma­ti­ni­baṃ­dha­na iti cen na, ma­ti­vi­śe­ṣa­sya <lb n="196,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,11</span>tasya pū­rva­ma­ti­vi­śe­ṣa­ni­baṃ­dha­na­tvā­vi­ro­dhā­t sā­dha­na­syā­si­ddha­tvā­yo­gā­t | na ca ta­nni­baṃ­dha­na­tvaṃ pra­mā­ṇa­tve­na <lb n="196,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,12</span>vyāptam a­nu­mā­ne­na svayaṃ pra­ti­pa­nnaṃ liṃ­ga­jñā­naṃ ma­ti­vi­śe­ṣa­pū­rva­ka­tva­sya pra­mā­ṇa­tva­vyā­pta­sya tatra pra­tī­te­r vya­bhi­cā­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="196,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,13</span>bhāvāt | śrutena vya­bhi­cā­ra iti cen na, tasya pra­mā­ṇa­tva­vya­va­sthā­pa­nā­t | ta­da­vya­bhi­cā­ri­ṇo ma­ti­ni­baṃ­dha­na<span type="hard-break">- </span><lb n="196,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,14</span>tvāt saṃ­vā­da­ka­tvā­d evohaḥ pramāṇaṃ vya­va­ti­ṣṭha­ta eva || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1344"><l ana="bt" n="bt_1.13.100"><lb n="196,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.100</span>na­nū­ha­syā­pi saṃbaṃdhe svārthe nā­dhya­kṣa­to gatiḥ | sā­dhya­sā­dha­na­saṃ­baṃ­dhe yathā nāpy a­nu­mā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">100</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.101"><lb n="196,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.101</span>ta­syo­hāṃ­ta­ra­taḥ siddhau kvā­na­va­sthā­ni­vā­ra­ṇaṃ | ta­tsaṃ­baṃ­dha­sya cāsiddhau nohaḥ syād iti kecana || <ref type="no-bt" rend="b">101</ref> || </l></lg><p n="a_1345" rend="justify"><lb n="196,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,17</span>na­nū­ha­syā­pi svārthair ūhyaiḥ saṃbaṃdho bhyu­pa­gaṃ­ta­vya­s tasya ca sā­dhya­sā­dha­na­sye­va nā­dhya­kṣā­d gatis tāvato vyā­pā­rā­t <lb n="196,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,18</span>ka­rtu­ma­śa­kteḥ sa­nni­hi­tā­rtha­grā­hi­tvā­c ca sa­vi­ka­lpa­syā­pi pra­tya­kṣa­sya | nāpy a­nu­mā­na­to '­na­va­sthā­pra­saṃ­gā­t tasyāpi <lb n="196,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,19</span>hy a­nu­mā­na­sya pra­vṛ­tti­r liṃ­ga­liṃ­gi­saṃ­baṃ­dha­ni­śca­yā­t sa cohāt tasyāpi pravṛttiḥ svā­rtha­saṃ­baṃ­dha­ni­ścā­yā­t so py a­nu­mā­nāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="196,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,20</span>tarād iti ta­syo­hāṃ­ta­rā­t siddhau kveyam a­na­va­sthā­ni­vṛ­ttiḥ | yadi punar ayam ūhaḥ svā­rtha­saṃ­baṃ­dha­si­ddhi­m a­na­pe­kṣa­mā­ṇaḥ <lb n="196,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,21</span>sva­vi­ṣa­ye pra­va­rta­te ta­dā­nu­mā­na­syā­pi tathā pra­vṛ­tti­r astv iti vya­rtha­mū­ha­pa­ri­ka­lpa­na­m iti kaścit || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1346"><l ana="bt" n="bt_1.13.102"><lb n="196,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.102</span>tan na pra­tya­kṣa­va­t tasya yo­gya­tā­ba­la­taḥ sthiteḥ | svā­rtha­pra­kā­śa­ka­tva­sya kvā­nya­thā­dhya­kṣa­ni­ṣṭhi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">102</ref> || </l></lg><p n="a_1347" rend="justify"><lb n="196,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,23</span>yo­gya­tā­ba­lā­d ūhasya svā­rtha­pra­kā­śa­ka­tvaṃ vya­va­ti­ṣṭha­ta eva pa­tya­kṣa­va­t | na hi pratyakṣaṃ sva­vi­ṣa­ya­saṃ­baṃ­dha­gra­ha­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="196,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,24</span>pekṣam a­na­va­sthā­pra­saṃ­gā­t | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1348"><l ana="bt" n="bt_1.13.103"><lb n="196,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.103</span>grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vo vā saṃbaṃdho nyo pi kaścana | svārthe na gṛhyate kena pra­tya­kṣa­sye­ti ciṃ­tya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">103</ref> || </l></lg><p n="a_1349" rend="justify"><lb n="196,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,26</span>pra­tya­kṣa­syā­pi svārthe saṃbaṃdho grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vaḥ kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vo vā­bhyu­pa­gaṃ­ta­vya e­vā­nya­thā tataḥ svārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="196,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,27</span>pra­ti­pa­tti­ni­ya­mā­yo­gā­d a­ti­pra­saṃ­gā­t | sa ca yadi gṛhīta e­vā­dhya­kṣa­pra­vṛ­tti­ni­mi­ttaṃ tadā kena gṛhyata iti <lb n="196,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,28</span>ciṃtyaṃ svena pra­tya­kṣāṃ­ta­re­ṇā­nu­mā­ne­na vā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1350"><l ana="bt" n="bt_1.13.104"><lb n="196,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.104</span>sa tac cet tā­dṛ­śā­kā­rā pratītiḥ svā­tma­ni­ṣṭhi­tā | nāsau ghaṭo yam ity evam ā­kā­rā­yāḥ pra­tī­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">104</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.105"><lb n="196,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.105</span>pra­tya­kṣāṃ­ta­ra­ta­ś cen nāpy a­na­va­sthā­nu­ṣaṃ­ga­taḥ | ta­tsaṃ­baṃ­dha­sya cānyena pra­tya­kṣe­ṇa vi­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">105</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.106"><lb n="196,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.106</span>nā­nu­mā­ne­na tasyāpi pra­tya­kṣā­ya­tta­tā sthiteḥ | a­na­va­sthā­pra­saṃ­ga­sya ta­da­va­stha­tva­ta­sta­rā­m || <ref type="no-bt" rend="b">106</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.107"><lb n="196,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.107</span>sva­saṃ­ve­da­na­taḥ siddhe svā­rtha­saṃ­ve­da­na­sya cet | saṃbaṃdho kṣadhiyaḥ svārthe siddhe kaścid a­tīṃ­dri­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">107</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.108"><lb n="196,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.108</span>kṣa­yo­pa­śa­ma­saṃ­jñe­yaṃ yo­gya­tā­tra sa­mā­na­tā | saiva tarkasya saṃ­baṃ­dha­jñā­na­saṃ­vi­tti­taḥ svataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">108</ref> || </l></lg><p n="a_1351" rend="justify"><lb n="196,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 196,34</span>na pratyakṣaṃ svārthe saṃ­baṃ­dha­gra­ha­ṇā­pe­kṣaṃ pra­va­rta­te kvacid a­ka­smā­t ta­tpra­vṛ­tti­da­rśa­nā­t | kiṃ tarhi | tasya sva­saṃ­ve­da<span type="hard-break">- </span><pb n="197"/><lb n="197,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,01</span>nā­di­va­t svā­rtha­gra­ha­ṇa­si­ddhiḥ svato tīṃdriyaḥ kaścit saṃbaṃdhaḥ | svā­rthā­nu­mā­naḥ siddhyed iti cet saiva yogyatā <lb n="197,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,02</span>svā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­mā­khyā pra­tya­kṣa­syā­rtha­pra­kā­śa­na­he­tu­r iha sa­mā­yā­tā | ta­rka­syā­pi svayaṃ vyā­pti­gra­ha­ṇā­nu­bha­vā­t ta<span type="hard-break">- </span><lb n="197,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,03</span>jjñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­rū­pā yo­gya­tā­nu­mī­ya­mā­nā siddhyatu pra­tya­kṣa­va­da­na­va­sthā­pa­ri­hā­ra­syā­nya­thā kartum aśakteḥ | <lb n="197,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,04</span>nanu ca yathā tarkasya sva­vi­ṣa­ya­saṃ­baṃ­dha­gra­ha­ṇa­m a­na­pe­kṣa­mā­ṇa­sya pra­vṛ­tti­s ta­thā­nu­mā­na­syā­pi sarvatra jñāne svā­va­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="197,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,05</span>kṣa­yo­pa­śa­ma­sya svā­rtha­pra­kā­śa­na­he­tu­r a­vi­śe­ṣā­t | tato na­rtha­ka­m eva ta­tsaṃ­baṃ­dha­gra­ha­ṇā­ya ta­rka­pa­ri­ka­lpa­na­m iti cet, <lb n="197,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,06</span>satyam a­nu­mā­na­syā­pi sva­yo­gya­tā gra­ha­ṇa­ni­ra­pe­kṣa­ka­m a­nu­me­yā­rtha­pra­kā­śa­naṃ na punar u­tpa­tti­liṃ­ga­liṃ­gi­saṃ­baṃ­dha­gra­ha­ṇa­ni­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="197,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,07</span>pekṣāsty a­gṛ­hī­ta­ta­tsaṃ­baṃ­dha­sya pra­ti­pa­ttuḥ kvacit ka­dā­ci­d a­nu­tpa­tti­ni­śca­yā­t | naivaṃ pra­tya­kṣa­syo­tpa­tti­r api ka­ra­ṇā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="197,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,08</span>saṃ­baṃ­dha­gra­ha­ṇā­pe­kṣā svayam a­gṛ­hī­ta­ta­tsaṃ­baṃ­dha­syā­pi punas ta­du­tpa­tti­da­rśa­nā­t | ta­dva­dū­ha­syā­py a­tīṃ­dri­yā­tmā­rtha­saṃ­baṃ­dha­gra­ha­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="197,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,09</span>ni­ra­pe­kṣa­syo­tpa­tti­da­rśa­nā­n no­tpa­ttā­v api saṃ­baṃ­dha­gra­ha­ṇā­pe­kṣa­tva­m iti yuktaṃ tarkaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1352"><l ana="bt" n="bt_1.13.109"><lb n="197,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.109</span>pra­mā­ṇa­vi­ṣa­ya­syā­yaṃ sādhako na punaḥ svayaṃ | pramāṇaṃ tarka ity etat ka­sya­ci­d vyāhataṃ matam || <ref type="no-bt" rend="b">109</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.110"><lb n="197,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.110</span>pra­mā­ṇa­vi­ṣa­ye śuddhiḥ kathaṃ nā­mā­pra­mā­ṇa­taḥ | pra­me­yāṃ­ta­ra­to mi­thyā­jñā­nā­c cai­ta­tpra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">110</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.111"><lb n="197,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.111</span>yathā saṃ­śa­yi­tā­rthe­ṣu pra­mā­ṇā­nāṃ pra­va­rta­naṃ | ni­rṇa­yā­ya tathā loke ta­rki­te­ṣv iti cen matam || <ref type="no-bt" rend="b">111</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.112"><lb n="197,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.112</span>saṃśayaḥ sādhakaḥ prāptaḥ pra­mā­ṇā­rtha­sya te tathā | nā­pra­mā­ṇa­tva­ta­s tarkaḥ pra­mā­ṇa­m a­nu­ma­nya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">112</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.113"><lb n="197,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.113</span>sa cet saṃ­śa­ya­jā­tī­yaḥ saṃ­śa­yā­t pṛ­tha­gā­sthi­taḥ | kathaṃ pa­dā­rtha­saṃ­khyā­naṃ nā­nya­thā­stv iti tv aśnute || <ref type="no-bt" rend="b">113</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.114"><lb n="197,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.114</span>tasmāt pra­mā­ṇa­ka­rta­vya­kā­ri­ṇo ve­di­tā­tma­naḥ | sa­tta­rka­syā­pra­mā­ṇa­tva­m a­vi­ta­rkya pra­ca­kṣya­te || <ref type="no-bt" rend="b">114</ref> || </l></lg><p n="a_1353" rend="justify"><lb n="197,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,16</span>pramāṇaṃ tarkaḥ pra­mā­ṇa­ka­rta­vya­kā­ri­tvā­t pra­tya­kṣā­di­va­t pra­tya­ya­sā­dha­naṃ pra­mā­ṇa­ka­rta­vyaṃ tatkārī ca tarkaḥ <lb n="197,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,17</span>prasiddha iti nāsiddho hetuḥ | nāpy a­nai­kāṃ­ti­ko '­pra­mā­ṇe vipakṣe vṛ­ttya­bhā­vā­t | na hi pra­me­yāṃ­ta­raṃ saṃ­śa­yā­di <lb n="197,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,18</span>vā pra­mā­ṇa­vi­ṣa­ya­sya sādhanaṃ vi­ro­dhā­t | tatas ta­rka­stha­pra­mā­ṇa­vi­ṣa­ya­sā­dha­ka­tva­m icchatā pra­mā­ṇa­tva­m u­pa­gaṃ­ta­vya­m | <lb n="197,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,19</span>kiṃ ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1354"><l ana="bt" n="bt_1.13.115"><lb n="197,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.115</span>samyak tarkaḥ pramāṇaṃ syāt ta­thā­nu­grā­ha­ka­tva­taḥ | pra­mā­ṇa­sya ya­thā­dhya­kṣa­m a­nu­mā­nā­di cāśnute || <ref type="no-bt" rend="b">115</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.116"><lb n="197,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.116</span>a­nu­grā­ha­ka­tā vyāptā pra­mā­ṇa­tve­na lakṣyate | pra­tya­kṣā­dau ta­thā­bhā­se nā­ga­mā­nu­gra­ha­kṣa­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">116</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.117"><lb n="197,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.117</span>yasminn arthaṃ pravṛttaṃ hi pramāṇaṃ kiṃcid āditaḥ | tatra pra­vṛ­tti­ra­nya­sya yā­nu­grā­ha­ka­tā­tra sā || <ref type="no-bt" rend="b">117</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.118"><lb n="197,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.118</span>pū­rva­ni­rṇī­ta­dā­rḍhya­sya vi­dhā­nā­d a­bhi­dhī­ya­te | u­tta­re­ṇa tu ta­dyu­kta­m a­pra­mā­ṇe­na jā­tu­ci­t || <ref type="no-bt" rend="b">118</ref> || </l></lg><p n="a_1355" rend="justify"><lb n="197,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,24</span>svayaṃ pra­mā­ṇā­nā­m a­nu­grā­ha­kaṃ tarkam icchan nā­pra­mā­ṇaṃ pra­ti­pa­ttuṃ samartho vi­ro­dhā­t | pra­mā­ṇa­sā­ma­gryaṃ­ta­rbhū­taḥ <lb n="197,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,25</span>kaścit tarkaḥ pra­mā­ṇa­m iṣṭa eveti cen na, tasya svayaṃ pra­mā­ṇa­tvo­pa­pa­tteḥ | tathā hi­–­pra­mā­ṇaṃ tarkaḥ sā­kṣā­tpa­raṃ­pa­ra­yā <lb n="197,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,26</span>ca svā­rtha­ni­śca­ya­ne phale sā­dha­ka­ta­ma­tvā­t pra­tya­kṣa­va­t sva­vi­ṣa­ya­bhū­ta­sya sā­dhya­sā­dha­na­saṃ­baṃ­dhā­jñā­na­ni­vṛ­tti­rū­pe sākṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="197,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,27</span>tsvā­rtha­ni­śca­ya­ne phale sā­dha­ka­ta­ma­s tarkaḥ pa­raṃ­pa­ra­yā tu svā­rthā­nu­mā­ne hā­no­pā­dā­no­pe­kṣā­jñā­ne vā prasiddha evety upa<span type="hard-break">- </span><lb n="197,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,28</span>saṃ­hri­ya­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1356"><l ana="bt" n="bt_1.13.119"><lb n="197,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.119</span>tatas tarkaḥ pramāṇaṃ naḥ syāt sā­dha­ka­ta­ma­tva­taḥ | svā­rtha­ni­śca­ya­ne sākṣād a­sā­kṣā­c cā­nya­mā­na­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">119</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.120"><lb n="197,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.120</span>sā­dha­nā­t sā­dhya­vi­jñā­na­m a­nu­mā­naṃ vidur budhāḥ | pra­dhā­na­gu­ṇa­bhā­ve­na vi­dhā­na­pra­ti­ṣe­dha­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">120</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.121"><lb n="197,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.121</span>a­nya­thā­nu­pa­pa­ttye­ka­la­kṣa­ṇaṃ tatra sādhanaṃ | sādhyaṃ śakyam a­bhi­pre­ta­m a­pra­si­ddha­m u­dā­hṛ­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">121</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.122"><lb n="197,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.122</span>ta­tsā­dhyā­bhi­mu­kho bodho niyataḥ sādhane tu yaḥ | kṛto niṃ­dri­ya­yu­kte­nā­bhi­ni­bo­dhaḥ sa lakṣitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">122</ref> || </l></lg><p n="a_1357" rend="justify"><lb n="197,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,33</span>sā­dhyā­bhā­vā­saṃ­bha­va­ni­ya­ma­la­kṣa­ṇā­t sā­dha­nā­d eva śa­kyā­bhi­pre­tā­pra­si­ddha­tva­la­kṣa­ṇa­sya sā­dhya­syai­va yad vijñānaṃ tad anu<span type="hard-break">- </span><lb n="197,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 197,34</span>mānam ācāryā viduḥ ya­tho­kta­he­tu­vi­ṣa­ya­dvā­ra­ka­vi­śe­ṣa­ṇa­yo­r a­nya­ta­ra­syā­nu­mā­na­tvā­pra­tī­teḥ | sa eva vābhini<span type="hard-break">- </span><pb n="198"/><lb n="198,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,01</span>bodha iti lakṣitaḥ | sādhyaṃ pra­tya­bhi­mu­kha­sya ni­ya­mi­ta­sya ca sā­dha­ne­nā­niṃ­dri­ya­yu­kte­nā­bhi­bo­dha­syā­bhi­ni­bo­dha<span type="hard-break">- </span><lb n="198,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,02</span>tvāt | nanu ma­ti­jñā­na­sā­mā­nya­m a­bhi­ni­bo­dhaḥ prokto na punaḥ svā­rthā­nu­mā­naṃ ta­dvi­śe­ṣa iti cen na, pra­ka­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="198,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,03</span>vi­śe­ṣā­c cha­bdāṃ­ta­ra­saṃ­ni­dhā­nā­de­r vā sā­mā­nya­śa­bda­sya viśeṣe pra­vṛ­tti­da­rśa­nā­t go­śa­bda­va­t | tena yadā kṛ­ta­ṣa­ṭtriṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="198,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,04</span>śa­ttri­śa­ta­bhe­da­m ā­bhi­ni­bo­dhi­ka­m ucyate ta­dā­bhi­ni­bo­dha­sā­mā­nyaṃ vi­jñā­ya­te­, yadā tv a­va­gra­hā­di­ma­ti­vi­śe­ṣā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="198,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,05</span>bhidhāya tataḥ pṛthag a­bhi­ni­bo­dha ity ucyate tadā svā­rthā­nu­mā­na­m iti iṃ­dri­yā­niṃ­dri­yā­bhyāṃ ni­ya­mi­ta­syā­sa­rva<span type="hard-break">- </span><lb n="198,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,06</span>pa­ryā­ya­dra­vyaṃ pra­tya­bhi­mu­kha­sya bo­dha­syā­syā­bhi­ni­bo­dhi­ka­vya­pa­de­śā­d a­bhi­ni­bo­dha e­vā­bhi­ni­bo­dhi­ka­m iti svā­rthe­ka­sya <lb n="198,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,07</span>ṭhaṇo vi­dhā­nā­t | na ca ta­da­niṃ­dri­ye­ṇa liṃ­gā­pe­kṣe­ṇaṃ ni­ya­mi­taṃ sā­dhyā­rthā­bhi­mu­khaṃ bo­dha­na­m ā­bhi­ni­bo­dhi­ka­m iti <lb n="198,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,08</span>vi­ru­dhya­te­, ta­lla­kṣa­ṇa­vā­kye vā­kyāṃ­ta­ro­pa­pla­vā­t | na tu nai­ka­la­kṣa­ṇā­l liṃgāl liṃgini jñānam a­nu­mā­naṃ yad abhini<span type="hard-break">- </span><lb n="198,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,09</span>bo­dha­śa­bde­no­cya­te | kiṃ tarhi | tri­rū­pā­l liṃgād a­nu­me­ye jñānam a­nu­mā­na­m iti pa­ra­ma­ta­m u­pa­da­rśa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1358"><l ana="bt" n="bt_1.13.123"><lb n="198,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.123</span>niścitaṃ pa­kṣa­dha­rma­tvaṃ vipakṣe sattvam eva ca | sapakṣa eva janmatvaṃ tattrayaṃ he­tu­la­kṣa­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">123</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.124"><lb n="198,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.124</span>kecid āhur na tadyuktaṃ he­tvā­bhā­se pi saṃ­bha­vā­t | a­sā­dhā­ra­ṇa­tā­pā­yā­l la­kṣa­ṇa­tva­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">124</ref> || </l></lg><p n="a_1359" rend="justify"><lb n="198,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,12</span>a­sā­dhā­ra­ṇo hi svabhāvo bhā­va­la­kṣa­ṇa­m a­vya­bhi­cā­rā­d agner au­ṣṇya­va­t | na ca trai­rū­pya­syā­sā­dhā­ra­ṇa­tā taddhetau <lb n="198,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,13</span>ta­dā­bhā­se pi tasya sa­mu­dbha­vā­t | tato na ta­ddhe­tu­la­kṣa­ṇaṃ yuktaṃ paṃ­ca­rū­pa­tvā­di­va­t || kuta eva tad ity u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1360"><l ana="bt" n="bt_1.13.125"><lb n="198,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.125</span>va­ktṛ­tvā­dā­v a­sā­rva­jña­sā­dha­ne trayam īkṣyate | na hetutvaṃ vinā sā­dhyā­bhā­vā­saṃ­bhū­ṣṇu­tāṃ yataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">125</ref> || </l></lg><p n="a_1361" rend="justify"><lb n="198,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,15</span>idam iha saṃ­pra­dhā­ryaṃ trai­rū­pya­mā­traṃ vā hetor lakṣaṇaṃ viśiṣṭaṃ vā trai­rū­pya­m iti ? pra­tha­ma­pa­kṣe­na ta­da­sā­dhā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="198,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,16</span>he­tvā­bhā­se pi tā­va­dā­di­tva­la­kṣa­ṇa­m eva buddho sarvajño va­ktṛ­tvā­de ra­thyā­pu­ru­ṣa­va­d ity atra hetoḥ pa­kṣa­dha­rma­tvaṃ sapakṣe <lb n="198,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,17</span>sattvaṃ vipakṣe vāsattvaṃ | sarvajño vaktā puruṣo vā na dṛṣṭa iti | na ca ga­ma­ka­tva­m a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­vi­ra­hā­t | <lb n="198,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,18</span>viśiṣṭaṃ trairūpyaṃ he­tu­la­kṣa­ṇa­m iti cet kuto na ta­da­vi­śi­ṣṭaṃ ? || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1362"><l ana="bt" n="bt_1.13.126"><lb n="198,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.126</span>sa­rva­jña­tve­na vaktṛtvaṃ viruddhaṃ na vi­ni­ści­taṃ | tato na tasya he­tu­tva­m ity ā­ca­kṣa­ṇa­kaḥ svayam || <ref type="no-bt" rend="b">126</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.127"><lb n="198,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.127</span>ta­de­ka­la­kṣa­ṇaṃ hetor la­kṣa­ya­ty eva tattvataḥ | sā­dhyā­bhā­va­vi­ro­dho hi hetor nānyas tato mataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">127</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.128"><lb n="198,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.128</span>tadiṣṭau tu tra­ye­ṇā­pi pa­kṣa­dha­rmā­di­nā­tra kiṃ | ta­da­bhā­ve pi he­tu­tva­si­ddheḥ kvacid a­saṃ­śa­ya­m || <ref type="no-bt" rend="b">128</ref> || </l></lg><p n="a_1363" rend="justify"><lb n="198,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,22</span>sā­dhyā­bhā­va­vi­ro­dhi­tvā­d dhetus trai­rū­pya­m a­vi­śi­ṣṭa­ka­rtṛ­tvā­d iti vadann a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­m eva vi­śi­ṣṭa­tva­m abhyupa<span type="hard-break">- </span><lb n="198,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,23</span>gacchati sā­dhyā­bhā­va­vi­ro­dhi­tva­syai­vā­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­ni­ya­ma­vya­pa­de­śā­t | tathā pa­kṣa­dha­rma­tva­m ekam a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tve­na <lb n="198,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,24</span>viśiṣṭaṃ sapakṣe sattvaṃ vā vi­pa­kṣā­sa­ttva­m eva vā niścitaṃ sā­dhya­sā­dha­nā­yā­la­m iti kiṃ­ta­ntra­ye­ṇa sa­mu­di­te­na <lb n="198,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,25</span>kartavyaṃ yatas ta­ddhe­tu­la­kṣa­ṇa­m ā­ca­kṣī­ta | na hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1364"><l ana="bt" n="bt_1.13.129"><lb n="198,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.129</span>pa­kṣa­dha­rma­tva­śū­nyo yaṃ hetuḥ syād e­ka­la­kṣa­ṇaḥ | u­de­ṣya­ccha­ka­ṭaṃ vyoma kṛ­tti­ko­da­ya­va­ttva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">129</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.130"><lb n="198,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.130</span>iti pra­yo­ga­taḥ pa­kṣa­dha­rma­tā­m eṣyate yadi | tadā dhūmo gnimān eṣa dhū­ma­tvā­d iti ga­dya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">130</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.131"><lb n="198,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.131</span>tataḥ sva­bhā­va­he­tuḥ syāt sarvo liṃgas trivān na te | yadi lo­kā­nu­ro­dhe­na bhinnāḥ saṃ­baṃ­dha­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">131</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.132"><lb n="198,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.132</span>vi­ṣa­ya­sya ca bhedena kā­ryā­dya­nu­pa­la­bdha­yaḥ | kiṃ na tā­dā­tmya­ta­jja­nma­saṃ­baṃ­dhā­bhyāṃ vi­la­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">132</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.132ef"><lb n="198,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.132ef</span>a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvā­d dhetuḥ syāt kṛ­tti­ko­da­yaḥ | <ref type="no-bt" rend="b"/></l></lg><p n="a_1365" rend="justify"><lb n="198,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,31</span>yathaiva hi lokaḥ kā­rya­sva­bhā­va­yoḥ saṃ­baṃ­dha­bhe­dā­t tato nu­pa­laṃ­bha­sya ca vi­ṣa­ya­bhe­dā­d bhedam a­nu­ru­dhya­te ta­thā­vi­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="198,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,32</span>bhā­va­ni­ya­ma­mā­trā­t kā­ryā­di­he­tu­tra­yā­t kṛ­tti­ko­da­yā­di hetor apīti katham asau caturtho hetur na syāt | na hy atra <lb n="198,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,33</span>lo­ka­syā­nu­ro­dha­na­va­co bā­dha­kā­d iti śakyaṃ vaktuṃ bā­dha­kā­saṃ­bha­vā­t | nanv idam a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvaṃ niyataṃ saṃ­baṃ­dhe­na <lb n="198,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 198,34</span>vyāptaṃ ta­da­bhā­ve ta­tsaṃ­bha­ve ti­pra­saṃ­gā­t so pi tā­dā­tmya­ta­jja­nma­bhyā­m a­tā­dā­tmya­va­ta­s ta­jja­nma­no vā saṃ­baṃ­dhā­nu­pa­pa­tteḥ | <pb n="199"/><lb n="199,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,01</span>tataḥ kṛ­tti­ko­da­yā­dau sādhye na tā­dā­tmya­sya ta­du­tpa­tte­r vā vaidhurye kutaḥ saṃ­baṃ­dha­s ta­da­bhā­ve kuto nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="199,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,02</span>niyamo yena sa gamako hetuḥ syād iti vyā­pa­kā­nu­pa­laṃ­bho bā­dha­ka­s tatra lo­kā­nu­ro­dha­sya pra­tī­ya­te kṛ­tti­ko­da­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="199,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,03</span>der ga­ma­ka­tvaṃ he­tu­tva­ni­baṃ­dha­naṃ ta­de­vā­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvaṃ sā­dha­ya­ti tad api saṃbaṃdhaṃ so pi tā­dā­tmya­ta­jja­nma­no­r a­nya­ta­raṃ | <lb n="199,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,04</span>tatra ta­du­tpa­tti­r va­rta­mā­na­bha­vi­ṣya­toḥ kṛ­tti­ko­da­ya­śa­ka­ṭo­da­ya­yoḥ pa­ra­spa­ra­m a­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­nā­saṃ­bha­vā­n na <lb n="199,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,05</span>yujyata eva tādātmyaṃ tu vyomnaḥ śa­ka­ṭo­da­ya­va­ttve sādhye kṛ­tti­ko­da­ya­va­ttvaṃ śakyaṃ ka­lpa­yi­tuṃ sā­dha­na­dha­rma<span type="hard-break">- </span><lb n="199,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,06</span>mā­trā­nu­baṃ­dhi­naḥ sā­dhya­dha­rma­sya ta­dā­tma­tvo­pa­pa­tteḥ | yata eva bā­hyā­lo­ka­ta­mo­rū­pa­bhū­ta­saṃ­ghā­ta­sya vyo­ma­vya­va­hā­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="199,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,07</span>rhasya kṛ­tti­ko­da­ya­va­ttvaṃ tata eva bha­vi­ṣya­ccha­ka­ṭo­da­ya­va­ttvaṃ he­tvaṃ­ta­rā­na­pe­kṣa­tvā­deḥ siddhaṃ na ta­nmā­nā­nu­baṃ­dhi<span type="hard-break">- </span><lb n="199,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,08</span>tvam a­ni­tya­tvaṃ ni­tya­tva­sya kṛ­ta­ka­tva­mā­trā­nu­baṃ­dhi­tva­va­d iti kecit tān pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1366"><l ana="bt" n="bt_1.13.133"><lb n="199,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.133</span>nā­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvaṃ tābhyāṃ vyāptaṃ ni­kṣe­pa­ṇā­t | saṃ­yo­gyā­di­ṣu liṃgeṣu tasya ta­ttva­pa­rī­kṣa­kaiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">133</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.134"><lb n="199,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.134</span>a­rvā­gbhā­go '­vi­nā­bhā­vī pa­ra­bhā­ge­na ka­sya­ci­t | so pi tena tathā siddhaḥ saṃyogī hetur īdṛśaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">134</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.135"><lb n="199,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.135</span>sā­snā­di­mā­n ayaṃ gotvād gaur vā sā­snā­di­ma­ttva­taḥ | ity a­nyo­nyā­śra­yī­bhā­vaḥ sa­ma­vā­yi­ṣu dṛśyate || <ref type="no-bt" rend="b">135</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.136"><lb n="199,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.136</span>caṃ­dro­da­yo '­vi­nā­bhā­vī pa­yo­ni­dhi­vi­va­rdha­naiḥ | tāni tena vināpy e­ta­tsaṃ­baṃ­dha­dvi­ta­yā­d iha || <ref type="no-bt" rend="b">136</ref> || </l></lg><p n="a_1367" rend="justify"><lb n="199,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,13</span>e­vaṃ­vi­dhaṃ rūpam idam ā­ma­tva­m eva ra­sa­tvā­d ity e­kā­rtha­sa­ma­vā­yi­no vṛkṣo yaṃ śiṃ­śa­pā­tvā­d ity etasya vā ta­du­tpa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="199,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,14</span>tā­dā­tmya­ba­lā­d a­vi­nā­bhā­vi­tvaṃ | nāsty atra śī­ta­spa­rśo gner iti vi­ro­dhi­na­s tā­dā­tmya­ba­lā­t tad iti sva­ma­no­ra­thaṃ pratha<span type="hard-break">- </span><lb n="199,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,15</span>yato pi saṃ­yo­gi­sa­ma­vā­yi­no­r ya­tho­kta­yo­s tato nyasya ca pra­si­ddha­sya hetor vinaiva tābhyām a­vi­nā­bhā­vi­tva­m āyātaṃ | <lb n="199,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,16</span>nāsty e­vā­trā­vi­nā­bhā­vi­tvaṃ vi­ni­ya­ta­m ity etad āśaṃkya pa­ri­ha­ra­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1368"><l ana="bt" n="bt_1.13.137"><lb n="199,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.137</span>saṃ­yo­gi­nā vinā vahniḥ svena dhūmena dṛśyate | gavā vinā vi­ṣā­ṇā­diḥ sa­ma­vā­yī­ti cen matiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">137</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.138"><lb n="199,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.138</span>kā­ra­ṇe­na vinā svena tasmād a­vyā­pa­ke­na ca | vṛ­kṣa­tve­na kṣate kiṃ na cū­ta­tvā­di­r a­ne­ka­śaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">138</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.139"><lb n="199,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.139</span>tato ya­thā­vi­nā­bhū­te saṃ­yo­gā­di­r na lakṣyate | vyāpako vya­bhi­cā­ra­tvā­t tā­dā­tmyā­t tat tathā na kim || <ref type="no-bt" rend="b">139</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.140"><lb n="199,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.140</span>de­śa­kā­lā­dya­pe­kṣa­ś ced bha­smā­de­r va­hni­sā­dha­naḥ | cū­ta­tvā­di­r vi­śi­ṣṭā­tmā vṛ­kṣa­tva­jñā­pa­ko mataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">140</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.141"><lb n="199,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.141</span>saṃ­yo­gā­di­vi­śi­ṣṭa­s ta­nni­ści­taḥ sā­dhya­sā­dha­naḥ | vi­śi­ṣṭa­tā tu sarvasya sā­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tā || <ref type="no-bt" rend="b">141</ref> || </l></lg><p n="a_1369" rend="justify"><lb n="199,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,22</span>so yaṃ kā­ryā­di­liṃ­ga­syā­vi­śi­ṣṭa­syā­ga­ma­ka­tā­m u­pa­la­kṣya kā­rya­sva­bhā­vai­r yā­va­dbhi­r a­vi­nā­bhā­vi­kā­ra­ṇe teṣāṃ hetuḥ <lb n="199,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,23</span>sva­bhā­vā­bhā­ve pi bhā­va­mā­trā­nu­vi­ro­dhi­ni "iṣṭaṃ vi­ru­ddha­kā­rye pi de­śa­kā­lā­dya­pe­kṣa­ṇaṃ | anyathā vya­bhi­cā­rī <lb n="199,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,24</span>syād bhasme vā śī­ta­sā­dha­na­" i­tyā­di­va­ca­ne­na svayaṃ vi­śi­ṣṭa­tā­m u­pa­pa­nne yathā hetor ga­ma­ka­tva­m a­vi­nā­bhā­va­ni­ya­me­na <lb n="199,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,25</span>vyāptam ācaṣṭe vi­nā­bhā­va­ni­ya­maṃ ta­da­bhā­ve pi ta­tsaṃ­bha­vā­d anyathā tasya tena vi­śe­ṣa­ṇā­na­rtha­kyā­t | tataḥ saṃyogā<span type="hard-break">- </span><lb n="199,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,26</span>dir apy a­vi­nā­bhā­va­ni­ya­ma­vi­śi­ṣṭo gamako hetur ity a­bhyu­pa­gaṃ­tu­m arhati vi­śi­ṣṭa­tā­yāḥ sa­rva­trā­nya­thā­nu­pa­pa­tti­rū­pa­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="199,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,27</span>siddher iti na ta­du­tpa­tti­tā­dā­tmyā­bhyā­m a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvaṃ vyāptaṃ | ta­dvi­śi­ṣṭā­bhyāṃ vyāptam iti cet tarhy anyathā<span type="hard-break">- </span><lb n="199,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,28</span>nu­pa­pa­nna­tve­nā­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvaṃ vyāptam ity āyātaṃ | tac ca na sāraṃ tasyaiva tenaiva vyā­pya­vyā­pa­ka­bhā­va­vi­ro­dhā­t <lb n="199,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,29</span>vyā­pya­vyā­pa­ka­yoḥ ka­thaṃ­ci­d bhe­da­pra­si­ddheḥ | "­vyā­pa­kaṃ ta­da­ta­nni­ṣṭhaṃ vyāpyaṃ ta­nni­ṣṭha­m eva ca" iti tayor viruddha<span type="hard-break">- </span><lb n="199,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,30</span>dha­rmā­dhyā­sa­va­ca­nā­t | atha mataṃ tābhyāṃ saṃbaṃdho vyāptas te­nā­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­m iti | tad apy a­vi­cā­ri­ta­m eva, <lb n="199,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,31</span>ta­dvya­ti­ri­kta­sya saṃ­yo­gā­deḥ saṃ­baṃ­dha­sya sa­dbhā­vā­t | kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­yo­r a­saṃ­yo­gā­di­rū­pa­kā­ryo­pa­kā­ra­ka­bhā­va­m aṃ­ta­re­ṇa <lb n="199,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,32</span>kvacid apy a­bhā­vā­d iti cen na, ni­tya­dra­vya­saṃ­yo­gā­d de­śāṃ­ta­re­ṇai­va bhāvāt | na ca ni­tya­dra­vyaṃ na saṃ­bha­ve­t kṣaṇika<span type="hard-break">- </span><lb n="199,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,33</span>pa­ri­ṇā­ma­va­t tasya pra­mā­ṇa­si­ddha­tvā­t ta­da­va­śyaṃ sa­rva­saṃ­baṃ­dha­vya­ktī­nāṃ vyā­pa­ka­s ta­du­tpa­tti­tā­dā­tmyā­bhyā­m anya evābhi<span type="hard-break">- </span><lb n="199,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 199,34</span>dhātavyo yo­gya­tā­la­kṣa­ṇa ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1370"><l ana="bt" n="bt_1.13.142"><pb n="200"/><lb n="200,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.142</span>yo­gya­tā­khya­ś ca saṃbaṃdhaḥ sa­rva­saṃ­baṃ­dha­bhe­da­gaḥ | syād ekas ta­dva­śā­l liṃgam ekam e­vo­kta­la­kṣa­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">142</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.143"><lb n="200,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.143</span>vi­śe­ṣa­to pi saṃ­baṃ­dha­dva­ya­syai­vā­vya­va­sthi­teḥ | saṃ­baṃ­dha­ṣa­ṭka­va­n nāto liṃ­ge­ya­ttā vya­va­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">143</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.144"><lb n="200,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.144</span>ta­dvi­śe­ṣa­vi­va­kṣā­yā­m api saṃ­khyā­va­ti­ṣṭha­te | na liṃgasya parair iṣṭā vi­śe­ṣā­ṇāṃ ba­hu­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">144</ref> || </l></lg><p n="a_1371" rend="justify"><lb n="200,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,04</span>saṃ­baṃ­dha­tva­sā­mā­nyaṃ sa­rva­saṃ­baṃ­dha­bhe­dā­nāṃ vyāpakaṃ na yo­gya­tā­khyaḥ saṃbaṃdha ity a­co­dyaṃ­, pra­tyā­sa­tte­r iha yo­gya­tā­yāḥ <lb n="200,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,05</span>sā­mā­nya­rū­pa­yoḥ svayam u­pa­ga­mā­t | sai­vā­nya­thā­nu­pa­pa­tti­r ity api na maṃtavyaṃ pra­tyā­sa­tti­mā­tre kvacit saty api tada<span type="hard-break">- </span><lb n="200,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,06</span>bhāvāt | na hi dra­vya­kṣe­tra­kā­la­bhā­va­pra­tyā­sa­tta­yaḥ sarvatra kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­saṃ­yo­gā­di­rū­pāḥ satyo py a­vi­nā­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="200,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,07</span>rahitā na dṛśyaṃte tataḥ saṃ­baṃ­dha­va­śā­d api sā­mā­nya­to nya­thā­nu­pa­pa­tti­r e­kai­ve­ti ta­lla­kṣa­ṇa­m ekaṃ liṃgam a­nu­maṃ­ta­vyaṃ | <lb n="200,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,08</span>vi­śe­ṣa­to pi saṃ­baṃ­dha­dva­ya­sya tā­dā­tmya­ta­jja­nmā­khya­syā­vya­va­sthā­nā­t | saṃ­yo­gā­di­saṃ­baṃ­dha­ṣa­ṭka­va­tta­da­vya­va­sthā­ne ca <lb n="200,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,09</span>kuto liṃ­ge­ya­ttā­ni­ya­ma iti ta­dvi­śe­ṣa­vi­va­kṣā­yā­m api na parair iṣṭā liṃ­ga­saṃ­khyā­va­ti­ṣṭha­te vi­śe­ṣā­ṇāṃ ba­hu­tvā­t | <lb n="200,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,10</span>pa­re­ṣṭa­saṃ­baṃ­dha­saṃ­khyā­m a­ti­krā­maṃ­to hi saṃ­baṃ­dha­vi­śe­ṣā­s ta­di­ṣṭa­liṃ­ga­saṃ­khyāṃ vi­gha­ṭa­yaṃ­ty eva sve­ṣṭa­vi­śe­ṣa­yoḥ śe­ṣa­vi­śe­ṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="200,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,11</span>ṇām aṃ­ta­rbhā­va­yi­tu­m aśakteḥ vi­ṣa­ya­sya vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­rū­pa­sya bhedāl liṃ­ga­bhe­da­sthi­ti­r ity apīṣṭaṃ ta­tsaṃ­khyā­vi­ro­dhy eva | <lb n="200,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,12</span>ya­smā­t­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1372"><l ana="bt" n="bt_1.13.145"><lb n="200,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.145</span>ya­thai­vā­sti­tva­nā­sti­tve bhidyete gu­ṇa­mu­khya­taḥ | ta­tho­bha­yaṃ kra­me­ṇe­ṣṭa­m a­kra­me­ṇa tv a­bā­dhya­tā || <ref type="no-bt" rend="b">145</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.146"><lb n="200,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.146</span>a­va­kta­vyo­tta­rā śeṣās trayo bhaṃgāś ca tattvataḥ | sapta caivaṃ sthite ca syus tadvaśāḥ sa­pta­he­ta­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">146</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.147"><lb n="200,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.147</span>vi­ro­dhā­n no­bha­yā­tmā­di­r arthaś cen na ta­the­kṣa­ṇā­t | a­nya­thai­vā­vya­va­sthā­nā­t pra­tya­kṣā­di­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">147</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.148"><lb n="200,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.148</span>ni­rā­kṛ­ta­ni­ṣe­dho hi vidhiḥ sa­rvā­tma­do­ṣa­bhā­k | ni­rvi­dhi­ś ca niṣedhaḥ syāt sarvathā sva­vya­thā­ka­raḥ || <ref type="no-bt" rend="b">148</ref> || </l></lg><p n="a_1373" rend="justify"><lb n="200,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,17</span>nanu ca yathā bhā­vā­bhā­vo­bha­yā­śri­ta­s trividho dharmaḥ śa­bda­vi­ṣa­yo nā­di­vā­sa­no­dbhū­ta­vi­ka­lpa­pa­ri­ni­ṣṭhi­ta eva <lb n="200,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,18</span>na bahiḥ sva­la­kṣa­ṇā­tma­ka­s tathā syād a­va­kta­vyā­di pa­ra­mā­rtha­to sann e­vā­rtha­kri­yā­ra­hi­ta­tvā­n ma­no­rā­jyā­di­va­t na ca <lb n="200,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,19</span>sarvathā kalpito rtho mā­na­vi­ṣa­yo nāma yena ta­dbhe­dā­t sa­pta­vi­dho hetur ā­pā­dya­te ity a­tro­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1374"><l ana="bt" n="bt_1.13.149"><lb n="200,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.149</span>nā­nā­di­vā­sa­no­dbhū­ta­vi­ka­lpa­pa­ri­ni­ṣṭhi­taḥ | bhā­vā­bhā­vo­bha­yā­dya­rthaṃ spaṣṭaṃ jñāne va­bhā­sa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">149</ref> || </l></lg><p n="a_1375" rend="justify"><lb n="200,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,21</span>śa­bda­jñā­na­pa­ri­cche­dyo pi padārtho spa­ṣṭa­ta­yā­va­bhā­sa­mā­no pi nai­kāṃ­ta­taḥ ka­lpa­nā­ro­pi­ta­svā­rtha­kri­yā­kā­ri­tvā­n ni<span type="hard-break">- </span><lb n="200,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,22</span>rbādham a­nu­bhū­ya­te kiṃ punar adhyakṣe spaṣṭam a­va­bhā­sa­mā­no bhā­vā­bhā­vo­bha­yā­di­r artha iti pa­ra­mā­rtha­sa­nn eva || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1376"><l ana="bt" n="bt_1.13.150"><lb n="200,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.150</span>bhā­vā­bhā­vā­tma­ko nārthaḥ pra­tya­kṣe­ṇa ya­dī­kṣi­taḥ | kathaṃ tato vikalpaḥ syād bhā­vā­bhā­vā­va­bo­dha­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">150</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.151"><lb n="200,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.151</span>nī­la­da­rśa­na­taḥ pī­ta­vi­ka­lpo hi na te mataḥ | bhrāṃter anyatra tattvasya vya­va­sthi­ti­ma­d īpsitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">151</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.152"><lb n="200,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.152</span>ta­dvā­sa­nā­pra­bo­dhā­c ced bhā­vā­bhā­va­vi­ka­lpa­nā | nī­lā­di­vā­sa­no­dbo­dhā­t ta­dvi­ka­lpa­va­d iṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">152</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.153"><lb n="200,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.153</span>bhā­vā­bhā­ve­kṣa­ṇaṃ siddhaṃ vā­sa­no­dbo­dha­kā­ra­ṇaṃ | nī­lā­di­vā­sa­no­dbo­dha­he­tu­ta­ddṛ­ṣṭi­va­t tataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">153</ref> || </l></lg><p n="a_1377" rend="justify"><lb n="200,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,27</span>yathā nī­lā­di­da­rśa­naṃ nī­lā­di­vā­sa­no­dbo­dha­sya kā­ra­ṇa­m iṣṭaṃ tathā bhā­vā­bhā­vo­bha­yā­dya­rtha­da­rśa­naṃ ta­dvā­sa­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="200,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,28</span>pra­bo­dha­sya svayam e­ṣi­ta­vya­m iti bhā­vā­dya­rtha­sya pra­tya­kṣa­taḥ pa­ri­cche­daḥ siddhaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1378"><l ana="bt" n="bt_1.13.154"><lb n="200,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.154</span>yatraiva ja­na­ye­d enāṃ ta­trai­vā­sya pra­mā­ṇa­tā | kvānyathā syād a­nā­śvā­sā­dvi­ka­lpa­sya sa­mu­dbha­ve || <ref type="no-bt" rend="b">154</ref> || </l></lg><p n="a_1379" rend="justify"><lb n="200,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,30</span>yadi hi bhā­vā­di­vi­ka­lpa­vā­sa­nā­yāḥ pra­bo­dha­kā­ra­ṇa­m ā­bho­gā­dy eva na punar bhā­vā­di­da­rśa­naṃ tadā nīlādi<span type="hard-break">- </span><lb n="200,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,31</span>vi­ka­lpa­vā­sa­na­yā­pi na nī­lā­di­da­rśa­naṃ pra­bo­dha­ni­baṃ­dha­na­m ā­bho­ga­śa­bda­yo­r eva ta­tkā­ra­ṇa­tvā­pa­tteḥ | evaṃ ca nīlādau <lb n="200,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,32</span>da­rśa­nā­bhā­ve pi vi­ka­lpa­vā­sa­nā­yāḥ saṃ­bha­vā­t sarvatra pra­tya­kṣa­pṛ­ṣṭha­bhā­vi­no vi­ka­lpa­sya sā­ma­rthyā­t pra­tya­kṣa­sya <lb n="200,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,33</span>pra­mā­ṇa­tā­va­sthā­pa­ne '­nā­śvā­sa eva syāt | sva­la­kṣa­ṇa­da­rśa­na­pra­bha­vo vi­ka­lpa­s ta­tpra­mā­ṇa­tā­he­tu­r na sarva iti cen nā<span type="hard-break">- </span><lb n="200,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 200,34</span>nyo­nyā­śra­ya­pra­saṃ­gā­t | tathā hi­–­si­ddhe sva­la­kṣa­ṇa­da­rśa­na­pra­bha­va­tve vi­ka­lpa­sya tatas ta­dda­rśa­na­pra­mā­ṇa­tā­si­ddhiḥ <pb n="201"/><lb n="201,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,01</span>tatsiddhau ca svasya sva­la­kṣa­ṇa­da­rśa­na­pra­bha­va­tva­si­ddhi­r iti nā­nya­ta­ra­syā­pi tayor vyavasthā | sva­la­kṣa­ṇa­da­rśa­na­pra­bha­va­tvaṃ <lb n="201,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,02</span>nī­lā­di­vi­ka­lpa­sya sva­saṃ­ve­da­nā­d eva siddhaṃ sarveṣāṃ vi­ka­lpa­sya pra­tyā­tma­ve­dya­tvā­t tato nā­nyo­nyā­śra­ya iti <lb n="201,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,03</span>cet, tarhi bhā­vā­bhā­vo­bha­yā­di­vi­ka­lpa­syā­py a­liṃ­ga­ja­sya śa­bda­ja­sya ca bhā­vā­di­da­rśa­na­pra­bha­va­tvaṃ sva­saṃ­ve­da­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="201,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,04</span>d eva kuto na siddhyet ? sarvathā vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | tad ayaṃ nī­lā­dya­rthaṃ pā­ra­mā­rthi­ka­m icchatā cādya<span type="hard-break">- </span><lb n="201,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,05</span>m a­vi­ta­tho­pa­gaṃ­tu­m arhaty eveti ta­da­nu­mā­ne sapta hetavaḥ syuḥ | yataś caivaṃ kṛ­tti­ko­da­yā­deḥ ka­thaṃ­ci­t pratīty a­ti­kra­me­ṇa <lb n="201,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,06</span>sva­bhā­va­he­tu­tvaṃ bruvataḥ sarvaḥ sva­bhā­va­he­tuḥ syād eka eva | saṃ­baṃ­dha­bhe­dā­t tadbhedaṃ sā­dha­ya­taḥ sā­mā­nya­to vi­śe­ṣa­ta­ś ca <lb n="201,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,07</span>sve­ṣṭa­liṃ­ga­saṃ­khyā­kṣa­tiḥ | vi­ṣa­ya­bhe­dā­c ca ta­dbhe­da­m icchataḥ sa­pta­vi­dho hetur a­rtha­syā­sti­tvā­di­sa­pta­rū­pa­ta­yā­nu­me­ya­tvo<span type="hard-break">- </span><lb n="201,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,08</span>papatteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1380"><l ana="bt" n="bt_1.13.155"><lb n="201,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.155</span>tasmāt pra­tī­ti­m āśritya hetuṃ ga­ma­ka­m icchatā | pa­kṣa­dha­rma­tva­śū­nyo stu gamakaḥ kṛ­tti­ko­da­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">155</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.156"><lb n="201,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.156</span>pa­lva­lo­da­ka­nai­rma­lyaṃ ta­dā­ga­styu­da­ye sa ca | tatra hetuḥ su­ni­rṇī­taḥ pūrvaṃ śaradi sanmataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">156</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.157"><lb n="201,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.157</span>caṃdrādau ja­la­caṃ­drā­di so pi tatra ta­thā­vi­dhaḥ | chā­yā­di­pā­da­pā­dau ca so pi tatra ka­dā­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">157</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.158"><lb n="201,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.158</span>parṇako yaṃ sva­sa­ddhe­tu­r ba­lā­dā­he­ti dūrage | kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­syā­bhā­ve pi sa­ha­bhā­vi­tā || <ref type="no-bt" rend="b">158</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.159"><lb n="201,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.159</span>pitror brā­hma­ṇa­tā pu­tra­brā­hma­ṇye pa­kṣa­dha­rma­kaḥ | siddho hetur ato nāyaṃ pa­kṣa­dha­rma­tva­la­kṣa­ṇaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">159</ref> || </l></lg><p n="a_1381" rend="justify"><lb n="201,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,14</span>nanv ā­kā­śa­kā­lā­de­r dharmitve bha­vi­ṣya­ccha­ka­ṭo­da­ya­pa­lva­lo­da­ka­nai­rma­lyā­deḥ sādhyatve kṛ­tti­ko­da­ya­tvā­ga­styu­da­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="201,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,15</span>der hetutve pa­kṣa­dha­rma­tva­yu­kta­syai­va he­tu­tva­m ato nā­pa­kṣa­dha­rma­tva­la­kṣa­ṇo hetuḥ kaścid iti cet, kim evaṃ cākṣuṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="201,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,16</span>tvādiḥ śa­bdā­ni­tya­tva­he­tu­r na syāt ? na hi jagato vā dha­rma­cā­kṣu­ṣa­tvaṃ ma­hā­na­sa­dhū­maḥ pa­kṣa­dha­rmaḥ | tathā hi–śa<span type="hard-break">- </span><lb n="201,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,17</span>bdā­ni­tya­yo­gi ja­ga­ccā­kṣu­ṣa­tva­yo­gi­tvā­t ma­ho­da­dhi jagan ma­hā­na­sa­dhū­ma­yo­gi­tvā­d iti kathaṃ na cā­kṣu­ṣa­tvaṃ śabdā<span type="hard-break">- </span><lb n="201,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,18</span>nityatvaṃ sā­dha­ye­t ma­hā­na­sa­dhū­mo vā ma­ho­da­dhau vahniṃ tathā tvayā saṃ­bha­vā­d iti cet kṛ­tti­ko­da­yā­deḥ kuto nvaya<span type="hard-break">- </span><lb n="201,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,19</span>saṃbhavaḥ pū­rvo­pa­la­bdhā­kā­śā­de­r dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya sa­dbhā­vā­d anvayaḥ si­ddhya­tī­ti cet, pū­rvo­pa­la­bdha­ja­ga­to dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya siddheś cā<span type="hard-break">- </span><lb n="201,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,20</span>kṣu­ṣa­tva­yo­gi­tvā­de­r anvayo stu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t tathāpy a­syā­vi­nā­bhā­vā­saṃ­bha­vā­d a­ga­ma­ka­tve vi­nā­bhā­va­sva­bhā­va­m eva pakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="201,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,21</span>dharmatvaṃ ga­ma­ka­tvāṃ­gaṃ liṃgasya lakṣaṇaṃ | tathā ca na dha­rma­dha­rmi­sa­mu­dā­yaḥ pakṣo nāpi ta­tta­ddha­rmī ta­ddha­rma­tva­syā­vi­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="201,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,22</span>bhā­va­sva­bhā­va­tvā­bhā­vā­t | kiṃ tarhi, sādhya eva pakṣa iti pra­ti­pa­tta­vyaṃ ta­ddha­rma­tva­syai­vā­vi­nā­bhā­vi­tva­ni­ya­mā­d i<span type="hard-break">- </span><lb n="201,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,23</span>ty ucyate || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1382"><l ana="bt" n="bt_1.13.160"><lb n="201,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.160</span>sādhyaḥ pakṣas tu naḥ siddhas taddharmo hetur ity api | tā­dṛ­kṣa­pa­kṣa­dha­rma­tva­sā­dha­nā­bhā­va eva vai || <ref type="no-bt" rend="b">160</ref> || </l></lg><p n="a_1383" rend="justify"><lb n="201,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,25</span>kathaṃ punaḥ sādhyasya dharmasya dharmo hetus ta­syā­dha­rmi­tva­pra­saṃ­gā­d iti cet na, te­nā­vi­nā­bhā­vā­t tasya dharma ity a<span type="hard-break">- </span><lb n="201,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,26</span>bhi­dhā­nā­t | na hi sā­dhyā­dhi­ka­ra­ṇa­tvā­t sā­dhya­dha­rmaḥ hetur yena sā­dhya­dha­rmā dharmī syāt | tataḥ sā­dhyā­vi­nā­bhā­vī <lb n="201,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,27</span>hetuḥ pa­kṣa­dha­rma iti syā­dvā­di­nā­m eva pa­kṣa­dha­rma­tvaṃ hetor la­kṣa­ṇa­m a­vi­ru­ddhaṃ spaṣṭam a­vi­nā­bhā­vi­tva­syai­va ta­thā­bhi­dhā­nā­t | <lb n="201,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,28</span>tac ca kṛ­tti­ko­da­yā­di­ṣu sā­dhya­dha­rmi­ṇy asatsv api yathā pra­tī­ti­r vidyata eveti ki­mā­kā­śā­di­dha­rmi­pa­ri­ka­lpa­na­yā <lb n="201,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,29</span>pra­tī­tya­ti­laṃ­gha­nā­pa­ra­yā­ti­pra­saṃ­gi­nyā | tathā ca na pa­ri­ka­lpi­taṃ pa­kṣa­dha­rma­tvaṃ hetor lakṣaṇaṃ nāpy anvaya ity abhi<span type="hard-break">- </span><lb n="201,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 201,30</span>dhīyate || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1384"><l ana="bt" n="bt_1.13.161"><lb n="201,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.161</span>niḥśeṣaṃ sātmakaṃ jī­va­ccha­rī­raṃ pa­ri­ṇā­mi­nā | puṃsā prā­ṇā­di­ma­ttva­sya tv a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">161</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.162"><lb n="201,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.162</span>sa­pa­kṣa­sa­ttva­śū­nya­sya hetor asya sa­ma­rtha­nā­t | nūnaṃ ni­ścī­ya­te sadbhir nānvayo he­tu­la­kṣa­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">162</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.163"><lb n="201,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.163</span>na cā­da­rśa­na­mā­tre­ṇa vya­ti­re­kaḥ pra­sā­dhya­te | yena saṃ­śa­ya­he­tu­tvaṃ rāgādau va­ktṛ­tā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">163</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.164"><lb n="201,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.164</span>ā­tmā­bhā­vo hi bhasmādau ta­tkā­rya­syā­sa­mī­kṣa­ṇā­t | siddhaḥ prā­ṇā­dya­bhā­va­ś ca vya­ti­re­ka­vi­ni­śca­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">164</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.165"><pb n="202"/><lb n="202,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.165</span>vā­kkri­yā­kā­ra­bhe­dā­de­r a­tyaṃ­tā­bhā­va­ni­ści­taḥ | ni­vṛ­tti­r niścitā tajjñaiḥ ciṃtā vyā­vṛ­tti­sā­dha­nī || <ref type="no-bt" rend="b">165</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.166"><lb n="202,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.166</span>sa­rva­kā­ryā­sa­ma­rtha­sya ce­ta­na­sya ni­va­rta­naṃ | tataś cet kena sādhyeta kū­ṭa­stha­sya ni­ṣe­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">166</ref> || </l></lg><p n="a_1385" rend="justify"><lb n="202,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,03</span>yathā hi sa­rva­kā­ra­ṇā­sa­ma­rthaṃ caitanyaṃ kā­ryā­bhā­vā­d bhasmādau ni­ṣe­ddhu­m aśakyaṃ tathā kū­ṭa­stha­m api kra­ma­yau­ga­pa­dyā<span type="hard-break">- </span><lb n="202,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,04</span>bhyām a­rtha­kri­yā­vi­ro­dhā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1386"><l ana="bt" n="bt_1.13.167"><lb n="202,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.167</span>kṣa­ṇi­ka­tve­na na vyāptaṃ sattvam evaṃ pra­si­ddhya­ti | saṃ­di­gdha­vya­ti­re­kā­c ca tato siddhiḥ kṣa­ṇa­kṣa­ye || <ref type="no-bt" rend="b">167</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.168"><lb n="202,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.168</span>ce­ta­nā­ce­ta­nā­rthā­nāṃ vi­bhā­ga­ś ca na siddhyati | ci­tta­saṃ­tā­na­nā­nā­tvaṃ ni­ja­saṃ­tā­na eva vā || <ref type="no-bt" rend="b">168</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.169"><lb n="202,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.169</span>na ve­dya­ve­da­kā­kā­ra­vi­ve­ko taḥ sva­saṃ­vi­daḥ | sa­rva­kā­rye­ṣv a­śa­kta­sya sa tv a­saṃ­bha­va­bhā­ṣa­ṇe || <ref type="no-bt" rend="b">169</ref> || </l></lg><p n="a_1387" rend="justify"><lb n="202,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,08</span>na saṃti ce­ta­ne­ṣv a­ce­ta­nā­rthā­s ta­dve­da­nā­di­kā­ryā­sa­ttvā­t | tathā na saṃty a­ce­ta­nā­rthe­ṣu ce­ta­nā­rthā­s tata eveti <lb n="202,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,09</span>ce­ta­nā­ce­ta­na­vi­bhā­go na siddhyaty eva sa­rva­kā­rya­ka­ra­ṇā­sa­ma­rthā­nāṃ teṣāṃ tatra ni­ṣe­ddhu­m aśakteḥ | ce­ta­nā­rthā eva <lb n="202,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,10</span>saṃtu tathā vi­jñā­na­vā­dā­va­tā­rā­j jaḍasya pra­ti­bhā­sa­yo­gā­d iti cen na, tathā vi­jñā­na­saṃ­tā­nā­nāṃ nā­nā­tvā­pra­si­ddheḥ | <lb n="202,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,11</span>kvacic ci­tta­saṃ­ta­teḥ saṃ­tā­nāṃ­ta­rā­ṇāṃ sa­rva­kā­rya­ka­ra­ṇā­sa­ma­rthā­nāṃ sva­kā­ryā­sa­ttve pi sa­ttvā­vi­ro­dhā­t | mā bhūt saṃtā<span type="hard-break">- </span><lb n="202,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,12</span>nāṃ­ta­ra­si­ddhi­s ta­the­ṣṭe­r iti cen na, ni­ja­saṃ­tā­na­syā­py a­si­ddhi­pra­saṃ­gā­t | va­rta­mā­na­ci­tta­kṣa­ṇe saṃ­ve­dya­mā­ne pū­rvo­tta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="202,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,13</span>ci­tta­kṣa­ṇā­nā­m a­nu­bha­va­mā­tra­m apy a­ku­rva­tāṃ pra­ti­ṣe­ddhu­m a­śa­kya­tvā­d e­ka­ci­tta­kṣa­ṇā­tma­ka­tvā­pa­tteḥ | na caikaḥ kṣaṇaḥ saṃtāno <lb n="202,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,14</span>nāma tata eva saṃ­ve­da­nā­dvai­ta­m astu uttamaṃ pā­na­dva­ya­m iti va­ca­nā­t | nedam api siddhyati ve­dya­ve­da­kā­kā­ra­vi­ve­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="202,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,15</span>syā­vya­va­sthā­nā­t | saṃ­ve­da­ne ve­dya­ve­da­kā­kā­rau na staḥ svayam a­pra­ti­bhā­sa­nā­d iti na śakyaṃ vaktum a­pra­ti­bhā­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="202,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,16</span>mānayoḥ sa­ttva­vi­ro­dhā­t | tataḥ kvacit ka­sya­ci­t pra­ti­bhā­sa­nā­deḥ sva­kā­rya­syā­bhā­vā­d a­bhā­va­sā­dha­ne bhasmādau caita<span type="hard-break">- </span><lb n="202,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,17</span>nyasya sva­kā­rya­ni­vṛ­tti­ni­śca­yā­d abhāvo ni­śce­ta­vya iti vipakṣe bā­dha­ka­pra­mā­ṇā­d eva prā­ṇā­di­ma­ttva­sya vya­ti­re­kaḥ <lb n="202,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,18</span>sādhyate na punar a­da­rśa­na­mā­tre­ṇa yataḥ saṃ­śa­ya­he­tu­tvaṃ rāgādau va­ktṛ­tvā­de­r iva syāt | na caivam a­pa­ri­ṇā­mi­nā­tma­nā <lb n="202,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,19</span>sātmakaṃ jī­va­ccha­rī­ra­sya siddhyati | yataḥ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1388"><l ana="bt" n="bt_1.13.170"><lb n="202,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.170</span>pa­ri­ṇā­mi­na­m ā­tmā­na­m aṃ­ta­re­ṇa kra­mā­kra­mau | na syātāṃ ta­da­bhā­ve ca na prā­ṇā­di­kri­yā kvacit || <ref type="no-bt" rend="b">170</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.171"><lb n="202,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.171</span>ta­trai­kāṃ­tā­tma­nā jī­va­ccha­rī­raṃ sātmakaṃ bhavet | ni­ṣka­la­sya sa­hā­ne­ka­de­śa­de­hā­sti­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">171</ref> || </l></lg><p n="a_1389" rend="justify"><lb n="202,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,22</span>niṣkalaḥ sa­kṛ­da­ne­ka­de­śa­de­haṃ vyāpnoty ātmeti kaḥ śra­dda­dhī­ta ? pa­ra­ma­ma­ha­ttvā­d vyāpnoty eveti ce­dvyā­ha­ta­m idaṃ <lb n="202,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,23</span>niraṃśaḥ pa­ra­ma­ma­hā­n veti pa­ra­mā­ṇo­r api pa­ra­ma­ma­ha­ttva­pra­saṃ­gā­t | yadi punaḥ svā­raṃ­bha­kā­va­ya­vā­bhā­vā­n ni­ra­va­ya­va­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="202,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,24</span>m ātmano ga­ga­na­tvā­di­va­d iti mataṃ tadā pa­ra­ma­ta­si­ddhiḥ sarvathā ni­ra­va­ya­va­tvā­si­ddheḥ pa­ra­mā­ṇu­pra­mī­ya­mā­ṇa­svā­tma<span type="hard-break">- </span><lb n="202,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,25</span>bhū­tā­va­ya­vā­nā­m ātmano pra­ti­ṣe­dhā­d iti sa­ma­rtha­yi­ṣya­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1390"><l ana="bt" n="bt_1.13.172"><lb n="202,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.172</span>a­ne­kāṃ­tā­tma­kaṃ sarvaṃ sattvād ityādi sādhanaṃ | sa­mya­ga­nva­ya­śū­nya­tve py a­vi­nā­bhā­va­śa­kti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">172</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.173"><lb n="202,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.173</span>ni­tyā­ni­tyā­tma­kaḥ śabdaḥ śrā­va­ṇa­tvā­t ka­thaṃ­ca­na | śa­bda­tvā­d vā­nya­thā­bhā­vā­bhā­vā­d i­tyā­di­he­ta­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">173</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.174"><lb n="202,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.174</span>hetor a­nva­ya­vai­dhu­rye vya­ti­re­ko na cen na vai | tena tasya vi­nai­ve­ṣṭeḥ sa­rvā­ni­tya­tva­sā­dha­ne || <ref type="no-bt" rend="b">174</ref> || </l></lg><p n="a_1391" rend="justify"><lb n="202,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,29</span>niścito vya­ti­re­ka eva hy a­vi­nā­bhā­vaḥ sā­dha­na­sya nānyaḥ sa co­pa­da­rśi­ta­sya sarvasya hetor a­nva­yā­saṃ­bha­ve­na <lb n="202,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,30</span>siddhyaty eva | saty evāgnau dhūma ity a­nva­ya­ni­śca­ye gnyabhāve na kvacid dhūma iti vya­ti­re­ka­ni­śca­ya­sya dṛ­ṣṭa­tvā­t | saṃdigdhe <lb n="202,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,31</span>'­nva­ya­vya­ti­re­ka­saṃ­de­hā­c ceti na vai maṃtavyaṃ sarve bhāvāḥ kṣaṇikāḥ sattvād ity a­syā­nva­yā­sa­ttve pi vya­ti­re­ka­ni­śca<span type="hard-break">- </span><lb n="202,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,32</span>yasya svayam iṣṭer anyathā tasya ga­ma­ka­tvā­yo­gā­t | nanv atra saty eva kṣa­ṇi­ka­tve sattvam iti ni­śca­ya­m e­vā­nva­yo stīti <lb n="202,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 202,33</span>cet | a­tro­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1392"><l ana="bt" n="bt_1.13.175"><lb n="202,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.175</span>sādhye saty eva sa­dbhā­va­ni­śca­yaḥ sā­dha­na­sya yaḥ | so nvayaś cet ta­thai­vo­pa­pa­ttiḥ sveṣṭā paro 'phalaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">175</ref> || </l></lg><p n="a_1393" rend="justify"><pb n="203"/><lb n="203,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,01</span>yathaiva pra­ti­ṣe­dha­prā­dhā­nyā­d a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­r vya­ti­re­ka i­tī­ṣya­te ta­thā­vi­dha­prā­dhā­nyā­t ta­tho­pa­pa­tti­r e­vā­nva­ya iti <lb n="203,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,02</span>kim aniṣṭaṃ syā­dvā­di­bhi­s tasya he­tu­la­kṣa­ṇa­tvo­pa­ga­mā­t | pa­ro­pa­ga­ta­s tu nānvayo he­tu­la­kṣa­ṇaṃ pa­kṣa­dha­rma­tva­va­t nāpi <lb n="203,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,03</span>vya­ti­re­kaḥ | sa hi vi­pa­kṣā­d vyāvṛttiḥ vi­pa­kṣa­s ta­dvi­ru­ddha­s ta­da­nya­s ta­da­bhā­va­ś ceti trividha eva | tatra —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1394"><l ana="bt" n="bt_1.13.176"><lb n="203,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.176</span>ta­dvi­ru­ddhe vipakṣe ca ta­da­nya­trai­va hetavaḥ | asaty a­ni­ści­tā­sa­ttvāḥ sā­ka­lyā­n ne­ṣṭa­sā­dha­nāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">176</ref> || </l></lg><p n="a_1395" rend="justify"><lb n="203,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,05</span>yathā sādhyād a­nya­smi­n vipakṣe ni­ści­tā­sa­ttvā api hetavo gni­tvā­da­yo neṣṭāḥ sa­ttvā­di­sā­dha­nā­s teṣāṃ <lb n="203,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,06</span>sā­dhyā­bhā­va­la­kṣa­ṇe pi pakṣe ku­ta­ści­d a­ni­ści­tā­sa­ttva­rū­pa­tvā­t | tathā sā­dhyā­vi­ru­ddhe pi vipakṣe ni­ści­tā­sa­ttvā <lb n="203,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,07</span>api dhū­mā­da­yo neṣṭā a­gnyā­di­sā­dha­nā­s teṣām a­gnya­bhā­ve svayam a­sa­ttve­nā­ni­śca­yā­t | nanu ca sā­dhya­vi­ru­ddho <lb n="203,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,08</span>vipakṣaḥ sā­dhyā­bhā­va­rū­pa eva pa­ryu­dā­sā­śra­ya­ṇā­t pra­sa­hya­pra­ti­ṣe­dhā­śra­ya­ṇe tu ta­da­bhā­va­s ta­dvi­ru­ddhā­d anya iti sādhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="203,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,09</span>bhā­va­vi­pa­kṣa eva vi­pa­kṣa­he­to­r a­sa­ttva­ni­śca­yo vya­ti­re­ko nānya ity a­tro­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1396"><l ana="bt" n="bt_1.13.177"><lb n="203,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.177</span>sā­dhyā­bhā­ve vipakṣe tu yo sa­ttva­syai­va niścayaḥ | so vi­nā­bhā­va evāstu heto rūpāt tathāha ca || <ref type="no-bt" rend="b">177</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.178"><lb n="203,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.178</span>a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvaṃ yatra tatra trayeṇa kim | nā­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvaṃ yatra tatra trayeṇa kim || <ref type="no-bt" rend="b">178</ref> || </l></lg><p n="a_1397" rend="justify"><lb n="203,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,12</span>yathā caivam a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­ni­ya­me sati hetor na kiṃcit trayeṇa pa­kṣa­dha­rma­tvā­dī­nā­m a­nya­ta­me­nai­va pa­ryā­pta­tvā­t ta<span type="hard-break">- </span><lb n="203,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,13</span>syai­vā­nya­thā­nu­pa­pa­nna­sva­bhā­va­si­ddhe­r iti ca tasmiṃs ta­ttra­ya­sya he­tvā­bhā­sa­ga­ta­sye­vā­kiṃ­ci­tka­ra­tvaṃ yuktaṃ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1398"><l ana="bt" n="bt_1.13.179"><lb n="203,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.179</span>ta­ddhe­to­s triṣu rūpeṣu nirṇayo yena varṇitaḥ | a­si­ddha­vi­pa­rī­tā­rtha­vya­bhi­cā­ri­vi­pa­kṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">179</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.180"><lb n="203,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.180</span>tena kṛtaṃ tu nirṇītaṃ hetor la­kṣa­ṇa­m aṃjasā | he­tvā­bhā­sā­vya­va­cche­di tad vadet katham anyathā || <ref type="no-bt" rend="b">180</ref> || </l></lg><p n="a_1399" rend="justify"><lb n="203,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,16</span>nanu ca pa­kṣa­dha­rma­tve ni­rṇa­ya­ś cā­kṣu­ṣa­tvā­de­r a­si­ddha­pra­paṃ­ca­sya pra­ti­pa­kṣa­tve­na varṇitaḥ sa­pa­kṣa­sa­ttve vi­ru­ddha­pra­paṃ­ca<span type="hard-break">- </span><lb n="203,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,17</span>pra­ti­pa­kṣa­tve­na vi­pa­kṣā­sa­ttve cā­nai­kāṃ­ti­ka­vi­stā­ra­pra­ti­pa­kṣe­ṇe­ti kathaṃ he­tvā­bhā­sā­vya­va­cche­di hetor lakṣaṇaṃ tenoktaṃ <lb n="203,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,18</span>yena pā­ra­mā­rthi­kaṃ rūpaṃ jñānam iti cet a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­syai­va he­tu­la­kṣa­ṇa­tve­nā­bhi­dhā­nā­d iti brūmaḥ | tasyai<span type="hard-break">- </span><lb n="203,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,19</span>vā­si­ddha­vi­ru­ddhā­nai­kāṃ­ti­ka­he­tvā­bhā­sa­pra­ti­pa­kṣa­tva­si­ddheḥ | na hy a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­ni­ya­ma­va­ca­no si­ddha­tvā­di­saṃ­bha­vo <lb n="203,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,20</span>vi­ro­dhā­t | na caikena sa­ka­la­pra­ti­pa­kṣa­vya­va­cche­de siddhe tadarthaṃ trayam a­bhi­da­dha­tāṃ tadekaṃ samarthaṃ lakṣaṇaṃ hetor jñātaṃ <lb n="203,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,21</span>bhavati tad eva tribhiḥ sva­bhā­vai­r a­si­ddhā­dī­nāṃ trayāṇāṃ vya­va­cche­da­ka­ma­ta­s tāni trīṇi rūpāṇi ni­ści­tā­nya­nu­ktā­ni | <lb n="203,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,22</span>ta­da­va­ca­ne vi­śe­ṣa­to he­tu­la­kṣa­ṇa­sā­ma­rthya­syā­va­ca­na­pra­saṃ­gā­t | taduktau tu vi­śe­ṣa­to he­tu­la­kṣa­ṇaṃ jñātam eveti cet <lb n="203,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,23</span>na, a­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tvā­dī­nā­m api va­ca­na­pra­saṃ­gā­t | teṣām anuktau bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tvā­di­vya­va­cche­dā­si­ddheḥ | <lb n="203,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,24</span>ni­ści­ta­trai­rū­pya­sya hetor bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tvā­dya­saṃ­bha­vā­t ta­dva­ca­nā­d eva ta­dvya­va­cche­da­si­ddhe­r nā­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tvā­di­va­ca­na<span type="hard-break">- </span><lb n="203,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,25</span>m iti cet na, hetoḥ paṃcabhiḥ svabhāvaiḥ paṃcānāṃ pa­kṣa­vyā­pa­ka­tvā­dī­nāṃ vya­va­cche­da­ka­tvā­d vi­śe­ṣa­ta­lla­kṣa­ṇa­syai­va <lb n="203,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,26</span>ka­tha­nā­t anyathā ta­da­jñā­na­pra­saṃ­gā­t | ta­dvi­śe­ṣa­vi­va­kṣā­yāṃ tu paṃ­ca­rū­pa­tva­va­t tri­rū­pa­tva­m iti na vaktavyaṃ <lb n="203,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,27</span>sā­mā­nya­to nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­va­ca­ne­nai­va pa­ryā­pta­tvā­t­, rū­pa­tra­ya­m aṃ­ta­re­ṇa hetor a­si­ddhā­di­tra­ya­vya­va­cche­dā­nu­pa­pa­tteḥ | <lb n="203,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,28</span>tatra tasya ta­dbhā­vā­d u­pa­pa­nnaṃ va­ca­na­m iti cet —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1400"><l ana="bt" n="bt_1.13.181"><lb n="203,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.181</span>rū­pa­tra­ya­sya sa­dbhā­vā­t tatra ta­dva­ca­naṃ yadi | ni­ści­ta­tva­sva­rū­pa­sya ca­tu­rtha­sya vaco na kim || <ref type="no-bt" rend="b">181</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.182"><lb n="203,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.182</span>triṣu rūpeṣu ced rūpaṃ ni­ści­ta­tvaṃ na sādhane | nājñātā siddhatā heto rūpaṃ syāt ta­dvi­pa­rya­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">182</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.183"><lb n="203,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.183</span>pa­kṣa­dha­rma­tva­rū­paṃ syāj jñātatve he­tva­bhe­di­naḥ | hetor a­jñā­na­te­ṣṭā cen ni­ści­ta­tvaṃ tathā na kim || <ref type="no-bt" rend="b">183</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.184"><lb n="203,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.184</span>he­tvā­bhā­se pi ta­dbhā­vā­t sā­dhā­ra­ṇa­ta­yā na cet | dha­rmāṃ­ta­ra­m i­vā­rū­paṃ hetoḥ sad api saṃ­ma­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">184</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.185"><lb n="203,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.185</span>haṃ­tā­sā­dhā­ra­ṇaṃ siddhaṃ sā­dha­na­syai­ka­la­kṣa­ṇaṃ | tattvataḥ pā­va­ka­syai­va soṣṇatvaṃ tadvidāṃ matam || <ref type="no-bt" rend="b">185</ref> || </l></lg><p n="a_1401" rend="justify"><lb n="203,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 203,34</span>yo ya­syā­sā­dhā­ra­ṇe niścitaḥ svabhāvaḥ sa tasya lakṣaṇaṃ yathā pā­va­ka­syai­va so­ṣṇa­tva­pa­ri­ṇā­ma­s tathā ca <pb n="204"/><lb n="204,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,01</span>hetor a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­ni­ya­ma iti na sā­dhā­ra­ṇā­nā­m a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­ni­ya­ma­vi­ka­lā­nāṃ pa­kṣa­dha­rma­tvā­dī­nāṃ hetu<span type="hard-break">- </span><lb n="204,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,02</span>la­kṣa­ṇa­tvaṃ niścitaṃ ta­ttva­mā­tra­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1402"><l ana="bt" n="bt_1.13.186"><lb n="204,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.186</span>etena paṃ­ca­rū­pa­tvaṃ hetor dhvastaṃ ni­bu­dhya­te | sa­ttvā­di­ṣv a­gni­ja­nya­tve sādhye dhūmasya ke­na­ci­t || <ref type="no-bt" rend="b">186</ref> || </l></lg><p n="a_1403" rend="justify"><lb n="204,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,04</span>a­gni­ja­nyo yaṃ dhūmaḥ sattvāt dra­vya­tvā­d vā dhūme sa­ttvā­de­r a­saṃ­di­gdha­tvā­t | ta­thā­nva­yaṃ pū­rva­dṛ­ṣṭa­dhū­me gni­ja­nya­tve <lb n="204,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,05</span>vyāptasya sattvādeḥ sa­dbhā­vā­t vya­ti­re­ka­ś ca kha­ra­vi­ṣā­ṇā­dau sā­dhyā­bhā­ve sā­dha­na­sya sa­ttvā­de­r a­bhā­va­ni­śca­yā­t | <lb n="204,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,06</span>ta­thā­trā­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tvaṃ vi­vā­dā­pa­nne dhūme gni­ja­nya­tva­sya bā­dha­kā­bhā­vā­t | tata e­vā­sa­tpra­ti­pa­kṣa­tva­m a­na­gni­ja­nya<span type="hard-break">- </span><lb n="204,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,07</span>tva­sā­dha­na­pra­ti­pa­kṣā­nu­mā­na­saṃ­bha­vā­d iti siddhaṃ sā­dhā­ra­ṇa­tvaṃ paṃ­ca­rū­pa­tva­sya trai­rū­pya­va­t sā­ma­stye­na vya­ti­re­ka­ni­śca­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="204,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,08</span>syā­bhā­vā­d a­si­ddha­m iti cen na, ta­syā­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­rū­pa­tvā­t | ta­da­bhā­ve śe­ṣā­ṇā­m a­kiṃ­ci­tka­ra­tvā­pa­tte­s ta­dvi­ka­lpa<span type="hard-break">- </span><lb n="204,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,09</span>syaiva paṃ­ca­rū­pa­tvā­de­r a­la­kṣa­ṇa­tve­na sā­dhya­tvā­dyu­kto tideśaḥ | evam a­nva­ya­vya­ti­re­ki­ṇo hetoḥ paṃ­ca­rū­pa­tva­m a­la­kṣa­ṇaṃ <lb n="204,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,10</span>vya­va­sthā­pyā­nva­yi­no pi nānvayo lakṣaṇaṃ sā­dhā­ra­ṇa­tvā­d evety ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1404"><l ana="bt" n="bt_1.13.187"><lb n="204,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.187</span>anvayo lo­ha­le­khya­tve pā­rthi­va­tve­śa­ne­s tathā | ta­tpu­tra­tvā­di­ṣu śyā­ma­ru­pa­tve kvacid īpsate || <ref type="no-bt" rend="b">187</ref> || </l></lg><p n="a_1405" rend="justify"><lb n="204,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,12</span>lo­ha­le­khyo 'śaniḥ pā­rthi­va­tvā­d dhā­tu­rū­pa­va­t­, sa śyā­ma­rū­pa­s ta­tpu­tra­tvā­t ta­nna­ptṛ­tvā­d vā pa­ri­dṛ­ṣṭa­ta­tpu­trā­di­va­d iti <lb n="204,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,13</span>he­tvā­bhā­se pi sa­dbhā­vā­d a­nva­ya­sya sā­dhā­ra­ṇa­tvaṃ | tato he­tva­la­kṣa­ṇa­tvaṃ | yas tu sā­dhya­sa­dbhā­va eva bhāvo hetor a<span type="hard-break">- </span><lb n="204,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,14</span>nvayaḥ so '­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­m eva ta­tho­pa­pa­ttyā­khya­m a­sā­dhā­ra­ṇaṃ he­tu­la­kṣa­ṇaṃ | pa­ro­pa­ga­ta­s tu nā­nva­ya­s ta­lla­kṣa­ṇaṃ nāpi <lb n="204,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,15</span>ke­va­la­vya­ti­re­ki­ṇo vya­ti­re­ka ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1406"><l ana="bt" n="bt_1.13.188"><lb n="204,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.188</span>a­dṛ­ṣṭi­mā­tra­sā­dhya­ś ca vya­ti­re­kaḥ sa­mī­kṣya­te | va­ktṛ­tvā­di­ṣu buddhādeḥ kiṃ­ci­jjña­tva­sya sādhane || <ref type="no-bt" rend="b">188</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.189"><lb n="204,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.189</span>sā­dhyā­bhā­ve tv a­bhā­va­sya niścayo yaḥ pra­mā­ṇa­taḥ | vya­ti­re­kaḥ sa sā­ka­lyā­d a­vi­nā­bhā­va eva naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">189</ref> || </l></lg><p n="a_1407" rend="justify"><lb n="204,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,18</span>saty apy a­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tā­yāṃ saty apy a­sa­tpra­ti­pa­kṣa­tā­yāṃ ca hetau na rū­pāṃ­ta­ra­tva­m a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvā­d ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1408"><l ana="bt" n="bt_1.13.190"><lb n="204,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.190</span>a­bā­dhi­tā­rtha­tā ca syān nānyā tasmād a­saṃ­śa­yā | na vā sa­tpra­ti­pa­kṣa­tvaṃ ta­da­bhā­ve na­bhī­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">190</ref> || </l></lg><p n="a_1409" rend="justify"><lb n="204,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,20</span>na hi kvacid dhetau sā­dhyā­bhā­vā­saṃ­bhū­ṣṇu­tā­pā­ye py a­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tva­m a­sa­tpra­ti­pa­kṣa­tvaṃ sa­mī­kṣya­te yena tato <lb n="204,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,21</span>rū­pāṃ­ta­ra­tvaṃ | nanu ca yathā spa­rśā­bhā­ve kvacid a­saṃ­bha­va­va­to pi rūpasya sparśād rū­pāṃ­ta­ra­tvaṃ ta­thā­vi­nā­bhā­vā­bhā­ve <lb n="204,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,22</span>kvacid a­saṃ­bha­va­to pi tato rū­pāṃ­ta­ra­tva­m a­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tva­syā­sa­tpra­ti­pa­kṣa­tva­sya ca na vi­ru­dhya­te nyathā sparśād rūpa<span type="hard-break">- </span><lb n="204,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,23</span>syāpi rū­pāṃ­ta­ra­tva­vi­ro­dhā­d iti cet naitat sāraṃ, a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvā­d a­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tvā­de­r a­bhe­dā­t | sā­dhyā­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="204,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,24</span>pra­kā­re­ṇo­pa­pa­tte­r abhāvo hy a­nya­thā­nu­pa­pa­ttiḥ sa eva vā­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tva­m a­sa­tpra­ti­pa­kṣa­tvaṃ ca pra­tī­ya­te tato nyat <lb n="204,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,25</span>kiṃcin naivaṃ sparśād rū­pa­syā­bhe­daḥ pra­tī­ti­bhe­dā­t tato viṣamo 'yam u­pa­nyā­saḥ | nanu he­tū­pa­nyā­se sati krameṇa pratīya<span type="hard-break">- </span><lb n="204,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,26</span>mā­na­tvā­d a­vi­nā­bhā­vā­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tvā­dī­nā­m api pa­ra­spa­raṃ bheda eveti cen na, bā­dha­ka­kra­mā­pe­kṣa­tvā­t ta­tkra­ma­pra­tī­teḥ | <lb n="204,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,27</span>śa­kreṃ­dra­pu­raṃ­da­rā­di­pra­tī­ti­va­da­rtha­pra­tī­teḥ kra­mā­bhā­vā­t | na hy abhinne py arthe bā­dha­ka­bhe­do viruddho yatas tatkrama<span type="hard-break">- </span><lb n="204,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,28</span>pra­tī­ti­r a­rtha­bhe­da­kra­maṃ sā­dha­ye­t | tato nā­ma­mā­traṃ bhidyate hetor a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­m a­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tva­m a­sa­tpra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="204,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,29</span>pa­kṣa­tva­m iti nārthaḥ | etena yad uktaṃ hetor a­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tvā­bhā­ve 'nuṣṇo gnir dra­vya­tvā­t nityo ghaṭaḥ sattvāt <lb n="204,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,30</span>pre­tyā­su­sva­pra­do dharmaḥ pu­ru­ṣa­gu­ṇa­vi­śe­ṣa­tvā­d ity evam ādeḥ pra­tya­kṣā­nu­mā­nā­bhyā­m a­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­syā­py a­ga­ma­ka­tva­pra­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="204,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,31</span>ktir a­sa­tpra­ti­pa­kṣa­tvā­bhā­ve ca sa­tpra­ti­pa­kṣa­sya sa­rva­ga­taṃ sāmānyaṃ sarvatra sa­tpra­tya­ya­he­tu­tvā­d ity evam āder ga­ma­ka­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="204,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,32</span>pattir iti ta­tpra­tyā­khyā­taṃ | pra­tya­kṣā­di­bhiḥ sā­dhya­vi­pa­rī­ta­sva­bhā­va­vya­va­sthā­pa­na­sya bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tva­sya va­ca­nā­t | <lb n="204,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 204,33</span>pra­ti­pa­kṣā­nu­mā­ne­na ca tasya sa­tpra­ti­pa­kṣa­tva­syā­bhi­dhā­nā­t ta­dvya­va­cche­da­sya ca sā­dhya­sva­bhā­ve­na ta­tho­pa­pa­ti­rū­pe­ṇa <pb n="205"/><lb n="205,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,01</span>sā­ma­rthyā­d a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­sva­bhā­ve­na si­ddha­tvā­d a­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tvā­de rū­pāṃ­ta­ra­tva­ka­lpa­nā­na­rtha­kyā­t saty api tasya <lb n="205,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,02</span>rū­pāṃ­ta­ra­tve ta­nni­śca­yā­saṃ­bha­vaḥ pa­ra­spa­rā­śra­ya­ṇā­t ta­tsā­dhya­vi­ni­śca­ya­yo­r ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1410"><l ana="bt" n="bt_1.13.191"><lb n="205,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.191</span>yāvac ca sā­dha­nā­d arthaḥ svayaṃ na pra­ti­ni­ści­taḥ | tāvan na bā­dha­nā­bhā­va­s tat syāc cha­kya­vi­ni­śca­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">191</ref> || </l></lg><p n="a_1411" rend="justify"><lb n="205,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,04</span>sati hi bā­dha­nā­bhā­va­ni­śca­ye hetor a­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tvā­sa­tpra­ti­pa­kṣa­tva­si­ddheḥ sā­dhya­ni­śca­ya­sta­nni­śca­yā­c ca <lb n="205,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,05</span>bā­dha­nā­bhā­va­ni­śca­ya i­tī­ta­re­ta­rā­śra­yā­n na tayor a­nya­ta­ra­sya vyavasthā | yadi punar anyataḥ ku­ta­ści­t ta­dbā­dha­nā­bhā­va­ni­śca<span type="hard-break">- </span><lb n="205,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,06</span>yāt ta­da­ni­śca­yāṃ­gī­ka­ra­ṇā­d vā pa­ra­spa­rā­śra­ya­pa­ri­hā­raḥ kriyate tadāpy a­kiṃ­ci­tka­ra­tvaṃ hetor u­pa­da­rśa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1412"><l ana="bt" n="bt_1.13.192"><lb n="205,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.192</span>ta­dbā­dhā­bhā­va­ni­rṇī­tiḥ siddhā cet sā­dha­ne­na kim | yathaiva hetor veśasya bā­dhā­sa­dbhā­va­ni­śca­ye || <ref type="no-bt" rend="b">192</ref> || </l></lg><p n="a_1413" rend="justify"><lb n="205,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,08</span>ta­tsā­dha­na­sa­ma­rtha­tvā­d a­kiṃ­ci­tka­ra­tvaṃ tathā vā vi­ra­ha­ni­śca­ye ku­ta­ści­t tasya sa­dbhā­va­si­ddheḥ | sa­ta­ta­sā­dha­nā­ya <lb n="205,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,09</span>pra­va­rta­mā­na­sya si­ddha­sā­dha­nā­d api na sā­dhī­ya­s ta­lla­kṣa­ṇa­tvaṃ | nanv evam a­vi­nā­bhā­vo pi lakṣaṇaṃ mā bhūn ni­śca­ya­syā­pi <lb n="205,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,10</span>sā­dhya­sa­dbhā­va­ni­ya­ma­ni­śca­yā­ya­tta­tvā­t tasya cā­vi­nā­bhā­vā­dhī­na­tvā­d i­ta­re­ta­rā­śra­ya­sya pra­saṃ­gā­t iti cen na, avi<span type="hard-break">- </span><lb n="205,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,11</span>nā­bhā­va­ni­ya­ma­sya hetau pra­mā­ṇāṃ­ta­rā­ni­śca­yo­pa­ga­mā­d i­ta­re­ta­rā­śra­yā­na­va­kā­śā­t | ūhākhyaṃ hi pra­mā­ṇa­m avinā<span type="hard-break">- </span><lb n="205,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,12</span>bhā­va­ni­śca­ya­ni­baṃ­dha­naṃ pra­tya­kṣā­nu­mā­na­yo­s ta­trā­vyā­pā­rā­d ity uktaṃ tarhi yata e­vā­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­ni­śca­yo hetos tata <lb n="205,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,13</span>eva sā­dhya­si­ddhe­s tatra hetor a­kiṃ­ci­tka­ra­tva­m iti cen na, tato de­śā­di­vi­śe­ṣā­va­cchi­nna­sya sādhyasya sā­dha­nā­t <lb n="205,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,14</span>sā­mā­nya­ta e­vo­hā­t ta­tsi­ddhe­r ity u­kta­prā­yaṃ | a­tha­vā­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1414"><l ana="bt" n="bt_1.13.193"><lb n="205,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.193</span>tri­rū­pa­he­tu­ni­ṣṭhā­na­vā­di­nai­va ni­rā­kṛ­te | hetoḥ paṃ­ca­sva­bhā­va­tve taddhvaṃse ya­ta­ne­na kim || <ref type="no-bt" rend="b">193</ref> || </l></lg><p n="a_1415" rend="justify"><lb n="205,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,16</span>na hi syā­dvā­di­nā­m ayam eva pakṣo yat svayaṃ paṃ­ca­rū­pa­tvaṃ hetor ni­rā­ka­rta­vya­m iti tri­rū­pa­vya­va­sthā­na­vā­di­nā­pi <lb n="205,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,17</span>ta­nni­rā­ka­ra­ṇa­syā­bhi­ma­ta­tvā­t pa­ra­ma­ta­m a­bhi­ma­ta­pra­ti­ṣi­ddha­m iti va­ca­nā­t tad alam a­trā­bhi­pra­ya­ta­ne­ne­ti he­tu­la­kṣa­ṇaṃ <lb n="205,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,18</span>vā­rti­ka­kā­re­ṇai­va­m uktaṃ "­a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvaṃ yatra tatra trayeṇa kim" iti svayaṃ syā­dvā­di­nāṃ tu ta­nni­rā­ka­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="205,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,19</span>prayatne trayaṃ paṃ­ca­rū­pa­tvaṃ kim ity api vaktuṃ yujyate sāṃprataṃ pū­rva­va­dā­di­tra­ye­ṇa vī­tā­di­tra­ye­ṇa vā kim iti vyākhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="205,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,20</span>nāṃtaraṃ sa­ma­rtha­yi­tuṃ pra­tya­kṣa­pū­rva­kaṃ tri­vi­dha­m a­nu­mā­naṃ pū­rva­va­cche­ṣa­va­tsā­mā­nya­to dṛṣṭaṃ ceti nyā­ya­sū­tra­sya vākya<span type="hard-break">- </span><lb n="205,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,21</span>bhedāt trisūtrī kaiścit pa­ri­ka­lpi­tā syāt tām anūdya ni­rā­ku­rva­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1416"><l ana="bt" n="bt_1.13.194"><lb n="205,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.194</span>pūrvaṃ pra­sa­jya­mā­na­tvā­t pū­rva­pa­kṣa­s tato paraḥ | śeṣaḥ supakṣa e­ve­ṣṭa­s tadyogo yasya dṛśyate || <ref type="no-bt" rend="b">194</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.195"><lb n="205,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.195</span>pū­rva­va­cche­ṣa­va­t proktaṃ ke­va­lā­sv api sā­dha­na­m | sā­dhyā­bhā­ve bhavat tac ca tri­rū­pā­n na vi­śi­ṣya­te || <ref type="no-bt" rend="b">195</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.196"><lb n="205,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.196</span>yasya vai­dha­rmya­dṛ­ṣṭāṃ­tā­dhā­raḥ kaścana vidyate | tasyaiva vya­ti­re­ko sti nā­nya­sye­ti na yu­kti­ma­t || <ref type="no-bt" rend="b">196</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.197"><lb n="205,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.197</span>tato vai­dha­rmya­dṛ­ṣṭāṃ­te­ne­ṣṭo vaśyam i­hā­śra­yaḥ | ta­da­bhā­ve py a­bhā­va­syā­vi­ro­dhā­d dhe­tu­ta­dva­toḥ || <ref type="no-bt" rend="b">197</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.198"><lb n="205,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.198</span>ke­va­la­vya­ti­re­kī­ṣṭa­m a­nu­mā­naṃ na pū­rva­va­t | tathā sā­mā­nya­to dṛṣṭaṃ ga­ma­ka­tvaṃ na tasya vaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">198</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.199"><lb n="205,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.199</span>ta­dvi­ru­ddhe vi­pa­kṣa­syā­sa­ttve vya­va­si­te pi hi | ta­da­bhā­ve tv a­ni­rṇī­te kuto niḥ­saṃ­śa­yā­tma­tā || <ref type="no-bt" rend="b">199</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.200"><lb n="205,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.200</span>yo viruddho tra sādhyena ta­syā­bhā­vaḥ sa eva cet | tato ni­va­rta­mā­na­ś ca hetuḥ syā­dvā­di­nāṃ matam || <ref type="no-bt" rend="b">200</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.201"><lb n="205,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.201</span>a­nva­ya­vya­ti­re­kī ca hetur yas tena varṇitaḥ | pū­rvā­nu­mā­na­sū­tre­ṇa so py etena ni­rā­kṛ­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">201</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.202"><lb n="205,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.202</span>kā­ryā­di­tra­ya­va­t tasmād e­te­nā­pi trayeṇa kim | bhedānāṃ la­kṣa­ṇā­nāṃ ca vī­tā­di­tri­ta­ye­na ca || <ref type="no-bt" rend="b">202</ref> || </l></lg><p n="a_1417" rend="justify"><lb n="205,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,31</span>pū­rva­va­cche­ṣa­va­tke­va­lā­nva­yi­sā­dha­naṃ ya­thā­va­ya­vā­va­ya­vi­nau gu­ṇa­gu­ṇi­nau kri­yā­kri­yā­vaṃ­tau jā­ti­jā­ti­maṃ­tau vā <lb n="205,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,32</span>pa­ra­spa­ra­to bhinnau bhi­nna­pra­ti­bhā­sa­tvā­t sa­hya­viṃ­dhya­va­d iti ta­tsā­dhyā­bhā­ve pi yadi sat ta­dā­nai­kāṃ­ti­ka­m eva | athā<span type="hard-break">- </span><lb n="205,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,33</span>sat kathaṃ na vya­ti­re­ky api ? sā­dhyā­bhā­ve sā­dha­na­syā­bhā­vo hi vya­ti­re­kaḥ sa cā­syā­stī­ti tadā ke­va­lā­nva­yi <lb n="205,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 205,34</span>liṃgaṃ tri­rū­pā­d a­vi­śi­ṣṭa­tvā­t vai­dha­rmya­dṛ­ṣṭāṃ­tā­dhā­rā­bhā­vā­n nāsya vya­ti­re­ka iti cen nedaṃ yu­kti­ma­t­, ta­da­bhā­ve pi <pb n="206"/><lb n="206,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,01</span>sā­dhyā­bhā­va­pra­yu­kta­sya sā­dha­nā­bhā­va­syā­vi­ro­dhā­t | na hy abhāve ka­sya­ci­d abhāvo vi­ru­dhya­te kha­ra­vi­ṣā­ṇā­bhā­ve <lb n="206,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,02</span>ga­ga­na­ku­su­mā­bhā­va­sya vi­ro­dha­pra­saṃ­gā­t sarvatra vai­dha­rmya­dṛ­ṣṭāṃ­te dhi­ka­ra­ṇa­syā­va­śyaṃ bhā­vi­ta­yā­ni­ṣṭa­tvā­c ca | kiṃ cedaṃ <lb n="206,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,03</span>bhi­nna­pra­ti­bhā­si­tvaṃ yadi ka­thaṃ­ci­t ta­dā­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvā­d eva ka­thaṃ­ci­d bhe­da­sā­dha­naṃ nā­nva­yi­tvā­t dravyaṃ gu­ṇa­ka­rma<span type="hard-break">- </span><lb n="206,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,04</span>sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­sa­ma­vā­ya­prā­ga­bhā­vā­da­yaḥ pra­me­ya­tvā­t pṛ­thi­vyā­di­va­d ity e­ta­syā­pi ga­ma­ka­tva­pra­saṃ­gā­t | dha­rmi­grā­ha­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="206,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,05</span>pra­mā­ṇa­bā­dhi­ta­tve­na kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­tvā­n nedaṃ ga­ma­ka­m iti cet, tarhy a­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tva­m api liṃ­ga­la­kṣa­ṇaṃ taccānya<span type="hard-break">- </span><lb n="206,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,06</span>thā­nu­pa­pa­nna­tva­m evety uktaṃ | sa­tpra­ti­pa­kṣa­tvā­n nedaṃ ga­ma­ka­tva­m iti cet tarhi a­sa­tpra­ti­pa­kṣa­tvaṃ he­tu­la­kṣa­ṇaṃ tad apy avinā<span type="hard-break">- </span><lb n="206,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,07</span>bhāva eveti ni­ve­di­taṃ tato nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvā­bhā­vā­d e­ve­da­m a­ga­ma­kaṃ | etena sarvathā bhi­nna­pra­ti­bhā­sa­tvaṃ bhe­da­sā­dha­na<span type="hard-break">- </span><lb n="206,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,08</span>m a­ga­ma­ka­m uktaṃ kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­tva­sa­tpra­ti­pa­kṣa­tvā­vi­śe­ṣā­t | a­va­ya­vā­dī­nāṃ hi sa­ttvā­di­nā ka­thaṃ­ci­d abhedaḥ <lb n="206,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,09</span>pra­mā­ṇe­na pra­tī­ya­te sarvathā ta­dbhe­da­sya sakṛd apy a­na­va­bhā­sa­nā­t | tata e­vā­si­ddha­tvā­n nedaṃ gamakaṃ si­ddha­syai­vā­nya­thā<span type="hard-break">- </span><lb n="206,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,10</span>nu­pa­pa­tti­saṃ­bha­vā­t | tathā pū­rva­va­tsā­mā­nya­to 'dṛṣṭaṃ ke­va­la­vya­ti­re­ki liṃgaṃ vipakṣe deśataḥ kārtsnyato vā tasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="206,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,11</span>dṛ­ṣṭa­tvā­t | sātmakaṃ jī­va­ccha­rī­raṃ prā­ṇā­di­ma­ttvā­t yan na sātmakaṃ tan na prā­ṇā­di­ma­d dṛṣṭaṃ yathā bhasmādi na <lb n="206,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,12</span>ca tathā jī­va­ccha­rī­raṃ tasmāt sā­tma­ka­m iti | tad etad api na pareṣāṃ gamakaṃ | sā­dhya­vi­ru­ddhe vipakṣe a­nu­bhū­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="206,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,13</span>mānam api sā­dhyā­bhā­ve vipakṣe svayam a­sa­ttve­nā­ni­śca­yā­t tatra tatra tasya ta­ttva­saṃ­bhā­va­nā­yāṃ nai­kāṃ­ti­ka­tvo­pa­pa­tteḥ <lb n="206,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,14</span>sā­dhya­vi­ru­ddha eva sā­dhyā­bhā­va­s tato ni­va­rta­mā­na­tvā­d ga­ma­ka­m e­ve­da­m iti cet tarhi ta­da­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­sā­dha­naṃ <lb n="206,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,15</span>sā­dhyā­bhā­va­saṃ­bha­vaṃ­ni­ya­ma­syai­va syā­dvā­di­bhi­r a­vi­nā­bhā­va­sye­ṣṭa­tvā­t na punaḥ ke­va­la­vya­ti­re­ki­tvā­n nedaṃ kṣaṇikaṃ <lb n="206,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,16</span>ta­tsa­cci­tta­śū­nyaṃ jī­va­ccha­rī­raṃ prā­ṇā­di­ma­ttvā­t sarvaṃ kṣaṇikaṃ sattvād ity evam āder api ga­ma­ka­tva­pra­saṃ­gā­t | sādhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="206,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,17</span>bhāve py asya sa­dbhā­vā­n na sā­dha­na­tva­m iti cet tarhy a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­ba­lā­d eva pa­ri­ṇā­mi­nā sā­tma­ka­tve prā­ṇā­di­ma­ttvaṃ <lb n="206,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,18</span>sādhanaṃ nā­pa­ri­ṇā­mi­nā sarvathā ta­da­bhā­vā­t | tathā pū­rva­va­cche­ṣa­va­tsā­mā­nya­to dṛṣṭam a­nva­ya­vya­ti­re­ki­sā­dha­naṃ­, <lb n="206,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,19</span>ya­thā­gni­r atra dhūmād iti | tad api ke­va­la­vya­ti­re­ki­ṇo yo­go­pa­ga­ta­sya ni­rā­ka­ra­ṇā­d eva ni­rā­kṛ­taṃ­, sā­dhyā­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="206,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,20</span>saṃ­bha­va­ni­ya­ma­ni­śca­ya­m aṃ­ta­re­ṇa sā­dha­na­tvā­saṃ­bha­vā­t | tad anena nyā­ya­vā­rti­ka­ṭī­kā­kā­ra­vyā­khyā­na­m a­nu­mā­na­sū­tra­sya <lb n="206,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,21</span>tri­sū­trī­ka­ra­ṇe­na pra­tyā­khyā­taṃ pra­ti­pa­tta­vya­m iti liṃ­ga­la­kṣa­ṇā­nā­m a­nva­yi­tvā­dī­nāṃ trayeṇa pa­kṣa­dha­rma­tvā­dī­nā­m iva <lb n="206,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,22</span>na pra­yo­ja­naṃ | nāpi pū­rva­va­dā­di­bhe­dā­nāṃ kā­ryā­dī­nā­m iva saty a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tve tenaiva pa­ryā­pta­tvā­t | yad apy atrā<span type="hard-break">- </span><lb n="206,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,23</span>vāci u­dā­ha­ra­ṇa­sā­dha­rmyā­t sā­dhya­sā­dha­naṃ hetur iti vī­ta­la­kṣa­ṇaṃ liṃgaṃ ta­tsva­rū­pe­ṇā­rtha­pa­ri­cche­da­ka­tvaṃ vī­ta­dha­rma <lb n="206,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,24</span>iti va­ca­nā­t | tad ya­thā­–­a­ni­tyaḥ śabdaḥ u­tpa­tti­dha­rma­ka­tvā­d gha­ṭa­va­d iti śa­bda­sva­rū­pe­ṇo­tpa­tti­dha­rma­ka­tve­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="206,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,25</span>ni­tya­tvā­rtha­sya pa­ri­cche­dā­t | ta­tho­dā­ha­ra­ṇa­vai­dha­rmyā­t sā­dhya­sā­dha­naṃ hetur ity a­vī­ta­la­kṣa­ṇaṃ pa­ra­pa­kṣa­pra­ti­ṣe­dhe­nā­rtha­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="206,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,26</span>cchedane va­rta­mā­na­m a­vī­ta­m iti va­ca­nā­t | tad yathā | nedaṃ nai­rā­tma­kaṃ jī­va­ccha­rī­ra­m a­prā­ṇā­di­ma­ttva­pra­saṃ­gā­d iti | <lb n="206,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,27</span>yad u­bha­ya­pa­kṣa­saṃ­pra­ti­pa­nna­m a­prā­ṇā­di­ma­tta­nni­rā­tma­kaṃ dṛṣṭaṃ yathā ghaṭādi na cedam a­prā­ṇā­di­ma­jjī­va­ccha­rī­raṃ tasmān na <lb n="206,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,28</span>ni­rā­tma­ka­m iti ni­rā­tma­ka­tva­sya pa­ra­pa­kṣa­sya pra­ti­ṣe­dha­naṃ jī­va­ccha­rī­re sā­tma­ka­tva­syā­rtha­pa­ri­cchi­tti­he­tu­tvā­d iti <lb n="206,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,29</span>nyā­ya­vā­rti­ka­kā­ra­va­ca­nā­t | ta­tho­dā­ha­ra­ṇa­sā­dha­rmya­vai­dha­rmyā­bhyāṃ sā­dhya­sā­dha­na­m a­nu­mā­na­m iti vī­tā­vī­ta­la­kṣa­ṇaṃ <lb n="206,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,30</span>sva­pa­kṣa­vi­dhā­ne­na pa­ra­pa­kṣa­pra­ti­ṣe­dhe­na cā­rtha­pa­ri­cche­da­he­tu­tvā­t | tad ya­thā­–­sā­gniḥ parvato yam a­na­gni­r na bhavati <lb n="206,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,31</span>dhū­ma­va­ttvā­d anyathā ni­rdhū­ma­tva­pra­saṃ­gā­t | dhū­ma­vā­n ma­hā­na­saḥ sā­gni­rdṛ­ṣṭo '­na­gni­s tu ma­hā­na­so nirdhūma iti tad eta<span type="hard-break">- </span><lb n="206,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,32</span>dvī­tā­di­tri­ta­yaṃ yadi sā­dhya­bhā­va­saṃ­bhū­ṣṇuḥ ta­dā­nya­thā­nu­pa­pa­tti­va­lā­d eva ga­ma­ka­tvaṃ na punar vī­tā­di­tve­nai­ve­ty anyathā<span type="hard-break">- </span><lb n="206,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,33</span>nu­pa­pa­tti­vi­ra­he pi ga­ma­ka­tva­pra­saṃ­gā­t | yadi punar a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­r vī­tā­di­tvaṃ prāpya hetor lakṣaṇaṃ tadā "­de­va­tāṃ <lb n="206,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,34</span>prāpya ha­rī­ta­kī vi­re­ca­ya­te­" iti ka­sya­ci­t su­bhā­ṣi­ta­m āyātaṃ | ha­rī­ta­kya­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­nā­d vi­re­ca­na­sya <lb n="206,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 206,35</span>sva­de­va­to­pa­yo­gi­nī ta­da­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­nā­bhā­vā­t tasyeti prakṛte pi samānaṃ | hetor a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­sa­da<span type="hard-break">- </span><pb n="207"/><lb n="207,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,01</span>sa­ttva­pra­yu­kta­tvā­d ga­ma­ka­tvā­ga­ma­ka­tva­yo­r iti na kiṃcid vī­tā­di­tri­ta­ye­na la­kṣa­ṇā­nāṃ bhedānāṃ vā sarvathā ga­ma­ka­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="207,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,02</span>naṃ­ga­tvā­t sa­rva­bhe­dā­saṃ­gra­hā­c ca || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1418"><l ana="bt" n="bt_1.13.203"><lb n="207,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.203</span>kā­ra­ṇā­t kā­rya­vi­jñā­naṃ kāryāt kā­ra­ṇa­ve­da­na­m | a­kā­rya­kā­ra­ṇā­c cāpi dṛṣṭāt sā­mā­nya­to gatiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">203</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.204"><lb n="207,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.204</span>tādṛśī tri­ta­ye­ṇā­pi ni­ya­te­na pra­yo­ja­na­m | kim e­ka­la­kṣa­ṇā­dhyā­sā­d a­nya­syā­py a­ni­vā­ra­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">204</ref> || </l></lg><p n="a_1419" rend="justify"><lb n="207,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,05</span>nanu ca ya­va­bī­ja­saṃ­tā­no­tthaṃ ca kāraṇaṃ vā­nu­bha­yaṃ vā syāt sarvaṃ vastu kāryaṃ vā nānyā gatir asti yato <lb n="207,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,06</span>'nyad api liṃgaṃ saṃ­bhā­vya­te '­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvā­dhyā­sā­d iti cen na, u­bha­yā­tma­no pi vastuno bhāvāt | yathaiva hi <lb n="207,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,07</span>kā­ra­ṇā­t kārye numānaṃ vṛ­ṣṭyu­tpā­da­na­śa­kta­yo­mī meghā gaṃ­bhī­ra­dhvā­na­tve ci­ra­pra­bhā­va­tve ca sati sa­mu­nna­ta­tvā­t prasi<span type="hard-break">- </span><lb n="207,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,08</span>ddhai­vaṃ­vi­dha­me­gha­va­d iti | kāryāt kāraṇe vahnir atra dhūmān ma­hā­na­sa­va­d iti | a­kā­rya­kā­ra­ṇā­d a­nu­bha­yā­tma­ni jñānaṃ <lb n="207,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,09</span>ma­dhu­ra­ra­sa­m idaṃ phalam e­vaṃ­rū­pa­tvā­t tā­dṛ­śā­nya­pha­la­va­d iti | ta­thai­vo­bha­yā­tma­kā­t liṃgād u­bha­yā­tma­ke liṃgini jñāna<span type="hard-break">- </span><lb n="207,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,10</span>m a­vi­ru­ddhaṃ pa­ra­spa­ro­pa­kā­ryo­pa­kā­ra­ka­yo­r a­vi­nā­bhā­va­da­rśa­nā­t yathā bī­jāṃ­ku­ra­saṃ­tā­na­yoḥ | na hi bī­ja­saṃ­tā­no 'ṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="207,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,11</span>ku­ra­saṃ­tā­nā­bhā­ve bha­va­ti­, nāpy aṃ­ku­ra­saṃ­tā­no bī­ja­saṃ­tā­nā­bhā­ve yataḥ pa­ra­spa­raṃ ga­mya­ga­ma­ka­bhā­vo na syāt | <lb n="207,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,12</span>tathā cāsty atra deśe ya­va­bī­ja­saṃ­tā­no ya­vāṃ­ku­ra­saṃ­tā­na­da­rśa­nā­t | asti ya­vāṃ­ku­ra­saṃ­tā­no ya­va­bī­jo­pa­la­bdhe­r i<span type="hard-break">- </span><lb n="207,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,13</span>tyādi liṃ­gāṃ­ta­ra­si­ddhiḥ | na­nū­ṣa­ra­kṣe­tra­sthe­na ya­va­bī­ja­saṃ­tā­ne­na vya­bhi­cā­ra­s ta­daṃ­ku­ra­saṃ­tā­ne kvacit sādhye tadbīja<span type="hard-break">- </span><lb n="207,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,14</span>saṃtāne cokṣyate ta­daṃ­ku­ra­saṃ­tā­ne­na ya­va­bī­ja­mā­tra­ra­hi­ta­de­śa­sthe­ne­ti na maṃtavyaṃ vi­śi­ṣṭa­de­śa­kā­lā­dya­pe­kṣa­sya tadu<span type="hard-break">- </span><lb n="207,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,15</span>bha­ya­syā­nyo­nya­m a­vi­nā­bhā­va­si­ddheḥ svasādhye dhū­mā­di­va­t | dhū­mā­va­ya­vi­saṃ­tā­no hi pā­va­kā­va­ya­vi­saṃ­tā­nai­r avinā<span type="hard-break">- </span><lb n="207,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,16</span>bhāvī de­śa­kā­lā­dya­pe­kṣyai­vā­nya­thā go­pā­la­gha­ṭi­kā­yāṃ dhū­mā­va­ya­vi­saṃ­tā­ne­na vya­bhi­cā­ra­pra­saṃ­gā­t | saṃ­tā­na­yo­r upa<span type="hard-break">- </span><lb n="207,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,17</span>kā­ryo­pa­kā­ra­ka­bhā­vo pi na śaṃ­ka­nī­yaḥ pā­va­ka­dhū­mā­va­ya­vi­saṃ­tā­na­yo­s ta­da­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | na caivaṃ vācyaṃ, tayo<span type="hard-break">- </span><lb n="207,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,18</span>r ni­mi­ttā­ni­mi­tta­bhā­vo­pa­ga­mā­t | pā­va­ka­dhū­mā­va­ya­vi­dra­vya­yo­r ni­mi­ttā­ni­mi­tta­bhā­va­si­ddhe­s ta­tsaṃ­tā­na­yo­r u­pa­cā­ra­ni­mi­tta<span type="hard-break">- </span><lb n="207,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,19</span>bhāva iti cen na, ta­dvya­ti­ri­kta­saṃ­tā­na­si­ddheḥ | kā­lā­di­vi­śe­ṣā­t saṃtānaḥ saṃ­tā­ni­bhyo vya­ti­ri­kta iti cet, <lb n="207,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,20</span>kutaḥ kā­lā­di­vi­śe­ṣa­s teṣāṃ saṃ­tā­na­syā­nā­di­pa­rya­va­sā­na­tvā­d a­pra­ti­ni­ya­ta­kṣe­tra­kā­rya­kā­ri­tvā­c ca saṃ­tā­ni­nāṃ tadvi<span type="hard-break">- </span><lb n="207,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,21</span>pa­rī­ta­tvā­d iti cen na, tasya pa­dā­rthāṃ­ta­ra­tva­pra­saṃ­gā­t | saṃtāno hi saṃ­tā­ni­bhyaḥ sa­ka­la­kā­rya­ka­ra­ṇa­dra­vye­bhyo rthāṃtaraṃ <lb n="207,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,22</span>bhavaṃs ta­dvṛ­tti­r a­ta­dvṛ­tti­r vā ? ta­dvṛ­tti­ś cen na tāvad a­gu­ṇa­s ta­syai­ka­dra­vya­vṛ­tti­tvā­t | saṃ­yo­gā­di­va­d a­ne­ka­dra­vya­vṛ­ttiḥ saṃtāno <lb n="207,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,23</span>guṇa iti cet sa tarhi saṃ­yo­gā­di­bhyo 'nyo vā syāt ta­da­nya­ta­mo vā ? yady anyaḥ sa tadā ca­tu­rviṃ­śa­ti­saṃ­khyā<span type="hard-break">- </span><lb n="207,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,24</span>vyā­ghā­taḥ­, ta­da­nya­ta­ma­ś cet tarhi na tāvat saṃ­yo­ga­s tasya vi­dya­mā­na­dra­vya­vṛ­tti­tvā­t | saṃ­tā­na­sya kā­la­tra­ya­vṛ­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="207,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,25</span>saṃ­tā­ni­sa­mā­śra­ya­tvā­t | tata eva na vibhāgo pi pa­ra­tva­m api vā tasyāpi de­śā­pe­kṣa­sya va­rta­mā­na­dra­vyā­śra­ya­tvā­t | <lb n="207,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,26</span>pṛthaktvaṃ ity apy a­sā­raṃ­, bhi­nna­saṃ­tā­na­dra­vya­pṛ­tha­ktva­syā­pi saṃ­tā­na­tva­pra­saṃ­gā­t | tata evama saṃkhyo sau | etena <lb n="207,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,27</span>saṃ­yo­gā­dī­nāṃ saṃ­tā­na­tve bhi­nna­saṃ­tā­na­ga­tā­nā­m apy eṣāṃ saṃ­tā­na­tva­pra­saṃ­gaḥ sa­mā­pā­di­to boddhavyaḥ | kā­rya­kā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="207,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,28</span>pa­raṃ­pa­rā­vi­śi­ṣṭā sa­ttā­saṃ­tā­na iti cet kutas ta­dvi­śi­ṣṭaḥ kā­rya­kā­ra­ṇo­pā­dhi­tvā­d iti cet, katham evam anekā sattā <lb n="207,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,29</span>na syāt | vi­śe­ṣa­ṇā­ne­ka­tvā­d u­pa­cā­rā­d a­ne­kā­s tv iti cet katham evaṃ pa­ra­mā­rtha­to ne­ka­saṃ­tā­na­si­ddhi­r ye­nai­ka­saṃ­tā­nāṃ­ta­re <lb n="207,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,30</span>pra­vṛ­tti­r a­vi­saṃ­vā­di­nī syāt | yeṣāṃ punar e­kā­ne­kā ca vastunaḥ sattā teṣāṃ sā­mā­nya­to vi­śe­ṣa­ta­ś ca tathā <lb n="207,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,31</span>saṃ­tā­nai­ka­tva­nā­nā­tva­vya­va­hā­ro na vi­ru­dhya­te | na ca vi­śi­ṣṭa­kā­rya­kā­ra­ṇo­pā­dhi­ka­yoḥ sa­ttā­vi­śe­ṣa­yoḥ saṃtā<span type="hard-break">- </span><lb n="207,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,32</span>nayoḥ pa­ra­spa­ra­m u­pa­kā­ryo­pa­kā­ra­ka­bhā­vā­bhā­vaḥ śā­śva­ta­tvā­d iti yuktaṃ vaktuṃ, ka­thaṃ­ci­d a­śā­śva­ta­tvā­vi­ro­dhā­t | paryā<span type="hard-break">- </span><lb n="207,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,33</span>yārthataḥ sa­rva­syā­ni­tya­tva­vya­va­sthi­tiḥ | tataḥ saṃ­tā­ni­nā­m iva saṃ­tā­na­yoḥ ka­thaṃ­ci­d u­pa­kā­ryo­pa­kā­ra­ka­bhā­vo 'bhyupa<span type="hard-break">- </span><lb n="207,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,34</span>gaṃtavya iti siddham u­bha­yā­tma­ka­yo­r anyonyaṃ sā­dha­na­tvaṃ liṃ­ga­tri­ta­ya­ni­mi­ttaṃ vi­gha­ṭa­ya­tye­va | na caivam a­nyo­nyā­śra­ya­ṇaṃ <lb n="207,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 207,35</span>tayor e­ka­ta­re­ṇa pra­si­ddhe­nā­nya­ta­ra­syā­pra­si­ddha­sya sā­dha­nā­t | ta­du­bha­ya­si­ddhau ka­sya­ci­d a­nu­mā­nā­nu­da­yā­t || </p><p n="a_1420" rend="justify"><pb n="208"/><lb n="208,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,01</span>saṃprati pa­rā­bhi­ta­saṃ­khyāṃ­ta­ra­ni­ya­ma­m anūdya dū­ṣa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1421"><l ana="bt" n="bt_1.13.205"><lb n="208,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.205</span>yac cā­bhū­ta­m a­bhū­ta­sya bhūtaṃ bhūtasya sā­dha­na­m | ta­thā­bhū­ta­m abhūt ta­syā­bhū­taṃ bhūtasya ceṣṭyate || <ref type="no-bt" rend="b">205</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.206"><lb n="208,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.206</span>nā­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvā­bhā­ve tad api saṃ­ga­ta­m | tadbhāve tu kim etena ni­ya­me­nā­pha­le­na vaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">206</ref> || </l></lg><p n="a_1422" rend="justify"><lb n="208,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,04</span>na hy a­bhū­tā­di­liṃ­ga­ca­tu­ṣṭa­ya­ni­ya­mo vya­va­ti­ṣṭha­te bhū­tā­bhū­to yaṃ sva­bhā­va­syā­pi liṃgasya tādṛśi sādhye saṃ­bha­vā­t | <lb n="208,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,05</span>na ca ta­dvya­va­cche­da­m a­ku­rva­nni­ya­maḥ saphalo nāma || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1423"><l ana="bt" n="bt_1.13.207"><lb n="208,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.207</span>sa­rva­he­tu­vi­śe­ṣā­ṇāṃ saṃgraho bhāsate yathā | tathā ta­dbhe­da­ni­ya­me dvibhedo hetur i­ṣya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">207</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.208"><lb n="208,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.208</span>saṃ­kṣe­pā­d u­pa­laṃ­bha­ś cā­nu­pa­laṃ­bha­ś ca vastunaḥ | pareṣāṃ ta­tpra­bhe­da­tvā­t ta­trāṃ­ta­rbhā­va­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">208</ref> || </l></lg><p n="a_1424" rend="justify"><lb n="208,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,08</span>u­pa­la­bdhya­nu­pa­la­bdhyo­r eveti sa­rva­he­tu­vi­śe­ṣā­ṇā­m aṃ­ta­rbhā­vaḥ pra­ti­bhā­sa­te saṃ­kṣe­pā­t teṣāṃ ta­tpra­bhe­da­tvā­d iti <lb n="208,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,09</span>tadiṣṭiḥ śreyasī | na hi kā­ryā­da­yaḥ saṃ­yo­gyā­da­yaḥ pū­rva­va­dā­da­yo vī­tā­da­yo vā he­tu­vi­śe­ṣā­s tato bhidyaṃte <lb n="208,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,10</span>ta­da­pra­bhe­da­tvā­pra­tī­teḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1425"><l ana="bt" n="bt_1.13.209"><lb n="208,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.209</span>na­nū­pa­la­bhya­mā­na­tva­m u­pa­laṃ­bho ya­dī­ṣya­te | tadā sva­bhā­va­he­tuḥ sa­dvya­va­hā­ra­pra­sā­dha­ne || <ref type="no-bt" rend="b">209</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.210"><lb n="208,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.210</span>a­tho­pa­la­bhya­te yena sa tathā kā­rya­sā­dha­naḥ | samāno nu­pa­laṃ­bhe pi vicāro yaṃ kathaṃ na te || <ref type="no-bt" rend="b">210</ref> || </l></lg><p n="a_1426" rend="justify"><lb n="208,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,13</span>yady u­pa­laṃ­bhaḥ ka­rma­sā­dha­na­s tadā sva­bhā­va­he­tu­r eva sa­dvya­va­hā­re sādhye ka­ra­ṇa­sā­dha­na­m a­nu­pa­laṃ­bhe tataḥ so pi na <lb n="208,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,14</span>sva­bhā­va­kā­rya­he­tu­bhyāṃ bhinnaḥ syāt | ka­rma­sā­dha­na­tve nu­pa­la­bhya­mā­na­tva­sya sva­bhā­va­he­tu­tvā­t | ka­ra­ṇa­sā<span type="hard-break">- </span><lb n="208,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,15</span>dhanatve nu­pa­laṃ­bha­na­sya kā­rya­sva­bhā­va­yo­r vi­dhi­sā­dha­na­tvā­d a­nu­pa­laṃ­bha­sya pra­ti­ṣe­dha­vi­ṣa­ya­tvā­d anyas tābhyām a­nu­pa­laṃ­bha ity a­saṃ­ga­taṃ <lb n="208,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,16</span>ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1427"><l ana="bt" n="bt_1.13.211"><lb n="208,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.211</span>yathā cā­nu­pa­laṃ­bhe­na niṣedho rthasya sādhyate | tathā kā­rya­sva­bhā­vā­bhyā­m iti yuktā na tadbhidā || <ref type="no-bt" rend="b">211</ref> || </l></lg><p n="a_1428" rend="justify"><lb n="208,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,18</span>nanu ca dvau sā­dha­nā­v ekaḥ pra­ti­ṣe­dha­he­tu­r ity atra dvāv eva va­stu­sā­dha­nau pra­ti­ṣe­dha­he­tu­r evaika iti ni­ya­mya­te na <lb n="208,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,19</span>punar dvau va­stu­sā­dha­nā­v eva tābhyām a­nya­vya­va­cche­da­syā­pi sā­dha­nā­t | tathā naika eva pra­ti­ṣe­dha­he­tu­r ity a­va­dhā­rya­te <lb n="208,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,20</span>tata eva yato liṃ­ga­tra­ya­ni­ya­maḥ saṃ­kṣe­pā­n na vya­va­ti­ṣṭha­ta iti na ta­ddvi­bhe­do hetur iṣyate ta­syā­vya­va­sthā­nā­d ity a<span type="hard-break">- </span><lb n="208,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,21</span>trāha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1429"><l ana="bt" n="bt_1.13.212"><lb n="208,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.212</span>ni­ṣe­dha­he­tu­r evaika ity ayuktaṃ vidher api | siddher a­nu­pa­laṃ­bhe­nā­nya­vya­va­cchi­dvi­dhi­r yataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">212</ref> || </l></lg><p n="a_1430" rend="justify"><lb n="208,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,23</span>nāstīha pradeśe dha­ṭā­di­r u­pa­la­bdhi­la­kṣa­ṇa­prā­pta­syā­nu­pa­la­bdhe­r ity a­nu­pa­laṃ­bhe­na yathā ni­ṣe­dhya­sya pra­ti­ṣe­dha­s tathā <lb n="208,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,24</span>vya­va­cche­da­sya vidhir api kartavya eva | pra­ti­ṣe­dho hi sādhyas tato 'nyo '­pra­ti­ṣe­dha­s ta­dvya­va­cche­da­sya vidhau kathaṃ <lb n="208,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,25</span>pra­ti­ṣe­dhaḥ siddhyet ? tadvidhau vā kathaṃ pra­ti­ṣe­dha­he­tu­r evaika ity a­va­dhā­ra­ṇaṃ sughaṭaṃ gu­ṇa­bhā­ve­na vidher a­nu­pa­laṃ­bhe­na <lb n="208,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,26</span>sā­dha­nā­t prā­dhā­nye­na pra­ti­ṣe­dha­syai­va vya­va­sthā­pa­nā­t sughaṭaṃ ta­thā­va­dhā­ra­ṇa­m iti cet, tarhi dvau va­stu­sā­dha­nā­v ity ava<span type="hard-break">- </span><lb n="208,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,27</span>dhā­ra­ṇa­m astu tābhyāṃ vastuta eva prā­dhā­nye­na vi­dhā­nā­t pra­ti­ṣe­dha­sya gu­ṇa­bhā­ve­na sā­dha­nā­t | yadi punaḥ prati<span type="hard-break">- </span><lb n="208,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,28</span>ṣedho pi kā­rya­sva­bhā­vā­bhyāṃ prā­dhā­nye­na sādhyate yathā nā­na­gni­r atra dhū­mā­t­, nāvṛkṣo 'yaṃ śiṃ­śa­pā­tvā­d iti mataṃ <lb n="208,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,29</span>ta­dā­nu­pa­laṃ­bhe­nā­pi vidhiḥ pra­dhā­na­bhā­ve­na sādhyatāṃ | yathāsty a­trā­gni­r a­nau­ṣṇyā­nu­pa­la­bdhe­r iti kathaṃ ni­ṣe­dha­sā­dha­na <lb n="208,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,30</span>evaika ity ekaṃ saṃ­vi­dha­tso­r a­nya­tpra­cya­va­te | nanu ca nā­na­gni­r atra dhūmād iti vi­ru­ddha­kā­ryo­pa­la­ldhiḥ pra­ti­ṣe­dha­sya <lb n="208,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,31</span>sādhikā nāvṛkṣo yaṃ śiṃ­śa­pā­tvā­d iti vi­ru­ddha­vyā­pto­pa­la­bdhi­ś ca yāvat kaścit pra­ti­ṣe­dhaḥ sa sarvo nu­pa­la­vdhe­r iti <lb n="208,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,32</span>va­ca­nā­t | tathāsty a­trā­gni­r a­nau­ṣṇyā­nu­pa­la­bdhe­r ity ayam api sva­bhā­va­he­tu­r au­ṣṇyo­pa­la­bdhe­r eva he­tu­tvā­t pra­ti­ṣe­dha­dva­ya­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="208,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,33</span>pra­kṛ­tā­rtha­sa­ma­rtha­ka­tvā­d iti na prā­dhā­nye­na dvau pra­ti­ṣe­dha­sā­dha­nau | nāpy eko vi­dhi­sā­dha­no yato doṣaḥ syād iti <lb n="208,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 208,34</span>ka­ści­t­, so pi na prā­tī­ti­kā­bhi­dhā­yī kā­rya­sva­bhā­vā­nu­pa­la­bdhi­ṣu pra­tī­ya­mā­nā­su vi­pa­rya­ya­ka­lpa­nā­t | tathā<span type="hard-break">- </span><pb n="209"/><lb n="209,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 209,01</span>hi­–­sa­rva­tra kā­rya­sva­bhā­va­he­to­r vi­ru­ddha­vyā­pto­pa­la­bdhi­rū­pa­tā­pa­tte­r a­nu­pa­la­bdhi­r evaikā syāt a­nu­pa­la­bdhe­r vā kārya<span type="hard-break">- </span><lb n="209,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 209,02</span>sva­bhā­va­he­tu­tā­pa­tte­s tāv eva syātāṃ tatra pra­tī­tya­nu­sa­ra­ṇe ya­tho­pa­yo­ktra­bhi­prā­yaṃ kā­rya­sva­bhā­vā­v api prā­dhā­nye­na vidhi<span type="hard-break">- </span><lb n="209,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 209,03</span>pra­ti­ṣe­dha­sā­dha­nā­v upeyau | vi­dhi­sā­dha­na­ś cā­nu­pa­laṃ­bha iti na vi­ṣa­ya­bhe­dā­l liṃ­ga­saṃ­khyā­ni­ya­maḥ siddhyet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1431"><l ana="bt" n="bt_1.13.213"><lb n="209,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.213</span>yasmād a­nu­pa­laṃ­bho­trā­nu­pa­la­bhya­tva­m iṣyate | ta­tho­pa­la­bhya­mā­na­tva­m u­pa­laṃ­bhaḥ sva­rū­pa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">213</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.214"><lb n="209,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.214</span>bhinnāv etau na tu svā­rthā­bhe­dā­d iti ni­ya­mya­te | bhā­vā­bhā­vā­tma­kai­kā­rtha­go­ca­ra­tvā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">214</ref> || </l></lg><p n="a_1432" rend="justify"><lb n="209,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 209,06</span>u­pa­la­bhya­tvā­nu­pa­la­bhya­tva­sva­rū­pa­bhe­dā­d eva bhinnād u­pa­laṃ­bhau maṃtavyau na punaḥ sva­vi­ṣa­ya­bhe­dā­d iti ni­ya­mya­te <lb n="209,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 209,07</span>vi­dhi­pra­ti­ṣe­dhā­tma­kai­ka­va­stu­vi­ṣa­ya­tva­sya tayor vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | ya­thai­ve­ty u­pa­laṃ­bhe­na prā­dhā­nyā­d vidhir gu­ṇa­bhā­vā­t <lb n="209,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 209,08</span>pra­ti­ṣe­dha­ś ca vi­ṣa­yī­kri­ya­te ta­thā­nu­pa­laṃ­bhe­nā­pi | ya­thā­nu­pa­laṃ­bhe­na pra­ti­ṣe­dhaḥ prā­dhā­nyā­t­, vidhiś ca gu­ṇa­bhā­vā­t ta<span type="hard-break">- </span><lb n="209,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 209,09</span>tho­pa­laṃ­bhe­nā­pī­ti ya­thā­yo­gya­m u­dā­ha­ri­ṣya­te | tataḥ saṃ­khye­yā­d u­pa­laṃ­bhā­nu­pa­laṃ­bhā­v eva hetū pra­ti­pa­tta­vyau || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1433"><l ana="bt" n="bt_1.13.215"><lb n="209,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.215</span>tat ta­trai­vo­pa­laṃ­bhaḥ syāt siddhaḥ kā­ryā­di­bhe­da­taḥ | kā­ryo­pa­la­bdhi­r agnyādau dhūmādiḥ su­vi­dhā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">215</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.216"><lb n="209,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.216</span>kā­ra­ṇa­syo­pa­la­bdhiḥ syād vi­śi­ṣṭa­ja­la­do­nna­teḥ | vṛṣṭau vi­śi­ṣṭa­tā tasyāś ciṃtyā chā­yā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">216</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.217"><lb n="209,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.217</span>kā­ra­ṇā­nu­pa­laṃ­bhe pi yathā kārye vi­śi­ṣṭa­tā | bo­dhyā­bhyā­sā­t tathā kā­ryā­nu­pa­laṃ­bhe pi kāraṇe || <ref type="no-bt" rend="b">217</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.218"><lb n="209,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.218</span>samarthaṃ kāraṇaṃ tena nāṃ­tya­kṣa­ṇa­ga­taṃ matam | tadbodhe yena vai­ya­rthya­m a­nu­mā­na­sya gadyate || <ref type="no-bt" rend="b">218</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.219"><lb n="209,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.219</span>na cā­nu­kū­la­tā­mā­traṃ kā­ra­ṇa­sya vi­śi­ṣṭa­tā | yenāsya pra­ti­baṃ­dhā­di­saṃ­bha­vā­d vya­bhi­cā­ri­tā || <ref type="no-bt" rend="b">219</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.220"><lb n="209,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.220</span>vai­ka­lya­pra­ti­baṃ­dhā­bhyā­m a­nā­sā­dya sva­bhā­va­tā­m | vi­śi­ṣṭa­tā­tra vijñātuṃ śakyā chā­yā­di­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">220</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.221"><lb n="209,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.221</span>ta­dvi­lo­pe khi­la­khyā­ta­vya­va­hā­ra­vi­lo­pa­na­m | tṛ­ptyā­di­kā­rya­si­ddhya­rtha­m ā­hā­rā­di­pra­vṛ­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">221</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.222"><lb n="209,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.222</span>hetunā yaḥ sa­ma­gre­ṇa kā­ryo­tpā­do nu­mī­ya­te | a­rthāṃ­ta­rā­na­pe­kṣa­tvā­t sa svabhāva i­tī­ra­ṇe || <ref type="no-bt" rend="b">222</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.223"><lb n="209,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.223</span>kā­ryo­tpā­da­na­yo­gya­tve kārye vā śa­kta­kā­ra­ṇa­m | sva­bhā­va­he­tu­r ity ā­ryai­rvi­cā­rya prathame mataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">223</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.224"><lb n="209,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.224</span>svakārye bhi­nna­rū­pai­ka­sva­bhā­vaṃ kāraṇaṃ vadet | kā­rya­syā­pi sva­bhā­va­tva­pra­saṃ­gā­d a­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">224</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.225"><lb n="209,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.225</span>sa­ma­gra­kā­ra­ṇaṃ kā­rya­sva­bhā­vo na tu tasya tat | ko nyo brūyād iti dhva­sta­pra­jñā­nai­r ā­tma­vā­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">225</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.226"><lb n="209,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.226</span>yat sva­kā­ryā­vi­nā­bhā­vi kāraṇaṃ kāryam eva tat | kāryaṃ tu kāraṇaṃ bhāvīty e­ta­du­nma­tta­bhā­ṣi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">226</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.227"><lb n="209,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.227</span>pa­ra­spa­rā­vi­nā­bhā­vā­t ka­yā­ści­t | he­tu­ta­ttva­vya­va­sthai­va­m a­nyo­nyā­śra­ya­ṇā­j janaiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">227</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.228"><lb n="209,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.228</span>rā­tryā­di­dā­ya­kā­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣa­syā­nu­mā­pa­ka­m | pā­ṇi­ca­krā­di tatkāryaṃ kathaṃ vo bhā­vi­kā­ra­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">228</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.229"><lb n="209,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.229</span>ta­tpa­rī­kṣa­ka­lo­kā­nāṃ pra­si­ddha­m a­nu­ma­nya­tā­m | kāraṇaṃ kā­rya­va­ddhe­tu­r a­vi­nā­bhā­va­saṃ­ga­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">229</ref> || </l></lg><p n="a_1434" rend="justify"><lb n="209,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 209,25</span>evaṃ kā­ryo­pa­la­bdhiṃ kā­ra­ṇo­pa­la­bdhiṃ ca niścitya saṃ­pra­tya­kā­rya­kā­ra­ṇo­pa­la­bdhiṃ vi­bhi­dyo­dā­ha­ra­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1435"><l ana="bt" n="bt_1.13.230"><lb n="209,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.230</span>kā­rya­kā­ra­ṇa­ni­rmu­kta­va­stu­dṛ­ṣṭi­r vi­va­kṣya­te | ta­tsva­bhā­vo­pa­la­bdhi­ś ca­.­.­.­.­.­.­. niścitāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">230</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.231"><lb n="209,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.231</span>ka­thaṃ­ci­t sā­dhya­tā­dā­tmya­pa­ri­ṇā­ma­mi­ta­sya yā | sva­bhā­va­syo­pa­la­bdhiḥ syāt sā­vi­nā­bhā­va­la­kṣa­ṇā || <ref type="no-bt" rend="b">231</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.232"><lb n="209,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.232</span>u­tpā­dā­di­tra­yā­krāṃ­taṃ samastaṃ sattvato yathā | gu­ṇa­pa­rya­ya­va­ddra­vyaṃ dra­vya­tvā­d iti cocyate || <ref type="no-bt" rend="b">232</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.233"><lb n="209,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.233</span>ya­thā­rtha­sya sva­bhā­vo­pa­laṃ­bhaḥ sa­vya­va­sā­ya­kaḥ | sta­syā­nu­mā­ne­na kiṃ tva­yā­nya­t pra­sā­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">233</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.234"><lb n="209,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.234</span>sa­mā­ro­pa­vya­va­cche­da­s tenety api na yu­kti­ma­t | niścite rthe sa­mā­ro­pā­saṃ­bha­vā­d iti kecana || <ref type="no-bt" rend="b">234</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.235"><lb n="209,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.235</span>ta­da­sa­dva­stu­no ne­ka­sva­bhā­va­sya vi­ni­ści­te | sa­ttvā­dā­v api sā­dhyā­tma­ni­śca­yā­n ni­ya­mā­n nṛṇām || <ref type="no-bt" rend="b">235</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.236"><lb n="209,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.236</span>ni­ści­tā­ni­ści­tā­tma­tvaṃ na caikasya vi­ru­dhya­te | ci­tra­tā­jñā­na­va­n nā­nā­sva­bhā­vai­kā­rtha­sā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">236</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.237"><lb n="209,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.237</span>tata eva na pakṣasya pra­mā­ṇe­na vi­ro­dha­naṃ | nāpi vṛttir vi­pa­kṣa­s te hetor e­kāṃ­ta­ta­ś cyuteḥ || <ref type="no-bt" rend="b">237</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.238"><lb n="209,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.238</span>u­tpā­da­vya­ya­ni­rmu­ktaṃ na vastu kha­ra­śṛṃ­ga­va­t | nāpi dhrau­vya­pa­ri­tya­ktaṃ tryātmakaṃ svā­rtha­ta­ttva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">238</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.239"><pb n="210"/><lb n="210,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.239</span>sa­ha­bhā­vi gu­ṇā­tma­tvā­bhā­ve dravyasya tattvataḥ | kra­mo­tpi­tsu sva­pa­ryā­yā­bhā­va­tve ca na ka­sya­ci­t || <ref type="no-bt" rend="b">239</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.240"><lb n="210,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.240</span>nā­kra­me­ṇa kra­me­ṇā­pi kā­rya­kā­ri­tva­saṃ­ga­tiḥ | ta­da­bhā­ve kutas tasya dravyatvaṃ vyo­ma­pu­ṣpa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">240</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.241"><lb n="210,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.241</span>evaṃ hetur ayaṃ śaktaḥ sādhyaṃ sā­dha­yi­tuṃ dhruvaṃ | sa­ttva­va­n ni­ya­mā­d eva la­kṣa­ṇa­sya vi­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">241</ref> || </l></lg><p n="a_1436" rend="justify"><lb n="210,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 210,04</span>tad iyam a­kā­rya­kā­ra­ṇa­rū­pa­sya sā­dhya­sva­bhā­va­syo­pa­la­bdhi­r ni­ści­to­ktā | </p><p n="a_1437" rend="justify"><lb n="210,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 210,05</span>sādhyād a­nya­syo­pa­la­bdhiṃ punar vibhajya ni­ści­nva­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1438"><l ana="bt" n="bt_1.13.242"><lb n="210,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.242</span>sādhyād a­nyo­pa­la­bdhi­s tu dvi­vi­dhā­py a­va­sī­ya­te | vi­ru­ddha­syā­vi­ru­ddha­sya dṛṣṭes tena vi­ka­lpa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">242</ref> || </l></lg><p n="a_1439" rend="justify"><lb n="210,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 210,07</span>sādhyād anyasya hi tena sādhyena vi­ru­ddha­syo­pa­la­bdhi­r a­vi­ru­ddha­sya vā dvidhā kalpyate sā ga­tyaṃ­ta­rā­bhā­vā­t | tatra —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1440"><l ana="bt" n="bt_1.13.243"><lb n="210,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.243</span>pra­ti­ṣe­dhe vi­ru­ddho­pa­la­bdhi­r arthasya tad yathā | nāsty eva sa­rva­thai­kāṃ­to ne­kāṃ­ta­syo­pa­laṃ­bha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">243</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.244"><lb n="210,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.244</span>yāvat kaścin niṣedho tra sa sarvo nu­pa­laṃ­bha­vā­n | yat tad eṣa vi­ru­ddho­pa­laṃ­bho­s tv a­nu­pa­laṃ­bha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">244</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.245"><lb n="210,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.245</span>ity ayuktaṃ ta­thā­bhū­ta­śru­te­r a­nu­pa­laṃ­bha­naṃ | ta­nmū­la­tvā­t ta­thā­bhā­ve pra­tya­kṣa­m a­nu­mā­stu te || <ref type="no-bt" rend="b">245</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.246"><lb n="210,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.246</span>ta­thai­vā­nu­pa­laṃ­bhe­na virodhe sādhite kvacit | syāt sva­bhā­va­vi­ru­ddho­pa­la­bdhi­vṛ­tti­s tathaiva vā || <ref type="no-bt" rend="b">246</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.247"><lb n="210,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.247</span>liṃge pra­tya­kṣa­taḥ siddhe sā­dhya­dha­rmi­ṇi vā kvacit | liṃ­gi­jñā­naṃ pra­va­rte­ta nā­nya­thā­ti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">247</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.248"><lb n="210,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.248</span>gauṇaś ced vya­pa­de­śo yaṃ kā­ra­ṇa­sya phales tu naḥ | pra­dhā­na­bhā­va­ta­s tasya ta­trā­bhi­prā­ya­va­rta­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">248</ref> || </l></lg><p n="a_1441" rend="justify"><lb n="210,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 210,14</span>sva­bhā­va­vi­ru­ddho­pa­la­bdhiṃ ni­ści­tyā­nu­pa­la­bdhe­r a­rthāṃ­ta­ra­bhū­tāṃ vyā­pya­vi­ru­ddho­pa­la­bdhi­m u­dā­ha­ra­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1442"><l ana="bt" n="bt_1.13.249"><lb n="210,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.249</span>vyā­pa­kā­rtha­vi­ru­ddho­pa­la­bdhi­r atra ni­ve­di­tā | yathā na sa­nni­ka­rṣā­diḥ pramāṇaṃ pa­ra­saṃ­ma­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">249</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.250"><lb n="210,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.250</span>a­jñā­na­tvā­d a­ti­vyā­pte­r jñā­na­tve­na miter iha | vyā­pa­ka­vyā­pa­ka­dvi­ṣṭo­pa­la­bdhi­r veyam iṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">250</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.251"><lb n="210,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.251</span>syāt sā­dha­ka­ta­ma­tve­na svā­rtha­jña­ptau pra­mā­ṇa­tā | vyāptā yā ca ta­da­vyā­ptaṃ jñā­nā­tma­tve­na sādhyate || <ref type="no-bt" rend="b">251</ref> || </l></lg><p n="a_1443" rend="justify"><lb n="210,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 210,18</span>yadā pra­mā­ṇa­tvaṃ jñā­na­tve­na vyāptaṃ sādhyate '­jñā­na­sya pra­mā­ṇa­tve ti­pra­saṃ­gā­t tadā ta­dvi­ru­ddha­syā­jñā­na­tva­syo<span type="hard-break">- </span><lb n="210,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 210,19</span>pa­la­bdhi­r vyā­pa­ka­vi­ru­ddho­pa­la­bdhi­r bodhyā na sa­nni­ka­rṣā­di­r a­ce­ta­naḥ pra­mā­ṇa­m a­jñā­na­tvā­d iti | yadā tu pra­mā­ṇa­tvaṃ <lb n="210,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 210,20</span>sā­dha­ka­ta­ma­tve­na vyāptaṃ tad api jñā­nā­tma­ka­tve­na vyāptaṃ sādhyate sā­dha­ka­ta­ma­sya pra­mā­ṇa­tā­nu­pa­pa­tte­r a­jñā­nā­tma­ka­sya <lb n="210,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 210,21</span>ca svā­rtha­pra­mi­tau sā­dha­ka­ta­ma­tvā­yo­gā­t | chi­di­kri­yā­dā­v e­vā­jñā­nā­tma­naḥ pa­ra­śvā­deḥ sā­dha­ka­ta­mo­pa­pa­tteḥ | tadā <lb n="210,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 210,22</span>vyā­pa­ka­vyā­pa­ka­vi­ru­ddho­pa­la­bdhiḥ sai­vo­dā­ha­rta­vyā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1444"><l ana="bt" n="bt_1.13.252"><lb n="210,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.252</span>vyā­pa­ka­dvi­ṣṭha­kā­yo­pa­la­bdhiḥ kā­ryo­pa­la­bdhi­gā | śru­ti­prā­dhā­nya­taḥ siddhā pā­raṃ­pa­ryā­d vi­ru­ddha­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">252</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.253"><lb n="210,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.253</span>yathā nātmā vibhuḥ kāye ta­tsu­khā­dyu­pa­la­bdhi­taḥ | vibhutvaṃ sa­rva­bhū­tā­rtha­saṃ­baṃ­dhi­tve­na vastutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">253</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.254"><lb n="210,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.254</span>vyāptaṃ tena vi­ro­dhī­daṃ kā­ya­saṃ­baṃ­dha­mā­tra­kaṃ | kāya eva su­khā­dī­nāṃ ta­tkā­ryā­ṇāṃ vi­bo­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">254</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.255"><lb n="210,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.255</span>nanu pra­de­śa­vṛ­ttī­nāṃ teṣāṃ saṃ­vā­da­naṃ kathaṃ | śa­rī­ra­mā­tra­saṃ­baṃ­dha­m ātmano bhā­va­ye­t sadā || <ref type="no-bt" rend="b">255</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.256"><lb n="210,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.256</span>yato niḥ­śe­ṣa­mū­rtā­rtha­saṃ­baṃ­dha­vi­ni­va­rta­nā­t | vi­bhu­tvā­bhā­va­si­ddhiḥ syād iti kecit pra­ca­kṣya­te || <ref type="no-bt" rend="b">256</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.257"><lb n="210,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.257</span>tad ayuktaṃ ma­nī­ṣā­yāḥ sā­ka­lye­nā­tma­naḥ sthiteḥ | ta­cchū­nya­syā­tma­tā­hā­ne­s tā­dā­tmya­sya pra­sā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">257</ref> || </l></lg><p n="a_1445" rend="justify"><lb n="210,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 210,29</span>yady api śirasi me sukhaṃ pāde me ve­da­ne­ti vi­śe­ṣa­taḥ pra­de­śa­vṛ­tti­tvaṃ su­khā­dī­nā­m a­nu­bhū­ya­te ta­da­nu­bha­va<span type="hard-break">- </span><lb n="210,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 210,30</span>vi­śe­ṣā­ṇāṃ ca tathāpi jñā­na­sā­mā­nya­sya sa­rvā­tma­dra­vya­vṛ­tti­tva­m eva, jñā­na­mā­tra­śū­nya­syā­tma­vi­ro­dhā­d a­ti­pra­sa­kte­r iti <lb n="210,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 210,31</span>sādhitaṃ u­pa­yo­gā­tma­si­ddhau | tato yukteyaṃ vyā­pa­ka­vi­ru­ddha kā­ryo­pa­la­bdhiḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1446"><l ana="bt" n="bt_1.13.258"><lb n="210,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.258</span>vi­ru­ddha­kā­rya­saṃ­si­ddhi­r nā­stye­kāṃ­te '­na­pe­kṣi­ṇya – | ne kāṃte rtha­kri­yā­dṛ­ṣṭe­r ity evam a­va­ga­mya­te || <ref type="no-bt" rend="b">258</ref> || </l></lg><p n="a_1447" rend="justify"><lb n="210,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 210,33</span>ni­ra­pe­kṣai­kāṃ­te­na hy a­ne­kāṃ­to vi­ru­ddha­s ta­tkā­rya­m a­rtha­kri­yā­nu­pa­la­bdhi­r ni­ṣe­dha­syā­bhā­vaṃ sā­dha­ya­ti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1448"><l ana="bt" n="bt_1.13.259"><lb n="210,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.259</span>kā­ra­ṇā­rtha­vi­ru­ddhā­nu­pa­la­bdhi­r jñāyate yathā | nāsti mi­thyā­ca­ri­traṃ me sa­mya­gvi­jñā­n a­ve­da­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">259</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.260"><pb n="211"/><lb n="211,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.260</span>tad dhi mi­thyā­ca­ri­tra­sya kāraṇaṃ vi­ni­va­rta­ye­t | mi­thyā­jñā­na­ni­vṛ­tti­s tu tasya ta­dvi­ni­va­rti­kā || <ref type="no-bt" rend="b">260</ref> || </l></lg><p n="a_1449" rend="justify"><lb n="211,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,02</span>nanu ca sa­mya­gvi­jñā­nā­n mi­thyā­jñā­na­ni­vṛ­tti­r na mi­thyā­cā­ri­tra­sya ni­vṛ­tti­kā prā­du­rbhū­ta­sa­mya­gjñā­na­syā­pi puṃso <lb n="211,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,03</span>'­cā­ri­tra­pra­si­ddheḥ pūrvasya lābhe bha­ja­nī­ya­m u­tta­ra­m iti va­ca­nā­d anyathā ta­dvyā­ghā­tā­d iti cen na, mi­thyā­cā­ri­tra­sya <lb n="211,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,04</span>mi­thyā­ga­mā­di­jñā­na­pū­rva­sya paṃ­cā­gni­sā­dha­nā­de­r ni­ṣe­dha­tvā­t | cā­ri­tra­mo­ho­da­ye sati ni­vṛ­tti­pa­ri­ṇā­mā­bhā­va­la­kṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="211,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,05</span>syā­cā­ri­tra­sya tu ni­ṣe­dhya­tvā­ni­ṣṭe­r mo­ho­da­ya­mā­trā­pe­kṣi­tva­sya tu dvayor apy a­cā­ri­tra­mi­thyā­cā­ri­tra­yo­r a­bhe­de­na vacana<span type="hard-break">- </span><lb n="211,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,06</span>m āgame vya­va­sthi­ti­vi­ru­ddha­m eva mi­thyā­da­rśa­ne mi­thyā­cā­ri­tra­syāṃ­ta­rbhā­vā­c ca mi­thyā­jñā­na­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1450"><l ana="bt" n="bt_1.13.261"><lb n="211,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.261</span>kā­ra­ṇa­dvi­ṣṭha­kā­ryo­pa­la­bdhi­r yā­thā­tmya­vā­kkṛ­taḥ | tasya te­nā­vi­nā­bhā­vā­t pā­raṃ­pa­rye­ṇa tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">261</ref> || </l></lg><p n="a_1451" rend="justify"><lb n="211,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,08</span>nāsti mi­thyā­cā­ri­tra­m asya yā­thā­tmya­vā­kkṛ­d iti kā­ra­ṇa­vi­ru­ddha­kā­ryo­pa­la­bdhiḥ | mi­thyā­cā­ri­tra­sya hi niṣe<span type="hard-break">- </span><lb n="211,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,09</span>dhasya kāraṇaṃ mi­thyā­jñā­naṃ tena viruddhaṃ sa­mya­gjñā­na­sya kāryaṃ yā­thā­tmya­va­ca­naṃ ta­nni­rmā­ya su­vi­ve­ci­taṃ niṣedhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="211,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,10</span>bhāvaṃ sā­dha­ya­ty eva vya­bhi­cā­rā­bhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1452"><l ana="bt" n="bt_1.13.262"><lb n="211,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.262</span>kā­ra­ṇa­vyā­pa­ka­dvi­ṣṭo­pa­la­bdhi­r nāsti nirvṛtiḥ | sāṃ­khyā­de­r jñā­na­mā­tro­pa­ga­mā­d iti ya­the­kṣya­te || <ref type="no-bt" rend="b">262</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.263"><lb n="211,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.263</span>nirvṛteḥ kāraṇaṃ vyāptaṃ dṛ­ṣṭyā­di­tri­ta­yā­tma­nā | ta­dvi­ru­ddhaṃ tu vi­jñā­na­mā­traṃ sāṃ­khyā­di­sa­mma­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">263</ref> || </l></lg><p n="a_1453" rend="justify"><lb n="211,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,13</span>na hīyaṃ kā­ra­ṇa­vyā­pa­ka­vi­ru­ddho­pa­la­bdhi­r asiddhā ni­ṣe­dhya­sya ni­rvā­ṇa­sya hetor vyā­pa­ka­sya sa­mya­gda­rśa­nā­di­tra<span type="hard-break">- </span><lb n="211,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,14</span>yā­tma­ka­tva­sya ni­śca­yā­t ta­dvi­ru­ddha­s tu jñā­na­mā­trā­tma­ka­tva­sya sāṃ­khyā­di­bhiḥ svayaṃ saṃ­ma­ta­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1454"><l ana="bt" n="bt_1.13.264"><lb n="211,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.264</span>kā­ra­ṇa­vyā­pa­ka­dvi­ṣṭha­kā­rya­dṛ­ṣṭi­s tu tadvacaḥ | sa­mya­gvi­ve­ci­taṃ sā­dhyā­vi­nā­bhā­vi pra­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">264</ref> || </l></lg><p n="a_1455" rend="justify"><lb n="211,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,16</span>sāṃ­khyā­de­r nāsti nirvāṇaṃ jñā­na­mā­tra­va­ca­na­śra­va­ṇā­d iti kā­ra­ṇa­vyā­pa­ka­vi­ru­ddha­kā­ryo­pa­la­bdhiḥ pratyeyā suvive<span type="hard-break">- </span><lb n="211,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,17</span>citasya kāryasya sā­dhyā­vi­nā­bhā­va­si­ddheḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1456"><l ana="bt" n="bt_1.13.265"><lb n="211,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.265</span>draṣṭā sa­ha­ca­ra­dvi­ṣṭho­pa­la­bdhi­s tad yathā mayi | nāsti ma­tyā­dya­vi­jñā­naṃ ta­ttva­śra­ddhā­na­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">265</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.266"><lb n="211,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.266</span>sa­ha­cā­ri­ni­ṣe­dhe­na mi­thyā­śra­ddhā­na­m ī­kṣi­ta­m | tan nihaṃty eva ta­dghā­ti­ta­ttva­śra­ddhā­na­m aṃjasā || <ref type="no-bt" rend="b">266</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.267"><lb n="211,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.267</span>ta­da­bhā­ve ca ma­tyā­dya­vi­jñā­naṃ vi­ni­va­rta­te | ma­ti­jñā­nā­di­bhā­ve­na tadāsya pa­ri­ṇā­ma­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">267</ref> || </l></lg><p n="a_1457" rend="justify"><lb n="211,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,21</span>sa­ha­ca­ra­vi­ru­ddho­pa­la­bdhi­r api hi gamikā pra­tī­ya­te iti pra­si­ddhā­sau | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1458"><l ana="bt" n="bt_1.13.268"><lb n="211,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.268</span>tathā sa­ha­ca­ra­dvi­ṣṭha­kā­rya­si­ddhi­r ni­ve­di­tā | pra­śa­mā­di­vi­ni­rṇī­te­s tan nāsmāsv iti sādhane || <ref type="no-bt" rend="b">268</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.269"><lb n="211,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.269</span>tasmin sa­ha­ca­ra­vyā­pi vi­ru­ddha­syo­pa­laṃ­bha­na­m | sa­dda­rśa­na­tva­ni­rṇī­te­r iti tajjñair u­dā­hṛ­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">269</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.270"><lb n="211,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.270</span>tad e­ta­tsa­ha­ca­ra­vyā­pi dvi­ṣṭha­kā­ryo­pa­laṃ­bha­na­m | pra­mā­ṇā­di­pra­ti­ṣṭhā­na­si­ddhe­r iti ni­bu­dhya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">270</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.271"><lb n="211,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.271</span>sa­ha­cā­ri­ni­mi­tte­na vi­ru­ddha­syo­pa­laṃ­bha­naṃ | tan nāsty asmāsu dṛgmohaḥ pra­ti­pa­kṣo­pa­laṃ­bha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">271</ref> || </l></lg><p n="a_1459" rend="justify"><lb n="211,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,26</span>yatheyaṃ sa­ha­ca­ra­vi­ru­ddho­pa­la­bdhi­r nāsti mayi ma­tyā­dya­jñā­naṃ ta­ttva­śra­ddhā­no­pa­la­bdhe­r iti tathā sa­ha­ca­ra­vi­ru­ddha<span type="hard-break">- </span><lb n="211,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,27</span>kā­ryo­pa­la­bdhiḥ pra­śa­mā­di­ni­ści­te­r iti sa­ha­ca­ra­vyā­pa­ka­vi­ru­ddho­pa­la­bdhiḥ sa­dda­rśa­na­tva­ni­ści­te­r iti sa­ha­ca­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="211,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,28</span>vyā­pa­ka­vi­ru­ddha­kā­ryo­pa­la­bdhiḥ pra­mā­ṇā­di­vya­va­stho­pa­la­bdhe­r iti sa­ha­ca­ra­kā­ra­ṇa­vi­ru­ddho­pa­la­bdhi­r da­rśa­na­mo­ha­pra­ti­pa­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="211,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,29</span>pa­ri­ṇā­mo­pa­la­bdhe­r iti ni­bu­dhya­tāṃ ma­tyā­dya­jñā­na­la­kṣa­ṇa­ni­ṣe­dhyā­bhā­vā­vi­nā­bhā­va­pra­tī­te­r a­vi­śe­ṣā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1460"><l ana="bt" n="bt_1.13.272"><lb n="211,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.272</span>ity evaṃ ta­dvi­ru­ddho­pa­la­bdhi­bhe­dāḥ pra­tī­ti­gāḥ | ya­thā­yo­ga­m u­dā­hā­ryāḥ svayaṃ ta­ttva­pa­rī­kṣa­kaiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">272</ref> || </l></lg><p n="a_1461" rend="justify"><lb n="211,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,31</span>ity evaṃ niṣiddhe vi­ru­ddho­pa­la­bdhi­bhe­dā­ś ca­tu­rda­śo­dā­hṛ­tāḥ pra­tī­ti­m a­nu­sa­raṃ­ti kā­rya­kā­ra­ṇa­sva­bhā­vo­pa­la­bdhi­r bheda<span type="hard-break">- </span><lb n="211,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,32</span>tra­ya­va­t tato ya­thā­yo­ga­m anyāny u­dā­ha­ra­ṇā­ni lo­ka­sa­ma­ya­pra­si­ddhā­ni pa­rī­kṣa­kai­r u­pa­da­rśa­nī­yā­ni pra­tī­ti­dā­rḍhyo­pa­pa­tteḥ || </p><p n="a_1462" rend="justify"><lb n="211,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 211,33</span>saṃprati sā­dhye­nā­vi­ru­ddha­syā­kā­rya­kā­ra­ṇe­nā­rtha­syo­pa­la­bdhi­bhe­dā­n vibhajya pra­da­rśa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1463"><l ana="bt" n="bt_1.13.273"><lb n="211,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.273</span>sā­dhyā­rthe­na vi­ru­ddha­sya kā­rya­kā­ra­ṇa­bhe­di­naḥ | u­pa­la­bdhi­s tri­dhā­mnā­tā prā­ksa­ho­tta­ra­cā­ri­ṇaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">273</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.274"><pb n="212"/><lb n="212,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.274</span>tatra pū­rva­ca­ra­syo­pa­la­bdhiḥ si­ddhāṃ­ta­ve­di­nā­m | ya­tho­de­ṣya­ti nakṣatraṃ śakaṭaṃ kṛ­tti­ko­da­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">274</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.275"><lb n="212,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.275</span>pū­rva­cā­ri­ta­niḥ­śe­ṣaṃ kāraṇaṃ ni­ya­mā­d api | kā­ryā­tma­lā­bha­he­tū­nāṃ kā­ra­ṇa­tva­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">275</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.276"><lb n="212,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.276</span>na ro­hi­ṇyu­da­ya­s tu syād a­mu­ṣmi­n kṛ­tti­ko­da­yā­t | ta­da­naṃ­ta­ra­saṃ­dhi­tvā­bhā­vā­t kā­lāṃ­ta­re­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">276</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.277"><lb n="212,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.277</span>vi­śi­ṣṭa­kā­la­m āsādya kṛttikāḥ kurvate yadi | śakaṭaṃ bharaṇiḥ kiṃ na tat karoti tathaiva ca || <ref type="no-bt" rend="b">277</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.278"><lb n="212,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.278</span>vya­va­dhā­nā­d a­he­tu­tve tasyās tatra kva vāsanā | smṛ­ti­he­tu­r vi­bhā­vye­ta tatta evety a­va­rti­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">278</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.279"><lb n="212,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.279</span>kāraṇaṃ bha­ra­ṇi­s tatra kṛ­tti­kā­sa­ha­kā­ri­ṇī | yadi kā­lāṃ­ta­rā­pe­kṣā tathā syād aśvinī na kim || <ref type="no-bt" rend="b">279</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.280"><lb n="212,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.280</span>pi­tā­ma­haḥ pitā kiṃ na tathaiva pra­pi­tā­ma­haḥ | sarvo vā­nā­di­saṃ­tā­naḥ sūnoḥ pū­rva­tva­yo­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">280</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.281"><lb n="212,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.281</span>sva­rū­pa­lā­bha­he­to­ś cet pitṛtvaṃ ne­ta­ra­sya tu | prāk śa­ka­ṭa­sya mā bhūvan kṛ­tti­kā­he­ta­va­s tathā || <ref type="no-bt" rend="b">281</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.282"><lb n="212,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.282</span>pū­rva­pū­rva­ca­rā­dī­nā­m u­pa­la­bdhiḥ pra­da­rśi­tā | pū­rvā­cā­ryo­pa­laṃ­bhe­na tato nā­rthāṃ­ta­raṃ matam || <ref type="no-bt" rend="b">282</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.283"><lb n="212,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.283</span>sa­ha­cā­ryu­pa­la­bdhiḥ syāt kā­ya­ścai­ta­nya­vā­n ayam | vi­śi­ṣṭa­spa­rśa­saṃ­si­ddhe­r iti kaiścid u­dā­hṛ­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">283</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.284"><lb n="212,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.284</span>kārya hetur ayaṃ sveṣṭaḥ sa­mā­na­sa­ma­ya­tva­taḥ | svā­taṃ­trye­ṇa vya­va­sthā­nā­d vā­ma­da­kṣi­ṇa­śṛṃ­ga­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">284</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.285"><lb n="212,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.285</span>e­ka­sā­ma­grya­dhī­na­tvā­t tayoḥ syāt sa­ha­bhā­vi­tā | kvānyathā ni­ya­ma­s tasyās tato nyeṣām itīti cet || <ref type="no-bt" rend="b">285</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.286"><lb n="212,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.286</span>nai­ka­dra­vyā­tma­ta­ttve­na vinā tasyā vi­ro­dha­taḥ | sā­ma­grye­kā hi taddravyaṃ ra­sa­rū­pā­di­ṣu sphuṭam || <ref type="no-bt" rend="b">286</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.287"><lb n="212,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.287</span>na ca ta­syā­nu­mā­sā­dya­mā­nā­d ra­sa­vi­śe­ṣa­taḥ | sa­mā­na­sa­ma­ya­syai­va rū­pā­de­r a­nu­mā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">287</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.288"><lb n="212,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.288</span>kāryeṇa kā­ra­ṇa­syā­nu­mā­naṃ ye­ne­da­m ucyate | kā­ra­ṇe­nā­pi rū­pā­de­s tato dravyeṇa nānumā || <ref type="no-bt" rend="b">288</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.289"><lb n="212,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.289</span>sa­mā­na­kā­ra­ṇa­tvaṃ tu sā­ma­grye­kā ya­dī­ṣya­te | pa­yo­ra­sā­t sa­ro­ja­nma­rū­pa­syā­nu­mi­ti­r na kim || <ref type="no-bt" rend="b">289</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.290"><lb n="212,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.290</span>yathaiva hi payoparūpād ra­sa­sa­hā­ya­kā­t | tathā sa­ro­dbha­ve pīti syāt sa­mā­na­ni­mi­tta­tā || <ref type="no-bt" rend="b">290</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.291"><lb n="212,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.291</span>pra­tyā­sa­tte­r a­bhā­vā­c cet sā­dhya­sā­dha­na­tā­na­yoḥ | na­ṣṭai­ka­dra­vya­tā­dā­tmyā­t pra­tyā­sa­ttiḥ parā ca sā || <ref type="no-bt" rend="b">291</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.292"><lb n="212,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.292</span>nanv a­rthāṃ­ta­ra­bhū­tā­nā­m a­he­tu­pha­la­nā­śri­tā­m | sa­ha­cā­ri­tva­m arthānāṃ kuto ni­ya­ta­m īkṣyase || <ref type="no-bt" rend="b">292</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.293"><lb n="212,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.293</span>kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vā­s te kasmād iti samaṃ na kim | tathā saṃ­pra­tya­yā­t tulyaṃ sa­mā­dhā­na­m a­pī­dṛ­śaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">293</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.294"><lb n="212,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.294</span>sva­kā­ra­ṇā­t ta­thā­gni­ś cej jāto dhūmasya kārakaḥ | cai­ta­nya­sa­ha­kā­rya­s tu sparśo ṃge ta­da­dṛ­ṣṭa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">294</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.295"><lb n="212,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.295</span>dṛṣṭād dhetor vinā ye rthā ni­ya­mā­t sa­ha­cā­ri­ṇaḥ | a­dṛ­ṣṭa­ka­ra­ṇaṃ teṣāṃ kiṃcid ity a­nu­mī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">295</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.296"><lb n="212,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.296</span>dravyato '­nā­di­rū­pā­ṇāṃ svabhāvo stu na tādṛśaḥ | sā­dhya­sā­dha­na­tai­vai­ṣāṃ ta­tkṛ­tā­nyo­nya­m ity asat || <ref type="no-bt" rend="b">296</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.297"><lb n="212,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.297</span>ye cā­rvā­kpa­ra­bhā­gā­dyā ni­ya­me­na pa­ra­spa­rāḥ | sa­ha­bhā­va­m itās teṣāṃ hetur etena varṇitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">297</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.298"><lb n="212,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.298</span>tato tī­tai­ka­kā­lā­nāṃ gatiḥ kiṃ­kā­rya­liṃ­ga­jā | ni­ya­mā­d anyathā dṛṣṭiḥ sa­ha­cā­ryā­d a­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">298</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.299"><lb n="212,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.299</span>ta­tho­tta­ra­ca­ra­syo­pa­la­bdhi­s tajjñair u­dā­hṛ­tā | u­da­gā­dbha­ra­ṇi­rā­gne­ya­da­rśa­nā­n na­bha­sī­ti sā || <ref type="no-bt" rend="b">299</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.300"><lb n="212,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.300</span>sarvam u­tta­ra­cā­rī­ha kāryam ity a­ni­rā­kṛ­teḥ | nānā prā­ṇi­ga­ṇā­dṛ­ṣṭā­t sā­te­ta­ra­pha­lā­d vinā || <ref type="no-bt" rend="b">300</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.301"><lb n="212,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.301</span>pū­rvo­tta­ra­ca­rā­ṇi syur bhāni kra­ma­bhu­vaḥ sadā | nānyonyaṃ hetutā teṣāṃ kā­ryā­bā­dhā tato matā || <ref type="no-bt" rend="b">301</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.301ef"><lb n="212,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.301ef</span>sā­dhya­sā­dha­na­tā na syād a­vi­nā­bhā­va­yo­ga­taḥ | <ref type="no-bt" rend="b"/></l></lg><p n="a_1464" rend="justify"><lb n="212,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 212,30</span>tad evaṃ sa­ha­ca­ro­pa­la­bdhyā­dī­nāṃ kā­rya­sva­bhā­vā­nu­pa­la­bdhi­bhyo nya­tva­bhā­jāṃ vya­va­sthā­pa­nā­t tato nye | he­tvā­bhā­sā <lb n="212,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 212,31</span>eveti na vaktavyaṃ sau­ga­tai­r ity u­pa­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1465"><l ana="bt" n="bt_1.13.302"><lb n="212,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.302</span>pa­kṣa­dha­rma­s ta­daṃ­śe­na vyāpto hetus tridhaiva saḥ | a­vi­nā­bhā­va­ni­ya­mā­d iti vācyaṃ na dhīmatā || <ref type="no-bt" rend="b">302</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.303"><lb n="212,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.303</span>pa­kṣa­dha­rmā­tya­ye yuktāḥ sa­ha­cā­ryā­da­yo yataḥ | satyaṃ ca hetavo nāto he­tvā­bhā­sā­s ta­thā­pa­re || <ref type="no-bt" rend="b">303</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.304"><lb n="212,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.304</span>tridhaiva vā­vi­nā­bhā­vā­ni­ya­mā­d dhetur āsthitaḥ | kā­ryā­di­r nānya ity eṣā vyā­khyai­te­na ni­rā­kṛ­tā || <ref type="no-bt" rend="b">304</ref> || </l></lg><p n="a_1466" rend="justify"><lb n="212,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 212,35</span>tad evaṃ ka­sya­ci­d arthasya vidhau pra­ti­ṣe­dho­pa­la­bdhi­bhe­dā­na­bhi­dhā­ya saṃprati niṣedhe nu­pa­la­bdhi­pra­paṃ­caṃ ni­ści­nva­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1467"><l ana="bt" n="bt_1.13.305"><pb n="213"/><lb n="213,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.305</span>niṣedhe nu­pa­la­bdhiḥ syāt pha­la­he­tu­dva­yā­tma­nā | he­tu­sā­dhyā­vi­nā­bhā­va­ni­ya­ma­sya vi­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">305</ref> || </l></lg><p n="a_1468" rend="justify"><lb n="213,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 213,02</span>niṣedhe nu­pa­la­bdhi­r eveti nā­va­dhā­ra­ṇī­yaṃ vi­ru­ddho­pa­la­bdhyā­de­r api tatra pravṛttiḥ niṣedha e­vā­nu­pa­la­bdhi­r ity ava<span type="hard-break">- </span><lb n="213,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 213,03</span>dhāraṇe tu na doṣaḥ pra­dhā­ne­na vidhau ta­da­pra­vṛ­tteḥ | sā ca kā­rya­kā­ra­ṇā­nu­bha­yā­tma­nā­m a­va­bo­ddha­vyā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1469"><l ana="bt" n="bt_1.13.306"><lb n="213,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.306</span>tatra kā­ryā­pra­si­ddhiḥ syān nāsti cin mṛ­ta­vi­gra­he | vā­kkri­yā­kā­ra­bhe­dā­nā­m a­si­ddhe­r iti niścitā || <ref type="no-bt" rend="b">306</ref> || </l></lg><p n="a_1470" rend="justify"><lb n="213,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 213,05</span>nanu vā­gā­di­ṣv a­pra­ti­ba­ddha­sā­ma­rthyā­yā eva cito nāstitvaṃ va­ca­nā­nu­pa­la­bdheḥ siddhyen na tu pra­ti­ba­ddha<span type="hard-break">- </span><lb n="213,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 213,06</span>sā­ma­rthyā­yā vi­dya­mā­nā­yā api vā­gā­di­kā­rye vyā­pā­rā­saṃ­bha­vā­n nāvaśyaṃ kā­ra­ṇā­ni kāryaṃ citi bhavaṃti pra­ti­baṃ­dha<span type="hard-break">- </span><lb n="213,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 213,07</span>vai­ka­lya­saṃ­bha­ve ka­sya­ci­t kā­ra­ṇa­sya sva­kā­ryā­ka­ra­ṇa­da­rśa­nā­t tato neyaṃ kā­ryā­nu­pa­la­bdhi­r gamikā ci­nmā­trā­bhā­va­si­ddhā<span type="hard-break">- </span><lb n="213,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 213,08</span>v iti kaścit | tathāpi saṃ­baṃ­dha­kā­ryā­bhā­vā­t kathaṃ ni­tyā­tmā­dya­bhā­va­si­ddhi­r ita sva­ma­ta­vyā­ha­ti­r uktā | tataḥ <lb n="213,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 213,09</span>sva­saṃ­tā­ne saṃ­tā­nāṃ­ta­raṃ va­rta­mā­na­kṣa­ṇe kṣa­ṇāṃ­ta­raṃ saṃ­vi­da­dva­ye ve­dyā­kā­ra­bhe­daṃ vā ta­tkā­ryā­nu­pa­la­bdhe­r a­sa­tve­na sādhaya<span type="hard-break">- </span><lb n="213,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 213,10</span>tkā­ryā­nu­pa­la­bdhe­r a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­sā­ma­rthyā­ni­śca­yā­d ga­ma­ka­tva­m a­bhyu­pa­gaṃ­tu­m arhaty eva | sva­bhā­vā­nu­pa­la­bdhe­s tu tādṛśe niṣṭe <lb n="213,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 213,11</span>pra­kṛ­ta­kā­ryā­nu­pa­la­bdhau punar a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­sā­ma­rthya­ni­śca­yo lokasya svata e­vā­tyaṃ­tā­bhyā­sā­t tādṛśaṃ loko <lb n="213,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 213,12</span>vi­ve­ca­ya­tī­ti pra­si­ddhe­s tataḥ sā­dhī­ya­sī kā­ryā­nu­pa­la­bdhiḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1471"><l ana="bt" n="bt_1.13.307"><lb n="213,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.307</span>kā­ra­ṇā­nu­pa­la­bdhi­s tu nā­rthi­tā­ca­ra­ṇaṃ śubham | sa­mya­gbo­dho­pa­laṃ­bha­syā­bhā­vā­d iti vi­bhā­vya­te || <ref type="no-bt" rend="b">307</ref> || </l></lg><p n="a_1472" rend="justify"><lb n="213,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 213,14</span>sa­mya­gbo­dho hi kāraṇaṃ samyak <lb n="213,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 213,15</span>jātasya vi­bhra­ma­syā­nya­thā vi­cche­dā­yo­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1473"><l ana="bt" n="bt_1.13.308"><lb n="213,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.308</span>a­he­tu­pha­la­rū­pa­sya vastuno nu­pa­laṃ­bha­na­m | dvedhā niṣedhya tā­dā­tmye­ta­ra­syā­dṛ­ṣṭi­ka­lpa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">308</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.309"><lb n="213,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.309</span>ta­trā­bhi­nnā­tma­noḥ siddhir dvividhā saṃ­pra­tī­ya­te | sva­bhā­vā­nu­pa­la­bdhi­ś ca vyā­pa­kā­dṛ­ṣṭi­r eva ca || <ref type="no-bt" rend="b">309</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.310"><lb n="213,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.310</span>ādyā yathā na me duḥkhaṃ vi­pā­dā­nu­pa­laṃ­bha­taḥ | vyā­pa­kā­nu­pa­la­bdhi­s tu vṛ­kṣā­dṛ­ṣṭe­r na śiṃśapā || <ref type="no-bt" rend="b">310</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.311"><lb n="213,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.311</span>kā­rya­kā­ra­ṇa­bhi­nna­syā­nu­pa­la­bdhi­r na bu­dhya­tā­m | sa­ha­cā­ri­ṇa evātra pra­ti­ṣe­dhe­na vastunā || <ref type="no-bt" rend="b">311</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.312"><lb n="213,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.312</span>mayi nāsti ma­ti­jñā­naṃ sa­ddṛ­ṣṭya­nu­pa­la­bdhi­taḥ | rū­pā­da­yo na jīvādau spa­rśā­si­ddhe­r i­tī­ya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">312</ref> || </l></lg><p n="a_1474" rend="justify"><lb n="213,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 213,21</span>saivam a­nu­pa­la­bdhiḥ paṃ­ca­vi­dho­ktā śru­ti­prā­dhā­nyā­t | nanu kā­ra­ṇa­vyā­pa­kā­nu­pa­la­bdha­yo pi śrū­ya­mā­ṇāḥ saṃti | <lb n="213,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 213,22</span>satyaṃ | tās tv a­trai­vāṃ­ta­rbhā­va­m u­pa­yāṃ­tī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1475"><l ana="bt" n="bt_1.13.313"><lb n="213,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.313</span>kā­ra­ṇa­vyā­pa­ka­dṛ­ṣṭi­pra­mu­khā­ś cāsya dṛṣṭayaḥ | ta­trāṃ­ta­rbhā­va­m āyāṃti pā­raṃ­pa­ryā­d a­ne­ka­dhā || <ref type="no-bt" rend="b">313</ref> || </l></lg><p n="a_1476" rend="justify"><lb n="213,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 213,24</span>kāḥ punas tā ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1477"><l ana="bt" n="bt_1.13.314"><lb n="213,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.314</span>prā­ṇā­da­yo na saṃty eva bha­smā­di­ṣu ka­dā­ca­na | jī­va­tvā­si­ddhi­to he­tu­vyā­pa­kā­dṛ­ṣṭi­r īdṛśī || <ref type="no-bt" rend="b">314</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.315"><lb n="213,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.315</span>kvacid ātmani saṃ­sā­ra­pra­sū­ti­r nāsti kārtsnyataḥ | sa­rva­ka­rmo­da­yā­bhā­vā­d iti vā sa­mu­dā­hṛ­tā || <ref type="no-bt" rend="b">315</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.316"><lb n="213,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.316</span>ta­ddhe­tu­he­tva­dṛ­ṣṭiḥ syān mi­thyā­tvā­dya­pra­si­ddhi­taḥ | ta­nni­vṛ­ttau hi ta­ddhe­tu­ka­rmā­bhā­vā­t kva saṃsṛtiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">316</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.317"><lb n="213,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.317</span>ta­tkā­rya­vyā­pa­kā­si­ddhi­r yathā nāsti ni­ra­nva­yaṃ | tattvaṃ kra­mā­kra­mā­bhā­vā­d a­nva­yai­kāṃ­ta­ta­ttva­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">317</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.318"><lb n="213,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.318</span>ta­tkā­rya­vyā­pa­ka­syā­pi pa­dā­rthā­nu­pa­laṃ­bha­naṃ | pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣa­syā­bhā­vā­d iti vi­bhā­vya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">318</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.319"><lb n="213,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.319</span>kā­ra­ṇa­vyā­pa­kā dṛṣṭiḥ sāṃ­khyā­de­r nāsti nirvṛtiḥ | sa­ddṛ­ṣṭyā­di­tra­yā­si­ddhe­r iyaṃ punar u­dā­hṛ­tā || <ref type="no-bt" rend="b">319</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.320"><lb n="213,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.320</span>kā­ra­ṇa­vyā­pa­kā vyāptiḥ sva­bhā­vā­nu­pa­laṃ­bha­naṃ | tatraiva pa­ri­ṇā­ma­syā­si­ddhe­r iti ya­tho­cya­te || <ref type="no-bt" rend="b">320</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.321"><lb n="213,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.321</span>pa­ri­ṇā­ma­ni­vṛ­ttau hi tad vyāptaṃ vi­ni­va­rta­te | sa­ddṛ­ṣṭyā­di­tra­yaṃ mārgaṃ vyāpakaṃ pū­rva­va­tpa­ra­m || <ref type="no-bt" rend="b">321</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.322"><lb n="213,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.322</span>sa­ha­cā­ri­pha­lā dṛṣṭir ma­tya­jñā­nā­di nāsti me | nā­sti­kyā­dhya­va­sā­nā­de­r a­bhā­vā­d iti darśitā || <ref type="no-bt" rend="b">322</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.323"><lb n="213,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.323</span>nā­sti­kya­pa­ri­ṇā­mo hi phalaṃ mi­thyā­dṛ­śaḥ sphuṭam | sa­ha­cā­ri­ta­yā ma­tya­jñā­nā­di­va­dvi­pa­ści­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">323</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.324"><pb n="214"/><lb n="214,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.324</span>sa­ha­cā­ri­ni­mi­tta­syā­nu­pa­la­bdhi­r u­dā­hṛ­tā | dṛ­ṣṭi­mo­ho­da­yā­si­ddhe­r iti vyaktaṃ tathaiva hi || <ref type="no-bt" rend="b">324</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.325"><lb n="214,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.325</span>sa­ha­bhū­vyā­pa­kā dṛṣṭir nāsti ve­da­ka­da­rśa­naiḥ | sa­ha­bhā­vi ma­ti­jñā­naṃ ta­ttva­śra­ddhā­na­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">325</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.326"><lb n="214,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.326</span>sa­ha­bhū­vyā­pi he­tvā­dya­dṛ­ṣṭa­yo py a­vi­ro­dha­taḥ | pra­tye­ta­vyāḥ pra­paṃ­ce­na lo­ka­śā­stra­ni­da­rśa­naiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">326</ref> || </l></lg><p n="a_1478" rend="justify"><lb n="214,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,04</span>sa­ha­ca­ra­vyā­pa­ka­kā­ryā­nu­pa­la­bdhi­r yathā nāsty abhavye sa­mya­gvi­jñā­naṃ da­rśa­na­mo­ho­pa­śa­mā­dya­bhā­vā­t | sa­ha­ca­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="214,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,05</span>vyā­pa­ka­kā­ra­ṇā­nu­pa­la­bdhi­r yathā ta­trai­vā­dhaḥ­pra­vṛ­ttā­di­ka­ra­ṇa­kā­la­la­bdhyā­dya­bhā­vā­t | sa­ha­ca­ra­vyā­pa­ka­kā­ra­ṇa­vyā­pa­kā<span type="hard-break">- </span><lb n="214,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,06</span>nu­pa­la­bdhi­s tatraiva da­rśa­na­mo­ho­pa­śa­mā­di­tvā­bhā­vā­d iti sa­ma­ya­pra­si­ddhā­ny u­dā­ha­ra­ṇā­ni | lo­ka­pra­si­ddhā­ni punar nāśvasya <lb n="214,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,07</span>dakṣiṇaṃ ś­ṃ­ṛ­gaṃ śṛṃ­gā­raṃ­bha­kā­bhā­vā­d iti sa­ha­ca­ra­vyā­pa­ka­kā­ra­ṇā­nu­pa­la­bdhiḥ | da­kṣi­ṇa­śṛṃ­ga­sa­ha­cā­ri­ṇo hi vāma<span type="hard-break">- </span><lb n="214,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,08</span>śṛṃgasya vyāpakaṃ śṛṃ­ga­mā­traṃ tasya kāraṇaṃ ta­dā­raṃ­bha­kāḥ pu­dga­la­vi­śe­ṣāḥ ta­da­nu­pa­la­bdhi­r da­kṣi­ṇa­śṛṃ­ga­syā­bhā­vaṃ sādhaya<span type="hard-break">- </span><lb n="214,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,09</span>ty eva | sa­ha­ca­ra­vyā­pa­ka­kā­ra­ṇa­kā­ra­ṇā­nu­pa­la­bdhi­s tatraiva śṛṃ­gā­raṃ­bha­ka­pu­dga­la­sā­mā­nyā­bhā­vā­d iti pra­ti­pa­tta­vyā­ni || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1479"><l ana="bt" n="bt_1.13.327"><lb n="214,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.327</span>u­pa­la­bdhya­nu­pa­la­bdhi­bhyā­m ity evaṃ sa­rva­he­ta­vaḥ | saṃ­gṛ­hyaṃ­te na kā­ryā­di­tri­ta­ye­na ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">327</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.328"><lb n="214,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.328</span>nāpi pū­rva­va­dā­dī­nāṃ tritayo na ni­ṣe­dha­ne | sādhye ta­syā­sa­ma­rtha­tvā­d dvidhā caiva pra­yu­kti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">328</ref> || </l></lg><p n="a_1480" rend="justify"><lb n="214,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,12</span>nanu ca kā­rya­sva­bhā­vā­nu­pa­la­bdhi­bhiḥ sa­rva­he­tū­nāṃ saṃgraho mā bhūt sa­ha­ca­rā­dī­nāṃ ta­trāṃ­ta­rbhā­va­yi­tu­m aśakteḥ | <lb n="214,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,13</span>pū­rva­va­dā­di­bhi­s tu bhavaty evaṃ vidhau niṣedhe ca pū­rva­va­taḥ pa­ri­śe­ṣā­nu­mā­na­sya sā­mā­nya­to dṛṣṭasya ca pravṛtti<span type="hard-break">- </span><lb n="214,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,14</span>vi­ro­dhā­t sa­ha­ca­rā­dī­nā­m api ta­trāṃ­ta­rbhā­va­yi­tu­m a­śa­kya­tvā­t | te hi pū­rva­va­dā­di­la­kṣa­ṇa­yo­ga­m a­na­ti­krā­maṃ­to na tato <lb n="214,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,15</span>bhidyaṃta iti kaścit | so pi yadi pū­rva­va­dā­dī­nāṃ sā­dhyā­vi­ru­ddhā­nā­m u­pa­la­bdhiṃ vidhau pra­yuṃ­jī­ta niṣedhyaṃ <lb n="214,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,16</span>vi­ru­ddhā­nāṃ ca pra­ti­ṣe­dhe ni­ṣe­dhya­sva­bhā­va­kā­ra­ṇā­dī­nāṃ tv a­nu­pa­la­bdhiṃ tadā katham u­pa­la­bdhya­nu­pa­la­bdhi­bhyāṃ sarva<span type="hard-break">- </span><lb n="214,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,17</span>he­tu­saṃ­gra­haṃ necchet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1481"><l ana="bt" n="bt_1.13.329"><lb n="214,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.329</span>pū­rva­va­tkā­ra­ṇā­t kārye nu­mā­na­m a­nu­ma­nya­te | śe­ṣa­va­tkā­ra­ṇe kāryād vijñānaṃ ni­ya­ta­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">329</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.330"><lb n="214,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.330</span>kā­rya­kā­ra­ṇa­ni­rmu­ktā­d arthāt sādhye ta­thā­vi­dhe | bhavet sā­mā­nya­to dṛṣṭam iti vyā­khyā­na­saṃ­bha­ve || <ref type="no-bt" rend="b">330</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.331"><lb n="214,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.331</span>vidhau ta­du­pa­laṃ­bhaḥ syur niṣedhe nu­pa­la­bdha­yaḥ | tataś ca ṣaḍvidho hetuḥ saṃ­kṣe­pā­t kena vāryate || <ref type="no-bt" rend="b">331</ref> || </l></lg><p n="a_1482" rend="justify"><lb n="214,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,21</span>atra niṣedhe nu­pa­la­bdha­ya eveti nā­va­dhā­rya­te sva­bhā­va­vi­ru­ddho­pa­la­bdhyā­dī­nā­m api tatra vyā­pā­rā­t tata eva <lb n="214,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,22</span>vidhāv e­vo­pa­la­bdha­ya iti nā­va­dhā­ra­ṇaṃ śreya ity u­kta­prā­yaṃ | etena prā­gvyā­khyā­ne pi pū­rva­va­dā­dī­nā­m u­pa­la­bdha­ya­s ti<span type="hard-break">- </span><lb n="214,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,23</span>sro nu­pa­la­bdha­ya­ś ceti saṃ­kṣe­pā­t ṣaḍvidho hetur a­ni­vā­rya­ta iti ni­ve­di­taṃ | a­ti­saṃ­kṣe­pā­d vi­śe­ṣa­to dvividha ucyate <lb n="214,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,24</span>sā­mā­nyā­d eka e­vā­nya­thā­nu­pa­pa­tti­ni­ya­ma­la­kṣa­ṇo rtha iti na kiṃcid vi­ru­ddha­m u­tpa­śyā­maḥ || ṣaḍvidho hetuḥ kuto na <lb n="214,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,25</span>ni­vā­rya­ta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1483"><l ana="bt" n="bt_1.13.332"><lb n="214,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.332</span>ke­va­lā­nva­ya­saṃ­yo­gī vī­ta­bhū­tā­di­bhe­da­taḥ | vi­ni­rṇī­tā­vi­nā­bhā­va­he­tu­nā­m atra saṃ­gra­hā­t || <ref type="no-bt" rend="b">332</ref> || </l></lg><p n="a_1484" rend="justify"><lb n="214,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,27</span>na hi ke­va­lā­nva­yi­ke­va­la­vya­ti­re­kya­nva­ya­vya­ti­re­ki­ṇaḥ saṃ­yo­gi­sa­ma­vā­yi­vi­ro­dhi­no vā vī­tā­vī­ta­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="214,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,28</span>du­bha­ya­sva­bhā­vā vā bhū­tā­da­yo vā kā­rya­kā­ra­ṇā­nu­bha­vo­pa­laṃ­bha­nā­ti­kra­maṃ niyatā ni­ya­ta­he­tu­bhyo nye bha­ve­yu­r avinā<span type="hard-break">- </span><lb n="214,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,29</span>bhā­va­ni­ya­ma­la­kṣa­ṇa­yo­gi­nāṃ teṣāṃ ta­trai­vāṃ­ta­rbha­va­nā­d iti pra­kṛ­ta­m u­pa­saṃ­ha­ra­nn āha || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1485"><l ana="bt" n="bt_1.13.333"><lb n="214,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.333</span>a­nya­thā­nu­pa­pa­ttye­ka­la­kṣa­ṇaṃ sādhanaṃ tataḥ | sūktaṃ sādhyaṃ vinā sadbhiḥ śa­kya­tvā­di­vi­śe­ṣa­ṇaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">333</ref> || </l></lg><p n="a_1486" rend="justify"><lb n="214,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,31</span>evaṃ hi yair uktaṃ "sādhyaṃ śakyam a­bhi­pre­ta­m a­pra­si­ddhaṃ tato paraṃ | sā­dhyā­bhā­saṃ vi­ru­ddhā­di­sā­dha­nā­vi­ṣa­ya­tva­taḥ || " <lb n="214,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,32</span>iti taiḥ sūktam eva, a­nya­thā­nu­pa­pa­ttye­ka­la­kṣa­ṇa­sā­dha­na­vi­ṣa­ya­sya sā­dhya­tva­pra­tī­te­s ta­da­vi­ṣa­ya­sya pra­tya­kṣā­di­vi­ru­ddha­sya <lb n="214,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 214,33</span>pra­si­ddha­syā­na­bhi­pre­ta­sya vā sā­dha­yi­tu­m a­śa­kya­sya sā­dhyā­bhā­sa­tva­ni­rṇa­yā­t | tatra hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1487"><l ana="bt" n="bt_1.13.334"><lb n="214,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.334</span>śakyaṃ sā­dha­yi­tuṃ sādhyam ity anena ni­rā­kṛ­taḥ | pra­tya­kṣā­di­pra­mā­ṇe­na pakṣa ity e­ta­dā­sthi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">334</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.335"><pb n="215"/><lb n="215,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.335</span>te­nā­nu­ṣṇo gnir ity eṣa pakṣaḥ pra­tya­kṣa­bā­dhi­taḥ | dhūmo nagnija e­vā­ya­m iti laiṃ­gi­ka­bā­dhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">335</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.336"><lb n="215,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.336</span>pre­tyā­su­kha­pra­do dharma ity ā­ga­ma­ni­rā­kṛ­taḥ | nṛ­ka­pā­laṃ śucīti syāl lo­ka­rū­ḍhi­pra­bā­dhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">336</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.337"><lb n="215,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.337</span>pa­kṣā­bhā­saḥ sva­vā­gvā­dhyaḥ sadā mau­na­vra­tī­ti yaḥ | sa sarvo pi pra­yo­kta­vyo naiva ta­ttva­pa­rī­kṣa­kaiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">337</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.338"><lb n="215,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.338</span>śa­bda­kṣa­ṇa­kṣa­yai­kāṃ­taḥ sattvād ity atra kecana | dṛ­ṣṭāṃ­tā­bhā­va­to śakyaḥ pakṣa ity a­bhya­maṃ­sa­ta || <ref type="no-bt" rend="b">338</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.339"><lb n="215,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.339</span>teṣāṃ sarvam a­ne­kāṃ­ta­m iti pakṣo vi­ru­dhya­te | tata e­vo­bha­yoḥ siddho dṛṣṭāṃto na hi ku­tra­ci­t || <ref type="no-bt" rend="b">339</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.340"><lb n="215,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.340</span>pra­mā­ṇa­bā­dhi­ta­tve­na sā­dhyā­bhā­sa­tva­bhā­ṣa­ṇe | sarvas tatheṣṭa eveha sa­rva­thai­kāṃ­ta­saṃ­ga­raḥ || <ref type="no-bt" rend="b">340</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.341"><lb n="215,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.341</span>tathā sādhyam a­bhi­pre­ta­m ity anena ni­vā­rya­te | a­nu­kta­sya svayaṃ sā­dhyā­bhā­vā­bhā­vaḥ pa­ro­di­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">341</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.342"><lb n="215,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.342</span>yathā hy ukto bhavet pakṣas ta­thā­nu­kto 'pi vāditaḥ | pra­stā­vā­di­ba­lā­t siddhaḥ sā­ma­rthyā­d ukta eva cet || <ref type="no-bt" rend="b">342</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.343"><lb n="215,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.343</span>svā­ga­mo­kto 'pi kiṃ na syād eva pakṣaḥ ka­thaṃ­ca­na | ta­thā­nu­kto 'pi cokto vā sādhyaḥ sveṣṭo 'stu tāttvikaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">343</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.344"><lb n="215,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.344</span>nāniṣṭo '­ti­pra­saṃ­ga­sya pa­ri­ha­rtu­m a­śa­kti­taḥ | nanu necchati vādīha sādhyaṃ sā­dha­yi­tuṃ svayam || <ref type="no-bt" rend="b">344</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.345"><lb n="215,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.345</span>pra­si­ddha­syā­nya­saṃ­vi­tti­kā­ra­ṇā­pe­kṣya­va­rta­nā­t | pra­ti­vā­dy api ta­syai­ta­nni­rā­kṛ­ti­pa­ra­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">345</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.346"><lb n="215,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.346</span>satyā no­bha­ya­si­ddhā­nta­ve­di­naḥ pa­kṣa­pā­ti­naḥ | ity a­yu­kta­m a­va­kta­vya­m a­bhi­pre­ta­vi­śe­ṣa­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">346</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.347"><lb n="215,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.347</span>ji­jñā­si­ta­vi­śe­ṣa­tva­m ivānye saṃ­pra­ca­kṣa­te | ta­da­sa­dvā­di­ne­ṣṭa­sya sā­dhya­tvā­pra­ti­ghā­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">347</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.348"><lb n="215,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.348</span>svā­rthā­nu­mā­su pakṣasya ta­nni­śca­ya­vi­ve­ka­taḥ | pa­rā­rthe­ṣv a­nu­mā­ne­ṣu paro bo­dha­yi­tuṃ svayam || <ref type="no-bt" rend="b">348</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.349"><lb n="215,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.349</span>kiṃ ne­ṣṭa­sye­ha sādhyatvaṃ vi­śe­ṣā­na­bhi­dhā­na­taḥ | iṣṭaḥ sā­dha­yi­tuṃ sādhyaḥ sva­pa­ra­pra­ti­pa­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="b">349</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.350"><lb n="215,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.350</span>iti vyā­khyā­na­to yuktam a­bhi­pre­ta­vi­śe­ṣa­ṇaṃ | a­pra­si­ddhaṃ tathā sādhyam ity a­ne­nā­bhi­dhī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">350</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.351"><lb n="215,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.351</span>ta­syā­re­kā vi­pa­ryā­sā vyu­tpa­tti­vi­ṣa­yā­tma­tā | tasya ta­dvya­va­cche­da­tvā­tsi­ddhi­r arthasya tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">351</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.352"><lb n="215,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.352</span>tato na yujyate vaktuṃ vyasto hetor a­pā­śra­yaḥ | saṃśayo hy a­nu­mā­ne­na yathā vi­cchi­dya­te tathā || <ref type="no-bt" rend="b">352</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.353"><lb n="215,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.353</span>a­vyu­tpa­tti­vi­pa­ryā­sā­v anyathā nirṇayaḥ kathaṃ | a­vyu­tpa­nna­vi­pa­rya­stau nā­cā­rya­m u­pa­sa­rpa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">353</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.354"><lb n="215,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.354</span>kauced eva yathā ta­dva­tsaṃ­śa­yā­tmā­pi kaś ca naḥ | nāvaśyaṃ ni­rṇa­yā­kāṃ­kṣā saṃ­di­gdha­syā­py a­na­rthi­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">354</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.355"><lb n="215,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.355</span>saṃ­de­ha­mā­tra­kā­sthā­nā­t svā­rtha­si­ddhau pra­va­rta­nā­t | ya­thā­pra­va­rta­mā­na­sya saṃ­di­gdha­sya pra­va­rta­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">355</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.356"><lb n="215,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.356</span>vi­dhī­ya­te nu­mā­ne­na tathā kiṃ na ni­ṣi­dhya­te | a­vyu­tpa­nna­vi­pa­rya­s ta­ma­na­so py a­pra­va­rta­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">356</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.357"><lb n="215,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.357</span>pa­rā­nu­gra­ha­vṛ­ttī­nā­m u­pe­kṣā­nu­pa­pa­tti­taḥ | a­vi­ne­yi­ṣu mādhyasthyaṃ na caivaṃ pra­ti­ha­nya­te || <ref type="no-bt" rend="b">357</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.358"><lb n="215,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.358</span>rā­ga­dve­ṣa­vi­hī­na­tvaṃ ni­rgu­ṇe­ṣu hi teṣu naḥ | svayaṃ mā­dhya­sthya­m ālaṃbya gu­ṇa­do­ṣo­pa­de­śa­nā || <ref type="no-bt" rend="b">358</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.359"><lb n="215,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.359</span>kāryā tebhyo pi dhī­ma­dbhi­s ta­dvi­ne­ya­tva­si­ddha­ye | a­vyu­tpa­nna­vi­pa­rya­stā pra­ti­pā­dya­tva­ni­śca­ye || <ref type="no-bt" rend="b">359</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.360"><lb n="215,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.360</span>pra­ti­pā­dyaḥ kathaṃ nāma duṣṭojñaḥ svasuto janaiḥ | lau­ki­ka­syā­pra­bo­dhya­tve katham astu pa­rī­kṣa­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">360</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.361"><lb n="215,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.361</span>pra­bo­dhya­s tasya yatnena kra­ma­ta­s ta­ttva­saṃ­bha­vā­t | pra­ti­pā­dya­s tatas tredhā pakṣas ta­tpra­ti­pa­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="b">361</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.362"><lb n="215,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.362</span>saṃ­di­gdhā­diḥ pra­yo­kta­vyo '­pra­si­ddha iti kī­rta­nā­t | su­pra­si­ddha­ś ca vikṣiptaḥ pakṣo '­kiṃ­ci­tka­ra­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">362</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.363"><lb n="215,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.363</span>tatra pra­va­rta­mā­na­sya sā­dha­na­sya sva­rū­pa­va­t | sa­mā­ro­pe tu pakṣatvaṃ sādhane pi na vāryate || <ref type="no-bt" rend="b">363</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.364"><lb n="215,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.364</span>sva­ru­pe­ṇai­va ni­rdi­śya­s tathā sati bhavaty asau | ji­jñā­si­ta­vi­śe­ṣa­s tu dharmī yaiḥ pakṣa iṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">364</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.365"><lb n="215,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.365</span>teṣāṃ saṃti pra­mā­ṇā­ni sve­ṣṭa­sā­dha­na­taḥ kathaṃ | dharmiṇy a­si­ddha­rū­pe pi hetur gamaka iṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">365</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.366"><lb n="215,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.366</span>a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvaṃ siddhaṃ sadbhir a­saṃ­śa­yaṃ | dha­rmi­saṃ­tā­na­sā­dhyā­ś cet sarve bhāvāḥ kṣa­ṇa­kṣa­yāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">366</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.367"><lb n="215,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.367</span>iti pakṣo na yujyeta hetos ta­ddha­rma­tā­pi ca | pra­tya­kṣe­ṇā­pra­si­ddha­tvā­d dha­rmi­ṇā­m iha kārtsnyataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">367</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.368"><lb n="215,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.368</span>a­nu­mā­ne­na tatsiddhau dha­rmi­sa­ttā­pra­sā­dha­naṃ | pa­ra­pra­si­ddhi­ta­s teṣāṃ dharmitvaṃ he­tu­dha­rma­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">368</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.369"><lb n="215,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.369</span>dhruvaṃ teṣāṃ sva­taṃ­tra­sya sā­dha­na­sya ni­ṣe­dha­kaṃ | pra­saṃ­ga­sā­dha­naṃ vecchet tatra dha­rmi­gra­haḥ kutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">369</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.370"><pb n="216"/><lb n="216,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.370</span>iti dha­rmi­sa­ṇya­si­ddhe pi sādhanaṃ matam eva ca | vyā­pya­vyā­pa­ka­bhā­ve hi siddhe sā­dha­na­sā­dhya­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">370</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.371"><lb n="216,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.371</span>pra­saṃ­ga­sā­dha­naṃ proktaṃ ta­tpra­da­rśa­na­mā­tra­kaṃ | atha niḥ­śe­ṣa­śū­nya­tva­vā­di­naṃ prati tārkikaiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">371</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.372"><lb n="216,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.372</span>vi­ro­dho­dbhā­va­naṃ sveṣṭe vi­dhī­ye­te­ti saṃmataṃ | ta­da­pra­mā­ṇa­kaṃ tāvad a­kiṃ­ci­tka­ra­m īkṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">372</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.373"><lb n="216,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.373</span>sa­pra­mā­ṇa­ka­tā tasya kva pra­mā­ṇā­pra­sā­dha­ne | nanv i­ṣṭa­sā­dha­nā­t saṃti pra­mā­ṇā­nī­ti bhāṣaṇe || <ref type="no-bt" rend="b">373</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.374"><lb n="216,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.374</span>samaḥ pa­rya­nu­yo­go­yaṃ pra­mā­śū­nya­tva­vā­di­naḥ | ta­di­ṣṭa­sā­dha­naṃ tā­va­da­pra­mā­ṇa­ma­sā­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">374</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.375"><lb n="216,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.375</span>sva­sā­dhye­na pramāṇaṃ tu na prasiddhaṃ dvayor api | ta­da­saṃ­ga­ta­m iṣṭasya saṃ­vi­nmā­tra­sya sā­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">375</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.376"><lb n="216,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.376</span>svayaṃ pra­kā­śa­naṃ dhva­sta­vya­bhi­cā­raṃ hi susthitaṃ | sva­saṃ­ve­da­na­m adhyakṣaṃ vādino mānam aṃjasā || <ref type="no-bt" rend="b">376</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.377"><lb n="216,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.377</span>tato 'nyeṣāṃ pra­mā­ṇā­nā­m a­sti­tva­sya vya­va­sthi­tiḥ | nanv i­ṣṭa­sā­dha­naṃ dha­rmi­pra­mā­ṇai­r a­pa­rai­r yutam || <ref type="no-bt" rend="b">377</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.378"><lb n="216,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.378</span>ta­di­ṣṭa­sā­dha­na­tva­sye­ta­ra­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ | evaṃ pra­yo­ga­taḥ siddhiḥ pra­mā­ṇā­nā­m a­nā­ku­la­m || <ref type="no-bt" rend="b">378</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.379"><lb n="216,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.379</span>tatsattā naiva sādhyā syāt sa­rva­tre­ti pare viduḥ | yato bhayaṃ tad evaiṣāṃ svayam agre vya­va­sthi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">379</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.380"><lb n="216,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.380</span>hetor a­na­nva­ya­tva­sya pra­saṃ­ja­na­m a­saṃ­śa­yaṃ | sattāyāṃ hi pra­sā­dhyā­yāṃ vi­śe­ṣa­syai­va sā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">380</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.381"><lb n="216,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.381</span>ya­thā­na­nva­ya­tā­do­ṣa­s ta­thā­trā­py a­ni­da­rśa­nā­t | hetor a­na­nva­ya­syā­pi ga­ma­ka­tvo­pa­va­rṇa­ne || <ref type="no-bt" rend="b">381</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.382"><lb n="216,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.382</span>sattā sādhyās tu mā­nā­nā­m iti dharmī na saṃgaraḥ | dha­rmi­dha­rma­sa­mū­ho 'tra pakṣa ity a­pa­sā­ri­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">382</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.383"><lb n="216,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.383</span>e­te­ne­ti sthitaḥ sādhyaḥ pakṣo vi­dhva­sta­bā­dha­kaḥ | vyā­pti­kā­le mataḥ sādhyaḥ pakṣo yeṣāṃ ni­rā­ku­laḥ || <ref type="no-bt" rend="b">383</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.384"><lb n="216,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.384</span>so nyathaiva kathaṃ teṣāṃ la­kṣa­ṇa­vya­va­hā­ra­yoḥ | vyāptiḥ sādhyena nirṇītā hetoḥ sārdhyaṃ pra­sā­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">384</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.385"><lb n="216,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.385</span>tad evaṃ vya­va­hā­re pīty a­na­va­dyaṃ na cānyathā | dharmiṇo py a­pra­si­ddha­sya sā­dhya­tvā­pra­ti­ghā­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">385</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.386"><lb n="216,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.386</span>asti dharmiṇi dharmasya ceti no­bha­ya­pa­kṣa­tā | tady atra sā­dha­nā­dbo­dho ni­ya­mā­d a­bhi­jā­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">386</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.386ef"><lb n="216,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.386ef</span>sa tasya viṣayaḥ sādhyo nānyaḥ pakṣo stu jā­tu­ci­t | <ref type="no-bt" rend="b"/></l></lg><p n="a_1488" rend="justify"><lb n="216,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 216,19</span>tad evaṃ śa­kya­tvā­di­vi­śe­ṣa­ṇa­sā­dhya­sā­dha­nā­ya kā­lā­pe­kṣa­tve­na vya­va­sthā­pi­te a­nya­thā­nu­pa­pa­ttye­ka­la­kṣa­ṇe sādhane <lb n="216,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 216,20</span>ca pra­kṛ­ta­m a­bhi­ni­bo­dha­la­kṣa­ṇaṃ vya­va­sthi­taṃ bhavati | yaḥ sā­dhyā­bhi­mu­kho bodhaḥ sā­dha­ne­nā­niṃ­dri­ya­sa­ha­kā­ri­ṇā <lb n="216,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 216,21</span>ni­ya­mi­taḥ so bhi­ni­bo­dhaḥ svā­rthā­nu­mā­na­m iti kaścid ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1489"><l ana="bt" n="bt_1.13.387"><lb n="216,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.387</span>iṃ­dri­yā­ṇīṃ­dri­yā­rthā­bhi­mu­kho bodho na tu smṛtaḥ | niyato kṣa­ma­no­bhyāṃ yaḥ kevalo na tu liṃgajaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">387</ref> || </l></lg><p n="a_1490" rend="justify"><lb n="216,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 216,23</span>iṃ­dri­yā­niṃ­dri­yā­bhyāṃ ni­ya­mi­taḥ kṛtaḥ sva­vi­ṣa­yā­bhi­mu­kho bodho bhi­ni­bo­dhaḥ prasiddho na punar a­niṃ­dri­ya­sa­ha<span type="hard-break">- </span><lb n="216,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 216,24</span>kāriṇā liṃgena liṃ­gi­ni­ya­mi­taḥ kevala eva ciṃ­tā­pa­ryaṃ­ta­syā­bhi­ni­bo­dha­tvā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | tathā ca siddhāṃta<span type="hard-break">- </span><lb n="216,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 216,25</span>virodho 'śakyaḥ pa­ri­ha­rtu­m ity a­tro­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1491"><l ana="bt" n="bt_1.13.388"><lb n="216,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.388</span>satyaṃ svā­rthā­nu­mā­naṃ tu vinā yac cha­bda­yo­ja­nā­t | ta­nmā­nāṃ­ta­ra­tāṃ māgād iti vyā­khyā­ya­te tathā || <ref type="no-bt" rend="b">388</ref> || </l></lg><p n="a_1492" rend="justify"><lb n="216,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 216,27</span>na hi liṃgaja eva bo­dho­bhi­ni­bo­dha iti vyā­ca­kṣma­he | kiṃ tarhi | liṃgajo bodhaḥ śa­bda­yo­ja­na­ra­hi­to <lb n="216,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 216,28</span>bhi­ni­bo­dha eveti tasya pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­tva­ni­vṛ­ttiḥ kṛtā bhavati si­ddhāṃ­ta­ś ca saṃ­gṛ­hī­taḥ syāt | na hīṃ­dri­yā­niṃ­dri<span type="hard-break">- </span><lb n="216,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 216,29</span>yābhyām eva sva­vi­ṣa­ye bhimukho ni­ya­mi­to bodho bhi­ni­bo­dha iti siddhāṃto sti smṛ­tyā­de­s ta­dbhā­va­vi­ro­dhā­t | <lb n="216,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 216,30</span>kiṃ tarhi | so niṃ­dri­ye­ṇā­pi vā­kya­bhe­dā­t | kathaṃ a­niṃ­dri­ya­ja­nyā­bhi­ni­bo­dhe kam a­niṃ­dri­ya­jā­bhi­mu­kha­ni­ya­mi­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="216,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 216,31</span>bo­dha­na­m iti vyā­khyā­nā­t | nanv evam apy a­rthā­pa­ttiḥ pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­m a­pra­tya­kṣa­tvā­t pa­ro­kṣa­bhe­de­ṣū­kte­ṣv a­naṃ­ta­rbhā­vā­t | <lb n="216,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 216,32</span>pra­mā­ṇa­ṣa­ṭka­vi­jñā­ta­syā­rtha­syā­na­nya­thā­bha­va­na­yu­kta­sya sā­ma­rthyā­d a­dṛ­ṣṭā­ny a­va­stu­ka­lpa­ne a­rthā­pa­tti­vya­va­hā­rā­t | tad uktaṃ | <lb n="216,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 216,33</span>"­pra­mā­ṇa­ṣa­ṭka­vi­jñā­to yatrārtho nanyathā bhavet | adṛṣṭaṃ ka­lpa­ye­d anyaṃ sā­rthā­pa­tti­r u­dā­hṛ­tā || " pra­tya­kṣa­pū­rvi­kā <lb n="216,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 216,34</span>hy a­rthā­pa­ttiḥ pra­tya­kṣa­vi­jñā­tā­d arthād anyathā dṛṣṭe rthe pra­ti­pa­tti­r yathā rā­tri­bho­jī de­va­da­tto yaṃ divā bho­ja­na­ra­hi­ta­tve <pb n="217"/><lb n="217,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,01</span>ci­raṃ­jī­vi­tve ca sati sta­na­pī­nāṃ­ga­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tte­r iti, ta­tho­pa­mā­na­pū­rvi­ko­pa­mā­na­vi­jñā­tā­d arthād vā­hā­di­śa­kti<span type="hard-break">- </span><lb n="217,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,02</span>r ayaṃ gavayo ga­va­ya­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tte­r iti, ta­thā­ga­ma­pū­rvi­kā ā­ga­ma­vi­jñā­tā­d arthād a­rtha­pra­ti­pā­da­na­śa­ktiḥ śabdo <lb n="217,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,03</span>ni­tyā­rtha­saṃ­baṃ­dha­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tte­r iti, ta­thā­rthā­pa­tti­pū­rvi­kā­rthā­pa­tti­r a­rthā­pa­tti­pra­mā­ṇa­vi­jñā­tā­d arthād yathā rā­tri­bho­ja­na<span type="hard-break">- </span><lb n="217,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,04</span>śaktiḥ vi­vā­dā­pa­nno de­va­da­tto yaṃ rā­tri­bho­ji­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tte­r iti | ta­thai­vā­bhā­va­pū­rvi­kā­rthā­pa­tti­r a­bhā­va­pra­mā­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="217,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,05</span>vi­jñā­tā­d arthād ya­thā­smā­d gṛhād ba­hi­sti­ṣṭha­ti de­va­da­tto jīvitve saty a­trā­bhā­vā­nya­thā­nu­pa­pa­tte­r iti | e­te­nā­bhā­va­sya <lb n="217,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,06</span>pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­tva­m uktam u­pa­mā­na­sya vā vastuno sataḥ sa­du­pa­laṃ­bha­ka­pra­mā­ṇā­pra­vṛ­tte­r a­bhā­va­pra­mā­ṇa­syā­va­śyā­śra­ya­ṇī­ya­tvā­t | <lb n="217,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,07</span>sā­dṛ­śya­vi­śi­ṣṭā­d vastuno va­stu­vi­śi­ṣṭā­d vā sā­dṛ­śyā­t pa­ro­kṣā­rtha­pra­ti­pa­tti­r a­bhyu­pa­ga­ma­nī­ya­tvā­c ceti kecit | <lb n="217,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,08</span>saṃbhavaḥ pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­m āḍhakaṃ dṛṣṭvā saṃ­bha­va­ty a­dva­ḍhi­ka­m iti pra­ti­pa­tte­r anyathā vi­ro­dhā­t | prātibhaṃ ca pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­m atyaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="217,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,09</span>tā­bhyā­sā­d a­nya­ja­nā­ve­dya­sya ra­tnā­di­pra­bhā­va­sya jhaṭiti pra­ti­pa­tte­r da­rśa­nā­d ity anye tān pra­tī­da­m u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1493"><l ana="bt" n="bt_1.13.389"><lb n="217,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.389</span>siddhaḥ sā­dhyā­vi­nā­bhā­vo hy a­rthā­pa­tteḥ pra­bhā­va­kaḥ | saṃ­bha­vā­de­ś ca yo hetuḥ so pi liṃgān na bhidyate || <ref type="no-bt" rend="b">389</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.390"><lb n="217,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.390</span>dṛ­ṣṭāṃ­ta­ni­ra­pe­kṣa­tvaṃ liṃ­ga­syā­pi ne­ve­di­ta­m | tan na mā­nāṃ­ta­raṃ liṃgād a­rthā­pa­ttyā­di­ve­da­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">390</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.13.391"><lb n="217,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.13.391</span>ma­ti­jñā­na­vi­śe­ṣā­ṇā­m u­pa­la­kṣa­ṇa­tā sthitaṃ | tena sarvaṃ ma­ti­jñā­naṃ siddham ā­bhi­ni­bo­dhi­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">391</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_1.14 a_1494" rend="justify"><lb n="217,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.14 </span>ta­diṃ­dri­yā­niṃ­dri­ya­ni­mi­tta­m || <ref type="no-sbt" rend="b">14</ref> || </p><p n="a_1495" rend="justify"><lb n="217,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,14</span>ma­ti­vi­jñā­na­syā­bhyaṃ­ta­ra­tvā­t ta­nni­mi­ttaṃ ma­ti­jñā­nā­va­ra­ṇa­vī­ryāṃ­ta­rā­ya­kṣa­yo­pa­śa­ma­la­kṣa­ṇaṃ pra­si­ddha­m eva vā­mu­nā­nu­mā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="217,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,15</span>des ta­dbhā­vā­yo­gā­d ataḥ kim artham idam ucyate sūtram ity ā­śaṃ­kā­yā­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1496"><l ana="bt" n="bt_1.14.1"><lb n="217,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.14.1</span>tasya bā­hya­ni­mi­tto­pa­da­rśa­nā­ye­da­m ucyate | tad i­tyā­di­va­caḥ sū­tra­kā­re­ṇā­nya­ma­ta­cchi­de || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1497" rend="justify"><lb n="217,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,17</span>kasya punas ta­ccha­bde­na pa­rā­ma­rśo yasya bā­hya­ni­mi­tto­pa­da­rśa­nā­rthaṃ tad i­tyā­di­sū­tra­m a­bhi­dhī­ya­ta iti tāvad ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1498"><l ana="bt" n="bt_1.14.2"><lb n="217,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.14.2</span>ta­ccha­bde­na pa­rā­ma­rśo na­rthāṃ­ta­ra­m iti dhvaneḥ | vā­cya­syai­ka­sya ma­tyā­di­pra­kā­ra­syā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_1499" rend="justify"><lb n="217,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,19</span>ma­ti­jñā­na­sya sā­ma­rthyā­l la­bhya­mā­na­sya vā­kya­va­taḥ pra­tyā­sa­nna­tvā­d a­bhi­ni­bo­dha­sya ta­ccha­bde­na pa­rā­ma­rśaḥ prasakta<span type="hard-break">- </span><lb n="217,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,20</span>ś ciṃtā tasyāḥ pra­tyā­sa­tte­r iti na maṃ­ta­vya­m a­rthāṃ­ta­ra­m iti śabdena vācyasya ma­tyā­di­pra­kā­ra­syai­ka­syā­vi­śe­ṣa­taḥ <lb n="217,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,21</span>sā­ma­rthyā­l la­bhya­mā­na­sya pra­tyā­sa­nna­ta­ra­sya su­kha­va­dbhā­vā­t ta­ccha­bde­na pa­rā­ma­rśo­tpa­tteḥ sve­ṣṭa­si­ddhe­ś ca tasyāsya bāhya<span type="hard-break">- </span><lb n="217,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,22</span>ni­mi­tta­m u­pa­da­rśa­yi­tu­m idam ucyate | kiṃ punas tad ity ā­ha­;­ —</p><lg rend="one-line" n="a_1500"><l rend="center-bold"><lb n="217,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,23</span>va­kṣya­mā­ṇaṃ ca vi­jñe­ya­m a­treṃ­dri­ya­m a­niṃ­dri­ya­m | </l></lg><p n="a_1501" rend="justify"><lb n="217,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,24</span>vakṣyate hi spa­rśa­nā­dīṃ­dri­yaṃ paṃca dra­vya­bhā­va­to dvai­vi­dhya­mā­sti­dhru­vā­naṃ ta­thā­niṃ­dri­yaṃ cā­ni­ya­ta­m iṃ­dri­ye­ṣṭe­bhyo nya<span type="hard-break">- </span><lb n="217,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,25</span>tvam ā­tma­sā­t kurvad iti ne­ho­cya­te | ta­dbā­hya­ni­mi­ttaṃ pra­ti­pa­tta­vyaṃ | kim idaṃ jñāpakaṃ kārakaṃ vā tasyeṣṭaṃ kutaḥ <lb n="217,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,26</span>sve­ṣṭa­saṃ­gra­ha ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1502"><l ana="bt" n="bt_1.14.3"><lb n="217,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.14.3</span>nimittaṃ kārakaṃ yasya ta­tta­tho­ktaṃ vi­bhā­ga­taḥ | vā­kya­syā­sya vi­śe­ṣā­d vā pā­raṃ­pa­rya­sya cāśritau || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_1503" rend="justify"><lb n="217,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,28</span>tad dhi ni­mi­tta­m iha na jñāpakaṃ ta­tpra­ka­ra­ṇā­bhā­vā­t | kiṃ tarhi | kārakaṃ | tathā ca sati pra­kṛ­ta­m iṃdriya<span type="hard-break">- </span><lb n="217,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,29</span>m a­niṃ­dri­yaṃ ca nimittaṃ yasya ta­tta­tho­kta­m ekaṃ ma­ti­jñā­na­m iti jñāyate i­ṣṭa­saṃ­gra­haḥ | punar asya vākyasya vibhaja<span type="hard-break">- </span><lb n="217,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,30</span>nāt ta­diṃ­dri­yā­niṃ­dri­ya­ni­mi­ttaṃ dhā­ra­ṇā­pa­ryaṃ­taṃ ta­da­niṃ­dri­ya­ni­mi­ttaṃ smṛ­tyā­dī­nāṃ sa­rva­saṃ­gra­hā­t | pā­raṃ­pa­rya­sya cā­śra­ya­ṇe <lb n="217,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,31</span>vā­kya­syā­vi­śe­ṣa­to vā­bhi­pre­ta­si­ddhiḥ | yathā hi dhā­ra­ṇā­pa­ryaṃ­taṃ ta­diṃ­dri­yā­niṃ­dri­ya­ni­mi­ttaṃ tathā smṛ­tyā­di­ka­m api <lb n="217,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,32</span>tasya pa­raṃ­pa­ra­yeṃ­dri­yā­niṃ­dri­ya­ni­mi­tta­tvo­pa­pa­tteḥ | kiṃ punar atra ta­de­veṃ­dri­yā­niṃ­dri­ya­ni­mi­tta­m ity a­va­dhā­ra­ṇa­m ā­ho­svi­tta<span type="hard-break">- </span><lb n="217,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 217,33</span>diṃ­dri­yā­niṃ­dri­ya­ni­mi­tta­m eveti ka­thaṃ­ci­d u­bha­ya­m iṣṭam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1504"><l ana="bt" n="bt_1.14.4"><pb n="218"/><lb n="218,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.14.4</span>vā­kya­bhe­dā­śra­ye yuktam a­va­dhā­ra­ṇa­m uttaraṃ | ta­da­bhe­de punaḥ pūrvama nyathā vya­bhi­cā­ri­tā || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_1505" rend="justify"><lb n="218,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,02</span>kutaḥ punar a­va­dhā­ra­ṇā­d a­nya­ma­ta­cchi­t kuto vā ma­tya­jñā­naṃ śru­tā­dī­ni ca vya­va­cchi­nnā­nī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1506"><l ana="bt" n="bt_1.14.5"><lb n="218,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.14.5</span>dhvastaṃ ta­trā­rtha­ja­nya­tva­m u­tta­rā­d a­va­dhā­ra­ṇā­t | ma­tya­jñā­na­śru­tā­dī­ni ni­ra­stā­ni tu pūrvataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_1507" rend="justify"><lb n="218,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,04</span>a­trā­rtha­ja­nya­m eva vi­jñā­na­m a­nu­mā­nā­t siddhaṃ nā­rthā­ja­nyaṃ yatas ta­dvya­va­cche­dā­rtha­m u­tta­rā­va­dhā­ra­ṇaṃ syād iti ma­nya­mā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="218,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,05</span>syā­nu­mā­na­m u­pa­nya­sya dū­ṣa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1508"><l ana="bt" n="bt_1.14.6"><lb n="218,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.14.6</span>sva­ja­nya­jñā­na­saṃ­ve­dyo rthaḥ pra­me­ya­tva­to nanu | ya­thā­niṃ­dri­ya­m ity eke ta­da­sa­dvya­bhi­cā­ra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.14.7"><lb n="218,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.14.7</span>niḥ­śe­ṣa­va­rta­mā­nā­rtho na sva­ja­nye­na sa­rva­vi­t | saṃ­ve­da­ne­na saṃvedyaḥ sa­mā­na­kṣa­ṇa­va­rti­nā || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.14.8"><lb n="218,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.14.8</span>svā­rtha­ja­nya­m idaṃ jñānaṃ sa­tya­jñā­na­tva­to nyathā | vi­pa­ryā­sā­di­va­t tasya sa­tya­tvā­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.14.9"><lb n="218,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.14.9</span>ity apy a­śe­ṣa­vi­dbo­dhai­r a­nai­kāṃ­ti­ka­m īritaṃ | sādhanaṃ na tato jñānam a­rtha­ja­nya­m iti sthitam || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_1509" rend="justify"><lb n="218,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,10</span>nanv evam ā­lo­ka­ja­nya­tva­m api jñānasya cā­kṣu­ṣa­sya ta­syā­di­ṣṭaṃ ca ta­da­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | pa­ra­pra­tya­yaḥ punar āloka<span type="hard-break">- </span><lb n="218,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,11</span>liṃ­gā­di­r iti va­ca­nā­t | ta­da­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­nā­t tasya ta­jja­nya­tvā­rtha­ja­nya­tva­m api saty a­syā­sma­dā­di­jñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="218,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,12</span>syāstu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | na caivaṃ saṃ­śa­yā­di­jñā­na­m aṃ­ta­re­ṇa vi­ru­dhya­te tasya sa­tya­jñā­na­tvā­bhā­vā­t | nāpi <lb n="218,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,13</span>sa­rva­vi­dbo­dhai­r a­nai­kāṃ­ti­ka­tva­m a­sma­dā­di­sa­tya­jñā­na­tva­sya he­tu­tvā­t | a­sma­dā­di­vi­la­kṣa­ṇā­nāṃ tu sa­rva­vi­dāṃ jñānaṃ <lb n="218,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,14</span>cā­rthā­ja­nyaṃ ni­ści­tyā­sma­dā­di­jñā­ne rthā­ja­nya­tva­śaṃ­kā­yāṃ na­ktaṃ­ca­rā­ṇāṃ mā­rjā­rā­dī­nā­m aṃ­ja­nā­di­saṃ­skṛ­ta­ca­kṣu­ṣāṃ vāsma<span type="hard-break">- </span><lb n="218,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,15</span>dvi­jā­tī­yā­nā­m ā­lo­kā­ja­nya­tva­m u­pa­la­bhyā­sma­dā­dī­nā­m api nā­rthā­ve­da­na­syā­lo­kā­ja­nya­tvaṃ śaṃ­ka­nī­ya­m iti kaścit <lb n="218,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,16</span>taṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1510"><l ana="bt" n="bt_1.14.10"><lb n="218,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.14.10</span>ā­lo­ke­nā­pi ja­nya­tve­nā­laṃ­ba­na­ta­yā bhidaḥ | kiṃ tv iṃ­dri­ya­ba­lā­dhā­na­mā­tra­tve­nā­nu­ma­nya­te || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.14.11"><lb n="218,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.14.11</span>ta­thā­rtha­ja­nya­tā­pī­ṣṭā kā­lā­kā­śā­di­ta­ttva­va­t | sā­laṃ­ba­na­ta­yā tv artho janakaḥ pra­ti­ṣi­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_1511" rend="justify"><lb n="218,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,19</span>idam iha saṃ­pra­dhā­ryaṃ kim a­sma­dā­di­sa­tya­jñā­na­tve­nā­lo­ko ni­mi­tta­mā­traṃ cā­kṣu­ṣa­jñā­na­sye­ti pra­ti­pā­dya­te kālā<span type="hard-break">- </span><lb n="218,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,20</span>kā­śā­di­va­t ā­ho­svi­dā­laṃ­ba­na­tve­ne­ti ? pratham a­ka­lpa­nā­yāṃ na kiṃcid aniṣṭa dvi­tī­ya­ka­lpa­nā tu na yuktā <lb n="218,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,21</span>pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t | rū­pa­jñā­no­tpa­ttau hi ca­kṣu­rba­lā­dhā­na­rū­pe­ṇā­lo­kaḥ kāraṇaṃ pra­tī­ya­te ta­da­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="218,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,22</span>vi­dhā­na­syā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ ta­dva­da­rtho pi ya­dā­dya­kṣa­ṇa­jñā­na­sya janakaḥ syān na kiṃcid vi­ru­dhya­te ta­syā­laṃ­ba­na­tve­na jana<span type="hard-break">- </span><lb n="218,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,23</span>ka­tvo­pa­ga­me vyā­ghā­tā­t | ā­laṃ­ba­naṃ hy ā­laṃ­ba­na­tvaṃ grāhyatvaṃ pra­kā­śya­tva­m ucyate tac cārthasya pra­kā­śa­ka­sa­mā­na­kā­la­sya <lb n="218,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,24</span>dṛṣṭaṃ yathā pradīpaḥ sva­pra­kā­śa­sya | na hi prakāśyo rthaḥ sva­pra­kā­śa­kaṃ pra­dī­pa­m u­pa­ja­na­ya­ti sva­kā­ra­ṇa­ka­lā­pā­d eva <lb n="218,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,25</span>ta­syo­pa­ja­na­nā­t pra­kā­śya­syā­bhā­ve pra­kā­śa­ka­sya pra­kā­śa­ka­tvā­yo­gā­t | sa tasya janaka iti cet, prakāśa<span type="hard-break">- </span><lb n="218,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,26</span>ka­syā­bhā­ve pra­kā­śya­syā­pi pra­kā­śya­tvā­gha­ṭa­nā­t | sa tasya janako stu tathā cā­nyo­nyā­śra­ya­ṇaṃ pra­kā­śyā­nu­pa­pa­ttau <lb n="218,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,27</span>pra­kā­śa­kā­nu­pa­pa­tte­s ta­da­nu­tpa­ttau ca pra­kā­śyā­nu­tpa­tti­r iti | yadi punaḥ sva­kā­ra­ṇa­ka­lā­pā­d u­tpa­nna­yoḥ pra­dī­pa­gha­ṭa­yoḥ <lb n="218,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,28</span>sva­rū­pa­to bhyu­pa­ga­mā­d a­nyo­nyā­pe­kṣau pra­kā­śa­ka­tva­pra­kā­śya­tva­dha­rmau pa­ra­spa­rā­vi­nā­bhā­vi­nau bha­vi­ṣye­te ta­thā­nyo­nyā<span type="hard-break">- </span><lb n="218,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,29</span>śra­ya­ṇā­t ta­ta­rā­da­ttā­jñā­nā­rtha­yo­r api sva­sā­ma­grī­ba­lā­d u­pa­jā­ta­yoḥ sva­rū­pe­ṇa pa­ra­spa­rā­pe­kṣa­yā grā­hya­grā­ha­ka­bhā­va­dha­rma<span type="hard-break">- </span><lb n="218,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,30</span>vyavasthā sthīyatāṃ tathā pra­tī­te­r a­vi­śe­ṣā­t | tad uktaṃ | "­dha­rma­dha­rmya­vi­nā­bhā­vaḥ sidhyaty a­nyo­nya­vī­kṣa­yā | na <lb n="218,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,31</span>svarūpaṃ svato hy e­ta­tkā­ra­ka­jñā­pa­kā­d iti" tato jñā­na­syā­laṃ­ba­naṃ ced artho na janakaḥ ja­na­ka­ś cen nā­laṃ­ba­naṃ viro<span type="hard-break">- </span><lb n="218,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,32</span>dhāt | pū­rva­kā­la­bhā­vya­rtho jñānasya kāraṇaṃ sa­mā­na­kā­laḥ sa e­vā­laṃ­ba­naṃ tasya kṣa­ṇi­ka­tvā­d iti cet na hi, <lb n="218,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,33</span>yadā ja­na­ka­s ta­dā­laṃ­ba­na­m iti katham ā­laṃ­ba­na­tve­na janako rthaḥ saṃvidaḥ syāt | pū­rva­kā­la evārtho janako jñāna<span type="hard-break">- </span><lb n="218,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 218,34</span>syā­laṃ­ba­naṃ ca svā­kā­rā­rpa­ṇa­kṣa­ma­tvā­d iti va­ca­na­m ayuktaṃ sa­mā­nā­rtha­sa­bha­naṃ­ta­ra­jñā­ne­na vya­bhi­cā­rā­t | na tvā­laṃ­ba­na­tve­na <pb n="219"/><lb n="219,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,01</span>yo janakaḥ svā­kā­rā­rpa­ṇa­kṣa­ma­ś ca sa grāhyo jñānasya na punaḥ sa­ma­naṃ­ta­ra­tve­nā­dhi­pa­ti­tve­na vā yato vya­bhi­cā­ra <lb n="219,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,02</span>iti ced i­ta­rā­śra­ya­pra­saṃ­gā­t | sa­tyā­laṃ­ba­na­tve­na ja­na­ka­tve rthasya jñā­nā­laṃ­ba­na­tvaṃ sati ca tasminn ā­laṃ­ba­na­tve­na <lb n="219,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,03</span>ja­na­ka­sya grā­hya­tvā­vya­bhi­cā­rā­t | pa­ra­mā­ṇu­nā vya­bhi­cā­ra ity api na śreyaḥ pa­ra­mā­ṇo­r e­ka­syā­laṃ­ba­na­tve­na jñāna<span type="hard-break">- </span><lb n="219,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,04</span>ja­na­ka­tvā­saṃ­bha­vā­t | saṃ­ci­tā­laṃ­ba­nāḥ paṃca vi­jñā­na­kā­yā iti va­ca­nā­t | pratyekaṃ pa­ra­mā­ṇū­nā­m ā­laṃ­ba­na­tve­na te <lb n="219,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,05</span>bu­ddhi­go­ca­rā iti graṃ­tha­vi­ro­dhā­t | tarhi yo­dhi­pa­ti­sa­ma­naṃ­ta­rā­laṃ­ba­na­tve­nā­ja­na­ko ni­mi­tta­mā­tra­tve­na janakaḥ <lb n="219,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,06</span>svā­kā­rā­rpa­ṇa­kṣa­maḥ sva­saṃ­ve­da­na­sya grāhyo stv a­vya­bhi­cā­rā­d iti cen na, ta­syā­saṃ­bha­vā­t | na hi saṃ­ve­da­na­syā­dhi<span type="hard-break">- </span><lb n="219,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,07</span>pa­tyā­di­vya­ti­ri­kto nyaḥ pratyayo sti | ta­tsā­mā­nya­m astīti cet na, ta­syā­va­stu­tve­no­pa­ga­mā­j ja­na­ka­tva­vi­ro­dhā­t | <lb n="219,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,08</span>vastutve tasya tato rthāṃ­ta­ra­tve tad eva grāhyaṃ syān na punar artho nī­lā­di­r he­tu­tva­sā­mā­nya­ja­na­ka­nī­lā­dya­rtho grāhyaḥ saṃveda<span type="hard-break">- </span><lb n="219,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,09</span>nasyeti bruvāṇaḥ kathaṃ janaka eva grāhya iti vya­va­sthā­pa­ye­t | tato na pū­rva­kā­lo rthaḥ saṃvido grāhyaḥ | kiṃ <lb n="219,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,10</span>tarhi sa­mā­na­sa­ma­ya eveti pra­ti­pa­tta­vyaṃ | nanv evaṃ yo­gi­vi­jñā­naṃ śru­ta­jñā­naṃ smṛ­ti­pra­tya­bhi­jñā­di vā katham a­sa­mā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="219,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,11</span>kā­lā­rtha­pa­ri­cchi­diḥ siddhyed iti cet sa­mā­na­sa­ma­ya­m eva grāhyaṃ saṃ­ve­da­na­sye­ti ni­ya­mā­bhā­vā­t | a­kṣa­jñā­naṃ hi <lb n="219,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,12</span>sva­sa­ma­ya­va­rti­na­m arthaṃ pa­ri­cchi­na­tti sva­yo­gya­tā­vi­śe­ṣa­ni­ya­mā­d yathā smṛtir a­nu­bhū­ta­mā­traṃ pūrvam eva pra­tya­bhi­jñā­tī­ta­va­rta<span type="hard-break">- </span><lb n="219,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,13</span>mā­na­pa­ryā­ya­vṛ­ttye­kaṃ padaṃ ciṃtā tri­kā­la­sā­dhya­sā­dha­na­vyā­ptiṃ svā­rthā­nu­mā­naṃ tri­kā­la­m a­nu­me­yaṃ śru­ta­jñā­naṃ trikāla<span type="hard-break">- </span><lb n="219,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,14</span>go­ca­rā­naṃ­ta­vyaṃ­ja­na­pa­ryā­yā­tma­kā­n bhāvān a­va­dhi­r a­tī­ta­va­rta­mā­nā­nā­ga­taṃ ca rū­pi­dra­vyaṃ ma­naḥ­pa­rya­yo '­tī­tā­nā­ga­tā­n <lb n="219,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,15</span>va­rta­mā­nāṃ­ś cārthān pa­ra­ma­no­ga­tā­n­, kevalaṃ sa­rva­dra­vya­pa­ryā­yā­n iti vakṣyate grataḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1512"><l ana="bt" n="bt_1.14.12"><lb n="219,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.14.12</span>tato nā­kā­ra­ṇaṃ vitter viṣayo stīti du­rgha­ṭa­m | yaṃ rū­pa­syā­pra­ve­dya­tvā­pa­tteḥ kā­ra­ṇa­tāṃ vinā || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_1513" rend="justify"><lb n="219,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,17</span>saṃ­ve­da­na­sya nā­kā­ra­ṇaṃ viṣaya iti niyame sva­rū­pa­syā­pra­ve­dya­tva­m a­kā­ra­ṇa­tvā ta­dva­dva­rta­mā­nā­nā­ga­tā­nā­m a­tī­tā­nāṃ <lb n="219,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,18</span>vā kā­ra­ṇā­nāṃ yo­gi­jñā­nā­vi­ṣa­ya­tvaṃ pra­sa­jya­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1514"><l ana="bt" n="bt_1.14.13"><lb n="219,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.14.13</span>a­sva­saṃ­ve­dya­vi­jñā­na­vā­dī pūrvaṃ ni­rā­kṛ­taḥ | pa­ro­kṣa­jñā­na­vā­dī cety alaṃ saṃ­ka­tha­yā­na­yā || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_1515" rend="justify"><lb n="219,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,20</span>tataḥ sūktam idam u­tta­rā­va­dhā­ra­ṇaṃ pa­ra­ma­tā­laṃ­ba­na­ja­nya­tva­vya­va­cche­dā­rthaṃ sūtre pūrvaṃ tu ma­tya­jñā­na­ni­vṛ­ttya­rthaṃ saṃjñi<span type="hard-break">- </span><lb n="219,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,21</span>paṃ­ceṃ­dri­ya­ja­m eveti ta­de­veṃ­dri­yā­niṃ­dri­ya­ni­mi­tta­m ucyate | saṃ­jñi­paṃ­ceṃ­dri­yā­ṇāṃ mi­thyā­dṛ­śāṃ ma­tya­jñā­na­m a­pīṃ­dri­yā­niṃ­dri<span type="hard-break">- </span><lb n="219,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,22</span>ya­ni­mi­tta­m asti tasya kuto vya­va­cche­daḥ sa­mya­ga­dhi­kā­rā­t | tata e­vā­saṃ­jñi­paṃ­ceṃ­dri­yāṃ­tā­nāṃ ma­tya­jñā­na­sya vyava<span type="hard-break">- </span><lb n="219,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,23</span>cchedo stu na hi śru­ta­vya­va­cche­dā­rthaṃ pū­rvā­va­dhā­ra­ṇaṃ ta­syā­niṃ­dri­ya­mā­tra­ni­mi­tta­tvā­t | tathā mi­thyā­dṛ­śāṃ darśana<span type="hard-break">- </span><lb n="219,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,24</span>mo­ho­pa­ha­ta­m a­niṃ­dri­yaṃ sad apy a­sa­tka­lpa­ne­ti vi­va­kṣā­yāṃ ta­dve­da­na­m iṃ­dri­ya­ja­m eveti ma­tya­jñā­naṃ sarvata u­bha­ya­ni­mi­ttaṃ <lb n="219,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,25</span>tatas ta­dvya­va­cche­dā­rthaṃ ca yuktaṃ pū­rvā­va­dhā­ra­ṇa­m || </p><p ana="sbt" n="sbt_1.15 a_1516" rend="justify"><lb n="219,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.15 </span>a­va­gra­he­hā­vā­ya­dhā­ra­ṇāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">15</ref> || </p><p n="a_1517" rend="justify"><lb n="219,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,27</span>ki­ma­rtha­m idam ucyate na tāvat ta­nma­ti­bhe­dā­nā ka­tha­nā­rthaṃ matiḥ smṛ­tyā­di­sū­tre­ṇa ka­tha­nā­t | nāpi mater ajñāna<span type="hard-break">- </span><lb n="219,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,28</span>bhe­da­ka­tha­nā­rthaṃ pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­tva­pra­saṃ­gā­d iti ma­nya­mā­naṃ pra­tyu­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1518"><l ana="bt" n="bt_1.15.1"><lb n="219,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.1</span>ma­ti­jñā­na­sya ni­rṇī­ta­pra­kā­ra­syai­ka­śo vidi | bhidām a­va­gra­he­ty ā­di­sū­tra­mā­hā­vi­pa­rya­ya­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1519" rend="justify"><lb n="219,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,30</span>ma­ti­jñā­na­sya nirṇītāḥ prakārā ma­ti­smṛ­tyā­da­ya­s teṣāṃ pratyekaṃ bhedānāṃ vi­ttyai­ka­sū­tra­m idam ā­ra­bhya­te | yathaiva <lb n="219,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,31</span>hīṃ­dri­ya­ma­no­ma­teḥ smṛ­tyā­di­bhyaḥ pūrvam a­va­gra­hā­da­yo bhedās ta­thā­niṃ­dri­ya­ni­mi­ttā­yā apīti prasiddhiṃ siddhāṃte || </p><p n="a_1520" rend="justify"><lb n="219,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 219,32</span>kiṃ­la­kṣa­ṇāḥ punar a­va­gra­hā­d aya ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1521"><l ana="bt" n="bt_1.15.2"><lb n="219,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.2</span>a­kṣā­rtha­yo­ga­jā­d va­stu­mā­tra­gra­ha­ṇa­la­kṣa­ṇā­t | jātaṃ yad va­stu­bhe­da­sya grahaṇaṃ tad a­va­gra­haḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.3"><pb n="220"/><lb n="220,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.3</span>ta­dnṛ­hī­tā­rtha­sā­mā­nye ya­dvi­śe­ṣa­sya kāṃ­kṣa­ṇa­m | ni­śca­yā­bhi­mu­khaṃ sehā saṃ­śī­te­r bhi­nna­la­kṣa­ṇā || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.4"><lb n="220,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.4</span>tasyaiva nirṇayo vāyaḥ smṛ­ti­he­tuḥ sā dhāraṇā | iti pū­rvo­di­taṃ sarvaṃ ma­ti­jñā­naṃ ca­tu­rvi­dha­m || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.5"><lb n="220,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.5</span>sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyaṃ tu tad e­vā­va­gra­hā­da­yaḥ | tad iti prā­ksū­tra­ta­ccha­bda­saṃ­baṃ­dhā­d iha yujyate || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_1522" rend="justify"><lb n="220,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,04</span>ta­diṃ­dri­yā­niṃ­dri­ya­ni­mi­tta­m ity atra pū­rva­sū­tre yat ta­dgra­ha­ṇaṃ tasyeha saṃ­baṃ­dhā­t sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyaṃ yuktaṃ tad e­vā­va­gra­hā<span type="hard-break">- </span><lb n="220,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,05</span>daya iti bhā­va­ta­dva­to­r bhedāt ta­syā­va­gra­hā­da­yo bhi­hi­ta­la­kṣa­ṇā iti vai­ya­dhi­ka­ra­ṇya­m eveti nā­śaṃ­ka­nī­yaṃ tayoḥ kathaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="220,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,06</span>cid a­bhe­dā­t sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇya­gha­ṭa­nā­t | bhe­dai­kāṃ­te ta­da­nu­pa­pa­tteḥ sa­hya­viṃ­dhya­va­d ity u­kta­prā­ya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1523"><l ana="bt" n="bt_1.15.6"><lb n="220,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.6</span>tatra yad va­stu­mā­tra­sya grahaṇaṃ pā­ra­mā­rthi­ka­m | dvidhā tredhā kvacij jñānaṃ tad ity ekaṃ na cā­pa­ra­m || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.6ef"><lb n="220,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.6ef</span>tan na sā­dhva­kṣa­ja­syā­rtha­bhe­da­jñā­na­sya tattvataḥ | <ref type="no-bt" rend="b"/></l></lg><p n="a_1524" rend="justify"><lb n="220,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,09</span>spa­ṣṭa­syā­nu­bha­vā­d bā­dhā­vi­ni­rmu­kta­tva­m iṣṭam anyathā ta­da­vya­va­sthā­nā­t tac cā­rtha­bhe­da­jñā­na­syā­pi spa­ṣṭa­syā­nu­bhū­ya­te | <lb n="220,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,10</span>pra­ti­ni­ya­ta­kā­la­saṃ­ve­da­ne­na katham a­sma­dā­de­s tatra sarvadā bā­dha­ra­hi­ta­tvaṃ siddhyed iti cet pra­ti­bhā­sa­mā­tre kathaṃ sakṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="220,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,11</span>d api bā­dhā­nu­pa­laṃ­bha­nā­t sarvadā bā­dhā­saṃ­bha­va­nā­nu­pa­pa­tte­r iti cet bhe­da­pra­ti­bhā­se pi | tata eva caṃ­dra­dva­yā­di­ve­da­ne <lb n="220,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,12</span>bhe­da­pra­ti­bhā­sa­sya bā­dho­pa­laṃ­bhā­d a­nya­trā­pi bā­dha­saṃ­bha­va­nā­n na bhe­da­pra­ti­bhā­se sadā bā­dha­vai­dhu­ryaṃ si­ddhya­tī­ti cet tarhi <lb n="220,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,13</span>va­ku­la­ti­la­kā­di­ve­da­ne dūrād a­bhe­da­pra­ti­bhā­sa­sya bā­dha­sa­hi­ta­syo­pa­laṃ­bha­nā­d a­bhe­da­pra­ti­bhā­se pi sadā bā­dha­śū­nya­tvaṃ <lb n="220,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,14</span>mā­si­dha­t | tatrāpi pra­ti­bhā­sa­mā­tra­sya bā­dhā­nu­pa­laṃ­bha iti cet caṃ­dra­dva­yā­di­ve­da­ne pi vi­śe­ṣa­mā­tra­pra­ti­bhā­se <lb n="220,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,15</span>bā­dhā­nu­pa­laṃ­bha evety u­pā­laṃ­bha­sa­mā­dhā­nā­nāṃ sa­mā­na­tvā­d alam a­ti­ni­rbaṃ­dha­ne­na | nanu ca vi­ṣa­ya­sya satyatve saṃ­ve­da­na­sya <lb n="220,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,16</span>sa­tya­tva­m iti nyāye pra­ti­bhā­sa­mā­tra­m eva pa­ra­ma­bra­hma satyaṃ ta­dvi­ṣa­ya­sya sa­nmā­tra­sya sa­tya­tvā­n na bhe­da­jñā­naṃ ta­dgo­ca­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="220,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,17</span>syā­sa­tya­tvā­d iti matam anūdya dū­ṣa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1525"><l ana="bt" n="bt_1.15.7"><lb n="220,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.7</span>nanu sa­nmā­tra­kaṃ vastu vya­bhi­cā­ra­vi­mu­kti­taḥ | na bhedo vya­bhi­cā­ri­tvā­t tatra jñānaṃ na tā­ttvi­ka­m || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.8"><lb n="220,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.8</span>ity ayuktaṃ sa­dā­śe­ṣa­vi­śe­ṣa­vi­dhu­rā­tma­naḥ | sa­ttva­syā­nu­bha­vā­bhā­vā­d bhe­da­mā­tra­ka­va­stu­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.9"><lb n="220,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.9</span>dṛṣṭer abheda bhe­dā­tma­va­stu­ny a­vya­bhi­cā­ra­taḥ | pā­ra­mā­rthi­ka­tā yuktā nānyathā ta­da­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_1526" rend="justify"><lb n="220,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,21</span>na hi sa­ka­la­vi­śe­ṣa­vi­ka­laṃ sa­nmā­tra­m u­pa­la­bhā­ma­he niḥ­sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­va­t sa­tsā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­no vastuno <lb n="220,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,22</span>da­rśa­nā­t | na ca ta­dvya­bhi­cā­ro sti ke­na­ci­t sa­dvi­śe­ṣa­ṇa­ra­hi­ta­sya sa­nmā­tra­syo­pa­laṃ­bhe pi sa­dvi­śe­ṣāṃ­ta­ra­hi­ta­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="220,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,23</span>nu­pa­laṃ­bha­nā­t | tatas tasyaiva sa­tsā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­no rtha­syā­vya­bhi­cā­ri­tva­la­kṣa­ṇaṃ pā­ra­mā­rthi­ka­tvaṃ yuktam iti tadvi<span type="hard-break">- </span><lb n="220,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,24</span>dhā­tṛ­pra­tya­kṣaṃ siddham || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1527"><l ana="bt" n="bt_1.15.10"><lb n="220,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.10</span>jā­tyā­di­ka­lpa­no­nmu­ktaṃ va­stu­mā­traṃ sva­la­kṣa­ṇa­m | ta­jjñā­na­m akṣajaṃ nānyad ity apy etena dū­ṣi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_1528" rend="justify"><lb n="220,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,26</span>kiṃ punar evaṃ syā­dvā­di­no da­rśa­na­m a­va­gra­ha­pū­rva­kā­la­bhā­vi bhaved ity a­tro­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1529"><l ana="bt" n="bt_1.15.11"><lb n="220,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.11</span>kiṃcid ity a­va­bhā­sy atra va­stu­mā­tra­m a­po­ddhṛ­taṃ | tadgrāhi darśanaṃ jñeyam a­va­gra­ha­ni­baṃ­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.12"><lb n="220,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.12</span>a­ne­kāṃ­tā­tma­ke bhāve prasiddhe pi hi bhāvataḥ | puṃsaḥ sva­yo­gya­tā­pe­kṣaṃ grahaṇaṃ kvacid aṃśataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.13"><lb n="220,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.13</span>te­nā­rtha­mā­tra­ni­rbhā­sā­d da­rśa­nā­d bhinnam iṣyate | jñānam a­rtha­vi­śe­ṣā­tmā­bhā­si vittvena ta­tsa­ma­m || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.14"><lb n="220,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.14</span>kṛto bhedo nayāt sa­ttā­mā­tra­jñā­t saṃ­gra­hā­t param | na­ra­mā­trā­c ca ne­trā­di­da­rśa­naṃ vakṣyate grataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l></lg><p n="a_1530" rend="justify"><lb n="220,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,31</span>na hi sa­nmā­tra­grā­hī saṃgraho nayo darśanaṃ syād ity a­ti­vyā­ptiḥ śaṃ­ka­nī­ya tasya śru­ta­bhe­da­tvā­d a­spa­ṣṭā­va­bhā­si<span type="hard-break">- </span><lb n="220,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,32</span>tayā na­ya­tvo­pa­pa­tteḥ śru­ta­bhe­dā nayā iti va­ca­nā­t | nāpy ā­tma­mā­tra­gra­ha­ṇaṃ darśanaṃ ca­kṣu­ra­va­dhi­ke­va­la­da­rśa­nā­nā­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="220,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,33</span>bhā­va­pra­saṃ­gā­t | ca­kṣu­rā­dya­pe­kṣa­syā­tma­na­s ta­dā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­vi­śi­ṣṭa­sya ca­kṣu­rda­rśa­nā­di­vi­bhā­ga­bhā­ktve tu nātma<span type="hard-break">- </span><lb n="220,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 220,34</span>mā­tra­gra­ha­ṇe da­rśa­na­vya­pa­de­śaḥ śre­yā­ni­tya­gre pra­paṃ­ca­to vi­cā­ra­yi­ṣya­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1531"><l ana="bt" n="bt_1.15.15"><pb n="221"/><lb n="221,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.15</span>nanv a­va­gra­ha­vi­jñā­naṃ da­rśa­nā­j jāyate yadi | ta­syeṃ­dri­ya­ma­no­ja­tvaṃ tadā kiṃ na vi­ru­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.16"><lb n="221,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.16</span>pā­raṃ­pa­rye­ṇa ta­jja­tvā­t ta­sye­hā­di­vi­dā­m iva | ko virodhaḥ kramād vā­kṣa­ma­no­ja­nya­tva­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.17"><lb n="221,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.17</span>iṃ­dri­yā­niṃ­dri­yā­bhyāṃ hi yas tv ā­lo­ca­na­m ātmanaḥ | svayaṃ pra­tī­ya­te yadvat ta­thai­vā­va­gra­hā­da­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l></lg><p n="a_1532" rend="justify"><lb n="221,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,04</span>ya evāhaṃ kiṃcid iti va­stu­mā­tra­m iṃ­dri­yā­niṃ­dri­yā­bhyā­m adrākṣaṃ sa eva ta­dva­rṇa­saṃ­sthā­nā­di­sā­mā­nya­bhe­de­nā­va­gṛ­hṇā­mi <lb n="221,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,05</span>ta­dvi­śe­ṣā­tma­nā­kāṃ­kṣā­mi tad eva ta­thā­vai­mi tad eva dhā­ra­yā­mī­ti kramaśaḥ svayaṃ da­rśa­nā­va­gra­hā­dī­nā­m iṃ­dri­yā­niṃ­dri­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="221,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,06</span>tpādyatvaṃ pra­tī­ya­te pra­mā­ṇa­bhū­tā­t pra­tya­bhi­jñā­nā­t kra­ma­bhā­vya­ne­ka­pa­ryā­ya­vyā­pi­no dravyasya ni­śca­yā­d ity u­kta­prā­ya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1533"><l ana="bt" n="bt_1.15.18"><lb n="221,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.18</span>va­rṇa­saṃ­sthā­di­sā­mā­nyaṃ yatra jñāne va­bhā­sa­te | tan no vi­śe­ṣa­ṇa­jñā­na­m a­va­gra­ha­pa­rā­bhi­dha­m || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.19"><lb n="221,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.19</span>vi­śe­ṣa­ni­śca­yo vā ya ity etad u­pa­pa­dya­te | jñā­ne­ne­hā­bhi­lā­ṣā­tmā saṃ­skā­rā­tmā na dhāraṇā || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.20"><lb n="221,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.20</span>iti kecit pra­bhā­ṣaṃ­te tac ca na vya­va­ti­ṣṭha­te | vi­śe­ṣa­ve­da­na­sye­ha dṛ­ḍha­sye­hā­tva­sū­ca­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.21"><lb n="221,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.21</span>tato dṛ­ḍha­ta­rā­vā­ya­jñā­nā­d dṛ­ḍha­ta­m asya ca | dhā­ra­ṇa­tva­pra­ti­jñā­nā­t smṛ­ti­he­to­r vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.22"><lb n="221,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.22</span>a­jñā­nā­tma­ka­tā­yāṃ tu saṃ­skā­ra­sye­ha tasya vā | jñā­no­pā­dā­na­tā na syād rū­pā­de­r iva sāsti ca || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.23"><lb n="221,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.23</span>su­khā­di­nā na cātrāsti vya­bhi­cā­raḥ ka­thaṃ­ca­na | tasya jñā­nā­tma­ka­tve­na sva­saṃ­ve­da­na­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.24"><lb n="221,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.24</span>sarveṣāṃ jī­va­bhā­vā­nāṃ jī­vā­tma­tvā­rpa­ṇā­n nayāt | saṃ­ve­da­nā­tma­tā­si­ddhe­r nā­ma­si­ddhā­n na saṃbhavaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l></lg><p n="a_1534" rend="justify"><lb n="221,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,14</span>au­pa­śa­mi­kā­da­yo hi paṃca jīvasya bhāvāḥ saṃ­ve­da­nā­tma­kā e­vo­pa­yo­ga­sva­bhā­va­jī­va­dra­vyā­rthā­d eva | tatra <lb n="221,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,15</span>ke­ṣāṃ­ci­d a­saṃ­ve­da­nā­tma­tvo­pa­de­śā­d anyathā ta­dvya­va­sthi­ti­vi­ro­dhā­d iti vakṣyate || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1535"><l ana="bt" n="bt_1.15.25"><lb n="221,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.25</span>tata eva pra­dhā­na­sya dharmā nā­va­gra­hā­da­yaḥ | ā­lo­ca­nā­di­nā­mā­naḥ sva­saṃ­vi­tti­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l></lg><p n="a_1536" rend="justify"><lb n="221,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,17</span>ā­lo­ca­na­saṃ­ka­lpa­nā­bhi­ma­na­nā­dhya­va­sā­na­nā­mā­no­va­gra­hā­da­yaḥ pra­dhā­na­sya vi­va­rtā­ś cetanāḥ puṃsaḥ svabhāva iti <lb n="221,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,18</span>ye py āhus te pi na yu­kta­vā­di­naḥ­, sva­saṃ­ve­da­nā­tma­ka­tvā­d eva teṣām ā­tma­sva­bhā­va­tva­pra­si­ddhe­r a­nya­tho­pa­ga­me sva­saṃ­vi­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="221,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,19</span>vi­ro­dhā­t | na hīdaṃ sva­saṃ­ve­da­naṃ bhrāṃtaṃ bā­dha­kā­bhā­vā­d ity uktaṃ pu­ra­stā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1537"><l ana="bt" n="bt_1.15.26"><lb n="221,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.26</span>nanu dūre ya­thai­te­ṣāṃ kramaśo rthe pra­va­rta­naṃ | saṃ­ve­dya­te ta­thā­sa­nne kin na saṃ­vi­di­tā­tma­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.27"><lb n="221,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.27</span>vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣyā­di­jñā­nā­nāṃ samam īdṛśaṃ | vedyaṃ tatra sa­mā­dhā­naṃ yat tad atrāpi yujyate || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.28"><lb n="221,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.28</span>ta­thai­vā­lo­ca­nā­dī­nāṃ dṛ­gā­dī­nāṃ ca budhyate | saṃ­baṃ­dha­sma­ra­ṇā­dī­nā­m a­nu­mā­no­pa­kā­ri­ṇā­m || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.29"><lb n="221,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.29</span>a­tyaṃ­tā­bhyā­sa­to hy āśu vṛtter a­nu­pa­la­kṣa­ṇa­m | kramaśo ve­da­nā­nāṃ syāt sa­rve­ṣā­m a­vi­gā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l></lg><p n="a_1538" rend="justify"><lb n="221,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,24</span>tataḥ kra­ma­bhu­vo va­gra­hā­da­yo a­na­bhya­s ta­de­śā­dā­v i­vā­bhya­sta­de­śā­dau siddhāḥ svā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­vi­śe­ṣā­ṇāṃ <lb n="221,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,25</span>kra­ma­bhā­vi­tvā­t || a­trā­pa­raḥ prāha | nākṣajo va­gra­ha­s tasya vi­ka­lpā­tma­ka­tvā­t tata eva na pra­mā­ṇa­m a­va­stu­vi­ṣa­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="221,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,26</span>tvād iti taṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1539"><l ana="bt" n="bt_1.15.30"><lb n="221,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.30</span>dra­vya­pa­ryā­ya­sā­mā­nya­vi­ṣa­yo vagraho kṣajaḥ | ta­syā­pa­ra­vi­ka­lpe­nā­ni­ṣe­dhya­tvā­t sphu­ṭa­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.31"><lb n="221,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.31</span>saṃ­vā­da­ka­tva­to mānaṃ svā­rtha­vya­va­si­teḥ phalaṃ | sā­kṣā­dvya­va­hi­taṃ tu syād īhā hā­nā­di­dhī­r api || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l></lg><p n="a_1540" rend="justify"><lb n="221,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,29</span>dra­vya­pa­ryā­ya­sā­mā­nya­vi­ṣa­yo vagraho kṣajo yuktaḥ pra­ti­saṃ­khyā­ne­nā­vi­ro­dhya­tvā­d vi­śa­da­tvā­c ca | ta­syā­na­kṣa­ja­tve <lb n="221,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,30</span>ta­da­yo­gā­t | śakyaṃte hi kalpanāḥ pra­ti­saṃ­khyā­ne­na ni­vā­ra­yi­tuṃ neṃ­dri­ya­bu­ddha­ya iti svayam iṣṭeḥ | mano<span type="hard-break">- </span><lb n="221,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,31</span>vi­ka­lpa­sya vai­śa­dyā­ni­ṣe­dho pramāṇaṃ cāyaṃ saṃ­vā­da­ka­tvā­t sā­dha­ka­ta­ma­tvā­d a­ni­ści­tā­rtha­ni­ścā­ya­ka­tvā­t pra­ti­pa­ttra­pe­kṣa­ṇī<span type="hard-break">- </span><lb n="221,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,32</span>yatvāc ca | na punar ni­rvi­ka­lpa­kaṃ darśanaṃ ta­dvi­pa­rī­ta­tvā­t sa­nni­ka­rṣā­di­va­t | phalaṃ punar a­va­gra­ha­sya pra­mā­ṇa­tve svārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="221,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,33</span>vya­va­sthi­tiḥ sā­kṣā­tpa­raṃ­pa­ra­yā tv īhā hā­nā­di­bu­ddhi­r vā | nanu ca pra­mā­ṇā­t pha­la­syā­bhe­de kathaṃ pra­mā­ṇa­pha­la­vya­va­sthā <lb n="221,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 221,34</span>vi­ro­dhā­d iti cet na, e­ka­syā­ne­kā­tma­no jñānasya sā­dha­ka­ta­ma­tve­na pra­mā­ṇa­tva­vya­va­sthi­teḥ | kri­yā­tve­na phalatva<span type="hard-break">- </span><pb n="222"/><lb n="222,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 222,01</span>vya­va­sthā­nā­d vi­ro­dhā­na­va­tā­rā­t | katham ekaṃ jñānaṃ karaṇaṃ kriyā ca yu­ga­pa­d iti cet ta­ccha­kti­dva­ya­yo­gā­t pāva<span type="hard-break">- </span><lb n="222,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 222,02</span>kā­di­va­t | pāvako dahaty au­ṣṇye­ne­ty atra hi da­ha­na­kri­yā ta­tkā­ra­ṇaṃ cauṣṇyaṃ yu­ga­pa­tpā­va­ke dṛṣṭaṃ ta­ccha­kti­dva­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="222,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 222,03</span>saṃ­baṃ­dhā­d iti ni­rṇī­ta­prā­yaṃ | nanv atho pi vai­śa­dya­sya pra­ti­saṃ­khyā­nā­ni­ro­dhya­tva­sya cā­saṃ­bha­vā­n na tato va­gra­ha­syā­kṣa­ja<span type="hard-break">- </span><lb n="222,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 222,04</span>tva­si­ddhi­r iti pa­rā­kū­ta­m u­pa­da­rśya ni­rā­ku­ru­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1541"><l ana="bt" n="bt_1.15.32"><lb n="222,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.32</span>ni­rvi­ka­lpa­ka­yā dṛṣṭyā gṛhīte rthe sva­la­kṣa­ṇe | ta­dā­nyā­po­ha­sā­mā­nya­go­ca­ro vagrahaḥ sphuṭaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.33"><lb n="222,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.33</span>sa­ha­bhā­vo vikalpo pi ni­rvi­ka­lpa­ka­yā dṛśā | pa­ri­ka­lpa­na­yā vāto niṣedhya iti kecana || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.34"><lb n="222,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.34</span>ta­da­sa­tsvā­rtha­saṃ­vi­tte­r a­vi­ka­lpa­tva­dū­ṣa­ṇā­t | sadā sa vya­va­sā­yā­kṣa­jñā­na­syā­nu­bha­vā­t svayam || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.35"><lb n="222,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.35</span>ma­na­so­r yu­ga­pa­dvṛ­ttiḥ sa­vi­ka­lpā­vi­ka­lpa­yoḥ | mohād aikyaṃ vya­va­syaṃ­tī­ty a­sa­tpṛ­tha­g a­pī­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.36"><lb n="222,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.36</span>laiṃ­gi­kā­di­vi­ka­lpa­syā­spa­ṣṭā­tma­tvo­pa­laṃ­bha­nā­t | yuktā nā­kṣa­vi­ka­lpā­nā­m a­spa­ṣṭā­tma­ka­to­di­tā || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.37"><lb n="222,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.37</span>anyathā tai­mi­ra­syā­kṣa­jñā­na­sya bhrāṃ­ta­te­kṣa­ṇā­t | sa­rvā­kṣa­saṃ­vi­do bhrāṃtyā kin nohyaṃte vi­ka­lpa­kaiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.38"><lb n="222,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.38</span>sa­ha­bhā­vo pi go­dṛ­ṣṭi­tu­raṃ­ga­m a­vi­ka­lpa­yoḥ | kin naikatvaṃ vya­va­syaṃ­ti sve­ṣṭa­dṛ­ṣṭi­vi­ka­lpa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.39"><lb n="222,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.39</span>pra­tyā­sa­tti­vi­śe­ṣa­syā­bhā­vā­c cet so tra ko paraḥ | tā­dā­tmyā­d e­ka­sā­ma­grya­dhī­na­tva­syā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.40"><lb n="222,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.40</span>tādṛśī vāsanā kācid e­ka­tva­vya­va­sā­ya­kṛ­t | sa­ha­bhā­vā­vi­śe­ṣe pi ka­yo­ści­d dṛ­gvi­ka­lpa­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.41"><lb n="222,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.41</span>sābhīṣṭā yo­gya­tā­smā­kaṃ kṣa­yo­pa­śa­ma­la­kṣa­ṇā | spaṣṭatve kṣa­vi­ka­lpa­sya hetur nānyasya jā­tu­ci­t || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.42"><lb n="222,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.42</span>ta­nni­rṇa­yā­tma­kaḥ siddho vagraho va­stu­go­ca­raḥ | spaṣṭābho kṣa­ba­lo­dbhū­to 'spaṣṭo vyaṃ­ja­na­go­ca­raḥ || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l></lg><p n="a_1542" rend="justify"><lb n="222,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 222,16</span>spa­ṣṭā­kṣā­va­gra­ha­jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­yo­gya­tā hi spa­ṣṭā­kṣā­va­gra­ha­sya hetur a­spa­ṣṭā­kṣā­va­gra­ha­jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="222,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 222,17</span>lakṣaṇā punar a­spa­ṣṭā­kṣā­v a­gra­ha­sye­ti tata e­vo­bha­yo­r apy a­va­gra­haḥ siddhaḥ pa­ro­pa­ga­ma­sya vā­sa­nā­de­s ta­ddhe­tu­tvā­saṃ­bha­vā­t | <lb n="222,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 222,18</span>saṃ­pra­tī­hāṃ vi­cā­ra­yi­tu­m u­pa­kra­mya­te | kim a­niṃ­dri­ya­jai­vā­ho­svi­da­kṣa­jai­vo­bha­ya­jai­va veti | tatra —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1543"><l ana="bt" n="bt_1.15.43"><lb n="222,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.43</span>ne­hā­niṃ­dri­ya­jai­vā­kṣa­vyā­pā­rā­pe­kṣa­ṇā sphuṭā | svā­kṣa­vyā­pṛ­tya­bhā­ve syāḥ pra­bha­vā­bhā­va­ni­rṇa­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l></lg><p n="a_1544" rend="justify"><lb n="222,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 222,20</span>na hi mānasaṃ pra­tya­kṣa­m īhāstu spa­ṣṭa­tvā­d a­kṣa­jñā­na­sa­ma­naṃ­ta­ra­pra­tya­ya­tvā­c ca ni­śca­yā­tma­ka­m api jā­tyā­di­ka­lpa­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="222,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 222,21</span>ra­hi­ta­m abhrāṃtaṃ ceti kaścit | ta­da­ni­śca­yā­tma­ka­m eva ni­rvi­ka­lpa­syā­bhrāṃ­ta­sya ca ni­śca­yā­tma­vi­ro­dhā­d ity aparaḥ | <lb n="222,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 222,22</span>ta­nma­ta­m a­pā­ku­rva­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1545"><l ana="bt" n="bt_1.15.44"><lb n="222,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.44</span>nāpīyaṃ mānasaṃ jñānam a­kṣa­vi­tsa­ma­naṃ­ta­raṃ | ni­śca­yā­tma­ka­m anyad vā spaṣṭābhaṃ tata eva naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.45"><lb n="222,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.45</span>tasya pra­tya­kṣa­rū­pa­sya pra­mā­ṇe­na pra­si­ddhi­taḥ | sva­saṃ­ve­da­na­to nyasya kalpanaṃ kimu ni­ṣpha­la­m || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.46"><lb n="222,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.46</span>mā­na­sa­sma­ra­ṇa­syā­kṣa­jñā­nā­d u­tpa­ttya­saṃ­bha­vā­t | vi­jā­tī­yā­t pra­ka­lpye­ta yadi tat tasya janma te || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.47"><lb n="222,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.47</span>ta­dā­kṣa­ve­da­naṃ na syāt sa­ma­naṃ­ta­ra­kā­ra­ṇa­m | ma­no­dhya­kṣa­sya tasyaiva vai­la­kṣa­ṇyā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.48"><lb n="222,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.48</span>pra­tya­kṣa­tve­na vai­śa­dya­va­stu­go­ca­ra­tā­tma­nā | sa­jā­tī­yaṃ ma­no­dhya­kṣa­m a­kṣa­jñā­ne­na cen matam || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.49"><lb n="222,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.49</span>smaraṇaṃ saṃ­vi­dā­tma­tva­saṃ­tā­nai­kye­na vas tathā | kin na siddhyed yatas tasya ta­tro­pā­dā­na­kā­ra­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.50"><lb n="222,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.50</span>anyathā na ma­no­dhya­kṣaṃ sma­ra­ṇe­na sa­la­kṣa­ṇaṃ | a­syo­pā­dā­na­tā­pā­yā­d ity a­na­rtha­ka­ka­lpa­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.51"><lb n="222,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.51</span>sma­ra­ṇā­kṣa­vi­do­r bhinnau saṃtānau ced a­na­rtha­ka­m | ma­no­dhya­kṣaṃ vināpy asmāt sma­ra­ṇo­tpa­tti­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.52"><lb n="222,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.52</span>a­kṣa­jñā­naṃ hi pū­rva­smā­d a­kṣa­jñā­nā­nya­tho­di­yā­t | smṛtiḥ smṛtes ta­thā­nā­di­kā­rya­kā­ra­ṇa­te­dṛ­śī || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.53"><lb n="222,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.53</span>saṃ­tā­nai­kye tayor a­kṣa­jñā­nā­t smṛ­ti­sa­mu­dbha­vaḥ | pūrvaṃ ta­dvā­sa­nā yuktād a­kṣa­jñā­naṃ ca ke­va­lā­t || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.54"><lb n="222,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.54</span>saha smṛ­tya­kṣa­vi­jñā­ne tataḥ syātāṃ ka­dā­ca­na | sau­ga­tā­nā­m iti vyarthaṃ ma­no­dhya­kṣa­pra­ka­lpa­naṃ || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.55"><lb n="222,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.55</span>syā­dvā­di­nāṃ punar jñā­nā­vṛ­tti­cche­da­vi­śe­ṣa­taḥ | sa­mā­ne­ta­ra­vi­jñā­na­saṃ­tā­no na vi­ru­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l></lg><p n="a_1546" rend="justify"><pb n="223"/><lb n="223,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,01</span>nanv evaṃ pa­ra­syā­pi sa­mā­ne­ta­ra­jñā­na­saṃ­tā­nai­ka­tva­m a­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣā­d e­vā­vi­ru­ddha­ma­to­kṣa­jñā­na­sa­ma­naṃ­ta­ra­pra­tya­yaṃ niścayā<span type="hard-break">- </span><lb n="223,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,02</span>tmakaṃ mā­na­sa­pra­tya­kṣaṃ si­ddhya­tī­ty a­bhyu­pa­ga­me pi dū­ṣa­ṇa­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1547"><l ana="bt" n="bt_1.15.56"><lb n="223,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.56</span>pratyakṣaṃ mānasaṃ svā­rtha­ni­śca­yā­tma­ka­m asti cet | spa­ṣṭā­bha­m a­kṣa­vi­jñā­naṃ ki­ma­rtha­kyā­d u­pe­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.57"><lb n="223,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.57</span>a­kṣa­saṃ­ve­da­nā­bhā­ve ta­syo­tpa­ttau vi­ro­dha­taḥ | sa­rve­ṣā­m aṃ­dha­tā­dī­nāṃ kṛtaṃ ta­tka­lpa­naṃ yadi || <ref type="no-bt" rend="b">57</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.58"><lb n="223,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.58</span>ta­dā­kṣā­niṃ­dri­yo­tpā­dyaṃ svā­rtha­ni­śca­ya­nā­tma­kaṃ | rū­pā­di­ve­da­naṃ yuktam ekaṃ khyā­pa­yi­tuṃ satām || <ref type="no-bt" rend="b">58</ref> || </l></lg><p n="a_1548" rend="justify"><lb n="223,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,06</span>yathaiva hy a­kṣa­vyā­pā­rā­bhā­ve mā­na­sa­pra­tya­kṣa­sya ni­śca­yā­tma­ka­syo­tpa­ttau jā­tyaṃ­dhā­dī­nā­m api ta­du­tpa­tti­pra­saṃ­gā­d aṃdha<span type="hard-break">- </span><lb n="223,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,07</span>ba­dhi­ra­tā­di­vi­ro­dha­s tathā ma­no­vyā­pā­rā­pā­ye py a­kṣa­jñā­na­syo­tpa­tti­r vi­gu­ṇa­ma­na­ska­syā­pi ta­du­tpa­tti­pra­saṃ­gā­t ma­na­skā­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="223,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,08</span>pe­kṣa­tva­vi­ro­dha ity a­kṣa­ma­no­pe­kṣa­m a­kṣa­jñā­na­m a­kṣa­ma­no­pe­kṣa­tvā­d eva ca ni­śca­yā­tma­ka­m astu kim anyena mā­na­sa­pra­tya­kṣe­ṇa || <lb n="223,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,09</span>nanu yady ekam e­ve­da­m iṃ­dri­yā­niṃ­dri­ya­ni­mi­tta­rū­pā­di­jñā­naṃ tadā kathaṃ kramato va­gra­he­hā­sva­bhā­vau pa­ra­spa­raṃ bhinnau syātāṃ <lb n="223,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,10</span>no cet katham ekaṃ ta­dvi­ro­dhā­d ity a­tro­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1549"><l ana="bt" n="bt_1.15.59"><lb n="223,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.59</span>kramād a­va­gra­he­hā­tma­dra­vya­pa­ryā­ya­go­ca­raṃ | jī­va­syā­vṛ­tti­vi­cche­da­vi­śe­ṣa­kra­ma­he­tu­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">59</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.60"><lb n="223,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.60</span>ta­tsa­ma­kṣe­ta­ra­vya­kti­śa­ktye­kā­rtha­va­d ekadā | na viruddhaṃ vi­ci­trā­bha­jñā­na­va­d vā pra­tī­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">60</ref> || </l></lg><p n="a_1550" rend="justify"><lb n="223,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,13</span>pra­tya­kṣa­pa­ro­kṣa­vya­kti­rū­pa­m ekam arthaṃ vi­ci­trā­bhā­saṃ jñānaṃ vā svayam a­vi­ru­ddhaṃ yu­ga­pa­d a­bhyu­pa­ga­ccha­t kramato dravya<span type="hard-break">- </span><lb n="223,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,14</span>pa­ryā­yā­tma­ka­m arthaṃ pa­ri­cchiṃ­da­da­va­gra­he­hā­sva­bhā­va­bhi­nna­m ekaṃ ma­ti­jñā­naṃ vi­ru­ddha­m u­dbhā­va­ya­tī­ti kathaṃ vi­śu­ddhā­tmā ? <lb n="223,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,15</span>ta­da­śa­kya­vi­ve­ca­na­syā­vi­śe­ṣā­t | na hy e­ka­syā­tma­no va­rṇa­saṃ­sthā­nā­di­vi­śe­ṣa­ṇa­dra­vya­ta­dvi­śe­ṣya­grā­hi­ṇā­va­gra­he­hā<span type="hard-break">- </span><lb n="223,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,16</span>pratyayau sva­he­tu­kra­mā­t kramaśo bhavan na vā­tmāṃ­ta­raṃ netuṃ śakyau saṃtau śa­kya­vi­ve­ca­nau na syātāṃ ci­tra­jñā­na­va­t <lb n="223,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,17</span>tathā pra­tī­te­r a­vi­śe­ṣā­t | kathaṃ punar avāyaḥ syād ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1551"><l ana="bt" n="bt_1.15.61"><lb n="223,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.61</span>a­va­gra­ha­gṛ­hī­tā­rtha­bhe­da­m ā­kāṃ­kṣa­to kṣajaḥ | spaṣṭo vāyas ta­dā­vā­ra­kṣa­yo­pa­śa­ma­to tra tu || <ref type="no-bt" rend="b">61</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.62"><lb n="223,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.62</span>saṃśayo vā vi­pa­ryā­sa­s ta­da­bhā­ve ku­ta­śca­na | te­ne­hā­to vibhinno sau saṃ­śī­ti­bhrāṃ­ti­he­tu­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">62</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.63"><lb n="223,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.63</span>vi­pa­rī­ta­sva­bhā­va­tvā­t saṃ­śa­yā­dya­ni­baṃ­dha­naṃ | avāyaṃ hi pra­bhā­ṣaṃ­te kecid dṛ­ḍha­ta­ra­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">63</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.64"><lb n="223,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.64</span>a­kṣa­jñā­na­ta­yā tvaikyam ī­ha­yā­va­gra­he­ṇa ca | yā­tya­vā­yaḥ kramāt puṃ­sa­sta­thā­tve­na vi­va­rta­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">64</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.65"><lb n="223,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.65</span>vi­cche­dā­bhā­va­taḥ spa­ṣṭa­pra­ti­bhā­sa­sya dhāraṇā | pa­ryaṃ­ta­syo­pa­yu­ktā­kṣa­na­ra­syā­nu­bha­vā­t svayam || <ref type="no-bt" rend="b">65</ref> || </l></lg><p n="a_1552" rend="justify"><lb n="223,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,23</span>nanu ca ya­trai­vā­va­gra­ha­gṛ­hī­tā­rtha­sya vi­śe­ṣa­pra­va­rta­na­m ī­hā­yā­s ta­trai­vā­vā­ya­sya dhā­ra­ṇā­yā­ś ca tato nā­vā­ya­dhā­ra­ṇā­yāḥ <lb n="223,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,24</span>pra­mā­ṇa­tvaṃ gṛ­hī­ta­gra­ha­ṇā­d iti pa­rā­kū­ta­m anūdya pra­ti­kṣi­pa­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1553"><l ana="bt" n="bt_1.15.66"><lb n="223,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.66</span>a­vā­ya­sya pra­mā­ṇa­tvaṃ dhā­ra­ṇā­yā­ś ca neṣyate | sa­mī­ha­ye­hi­te svārthe gṛ­hī­ta­gra­ha­ṇā­d iti || <ref type="no-bt" rend="b">66</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.15.67"><lb n="223,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.15.67</span>ta­dā­nu­mā­pra­mā­ṇa­tvaṃ vyā­pri­yā­t tata eva te | ity uktaṃ sma­ra­ṇā­dī­nāṃ prā­mā­ṇya­pra­ti­pā­da­ne || <ref type="no-bt" rend="b">67</ref> || </l></lg><p n="a_1554" rend="justify"><lb n="223,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,27</span>saty api gṛ­hī­ta­grā­hi­tve vā­ya­dhā­ra­ṇa­yoḥ svasminn arthe ca pra­mā­ṇa­tvaṃ yuktam u­pa­yo­ga­vi­śe­ṣā­t | na hi yathehā <lb n="223,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,28</span>gṛhṇāti viśeṣaṃ ka­dā­ci­t saṃ­śa­yā­di­he­tu­tve­na tathā cāvāyaḥ tasya dṛ­ḍha­ta­ra­tve­na sarvadā saṃ­śa­yā­dya­he­tu­tve­na <lb n="223,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,29</span>vyā­pā­rā­t | nāpi ya­thā­vā­yaḥ ka­dā­ci­d vi­sma­ra­ṇa­he­tu­tve­nā­pi tatra vyā­pri­ya­te tathā dhāraṇā tasyāḥ kā­lāṃ­ta­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="223,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,30</span>vi­sma­ra­ṇa­he­tu­tve­no­pa­yo­gā­dī­hā­vā­yā­bhyāṃ dṛ­ḍha­ta­ma­tvā­t | pra­paṃ­ca­to niścitaṃ cai­ta­tsma­ra­ṇā­di­pra­mā­ṇa­tva­pra­rū­pa­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="223,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,31</span>yām iti neha pra­ta­nya­te || </p><p ana="sbt" n="sbt_1.16 a_1555" rend="justify"><lb n="223,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.16 </span>ba­hu­ba­hu­vi­dha­kṣi­prā­ni­sṛ­tā­nu­kta­dhru­vā­ṇāṃ se­ta­rā­ṇā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">16</ref> || </p><p n="a_1556" rend="justify"><lb n="223,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,33</span>ki­ma­rtha­m idaṃ sūtraṃ bravīti | yady a­va­gra­hā­di­vi­ṣa­ya­vi­śe­ṣa­ni­rjñā­nā­rthaṃ tadā na va­kta­vya­m u­tta­ra­tra sa­rva­jñā­nā­nāṃ <lb n="223,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 223,34</span>vi­ṣa­ya­pra­rū­pa­ṇā­t pra­yo­ja­nāṃ­ta­rā­bhā­vā­d iti ma­nya­mā­naṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1557"><l ana="bt" n="bt_1.16.1"><pb n="224"/><lb n="224,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.1</span>keṣāṃ punar ime va­gra­hā­da­yaḥ ka­rma­ṇā­m iti | prāha saṃ­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ bahv i­tyā­di­pra­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1558" rend="justify"><lb n="224,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,02</span>nā­va­gra­hā­dī­nāṃ vi­ṣa­ya­vi­śe­ṣa­ni­rjñā­nā­rtha­m idam ucyate prā­dhā­nye­na | kiṃ tarhi | ba­hvā­di­ka­rma­dvā­re­ṇa teṣāṃ <lb n="224,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,03</span>pra­bhe­da­ni­śca­yā­rthaṃ karmaṇi ṣa­ṣṭhī­vi­dhā­nā­t || kathaṃ tarhi ba­hvā­dī­nāṃ ka­rma­ṇā­m a­va­gra­hā­dī­nāṃ ca kri­yā­vi­śe­ṣā­ṇāṃ <lb n="224,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,04</span>pa­ra­spa­ra­m a­bhi­saṃ­baṃ­dha ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1559"><l ana="bt" n="bt_1.16.2"><lb n="224,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.2</span>ba­hvā­dya­va­gra­hā­dī­nāṃ pa­ra­spa­ra­m a­saṃ­śa­ya­m | pra­tye­ka­m a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ kāryo na sa­mu­dā­ya­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.3"><lb n="224,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.3</span>bahoḥ saṃ­khyā­vi­śe­ṣa­syā­va­gra­ho vi­pu­la­sya vā | kṣa­yo­pa­śa­ma­to nuḥ syād ī­hā­vā­yo tha dhāraṇā || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.4"><lb n="224,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.4</span>i­ta­ra­syā­ba­ho­r e­ka­dvi­tvā­khya­syā­lpa­ka­sya vā | se­ta­ra­gra­ha­ṇā­d evaṃ pra­tye­ta­vya­m a­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_1560" rend="justify"><lb n="224,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,08</span>ba­hu­vi­dha­sya tryā­di­pra­kā­ra­sya vi­pu­la­pra­kā­ra­sya vā ta­di­ta­ra­syai­ka­dvi­pra­kā­ra­syā­lpa­pra­kā­ra­sya vā, kṣi­pra­syā­ci­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="224,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,09</span>kā­la­pra­vṛ­tte­r i­ta­ra­sya ci­ra­kā­la­pra­vṛ­tteḥ­, a­niḥ­sṛ­ta­syā­sa­ka­la­pu­dga­lo­dga­ti­ma­ta i­ta­ra­sya sa­ka­la­pu­dga­lo­dga­ti­ma­taḥ­, anukta<span type="hard-break">- </span><lb n="224,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,10</span>syā­bhi­prā­ye­ṇa vi­jñe­ya­sye­ta­ra­sya sa­rvā­tma­nā pra­kā­śi­ta­sya­, dhru­va­syā­vi­ca­li­ta­sye­ta­ra­sya vi­ca­li­ta­syā­va­gra­ha ity aśe<span type="hard-break">- </span><lb n="224,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,11</span>ṣato vagrahaḥ saṃ­baṃ­dha­nī­yaḥ­, tathehā ta­thā­vā­ya­s tathā dhā­ra­ṇe­ti sa­mu­dā­ya­to bhi­saṃ­baṃ­dho ni­ṣṭa­pra­ti­pa­tti­he­tuḥ pra­ti­kṣi­pto <lb n="224,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,12</span>bhavati || kathaṃ ba­hu­ba­hu­vi­dha­yo­s ta­di­ta­ra­yo­ś ca bheda ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1561"><l ana="bt" n="bt_1.16.5"><lb n="224,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.5</span>vya­kti­jā­tyā­śri­ta­tve­na tayor ba­hu­vi­dha­sya ca | bhedaḥ pa­ra­spa­raṃ tadvaddho dhya­sta­di­ta­ra­sya ca || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_1562" rend="justify"><lb n="224,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,14</span>vya­kti­vi­śe­ṣau ba­hu­tva­ta­di­ta­ra­tva­dha­rmau jā­ti­vi­ṣa­yau tu ba­hu­vi­dha­tva­ta­di­ta­ra­tva­dha­rmā­v iti ba­hu­ba­hu­vi­dha­yo­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="224,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,15</span>di­ta­ra­yo­ś ca bhedaḥ siddhaḥ | evaṃ ba­hve­ka­vi­dha­yo­r abheda ity apāstaṃ ba­hū­nā­m apy a­ne­kā­nā­m e­ka­pra­kā­ra­tvaṃ hy e­ka­vi­dhaṃ na <lb n="224,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,16</span>punar ba­hu­tva­m evety u­dā­hṛ­taṃ dra­ṣṭa­vya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1563"><l ana="bt" n="bt_1.16.6"><lb n="224,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.6</span>kṣi­pra­syā­ci­ra­kā­la­syā­dhru­va­sya ca­li­tā­tma­naḥ | sva­bhā­vai­kyaṃ na maṃtavyaṃ tathā ta­di­ta­ra­sya ca || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_1564" rend="justify"><lb n="224,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,18</span>a­ci­ra­kā­la­tvaṃ hy ā­śu­pra­ti­pa­tti­vi­ṣa­ya­tvaṃ ca­li­ta­tvaṃ punar a­ni­ya­ta­pra­ti­pa­tti­go­ca­ra­tva­m iti sva­bhā­va­bhe­dā­t kṣiprā<span type="hard-break">- </span><lb n="224,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,19</span>dhruvaṃ naikyam a­va­se­yaṃ | tathā ta­di­ta­ra­yo­r a­kṣi­pra­dhru­va­yo­s tata eva || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1565"><l ana="bt" n="bt_1.16.7"><lb n="224,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.7</span>niḥ­śe­ṣa­pu­dga­lo­dga­tya­bhā­vā­d bhavati niḥsṛtaḥ | sto­ka­pu­dga­la­ni­ṣkrāṃ­te­r a­nu­kta­s tv ā­bhi­saṃ­hi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.8"><lb n="224,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.8</span>niṣkrāṃto niḥsṛtaḥ kārtsnyād uktaḥ saṃ­da­rśi­to mataḥ | iti ta­dbhe­da­ni­rṇī­te­r a­yu­ktai­ka­tva­co­da­nā || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_1566" rend="justify"><lb n="224,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,22</span>a­niḥ­sṛ­tā­nu­kta­yo­r niḥ­sṛ­to­kta­yo­ś ca nai­ka­tva­co­da­nā yuktā la­kṣa­ṇa­bhe­dā­t || kuto ba­hvā­dī­nāṃ prā­dhā­nye­na tadi<span type="hard-break">- </span><lb n="224,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,23</span>tareṣāṃ gu­ṇa­bhā­ve­na pra­ti­pā­da­naṃ na punar vi­pa­rya­ye­ṇe­ty a­tro­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1567"><l ana="bt" n="bt_1.16.9"><lb n="224,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.9</span>tatra pra­dhā­na­bhā­ve­na ba­hvā­dī­nāṃ ni­ve­da­naṃ | pra­kṛ­ṣṭā­vṛ­tti­vi­śle­ṣa­vi­śe­ṣā­t nuḥ sa­mu­dbha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.10"><lb n="224,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.10</span>ta­dvi­śe­ṣa­ṇa­bhā­ve­na kathaṃ cā­trā­lpa­yo­gya­tāṃ | sa­mā­sṛ­tya sa­mu­dbhū­te­r i­ta­re­ṣāṃ vi­dhī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_1568" rend="justify"><lb n="224,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,26</span>atha ba­hvā­dī­nāṃ kra­ma­ni­rde­śa­kā­ra­ṇa­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1569"><l ana="bt" n="bt_1.16.11"><lb n="224,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.11</span>ba­hu­jñā­na­sa­ma­bhya­rcyaṃ vi­śe­ṣa­vi­ṣa­ya­tva­taḥ | sphuṭaṃ ba­hu­vi­dha­jñā­nā­j jā­ti­bhe­dā­v a­bhā­si­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.12"><lb n="224,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.12</span>ta­tkṣi­pra­jñā­na­sā­mā­nyā­t tac cā­niḥ­sṛ­ta­ve­da­nā­t | ta­da­nu­kta­ga­mā­t so pi dhru­va­jñā­nā­t ku­ta­śca­na || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_1570" rend="justify"><lb n="224,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,29</span>ta­tta­dvi­ṣa­ya­tvā­de­r ba­hvā­dī­n sa­ma­bhyā­rhi­tā­n tathā bodhyaṃ ta­dvā­ca­kā­nāṃ ca kra­ma­ni­rde­śa­kā­ra­ṇaṃ | ba­hvā­dī­nāṃ hi <lb n="224,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,30</span>śa­bdā­nā­m i­ta­re­ta­ra­yo­ge dvaṃdve ba­hu­śa­bdo ba­hu­vi­dha­śa­bdā­t prāk prayukto bhya­rhi­ta­tvā­t so pi kṣi­pra­śa­bdā­t so py a<span type="hard-break">- </span><lb n="224,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,31</span>niḥ­sṛ­ta­śa­bdā­t so py a­nu­kta­śa­bdā­t so pi dhru­va­śa­bdā­t | evaṃ kathaṃ śa­bdā­nā­m a­bhya­rhi­ta­tvaṃ ? ta­dvā­cyā­nā­m a­rthā­nā­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="224,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,32</span>bhya­rhi­ta­tvā­t | tad api kathaṃ ? ta­dgrā­hi­ṇāṃ jñā­nā­nā­m a­bhya­rhi­ta­tvo­pa­pa­tteḥ | so pi jñā­nā­va­ra­ṇa­vī­ryāṃ­ta­rā­ya kṣayo<span type="hard-break">- </span><lb n="224,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,33</span>pa­śa­ma­vi­śe­ṣa­pra­ka­rṣā­d u­kta­vi­śu­ddhi­pra­ka­rṣa­sya pa­ra­mā­rtha­to bhya­rhi­ta­sya bhāvād iti | tad eva ya­tho­kta­kra­ma­ni­rde­śa­ka­sya <lb n="224,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 224,34</span>kā­ra­ṇa­m a­va­sī­ya­te kā­ra­ṇāṃ­ta­ra­syā­pra­tī­teḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1571"><l ana="bt" n="bt_1.16.13"><pb n="225"/><lb n="225,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.13</span>vi­jā­nā­ti na vijñānaṃ bahūn ba­hu­vi­dhā­n api | pa­dā­rthā­n iti ke­ṣāṃ­ci­n mataṃ pra­tya­kṣa­bā­dhi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.14"><lb n="225,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.14</span>pra­tya­kṣā­ṇi bahūny eva teṣv a­jñā­nā­ni cet katham | ta­dba­dbo­dhai­ka­ni­rbhā­saiḥ śataiś cen nā­pra­bā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.15"><lb n="225,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.15</span>ta­dbo­dha­ba­hu­tā­vi­tti­r bā­dhi­kā­tre­ti cen mataṃ | sā yady ekena bodhena ta­da­rthe­ṣv a­nu­ma­nya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.16"><lb n="225,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.16</span>ba­hu­bhi­r ve­da­nai­r a­nya­jñā­na­ve­dyai­s tu sā yadi | ta­da­va­sthā tadā praśno navasthā na ma­hī­ya­sī || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.17"><lb n="225,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.17</span>svato ba­hva­rtha­ni­rbhā­si­jñā­nā­nāṃ bahutā gatiḥ | nā­nyo­nya­m a­nu­saṃ­dhā­nā­bhā­vā­t pra­tyā­tma­va­rti­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.18"><lb n="225,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.18</span>ta­tpṛ­ṣṭha­jo vi­ka­lpa­ś ced a­nu­saṃ­dhā­na­kṛ­n mataḥ | so pi nā­ne­ka­vi­jñā­na­vi­ṣa­ya­stā­va­ke mate || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l></lg><p n="a_1572" rend="justify"><lb n="225,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,07</span>ba­hva­rtha­vi­ṣa­yo na syād vikalpaḥ katham anyathā || </p><p n="a_1573" rend="justify"><lb n="225,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,08</span>spaṣṭaḥ pa­raṃ­pa­ra­yā sa pa­ri­hā­ra­s tathā sati yathaiva ba­hva­rtha­jñā­nā­ni bahūny e­vā­nu­saṃ­dhā­na­vi­ka­lpa­s ta­tpṛ­ṣṭha­jaḥ spaṣṭo <lb n="225,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,09</span>vya­va­sya­ti tathā spaṣṭo vya­va­sā­yaḥ sa­kṛ­dba­hū­n ba­hu­bi­dhā­n vā pa­dā­rthā­nā­laṃ­ba­tāṃ vi­ro­dhā­bhā­vā­t | pa­raṃ­pa­ra­yā <lb n="225,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,10</span>śaśvad evaṃ pa­ri­hṛ­taṃ syāt tato jhaṭiti ba­hvā­dya­rtha­syai­va pra­ti­pa­tteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1574"><l ana="bt" n="bt_1.16.19"><lb n="225,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.19</span>evaṃ ba­hu­tva­saṃ­khyā­yā­m e­ka­syā­ve­da­naṃ nanu | saṃ­khye­ye­ṣu bahuṣv ity ayuktaṃ kecit pra­pe­di­re || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.20"><lb n="225,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.20</span>ba­hu­tve­na vi­śi­ṣṭe­ṣu saṃ­khye­ye­ṣu pra­va­rti­taḥ | ba­hu­jñā­na­sya ta­dbhe­dai­kāṃ­tā­bhā­vā­c ca yuktitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l></lg><p n="a_1575" rend="justify"><lb n="225,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,13</span>na hi ba­hu­tva­m idam iti jñānaṃ bahuṣv artheṣu ka­sya­ci­c cakāsti bahavo mī bhāvā ity ekasya ve­da­na­syā­nu­bha­vā­t | <lb n="225,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,14</span>saṃ­khye­ye­bhyo bhinnām eva ba­hu­tva­saṃ­khyāṃ saṃ­ci­nva­n bahavo rthā iti cet teṣāṃ sa­tsa­ma­vā­yi­tvā­d ity ayuktā prati<span type="hard-break">- </span><lb n="225,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,15</span>pattiḥ | ku­ṭā­dya­va­ya­vi­pra­ti­pa­ttau sākṣāt ta­dā­raṃ­bha­ka­pa­ra­mā­ṇu­pra­ti­pa­tti­pra­saṃ­gā­t | anyatra pra­ti­pa­ttau nānyatra prati<span type="hard-break">- </span><lb n="225,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,16</span>pattir iti cet, tarhi ba­hu­tva­saṃ­vi­ttau ba­hva­rtha­saṃ­vi­tti­r api mā bhūt | yeṣāṃ tu ba­hu­tva­saṃ­khyā­vi­śi­ṣṭe­ṣv artheṣu jñānaṃ <lb n="225,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,17</span>pra­va­rta­mā­naṃ bahavo rthā iti pratītiḥ teṣāṃ na doṣo sti, ba­hu­tva­saṃ­khyā­yāḥ saṃ­khye­ye­bhyaḥ sarvathā bhe­dā­na­bhyu­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="225,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,18</span>gamāt | gu­ṇa­gu­ṇi­noḥ ka­thaṃ­ci­d a­bhe­da­sya yuktyā vya­va­sthā­pa­nā­t | tato na pra­tya­rtha­va­śa­va­rti vijñānaṃ ba­hu­ba­hu<span type="hard-break">- </span><lb n="225,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,19</span>vidhe saṃ­ve­da­na­vya­va­hā­rā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1576"><l ana="bt" n="bt_1.16.21"><lb n="225,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.21</span>kathaṃ ca me­ca­ka­jñā­naṃ pra­tya­rtha­va­śa­va­rti­ni | jñāne sarvatra yujyeta pareṣāṃ na­ga­rā­di­ṣu || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l></lg><p n="a_1577" rend="justify"><lb n="225,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,21</span>na hi nagaraṃ nāma kiṃcid ekam asti grāmādi vā yatas ta­dve­da­naṃ pra­tya­rtha­va­śa­va­rti syāt | prā­sā­dā­dī­nā­m alpa<span type="hard-break">- </span><lb n="225,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,22</span>saṃ­yu­kta­saṃ­yo­ga­la­kṣa­ṇā­t pra­tyā­sa­tti­r na­ga­rā­dī­ti cet na, prā­sā­dā­dī­nāṃ svayaṃ saṃ­yo­ga­tve­na saṃ­yo­gāṃ­ta­rā­nā­śra­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="225,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,23</span>tvāt | kā­ṣṭhe­ṣṭa­kā­dī­nāṃ ta­lla­kṣa­ṇā pra­tyā­sa­tti­r na­ga­rā­di bhavaṃtv iti cen na, tasyāpy a­ne­ka­ga­tvā­t | na hi ya­thai­ka­sya <lb n="225,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,24</span>kā­ṣṭhā­de­r ekena ke­na­ci­d i­ṣṭa­kā­di­nā saṃyogaḥ sa e­vā­nye­nā­pi sarvatra saṃ­yo­ga­tva­syai­ka­tva­vyā­pi­tvā­di­pra­saṃ­gā­t <lb n="225,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,25</span>sa­ma­vā­ya­va­t | ci­trai­ka­rū­pa­va­cci­trai­ka­saṃ­yo­go na­ga­rā­dye­ka­m iti cen na, sā­dhya­sa­ma­tvā­d u­dā­ha­ra­ṇa­sya | na hy ekaṃ citraṃ <lb n="225,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,26</span>rūpaṃ pra­si­ddha­m u­bha­yo­r asti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1578"><l ana="bt" n="bt_1.16.22"><lb n="225,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.22</span>yathā nīlaṃ tathā citraṃ rūpam ekaṃ pa­ṭā­di­ṣu | ci­tra­jñā­naṃ pra­va­rte­ta tatrety api vi­ru­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.23"><lb n="225,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.23</span>ci­tra­saṃ­vya­va­hā­ra­syā­bhā­vā­d ekatra jā­tu­ci­t | nā­nā­rthe­ṣv iṃ­dra­nī­lā­dī­rū­pe­ṣu vya­va­hā­ri­ṇā­m || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.24"><lb n="225,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.24</span>e­ka­syā­ne­ka­rū­pa­sya ci­tra­tve­na vya­va­sthi­teḥ | ma­ṇyā­de­r iva nānyasya sa­rva­thā­ti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l></lg><p n="a_1579" rend="justify"><lb n="225,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,30</span>ya­thā­ne­ka­va­rṇa­ma­ṇe­r ma­yū­rā­de­r vā­ne­ka­va­rṇā­tma­ka­syai­ka­sya ci­tra­vya­pa­de­śa­s tathā sarvatra rū­pā­dā­v api sa vya­va­ti­ṣṭha­te <lb n="225,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,31</span>nānyathā | na hy ekatra ci­tra­vya­va­hā­ro yuktaḥ saṃ­tā­nāṃ­ta­rā­rtha­nī­lā­di­va­t nāpy a­ne­ka­trai­va tadvad eveti ni­rū­pi­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="225,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,32</span>prāyam || nanv evaṃ dravyam e­vai­ka­m a­ne­ka­sva­bhā­vaṃ citraṃ syān na punar ekaṃ rūpaṃ | tathā ca tatra ci­tra­vya­va­hā­ro na <lb n="225,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 225,33</span>syāt | a­tro­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1580"><l ana="bt" n="bt_1.16.25"><lb n="225,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.25</span>citraṃ rūpam iti jñānam eva na pra­ti­ha­nya­te | rūpe py a­ne­ka­rū­pa­tva­pra­tī­te­s ta­dvi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l></lg><p n="a_1581" rend="justify"><pb n="226"/><lb n="226,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,01</span>nanu rūpaṃ guṇas tasya katham a­ne­ka­sva­bhā­va­tvaṃ vi­ro­dhā­t | naitat sādhu yataḥ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1582"><l ana="bt" n="bt_1.16.26"><lb n="226,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.26</span>guṇo ne­ka­sva­bhā­vaḥ syād dra­vya­va­n na gu­ṇā­śra­yaḥ | iti rū­pa­gu­ṇe ne­ka­sva­bhā­ve ci­tra­śe­mu­ṣī || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l></lg><p n="a_1583" rend="justify"><lb n="226,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,03</span>na hi guṇasya ni­rgu­ṇa­tva­va­nni­rvi­śe­ṣa­tvaṃ rūpe nī­la­nī­la­ta­ra­tvā­di­vi­śe­ṣa­pra­tī­teḥ | pra­ti­yo­gya­pe­kṣa­s tatra <lb n="226,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,04</span>viśeṣo na tāttvika iti cen na, pṛ­tha­ktvā­de­r a­tā­ttvi­ka­pra­saṃ­gā­t | pṛ­tha­ktvā­de­r a­ne­ka­dra­vyā­śra­ya­syai­vo­tpa­tte­r na prati<span type="hard-break">- </span><lb n="226,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,05</span>yo­gya­pe­kṣa­tva­m iti cen na, tathāpi ta­syai­ka­pṛ­tha­ktvā­di­pra­ti­yo­gya­pe­kṣa­yā vya­va­sthā­nā­t | sū­kṣma­tvā­dya­pe­kṣai­ka­dra­vyā­śra­yā <lb n="226,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,06</span>ma­ha­tvā­di­va­t ta­syā­skha­la­tpra­tya­ya­vi­ṣa­ya­tve­na pā­ra­mā­rthi­ka­tve­na nī­la­ta­ra­tvā­de­r api rū­pa­vi­śe­ṣa­sya pā­ra­mā­rthi­ka­tvaṃ <lb n="226,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,07</span>yuktam anyathā nai­rā­tmya­pra­saṃ­gā­t | nī­la­ta­ra­tvā­di­va­tsa­rva­vi­śe­ṣā­ṇāṃ pra­ti­kṣe­pe dra­vya­syā­saṃ­bha­vā­t | tato dravya<span type="hard-break">- </span><lb n="226,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,08</span>va­dgu­ṇā­de­r a­ne­ka­sva­bhā­va­tvaṃ pra­tya­ya­vi­ru­ddha­m a­va­bo­ddha­vya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1584"><l ana="bt" n="bt_1.16.27"><lb n="226,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.27</span>nanv a­ne­ka­sva­bhā­va­tvā­t sa­rva­syā­rtha­sya tattvataḥ | na ci­tra­vya­va­hā­raḥ syāj jainānāṃ kvacid ity asat || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.28"><lb n="226,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.28</span>siddhe jā­tyaṃ­ta­re citre tato poddhṛtya bhāṣate | jano hy ekam idaṃ nānā vety a­rthi­tva­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l></lg><p n="a_1585" rend="justify"><lb n="226,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,11</span>siddhe py e­kā­ne­ka­sva­bhā­ve jā­tyaṃ­ta­re sa­rva­va­stu­ni syā­dvā­di­nāṃ ci­tra­vya­va­hā­rā­rhe tato yo­ddhā­ra­ka­lpa­na­yā kvaci<span type="hard-break">- </span><lb n="226,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,12</span>d e­ka­trā­rthi­tvā­d ekam idam iti kvacid a­ne­kā­rthi­tvā­d a­ne­ka­m idam iti vya­va­hā­ro janaiḥ pra­ta­nya­ta iti sarvatra sarvadā <lb n="226,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,13</span>ci­tra­vya­va­hā­ra­pra­saṃ­ga­taḥ kvacit punar e­kā­ne­ka­sva­bhā­va­bhā­vā­rthi­tvā­c ci­tra­vya­va­hā­ro pīti naikam eva kiṃcic citraṃ nāma <lb n="226,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,14</span>yatra niyataṃ vedanaṃ syāt pra­tya­rtha­va­śa­va­rtī­ti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1586"><l ana="bt" n="bt_1.16.29"><lb n="226,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.29</span>yo­gi­jñā­na­va­d iṣṭaṃ ta­dba­hvā­dya­rthā­v a­bhā­sa­na­m | jñānam ekaṃ sa­ha­srāṃ­śu­pra­kā­śa­jñā­na­m eva cet || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.30"><lb n="226,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.30</span>ta­de­vā­va­gra­hā­dyā­khyaṃ prā­pnu­va­t kimu vāryate | na ca smṛ­ti­sa­hā­ye­na kā­ra­ṇe­no­pa­ja­nya­te || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.31"><lb n="226,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.31</span>ba­hvā­dya­va­gra­hā­dī­daṃ vedanaṃ śa­bda­bo­dha­va­t | ye­nā­va­bhā­sa­nā­d bhinnaṃ grahaṇaṃ tatra neṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l></lg><p n="a_1587" rend="justify"><lb n="226,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,18</span>yo hy a­ne­ka­trā­rthe kṣā­va­bhā­sa­na­m ī­śva­ra­jñā­na­va­dā­d ity a­pra­kā­śa­na­va­d vyā­ca­kṣī­ta nanu ta­dgra­ha­ṇaṃ smṛ­ti­sa­hā­ye­neṃ­dri­ye­ṇa <lb n="226,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,19</span>janitaṃ tasya pra­tya­rthi­va­śa­va­rti­tvā­t | sa idaṃ praṣṭavyaḥ kim idaṃ ba­hvā­dya­rthe a­va­gra­hā­di­ve­da­naṃ smṛ­ti­ni­ra­pe­kṣi­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="226,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,20</span>kṣeṇa janyate smṛ­ti­sa­hā­ye­na vā ? pra­tha­ma­pa­kṣe siddhaṃ syā­dvā­di­ma­taṃ ba­hvā­dya­rthā­va­bhā­sa­na­syai­vā­va­gra­hā­di­jñā­na­tve­na <lb n="226,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,21</span>vya­va­sthā­pa­nā­t | dvi­tī­ya­ka­lpa­nā­yāṃ tu pra­tī­ti­vi­ro­dha­taḥ svayam a­nu­bhū­ta­pū­rve pi ba­hvā­dya­rthe va­gra­hā­di­pra­tī­teḥ smṛti<span type="hard-break">- </span><lb n="226,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,22</span>sa­hā­yeṃ­dri­ya­ja­nya­tvā­saṃ­bha­vā­t tatra smṛter a­nu­da­yā­t tasyāḥ svayam a­nu­bhū­tā­rtha eva pra­va­rta­nā­d a­nya­thā­ti­pra­saṃ­gā­t | <lb n="226,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,23</span>tato nedaṃ ba­hvā­dya­va­gra­hā­di­jñā­na­m a­va­bhā­sa­nā­d bhinnaṃ śa­bda­jñā­na­va­tsmṛ­ti­sā­pe­kṣaṃ gra­ha­ṇa­m iti maṃtavyaṃ | tato yuga<span type="hard-break">- </span><lb n="226,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,24</span>pa­da­ne­kāṃ­tā­rthe na syāt | bhavatu nāma dhā­ra­ṇā­pa­ryaṃ­ta­m a­va­bhā­sa­naṃ tatra na punaḥ sma­ra­ṇā­di­kaṃ vi­ro­dhā­d iti <lb n="226,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,25</span>ma­nya­mā­naṃ pra­tyā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1588"><l ana="bt" n="bt_1.16.32"><lb n="226,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.32</span>bahau ba­hu­vi­dhe cārthe setare '­va­gra­hā­di­ka­m | smaraṇaṃ pra­tya­bhi­jñā­naṃ ciṃtā vā­bhi­ni­bo­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.33"><lb n="226,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.33</span>dhā­ra­ṇā­vi­ṣa­ye tatra na viruddhaṃ pra­tī­ti­taḥ | pra­vṛ­tte­r anyathā jātu ta­nmū­lā­yā vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l></lg><p n="a_1589" rend="justify"><lb n="226,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,28</span>na hi dhā­ra­ṇā­vi­ṣa­ye ba­hvā­dya­rthe smṛtir vi­ru­dhya­te ta­nmū­lā­yā­s tatra pra­vṛ­tte­r jā­tu­ci­da­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | nāpi tatra <lb n="226,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,29</span>smṛ­ti­vi­ṣa­ye pra­tya­bhi­jñā­yā­s tata eva | nāpi pra­tya­bhi­jñā­vi­ṣa­ye ciṃ­tā­yā­ś ciṃ­tā­vi­ṣa­ye vā­bhi­ni­bo­dha­sya tata <lb n="226,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,30</span>eva pra­tī­ya­te ca tatra tanmūlā pra­vṛ­tti­r abhrāṃtā ca pra­tī­ti­r iti niścitaṃ prāk || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1590"><l ana="bt" n="bt_1.16.34"><lb n="226,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.34</span>kṣa­ṇa­sthā­yi­ta­yā­rtha­sya niḥ­śe­ṣa­sya pra­si­ddhi­taḥ | kṣi­prā­va­gra­ha eveti kecit ta­da­pa­rī­kṣi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.35"><lb n="226,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.35</span>sthā­snū­tpi­tsu­vi­nā­śi­tva­sa­mā­krāṃ­ta­sya vastunaḥ | sa­ma­rtha­yi­ṣya­mā­ṇa­sya ba­hu­to­ba­hu­to grataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.36"><lb n="226,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.36</span>kau­ṭa­sthā­t pū­rva­bhā­vā­nāṃ pa­ra­syā­bhyu­pa­ga­ccha­taḥ | a­kṣi­prā­va­gra­hai­kāṃ­to py e­te­nai­va ni­rā­kṛ­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l></lg><p n="a_1591" rend="justify"><lb n="226,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 226,34</span>kṣi­prā­va­gra­hā­di­va­da­kṣi­prā­va­gra­hā­da­yaḥ saṃti tra­yā­tma­no vastunaḥ siddheḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1592"><l ana="bt" n="bt_1.16.37"><pb n="227"/><lb n="227,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.37</span>prā­pya­kā­rīṃ­dri­yai­r yukto ni­sṛ­tā­nu­kta­va­stu­naḥ | nā­va­gra­hā­di­r ity eke prā­pya­kā­rī­ṇi tāni vā || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l></lg><p n="a_1593" rend="justify"><lb n="227,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,02</span>prā­pya­kā­ri­bhi­r iṃdriyaiḥ spa­rśa­na­ra­sa­na­ghrā­ṇa­śro­trai­r a­ni­sṛ­ta­syā­nu­kta­sya cā­rtha­syā­va­gra­hā­di­r a­nu­pa­pa­nna eva vi­ro­dhā­t | <lb n="227,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,03</span>ta­du­pa­pa­nna­tve vā na tāni prā­pya­kā­rī­ṇi ca­kṣu­rva­t | cakṣuṣo pi hy a­prā­ptā­rtha­pa­ri­cche­da­he­tu­tva­m a­prā­pya­kā­ri­tvaṃ <lb n="227,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,04</span>tac cā­ni­sṛ­tā­nu­ktā­rthā­va­gra­hā­di­he­toḥ spa­rśa­nā­di­r astīti kecit || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1594"><l ana="bt" n="bt_1.16.38"><lb n="227,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.38</span>tan nā­ni­sṛ­ta­bhā­va­syā­nu­kta­syā­pi ca kaiścana | sūkṣmair aṃśaiḥ pa­ri­prā­pta­syā­kṣai­s tair a­va­bo­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.16.39"><lb n="227,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.39</span>ni­sṛ­to­kta­m athaivaṃ syāt tasyety api na śaṃkyate | sa­rvā­prā­pti­ma ve­kṣyai­vā­ni­sṛ­tā­nu­kta­tā­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l></lg><p n="a_1595" rend="justify"><lb n="227,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,07</span>na hi vayaṃ kā­rtsnye­nā­prā­pti­m a­rtha­syā­ni­sṛ­ta­tva­m a­nu­kta­tvaṃ vā brūmahe yatas ta­da­va­gra­hā­di­he­to­r iṃ­dri­ya­syā­prā­pya<span type="hard-break">- </span><lb n="227,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,08</span>kā­ri­tva­m ā­yu­jya­te | kiṃ tarhi | sūkṣmair a­va­ya­vai­s ta­dvi­ṣa­ya­jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­ra­hi­ta­ja­nā­ve­dyaiḥ kaiścit prā­ptā­na­va<span type="hard-break">- </span><lb n="227,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,09</span>bhāsasya cā­ni­sṛ­ta­syā­nu­kta­sya ca pa­ri­cche­de pra­va­rta­mā­na­m iṃdriyaṃ nā­prā­pya­kā­ri syāc cakṣuṣy evam a­prā­pya­kā­ri­tva­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="227,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,10</span>pratīteḥ | kathaṃ tarhi ca­kṣu­ra­niṃ­dri­yā­bhyā­m a­ni­sṛ­tā­nu­ktā­va­gra­hā­di­s tayor api prā­pya­kā­ri­tva­pra­saṃ­gā­d iti cen na, <lb n="227,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,11</span>yo­gya­de­śā­va­sthi­te­r eva prāpter a­bhi­dhā­nā­t | tathā ca ra­sa­gaṃ­dha­spa­rśā­nāṃ sva­grā­hi­bhi­r iṃdriyaiḥ spṛ­ṣṭi­baṃ­dha­sva­yo­gya­de­śā<span type="hard-break">- </span><lb n="227,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,12</span>vasthitiḥ śabdasya śrotreṇa spṛ­ṣṭi­mā­traṃ rūpasya ca­kṣu­ṣā­bhi­mu­kha­ta­yā­na­ti­dū­rā­.­.­.­ta­yā­va­sthi­tiḥ | sā ca yathā <lb n="227,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,13</span>sa­ka­la­sya va­strā­de­s tathā ta­da­va­ya­vā­nāṃ ca ke­ṣāṃ­ci­d iti ta­tpa­ri­cche­di­nā cakṣuṣā prā­pya­kā­ri­tva­m u­pa­ḍhau­ka­te | <lb n="227,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,14</span>svasminn a­spṛ­ṣṭā­nā­m a­ba­ddhā­nāṃ ca ta­da­va­ya­vā­nāṃ kiyatāṃ cittena pa­ri­cche­da­nā­t tāvatā cā­ni­sṛ­tā­nu­ktā­va­gra­hā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="227,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,15</span>siddheḥ kim a­dhi­ke­nā­bhi­hi­te­na || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1596"><l ana="bt" n="bt_1.16.40"><lb n="227,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.16.40</span>dhruvasya se­ta­ra­syā­trā­va­gra­hā­de­r na bādhyate | ni­tyā­ni­tyā­tma­ke bhāve siddhiḥ syā­dvā­di­no ṃjasā || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l></lg><p n="a_1597" rend="justify"><lb n="227,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,17</span>yadi kaścid dhruva evārthaḥ kaścid adhruvaḥ syāt tadā syā­dvā­di­na­s ta­trā­va­gra­hā­va­bo­dha­m ā­ca­kṣā­ṇa­sya sva­si­ddhāṃ­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="227,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,18</span>bādhaḥ syān na punar ekam arthaṃ ka­thaṃ­ci­d dhruvam adhruvaṃ cā­va­dhā­ra­ya­ta­s tasya siddhāṃte su­pra­si­ddha­tvā­t sa tathā virodho bādhaka <lb n="227,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,19</span>iti cet na, tasyāpi su­pra­tī­te viṣaye '­na­va­kā­śā­t | pratītaṃ ca sarvasya vastuno ni­tyā­ni­tyā­tma­ka­tvā­t | <lb n="227,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,20</span>pra­tya­kṣa­to­nu­mā­nā­c ca ta­syā­va­bo­dhā­d anyathā jā­tu­ci­da­pra­tī­te pa­ra­mā­rtha­to no­bha­ya­rū­pa­tā­rtha­sya ta­trā­nya­ta­ra­sva­bhā­va­sya <lb n="227,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,21</span>ka­lpa­nā­ro­pi­ta­tvā­d ity api na ka­lpa­nī­yaṃ ni­tyā­ni­tya­sva­bhā­va­yo­r a­nya­ta­ra­ka­lpi­ta­tve ta­da­vi­nā­bhā­vi­no pa­ra­syā­pi <lb n="227,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,22</span>ka­lpi­ta­tva­pra­saṃ­gā­t | na co­bha­yo­s tayoḥ ka­lpi­ta­tve kiṃcid a­ka­lpi­taṃ vastuno rūpam u­pa­pa­tti­m a­nu­sa­ra­ti yatas tatra <lb n="227,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,23</span>vya­va­ti­ṣṭha­te vāyam iti ta­du­bha­ya­m aṃ­ja­sā­bhyu­pa­gaṃ­ta­vya­m || </p><p ana="sbt" n="sbt_1.17 a_1598" rend="justify"><lb n="227,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.17 </span>arthasya || <ref type="no-sbt" rend="b">17</ref> || </p><p n="a_1599" rend="justify"><lb n="227,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,25</span>ki­ma­rtha­m idaṃ sūtryate sā­ma­rthya­si­ddha­tvā­d iti ced a­tro­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1600"><l ana="bt" n="bt_1.17.1"><lb n="227,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.17.1</span>nanu ba­hvā­da­yo dharmāḥ setarāḥ kasya dharmiṇaḥ | te '­va­gra­hā­da­yo yeṣām ity a­rtha­sye­ti sū­tri­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1601" rend="justify"><lb n="227,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,27</span>na kaścid dharmī vidyate ba­hvā­di­bhyo nyo 'nanyo vā­ne­ka­do­ṣā­nu­ṣaṃ­gā­t ta­da­bhā­ve­na te pi dharmiṇāṃ dha­rma­pa­ra­taṃ­tra<span type="hard-break">- </span><lb n="227,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,28</span>la­kṣa­ṇa­tvā­t sva­taṃ­trā­ṇā­m a­saṃ­bha­vā­t | tataḥ keṣām a­va­gra­hā­da­yaḥ kri­yā­vi­śe­ṣā ity ā­kṣi­paṃ­taṃ pra­tī­da­m ucyate | artha<span type="hard-break">- </span><lb n="227,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,29</span>syā­bā­dhi­ta­pra­tī­ti­si­ddha­sya dharmiṇo ba­hvā­dī­nāṃ se­ta­rā­ṇāṃ ta­tpa­ra­taṃ­tra­ta­yā pra­tī­ya­mā­nā­nāṃ dha­rmā­ṇā­m a­va­gra­hā­da­yaḥ <lb n="227,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,30</span>pa­ri­cchi­tti­vi­śe­ṣā­s tad ekaṃ ma­ti­jñā­na­m iti sū­tra­tra­ye­ṇai­kaṃ vākyaṃ ca­tu­rtha­sū­trā­pe­kṣe­ṇa vā pra­ti­pa­tta­vyaṃ || </p><p n="a_1602" rend="justify"><lb n="227,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 227,31</span>kaḥ punar artho nāmety ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1603"><l ana="bt" n="bt_1.17.2"><lb n="227,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.17.2</span>yo vyakto dra­vya­pa­ryā­yā­tmā­rthaḥ so trā­bhi­saṃ­hi­taḥ | a­vya­kta­syo­tta­re sūtre vyaṃ­ja­na­syo­pa­va­rṇa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.17.3"><lb n="227,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.17.3</span>kevalo nā­rtha­pa­ryā­yaḥ sūrer iṣṭo vi­ro­dha­taḥ | tasya ba­hvā­di­pa­ryā­ya­vi­śi­ṣṭa­tve­na saṃvidaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.17.4"><pb n="228"/><lb n="228,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.17.4</span>tata eva na niḥ­śe­ṣa­pa­ryā­ye­bhyaḥ pa­rā­ṅmu­kha­m | dravyam artho na cā­nyo­nyā­na­pe­kṣya taddvayaṃ bhavet || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.17.5"><lb n="228,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.17.5</span>evam arthasya dharmāṇāṃ ba­hvā­dī­ta­ra­bhe­di­nā­m | a­va­gra­hā­da­yaḥ siddhaṃ ta­nma­ti­jñā­na­m ī­ri­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_1604" rend="justify"><lb n="228,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,03</span>na hi dharmī dharmebhyo 'nya eva yataḥ saṃ­baṃ­dhā­si­ddhi­r a­nu­pa­kā­rā­t ta­du­pa­kā­re vā kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vā­pa­tte­s tayo<span type="hard-break">- </span><lb n="228,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,04</span>r dha­rma­dha­rmi­bhā­vā­bhā­vo gni­dhū­ma­va­t | dharmiṇi dharmāṇāṃ vṛttau ca sa­rvā­tma­nā pratyekaṃ dha­rmi­ba­hu­tvā­pa­ttiḥ e­ka­de­śe­na <lb n="228,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,05</span>sā­va­ya­va­tvaṃ punas tebhyo va­ya­ve­bhyo bhede sa eva pa­rya­nu­yo­go navasthā ca, pra­kā­rāṃ­ta­re­ṇa vṛttāv a­dṛ­ṣṭa­pa­ri­ka­lpa­na<span type="hard-break">- </span><lb n="228,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,06</span>m i­tyā­di­do­ṣo­pa­ni­pā­taḥ syāt | nāpy ananya eva yato dharmy eva vā dharma eva tadanye ṃ­ta­rā­yāḥ | ye cobhayā<span type="hard-break">- </span><lb n="228,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,07</span>sattvaṃ tato pi sarvo vya­va­hā­ra ity u­pā­laṃ­bhaḥ saṃ­bha­ve­t | nāpi tenaiva rū­pe­ṇā­nya­tva­m a­na­nya­tvaṃ ca dha­rma­dha­rmi­ṇo­r yato <lb n="228,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,08</span>vi­ro­dho­bha­ya­do­ṣa­saṃ­ka­ra­vya­ti­ka­rāḥ pra­ti­pa­tta­vyāḥ syuḥ | kiṃ tarhi | ka­thaṃ­ci­d a­nya­tva­m a­na­nya­tvaṃ ca yathā<span type="hard-break">- </span><lb n="228,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,09</span>pratīti jā­tyaṃ­ta­ra­m a­vi­ru­ddhaṃ ci­tra­vi­jñā­na­va­tsā­mā­nya­vi­śe­ṣa­va­d vā sa­ttvā­dyā­tma­kai­ka­pra­dhā­na­va­d vā ci­tra­pa­ṭa­va­dve­ty ukta<span type="hard-break">- </span><lb n="228,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,10</span>prāyaṃ | tata eva na si­ddhā­nā­m a­si­ddhā­nāṃ vā ba­hvā­dī­nāṃ dharmiṇi na pā­ra­taṃ­tryā­nu­pa­pa­ttiḥ ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmya­sya <lb n="228,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,11</span>tataḥ pā­ra­taṃ­trya­sya vya­va­sthi­teḥ | na ca ta­ddra­vyā­rtha­taḥ satāṃ pa­ryā­yā­rtha­to 'satāṃ dharmāṇāṃ dharmī vi­ru­ddhya­te '­nya­thai­va <lb n="228,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,12</span>vi­ro­dhā­t | tato dra­vya­pa­ryā­yā­tmā­rthau dharmī vyaktaḥ pra­tī­ya­tā­m a­vya­kta­sya vyaṃ­ja­na­pa­ryā­ya­syo­tta­ra­sū­tre vi­dhā­nā­t | <lb n="228,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,13</span>dra­vya­ni­ra­pe­kṣa­s tv a­rtha­pa­ryā­yaḥ kevalo nārtho tra ta­syā­pra­mā­ṇa­ka­tvā­t | nāpi dra­vya­mā­traṃ pa­ra­spa­raṃ ni­ra­pe­kṣaṃ ta­du­bha­yaṃ <lb n="228,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,14</span>vā tata eva | na cai­vaṃ­bhū­ta­syā­rtha­sya vi­va­rtā­nāṃ ba­hvā­dī­ta­ra­bhe­da­bhṛ­tā­m a­va­gra­hā­da­yo vi­ru­dhyaṃ­te yena evaikaṃ mati<span type="hard-break">- </span><lb n="228,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,15</span>jñānaṃ yathoktaṃ na siddhyet || </p><p ana="sbt" n="sbt_1.18 a_1605" rend="justify"><lb n="228,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.18 </span>vyaṃ­ja­na­syā­va­gra­haḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">18</ref> || </p><p n="a_1606" rend="justify"><lb n="228,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,17</span>nā­ra­bdha­vya­m idaṃ pū­rva­sū­tre­ṇai­va si­ddha­tvā­t ity ā­re­kā­yā­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1607"><l ana="bt" n="bt_1.18.1"><lb n="228,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.18.1</span>ni­ya­mā­rtha­m idaṃ sūtraṃ vyaṃ­ja­ne­tyā­di da­rśi­ta­m | siddhe hi vidhir ārabhyo ni­ya­mā­ya ma­nī­ṣi­bhiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1608" rend="justify"><lb n="228,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,19</span>kiṃ punar vyaṃ­ja­na­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1609"><l ana="bt" n="bt_1.18.2"><lb n="228,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.18.2</span>a­vya­kta­m atra śa­bdā­di­jā­taṃ vyaṃ­ja­na­m iṣyate | ta­syā­va­gra­ha eveti niyamo dhya­kṣa­va­dga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.18.3"><lb n="228,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.18.3</span>ī­hā­da­yaḥ punas tasya na syuḥ spa­ṣṭā­rtha­go­ca­rāḥ | ni­ya­me­ne­ti sā­ma­rthyā­d uktam atra pra­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.18.4"><lb n="228,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.18.4</span>nanv a­rthā­va­gra­ho ya­dva­da­kṣa­taḥ spa­ṣṭa­go­ca­raḥ | tadvat kiṃ nā­bhi­ma­nye­ta vyaṃ­ja­nā­va­gra­ho py asau || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.18.5"><lb n="228,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.18.5</span>kṣa­yo­pa­śa­ma­bhe­da­sya tādṛśo '­saṃ­bha­vā­d iha | a­spa­ṣṭā­tma­ka­sā­mā­nya­vi­ṣa­ya­tva­vya­va­sthi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.18.6"><lb n="228,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.18.6</span>a­dhya­kṣa­tvaṃ na hi vyāptaṃ spa­ṣṭa­tve­na vi­śe­ṣa­taḥ | da­vi­ṣṭha­pā­da­pā­dhya­kṣa­jñā­na­syā­spa­ṣṭa­te­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.18.7"><lb n="228,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.18.7</span>vi­śe­ṣa­vi­ṣa­ya­tvaṃ ca divā tā­ma­sa­pa­kṣi­ṇāṃ | ti­gma­ro­ci­r ma­yū­khe­ṣu bhṛṃ­ga­pā­dā­v a­bhā­sa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_1610" rend="justify"><lb n="228,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,26</span>nanu ca dū­ra­ta­ma­de­śa­va­rti­ni pā­da­pā­dau jñānam a­spa­ṣṭa­m a­sma­dā­de­r asti vi­śe­ṣa­vi­ṣa­yaṃ cā­di­tya­ki­ra­ṇe­ṣu dhyāma<span type="hard-break">- </span><lb n="228,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,27</span>lā­kā­ra­m a­dhu­ka­ra­ca­ra­ṇa­va­da­va­bhā­sa­na­m u­lū­kā­dī­nāṃ prasiddhaṃ | nanu ta­da­kṣa­jaṃ śrutam a­spa­ṣṭa­tvā­c chrutam a­spa­ṣṭa­ta­rka­ṇa­m iti <lb n="228,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,28</span>va­ca­nā­t | tato na tena vya­bhi­cā­ro kṣa­ja­tva­sya hetoḥ spaṣṭatve sādhye vyaṃ­ja­nā­va­gra­he dha­rmi­ṇī­ti kaścit | <lb n="228,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,29</span>tan na yu­ktyā­ga­mā­vi­ru­ddhaṃ da­vi­ṣṭha­pā­da­pā­di­jñā­na­m a­kṣa­ja­m a­kṣā­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­yi­tvā­t sa­nni­kṛ­ṣṭa­pā­da­pā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="228,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,30</span>vi­jñā­na­va­t | śru­ta­jñā­naṃ vā na bhavati sākṣāt pa­raṃ­pa­ra­yā vā ma­ti­pū­rva­ka­tvā­bhā­vā­t tadvad eveti yu­kti­vi­ru­ddha<span type="hard-break">- </span><lb n="228,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,31</span>m ā­ga­ma­vi­ru­ddhaṃ ca tasya śru­ta­jñā­na­tvaṃ yato dhī­ma­dbhi­r a­nu­bhū­ya­te | na cā­spa­ṣṭa­ta­rka­ṇaṃ śrutasya lakṣaṇaṃ smṛ­tyā­de­r api <lb n="228,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,32</span>śru­ta­tva­pra­saṃ­gā­t | ma­ti­gṛ­hī­te rthe niṃ­dri­ya­ba­lā­d a­spa­ṣṭa­sva­saṃ­ve­da­na­pra­tya­kṣā­d a­nya­tvā­t tarkaṇaṃ | nā­nā­sva­rū­pa­pra­rū­pa­ṇaṃ śruta<span type="hard-break">- </span><lb n="228,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,33</span>m iti tasya vyākhyāne 'śrutaṃ ma­ti­pū­rvaṃ­' ity etad eva lakṣaṇaṃ tathoktaṃ syāt tac ca na pra­kṛ­ta­jñā­ne sti | na hi <lb n="228,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 228,34</span>sākṣāc ca­kṣu­rma­ti­pū­rva­kaṃ ta­tspa­ṣṭa­pra­ti­bhā­sā­naṃ­ta­raṃ ta­da­spa­ṣṭā­v a­bhā­sa­na­pra­saṃ­gā­t | nāpi pa­raṃ­pa­ra­yā liṃ­gā­di­śru­ta­jñā­na<span type="hard-break">- </span><pb n="229"/><lb n="229,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,01</span>pū­rva­ka­tve­na ta­syā­na­nu­bha­vā­t | na cātra yā­dṛ­śa­m a­kṣā­na­pe­kṣaṃ pā­da­pā­di sā­kṣā­tka­ra­ṇa­pū­rva­kaṃ pra­rū­pa­ṇa­m aspaṣṭaṃ tādṛśa<span type="hard-break">- </span><lb n="229,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,02</span>m a­nu­bhū­ya­te yena śru­ta­jñā­naṃ ta­da­nu­ma­nye­ma­hi | śrutasya smṛ­tyā­dya­pe­kṣa­yā spa­ṣṭa­tvā­t | saṃ­sthā­nā­di­sā­mā­nya­sya prati<span type="hard-break">- </span><lb n="229,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,03</span>bhā­sa­nā­t | sa­nni­kṛ­ṣṭa­pā­da­pā­di­pra­ti­bhā­sa­nā­pe­kṣa­yā tu da­vi­ṣṭha­pā­da­pā­di­pra­ti­bhā­sa­na­m a­spa­ṣṭa­m a­kṣa­ja­m apīti yukto nena <lb n="229,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,04</span>vya­bhi­cā­raḥ pra­kṛ­ta­he­toḥ | aparaḥ prāha | spaṣṭam eva sa­rva­vi­jñā­naṃ sva­vi­ṣa­ye nyasya ta­dvya­va­sthā­pa­ka­tvā­yo­gā­d aprati<span type="hard-break">- </span><lb n="229,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,05</span>bhā­sa­na­va­t | tato nāspaṣṭo vyaṃ­ja­nā­va­gra­ha i­ti­.­.­.­. manyeta spa­ṣṭā­spa­ṣṭā­va­bhā­sa­yo­r a­bā­dhi­ta­va­pu­ṣoḥ <lb n="229,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,06</span>svayaṃ sa­rva­syā­nu­bha­vā­t | nanu cā­spa­ṣṭa­tvaṃ yadi jñā­na­dha­rma­s tadā katham a­rtha­syā­spa­ṣṭa­tva­m a­nya­syā­spa­ṣṭa­tvā­d a­nya­syā­spa­ṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="229,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,07</span>tve ti­pra­saṃ­gā­d iti cet tarhi spa­ṣṭa­tva­m api yadi jñānasya dharmas tadā katham arthasya spa­ṣṭa­tā­ti­pra­saṃ­ga­sya sa­mā­na­tvā­t | <lb n="229,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,08</span>viṣaye vi­ṣa­yi­dha­rma­syo­pa­cā­rā­d adoṣa iti cet tata e­vā­nya­trā­pi na doṣaḥ | yathaiva hi dūrād a­spa­ṣṭa­sva­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="229,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,09</span>tvam arthasya sa­nni­kṛ­ṣṭa­spa­ṣṭa­tā­pra­ti­bhā­sa­naṃ bādhyate tathā sa­nni­hi­tā­rtha­sya spa­ṣṭa­tva­m api dūrād a­spa­ṣṭa­tā pra­ti­bhā­se­na <lb n="229,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,10</span>ni­rā­kri­ya­ta iti nārthaḥ svayaṃ ka­sya­ci­t spaṣṭo 'spaṣṭo vā sva­vi­ṣa­ya­jñā­na­spa­ṣṭa­tvā­spa­ṣṭa­tvā­bhyā­m eva tasya tathā <lb n="229,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,11</span>vya­va­sthā­pa­nā­t | nanv evaṃ jñānasya kutaḥ spaṣṭatā ? sva­jñā­na­tvā­d iti cen na, a­na­va­sthā­nu­ṣaṃ­gā­t | svata eveti <lb n="229,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,12</span>cet sa­rva­jñā­nā­nāṃ spa­ṣṭa­tvā­pa­tti­r ity atra kaścid ācaṣṭe | akṣāt spaṣṭatā jñā­na­sye­ti ta­da­yu­ktaṃ­, da­vi­ṣṭha­pā­da­pā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="229,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,13</span>jñānasya divā tā­ma­sa­kha­ga­ku­la­vi­jñā­na­sya ca spa­ṣṭa­tva­pra­saṃ­gā­t ta­du­tpā­da­ka­m akṣam eva na bhavati dū­ra­ta­ma­di­va­sa­ka­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="229,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,14</span>pra­tā­pā­bhyā­m u­pa­ha­ta­tvā­t ma­rī­ci­kā­su to­yā­kā­ra­jñā­no­tpā­da­kā­kṣa­va­d iti cet tarhi tābhyām akṣasya sva­rū­pa­m upa<span type="hard-break">- </span><lb n="229,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,15</span>hanyate śaktir vā | na tā­va­dā­dyaḥ pakṣaḥ ta­tsva­rū­pa­syā­vi­ka­la­syā­nu­bha­vā­t | dvi­tī­ya­pa­kṣe tu yo­gya­tā­si­ddhi­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="229,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,16</span>dvya­ti­re­ke­ṇā­kṣa­śa­kte­r a­vya­va­sthi­teḥ | kṣa­yo­pa­śa­ma­vi­śe­ṣa­la­kṣa­ṇā­yāḥ yo­gya­tā­yā eva bhā­veṃ­dri­yā­khyā­yāḥ svīkara<span type="hard-break">- </span><lb n="229,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,17</span>ṇā­rha­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1611"><l ana="bt" n="bt_1.18.8"><lb n="229,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.18.8</span>jñānasya spaṣṭatā lo­ka­ni­mi­tte­ty api dū­ṣi­ta­m | etena sthā­pi­tā­ka­rī­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­. || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.18.9"><lb n="229,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.18.9</span>sai­vā­spa­ṣṭa­tva­he­tuḥ syād vyaṃ­ja­nā­va­gra­ha­sya naḥ | gaṃ­dhā­di­dra­vya­pa­ryā­ya­grā­hi­ṇo py a­kṣa­ja­nma­naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_1612" rend="justify"><lb n="229,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,20</span>yathā spa­ṣṭa­jñā­nā­va­ra­ṇa­vī­ryāṃ­ta­rā­ya kṣa­yo­pa­śa­ma­vi­śe­ṣā­d a­spa­ṣṭa­tā vya­va­ti­ṣṭha­ta iti nānyo hetur a­vya­bhi­cā­rī tatra <lb n="229,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,21</span>saṃ­bhā­vya­te tato rtha­syā­va­gra­hā­diḥ spaṣṭo vyaṃ­ja­na­syā­spa­ṣṭo '­va­gra­ha eveti sūktam || </p><p ana="sbt" n="sbt_1.19 a_1613" rend="justify"><lb n="229,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.19 </span>na ca­kṣu­ra­niṃ­dri­yā­bhyā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">19</ref> || </p><p n="a_1614" rend="justify"><lb n="229,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,23</span>kim a­va­gra­he­hā­dī­nāṃ sarveṣāṃ pra­ti­ṣe­dhā­rtha­m idam ā­ho­svi­dvyaṃ­ja­nā­va­gra­ha­syai­ve­ti śaṃ­kā­yā­m idam ā­ca­ṣṭe­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1615"><l ana="bt" n="bt_1.19.1"><lb n="229,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.1</span>netyādy āha ni­ṣe­dhā­rtha­m a­ni­ṣṭa­sya pra­saṃ­gi­naḥ | ca­kṣu­rma­no­ni­mi­tta­sya vyaṃ­ja­nā­va­gra­ha­sya tat || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.2"><lb n="229,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.2</span>vyaṃ­ja­nā­va­gra­ho naiva ca­kṣu­ṣā­niṃ­dri­ye­ṇa ca | a­prā­pya­kā­ri­ṇā tena spa­ṣṭā­va­gra­ha­he­tu­nā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.3"><lb n="229,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.3</span>prā­pya­kā­rīṃ­dri­ya­ś cārthe prā­pti­bhe­dā­d dhi ku­tra­ci­t | ta­dyo­gya­tāṃ viśeṣāṃ vā spa­ṣṭā­va­gra­ha­kā­ra­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.4"><lb n="229,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.4</span>yathā na­va­śa­rā­v ādau dvi­trā­dyā­s to­ya­viṃ­da­vaḥ | a­vya­ktā­mā­rdra­tāṃ kṣiptāḥ kurvaṃti prā­pya­kā­ri­ṇaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.5"><lb n="229,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.5</span>paunaḥ punyena vikṣiptā vyaktāṃ tām eva kurvate | ta­tprā­pti­bhe­da­ta­s ta­dva­diṃ­dri­yā­ṇy apy a­va­gra­ha­m || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.6"><lb n="229,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.6</span>a­prā­pti­kā­ri­ṇī ca­kṣu­rma­na­sī kurutaḥ punaḥ | vyaktām a­rtha­pa­ri­cchi­tti­m a­prā­pte­r a­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.7"><lb n="229,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.7</span>ya­thā­ya­skāṃ­ta­pā­ṣā­ṇaḥ śa­lyā­kṛ­ṣṭiṃ sva­śa­kti­taḥ | karoty a­prā­pti­kā­rī­ti vyaktim eva śa­rī­ra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_1616" rend="justify"><lb n="229,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,31</span>na hi yathā svārthayoḥ spṛ­ṣṭi­la­kṣa­ṇā­prā­pti­r a­nyo­pa­ca­ya­spṛ­ṣṭi­tā­ra­ta­myā­d bhidyate tathā tayoḥ prāptir de­śa­vya­va<span type="hard-break">- </span><lb n="229,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,32</span>dhā­na­la­kṣa­ṇā­pi kā­rtsnye­nā­spṛ­ṣṭe­r a­vi­śe­ṣā­t ta­dvya­va­dhā­ya­ka­de­śā­s padād a­prā­pti­r api bhidyate e­ve­ti­ce­t kim ayaṃ paryu<span type="hard-break">- </span><lb n="229,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,33</span>dā­sa­pra­ti­ṣe­dhaḥ pra­sa­jya­pra­ti­ṣe­dho vā ? pratham a­pa­kṣe­kṣā­rthā­prā­pti­r anyā na vārthaḥ punar evaṃ "nañ iva yuktam a­nya­sa­dṛ­śā<span type="hard-break">- </span><lb n="229,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 229,34</span>dhi­ka­ra­ṇe tathā hy a­rtha­ga­tiḥ­" iti va­ca­nā­t sā ca nā­va­gra­hā­deḥ kā­ra­ṇa­m iti tadbhede pi kutas tadbhedaḥ | dvitīya<span type="hard-break">- </span><pb n="230"/><lb n="230,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,01</span>pakṣe tu prāpter abhāvo 'prāptiḥ sā ca na bhidyate bhāvasya svayaṃ sa­rva­trā­bhe­dā­t | katham a­va­gra­hā­dyu­tpa­ttau sā kāraṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="230,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,02</span>m iti cet tasyāṃ ta­tprā­du­rbhā­vā­nu­bha­vā­t ni­mi­tta­mā­tra­tvo­pa­pa­tteḥ prā­pti­va­t pradhānaṃ tu kāraṇaṃ svā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma <lb n="230,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,03</span>eveti na kiṃcana vi­ru­ddha­m u­tpa­śyā­maḥ || atra parasya cakṣuṣi prā­pya­kā­ri­tva­sā­dha­na­m anūdya dū­ṣa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1617"><l ana="bt" n="bt_1.19.8"><lb n="230,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.8</span>cakṣuḥ prā­pta­pa­r icched a­kā­ra­ṇaṃ rū­pa­vya­kti­taḥ | spa­rśa­nā­di­va­d ity eke tan na pakṣasya bā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.9"><lb n="230,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.9</span>bāhyaṃ cakṣur yadā tāvat kṛ­ṣṇa­tā­rā­di dṛ­śya­tā­m | prāptaṃ pra­tya­kṣa­to bādhāt ta­syā­rthā­prā­pti­ve­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.10"><lb n="230,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.10</span>śa­kti­rū­pa­m adṛśyaṃ ced a­nu­mā­ne­na bā­dha­na­m | ā­ga­me­na su­ni­rṇī­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ke­na ca || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_1618" rend="justify"><lb n="230,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,07</span>vya­kti­rū­pa­sya cakṣuṣaḥ prā­pya­kā­ri­tve sādhye pra­tya­kṣe­ṇa bādhyate pakṣo nuṣṇo gnir i­tyā­di­va­t | pra­tya­kṣa­taḥ <lb n="230,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,08</span>sā­dhya­vi­pa­rya­si­ddheḥ śa­kti­rū­pa­sya tasya ta­thā­tva­sā­dha­ne nu­mā­ne­na bādhyate tata eva su­ni­rṇī­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ke <lb n="230,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,09</span>nā­ga­me­na ca | kiṃ ta­da­nu­mā­naṃ pakṣasya bā­dha­ka­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1619"><l ana="bt" n="bt_1.19.11"><lb n="230,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.11</span>ta­trā­prā­pti­pa­ri­cche­di cakṣuḥ spa­ṣṭā­na­va­gra­hā­t | anyathā ta­da­saṃ­bhū­te­r ghrā­ṇā­de­r iva sarvathā || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_1620" rend="justify"><lb n="230,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,11</span>ke­va­la­vya­ti­re­kā­nu­mā­na­m a­nya­thā­nu­pa­pa­ttye­ka­la­kṣa­ṇa­yo­gā­d u­pa­pa­nnaṃ pakṣasya bā­dha­ka­m iti bhāvaḥ | atra hetor a<span type="hard-break">- </span><lb n="230,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,12</span>si­ddha­tā­m āśaṃkya pa­ri­ha­ra­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1621"><l ana="bt" n="bt_1.19.12"><lb n="230,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.12</span>cakṣuṣā śa­kti­rū­pe­ṇa tā­ra­kā­ga­ta­m aṃjanaṃ | na spṛṣṭam iti ta­ddhe­to­r a­si­ddha­tva­m i­ho­cya­te || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.13"><lb n="230,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.13</span>śaktiḥ śaktim ato nyatra ti­ṣṭha­tā­rthe­na yujyate | ta­tra­sthe­na tu naiveti ko nyo brūyāj ja­ḍā­tma­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_1622" rend="justify"><lb n="230,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,15</span>vya­kti­rū­pā­c cakṣuṣaḥ śaktim ato nyatra dū­rā­di­de­śe ti­ṣṭha­tā­rthe­na gha­ṭā­di­nā śa­ktīṃ­dri­yaṃ yujyate na pu­na­rvya­kti<span type="hard-break">- </span><lb n="230,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,16</span>na­ya­na­sthe­nāṃ­ja­nā­di­ne­ti ko nyo ja­ḍā­tma­vā­di­no brūyāt | dū­rā­di­de­śa­sthe­nā­rthe­na vya­kti­ca­kṣu­ṣaḥ saṃ­baṃ­dha­pū­rva­kaṃ <lb n="230,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,17</span>cakṣuḥ saṃ­ba­dhya­te ta­dve­da­na­syā­nya­thā­nu­pa­pa­tte­r iti cet syād etad evaṃ yady a­saṃ­baṃ­dhe­na tatra ve­da­na­m u­pa­ja­na­yi­tuṃ netreṇa <lb n="230,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,18</span>na śakyeta ma­no­va­t | na hi prāptir eva tasya vi­ṣa­ya­jñā­na­ja­na­na­ni­mi­tta­m aṃ­ja­nā­deḥ prā­pta­syā­pra­ve­da­nā­t | yogyatā<span type="hard-break">- </span><lb n="230,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,19</span>yās tatra bhāvāt ta­da­pra­ve­da­na­m iti cet saivāstu kiṃ prā­pti­ni­rbaṃ­dhe­na | yo­gya­tā­yāṃ hi satyāṃ kiṃcid akṣaṃ prāpta<span type="hard-break">- </span><lb n="230,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,20</span>m arthaṃ pa­ri­cchi­na­tti kiṃcid a­prā­pta­m iti ya­thā­pra­tī­ta­m a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaṃ | na hi prā­ptya­bhā­ve rtha­pa­ri­cche­da­na­yo­gya­tā­kṣa­sya <lb n="230,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,21</span>na saṃ­bha­va­ti ma­no­va­dvi­ro­dhā­bhā­vā­t | yena pra­tī­tya­ti­kra­maḥ kriyate tato na sva­rū­pā­si­ddho hetuḥ | </p><p n="a_1623" rend="justify"><lb n="230,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,22</span>pa­kṣā­vyā­pa­ko pi na bha­va­tī­ty ā­haḥ­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1624"><l ana="bt" n="bt_1.19.14"><lb n="230,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.14</span>pa­kṣā­vyā­pa­ka­tā hetor manasya prā­pya­kā­ri­ṇi | vi­ra­hā­d iti maṃtavyaṃ nā­syā­pe­kṣa­tva­yo­gya­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l></lg><p n="a_1625" rend="justify"><lb n="230,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,24</span>cakṣur eva hy a­nu­pa­kṣī­kṛ­taṃ na punar manas ta­syā­prā­pya­kā­ri­tve­na pra­si­ddha­tvā­t svayam a­pra­si­ddha­sya sā­dhya­tve­na vyava<span type="hard-break">- </span><lb n="230,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,25</span>sthā­pa­nā­t | na vedam a­pra­si­ddha­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1626"><l ana="bt" n="bt_1.19.15"><lb n="230,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.15</span>manaso prā­pya­kā­ri­tvaṃ nā­pra­si­ddhaṃ pra­vā­di­nā­m | kvā­nya­thā­tī­ta­dū­rā­di­pa­dā­rtha­gra­ha­ṇaṃ tataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l></lg><p n="a_1627" rend="justify"><lb n="230,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,27</span>na hy a­tī­tā­da­yo dū­ra­sthā­rthā manasā prā­pya­kā­ri­ṇā vi­ṣa­yī­ka­rtuṃ śakyā iti sarvaiḥ pra­vā­di­bhi­r a­prā­pya­kā­ri <lb n="230,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,28</span>ta­daṃ­gī­ka­rta­vya­m a­nya­thā­tī­ta­dū­rā­di­va­stu­pa­ri­cchi­tte­r a­nu­pa­pa­tteḥ | tato na pa­kṣā­vyā­pa­ko hetuḥ spṛ­ṣṭā­na­va­gra­hā­d iti <lb n="230,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,29</span>pa­kṣī­kṛ­te cakṣuṣi bhāvāt | nāpy a­nai­kāṃ­ti­ko viruddho vā prā­pya­kā­ri­ṇi vipakṣe spa­rśa­nā­dā­v a­saṃ­bha­vā­d ity ato <lb n="230,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,30</span>hetor bhavaty eva sā­dhya­si­ddhiḥ || itaś ca bha­va­tī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1628"><l ana="bt" n="bt_1.19.16"><lb n="230,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.16</span>kā­cā­dyaṃ­ta­ri­tā­rthā­nāṃ grahāc cā­prā­pta­kā­ri­tā | cakṣuṣaḥ prā­pya­kā­ri­tve manasaḥ spa­rśa­nā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l></lg><p n="a_1629" rend="justify"><lb n="230,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,32</span>nanu ca yady aṃ­ta­ri­tā­rtha­gra­ha­ṇaṃ sva­bhā­va­kā­lāṃ­ta­ri­tā­rtha­gra­ha­ṇa­m iṣyate tadā na siddhaṃ sādhanaṃ cakṣuṣi tada<span type="hard-break">- </span><lb n="230,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 230,33</span>bhāvāt | de­śāṃ­ta­ri­tā­rtha­gra­ha­ṇaṃ cet tad eva sādhyaṃ sādhanaṃ cety āyātaṃ | de­śāṃ­ta­ri­tā­rtha­grā­hi­tva­m eva hy a­prā­pya­kā­ri<span type="hard-break">- </span><pb n="231"/><lb n="231,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,01</span>tvam iti ka­ści­t­, tad asat | cakṣuṣo prāptam arthaṃ pa­ri­cche­ttuṃ śakteḥ sā­dhya­tvā­t ta­trā­pra­si­ddha­tvā­d a­prā­pta­kā­ra­ṇa­śa­kti<span type="hard-break">- </span><lb n="231,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,02</span>tva­syā­prā­pya­kā­ri­tva­sye­ṣṭa­tvā­t | sā­dha­na­sya punar aṃ­ta­ri­tā­rtha­gra­ha­ṇa­sya sva­saṃ­ve­da­na­pra­tya­kṣa­si­ddha­syā­bhi­dhā­nā­t | </p><p n="a_1630" rend="justify"><lb n="231,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,03</span>nanu ca kā­cā­dyaṃ­ta­ri­tā­rtha­sya prā­pta­syai­va cakṣuṣā pa­ri­cche­dā­d asiddho hetur ity āśaṃkāṃ pa­ri­ha­ra­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1631"><l ana="bt" n="bt_1.19.17"><lb n="231,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.17</span>vibhajya spha­ṭi­kā­dīṃ­ś cet ka­thaṃ­ci­c ca­kṣu­raṃ­śa­vaḥ | prā­pnu­vaṃ­s tū­la­rā­śyā­dī­n na­śva­rā­n neti cā­dbhu­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l></lg><p n="a_1632" rend="justify"><lb n="231,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,05</span>ni­ṣṭhu­ra­sthi­ra­sva­bhā­vā­n spha­ṭi­kā­dī­n vibhajya na­ya­na­ra­śma­yaḥ pra­kā­śa­yaṃ­ti na punar mṛ­du­nā­śi­sva­bhā­vāṃ­s tūla<span type="hard-break">- </span><lb n="231,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,06</span>rā­śyā­dī­n iti kim a­tya­dbhu­ta­m āśritya hetor a­si­ddha­tā­m u­dbhā­va­yaṃ­taḥ kathaṃ svasthāḥ ? || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1633"><l ana="bt" n="bt_1.19.18"><lb n="231,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.18</span>sāmarthyaṃ pā­ra­dī­ya­sya yathā ya­syā­nu­bhe­da­ne | nā­lāṃ­bū­bhā­no­dbhe­de manāg api sa­mī­kṣya­te || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.19"><lb n="231,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.19</span>kā­cā­di­bhe­da­ne śaktis tathā na­ya­na­ro­ci­ṣāṃ | saṃbhāvyā tū­la­rā­śyā­di­bhi­dā­yāṃ neti kecana || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.20"><lb n="231,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.20</span>ta­da­prā­tī­ti­kaṃ so yaṃ kā­cā­di­r iti ni­śca­yā­t | vi­nā­śa­vya­va­hā­ra­sya ta­trā­bhā­vā­c ca ka­sya­ci­t || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.21"><lb n="231,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.21</span>sa­mā­na­sa­nni­ve­śa­sya ta­syo­tpa­tte­r a­nā­śi­tāṃ | jano manyeta ni­rlū­na­ke­śā­de­r veti cen matam || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.22"><lb n="231,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.22</span>na kvacit pra­tyā­bhi­jñā­na­m e­ka­tva­sya pra­sā­dha­kaṃ | siddhyed iti kṣa­ṇa­dhvaṃ­si ja­ga­dā­pā­ta­m aṃjasā || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.23"><lb n="231,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.23</span>ā­tmā­dye­ka­tva­si­ddhi­ś cet pra­tya­bhi­jñā­na­to dṛḍhāt | dārḍhyāt tatra kuto bā­dhā­bhā­vā­c cet prakṛte sabhaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l></lg><p n="a_1634" rend="justify"><lb n="231,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,13</span>na hi spha­ṭi­kā­dau pra­tya­bhi­jñā­na­syai­ka­tva­pa­rā­ma­rśi­naḥ kiṃcid bā­dha­ka­m asti pu­ru­ṣā­di­va­t | </p><p n="a_1635" rend="justify"><lb n="231,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,14</span>ta­dbhe­de­nā­bhyu­pa­ga­me tu bā­dha­ka­m astīty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1636"><l ana="bt" n="bt_1.19.24"><lb n="231,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.24</span>kā­cā­dyaṃ­ta­ri­tā­na­rthā­n pa­śya­ta­ś ca ni­raṃ­ta­raṃ | tatra bhedasya ni­ṣṭhā­nā­n nā­bhi­nna­sya ka­ra­gra­haḥ || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l></lg><p n="a_1637" rend="justify"><lb n="231,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,16</span>satataṃ paśyato hi kā­ca­śi­lā­dī­n na­ya­na­ra­śma­yo ni­raṃ­ta­raṃ bhi­daṃ­tī­ti pra­ti­ṣṭhā­yāṃ katham a­bhi­nna­sva­bhā­vā­nāṃ tathā <lb n="231,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,17</span>tasya hastena grahaṇaṃ tac ced asti ta­dbhe­dā­bhyu­pa­ga­maṃ bā­dhi­ṣya­ta iti kiṃ na­ściṃ­ta­yā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1638"><l ana="bt" n="bt_1.19.25"><lb n="231,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.25</span>vi­nā­śā­naṃ­ta­ro­tpa­ttau pu­na­rnā­śe pu­na­rbha­ve­t | kuto ni­raṃ­ta­raṃ tena chā­di­tā­rtha­sya da­rśa­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.26"><lb n="231,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.26</span>spa­rśa­ne­na ca ni­rbhe­da­śa­rī­ra­sya ma­hoṃ­gi­nā­m | sāṃ­ta­re­ṇā­nu­bhū­yaṃ­te tasya spa­rśa­na­da­rśa­ne || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l></lg><p n="a_1639" rend="justify"><lb n="231,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,20</span>spha­ṭi­kā­de­r ā­śū­tpā­da­vi­nā­śā­bhyā­m a­bhe­da­gra­ha­ṇaṃ ni­raṃ­ta­raṃ paśyataḥ saṃtataṃ na ta­dbhe­dā­bhyu­pa­ga­ma­sya bā­dha­ka­m ity a<span type="hard-break">- </span><lb n="231,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,21</span>yuktam āśv eva spa­rśa­na­da­rśa­na­yo­s tatra pra­saṃ­gā­t | spa­rśa­nā­spa­rśa­na­yo­ś ca | na ca tatra tadā ka­sya­ci­d u­pa­yu­kta­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="231,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,22</span>da­rśa­nā­spa­rśa­nā­bhyāṃ vya­va­hi­ta­da­rśa­na­spa­rśa­ne sa­ma­nu­bhū­ye­te ta­dvi­nā­śa­sya pū­rvo­tta­ro­tpā­dā­bhyā­m āśu bhāvibhyāṃ tiro<span type="hard-break">- </span><lb n="231,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,23</span>hi­ta­tvā­n na ta­trā­da­rśa­na­m a­spa­rśa­naṃ vā syād iti cet | nanv evaṃ ta­du­tpā­da­sya pū­rvo­tta­ra­vi­nā­śā­bhyā­m āśu bhāvibhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="231,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,24</span>m eva vi­ro­dhā­n nā­da­rśa­na­spa­rśa­na mā bhūtāṃ ta­du­tpā­da­yoḥ sva­ma­dhya­ga­ta­vi­nā­śa­ti­ro­dhā­ne sāmarthyaṃ bhā­va­sva­bhā­va­tve­na <lb n="231,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,25</span>ba­lī­ya­stvā­t ta­dvi­nā­śa­yoḥ sva­ma­dhya­ga­to­tpā­da­ti­ro­dhā­ne '­bhā­va­sva­bhā­va­tve­na du­rba­la­tvā­d iti cen na, bhā­vā­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="231,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,26</span>sva­bhā­va­yoḥ sa­mā­na­ba­la­tvā­t | tayor a­nya­ta­ra­ba­lī­ya­stve yu­ga­pa­dbhā­vā­bhā­vā­tma­ka­va­stu­pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t | na hi <lb n="231,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,27</span>vastuno bhāva eva ka­dā­ci­t pra­tī­ya­te sva­rū­pā­di­ca­tu­ṣṭa­ye­ne­va pa­ra­rū­pā­di­ca­tu­ṣṭa­ye­nā­pi bhā­va­pra­tī­ti­śa­kteḥ | <lb n="231,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,28</span>na cā­nā­dya­naṃ­ta­sa­rvā­tma­kaṃ ca vastu pra­ti­bhā­ti yatas ta­thā­bhyu­pa­ga­maḥ śreyān | nāpy abhāva eva vastuno nu­bhū­ya­te <lb n="231,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,29</span>pa­ra­rū­pā­di­ca­tu­ṣṭa­ye­ne­va sva­rū­pā­di­ca­tu­ṣṭa­ye­nā­py a­bhā­va­pra­ti­pa­tti­pra­saṃ­gā­t | na ca sa­rva­thā­py asat pra­ti­bhā­ti yatas ta<span type="hard-break">- </span><lb n="231,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,30</span>da­bhyu­pa­ga­mo pi ka­sya­ci­t pra­ti­ti­ṣṭhe­t | pra­rū­pi­ta­prā­yaṃ ca bhā­vā­bhā­va­sva­bhā­va­va­s tu pra­ti­bhā­sa­na­m iti kṛtaṃ pra­paṃ­ce­na | <lb n="231,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,31</span>sa­rva­tho­tpā­de vināśe ca punaḥ punaḥ spha­ṭi­kā­dau da­rśa­na­spa­rśa­na­yoḥ sāṃ­ta­ra­yoḥ pra­saṃ­ja­na­sya du­rni­vā­ra­tvā­t <lb n="231,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 231,32</span>tadartho nu­mī­ye­te­ti cen na, teṣāṃ kā­cā­de­r na bhrāṃ­ta­tva­m a­rtho­pa­ra­kta­sya vi­jñā­na­syā­nu­dga­ti­r naḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1640"><l ana="bt" n="bt_1.19.27"><lb n="231,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.27</span>prā­pta­syāṃ­ta­ri­tā­rthe­na vi­bhi­nna­sya pa­rī­kṣa­ṇā­t | nārthasya darśanaṃ siddhyed anumā ca tathaiva vā || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.28"><lb n="231,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.28</span>nanv a­tyaṃ­ta­pa­ro­kṣa­tve sa­tyā­rtha­syā­nu­mā­ga­teḥ | vi­jñā­na­syo­pa­ra­kta­tve tena vi­jñā­ya­te katham || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.29"><pb n="232"/><lb n="232,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.29</span>tayā śa­śva­da­dṛ­śye­na vedhasā nirmitaṃ jagat | kathaṃ ni­ści­ya­te kā­rya­vi­śe­ṣā­c cet parair api || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l></lg><p n="a_1641" rend="justify"><lb n="232,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 232,02</span>ya­thai­vā­trā­sma­dā­di­vi­ni­rmi­te­ta­ra­ccha­rī­rā­di­vi­śi­ṣṭaṃ kāryam u­pa­la­bhya ta­sye­śva­re­ṇā­tyaṃ­ta­pa­ro­kṣe­ṇa ni­rmi­ta­tva­m anu<span type="hard-break">- </span><lb n="232,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 232,03</span>mīyate bhavatā tathā parair api vijñānaṃ nī­lā­dya­rthā­kā­ra­vi­śi­ṣṭaṃ kāryam a­bhi­saṃ­ve­dya nī­lā­dya­rtho nu­mī­ya­ta iti samaṃ <lb n="232,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 232,04</span>paśyāmaḥ | yathā ca kā­cā­dyaṃ­ta­ri­tā­rthe pra­tya­kṣa­tā vya­va­hā­ro vi­bhra­ma­va­śā­d evaṃ ba­hi­ra­rthe pīti kuto ma­tāṃ­ta­raṃ <lb n="232,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 232,05</span>ni­rā­kri­ya­te ? || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1642"><l ana="bt" n="bt_1.19.30"><lb n="232,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.30</span>pra­tya­kṣe­ṇā­pra­bā­dhe­na ba­hi­ra­rtha­sya da­rśa­na­m | jñā­na­syāṃ­taḥ prasiddhaṃ cen nānyathā pa­ri­ka­lpya­te || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.31"><lb n="232,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.31</span>kā­cā­dyaṃ­ta­ri­tā­rthe pi sa­mā­na­m idam uttaraṃ | kā­cā­de­r bhi­nna­de­śa­sya ta­syā­vā­dhaṃ vi­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.32"><lb n="232,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.32</span>yathā mukhaṃ ni­rī­kṣaṃ­te darpaṇe pra­ti­biṃ­bi­ta­m | svadehe saṃ­spṛ­śaṃ­tī­ti bādhā siddhātra dhī­ma­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.33"><lb n="232,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.33</span>tathā na spha­ṭi­kāṃ­bho nu­pa­ṭa­lā­vṛ­tta­va­stu­ni | sva­de­śā­di­ta­yā tasya tadā paścāc ca da­rśa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l></lg><p n="a_1643" rend="justify"><lb n="232,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 232,10</span>na ca na­ya­na­ra­śma­yaḥ prasiddhāḥ pra­mā­ṇa­sā­ma­rthyā­deḥ spha­ṭi­kā­dī­n vibhajya gha­ṭā­dī­n pra­kā­śa­yaṃ­tī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1644"><l ana="bt" n="bt_1.19.34"><lb n="232,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.34</span>na cekṣaṃte sma­dā­dī­nāṃ sphu­raṃ­ta­ś ca­kṣu­raṃ­śa­vaḥ | sāṃ­dha­kā­ra­ni śīthiny ā­ma­nyā­nva­bhi­bha­vā­d api || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.35"><lb n="232,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.35</span>yady a­nu­dbhū­ta­rū­pā­s te śakyaṃte nekṣituṃ janaiḥ | tadā pra­māṃ­ta­raṃ vācyaṃ ta­tsa­dbhā­vā­va­bo­dha­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.36"><lb n="232,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.36</span>ra­śmi­va­llo­ca­naṃ sarvaṃ tai­ja­sa­tvā­t pra­dī­pa­va­t | iti siddhaṃ na netrasya jyo­ti­ṣka­tvaṃ pra­sā­dha­ye­t || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.37"><lb n="232,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.37</span>taijasaṃ nayanaṃ satsu sa­nni­kṛ­ṣṭa­ra­sā­di­ṣu | rūpasya vyaṃ­ja­ka­tvā­c cet pra­dī­pā­di­va­d īryate || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.38"><lb n="232,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.38</span>hetor di­na­ni­śā­nā­tha­ma­yū­khai­r vya­rbhi­cā­ri­tā | taijasaṃ nihite caṃ­dra­kāṃ­ta­raṃ tatkṣitau bhavāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.39"><lb n="232,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.39</span>te­jo­nu­sū­tri­tā jñeyā gā mū­lo­ṣṇa­va­tī prabhā | nānyā ma­ka­ra­tā­dī­nāṃ pā­rthi­va­tva­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l></lg><p n="a_1645" rend="justify"><lb n="232,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 232,17</span>ca­kṣu­ṣa­s tai­ja­sa­tve sādhye rū­pa­syai­va vyaṃ­ja­ka­tvā­d ity asya hetoś caṃ­drā­dyu­dyo­te­na mū­lo­ṣṇa­tva­ra­hi­te­na pā­rthi­va­tve­na <lb n="232,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 232,18</span>vya­bhi­cā­rā­d a­ga­ma­ka­tvā­t ta­ttai­ja­sa­tva­syā­si­ddhe­r na tato ra­śmi­va­cca­kṣu­ṣaḥ siddhyet || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1646"><l ana="bt" n="bt_1.19.40"><lb n="232,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.40</span>rū­pā­bhi­vyaṃ­ja­ne cākṣṇāṃ nāśe kvā­pe­kṣa­ṇaṃ bhavet | tai­ja­sa­tvā­t pra­dī­pā­de­r iva sarvasya dehinaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.41"><lb n="232,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.41</span>ya­thai­ka­sya pra­dī­pa­sya su­spa­ṣṭā­rtha­pra­kā­śa­ne | maṃ­da­tvā­d a­sa­ma­rtha­sya dvi­tī­yā­de­r a­pe­kṣa­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.42"><lb n="232,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.42</span>ta­thā­kṣṇo­r na vi­ru­ddhye­ta sū­ryā­lo­kā­dya­pe­kṣa­ṇaṃ | svakāryo hi sva­jā­tī­yaṃ sa­ha­kā­ri pra­tī­kṣya­te || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.43"><lb n="232,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.43</span>ta­da­sa­llo­ca­na­syā­rtha­pra­kā­śi­tvā­vi­ni­śca­yā­t | ka­thaṃ­ci­d api dī­pā­di­ni­ra­pe­kṣa­sya pra­dī­pa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.44"><lb n="232,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.44</span>aṃ­dha­kā­rā­va­bhā­so sti vi­nā­lo­ke­na cen na vai | pra­si­ddha­steṃ­dha­kā­ro sti jñā­nā­bhā­vā­t pa­ro­rtha­kṛ­t || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.45"><lb n="232,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.45</span>pa­re­ṣṭyā­stī­ti cet tasyāḥ siddhaṃ ca­kṣu­ra­tai­ja­saṃ | pra­mā­ṇa­tve nyathā nāṃ­dha­kā­raḥ siddhyet tatas tava || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.46"><lb n="232,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.46</span>a­tai­ja­sāṃ­ja­nā­pe­kṣi cakṣū rūpaṃ vyanakti yaṃ | nātaḥ sa­mā­na­jā­tī­ya­sa­ha­kā­ri ni­ya­mya­te || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l></lg><p n="a_1647" rend="justify"><lb n="232,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 232,26</span>tai­ja­sa­m e­vāṃ­ja­nā­di rū­pa­pra­kā­śa­ne netrasya sa­ha­kā­ri na punaḥ pā­rthi­va­m eva ta­trā­nu­dbhū­ta­sya te­jo­dra­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="232,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 232,27</span>bhāvād ity ayuktaṃ pra­mā­ṇā­bhā­vā­t | tai­ja­sa­m aṃ­ja­nā­di rū­pā­va­bhā­sa­ne na­ya­na­sa­ha­kā­ri­tvā­d dī­pā­di­va­ty apy a­sa­mya­k­, <lb n="232,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 232,28</span>caṃ­dra­dyo­tā­di­nā­nai­kāṃ­tā­t | tasyāpi pa­kṣī­ka­ra­ṇā­n na vya­bhi­cā­ra iti cen na, hetoḥ kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="232,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 232,29</span>pra­saṃ­gā­t | pakṣasya pra­tya­kṣā­nu­mā­nā­ga­ma­bā­dhi­ta­tvā­t tasya pra­tya­kṣe­ṇā­tai­ja­sa­tve­nā­nu­bha­vā­t | na tai­ja­sa­ś caṃ­dro­dyo­to <lb n="232,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 232,30</span>na­yā­nā­naṃ­da­he­tu­tvā­t sa­li­lā­di­va­d ity a­nu­mā­nā­t | mū­lo­ṣṇa­va­tī prabhā teja ity ā­ga­mā­c cā­bdhi­ja­la­ka­llo­lai­ś caṃ­dra­kāṃ­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="232,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 232,31</span>pra­ti­ha­tāḥ sū­ryāṃ­śa­vaḥ pra­dyo­taṃ­te śi­śi­rā­ś ca bhavaṃti | tata eva na­ya­nā­naṃ­da­he­ta­va ity ā­ga­ma­s tu na pra­mā­ṇaṃ­, <lb n="232,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 232,32</span>yuktyān a­nu­gṛ­hī­ta­tvā­t ta­thā­vi­dhā­ga­māṃ­ta­ra­va­t | ta­da­na­nu­gṛ­hī­ta­syā­pi pra­mā­ṇa­tve ti­pra­saṃ­gā­t | pu­ru­ṣā­dvai­ta­pra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="232,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 232,33</span>pā­da­kā­ga­ma­sya pra­mā­ṇa­tva­pra­saṃ­gā­t sa­ka­la­yau­ga­ma­ta­vi­ro­dhā­t | kiṃca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1648"><l ana="bt" n="bt_1.19.47"><lb n="232,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.47</span>kim u­ṣṇa­spa­rśa­vi­jñā­naṃ tai­ja­se­kṣṇi na jāyate | ta­syā­nu­dbhū­ta­tā­yāṃ tu rū­pā­nu­dbhū­ta­tā kutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.48"><pb n="233"/><lb n="233,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.48</span>te­jo­dra­vyaṃ hy a­nu­dbhū­ta­spa­rśa­m u­dbhū­ta­rū­pa­bhṛ­t | dṛṣṭaṃ yathā pra­dī­pa­sya pra­bhā­bhā­raḥ sa­maṃ­ta­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.49"><lb n="233,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.49</span>ta­thā­nu­dbhū­ta­rū­paṃ ta­du­dbhū­ta­spa­rśa­m ī­kṣi­ta­m | ya­tho­ṣṇo­da­ka­saṃ­yu­ktaṃ pa­ra­mu­dbhū­ta­ta­ddva­ya­m || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.50"><lb n="233,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.50</span>nā­nu­bhū­ta­dva­yaṃ tejo dṛṣṭaṃ cakṣur yatas tathā | a­dṛ­ṣṭa­va­śa­ta­s tac cet sarvam akṣaṃ tathā na kim || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.51"><lb n="233,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.51</span>su­va­rṇa­gha­ṭa­va­t ta­tsyā­di­tya­si­ddhaṃ ni­da­rśa­naṃ | pra­mā­ṇa­ba­la­ta­s tasya tai­ja­sa­tvā­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.52"><lb n="233,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.52</span>no­ṣṇa­vī­rya­tva­ta­s tasya tai­ja­sa­tvaṃ pra­si­ddhya­ti | vya­bhi­cā­rā­n ma­rī­cā­di­dra­vye­ṇa tai­ja­se­na vaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.53"><lb n="233,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.53</span>tato nā­si­ddha­tā hetoḥ si­ddha­sā­dhya­sya budhyate | ca­kṣu­ṣa­tvā­di­to dhvā­ne­ni­ta­tya­tva­sya yathaiva hi || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l></lg><p n="a_1649" rend="justify"><lb n="233,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 233,07</span>tad evaṃ tai­ja­sa­tvā­d ity asya hetor a­si­ddha­tvā­n na cakṣuṣi ra­śmi­va­ttva­si­ddhi­ni­baṃ­dha­na­tvaṃ yatas tasya raśmayo rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="233,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 233,08</span>pra­kā­śa­na­śa­kta­yaḥ syuḥ satām api teṣāṃ bṛ­ha­tta­ra­gi­ri­pa­ri­cche­da­na­m ayuktaṃ manaso dhiṣṭhāne sa­rva­the­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1650"><l ana="bt" n="bt_1.19.54"><lb n="233,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.54</span>saṃto pi raśmayo netre ma­na­sā­dhi­ṣṭhi­tā yadi | vi­jñā­na­he­ta­vo rtheṣu prāpteṣv eveti manyate || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.55"><lb n="233,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.55</span>manaso ṇu­tva­ta­ś ca­kṣu­rma­yū­khe­ṣv a­na­dhi­ṣṭhi­teḥ | bhi­nna­de­śe­ṣu bhū­ya­stva­pa­ra­mā­ṇu­va­de­ka­śaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.56"><lb n="233,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.56</span>ma­hī­ya­so ma­hī­dhra­sya pa­ri­cchi­tti­r na yujyate | kra­me­ṇā­dhi­ṣṭhi­tau tasya ta­daṃ­śe­ṣv eva saṃvidaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.57"><lb n="233,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.57</span>niraṃśo vayavī śailo ma­hī­yā­n api rociṣā | na­ya­ne­na pa­ri­cche­dyo ma­na­sā­dhi­ṣṭhi­te­na cet || <ref type="no-bt" rend="b">57</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.58"><lb n="233,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.58</span>na syān me­ca­ka­vi­jñā­naṃ nā­nā­va­ya­va­go­ca­ra­m | ta­dde­śi­ṣa­vi­ṣa­yaṃ cāsya ma­no­hī­nai­r dṛ­gaṃ­śu­bhiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">58</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.59"><lb n="233,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.59</span>śai­la­caṃ­dra­ma­so­ś cāpi pra­tyā­sa­nna­da­vi­ṣṭha­yoḥ | saha jñānena yujyate pra­si­ddha­m api sa­ddhi­yā­m || <ref type="no-bt" rend="b">59</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.60"><lb n="233,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.60</span>kālena yāvatā śailaṃ prayāṃti na­ya­nāṃ­śa­vaḥ | kecic caṃ­dra­ma­saṃ cānye tā­va­tai­ve­ti yujyate || <ref type="no-bt" rend="b">60</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.61"><lb n="233,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.61</span>tayoś ca kramato jñānaṃ yadi syāt te ma­no­dva­yaṃ | nā­nya­thai­ka­sya ma­na­sa­s ta­da­dhi­ṣṭhi­tya­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">61</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.62"><lb n="233,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.62</span>vi­kī­rṇā­ne­ka­ne­trāṃ­śu­rā­śe­r a­prā­pya­kā­ri­ṇaḥ | ma­na­so­dhi­ṣṭhi­tau kā­rya­syai­ka­de­śe pi tiṣṭhataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">62</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.63"><lb n="233,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.63</span>sa­hā­kṣa­paṃ­ca­ka­syai­ta­t kiṃ nā­dhi­ṣṭhā­ya­kaṃ mataṃ | yato na kramato bhīṣṭaṃ rū­pā­di­jñā­na­paṃ­ca­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">63</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.64"><lb n="233,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.64</span>tathā ca yu­ga­pa­jjñā­nā­nu­tpa­tte­r a­pra­si­ddhi­taḥ | sādhye manasi liṃgatvaṃ na syād iti manaḥ kutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">64</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.65"><lb n="233,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.65</span>ma­no­na­dhi­ṣṭhi­tā­ś ca­kṣū­ra­śma­yo yadi kurvate | svā­rtha­jñā­naṃ tad apy e­ta­ddū­ṣa­ṇaṃ du­ra­ti­kra­ma­m || <ref type="no-bt" rend="b">65</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.66"><lb n="233,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.66</span>tato kṣi­ra­śma­yo bhittvā kā­cā­dī­n a­rtha­bhā­si­naḥ | teṣām a­bhā­va­to bhāve py u­kta­do­ṣā­nu­ṣaṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">66</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.67"><lb n="233,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.67</span>kā­cā­dyaṃ­ta­ri­tā­rthā­nāṃ grahaṇaṃ cakṣuṣaḥ sthitam | a­prā­pya­kā­ri­tā­liṃ­gaṃ pa­ra­pa­kṣa­sya bā­dha­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">67</ref> || </l></lg><p n="a_1651" rend="justify"><lb n="233,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 233,23</span>evaṃ pa­kṣa­syā­dhya­kṣa­bā­dhā­m a­nu­mā­na­bā­dhāṃ ca pra­rū­pyā­ga­ma­bā­dhāṃ ca da­rśa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1652"><l ana="bt" n="bt_1.19.68"><lb n="233,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.68</span>spṛṣṭaṃ śabdaṃ śṛṇoty akṣam aspṛṣṭaṃ rūpam īkṣyate | spṛṣṭaṃ baddhaṃ ca jānāti sparśaṃ gaṃdhaṃ rasaṃ tathā || <ref type="no-bt" rend="b">68</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.69"><lb n="233,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.69</span>ity ā­ga­ma­ś ca tasyāsti bādhako bā­dha­va­rji­taḥ | cakṣuṣo prā­pya­kā­ri­tva­sā­dha­naḥ śu­ddha­dhī­ma­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">69</ref> || </l></lg><p n="a_1653" rend="justify"><lb n="233,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 233,26</span>nanu na­ya­nā­prā­pya­kā­ri­tva­sā­dha­na­syā­ga­ma­sya bā­dhā­ra­hi­ta­tva­m a­si­ddha­m iti pa­rā­kū­ta­m u­pa­da­rśya dū­ṣa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1654"><l ana="bt" n="bt_1.19.70"><lb n="233,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.70</span>ma­no­bu­ddhi­pra­kṛ­ṣṭā­rtha­grā­ha­ka­tvā­nu­ṣaṃ­ja­naṃ | ne­tra­syā­prā­pya­kā­ri­tve bādhakaṃ yena gīyate || <ref type="no-bt" rend="b">70</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.71"><lb n="233,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.71</span>tasya prā­ptā­nu­gaṃ­dhā­di­gra­ha­ṇa­sya pra­saṃ­ja­na­m | prāṇādeḥ prā­pya­kā­ri­tve bādhakaṃ kena bādhyate || <ref type="no-bt" rend="b">71</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.72"><lb n="233,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.72</span>sūkṣme mahita ca prāpter a­vi­śe­ṣe pi yogyatā | gṛhītuṃ cen ma­ha­ddra­vyaṃ dṛśyaṃ tasya na cā­pa­ra­m || <ref type="no-bt" rend="b">72</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.73"><lb n="233,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.73</span>tarhy a­prā­pte­r abhede pi cakṣuṣaḥ śaktir īdṛśī | yathā kiṃcid dhi dū­rā­rtha­m a­vi­di­kkaṃ pra­pa­śya­ti || <ref type="no-bt" rend="b">73</ref> || </l></lg><p n="a_1655" rend="justify"><lb n="233,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 233,31</span>nanu ca prā­ṇā­dīṃ­dri­yaṃ prā­pya­kā­ri prāptam api ta­trā­ṇu­gaṃ­dhā­di­yo­gi­naḥ pa­ri­cchi­na­tti nā­sma­dā­de­s tā­dṛ­śā­dṛ­ṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="233,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 233,32</span>vi­śe­ṣa­syā­bhā­vā­t ma­ha­ttvā­dyu­pe­ta­dra­vyaṃ gaṃdhādi tu pa­ri­cchi­na­tti tā­dṛ­ga­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣa­sya sa­dbhā­vā­d ity a­dṛ­ṣṭa­vai­ci­tryā<span type="hard-break">- </span><lb n="233,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 233,33</span>t ta­dvi­jñā­na­bhā­vā­bhā­va­vai­ci­tryaṃ ma­nya­mā­nā­n pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1656"><l ana="bt" n="bt_1.19.74"><lb n="233,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.74</span>samaṃ cā­dṛ­ṣṭa­vai­ci­tryaṃ jñā­na­vai­ci­trya­kā­ra­ṇaṃ | syā­dvā­di­nāṃ pareṣāṃ cety alaṃ vādena tatra naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">74</ref> || </l></lg><p n="a_1657" rend="justify"><pb n="234"/><lb n="234,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,01</span>syā­dvā­di­nā­m api hi ca­kṣu­ra­prā­pya­kā­ri ke­ṣāṃ­ci­d a­ti­śa­ya­jñā­na­bhṛ­tā­mṛ­ddhi­ma­tā­m a­sma­dā­dya­go­ca­raṃ vi­pra­kṛ­ṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="234,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,02</span>sva­vi­ṣa­ya­pa­ri­cche­da­kaṃ tādṛśaṃ ta­dā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­vi­śe­ṣa­sa­dbhā­vā­t | a­sma­dā­dī­nāṃ tu ya­thā­pra­tī­ti svārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="234,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,03</span>pra­kā­śa­kaṃ svā­nu­rū­pa­ta­dā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­mā­d iti sa­ma­ma­dṛ­ṣṭa­vai­ci­tryaṃ jñā­na­vai­ci­trya­ni­baṃ­dha­na­m u­bha­ye­ṣāṃ | tato na nayanā<span type="hard-break">- </span><lb n="234,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,04</span>prā­pya­kā­ri­tvaṃ bādhyate ke­na­ci­t ghrā­ṇā­di­prā­pya­kā­ri­tva­va­d iti na ta­dā­ga­ma­sya bādho sti yena bādhako na <lb n="234,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,05</span>syāt pakṣasya | tad evaṃ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1658"><l ana="bt" n="bt_1.19.75"><lb n="234,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.75</span>pra­tya­kṣe­ṇā­nu­mā­ne­na svā­ga­me­na ca bādhitaḥ | pakṣaḥ prā­pti­pa­ri­cche­da­kā­ri cakṣur iti sthitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">75</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.76"><lb n="234,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.76</span>kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­ś ca he­tu­rbā­hyeṃ­dri­ya­tva­taḥ | ity a­prā­ptā­rtha­kā­ri­tve ghrā­ṇā­de­r iva vāṃchite || <ref type="no-bt" rend="b">76</ref> || </l></lg><p n="a_1659" rend="justify"><lb n="234,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,08</span>na hi pa­kṣa­syai­vaṃ pra­mā­ṇa­bā­dhā­yāṃ hetuḥ pra­va­rta­mā­naḥ sā­dhya­sā­dha­nā­yā­la­m a­tī­ta­kā­la­tvā­d a­nya­thā­ti­pra­saṃ­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1660"><l ana="bt" n="bt_1.19.77"><lb n="234,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.77</span>etena bhau­ti­ka­tvā­di sādhanaṃ tatra vāritaṃ | pra­tye­ta­vyaṃ pra­mā­ṇe­na pa­kṣa­bā­dha­sya ni­rṇa­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">77</ref> || </l></lg><p n="a_1661" rend="justify"><lb n="234,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,10</span>prā­pya­kā­ri ca­kṣu­rbhau­ti­ka­tvā­t ka­ra­ṇa­tvā­t ghrā­ṇā­di­va­d ity atra na kevalaṃ pakṣaḥ pra­tya­kṣā­di­bā­dhi­taḥ | kālātya<span type="hard-break">- </span><lb n="234,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,11</span>yā­pa­di­ṣṭa­ś ced dhetuḥ pū­rva­va­d uktaḥ | kiṃ tarhy a­nai­kāṃ­ti­ka­ś ceti ka­tha­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1662"><l ana="bt" n="bt_1.19.78"><lb n="234,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.78</span>a­ya­skāṃ­tā­di­nāṃ loham a­prā­pyā­ka­rṣa­tā svayaṃ | a­nai­kāṃ­ti­ka­tā hetor bhau­ti­kā­rtha­sya bādhyate || <ref type="no-bt" rend="b">78</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.79"><lb n="234,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.79</span>kā­yāṃ­ta­rga­ta­lo­ha­sya ba­hi­rde­śa­sya vakṣyate | nā­ya­skāṃ­tā­di­nā prāptis ta­tka­rai­r vo­kta­ka­rma­ṇi || <ref type="no-bt" rend="b">79</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.80"><lb n="234,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.80</span>yathā ka­stū­ri­kā­dra­vye viyukte pi pa­ṭā­di­taḥ | tatra sau­gaṃ­dhya­taḥ prāptis ta­dgaṃ­dhā­ṇu­bhi­r iṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">80</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.81"><lb n="234,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.81</span>a­ya­skāṃ­tā­ṇu­bhiḥ kaiścit tathā lohe pi seṣyatāṃ | vibhakte pi tatas ta­trā­kṛ­ṣṭyā­de­r dṛ­ṣṭi­ta­s tadā || <ref type="no-bt" rend="b">81</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.82"><lb n="234,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.82</span>ity a­yu­kta­m a­ya­skāṃ­ta­m aprāptaṃ prati da­rśa­nā­t | lo­hā­kṛ­ṣṭeḥ pa­ri­prā­ptā­s ta­daṃ­śā­s tu na jā­tu­ci­t || <ref type="no-bt" rend="b">82</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.83"><lb n="234,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.83</span>yathā ka­stū­ri­kā­dya­rthaṃ gaṃ­dhā­di­pa­ra­mā­ṇa­vaḥ | svā­dhi­ṣṭhā­nā­bhi­mu­khye­na tā nayaṃti pa­ṭā­di­gāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">83</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.84"><lb n="234,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.84</span>ta­thā­ya­skāṃ­ta­pā­ṣā­ṇaṃ sū­kṣma­bhā­gā­ś ca lohagāḥ | ity ā­yā­ta­m ito prā­ptā­ya­skāṃ­to lo­ha­ka­rma­kṛ­t || <ref type="no-bt" rend="b">84</ref> || </l></lg><p n="a_1663" rend="justify"><lb n="234,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,19</span>nanu yathā ha­rī­ta­kī prāpya ma­la­maṃ­gā­d vi­re­ca­ya­ti ta­thā­ya­skāṃ­ta­pa­ra­mā­ṇa­vaḥ śa­rī­rāṃ­ta­rga­taṃ śalyaṃ prā­pyā­ka­rṣaṃ­ti <lb n="234,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,20</span>śa­rī­rā­d iti ma­nya­mā­naṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1664"><l ana="bt" n="bt_1.19.85"><lb n="234,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.85</span>prāptā ha­rī­ta­kī śaktā kartuṃ ma­la­vi­re­ca­naṃ | malaṃ na punar ānetuṃ ha­rī­ta­kyaṃ­ta­raṃ prati || <ref type="no-bt" rend="b">85</ref> || </l></lg><p n="a_1665" rend="justify"><lb n="234,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,22</span>tarhi ya­thā­na­nā­n nirgato vāyuḥ pa­dma­nī­lā­di­gaḥ prāpya pā­nī­ya­mā­na­naṃ pra­tyā­ka­rṣa­ti ta­thā­ya­skāṃ­tāṃ­ta­ra­gāḥ <lb n="234,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,23</span>pa­ra­mā­ṇa­vo bahir a­va­sthi­tā­ya­skāṃ­tā­va­ya­vi­no nirgatāḥ prāpya lohaṃ taṃ praty e­vā­ka­rṣaṃ­tī­ti śaṃ­ka­mā­naṃ <lb n="234,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,24</span>pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1666"><l ana="bt" n="bt_1.19.86"><lb n="234,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.86</span>ā­ka­rṣa­ṇa­pra­ya­tne­na vi­nā­na­na­kṛ­tā­ni­laḥ | pa­dma­nā­lā­di­go ṃbhāṃsi nā­ka­rṣa­ti mukhaṃ prati || <ref type="no-bt" rend="b">86</ref> || </l></lg><p n="a_1667" rend="justify"><lb n="234,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,26</span>tarhi pu­ru­ṣa­pra­ya­tna­ni­ra­pe­kṣā ya­thā­di­tya­ra­śma­yaḥ prāpya bhūgataṃ toyaṃ tam eva prati nayaṃti ta­thā­ya­skāṃ­ta­pa­ra­mā­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="234,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,27</span>vo pīty a­bhi­ma­nya­mā­naṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1668"><l ana="bt" n="bt_1.19.87"><lb n="234,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.87</span>sū­ryāṃ­śa­vo nayaṃty aṃbhaḥ prāpya ta­tsū­rya­maṃ­ḍa­laṃ | ci­tra­bhā­nu­tvi­ṣo nāstam iti sve­ccho­pa­ka­lpi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">87</ref> || </l></lg><p n="a_1669" rend="justify"><lb n="234,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,29</span>niḥ­pra­mā­ṇa­ka­m u­dā­ha­ra­ṇa­m ā­śri­tyā­ya­skāṃ­ta­sya prā­pya­kā­ri­tvaṃ vya­va­sthā­pa­ya­t kathaṃ na sve­cchā­kā­ri ? ta­dā­ga­mā­t siddha<span type="hard-break">- </span><lb n="234,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,30</span>m iti cen na, tasya pra­tyā­ga­me sarvatra dṛ­ṣṭe­ṣṭā­vi­ru­ddhe­na pra­mā­ṇa­tā­m ā­tma­sā­t kurvatā pra­ti­ha­ta­tvā­t svayaṃ yuktān anu<span type="hard-break">- </span><lb n="234,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,31</span>gṛ­hī­ta­sya pra­mā­ṇa­tvā­n a­bhyu­pa­ga­mā­c ca na tatas tatsiddhiḥ yato ya­skāṃ­ta­sya prā­pya­kā­ri­tva­si­ddhau te­nā­nai­kāṃ­ti­ka­tvaṃ <lb n="234,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 234,32</span>bhau­ti­ka­tva­sya na syāt || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1670"><l ana="bt" n="bt_1.19.88"><lb n="234,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.88</span>tathaiva kā­ra­ṇa­tva­sya manasā vya­bhi­cā­ri­tā | maṃtreṇa ca bhu­jaṃ­gā­dyu­ccā­ṭa­kā­di­ka­re­ṇa vā || <ref type="no-bt" rend="b">88</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.89"><lb n="234,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.89</span>śa­bdā­tma­no hi maṃtrasya prāptir na bhu­ja­gā­di­nā | manāg ā­va­rta­mā­na­sya dū­ra­sthe­na pra­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">89</ref> || </l></lg><p n="a_1671" rend="justify"><pb n="235"/><lb n="235,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,01</span>prā­pya­kā­ri cakṣuḥ ka­ra­ṇa­tvā­d dā­trā­di­va­d ity atrāpy aṃśataḥ sarvān pra­tyu­dyo­ta­ka­re­ṇo­kto hetur a­nai­kāṃ­ti­ko manasā <lb n="235,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,02</span>maṃtreṇa ca sa­rvā­dyā­kṛ­ṣṭi­kā­ri­ṇā pratyeyaḥ pakṣaś ca pra­mā­ṇā­bā­dhi­taḥ pū­rva­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1672"><l ana="bt" n="bt_1.19.90"><lb n="235,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.90</span>tad evaṃ cakṣuṣaḥ prā­pya­kā­ri­tve nāsti sādhanaṃ | ma­na­sa­ś ca tatas tābhyāṃ vyaṃ­ja­nā­va­gra­haḥ kutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">90</ref> || </l></lg><p n="a_1673" rend="justify"><lb n="235,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,04</span>yatra ka­ra­ṇa­tva­m api cakṣuṣi prā­pya­kā­ri­tva­sā­dha­nā­ya nālaṃ ca ta­trā­nya­tsā­dha­naṃ dū­ro­tsā­ri­ta­m eveti ma­no­va­da<span type="hard-break">- </span><lb n="235,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,05</span>prā­pya­kā­ri cakṣuḥ siddhaṃ | tataś ca na ca­kṣu­rma­no­bhyāṃ vyaṃ­ja­na­syā­va­gra­ha iti vya­va­ti­ṣṭha­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1674"><l ana="bt" n="bt_1.19.91"><lb n="235,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.91</span>dūre śabdaṃ śṛ­ṇo­mī­ti vya­va­hā­ra­sya da­rśa­nā­t | śrotram a­prā­pya­kā­rī­ti kecid āhus tad apy asat || <ref type="no-bt" rend="b">91</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.92"><lb n="235,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.92</span>dūre jighrāmy ahaṃ gaṃdham iti vya­va­hṛ­tī­kṣa­ṇā­t | ghrā­ṇa­syā­prā­pya­kā­ri­tva­pra­sa­kti­r i­ṣṭa­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">92</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.93"><lb n="235,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.93</span>gaṃ­dhā­dhi­ṣṭhā­na­bhū­ta­sya dra­vya­prā­pta­sya ka­sya­ci­t | dū­ra­tve­na tathā vṛttau vya­va­hā­ro tra cen nṛṇām || <ref type="no-bt" rend="b">93</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.94"><lb n="235,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.94</span>samaṃ śabde sa­mā­dhā­na­m iti yat kiṃ­ca­ne­dṛ­śaṃ | codyaṃ mī­māṃ­sa­kā­dī­nā­m a­prā­tī­ti­ka­vā­di­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">94</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.95"><lb n="235,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.95</span>ku­ṭyā­di­vya­va­dhā­ne pi śabdasya śra­va­ṇā­d yadi | śrotrām a­prā­pya­kā­rī­ṣṭaṃ tathā ghrāṇaṃ ta­the­ṣya­tāṃ || <ref type="no-bt" rend="b">95</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.96"><lb n="235,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.96</span>dra­vyāṃ­ta­ri­ta­gaṃ­dha­sya ghrā­ta­sū­kṣma­sya tasya cet | ghrā­ṇa­prā­pta­sya saṃvittiḥ śro­tra­prā­pta­sya no dhvaneḥ || <ref type="no-bt" rend="b">96</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.19.97"><lb n="235,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.97</span>yathā gaṃ­dhā­ṇa­vaḥ kecic chaktāḥ ku­ṭyā­di­bhe­da­ne | sūkṣmās tathaiva naḥ siddhāḥ pra­mā­ṇa­dhva­ni­pu­dga­lāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">97</ref> || </l></lg><p n="a_1675" rend="justify"><lb n="235,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,13</span>pu­dga­la­pa­ri­ṇā­maḥ śabdo bā­hyeṃ­dri­ya­vi­ṣa­ya­tvā­t gaṃ­dhā­di­va­d ityādi pra­mā­ṇa­si­ddhāḥ śa­bda­pa­ri­ṇa­ta­pu­dga­lāḥ ity agre <lb n="235,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,14</span>sa­ma­rtha­yi­ṣyā­ma­he | te ca gaṃ­dha­pa­ri­ṇa­ta­pu­dga­la­va­t ku­ṭyā­di­kaṃ bhitvā sveṃdriyaṃ prā­pra­vaṃ­taḥ pa­ri­cche­dyā iti na <lb n="235,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,15</span>teṣām a­prā­ptā­nā­m iṃ­dri­ye­ṇa grahaṇaṃ | kathaṃ mūrtāḥ skaṃdhāḥ śrā­va­ṇa­sva­bhā­vāḥ ku­ṭyā­di­nā mū­rti­ma­tā na pra­ti­ha­nyaṃ­te <lb n="235,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,16</span>iti cet, tav āpi vā­ya­vī­yā dhvanayaḥ śa­bdā­bhi­vyaṃ­ja­kāḥ kathaṃ te na pra­ti­ha­nyaṃ­te iti samānaṃ codyaṃ | <lb n="235,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,17</span>ta­tpra­ti­ghā­te tatra śa­bda­syā­bhi­vya­kte­r a­yo­gā­d a­na­bhi­vya­kta­sya ca śra­va­ṇā­saṃ­bha­vā­d a­pra­ti­ghā­taḥ tasya ku­ṭyā­di­nā <lb n="235,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,18</span>siddhas ta­daṃ­ta­ri­ta­sya śra­va­ṇā­nya­thā­nu­pa­pa­tti­r iti cet, tata eva śa­bdā­tma­nāṃ pu­dga­lā­nā­m a­pra­ti­ghā­to stu dṛ­ḍha­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="235,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,19</span>hārāt | dṛṣṭo hi gaṃ­dhā­tma­pu­dga­lā­nā­m a­pra­ti­ghā­tā­s ta­dva­ccha­bdā­nāṃ na vi­ru­dhya­te | yadi punar a­mū­rta­sya sa­rva­ga­ta­sya <lb n="235,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,20</span>ca śabdasya pa­ri­ka­lpa­nā­t ta­dvyaṃ­ja­kā­nā­m e­vā­pra­ti­ghā­tā­c chra­va­ṇa­m ity a­bhi­ni­ve­śaḥ tathā gaṃ­dha­syā­mū­rta­sya ka­stū­ri­kā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="235,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,21</span>dra­vya­vi­śe­ṣa­saṃ­yo­ga­ja­ni­tā­va­ya­vā vyaṃ­ja­kā­mū­rta­dra­vyāṃ­ta­re­ṇā­pra­ti­ha­tā­s tathā ghrā­ṇa­he­ta­vaḥ iti ka­lpa­nā­nu­ṣa­jya­mā­nā <lb n="235,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,22</span>kathaṃ ni­vā­ra­ṇī­yā ? gaṃ­dha­syai­vaṃ pṛ­thi­vī­gu­ṇa­tva­vi­ro­dha iti cet śa­bda­syā­pi pu­dga­la­tva­vi­ro­dha­s tathā paraiḥ śabdasya <lb n="235,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,23</span>dra­vyāṃ­ta­ra­tve­nā­bhyu­pa­ga­mā­d adoṣa iti cet tathā gaṃdho pi dra­vyāṃ­ta­ra­m a­bhyu­pa­ga­mya­tāṃ pra­mā­ṇa­ba­lā­yā­ta­sya pa­ri­ha­rtu­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="235,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,24</span>śakteḥ | spa­rśā­dī­nā­m apy evaṃ dra­vyāṃ­ta­ra­tva­pra­saṃ­ga iti cet, tāny api dra­vyāṃ­ta­rā­ṇi saṃtu | ni­rgu­ṇa­tvā­t teṣām a<span type="hard-break">- </span><lb n="235,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,25</span>dra­vya­tva­m iti cet, tata eva gaṃ­dha­spa­rśā­dī­nāṃ dra­vya­tva­m astu | te­ṣū­pa­ca­ri­ta­ma­ha­ttvā­da­ya iti cet śabde py upa<span type="hard-break">- </span><lb n="235,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,26</span>caritāḥ saṃtu | kutaḥ śabdena ta­du­pa­cā­ra iti cet gaṃ­dhā­di­ṣu kutaḥ ? svā­śra­ya­ma­ha­ttvā­d iti cet tata eva <lb n="235,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,27</span>śabde pi mu­khya­ma­ha­ttvā­de­r a­saṃ­bha­vaḥ | śabde kim a­va­ga­taḥ ? tvayāpi gaṃdhādau sa kimu niścitaḥ | gaṃ­dhā­da­yo na <lb n="235,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,28</span>mu­khya­ma­ha­ttvā­dyu­pe­tāḥ śa­śva­da­sva­taṃ­tra­tvā­d a­bhā­va­va­d ity ato nu­mā­nā­t ta­da­saṃ­bha­vo niścita iti cet, tata eva śabde pi <lb n="235,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,29</span>sa ni­ścī­ya­tāṃ | śabde ta­da­si­ddhe­r na ta­nni­śce­yaḥ sarvadā ta­syā­sva­taṃ­tra­syo­pa­la­bdhe­r iti cet gaṃ­dhā­dā­v api <lb n="235,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,30</span>tata eva ta­da­si­ddheḥ | kutas tu ta­nni­śca­yaḥ tasya kṣi­tyā­di­dra­vya­taṃ­tra­tve­na pra­tī­te­r a­sva­taṃ­tra­tva­si­ddhi­r iti cet <lb n="235,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,31</span>śa­bda­syā­pi va­ktṛ­bhe­ryā­di­dra­vya­taṃ­tra­syo­pa­la­bdhe­r a­sva­taṃ­tra­tva­si­ddhe­r astu | tasya ta­da­bhi­vyaṃ­ja­ka­dhva­ni­ni­baṃ­dha­na­tvā­t taṃtratvo<span type="hard-break">- </span><lb n="235,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,32</span>pa­la­bdhe­r iti cet tarhi kṣi­tyā­di­dra­vya­syā­pi gaṃ­dhā­di­vyaṃ­ja­ka­vā­yu­vi­śe­ṣa­ni­baṃ­dha­na­tvā­t tu gaṃ­dhā­de­s taṃ­tra­tvo­pa­pa­ttiḥ | <lb n="235,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,33</span>śabdasya vaktur a­nya­tro­pa­la­bdhe­r na taṃtratvaṃ sa­rva­de­ti cet gaṃ­dhā­de­r api ka­stū­ri­kā­di­dra­vyā­d a­nya­tro­pa­laṃ­bhā­t ta­tpa­ra­taṃ­tra­tvaṃ <lb n="235,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,34</span>sarvadā mā bhūt | tato nyatrāpi sū­kṣma­dra­vyā­śri­tā gaṃ­dhā­da­yaḥ pra­tī­yaṃ­te iti cet śabdo pi tā­lvā­di­bhyo 'nyatra <lb n="235,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 235,35</span>sū­kṣma­pu­dga­lā­śri­ta eva śrūyata iti katham iva svataṃtraḥ | ta­dā­śra­ya­dra­vya­sya ca­kṣu­ṣo­pa­la­bdhiḥ syād iti cet <pb n="236"/><lb n="236,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,01</span>gaṃ­dhā­dyā­śra­ya­sya kiṃ na syāt ? sū­kṣma­tvā­d iti cet tata eva śa­bdā­śra­ya­dra­vya­syā­pi na ca­kṣu­ṣo­pa­la­bdhi­r iti <lb n="236,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,02</span>sarvaṃ samaṃ paśyāmaḥ | tato yadi gaṃ­dhā­dī­nāṃ śa­śva­da­sva­taṃ­tra­tvā­n ma­ha­ttvā­dyu­pe­ta­tvā­bhā­vā­d ākhyāto na dravyatvaṃ <lb n="236,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,03</span>tadā śa­bda­syā­pi na tat | nanu śa­bda­syā­dra­vya­tve py a­sa­rva­ga­ta­dra­vyā­śra­ya­tve kathaṃ sa­kṛ­tsa­rva­tro­pa­laṃ­bhaḥ yathā <lb n="236,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,04</span>gaṃdhādeḥ sa­mā­na­pa­ri­ṇā­ma­bhṛ­tāṃ pu­dga­lā­nāṃ sva­kā­ra­ṇa­va­śā­t sa­maṃ­ta­to vi­sa­rpa­ṇā­t vṛkṣād vya­va­hi­tā­nāṃ vi­sa­rpa­ṇaṃ <lb n="236,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,05</span>kathaṃ na teṣām iti cet, yathā gaṃ­dha­dra­vya­skaṃ­dhā­nāṃ tathā pa­ri­ṇā­mā­t tad eva gaṃ­dhā­di­kṛ­ti­pra­ti­vi­dhā­na­yā dūrād e<span type="hard-break">- </span><lb n="236,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,06</span>kotkaraḥ śabde samasto nā­va­ta­ra­tī­ti ta­dva­tprā­pta­syeṃ­dri­ye­ṇa grahaṇaṃ ni­rā­re­ka­m a­va­ti­ṣṭha­te ta­thā­pra­tī­te­r ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1676"><l ana="bt" n="bt_1.19.98"><lb n="236,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.19.98</span>ta­trā­re­ko­tka­raḥ sarvo gaṃ­dha­dra­vye sa­ma­sthi­taḥ | sa­mā­dhi­ś ceti na vyā­se­nā­smā­bhi­r a­bhi­dhī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">98</ref> || </l></lg><p n="a_1677" rend="justify"><lb n="236,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,08</span>pra­paṃ­ca­to vi­cā­ri­ta­m e­ta­da­nya­trā­smā­bhi­r iti ne­ho­cya­te || </p><p ana="sbt" n="sbt_1.20 a_1678" rend="justify"><lb n="236,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.20 </span>śrutaṃ ma­ti­pū­rvaṃ dvya­ne­ka­dvā­d a­śa­bhe­da­m || <ref type="no-sbt" rend="b">20</ref> || </p><p n="a_1679" rend="justify"><lb n="236,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,10</span>ki­ma­rtha­m idam u­pa­di­ṣṭaṃ ma­ti­jñā­na­pra­rū­pa­ṇā­naṃ­ta­ra­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1680"><l ana="bt" n="bt_1.20.1"><lb n="236,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.1</span>kiṃ nimittaṃ śru­ta­jñā­naṃ kiṃ bhedaṃ kiṃ pra­bhe­da­ka­m | pa­ro­kṣa­m iti nirṇetuṃ śrutam ityādi sū­tri­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1681" rend="justify"><lb n="236,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,12</span>kiṃ nimittaṃ śru­ta­jñā­naṃ ni­tya­śa­bda­ni­mi­tta­m a­nya­ni­mi­ttaṃ ceti śaṃkām a­pa­nu­da­ti ma­ti­pū­rva­ka­m iti va­ca­nā­t | <lb n="236,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,13</span>kiṃ bhedaṃ tat ? ṣaḍbhedaṃ dvi­bhe­da­m ity abhedaṃ veti saṃśayaṃ sa­ha­sra­pra­bhe­daṃ dvā­da­śa­pra­bhe­da­m a­ne­ka­bhe­daṃ veti cā­re­kā­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="236,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,14</span>pā­ka­ro­ti dvya­ne­ka­dvā­da­śa­bhe­da­m iti va­ca­nā­t | tatra kim idaṃ śrutam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1682"><l ana="bt" n="bt_1.20.2"><lb n="236,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.2</span>śrute ne­kā­rtha­tā­si­ddhe jñānam ity a­nu­va­rta­nā­t | śravaṇaṃ hi śru­ta­jñā­naṃ na punaḥ śa­bda­mā­tra­ka­m || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_1683" rend="justify"><lb n="236,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,16</span>katham evaṃ śa­bdā­tma­kaṃ śrutam iha prasiddhaṃ si­ddhāṃ­ta­vi­dā­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1684"><l ana="bt" n="bt_1.20.3"><lb n="236,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.3</span>tac co­pa­cā­ra­to grāhyaṃ śru­ta­śa­bda­pra­yo­ga­taḥ | śa­bda­bhe­da­pra­bhe­do­ktaḥ svayaṃ ta­tkā­ra­ṇa­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_1685" rend="justify"><lb n="236,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,18</span>tac ca śa­bda­mā­traṃ śrutam iha jñeyam u­pa­cā­rā­t dvya­ne­ka­dvā­da­śa­bhe­da­m ity anena śa­bda­saṃ­da­rbha­sya bhe­da­pra­bhe­da­yo­r va­ca­nā­t <lb n="236,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,19</span>svayaṃ sū­tra­kā­re­ṇa śru­ta­śa­bda­pra­yo­gā­c ca | sa hi śrūyate smeti śrutaṃ pra­va­ca­na­m ity a­sye­ṣṭā­rtha­sya saṃ­gra­hā­rthaḥ śreyo <lb n="236,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,20</span>nānyathā spa­ṣṭa­jñā­nā­bhi­dhā­yi­naḥ śabdasya pra­yo­gā­rha­tvā­t | kutaḥ punar u­pa­cā­raḥ ta­tkā­ra­ṇa­tvā­t | śru­ta­jñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="236,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,21</span>kāraṇaṃ hi pra­va­ca­naṃ śrutam ity u­pa­ca­rya­te mukhyasya śru­ta­jñā­na­sya bhe­da­pra­ti­pā­da­naṃ katham u­pa­pa­nnaṃ ta­jjñā­na­sya bheda<span type="hard-break">- </span><lb n="236,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,22</span>pra­bhe­da­rū­pa­tvo­pa­pa­tteḥ dvi­bhe­da­pra­va­ca­na­ja­ni­taṃ hi jñānaṃ dvibhedaṃ aṃ­ga­bā­hya­pra­va­ca­na­ja­ni­ta­sya jñā­na­syāṃ­ga­bā­hya­tvā­t <lb n="236,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,23</span>aṃ­ga­pra­vi­ṣṭa­va­ca­na­ja­ni­ta­sya cāṃ­ga­pra­vi­ṣṭa­tvā­t | ta­thā­ne­ka­dvā­da­śa­pra­bhe­da­va­ca­na­ja­ni­taṃ jñā­na­ma­n e­ka­dvā­da­śa­pra­bhe­da­kaṃ <lb n="236,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,24</span>kā­li­ko­tkā­li­kā­di­va­ca­na­ja­ni­ta­syā­ne­ka­pra­bhe­da­rū­pa­tvā­t­, ā­cā­rā­di­va­ca­na­ja­ni­ta­sya ca dvā­da­śa­pra­bhe­da­tvā­d ida<span type="hard-break">- </span><lb n="236,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,25</span>m u­pa­ca­ri­taṃ ca śrutaṃ dvya­ne­ka­dvā­da­śa­bhe­da­m ihaiva vakṣyate | dvi­bhe­da­m a­ne­ka­dvā­da­śa­bhe­da­m iti pratyekaṃ bhe­da­śa­bda­syā­bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="236,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,26</span>saṃ­baṃ­dhā­t tathā ca­tu­rbhe­do vedaḥ ṣaḍaṃgaḥ sa­ha­sra­śā­khaḥ ityādi śru­tā­bhā­sa­ni­vṛ­tti­r a­pra­mā­ṇa­tva­pra­tya­kṣa­tvā­di­ni<span type="hard-break">- </span><lb n="236,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,27</span>vṛttiś ca kṛtā bhavati | katham ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1686"><l ana="bt" n="bt_1.20.4"><lb n="236,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.4</span>samyag ity a­dhi­kā­rā­t tu śru­tā­bhā­sa­ni­va­rta­na­m | ta­syā­prā­mā­ṇya­vi­cche­daḥ pra­mā­ṇa­pa­da­vṛ­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.5"><lb n="236,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.5</span>pa­ro­kṣā­vi­ṣkṛ­te­s tasya pra­tya­kṣa­tva­ni­rā­kri­yā | nā­va­dhyā­di­ni­mi­tta­tvaṃ ma­ti­pū­rva­m iti śruteḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_1687" rend="justify"><lb n="236,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,30</span>na nityatvaṃ dra­vya­śru­ta­sya bhā­va­śru­ta­sya vā na ni­tya­ni­mi­tta­tva­m iti sā­ma­rthyā­d a­va­sī­ya­te ma­ti­pū­rva­tva­va­ca­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="236,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 236,31</span>d a­va­dhyā­dya­ni­mi­tta­tva­va­t | śru­ta­ni­mi­tta­tvaṃ śru­ta­syai­va bā­dhye­te­ti na śaṃ­ka­nī­yaṃ | kutaḥ ? </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1688"><l ana="bt" n="bt_1.20.6"><lb n="236,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.6</span>pūrvaṃ śa­bda­pra­yo­ga­sya vya­va­dhā­ne pi da­rśa­nā­t | na sā­kṣā­nma­ti­pū­rva­sya śru­ta­sye­ṣṭa­sya bā­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_1689" rend="justify"><pb n="237"/><lb n="237,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 237,01</span>liṃ­gā­di­va­ca­na­śro­tra­ma­ti­pū­rvā­t ta­da­rtha­gā­t śrutāc chutam iti siddhaṃ liṃ­gā­di­vi­ṣa­yaṃ vidām | </p><p n="a_1690" rend="justify"><lb n="237,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 237,02</span>nanv evaṃ ke­va­la­jñā­na­pū­rva­kaṃ bha­ga­va­da­rha­tpra­bhā­ṣi­taṃ dra­vya­śru­taṃ vi­ru­ddhya­ta iti ma­nya­mā­naṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1691"><l ana="bt" n="bt_1.20.7"><lb n="237,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.7</span>na ca ke­va­la­pū­rva­tvā­t sa­rva­jña­va­ca­nā­tma­naḥ | śrutasya ma­ti­pū­rva­tva­ni­ya­mo tra vi­ru­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.8"><lb n="237,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.8</span>jñā­nā­tma­na­s ta­thā­bhā­va­pro­kte ga­ṇa­bhṛ­tā­m api | ma­ti­pra­ka­rṣa­pū­rva­tvā­d a­rha­tpro­ktā­rtha­saṃ­vi­daḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_1692" rend="justify"><lb n="237,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 237,05</span>śru­ta­jñā­naṃ hi ma­ti­pū­rvaṃ sā­kṣā­tpā­raṃ­pa­rye­ṇa veti ni­ya­mya­te na punaḥ śa­bda­mā­traṃ yatas tasya ke­va­la­pū­rva­tve­na <lb n="237,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 237,06</span>virodhaḥ syāt | na ca ga­ṇa­dha­ra­de­vā­dī­nāṃ śru­ta­jñā­naṃ ke­va­la­pū­rva­kaṃ ta­nni­mi­tta­śa­bda­vi­ṣa­ya­ma­ti­jñā­nā­ti­śa­ya­pū­rva­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="237,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 237,07</span>tvāt tasyeti ni­ra­va­dyaṃ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1693"><l ana="bt" n="bt_1.20.9"><lb n="237,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.9</span>ma­ti­sā­mā­nya­ni­rde­śā­n na śro­tra­ma­ti­pū­rva­kaṃ | śrutaṃ ni­ya­mya­te '­śe­ṣa­ma­ti­pū­rva­sya vī­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.10"><lb n="237,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.10</span>śrutvā śabdaṃ yathā tasmāt tadarthaṃ la­kṣa­ye­d ayaṃ | ta­tho­pa­la­bhya rū­pā­dī­n arthaṃ tan nāṃ­ta­rī­ya­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_1694" rend="justify"><lb n="237,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 237,10</span>yathā hi śabdaḥ sva­vā­cya­m a­vi­nā­bhā­vi­nāṃ pra­tyā­pa­ya­ti tathā rū­pā­da­yo pi svā­vi­nā­bhā­vi­na­m arthaṃ pra­tyā­pa­yaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="237,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 237,11</span>tīti śro­tra­ma­ti­pū­rva­ka­m eva śru­ta­jñā­na­m īkṣyate | tato na śro­tra­ma­ti­pū­rva­m eva tad iti niyamaḥ śre­yā­n­, mati<span type="hard-break">- </span><lb n="237,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 237,12</span>sā­mā­nya­va­ca­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1695"><l ana="bt" n="bt_1.20.11"><lb n="237,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.11</span>na smṛtyādi ma­ti­jñā­naṃ śrutam evaṃ pra­sa­jya­te | ma­ti­pū­rva­tva­ni­ya­mā­t tasyāsya tu ma­ti­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.12"><lb n="237,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.12</span>śru­ta­jñā­nā­vṛ­ti­cche­da­vi­śe­ṣā­pe­kṣa­ṇa­sya ca | smṛ­tyā­di­ṣv aṃ­ta­raṃ­ga­syā­bhā­vā­n na śru­ta­tā­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_1696" rend="justify"><lb n="237,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 237,15</span>matir hi ba­hi­raṃ­gaṃ śrutasya kāraṇaṃ aṃ­ta­raṃ­gaṃ tu śru­ta­jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­vi­śe­ṣaḥ | sa ca smṛ­tyā­de­r mativi<span type="hard-break">- </span><lb n="237,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 237,16</span>śe­ṣa­ṇa­sya nāstīti na śru­ta­tva­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1697"><l ana="bt" n="bt_1.20.13"><lb n="237,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.13</span>ma­ti­pū­rvaṃ tato jñeyaṃ śrutam a­spa­ṣṭa­ta­rka­ṇa­m | na tu sa­rva­ma­ti­vyā­pti­pra­saṃ­gā­d i­ṣṭa­bā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_1698" rend="justify"><lb n="237,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 237,18</span>śrutam a­spa­ṣṭa­ta­rka­ṇa­m ity api ma­ti­pū­rvaṃ nā­nā­rtha­pra­rū­pa­ṇaṃ śru­ta­jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­mā­pe­kṣa­m ity a­va­gaṃ­ta­vya­m anyathā <lb n="237,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 237,19</span>smṛ­tyā­dī­nā­m a­spa­ṣṭā­kṣa­jñā­nā­nāṃ ca śru­ta­tva­pra­saṃ­gā­t si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dhā­pa­tti­r iti sūktaṃ ma­ti­pū­rvaṃ śrutaṃ | tac ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1699"><l ana="bt" n="bt_1.20.14"><lb n="237,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.14</span>dvi­bhe­da­m aṃ­ga­bā­hya­tvā­d aṃ­ga­rū­pa­tva­taḥ śrutam | a­ne­ka­bhe­da­m atraikaṃ kā­li­ko­tkā­li­kā­di­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.15"><lb n="237,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.15</span>dvā­da­śā­va­stha­m aṃ­gā­tma­ta­dā­cā­rā­di­bhe­da­taḥ | pratyekaṃ bhe­da­śa­bda­sya saṃ­baṃ­dhā­d iti vā­kya­bhi­t || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.16"><lb n="237,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.16</span>mukhyā jñā­nā­tma­kā bhe­da­pra­bhe­dā­s tasya sūtritāḥ | śa­bdā­tma­kāḥ punar gauṇāḥ śru­ta­sye­ti vi­bhi­dya­te || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l></lg><p n="a_1700" rend="justify"><lb n="237,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 237,23</span>tatra śru­ta­jñā­na­sya ma­ti­pū­rva­ka­tve pi sarveṣāṃ vi­pra­ti­pa­tti­m u­pa­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1701"><l ana="bt" n="bt_1.20.17"><lb n="237,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.17</span>śa­bda­jñā­na­sya sarve pi ma­ti­pū­rva­tva­m ādṛtāḥ | vādinaḥ śro­tra­vi­jñā­nā­bhā­ve tasya sa­mu­dbha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l></lg><p n="a_1702" rend="justify"><lb n="237,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 237,25</span>bhavatu nāma śru­ta­jñā­naṃ ma­ti­pū­rva­kaṃ yā­jñi­kā­nā­m api ta­trā­vi­pra­ti­pa­tteḥ "­śa­bdā­d udetya vi­jñā­na­m a­pra­tya­kṣe­tha <lb n="237,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 237,26</span>vastuni | śābdaṃ tad iti manyaṃte pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­vā­di­naḥ­" iti va­ca­nā­t | śa­bdā­tma­kaṃ tu śrutaṃ ve­da­nā­khyaṃ na <lb n="237,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 237,27</span>ma­ti­pū­rva­kaṃ tasya ni­tya­tvā­d iti ma­nya­mā­naṃ pra­tyā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1703"><l ana="bt" n="bt_1.20.18"><lb n="237,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.18</span>śa­bdā­tma­kaṃ punar yeṣāṃ śrutam a­jñā­na­pū­rva­kaṃ | nityaṃ teṣāṃ pra­mā­ṇe­na virodho ba­hu­co­di­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.19"><lb n="237,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.19</span>pra­tya­kṣa­bā­dha­naṃ tāvad agnim īle pu­ro­hi­taṃ | ity evam ā­di­śa­bda­sya jñā­na­pū­rva­tva­ve­da­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.20"><lb n="237,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.20</span>tadvyakteḥ jñā­na­pū­rva­tvaṃ svayaṃ saṃ­ve­dya­te na tu | śa­bda­sye­ti na sādhīyo vyakteḥ śa­bdā­tma­ka­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.21"><lb n="237,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.21</span>śa­bdā­dya­rthāṃ­ta­raṃ vyaktiḥ śabdasya katham ucyate | saṃ­baṃ­dhā­c ceti saṃbaṃdhaḥ svabhāva iti saikatā || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.22"><lb n="237,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.22</span>śa­bda­vya­kte­ra­bhi­nnai­ka­saṃ­baṃ­dhā­tma­tva­to na kim | saṃ­baṃ­dha­syā­pi tadbhede navasthā kena vāryate || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.23"><lb n="237,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.23</span>bhi­nnā­bhi­nnā­tma­ka­tve tu saṃ­baṃ­dha­sya tatas tava | śabdasya bu­ddhi­pū­rva­tvaṃ vyakter iva ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.24"><lb n="237,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.24</span>vyaktir varṇasya saṃskāraḥ śro­tra­syā­tho­bha­ya­sya vā | ta­dbu­ddhi­tā­vṛ­tti­cche­daḥ sāpy e­te­nai­va dūṣitā || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.25"><pb n="238"/><lb n="238,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.25</span>vi­śe­ṣā­dhā­na­m apy asya nā­bhi­vya­kti­r vi­bhā­vya­te | ni­tya­syā­ti­śa­yo­tpa­tti­vi­ro­dhā­t svā­tma­nā­śa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.26"><lb n="238,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.26</span>ka­la­śā­de­r a­bhi­vya­kti­r dīpādeḥ pa­ri­ṇā­mi­naḥ | pra­si­ddhe­ti na sarvatra do­ṣo­ya­m a­nu­ṣa­jya­te || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.27"><lb n="238,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.27</span>nityasya vyāpino vyaktiḥ sā­ka­lye­na ya­dī­ṣya­te | kiṃ na sarvatra sarvasya sarvadā ta­dvi­ni­śca­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.28"><lb n="238,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.28</span>svā­dṛ­ṣṭa­va­śa­taḥ puṃsāṃ śā­bda­jñā­na­vi­ci­tra­tā | vyakte pi kārtsnyataḥ śabde bhāve sa­rvā­tma­ke na kim || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.29"><lb n="238,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.29</span>de­śa­ta­s ta­da­bhi­vya­ktau sāṃśatā na vi­ru­dhya­te | vyaṃjake yat tu śa­bda­nā­m abhinne sa­ka­la­śru­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.30"><lb n="238,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.30</span>tasya kvacid a­bhi­vya­ktau vyāpāre de­śa­bhā­k svataḥ | nā­nā­rū­pe tu nānātvaṃ kutas ta­syā­va­ga­mya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.31"><lb n="238,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.31</span>svā­bhi­pre­tā­bhi­lā­pa­sya śruter a­nyo­nya­saṃ­śra­yaḥ | siddhe vyaṃ­ja­ka­nā­nā­tve vi­śi­ṣṭa­va­ca­saḥ śrutiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.32"><lb n="238,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.32</span>pra­si­ddhā­yāṃ punas tasyāṃ ta­tpra­si­ddhi­r hi te mate | yadi pra­tya­kṣa­si­ddhe­yaṃ vi­śi­ṣṭa­va­ca­saḥ śrutiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.33"><lb n="238,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.33</span>śe­mu­ṣī­pū­rva­tā­si­ddhi­r vācā kiṃ nā­nu­ma­nya­te | nanu jñā­na­ni­mi­tta­tvaṃ vācām u­ccā­ra­ṇa­sya naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.34"><lb n="238,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.34</span>siddhaṃ nā­pū­rva­rū­pe­ṇa prā­du­rbhā­vaḥ ka­dā­ca­na | kartur a­sma­ra­ṇaṃ tāsāṃ tā­dṛ­śī­nāṃ vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.35"><lb n="238,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.35</span>pu­ru­ṣā­rtho­pa­yo­ga­tva­bhā­jā­m api ma­hā­tma­nāṃ | naivaṃ sa­rva­nṛ­ṇāṃ kartuḥ smṛter a­pra­ti­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.36"><lb n="238,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.36</span>ta­tkā­ra­ṇaṃ hi kāṇādāḥ smaraṃti ca­tu­rā­na­naṃ | jaināḥ kā­lā­su­raṃ bauddhāḥ svā­ṣṭa­kā­t sakalāḥ sadā || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.37"><lb n="238,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.37</span>sarve sva­saṃ­pra­dā­ya­syā­vi­cche­de­nā­vi­gā­na­taḥ | nā­nā­ka­rtṛ­smṛ­te­r nāsti tāsāṃ kartety a­saṃ­ga­taṃ || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.38"><lb n="238,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.38</span>ba­hu­ka­rtṛ­ka­tā­si­ddheḥ khaṃ­ḍa­śa­s tā­dṛ­ga­nya­va­t | kartur a­sma­ra­ṇaṃ hetur yā­jñi­kā­nāṃ ya­dī­ṣya­te || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.39"><lb n="238,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.39</span>tadā sva­gṛ­ha­mā­nyā syād ve­da­syā­pau­ru­ṣe­ya­tā | jagato '­ka­rtṛ­tā­py evaṃ pa­re­ṣā­m iti cen na vai || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.40"><lb n="238,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.40</span>kartuḥ sma­ra­ṇa­he­tu­s tatsiddhau taiś ca pra­yu­jya­te | mahattvaṃ tu na vedasya pra­ti­vā­dyā­ga­mā­t sthitam || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.41"><lb n="238,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.41</span>ye­nā­śa­kya­kri­ya­tva­sya sādhanaṃ tat tava smṛteḥ | pu­ru­ṣā­rtho­pa­yo­gi­tvaṃ vi­vā­dā­dhyā­si­taṃ kathaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.42"><lb n="238,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.42</span>vi­śe­ṣa­ṇa­ta­yā hetoḥ prayoktuṃ yujyate satāṃ | ve­dā­dhya­ya­na­vā­cya­tvaṃ ve­dā­dhya­ya­na­pū­rva­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.43"><lb n="238,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.43</span>na ve­dā­dhya­ya­ne śaktaṃ prā­jñā­pa­yi­tu­m a­nya­va­t | yathā hi­ra­ṇya­ga­rbhaḥ so 'dhyetā vedasya sādhyate || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.44"><lb n="238,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.44</span>yugādau pra­tha­ma­s ta­dva­dbu­ddhā­diḥ svā­ga­ma­sya ca | sā­kṣā­tkṛ­tyā­ga­ma­syā­rtha­va­ktā ka­rtā­ga­ma­sya cet || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.45"><lb n="238,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.45</span>agnir ity agnir i­tyā­di­r vaktā kartā tu tādṛśaḥ | pa­rā­bhyu­pa­ga­mā­t kartā sa ced vede pi­tā­ma­haḥ || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.46"><lb n="238,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.46</span>tata eva na dhātāstu na vā kaścit sa­ma­tva­taḥ | nā­nā­dhī­ta­sya ve­da­syā­dhye­tā­sty a­dhyā­pa­kā­d vinā || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.47"><lb n="238,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.47</span>na so sti brahmaṇo trādāv iti nā­dhye­tṛ­tā gatiḥ | svarge dhītān svayaṃ ve­dā­na­nu­smṛ­ty eha saṃbhavī || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.48"><lb n="238,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.48</span>bra­hmā­dhye­tā pareṣāṃ bā­dhyā­pa­ka­ś ced yathā yathaṃ | sarve pi kavayaḥ saṃtu ta­thā­dhye­tā­ra eva ca || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.49"><lb n="238,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.49</span>ity a­kṛ­tri­ma­tā sa­rva­śā­strā­ṇāṃ sa­mu­pā­ga­tā | svayaṃ ja­nmāṃ­ta­rā­dhī­ta­m a­dhī­yā­ma­hi saṃprati || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.50"><lb n="238,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.50</span>iti saṃ­ve­da­nā­bhā­vā­t teṣām a­dhye­tṛ­tā na cet | pū­rvā­nu­bhū­ta­pā­nā­de­s ta­da­ha­rjā­ta­dā­ra­kāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.51"><lb n="238,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.51</span>smartāraḥ katham evaṃ syus tathā saṃ­ve­da­nā­d vinā | smṛ­ti­liṃ­ga­vi­śe­ṣā­c cet teṣāṃ tatra pra­sā­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.52"><lb n="238,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.52</span>kavīnāṃ kiṃ na kāvyeṣu pū­rvā­dhī­te­ṣu sānvayā | yadi vyu­tpa­tti­va­rṇe­ṣu padeṣv artheṣv a­ne­ka­dhā || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.53"><lb n="238,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.53</span>vākyeṣu ceha kurvaṃtaḥ kavayaḥ kāvyam īkṣitāḥ | kiṃ na pra­jā­pa­ti­r vedān kurvann evaṃ sa­tī­kṣi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.54"><lb n="238,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.54</span>kaścit pa­rī­kṣa­kai­r lokaiḥ sadbhis ta­dde­śa­kā­la­gaiḥ | tathā ca śrūyate sāpi girā sāmāni ru­gni­rā­ṭ || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.55"><lb n="238,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.55</span>ṛcaḥ kṛtā iti kveyaṃ ve­da­syā­pau­ru­ṣe­ya­tā | pra­tya­bhi­jñā­ya­mā­na­tvaṃ ni­tyai­kāṃ­taṃ na sā­dha­ye­t || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.56"><lb n="238,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.56</span>pau­rvā­pa­rya­vi­hī­ne rthe ta­da­yo­gā­d vi­ro­dha­taḥ | pū­rva­dṛ­ṣṭa­sya paścād yā dṛ­śya­mā­na­sya cai­ka­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.57"><lb n="238,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.57</span>vetti sā pra­tya­bhi­jñe­ti prāyaśo vi­ni­ve­di­ta­m | dṛ­ṣṭa­tva­dṛ­śya­mā­na­tve rūpe pū­rvā­pa­re na cet || <ref type="no-bt" rend="b">57</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.58"><lb n="238,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.58</span>bhāvasya pra­tya­bhi­jñā­naṃ syāt tad atrāśv a­śṛṃ­ga­va­t | tadā ni­tyā­tma­kaḥ śabdaḥ pra­tya­bhi­jñā­na­to yathā || <ref type="no-bt" rend="b">58</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.59"><lb n="238,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.59</span>de­va­da­ttā­di­r ity astu viruddho hetur īritaḥ | da­rśa­na­sya pa­rā­rtha­tvā­d ity api pa­ra­da­rśi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">59</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.60"><pb n="239"/><lb n="239,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.60</span>viruddho hetur ity evaṃ śa­bdai­ka­tva­pra­sā­dha­ne | tato '­kṛ­ta­ka­tā siddher a­bhā­vā­n na­ya­śa­kti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">60</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.61"><lb n="239,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.61</span>vedasya prathamo dhyetā karteti ma­ti­pū­rva­taḥ | pa­da­vā­kyā­tma­ka­tvā­c ca bhā­ra­tā­di­va­d anyathā || <ref type="no-bt" rend="b">61</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.62"><lb n="239,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.62</span>ta­da­yo­gā­d vi­ru­dhye­ta saṃgirau ca ma­hā­na­saḥ | sarveṣāṃ hi vi­śe­ṣā­ṇāṃ kriyā śakyā va­co­tta­re || <ref type="no-bt" rend="b">62</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.63"><lb n="239,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.63</span>ve­da­vā­kye­ṣu dṛ­śyā­nā­m anyeṣāṃ ceti hetutā | yu­ktā­nya­thā na dhū­mā­de­r a­gnyā­di­ṣu bhaved asau || <ref type="no-bt" rend="b">63</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.64"><lb n="239,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.64</span>tataḥ sa­rvā­nu­mā­nā­nā­m u­cche­da­s te du­ru­tta­raḥ | pramāṇaṃ na punar ve­da­va­ca­so kṛ­tri­ma­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">64</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.65"><lb n="239,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.65</span>sādhyate ced bhaved a­rtha­vā­d asyāpi pra­mā­ṇa­tā | a­du­ṣṭa­he­tu­ja­nya­tvaṃ ta­dva­tprā­mā­ṇya­sā­dha­ne || <ref type="no-bt" rend="b">65</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.66"><lb n="239,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.66</span>he­tvā­bhā­sa­na­m ity uktam a­pū­rvā­rtha­tva­m apyadaḥ | bā­dha­va­rji­ta­tā hetus tatra cel laiṃ­gi­kā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">66</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.67"><lb n="239,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.67</span>kim a­kṛ­tri­ma­tā tasya poṣyate kāraṇaṃ vinā | puṃso do­ṣā­śra­ya­tve­na pau­ru­ṣe­ya­sya duṣṭatā || <ref type="no-bt" rend="b">67</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.68"><lb n="239,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.68</span>śakyate ta­jja­saṃ­vi­tte­r ato bā­dha­na­śaṃ­ka­naṃ | niḥ­saṃ­śa­yaṃ punar bā­dha­va­rji­ta­tvaṃ pra­si­ddhya­ti || <ref type="no-bt" rend="b">68</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.69"><lb n="239,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.69</span>ka­rtṛ­hī­na­va­co vitter ity a­kṛ­tri­ma­tā­rtha­kṛ­t | pa­re­ṣā­m ā­ga­ma­sye­ṣṭaṃ gu­ṇa­va­dva­ktṛ­ka­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">69</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.70"><lb n="239,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.70</span>sā­dhī­ya­sī­ti yo vakti so pi mī­māṃ­sa­kaḥ kathaṃ | sa­ma­tvā­d a­kṣa­liṃ­gā­deḥ ka­sya­ci­d duṣṭatā dṛśaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">70</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.71"><lb n="239,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.71</span>śa­bda­jñā­na­va­dā­śaṃ­kā­pa­tte­s ta­jja­nma­saṃ­vi­daḥ | mi­thyā­jñā­na­ni­mi­tta­sya yady a­kṣā­de­s tadā na tāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">71</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.72"><lb n="239,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.72</span>tādṛśaḥ kiṃ na vākyasya śru­tyā­bhā­sa­tva­m iṣyate | gu­ṇa­va­dva­ktṛ­ka­tvaṃ tu parair iṣṭaṃ yad āgame || <ref type="no-bt" rend="b">72</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.73"><lb n="239,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.73</span>ta­tsā­dha­nāṃ­ta­raṃ tasya prāmāṇye kāṃścana prati | su­ni­rbā­dha­tva­he­to­r vā sa­ma­rtha­na­pa­raṃ bhavet || <ref type="no-bt" rend="b">73</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.74"><lb n="239,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.74</span>tan no ca pau­ru­ṣe­ya­tvaṃ bha­va­ta­s tatra tādṛśaṃ | maṃ­trā­rtha­vā­da­ni­ṣṭha­sya pau­ru­ṣe­ya­sya bā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">74</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.75"><lb n="239,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.75</span>ve­da­syā­pi pa­yo­dā­di­dhva­ne­r nai­ṣpha­lya­da­rśa­nā­t | satyaṃ śrutaṃ su­ni­rṇī­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">75</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.76"><lb n="239,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.76</span>pra­tya­kṣā­di­va­d ity e­ta­tsa­mya­k prā­mā­ṇya­sā­dha­naṃ | ka­dā­ci­t syād a­pra­mā­ṇaṃ śuktau ra­ja­ta­bo­dha­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">76</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.77"><lb n="239,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.77</span>nāpekṣaṃ saṃ­bha­va­dbā­dhaṃ de­śa­kā­la­na­rāṃ­ta­raṃ | sve­ṣṭa­jñā­na­va­d ity asya nā­nai­kāṃ­ti­ka­tā sthitiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">77</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.78"><lb n="239,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.78</span>na ca hetur asiddho yam a­vya­ktā­rtha­va­co­vi­daḥ | pra­tya­kṣa­bā­dha­nā­bhā­vā­d a­ne­kāṃ­te ka­dā­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">78</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.79"><lb n="239,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.79</span>a­nu­me­ye nu­mā­ne­na bā­dha­vai­dhu­rya­ni­rṇa­yā­t | tṛ­tī­ya­sthā­na­saṃ­krāṃ­te tv ā­ga­mā­va­ya­ve­na ca || <ref type="no-bt" rend="b">79</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.80"><lb n="239,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.80</span>pa­rā­ga­me pra­mā­ṇa­tvaṃ naivaṃ saṃ­bhā­vya­te sadā | dṛ­ṣṭe­ṣṭa­bā­dha­nā­t sa­rva­śū­nya­tvā­ga­ma­bo­dha­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">80</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.81"><lb n="239,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.81</span>bhā­vā­dye­kāṃ­ta­vā­cā­nāṃ sthitaṃ dṛ­ṣṭe­ṣṭa­bā­dha­naṃ | sā­maṃ­ta­bha­dra­to nyāyād iti nātra pra­paṃ­ci­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">81</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.82"><lb n="239,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.82</span>ka­ri­ṣya­te ca tadvatsa ya­thā­va­sa­ra­m agrataḥ | yuktyā sarvatra tattvārthe pa­ra­mā­ga­ma­go­ca­ra­m || <ref type="no-bt" rend="b">82</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.83"><lb n="239,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.83</span>pro­kta­bhe­da­pra­bhe­daṃ ta­cchru­ta­m eva hi taddṛḍhaṃ | prā­mā­ṇya­m ā­tma­sā­t kuryād iti na­ściṃ­ta­yā­tra kim || <ref type="no-bt" rend="b">83</ref> || </l></lg><p n="a_1704" rend="justify"><lb n="239,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 239,25</span>tad evaṃ śru­ta­syā­pau­ru­ṣe­ya­tai­kāṃ­ta­m a­pā­kṛ­tya ka­thaṃ­ci­d a­pau­ru­ṣe­ya­tve pi co­da­nā­yāḥ prā­mā­ṇya­sā­dha­nā­saṃ­bha­vaṃ vibhāvya <lb n="239,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 239,26</span>syā­dvā­da­sya ca su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tvaṃ prā­mā­ṇya­sā­dha­naṃ vya­va­sthā­pya sa­rva­thai­kāṃ­tā­nāṃ ta­da­saṃ­bha­vaṃ bha­ga­va­tsa­maṃ­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="239,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 239,27</span>bha­drā­cā­rya­nyā­yā­dbhā­vā­dye­kāṃ­ta­ni­rā­ka­ra­ṇa­pra­va­ṇā­d āvedya va­kṣya­mā­ṇā­c ca nyāyāt saṃ­kṣe­pa­taḥ pra­va­ca­na­prā­mā­ṇya­dā­rḍhya­m a­va­dhā­rya <lb n="239,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 239,28</span>tatra niścitaṃ nā­mā­tma­sā­t kṛtya saṃprati śru­ta­sva­rū­pa­pra­ti­pā­da­ka­m a­ka­laṃ­ka­graṃ­tha­m a­nu­vā­da­pu­ra­ssa­raṃ vi­cā­ra­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1705"><l ana="bt" n="bt_1.20.84"><lb n="239,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.84</span>atra pra­ca­kṣa­te kecic chrutaṃ śa­bdā­nu­yo­ja­nā­t | ta­tpū­rva­ni­ya­mā­dyu­ktaṃ nā­nya­the­ṣṭa­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">84</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.85"><lb n="239,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.85</span>śa­bdā­nu­yo­ja­nā­d eva śrutaṃ hi yadi kathyate | tadā śro­tra­ma­ti­jñā­naṃ na syān nā­nya­ma­tau bhavam || <ref type="no-bt" rend="b">85</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.86"><lb n="239,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.86</span>yady a­pe­kṣa­va­ca­s teṣāṃ śrutaṃ sāṃ­vya­va­hā­ri­kaṃ | sveṣṭasya bādhanaṃ na syād iti saṃ­pra­ti­pa­dya­te || <ref type="no-bt" rend="b">86</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.87"><lb n="239,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.87</span>na so sti pratyayo loko yaḥ śa­bdā­nu­ga­mā­dṛ­te | ity ekāṃtaṃ ni­rā­ka­rtuṃ tathoktaṃ tair iheti vā || <ref type="no-bt" rend="b">87</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.88"><lb n="239,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.88</span>jñānam ādyaṃ smṛtiḥ saṃjñā ciṃtā cā­bhi­ni­bo­dhi­kaṃ | prā­gnā­ma­saṃ­sṛ­taṃ śeṣaṃ śrutaṃ śa­bdā­nu­yo­ja­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">88</ref> || </l></lg><p n="a_1706" rend="justify"><lb n="239,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 239,34</span>a­trā­ka­laṃ­ka­de­vāḥ prāhuḥ "­jñā­na­m ādyaṃ smṛtiḥ saṃjñā ciṃtā cā­bhi­ni­bo­dhi­kaṃ | prā­ṅnā­ma­yo­ja­nā­c cheṣaṃ śrutaṃ <lb n="239,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 239,35</span>śa­bdā­nu­yo­ja­nā­t || " iti tatredaṃ vi­cā­rya­te ma­ti­jñā­nā­d ādyād ā­bhi­ni­bo­dhi­ka­pa­ryaṃ­tā­c cheṣaṃ śrutaṃ śa­bdā­nu­yo­ja­nā<span type="hard-break">- </span><pb n="240"/><lb n="240,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,01</span>d evety a­va­dhā­ra­ṇaṃ śrutam eva śa­bdā­nu­yo­ja­nā­d iti vā ? yadi śrutam eva śa­bdā­nu­yo­ja­nā­d iti pū­rva­ni­ya­ma­s tadā na <lb n="240,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,02</span>kaścid virodhaḥ śa­bda­saṃ­sṛ­ṣṭa­jñā­na­syā­śru­ta­jñā­na­tva­vya­va­cche­dā­t | atha śa­bdā­nu­yo­ja­nā­d eva śrutam iti ni­ya­ma­s tadā <lb n="240,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,03</span>śro­tra­ma­ti­pū­rva­ka­m eva śrutaṃ na ca­kṣu­rā­di­ma­ti­pū­rva­ka­m iti si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dhaḥ syāt | sāṃ­vya­va­hā­ri­kaṃ śābdaṃ jñānaṃ <lb n="240,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,04</span>śrutam ity a­pe­kṣa­yā tathā niyame tu ne­ṣṭa­bā­dhā­sti ca­kṣu­rā­di­ma­ti­pū­rva­ka­syā­pi śrutasya pa­ra­mā­rtha­to bhyu­pa­ga­mā­t <lb n="240,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,05</span>sva­sa­ma­ya­saṃ­pra­ti­pa­tteḥ | athavā "na so sti pratyayo loke yaḥ śa­bdā­nu­ga­mā­dṛ­te | a­nu­vi­ddha­m i­vā­bhā­ti sarvaṃ <lb n="240,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,06</span>śabde pra­ti­ṣṭhi­taṃ || " ity ekāṃtaṃ ni­rā­ka­rtuṃ prā­gnā­ma­yo­ja­nā­d ādyam iṣṭaṃ na tu ta­nnā­ma­saṃ­sṛ­ṣṭa­m iti vyā­khyā­na­m ā<span type="hard-break">- </span><lb n="240,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,07</span>ka­laṃ­ka­ma­nu­sa­rta­vyaṃ | tathā sati yadāha paraḥ "­vā­grū­pa­tā ced u­tkrā­me­d a­va­bo­dha­sya śāśvatī | na prakāśaḥ pra­kā­śe­ta <lb n="240,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,08</span>sā hi pra­tya­va­ma­rśi­nī­" iti ta­da­pā­staṃ bhavati tayā vi­nai­vā­bhi­ni­bo­dhi­ka­sya pra­kā­śa­nā­d ity ā­ve­da­ya­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1707"><l ana="bt" n="bt_1.20.89"><lb n="240,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.89</span>vā­grū­pa­tā tato na syād yoktā pra­tya­va­ma­rśi­nī | ma­ti­jñā­naṃ pra­kā­śe­ta sadā tad dhi tayā vinā || <ref type="no-bt" rend="b">89</ref> || </l></lg><p n="a_1708" rend="justify"><lb n="240,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,10</span>na hīṃ­dri­ya­jñā­naṃ vācā saṃ­sṛ­ṣṭa­m a­nyo­nyā­śra­ya­pra­saṃ­gā­t | tathā hi | na tāvad ajñātvā vācā saṃ­sṛ­je­d a­ti­pra­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="240,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,11</span>gāt | jñātvā saṃ­sṛ­ja­tī­ti cet tenaiva saṃ­ve­da­ne­nā­ny eva vā ? tenaiva ced a­nyo­nyā­śra­ya­ṇa­m anyena ced a­na­va­sthā­naṃ | <lb n="240,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,12</span>atra śa­bdā­dvai­ta­vā­di­nā­m a­jña­tva­m u­pa­da­rśya dū­ṣa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1709"><l ana="bt" n="bt_1.20.90"><lb n="240,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.90</span>vaikharīṃ madhyamāṃ vācaṃ vi­nā­kṣa­jñā­na­m ātmanaḥ | sva­saṃ­ve­da­na­m iṣṭaṃ no nyo­nyā­śra­ya­ṇa­m anyathā || <ref type="no-bt" rend="b">90</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.91"><lb n="240,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.91</span>paśyaṃtyā nu vinā nai­ta­dvya­va­sā­yā­tma­ve­da­na­m | yuktaṃ na cātra saṃbhāvyaḥ prokto nyo­nya­sa­mā­śra­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">91</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.92"><lb n="240,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.92</span>vyāpinyā sūkṣmayā vācā vyāptaṃ sarvaṃ ca vedanaṃ | tayā vinā hi paśyaṃtī vi­ka­lpā­tmā kutaḥ punaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">92</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.93"><lb n="240,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.93</span>madhyamā ta­da­bhā­ve kva nirbījā vaikharī ravāt | tataḥ sā śāśvatī sa­rva­ve­da­ne­ṣu pra­kā­śa­te || <ref type="no-bt" rend="b">93</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.94"><lb n="240,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.94</span>iti ye pi sa­mā­da­dhyu­s te py a­nā­lo­ci­to­kta­yaḥ | śa­bda­bra­hma­ṇi nirbhāge tathā vaktum a­śa­kti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">94</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.95"><lb n="240,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.95</span>na hy avasthā ca śrotrasya sa­tyā­dvai­ta­pra­saṃ­ga­taḥ | na ca tāsām a­vi­dyā­tvaṃ ta­ttvā­si­ddhau pra­si­ddhya­ti || <ref type="no-bt" rend="b">95</ref> || </l></lg><p n="a_1710" rend="justify"><lb n="240,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,19</span>ca­tu­rvi­dhā hi vā­gvai­kha­rī madhyamā paśyaṃtī sūkṣmā ceti | ta­trā­jñā­naṃ vinaiva vaikharyā ma­dhya­ma­yā cātmanaḥ <lb n="240,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,20</span>pra­bha­va­ti sva­saṃ­ve­da­naṃ ca a­nya­thā­nyo­nyā­śra­ya­ṇa­sya du­rni­vā­ra­tvā­t | tata e­vā­na­va­sthā­pa­ri­hā­ro pi | na caivaṃ <lb n="240,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,21</span>vā­grū­pa­tā sa­rva­ve­da­ne­ṣu pra­tya­va­ma­rśi­nī­ti vi­ru­dhya­te paśyaṃtyā vācā vi­nā­kṣa­jñā­nā­de­r apy a­saṃ­bha­vā­t | tad dhi yadi <lb n="240,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,22</span>vya­va­sā­yā­tma­kaṃ tadā vya­va­sā­ya­rū­pāṃ pa­śyaṃ­tī­vā­caṃ kas tatra ni­rā­ku­ryā­d a­vya­va­sā­yā­tma­ka­tva­pra­saṃ­gā­t | na caiva<span type="hard-break">- </span><lb n="240,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,23</span>m a­nyo­nyā­śra­yo navasthā vā yu­ga­pa­t sva­kā­ra­ṇa­va­śā­d vāk <lb n="240,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,24</span>tmakaṃ darśanaṃ ta­tpa­śyaṃ­tyā­pi vi­no­pa­jā­ya­mā­naṃ na vā­cā­na­nu­ga­taṃ sūkṣmayā vācā sa­ho­tpa­dya­mā­na­tvā­t tasyāḥ <lb n="240,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,25</span>sa­ka­la­saṃ­ve­da­nā­nu­yā­yi­sva­bhā­va­tvā­t | tayā vinā punaḥ paśyaṃtyā ma­dhya­mā­yā vai­kha­ryā­ś co­tpa­tti­vi­ro­dhā­d anyathā <lb n="240,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,26</span>ni­rbī­ja­tva­pra­saṃ­gā­t | tatas ta­dbī­ja­m icchatā ta­du­tpā­da­na­śa­kti­rū­pā sūkṣmā vāk vyāpinī satataṃ pra­kā­śa­mā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="240,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,27</span>bhyu­pa­gaṃ­ta­vyā | sai­vā­nu­pa­ri­ha­ra­ty a­bhi­dhā­nā­dya­pe­kṣā­yāṃ bha­va­da­nyo­nya­saṃ­śra­ya iti dūṣaṇaṃ "­a­bhi­lā­pa­ta­dva­śā­nā­m abhilā<span type="hard-break">- </span><lb n="240,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,28</span>pa­vi­ve­ka­taḥ | a­pra­mā­ṇa­pra­me­ya­tva­m a­va­śya­m a­nu­ṣa­jya­te­" ity a­na­va­sthā­naṃ ca a­bhi­lā­pa­sya ta­dbhā­gā­nāṃ vā parābhi<span type="hard-break">- </span><lb n="240,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,29</span>lāpena vai­kha­rī­rū­pe­ṇa ma­dhya­mā­rū­pe­ṇa ca vi­ni­bā­dha­saṃ­ve­da­no­tpa­tte­r a­pra­mā­ṇa­pra­me­ya­tvā­nu­ṣaṃ­gā­bhā­vā­d iti ye sa­mā­da­dha­te <lb n="240,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,30</span>te py a­nā­lo­ci­to­kta­ya eva, ni­raṃ­śa­śa­bda­bra­hma­ṇi tathā vaktum aśakteḥ | ta­syā­va­sthā­nāṃ ca­ta­sṛ­ṇāṃ satyatve 'dvaita<span type="hard-break">- </span><lb n="240,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,31</span>vi­ro­dhā­t | tāsām a­vi­dyā­tvā­d adoṣa iti cen na, śa­bda­bra­hma­ṇo naṃśasya vi­dyā­tva­si­ddhau ta­da­va­sthā­nā­m a­vi­dyā­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="240,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 240,32</span>prasiddheḥ | tad dhi śa­bda­bra­hma ni­raṃ­śa­m iṃ­dri­ya­pra­tya­kṣā­d a­nu­mā­nā­t sva­saṃ­ve­da­na­pra­tya­kṣā­d ā­ga­mā­d vā na pra­si­ddhya­tī­ty āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1711"><l ana="bt" n="bt_1.20.96"><lb n="240,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.96</span>brahmaṇo na vya­va­sthā­na­m a­kṣa­jñā­nā­t ku­ta­śca­na | sva­pnā­dā­v iva mi­thyā­tvā­t tasya sā­ka­lya­taḥ svayam || <ref type="no-bt" rend="b">96</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.97"><lb n="240,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.97</span>nā­nu­mā­nā­t tato rthānāṃ pra­tī­te­r du­rla­bha­tva­taḥ | pa­ra­pra­si­ddhi­r apy asya prasiddhā nā­pra­mā­ṇi­kā || <ref type="no-bt" rend="b">97</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.98"><lb n="240,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.98</span>svataḥ saṃ­ve­da­nā­t siddhiḥ kṣa­ṇi­kā­naṃ­śa­vi­tti­va­t | na pa­ra­bra­hma­ṇo nāpi sā yuktā sā­dha­nā­d vinā || <ref type="no-bt" rend="b">98</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.99"><pb n="241"/><lb n="241,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.99</span>ā­ga­mā­d eva tatsiddhau bhe­da­si­ddhi­s tathā na kim | ni­rbā­dhā­d eva cettavyaṃ va pra­mā­ṇāṃ­ta­rā­dṛ­te || <ref type="no-bt" rend="b">99</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.100"><lb n="241,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.100</span>ta­dā­ga­ma­sya niścetuṃ śakyaṃ jātu pa­rī­kṣa­kaiḥ | na cā­ga­ma­s tato bhinnaḥ samasti pa­ra­mā­rtha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">100</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.101"><lb n="241,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.101</span>ta­dvi­va­rta­s tv a­vi­dyā­tmā tasya pra­jñā­pa­kaḥ kathaṃ | na cā­vi­ni­ści­te tattve phe­na­bu­dbu­da­va­dbhi­dā || <ref type="no-bt" rend="b">101</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.102"><lb n="241,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.102</span>māyeyaṃ bata duḥpārā vi­pa­ści­d iti paśyati | ye­nā­vi­dyā vi­ni­rṇī­tā vidyāṃ ga­ma­ya­ti dhruvam || <ref type="no-bt" rend="b">102</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.103"><lb n="241,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.103</span>bhrāṃter bī­jā­vi­nā­bhā­vā­d a­nu­mā­trai­va­m āgatā | tato naiva paraṃ brahmāsty a­nā­di­ni­dha­nā­tma­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">103</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.103ef"><lb n="241,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.103ef</span>vi­va­rte­tā­rtha­bhā­ve­na prakriyā jagato yataḥ | <ref type="no-bt" rend="b"/></l></lg><p n="a_1712" rend="justify"><lb n="241,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,07</span>na hi bhrāṃtir iyam a­khi­la­bhe­da­pra­tī­ti­r ity a­ni­śca­ye ta­da­nya­thā­nu­pa­pa­ttyā ta­dbī­ja­bhū­taṃ śa­bda­ta­ttva­m a­nā­di­ni­dha­naṃ <lb n="241,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,08</span>brahma siddhyati | nāpi ta­da­si­ddhau bhe­da­pra­tī­ti­bhrāṃ­ti­r iti pa­ra­spa­rā­śra­ya­ṇā­t katham idam a­va­ti­ṣṭha­te "­a­nā­di­ni­dha­naṃ <lb n="241,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,09</span>brahma śa­bda­ta­ttvaṃ yad akṣaraṃ | vi­va­rte­tā­rtha­bhā­ve­na prakriyā jagato yataḥ || " iti yatas tasya catastro vasthā vaikharyā<span type="hard-break">- </span><lb n="241,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,10</span>dayaḥ saṃ­bhā­vyaṃ­te satyo satyo vā | na ca ta­da­saṃ­bha­ve­nā­yaṃ sarvatra pratyaye śa­bdā­nu­ga­maḥ siddhyet sūkṣmāyāḥ <lb n="241,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,11</span>sarvatra bhāvāt | yato bhi­dhā­nā­pe­kṣā­yā­m a­kṣā­di­jñā­ne nyo­nyā­śra­yo '­na­va­sthā ca na syāt sa­rva­thai­kāṃ­tā­bhyu­pa­ga­mā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1713"><l ana="bt" n="bt_1.20.104"><lb n="241,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.104</span>syā­dvā­di­nāṃ pu­na­rvā­co dra­vya­bhā­va­vi­ka­lpa­taḥ | dvaividhyaṃ dra­vya­vā­gdve­dhā dra­vya­pa­ryā­ya­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">104</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.105"><lb n="241,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.105</span>śro­tra­grā­hyā­tra pa­ryā­ya­rū­pā sā vaikharī matā | madhyamā ca parais tasyāḥ kṛtaṃ nā­māṃ­ta­raṃ tathā || <ref type="no-bt" rend="b">105</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.106"><lb n="241,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.106</span>dra­vya­rū­pā punar bhā­ṣā­va­rga­ṇāḥ pudgalāḥ sthitāḥ | pra­tya­yā­n manasā nāpi sa­rva­pra­tya­ya­gā­mi­nī || <ref type="no-bt" rend="b">106</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.107"><lb n="241,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.107</span>bhā­va­vā­gvya­kti­rū­pā­tra vi­ka­lpā­tma­ni­baṃ­dha­naṃ | dra­vya­vā­co­bhi­dhā tasyāḥ pa­śyaṃ­tī­ty a­ni­rā­kṛ­tāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">107</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.108"><lb n="241,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.108</span>vā­gvi­jñā­nā­vṛ­tti­cche­da­vi­śe­ṣo­pa­hi­tā­tma­naḥ | vaktuḥ śaktiḥ punaḥ sūkṣmā bhā­va­vā­g a­bhi­dhī­ya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">108</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.109"><lb n="241,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.109</span>tayā vinā pra­va­rtaṃ­te na vācaḥ ka­sya­ci­t kvacit | sa­rva­jña­syā­py a­naṃ­tā­yā jñā­na­śa­kte­s ta­du­dbha­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">109</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.110"><lb n="241,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.110</span>iti ci­drū­pa­sā­mā­nyā­t sa­rvā­tma­vyā­pi­nī nanu | vi­śe­ṣā­tma­ta­ye­ty uktā matiḥ prāṅ nā­ma­yo­ja­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">110</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.111"><lb n="241,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.111</span>śa­bdā­nu­yo­ja­nā­d eva śrutam evaṃ na bādhyate | jñā­na­śa­bdā­d vinā tasya śa­kti­rū­pā­d a­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">111</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.112"><lb n="241,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.112</span>la­bdhya­kṣa­ra­sya vijñānaṃ ni­tyo­ddhā­ṭa­na­vi­gra­haṃ | śru­tā­jñā­ne pi hi proktaṃ tatra sa­rva­ja­gha­nya­ke || <ref type="no-bt" rend="b">112</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.113"><lb n="241,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.113</span>spa­rśa­neṃ­dri­ya­mā­tro­tthe ma­tya­jñā­na­ni­mi­tta­kaṃ | tato kṣa­rā­di­vi­jñā­naṃ śrute sarvatra saṃ­ma­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">113</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.114"><lb n="241,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.114</span>nā­ka­laṃ­ka­va­co­bā­dhā saṃ­bha­va­ty atra jā­tu­ci­t | tādṛśaḥ saṃ­pra­dā­ya­syā­vi­cche­dā­dyu­ktya­nu­gra­hā­t || <ref type="no-bt" rend="b">114</ref> || </l></lg><p n="a_1714" rend="justify"><lb n="241,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,23</span>nanu ca śro­tra­grā­hyā pa­ryā­ya­rū­pā vaikharī madhyamā ca vāguktā śa­bdā­dvai­ta­vā­di­bhi­r yato nā­māṃ­ta­ra­mā­traṃ tasyāḥ <lb n="241,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,24</span>syān na punar a­rtha­bhe­da iti | nāpi paśyaṃtī vāg vā­ca­ka­vi­ka­lpa­la­kṣa­ṇā sūkṣmā vā vāk śa­bda­jñā­na­śa­kti­rū­pā | <lb n="241,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,25</span>kiṃ tarhi | sthā­ne­ṣū­raḥ­pra­bhṛ­ti­ṣu vi­bha­jya­mā­ne vivṛtte vāyau va­rṇa­tva­m ā­pa­dya­mā­nā va­ktṛ­prā­ṇa­vṛ­tti­he­tu­kā vaikharī <lb n="241,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,26</span>sthā­ne­ṣū­raḥ­pra­bhṛ­ti­ṣu vi­bha­jya­mā­ne vivṛtte vāyau kṛ­ta­va­rṇa­tva­pa­ri­gra­haḥ | "­vai­kha­rī vāk pra­yo­ktṝ­ṇāṃ prā­ṇa­vṛ­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="241,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,27</span>ni­ba­ndha­nā­" iti va­ca­nā­t | tathā madhyamā ke­va­la­m eva bu­ddhyu­pā­dā­nā kra­ma­rū­pā­nu­pā­ti­nī va­ktṛ­prā­ṇa­vṛ­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="241,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,28</span>m a­ti­kra­mya pra­va­rta­mā­nā niścitā kevalaṃ bu­ddhyu­pā­dā­nā kra­ma­rū­pā­nu­pā­ti­nī | "­prā­ṇa­vṛ­tti­m a­ti­kra­mya madhyamā <lb n="241,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,29</span>vāk pra­va­rtta­te­" iti va­ca­nā­t | paśyantī punar a­vi­bhā­gā sarvataḥ saṃ­hṛ­ta­kra­mā pratyeyā | sūkṣmātra sva­rū­pa­jyo­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="241,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,30</span>r e­vā­nta­ra­va­bhā­si­nī ni­tyā­va­ga­nta­vyā | "­a­vi­bhā­gā­nu­pa­śya­ntī sarvataḥ saṃ­hṛ­ta­kra­mā | sva­rū­pa­jyo­ti­r evāntaḥ <lb n="241,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,31</span>sūkṣmā vā­ga­va­bhā­si­nī | <ref type="no-in-danda" rend="a">1</ref> | '' iti va­ca­nā­t | tato na syā­dvā­di­nāṃ ka­lpa­yi­tuṃ yuktāś catastro 'vasthāḥ śrutasya <lb n="241,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,32</span>vai­kha­ryā­da­ya­s ta­da­ni­ṣṭa­la­kṣa­ṇa­tvā­d iti kecit | te 'pi na prā­tī­ti­ko­kta­yaḥ | vaikharyā ma­dhya­mā­yā­ś ca śrotra<span type="hard-break">- </span><lb n="241,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,33</span>grā­hya­tva­la­kṣa­ṇā­na­ti­kra­mā­t | sthāneṣu vivṛto hi vāyur vaktṝṇāṃ prā­ṇa­vṛ­tti­ś ca varṇatvaṃ pa­ri­gṛ­hṇaṃ­tyā vaikharyāḥ <lb n="241,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 241,34</span>kāraṇaṃ | va­rṇa­tva­pa­ri­gra­ha­s tu lakṣaṇaṃ | sa ca śro­tra­grā­hya­tva­pa­ri­ṇā­ma eva | iti na kiñcid aniṣṭaṃ | tathā kevalā <pb n="242"/><lb n="242,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,01</span>buddhir va­ktṛ­prā­ṇa­vṛ­ttya­ti­kra­ma­ś ca ma­dhya­mā­yāḥ kāraṇaṃ tu lakṣaṇaṃ kra­ma­rū­pā­nu­pā­ti­tva­m eva ca tatra śro­tra­gra­ha­ṇa­yo­gya<span type="hard-break">- </span><lb n="242,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,02</span>tvā­vi­ru­ddha­m iti na ni­rā­kri­ya­te | paśyantyāḥ sarvataḥ saṃ­hṛ­ta­kra­ma­tva­m a­vi­bhā­ga­tvaṃ ca lakṣaṇaṃ | tac ca yadi sarvathā <lb n="242,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,03</span>tadā pra­mā­ṇa­vi­ro­dho­, vā­cya­vā­ca­ka­vi­ka­lpa­kra­mā­vi­bhā­ga­yo­s tatra pra­ti­bhā­sa­nā­t | ka­thaṃ­ci­t tu saṃ­hṛ­ta­kra­ma­tvaṃ <lb n="242,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,04</span>vi­bhā­ga­tvaṃ ca ta­tre­ṣṭa­m eva, yu­ga­pa­du­pa­yu­kta­śru­ta­vi­ka­lpā­nā­m a­sa­mbha­vā­d va­rṇā­di­vi­bhā­gā­bhā­vā­c cā­nu­pa­yu­kta­śru­ta­vi­ka­lpa<span type="hard-break">- </span><lb n="242,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,05</span>syeti | ta­syā­vi­ka­lpā­tma­ka­tva­la­kṣa­ṇā­na­ti­kra­ma eva | sūkṣmāyāḥ pu­na­ra­ntaḥ­pra­kā­śa­mā­na­sva­rū­pa­jyo­ti­r la­kṣa­ṇa­tvaṃ <lb n="242,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,06</span>ka­thaṃ­ci­n nityatvaṃ ca ni­tyo­dghā­ṭi­tā­n ni­rā­va­ra­ṇa­la­bdhya­kṣa­ra­jñā­nā­c cha­kti­ru­pā­c ca ci­tsā­mā­nyā­n na vi­śi­ṣya­te | <lb n="242,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,07</span>sarvathā ni­tyā­dva­ya­rū­pa­tvaṃ tu pra­mā­ṇa­vi­ru­ddha­sya ve­di­ta­prā­ya­m | ity alaṃ pra­paṃ­ce­na "śrutaṃ śa­bdā­nu­yo­ja­nā­d eva" <lb n="242,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,08</span>ity a­va­dhā­ra­ṇa­syā­ka­laṃ­kā­bhi­pre­ta­sya ka­dā­ci­d vi­ro­dhā­bhā­vā­t­; tathā saṃ­pra­dā­ya­syā­vi­cche­dā­dyu­ktya­nu­gra­hā­c ca sarvam ati<span type="hard-break">- </span><lb n="242,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,09</span>pū­rva­ka­syā­pi śru­ta­syā­kṣa­ra­jñā­na­tva­vya­va­sthi­teḥ | a­tro­pa­mā­na­syā­nta­rbhā­vaṃ vi­bhā­va­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1715"><l ana="bt" n="bt_1.20.115"><lb n="242,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.115</span>kṛ­tā­bhi­de­śa­vā­cyā­bhiḥ saṃ­skā­ra­sya kvacit punaḥ | saṃ­vi­tpra­si­ddha­sā­dha­rmyā­t tathā vā­ca­ka­yo­ji­tā || <ref type="no-bt" rend="b">115</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.116"><lb n="242,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.116</span>pra­kā­śi­to­pa­mā kaiścit sā śrutān na vi­bhi­dya­te | śa­bdā­nu­yo­ja­nā­t tasyāḥ pra­si­ddhā­ga­ma­vi­tti­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">116</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.117"><lb n="242,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.117</span>pra­mā­ṇā­nta­ra­tā­yā­n tu pra­mā­ṇa­ni­ya­maḥ kutaḥ | saṃkhyā saṃ­ve­da­nā­dī­nāṃ pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­tā­sthi­tau || <ref type="no-bt" rend="b">117</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.118"><lb n="242,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.118</span>pratyakṣaṃ dvyā­di­vi­jñā­na­m u­tta­rā­dha­rya­ve­di­naṃ | stha­vi­ṣṭho­ru­da­vi­ṣṭhā­lpa­la­ghvā­sa­nnā­di­vi­c ca cet || <ref type="no-bt" rend="b">118</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.119"><lb n="242,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.119</span>no­pa­de­śa­m a­pe­kṣe­ta jātu rū­pā­di­vi­tti­va­t | pa­ro­pa­de­śa­ni­rmu­ktaṃ pratyakṣaṃ hi satāṃ mataṃ || <ref type="no-bt" rend="b">119</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.120"><lb n="242,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.120</span>ta­tsaṃ­jñā­saṃ­jñi­sa­mba­ndha­pra­ti­pa­tti­r a­pe­kṣa­te | pa­ro­pa­de­śa­m adhyakṣaṃ saṃ­khyā­di­vi­ṣa­yaṃ yadi || <ref type="no-bt" rend="b">120</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.121"><lb n="242,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.121</span>ta­tro­pa­mā­na­taḥ saitat pra­mā­ṇā­nta­ra­m astu vaḥ | no­pa­mā­nā­rtha­tā tasyās ta­dvā­kye­na vi­no­dbha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">121</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.122"><lb n="242,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.122</span>ā­ga­ma­tvaṃ punaḥ siddham u­pa­mā­naṃ śrutaṃ yathā | siṃ­hā­sa­ne sthito rā­je­tyā­di­śa­bdo­ttha­ve­da­naṃ || <ref type="no-bt" rend="b">122</ref> || </l></lg><p n="a_1716" rend="justify"><lb n="242,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,18</span>pra­si­ddha­sā­dha­rmyā­t sā­dhya­sā­dha­na­m u­pa­mā­naṃ­, gaur iva gavaya iti jñānaṃ | tathā vai­dha­rmyā­d yo '­ga­va­yo ma­hi­ṣā­diḥ <lb n="242,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,19</span>sa na gaur iveti jñānaṃ | sā­dha­rmya­vai­dha­rmyā­bhyāṃ saṃ­jñā­saṃ­jñi­sa­mba­ndha­pra­ti­rū­pa­mā­nā­rthaḥ | ayaṃ sa ga­va­ya­śa­bda<span type="hard-break">- </span><lb n="242,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,20</span>vācyaḥ piṃḍa, iti so 'yaṃ ma­hi­ṣā­di­r a­ga­va­ya­śa­bda­vā­cya iti vā | sā­dha­rmya­vai­dha­rmyo­pa­mā­na­vā­kyā­di­saṃ­skā­ra­sya <lb n="242,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,21</span>pra­ti­pā­dya­syo­pa­jā­ya­te | iti dve­dho­pa­mā­naṃ śabdāt pra­mā­ṇā­nta­raṃ ye sa­mā­ca­kṣa­te teṣāṃ dvyā­di­saṃ­khyā­jñā­naṃ pramāṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="242,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,22</span>ntaraṃ, ga­ṇi­ta­jña­saṃ­khyā­vā­kyā­hi­ta­saṃ­skā­ra­sya pra­ti­pā­dya­sya pu­na­rdvyā­di­ṣu saṃ­khyā­vi­śi­ṣṭa­dra­vya­da­rśa­nā­d etāni <lb n="242,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,23</span>dvyādīni tānīti saṃ­jñā­saṃ­jñi­sa­mba­ndha­pra­ti­pa­tti­r dvyā­di­saṃ­khyā­jñā­na­pra­mā­ṇa­pha­la­m iti pra­ti­pa­tta­vyaṃ | ta­tho­tta­rā­dha­rya­jñā­naṃ <lb n="242,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,24</span>so­pa­mā­nādiṣu stha­vi­ṣṭha­jñā­naṃ pa­rvā­di­ṣu ma­ha­tva­jñā­naṃ sva­vaṃ­śā­di­ṣu da­vi­ṣṭha­jñā­naṃ ca­ndrā­rkā­di­ṣv a­lpa­tva­jñā­naṃ sarṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="242,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,25</span>pā­di­ṣu­, la­ghu­tva­jñā­naṃ tū­lā­di­ṣu­, pra­tyā­sa­nna­jñā­naṃ sva­gṛ­hā­di­ṣu­, saṃ­sthā­na­jñā­naṃ trya­sryā­di­ṣu­, va­kra­rjvā­di­jñā­naṃ ca <lb n="242,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,26</span>kvacit pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­m āyātaṃ | pa­ro­pa­di­ṣṭo­tta­rā­dha­ryā­di­vā­kyā­hi­ta­saṃ­skā­ra­sya vi­ne­ya­ja­na­sya punar au­tta­rā­dha­rya­da­rśa<span type="hard-break">- </span><lb n="242,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,27</span>nād idaṃ ta­dau­tta­rā­dha­ryā­dī­ti saṃ­jñā­saṃ­jñi­sa­mba­ndha­pra­ti­pa­tte­s ta­tpha­la­sya bhāvān na hi saṃ­khyā­jñā­nā­di pra­tya­kṣa­m iti <lb n="242,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,28</span>yuktaṃ vaktuṃ, pa­ro­pa­de­śā­pe­kṣā­vi­ra­ha­pra­saṃ­gā­t rū­pā­di­jñā­na­va­t­, pa­ro­pa­de­śa­vi­ni­rmu­ktaṃ pra­tya­kṣa­m ity atra satāṃ <lb n="242,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,29</span>saṃ­pra­ti­pa­tteḥ | yadi punaḥ saṃ­khyā­di­vi­ṣa­ya­jñā­naṃ pra­tya­kṣa­m a­pa­ro­pa­de­śa­m eva ta­tsaṃ­jñā­saṃ­jñi­sa­mba­ndha­pra­ti­pa­tte­r eva paro<span type="hard-break">- </span><lb n="242,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,30</span>pa­de­śā­pe­kṣā­nu­bha­vā­d iti mataṃ tadā saiva saṃ­jñā­saṃ­jñi­sa­mba­ndha­pra­ti­pa­ttiḥ pra­mā­ṇā­nta­ra­m astu, vi­no­pa­mā­na­vā­kye­na <lb n="242,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,31</span>bhāvād u­pa­mā­ne '­nta­rbhā­vi­tu­m a­śa­kya­tvā­t | nanu cā­pto­pa­de­śā­t prati pādyasya ta­tsaṃ­jñā­saṃ­jñi­sa­mba­ndha­pra­ti­pa­tti­r āgama<span type="hard-break">- </span><lb n="242,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,32</span>phalam eva tato '­pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­m iti cet tarhy ā­pto­pa­di­ṣṭo­pa­mā­na­vā­kyā­d api ta­tpra­ti­pa­tti­r ā­ga­ma­jñā­na­m eveti no­pa­mā­naṃ <lb n="242,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,33</span>śrutāt pra­mā­ṇā­nta­raṃ­, siṃ­hā­sa­na­stho rājā maṃcake ma­hā­de­vī su­va­rṇa­pī­ṭhe sacivaḥ e­ta­smā­t pūrvata e­ta­smā­d u<span type="hard-break">- </span><lb n="242,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,34</span>ttarata e­ta­smā­d dakṣita e­ta­nnā­mā­ṇa­va­yaṃ grā­ma­vā­na­ka i­tyā­di­vā­kyā­hi­ta­saṃ­skā­ra­sya punas tathaiva da­rśa­nā­t so <lb n="242,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 242,35</span><pb n="243"/><lb n="243,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,01</span>'yaṃ rā­je­tyā­di­saṃ­jñā­saṃ­jñi­saṃ­ba­ndha­pra­ti­pa­ttiḥ | ṣa­ḍā­na­no guhaś ca­tu­rmu­kho brahmā tuṃ­ga­nā­so bhā­ga­va­taḥ kṣīrā<span type="hard-break">- </span><lb n="243,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,02</span>mbho vi­ve­ca­na­tu­ṇḍo haṃsaḥ sa­pta­ccha­da i­tyā­di­vā­kyā­hi­ta­saṃ­skā­ra­sya tathā pra­ti­pa­tti­r vā yady ā­ga­ma­jñā­naṃ tadā tadva<span type="hard-break">- </span><lb n="243,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,03</span>d e­vo­pa­mā­na­m a­va­se­yaṃ vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | yadi punar u­pa­mā­no­pa­me­ya­bhā­va­pra­ti­pā­da­na­pa­ra­tve­na vi­śi­ṣṭā­d u­pa­mā­na­vā­kyā<span type="hard-break">- </span><lb n="243,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,04</span>d u­tpa­dya­mā­naṃ śrutāt pra­mā­ṇā­nta­ra­m ity a­bhi­ni­ve­śa­s tadā rū­pya­rū­pa­ka­bhā­vā­di­pra­ti­pā­da­na­pa­ra­tve­na tato 'pi viśiṣṭā<span type="hard-break">- </span><lb n="243,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,05</span>d rū­pa­kā­di­vā­kyā­d u­pa­jā­ya­mā­naṃ vijñānaṃ pra­mā­ṇā­nta­ra­m a­nu­ma­nya­tāṃ­, tasyāpi sva­vi­ṣa­ya­pra­mi­tau sā­dha­ka­ta­ma­tvā­d vi<span type="hard-break">- </span><lb n="243,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,06</span>saṃ­vā­da­ka­tvā­bhā­vā­d a­pra­mā­ṇa­tvā­yo­gā­t | atha rū­pa­kā­dya­laṃ­kā­ra­bhā­jo 'pi vā­kya­vi­śe­ṣā­d u­pa­jā­ta­m a­rtha­jñā­naṃ śrutam eva <lb n="243,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,07</span>pra­va­ca­na­mū­la­tvā­vi­śe­ṣā­d iti matis ta­do­pa­mā­na­vā­kyo­pa­ja­ni­ta­m api vedanaṃ śru­ta­jñā­na­m apy u­pa­ga­nta­vyaṃ tata evety alaṃ <lb n="243,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,08</span>pra­paṃ­ce­na | pratibhā kiṃ pra­mā­ṇa­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1717"><l ana="bt" n="bt_1.20.123"><lb n="243,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.123</span>u­tta­ra­pra­ti­pa­ttyā­khyā pratibhā ca śrutaṃ matā | nā­bhyā­sa­jā su­saṃ­vi­ttiḥ kū­ṭa­dru­mā­di­go­ca­rā || <ref type="no-bt" rend="b">123</ref> || </l></lg><p n="a_1718" rend="justify"><lb n="243,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,10</span>u­tta­ra­pra­ti­pa­ttiḥ pratibhā kaiścid uktā sā śrutam eva, na pra­mā­ṇā­nta­raṃ­, śa­bda­yo­ja­nā­sa­dbhā­vā­t | atyantā<span type="hard-break">- </span><lb n="243,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,11</span>bhyāsād āśu pra­ti­pa­tti­r a­śa­bda­jā kū­ṭa­dru­mā­dā­va­kṛ­tā­bhyā­sa­syā­śu pravṛttiḥ pratibhā paraiḥ proktā | sā na śrutaṃ, <lb n="243,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,12</span>sā­dṛ­śya­pra­tya­bhi­jñā­na­rū­pa­tvā­t ta­syā­sta­yoḥ pū­rvo­tta­ra­yo­r hi dṛ­ṣṭa­dṛ­śya­mā­na­yoḥ kū­ṭa­drū­ma­yoḥ sā­dṛ­śya­pra­tya­bhi­jñā <lb n="243,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,13</span>jhaṭity ekatāṃ pa­rā­mṛ­ṣa­ntī tad evety u­pa­jā­ya­te | sā ca matir eva ni­ści­te­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1719"><l ana="bt" n="bt_1.20.124"><lb n="243,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.124</span>"so 'yaṃ kūṭa iti prā­cyau­dī­cya­dṛ­ṣṭe kṣa­mā­ṇa­yoḥ | sādṛśye pra­tya­bhi­jñe­yaṃ matir eva hi niścitā || <ref type="no-bt" rend="b">124</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.125"><lb n="243,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.125</span>śa­bdā­nu­yo­ja­nā­t tv eṣā śrutam astv a­kṣa­vi­tti­va­t | saṃ­bha­vā­bhā­va­saṃ­vi­tti­r a­rthā­pa­tti­s ta­thā­nu­mā || <ref type="no-bt" rend="b">125</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.20.126"><lb n="243,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.126</span>nā­nā­saṃ­sṛ­ṣṭa­rū­pā hi matir eṣā pra­kī­rti­tā | nātaḥ kaścid virodho 'sti syā­dvā­dā­mṛ­ta­bho­gi­nāṃ || <ref type="no-bt" rend="b">126</ref> || </l></lg><p n="a_1720" rend="justify"><lb n="243,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,17</span>nā­mā­saṃ­sṛ­ṣṭa­rū­pā pratibhā saṃ­bha­va­vi­tti­r a­bhā­va­vi­tti­r a­rthā­pa­ttiḥ svā­rthā­nu­mā ca pūrvaṃ matir ity uktā | nā­ma­saṃ­sṛ­ṣṭā <lb n="243,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,18</span>tu samprati śrutam ity u­cya­mā­ne pū­rvā­pa­ra­vi­ro­dho na syā­dvā­dā­mṛ­ta­bhā­jāṃ sa­mbhā­vya­te­, tathaiva yu­ktyā­ga­mā­nu­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="243,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,19</span>dhāt | tad evaṃ pū­rvo­kta­yā matyā saha śrutaṃ parokṣaṃ pramāṇaṃ sa­ka­la­mu­nī­śva­ra­vi­śru­ta­m u­nmū­li­ta­niḥ­śe­ṣa­du­rma­ta­ni­ka­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="243,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,20</span>m iha ta­tvā­rtha­śā­stre sa­mu­dī­ri­ta­m iti pa­rī­kṣa­kā­ś cetasi dhā­ra­ya­ntu sva­pra­jñā­ti­śa­ya­va­śā­d ity u­pa­saṃ­ha­ra­nn āha | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1721"><l ana="bt" n="bt_1.20.127ab"><lb n="243,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.127ab</span>iti śruṃta sa­rva­mu­nī­śa­vi­śru­taṃ | sa­ho­kta­m atyātra pa­ro­kṣa­m īritaṃ | </l><l ana="bt" n="bt_1.20.127cd"><lb n="243,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.20.127cd</span>pra­mā­ṇa­m u­nmū­li­ta­du­rma­to­tka­raṃ | pa­rī­kṣa­kā­ś cetasi dhā­ra­ya­ntu tam || <ref type="no-bt" rend="b">127</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_1.3 a_1722" rend="justify"><lb n="243,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,23</span>iti ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­kā­laṃ­kā­re pra­tha­ma­syā­dhyā­ya­sya tṛ­tī­ya­m ā­hni­ka­m || </p><p ana="sbt" n="sbt_1.21 a_1723" rend="justify"><lb n="243,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.21 </span>bha­va­pra­tya­yo '­va­dhi­r de­va­nā­ra­kā­ṇā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">21</ref> || </p><p n="a_1724" rend="justify"><lb n="243,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,25</span>kiṃ punaḥ kurvann idam ā­ve­da­ya­tī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1725"><l ana="bt" n="bt_1.21.1"><lb n="243,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.21.1</span>bha­va­pra­tya­ya i­tyā­di­sū­tra­m ā­hā­va­dhe­r bahiḥ | kāraṇaṃ ka­tha­ya­nn ekaṃ svā­mi­bhe­da­vya­pe­kṣa­yā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1726" rend="justify"><lb n="243,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,27</span>de­va­nā­ra­kā­ṇāṃ bha­va­bhe­dā­t kathaṃ bhavas ta­da­va­dhe­re­kaṃ kā­ra­ṇa­m iti na codyaṃ bha­va­sā­mā­nya­syai­ka­tvā­vi­ro­dhā­t | kathaṃ <lb n="243,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,28</span>ba­hi­raṃ­ga­kā­ra­ṇaṃ bhavas ta­syā­tma­pa­ryā­ya­tvā­d iti cet | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1727"><l ana="bt" n="bt_1.21.2"><lb n="243,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.21.2</span>nā­mā­yu­ru­da­yā­pe­kṣo nuḥ paryāyo bhavaḥ smṛtaḥ | sa ba­hiḥ­pra­tya­yo yasya sa bha­va­pra­tya­yo 'vadhiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_1728" rend="justify"><lb n="243,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,30</span>ba­hi­raṃ­ga­sya de­va­ga­ti­nā­ma­ka­rma­ṇo de­vā­yu­ṣa­ś co­da­yā­d de­va­bha­vaḥ | tathā na­ra­ka­ga­ti­nā­ma­ka­rma­ṇo nā­ra­kā­yu­ṣa­ś co<span type="hard-break">- </span><lb n="243,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,31</span>dayān na­ra­ka­bha­va iti | tasya ba­hi­raṃ­ga­tā­tma­pa­ryā­ya­tve 'pi na viruddhā | katham a­trā­va­dhā­ra­ṇaṃ­, de­va­nā­ra­kā­ṇā­m eva <lb n="243,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 243,32</span>bha­va­pra­tya­yo '­va­dhi­r iti vā bha­va­pra­tya­ya eva de­va­nā­ra­kā­ṇā­m iti ? u­bha­ya­thā­py adoṣa ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1729"><l ana="bt" n="bt_1.21.3"><pb n="244"/><lb n="244,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.21.3</span>ye 'grato 'tra pra­va­kṣya­nte prāṇino de­va­nā­ra­kāḥ | teṣām e­vā­ya­m ity arthān nānyeṣāṃ bha­va­kā­ra­ṇaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.21.4"><lb n="244,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.21.4</span>bha­va­pra­tya­ya eveti ni­ya­mā­n na gu­ṇo­dbha­vaḥ | saṃ­ya­mā­di­gu­ṇā­bhā­vā­d de­va­nā­ra­ka­de­hi­nā­m || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_1730" rend="justify"><lb n="244,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,03</span>nanv evam a­va­dhā­ra­ṇe 'vadhau jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­he­tu­r api na bhaved ity ā­śaṃ­kā­m a­pa­nu­da­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1731"><l ana="bt" n="bt_1.21.5"><lb n="244,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.21.5</span>nā­va­dhi­jñā­na­vṛ­tka­rma­kṣa­yo­pa­śa­ma­he­tu­tā | vya­va­cche­dyā pra­sa­jye­tā­pra­ti­yo­gi­tva­ni­rṇa­yā­t || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.21.6"><lb n="244,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.21.6</span>bāhyau hi pra­tya­yā­v a­trā­khyā­tau bha­va­gu­ṇau tayoḥ | pra­ti­yo­gi­tva­m ity e­ka­ni­ya­mā­d a­nya­vi­cchi­de || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_1732" rend="justify"><lb n="244,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,06</span>yathaiva hi caitro dha­nu­rddha­ra evety a­trā­yo­ga­vya­va­cche­de 'py a­dhā­nu­rddha­rya­sya vya­va­cche­do nā­pā­ṇḍi­tyā­de­s tasya tada<span type="hard-break">- </span><lb n="244,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,07</span>pra­ti­yo­gi­tvā­t | kiṃ caitro dha­nu­rddha­raḥ kiṃ vāyam a­dha­nu­rddha­ra iti ā­śaṃ­kā­yāṃ dhā­nu­ddha­rye­ta­ra­yo­r eva pra­ti­yo­gi­tvā­d dhā<span type="hard-break">- </span><lb n="244,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,08</span>nu­rddha­rya­ni­ya­te­nā­dhā­nu­rddha­ryaṃ vya­va­cchi­dya­te | tathā kim a­va­dhi­r bha­va­pra­tya­ya iti ba­hi­raṃ­ga­kā­ra­ṇa­yo­r bha­va­gu­ṇa­yoḥ pa­ra­spa­raṃ <lb n="244,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,09</span>pra­ti­yo­gi­noḥ śaṃ­kā­yā­m e­ka­ta­ra­sya bhavasya kā­ra­ṇa­tve­na niyame gu­ṇa­kā­ra­ṇa­tvaṃ vya­va­cchi­dya­te | na punar avadhi<span type="hard-break">- </span><lb n="244,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,10</span>jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­vi­śe­ṣaḥ kṣe­tra­kā­lā­di­va­t tasya ta­da­pra­ti­yo­gi­tvā­t | ta­dvya­va­cche­de bhavasya sā­dhā­ra­ṇa­tvā­t sarveṣāṃ <lb n="244,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,11</span>sā­dhā­ra­ṇo 'vadhiḥ pra­sa­jye­ta | tac cā­ni­ṣṭa­m eva | pa­ri­hṛ­taṃ ca bha­va­tī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1733"><l ana="bt" n="bt_1.21.7"><lb n="244,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.21.7</span>pra­tya­ya­syā­nta­ra­syā­ta­s ta­tkṣa­yo­pa­śa­mā­tma­naḥ | pra­tya­gbhe­do '­va­dhe­r yukto bha­vā­bhe­de 'pi cā­ṅgi­nā­m || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_1734" rend="justify"><lb n="244,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,13</span>kutaḥ punar bha­vā­bhe­de 'pi de­va­nā­ra­kā­ṇā­m a­va­dhi­jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­bhe­daḥ siddhyet iti cet, svaśuddhi<span type="hard-break">- </span><lb n="244,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,14</span>bhedāt | so 'pi ja­nmā­nta­ro­pa­pa­tti­vi­śu­ddhi­bhā­vā­t­, nā­bhe­dā­t | so 'pi sva­kā­ra­ṇa­bhe­dā­t | iti na paryanu<span type="hard-break">- </span><lb n="244,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,15</span>yogo vidheyaḥ kā­ra­ṇa­vi­śe­ṣa­pa­ra­mpa­rā­yāḥ sa­rva­trā­pa­rya­nu­yo­gā­rha­tvā­t | </p><p ana="sbt" n="sbt_1.22 a_1735" rend="justify"><lb n="244,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.22 </span>kṣa­yo­pa­śa­ma­ni­mi­ttaḥ ṣa­ḍvi­ka­lpaḥ śe­ṣā­ṇā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">22</ref> || </p><p n="a_1736" rend="justify"><lb n="244,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,17</span>ki­ma­rtha­m idam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1737"><l ana="bt" n="bt_1.22.1"><lb n="244,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.1</span>gu­ṇa­he­tuḥ sa keṣāṃ syāt ki­ya­dbhe­da i­tī­ri­tu­m | prāha sūtraṃ kṣa­ye­tyā­di saṃ­kṣe­pā­d i­ṣṭa­saṃ­vi­de || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1738" rend="justify"><lb n="244,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,19</span>kaḥ punar atra kṣayaḥ ka­śco­pa­śa­maḥ kaś ca kṣa­yo­pa­śa­ma ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1739"><l ana="bt" n="bt_1.22.2"><lb n="244,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.2</span>kṣa­ya­he­tu­r ity ākhyātaḥ kṣayaḥ kṣā­yi­ka­saṃ­ya­maḥ | saṃ­ya­ta­sya guṇaḥ pūrvaṃ sa­ma­bhya­rhi­ta­vi­gra­haḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.22.3"><lb n="244,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.3</span>tathā cā­ri­tra­mo­ha­syo­pa­śa­mā­d u­dbha­va­nn ayam | ka­thye­to­pa­śa­mo hetor u­pa­cā­ra­s tv ayaṃ phale || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.22.4"><lb n="244,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.4</span>kṣa­yo­pa­śa­ma­to jātaḥ kṣa­yo­pa­śa­ma ucyate | saṃ­ya­mā­saṃ­ya­mo 'pīti vā­kya­bhe­dā­d vi­vi­cya­te || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_1740" rend="justify"><lb n="244,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,23</span>kṣa­ya­ni­mi­tto 'vadhiḥ śe­ṣā­ṇā­m u­pa­śa­ma­ni­mi­ttaḥ kṣa­yo­pa­śa­ma­ni­mi­tta iti vā­kya­bhe­dā­t kṣā­yi­kau­pa­śa­mi­ka­kṣā­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="244,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,24</span>pa­śa­mi­ka­saṃ­ya­m a­gu­ṇa­ni­mi­tta­syā­va­dhi­r a­va­ga­mya­te | kārye kā­ra­ṇo­pa­cā­rā­t kṣa­yā­dī­nāṃ kṣā­yi­ka­saṃ­ya­mā­di­ṣū­pa­cā­raḥ <lb n="244,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,25</span>ta­thā­bhi­dhā­no­pa­pa­tteḥ || kimarthaṃ mu­khya­śa­bdā­na­bhi­dhā­na­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1741"><l ana="bt" n="bt_1.22.5"><lb n="244,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.5</span>kṣā­yo­pa­śa­ma ity a­nta­raṃ­go hetur ni­ga­dya­te | yadi veti pratīty arthaṃ mu­khya­śa­bdā­pra­kī­rta­na­m || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.22.6"><lb n="244,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.6</span>teneha prā­cya­vi­jñā­ne va­kṣya­mā­ṇe ca bhedini | kṣa­yo­pa­śa­ma­he­tu­tvā­t sūtritaṃ saṃ­pra­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_1742" rend="justify"><lb n="244,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,28</span>kṣa­yo­pa­śa­ma ity a­nta­raṃ­go hetuḥ sā­mā­nye­nā­bhi­dhī­ya­mā­na­s ta­dā­va­ra­ṇā­pe­kṣa­yā vya­va­ti­ṣṭha­te sa ca sa­ka­la­kṣā­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="244,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,29</span>pa­śa­mi­ka­jñā­na­bhe­dā­nāṃ sā­dhā­ra­ṇa iti | yatheha ṣa­ḍvi­dha­syā­va­dhe­r nimittaṃ tathā pūrvatra bha­va­pra­tya­ye 'vadhau śrute matau <lb n="244,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,30</span>cā­va­sī­ya­te | va­kṣya­mā­ṇe ca ma­naḥ­pa­rya­ye sa eva ta­dā­va­ra­ṇā­pe­kṣa­ye­ti sūtritaṃ bhavati | mukhyasya śabdasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="244,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,31</span>śra­ya­ṇā­t sarvatra ba­hi­raṃ­ga­kā­ra­ṇa­pra­ti­pā­da­nā­c ca mu­khya­śa­bda­pra­yo­go yukto 'nyathā gu­ṇa­pra­tya­ya­syā­va­dhe­r a­pra­ti­pa­tteḥ | </p><p n="a_1743" rend="justify"><lb n="244,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 244,32</span>ke punaḥ śeṣā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1744"><l ana="bt" n="bt_1.22.7"><lb n="244,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.7</span>śeṣā ma­nu­ṣya­ti­rya­ñco va­kṣya­mā­ṇāḥ pra­paṃ­ca­taḥ | te yataḥ pra­ti­pa­tta­vyā ga­ti­nā­mā­bhi­dhā­śra­yāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.22.8"><pb n="245"/><lb n="245,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.8</span>syāt teṣām a­va­dhi­r bā­hya­gu­ṇa­he­tu­r i­tī­ra­ṇā­t | bha­va­he­tu­r na me 'stīti sā­ma­rthyā­d a­va­dhā­rya­te || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.22.9"><lb n="245,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.9</span>teṣām eveti ni­rṇī­te­r de­va­nā­ra­ka­vi­cchi­dā | kṣa­yo­pa­śa­ma­he­tuḥ sann ity ukte nā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_1745" rend="justify"><lb n="245,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 245,03</span>kṣa­yo­pa­śa­ma­ni­mi­tta eva śe­ṣā­ṇā­m ity a­va­dhā­ra­ṇā­d bha­va­pra­tya­ya­tva­vyu­dā­saḥ śe­ṣā­ṇā­m eva kṣa­yo­pa­śa­ma­ni­mi­tta iti <lb n="245,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 245,04</span>de­va­nā­ra­kā­ṇāṃ ni­ya­mā­t tato no­bha­ya­thā­py a­va­dhā­ra­ṇe doṣo 'sti | kṣa­yo­pa­śa­ma­ni­mi­tto 'vadhiḥ śe­ṣā­ṇā­m ity ubhaya<span type="hard-break">- </span><lb n="245,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 245,05</span>trā­na­va­dhā­ra­ṇā­c ca nā­vi­śe­ṣa­to '­va­dhi­sti­rya­ṅma­nu­ṣyā­ṇā­m a­nta­ra­ṅga­sya tasya kā­ra­ṇa­sya vi­śe­ṣā­t | tathā pū­rva­trā­na­va<span type="hard-break">- </span><lb n="245,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 245,06</span>dhā­ra­ṇā­d ba­hi­raṃ­ga­kā­ra­ṇā­vya­va­cche­daḥ | pa­ra­trā­na­va­dhā­ra­ṇā­d de­va­nā­ra­kā­vya­va­cche­daḥ prasiddho bhavati || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1746"><l ana="bt" n="bt_1.22.10"><lb n="245,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.10</span>ṣa­ḍvi­ka­lpaḥ sa­ma­stā­nāṃ bhe­dā­nā­m u­pa­saṃ­gra­hā­t | pa­ra­mā­ga­ma­si­ddhā­nāṃ yuktyā sa­mbhā­vi­tā­tma­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_1747" rend="justify"><lb n="245,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 245,08</span>a­nu­gā­mya­na­nu­gā­mī va­rddha­mā­no hī­ya­mā­no '­va­sthi­to '­na­va­sthi­ta iti ṣa­ḍvi­ka­lpo 'vadhiḥ saṃ­pra­ti­pā­tā­pra­ti­pā­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="245,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 245,09</span>yor a­trai­vā­nta­rbhā­vā­t | de­śā­va­dhiḥ pa­ra­mā­va­dhiḥ sa­rvā­va­dhi­r iti ca pa­ra­mā­ga­ma­pra­si­ddhā­nāṃ pū­rvo­kta­yu­ktyā sambhā<span type="hard-break">- </span><lb n="245,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 245,10</span>vi­tā­nā­m a­tro­pa­saṃ­gra­hā­t kutaḥ punar avadhiḥ kaścid a­nu­gā­mī kaścid anyathā sa­mbha­va­tī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1748"><l ana="bt" n="bt_1.22.11"><lb n="245,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.11</span>vi­śu­ddhya­nu­ga­mā­t puṃso '­nu­gā­mī deśato 'vadhiḥ | pa­ra­mā­va­dhi­r apy uktaḥ sa­rvā­va­dhi­r a­pī­dṛ­śaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.22.12"><lb n="245,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.12</span>vi­śu­ddhya­na­nva­yā­de­śo '­na­nu­gā­mī ca ka­sya­ci­t | ta­dbha­vā­pe­kṣa­yā prācyaḥ śeṣo '­nya­bha­va­vī­kṣa­yā || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.22.13"><lb n="245,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.13</span>va­rddha­mā­no 'vadhiḥ kaścid viśuddhe vṛddhitaḥ sa tu | de­śā­va­dhi­r i­hā­mnā­taḥ pa­ra­mā­va­dhi­r eva ca || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.22.14"><lb n="245,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.14</span>hī­ya­mā­no 'vadhiḥ śuddhe hī­ya­mā­na­tva­to mataḥ | sa­dde­śā­va­dhi­r evātra hāne sa­dbhā­va­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.22.15"><lb n="245,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.15</span>a­va­sthi­to 'vadhiḥ śuddher a­va­sthā­nā­n ni­ya­mya­te | sarvo ṅgināṃ vi­ro­dha­syā­tha­bhā­vā­n nā­na­va­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.22.16"><lb n="245,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.16</span>vi­śu­ddhe­r a­na­va­sthā­nā­t sa­mbha­ve­d a­na­va­sthi­taḥ | sa de­śā­va­dhi­r evaiko 'nyatra tat pra­ti­ghā­ta­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.22.17"><lb n="245,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.22.17</span>proktaḥ sa­pra­ti­pā­to vā­'­pra­ti­pā­ta­s ta­thā­'­va­dheḥ | so '­nta­rbhā­va­m amīṣv eva pra­yā­tī­ti na sūtritaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l></lg><p n="a_1749" rend="justify"><lb n="245,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 245,18</span>viśudgheḥ pra­ti­pā­tā­pra­ti­pā­tā­bhyāṃ sa­pra­ti­pā­tā­pra­ti­pā­tau hy avadhī ṣaṭsv e­vā­nta­rbha­va­taḥ | a­na­gā­myā­da­yo hi <lb n="245,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 245,19</span>kecit pra­ti­pā­tāḥ kecid a­pra­ti­pā­tā iti | </p><p ana="sbt" n="sbt_1.23 a_1750" rend="justify"><lb n="245,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.23 </span>ṛ­ju­vi­pu­la­ma­tī ma­naḥ­pa­rya­yaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">23</ref> || </p><p n="a_1751" rend="justify"><lb n="245,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 245,21</span>nanv iha ba­hi­raṃ­ga­kā­ra­ṇa­sya bhedasya ca jñānānāṃ pra­stu­ta­tvā­n nedaṃ vaktavyaṃ jñā­na­bhe­da­kā­ra­ṇā­pra­ti­pā­da­ka­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="245,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 245,22</span>d ity ā­re­kā­yā­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1752"><l ana="bt" n="bt_1.23.1"><lb n="245,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.23.1</span>ma­naḥ­pa­rya­ya­vi­jñā­na­bhe­da­kā­ra­ṇa­si­ddha­ye | prāharjv i­tyā­di­kaṃ sūtraṃ sva­rū­pa­sya vi­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1753" rend="justify"><lb n="245,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 245,24</span>na hi ma­naḥ­pa­rya­ya­jñā­na­rū­pa­sya ni­śca­yā­rtha­m idaṃ sūtram ucyate yato '­pra­stu­tā­rthaṃ syāt | tasya ma­tyā­di­sū­tre <lb n="245,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 245,25</span>ni­ru­ktyai­va ni­śca­yā­t | kiṃ tarhi | pra­kṛ­ta­sya ba­hi­raṃ­ga­kā­ra­ṇa­sya bhedasya pra­si­ddha­ye sa­mā­ra­bha­te | ṛjvī <lb n="245,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 245,26</span>matir yasya na ṛ­ju­ma­tiḥ | vipulā matir yasya sa vi­pu­la­ma­tiḥ | ṛ­ju­ma­ti­ś ca vi­pu­la­ma­ti­ś ca ṛ­ju­vi­pu­la­ma­tī | <lb n="245,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 245,27</span>ekasya ma­ti­śa­bda­sya ga­mya­mā­na­tvā­l lopa iti vyākhyāne kā sā ṛjvī vipulā ca matiḥ kiṃ­pra­kā­rā ca <lb n="245,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 245,28</span>ma­ti­śa­bde­na cā­nya­pa­dā­rthā­nāṃ vṛttau ko '­nya­pa­dā­rtha ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1754"><l ana="bt" n="bt_1.23.2"><lb n="245,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.23.2</span>ni­rva­rti­ta­śa­rī­rā­di­kṛ­ta­syā­rtha­sya ve­da­nā­t | ṛjvī ni­rva­rti­tā tredhā praguṇā ca pra­kī­rti­tā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.23.3"><lb n="245,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.23.3</span>a­ni­rva­rti­ta­kā­yā­di­kṛ­tā­rtha­sya ca vedikā | vipulā kuṭilā ṣoḍhā ca­kra­rju­tra­ya­go­ca­rā || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.23.4"><lb n="245,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.23.4</span>e­ta­yo­r ma­ti­śa­bde­na vṛttir a­nya­pa­dā­rthi­kā | kaiścid uktā sa cānyo 'rtho ma­naḥ­pa­rya­ya ity asan || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.23.5"><lb n="245,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.23.5</span>dvi­tra­pra­saṃ­ga­ta­s tatra pravaktuṃ dhīdhano janaḥ | na ma­naḥ­pa­rya­yo yukto ma­naḥ­pa­rya­ya ity alam || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.23.6"><lb n="245,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.23.6</span>yadātv anyau padārthau sta­sta­dvi­śe­ṣau balād gatau | sā­mā­nya­ta­s tadeko 'yam iti yuktaṃ tathā vacaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.23.7"><lb n="245,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.23.7</span>sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyaṃ ca na sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­yoḥ | pra­bā­dhya­te ta­dā­tma­tvā­t ka­thaṃ­ci­t saṃ­pra­tī­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_1755" rend="justify"><pb n="246"/><lb n="246,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,01</span>ye 'py āhuḥ | ṛjuś ca vipulā ca ṛ­ju­vi­pu­le te ca te matīti ca sva­pa­dā­rtha­vṛ­tti­s tena ṛ­ju­vi­pu­la<span type="hard-break">- </span><lb n="246,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,02</span>matī viśiṣṭe pa­ri­cchi­nnaṃ ma­naḥ­pa­rya­ya ukto bha­va­tī­ti ta­dbhe­da­ka­tha­naṃ pra­tī­ya­ta iti teṣām apy a­vi­ro­dha­m u­pa­da­rśa<span type="hard-break">- </span><lb n="246,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,03</span>yati || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1756"><l ana="bt" n="bt_1.23.8"><lb n="246,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.23.8</span>sva­pa­dā­rthā ca vṛttiḥ syād a­vi­ru­ddhā tathā sati | viśiṣṭe hi ma­ti­jñā­ne ma­naḥ­pa­rya­ya iṣyate || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_1757" rend="justify"><lb n="246,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,05</span>ya­tha­rju­vi­pu­la­ma­tī ma­naḥ­pa­rya­ya­vi­śe­ṣau ma­naḥ­pa­rya­ya­sā­mā­nye­ne­ti sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇya­m a­vi­ru­ddhaṃ sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­yoḥ <lb n="246,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,06</span>ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmyā­t tathā saṃ­pra­tī­te­ś ca ta­dva­dṛ­ju­vi­pu­la­ma­tī jñā­na­vi­śe­ṣau ma­naḥ­pa­rya­ya­yo­r jñānam ity api na vi­ru­dhya­te <lb n="246,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,07</span>ma­naḥ­pa­rya­ya­jñā­na­bhe­dā­pra­ti­pa­tteḥ pra­kṛ­ta­yoḥ sa­dbhā­vā­t vi­śe­ṣā­t | kathaṃ bā­hya­kā­ra­ṇa­pra­ti­pa­tti­r atrety ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1758"><l ana="bt" n="bt_1.23.9"><lb n="246,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.23.9</span>parato 'yam a­pe­kṣa­syā­tma­naḥ svasya parasya vā | ma­naḥ­pa­rya­ya ity asmin pakṣe bā­hya­ni­mi­tta­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_1759" rend="justify"><lb n="246,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,09</span>ma­naḥ­pa­rī­tyā­nu­saṃ­dhā­ya vāyanaṃ ma­naḥ­pa­rya­ya iti vyutpattau ba­hi­raṃ­ga­ni­mi­tta­ko 'yaṃ ma­naḥ­pa­rya­ya iti bāhya<span type="hard-break">- </span><lb n="246,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,10</span>ni­mi­tta­pra­ti­pa­tti­r asya kṛtā bhavati | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1760"><l ana="bt" n="bt_1.23.10"><lb n="246,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.23.10</span>na ma­ti­jñā­na­tā­pa­tti­s tasyaivaṃ manasaḥ svayaṃ | ni­rva­rtta­ka­tva­vai­dhu­ryā­d a­pe­kṣā­mā­tra­tā­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.23.11"><lb n="246,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.23.11</span>kṣa­yo­pa­śa­ma­m ā­bi­bhra­dā­tmā mukhyaṃ hi kāraṇaṃ | ta­tpra­tya­kṣa­sya nirvṛttau pa­ra­he­tu­pa­rā­ṅmu­khaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.23.12"><lb n="246,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.23.12</span>ma­no­li­ṅga­ja­tā­pa­tte­r na ca ta­syā­nu­mā­na­taḥ | pra­tya­kṣa­la­kṣa­ṇa­syai­va ni­rbā­dha­sya vya­va­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_1761" rend="justify"><lb n="246,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,14</span>nanv evaṃ ma­naḥ­pa­rya­ya­śa­bda­ni­rva­ca­na­sā­ma­rthyā­t ta­dbā­hya­pra­ti­pa­ttiḥ katham ataḥ syād ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1762"><l ana="bt" n="bt_1.23.13"><lb n="246,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.23.13</span>yadā pa­ra­ma­naḥ­prā­ptaḥ padārtho mana ucyate | tātsthyāt tā­ccha­bdya­saṃ­si­ddhe­r maṃ­ca­kro­śa­na­va­t tadā || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.23.14"><lb n="246,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.23.14</span>tasya pa­rya­ya­ṇaṃ yasmāt tad vā yena pa­rī­ya­te | sa ma­naḥ­pa­rya­yo jñeya ity uktes ta­tsva­rū­pa­vi­t || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_1.24 a_1763" rend="justify"><lb n="246,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.24 </span>vi­śu­ddhya­pra­ti­pā­tā­bhyāṃ ta­dvi­śe­ṣaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">24</ref> || </p><p n="a_1764" rend="justify"><lb n="246,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,18</span>nanu ṛ­ju­vi­pu­la­ma­tyoḥ sva­va­ca­na­sā­ma­rthyā­d eva vi­śe­ṣa­pra­ti­pa­tte­s ta­da­rtha­m idaṃ kim ā­ra­bhya­ta ity ā­śaṃ­kā­yā­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1765"><l ana="bt" n="bt_1.24.1"><lb n="246,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.24.1</span>ma­naḥ­pa­rya­ya­yo­r u­kta­bhe­da­yoḥ sva­va­co­ba­lā­t | vi­śe­ṣa­he­tu­saṃ­vi­ttau vi­śu­ddhī­tyā­di­sū­tri­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1766" rend="justify"><lb n="246,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,20</span>na rju­ma­ti­tva­vi­pu­la­ma­ti­tvā­bhyā­m eva rju­vi­pu­la­ma­tyo­r viśeṣo 'tra pra­ti­pā­dya­te | yato nā­na­rtha­ka­m idaṃ syāt | kiṃ <lb n="246,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,21</span>tarhi vi­śu­ddhya­pra­ti­pā­tā­bhyāṃ tayoḥ pa­ra­spa­raṃ vi­śe­ṣā­nta­ra­m i­ho­cya­te tato 'sya sā­pha­lya­m eva | </p><p n="a_1767" rend="justify"><lb n="246,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,22</span>kā punar viśuddhiḥ kaś cā­pra­ti­pā­taḥ ko vā­na­yo­r viśeṣa ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1768"><l ana="bt" n="bt_1.24.2"><lb n="246,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.24.2</span>ā­tma­pra­sa­tti­r atroktā vi­śu­ddhi­r ni­ja­rū­pa­taḥ | pracyutya saṃ­bha­va­ś cā­syā­pra­ti­pā­taḥ pra­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.24.3"><lb n="246,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.24.3</span>tābhyāṃ vi­śe­ṣa­mā­ṇa­tvaṃ viśeṣaḥ ka­rma­sā­dha­naḥ | ta­ccha­bde­na pa­rā­ma­rśo ma­naḥ­pa­rya­ya bhedayoḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_1769" rend="justify"><lb n="246,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,25</span>tayor eva rju­vi­pu­la­ma­tyo­r vi­śu­ddhya­pra­ti­pā­tā­bhyāṃ viśeṣo '­va­se­ya ity arthaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1770"><l ana="bt" n="bt_1.24.4"><lb n="246,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.24.4</span>na­nū­tta­ra­tra ta­dbhe­da­sthi­tā­bhyāṃ sa vi­śi­ṣya­te | vi­śu­ddhya­pra­ti­pā­tā­bhyāṃ pūrvas tu na ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.24.5"><lb n="246,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.24.5</span>ity ayuktaṃ vi­śe­ṣa­sya dvi­ṣṭha­tve­na pra­si­ddhi­taḥ | vi­śi­ṣya­te yato yasya viśeṣaḥ so 'tra hīkṣate || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_1771" rend="justify"><lb n="246,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,28</span>pā­ṭhā­pe­kṣa­yo­tta­ro ma­naḥ­pa­rya­ya­sya bhedo vi­pu­la­ma­ti­s ta­dga­tā­bhyāṃ vi­śu­ddhya­pra­ti­pā­tā­bhyāṃ sa eva pū­rva­smā­t ta<span type="hard-break">- </span><lb n="246,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,29</span>dbhedād ṛ­ju­ma­te­r vi­śi­ṣya­te na punaḥ pūrva u­tta­ra­smā­t katham apīty ayuktaṃ vi­śe­ṣya­syo­bha­ya­tve­na prasiddheḥ | yato viśi<span type="hard-break">- </span><lb n="246,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,30</span>ṣyate sa viśeṣo yaś ca vi­śi­ṣya­te sa viśeṣya iti vyutpatteḥ | vi­śu­ddhya­pra­ti­pā­tā­bhyāṃ co­tta­ra­ta­dbhe­da­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="246,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,31</span>tābhyāṃ pūrvo ya­tho­tta­ra­smā­d vi­śi­ṣya­te tathā pū­rva­va­dbhe­da­gā­bhyā­m uttara iti sarvaṃ ni­ra­va­dyaṃ | nanu ca rju­ma­te­r vipula<span type="hard-break">- </span><lb n="246,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,32</span>matir viśuddhyā vi­śi­ṣya­te tasya tato vi­śu­ddha­ta­ra­tvā­n ma­naḥ­pa­rya­ya­jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­pra­ka­rṣā­d u­tpa­nna­tvā­t | <lb n="246,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 246,33</span>a­pra­ti­pā­te­na ca ta­tsvā­mi­nā­ma­pra­ti­pa­ti­ta­saṃ­ya­ma­tve­na ta­tsaṃ­ya­m a­gu­ṇai­kā­rtha­sa­ma­vā­yi­tve­na vi­pu­la­ma­te­r a­pra­ti­pā­tā­d vi<span type="hard-break">-</span>﻿ <pb n="247"/><lb n="247,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,01</span>pu­la­ma­te­s tu katham ṛ­ju­ma­ti­r vi­śi­ṣya­te ? tābhyām iti cet sva­vi­śu­ddhyā­lpa­yā pra­ti­pā­te­na ceti ga­mya­tā­m | vipula<span type="hard-break">- </span><lb n="247,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,02</span>ma­tya­pe­kṣa­ya­rju­ma­te­r a­lpa­vi­śu­ddhi­tvā­t ta­tsvā­mi­nā­m u­pa­śā­nta­ka­ṣā­yā­ṇā­m api sa­mbha­va­tpra­ti­pa­ta­tsaṃ­ya­m a­gu­ṇai­kā­rtha­sa­ma­vā­yi­naḥ <lb n="247,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,03</span>pra­ti­pā­ta­sa­mbha­vā­d iti pra­paṃ­ci­ta­m a­smā­bhi­r anyatra || </p><p ana="sbt" n="sbt_1.25 a_1772" rend="justify"><lb n="247,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.25 </span>vi­śu­ddhi­kṣe­tra­svā­mi­vi­ṣa­ye­bhyo '­va­dhi­ma­naḥ pa­rya­ya­yoḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">25</ref> || </p><p n="a_1773" rend="justify"><lb n="247,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,05</span>viśeṣa ity a­nu­va­rtta­te | ki­ma­rtha­m idam ucyate ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1774"><l ana="bt" n="bt_1.25.1"><lb n="247,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.25.1</span>kuto '­va­dhe­r viśeṣaḥ syān ma­naḥ­pa­rya­ya­saṃ­vi­daḥ | ity ākhyātuṃ vi­śu­ddhyā­di­sū­tra­m āha ya­thā­ga­maṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1775" rend="justify"><lb n="247,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,07</span>vi­śu­ddhi­r uktā kṣetraṃ pa­ri­cche­dyā­dya­dhi­ka­ra­ṇaṃ svā­mī­śva­raṃ viṣayaḥ pa­ri­cche­dya­s tair viśeṣo '­va­dhi­ma­naḥ­pa­rya­ya­yo­r viśeṣaḥ | <lb n="247,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,08</span>katham ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1776"><l ana="bt" n="bt_1.25.2"><lb n="247,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.25.2</span>bhūyaḥ sū­kṣmā­rtha­pa­ryā­ya­vi­nma­naḥ­pa­rya­yo 'vadheḥ | pra­bhū­ta­dra­vya­vi­ṣa­yā­d api śuddhyā vi­śe­ṣya­te || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.25.3"><lb n="247,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.25.3</span>kṣetrato '­va­dhi­r evātaḥ pa­ra­ma­kṣe­tra­tā­m itaḥ | svāminā tv avadheḥ saḥ syād viśiṣṭaḥ saṃ­ya­ta­pra­bhuḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.25.4"><lb n="247,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.25.4</span>vi­ṣa­ye­ṇa ca niḥ­śe­ṣa­rū­pa­rū­pya­rtha­go­ca­raḥ | rū­pya­rtha­go­ca­rā­d eva tasmād etac ca vakṣyate || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.25.5"><lb n="247,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.25.5</span>evaṃ ma­tyā­di­bo­dhā­nāṃ sa­bhe­dā­nāṃ ni­rū­pa­ṇa­m | kṛtaṃ na ke­va­la­syā­tra bhe­da­syā­pra­stu­ta­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.25.6"><lb n="247,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.25.6</span>va­kṣya­mā­ṇa­tva­ta­ś cāsya ghā­ti­kṣa­ya­ja­m ātmanaḥ | sva­rū­pa­sya ni­ru­ktyai­va jñānaṃ sūtre pra­rū­pa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_1.26 a_1777" rend="justify"><lb n="247,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.26 </span>ma­ti­śru­ta­yo­r nibandho dravyeṣv a­sa­rva­pa­ryā­ye­ṣu || <ref type="no-sbt" rend="b">26</ref> || </p><p n="a_1778" rend="justify"><lb n="247,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,15</span>ma­tyā­di­jñā­ne­ṣu sa­bhe­dā­ni catvāri jñānāni bhedato vyākhyāya ba­hi­raṃ­ga­kā­ra­ṇa­ta­ś ca ke­va­la­m abhedaṃ vakṣya<span type="hard-break">- </span><lb n="247,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,16</span>mā­ṇa­kā­ra­ṇa­sva­rū­pa­m i­hā­pra­stu­ta­tvā­t ta­thā­nu­ktvā ki­ma­rtha­m idam ucyata ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1779"><l ana="bt" n="bt_1.26.1"><lb n="247,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.1</span>a­thā­dya­jñā­na­yo­r a­rtha­vi­vā­da­vi­ni­vṛ­tta­ye | ma­tī­tyā­di vacaḥ samyak sū­tra­ya­n sūtram āha saḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1780" rend="justify"><lb n="247,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,18</span>saṃprati ke ma­ti­śru­te kaś ca nibandhaḥ kāni dravyāṇi ke vā paryāyā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1781"><l ana="bt" n="bt_1.26.2"><lb n="247,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.2</span>ma­ti­śru­te sa­mā­khyā­te nibandho niyamaḥ sthitaḥ | dravyāṇi va­kṣya­mā­ṇā­ni pa­ryā­yā­ś ca pra­paṃ­ca­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_1782" rend="justify"><lb n="247,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,20</span>tato ma­ti­śru­ta­yoḥ pra­paṃ­ce­na vyā­khyā­ta­yo­r va­kṣya­mā­ṇe­ṣu dravyeṣv a­sa­rva­pa­ryā­ye­ṣu nibandho niyamo pra­tye­ta­vya <lb n="247,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,21</span>iti sūtrārtho vya­va­ti­ṣṭha­te | vi­ṣa­ye­ṣv ity anuktaṃ katham a­trā­ga­mya­ta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1783"><l ana="bt" n="bt_1.26.3"><lb n="247,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.3</span>pū­rva­sū­tro­di­ta­ś cātra varttate vi­ṣa­ya­dhva­niḥ | kevalo 'rthād vi­śu­ddhyā­di­sa­ha­yo­gaṃ śrayann api || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_1784" rend="justify"><lb n="247,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,23</span>vi­śu­ddhi­kṣe­tra­svā­mi­vi­ṣa­yo­bhyo '­va­dhi­ma­naḥ­pa­rya­ya­yo­r ity asmāt sūtrāt ta­dvi­ṣa­ya­śa­bdo '­trā­nu­va­rtta­te | kathaṃ sa viśuddhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="247,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,24</span>dibhiḥ saha yogam ā­śra­ya­nn api kevalaḥ śakyo '­nu­va­rta­yi­tuṃ ? sā­ma­rthyā­t | tathā hi–na tāvad vi­śu­ddhe­r a­nu­va­rtta­na­sā­ma­rthyaṃ <lb n="247,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,25</span>pra­yo­ja­nā­bhā­vā­t­, tata eva na kṣetrasya svāmino vā sū­tra­sā­ma­rthyā­bhā­vā­t | nanv evaṃ dravyeṣv a­sa­rva­pa­ryā­ye­ṣu <lb n="247,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,26</span>ni­ba­ndha­na iti va­ca­na­sā­ma­rthyā­d vi­ṣa­ya­śa­bda­syā­nu­va­rtta­ne­ṣv iti kathaṃ vi­ṣa­ye­bhya iti pūrvaṃ ni­rde­śā­t ta­thai­vā­nu­vṛ­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="247,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,27</span>pra­saṃ­gā­d ity ā­śaṃ­kā­yā­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1785"><l ana="bt" n="bt_1.26.4"><lb n="247,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.4</span>dravyeṣv iti pa­de­nā­sya sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇya­taḥ | ta­dvi­bha­ktya­nta­tā­pa­tte­r vi­ṣa­ye­ṣv iti budhyate || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_1786" rend="justify"><lb n="247,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,29</span>kiṃ punaḥ phalaṃ vi­ṣa­ye­ṣv iti sa­mba­ndha­sye­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1787"><l ana="bt" n="bt_1.26.5"><lb n="247,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.5</span>vi­ṣa­ye­ṣu nibandho 'stīty ukte ni­rvi­ṣa­ye­na te | ma­ti­śru­te iti jñeyaṃ na vā ni­ya­ta­go­ca­re || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_1788" rend="justify"><lb n="247,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 247,31</span>tarhi dravyeṣv a­sa­rva­pa­ryā­ye­ṣv iti vi­śe­ṣa­ṇa­pha­laṃ kim ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1789"><l ana="bt" n="bt_1.26.6"><lb n="247,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.6</span>pa­ryā­ya­mā­tra­ge naite dravyeṣv iti vi­śe­ṣa­ṇā­t | dravyage eva te '­sa­rva­pa­ryā­ye dra­vya­go­ca­re || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.26.7"><pb n="248"/><lb n="248,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.7</span>eteṣv a­sa­rva­pa­ryā­ye­ṣv ity ukter i­ṣṭa­ni­rṇa­yā­t | ta­thā­ni­ṣṭau tu sarvasya pra­tī­ti­vyā­ha­tī­ra­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_1790" rend="justify"><lb n="248,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,02</span>ma­ti­śru­ta­yo­r ye tā­va­dbā­hyā­rthā­nā­la­mba­na­tva­m icchanti teṣāṃ pra­tī­ti­vyā­ha­tiṃ da­rśa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1791"><l ana="bt" n="bt_1.26.8"><lb n="248,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.8</span>ma­tyā­di­pra­tya­yo naiva bā­hyā­rthā­la­mba­naṃ sadā | pra­tya­ya­tvā­d yathā sva­pna­jñā­na­m ity apare viduḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.26.9"><lb n="248,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.9</span>ta­da­sa­tsa­rva­śū­nya­tvā­pa­tte­r bā­hyā­rtha­vi­tti­va­t | svā­nya­saṃ­tā­na­saṃ­vi­tte­r a­bhā­vā­t ta­da­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_1792" rend="justify"><lb n="248,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,05</span>ma­ti­śru­ta­pra­tya­yāḥ na bā­hyā­rthā­laṃ­ba­nāḥ sarvadā pra­tya­ya­tvā­t sva­pna­pra­tya­ya­va­d iti yo­gā­cā­ra­s ta­da­yu­ktaṃ­, sa­rva­śū­nya<span type="hard-break">- </span><lb n="248,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,06</span>tvā­nu­ṣaṃ­gā­t | bā­hyā­rtha­saṃ­ve­da­na­va­tsva­pa­ra­saṃ­tā­na­saṃ­ve­da­nā­sa­mbha­vā­d grā­ha­ka­jñā­nā­pe­kṣa­yā sva­sa­ntā­na­sya pa­ra­sa­ntā­na­sya <lb n="248,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,07</span>ca bā­hya­tvā­vi­śe­ṣā­t | saṃ­ve­da­naṃ hi yadi kiṃcit svasmād a­rthā­nta­raṃ pa­ra­sa­ntā­naṃ sva­sa­ntā­naṃ vā pū­rvā­pa­ra­kṣa­ṇa­pra­vā­ha<span type="hard-break">- </span><lb n="248,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,08</span>rūpam ā­la­mba­te | tadā gha­ṭā­dya­rthe­na tasya ko '­pa­rā­dhaḥ kṛtaḥ yatas tam api nā­la­mba­te | atha gha­ṭā­di­va­tsva­pa­ra­sa­ntā<span type="hard-break">- </span><lb n="248,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,09</span>nam api nā­la­mba­ta eva tasya sva­sa­mā­na­sa­ma­ya­sya bhi­nna­sa­ma­ya­sya bā­laṃ­ba­nā­sa­mbha­vā­t | na caivaṃ sva­rū­pa­sa­ntā­nā­bhā­vaḥ <lb n="248,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,10</span>sva­rū­pa­sya svato gateḥ | nī­lā­de­s tu yadi svato gatis tadā saṃ­ve­da­na­tva­m eveti sva­rū­pa­mā­tra­pa­rya­va­si­tāḥ sarve <lb n="248,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,11</span>pratyayā ni­rā­la­mba­nāḥ siddhās tat kutaḥ sa­rva­śū­nya­tvā­pa­tti­r iti mataṃ ta­da­sa­t­, va­rtta­mā­na­saṃ­ve­da­nā­t svam a­nu­bhū­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="248,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,12</span>mānād anyāni sva­pa­ra­sa­ntā­na­saṃ­ve­da­nā­ni sva­rū­pa­mā­tre pa­rya­va­si­tā­nī­ti ni­śce­tu­m a­śa­kya­tvā­d vi­vā­dā­dhyā­si­tā­ni <lb n="248,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,13</span>sva­rū­pa­sa­ntā­na­jñā­nā­ni sva­rū­pa­mā­tra­pa­rya­va­si­tā­ni jñā­na­tvā­t sva­saṃ­ve­da­na­va­d ity a­nu­mā­nā­t tathā niścaya iti cet, <lb n="248,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,14</span>ta­syā­nu­mā­na­jñā­na­sya pra­kṛ­ta­sā­la­mba­na­tve '­ne­nai­va hetor vya­bhi­cā­rā­t sva­rū­pa­mā­tra­pa­rya­va­si­ta­tve pra­kṛ­ta­sā­dhya­syā­smā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="248,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,15</span>siddheḥ | saṃ­ve­da­nā­dvai­ta­syai­vaṃ pra­si­ddhe­s tathāpi na sa­rva­śū­nya­tvā­pa­tti­r iti ma­nya­mā­naṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1793"><l ana="bt" n="bt_1.26.10"><lb n="248,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.10</span>na caivaṃ sa­mbha­ve­d iṣṭam advayaṃ jñānam u­tta­ma­m | tato 'nyasya ni­rā­ka­rttu­m a­śa­kte­s tena sarvathā || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_1794" rend="justify"><lb n="248,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,17</span>yathaiva hi sa­ntā­nā­nta­rā­ṇi sva­sa­ntā­na­ve­da­nā­ni cā­nu­bhū­ya­mā­ne­na saṃ­ve­da­ne­na sarvathā vidhātuṃ na śakyante | <lb n="248,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,18</span>tathā pra­ti­ṣi­ddha­m api taddhi tāni ni­rā­ku­rva­dā­tma­mā­tra­vi­dhā­na­mu­khe­na vā ta­tpra­ti­ṣe­dha­mu­khe­na vā ni­rā­ku­ryā­t | <lb n="248,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,19</span>pra­tha­ma­ka­lpa­nā­yāṃ dū­ṣa­ṇa­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1795"><l ana="bt" n="bt_1.26.11"><lb n="248,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.11</span>svato na tasya saṃ­vi­tti­r asya na syān ni­rā­kṛ­tiḥ | kim anyasya sva­saṃ­vi­tti­r anyasya syān ni­rā­kṛ­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.26.12"><lb n="248,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.12</span>svayaṃ saṃ­ve­dya­mā­na­sya katham anyair ni­rā­kṛ­tiḥ | paraiḥ saṃ­ve­dya­mā­na­sya bhavatāṃ sā kathaṃ matā || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_1796" rend="justify"><lb n="248,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,22</span>paraiḥ saṃ­ve­dya­mā­naṃ ve­da­na­m astīti jñātum a­śa­kte­s tasya ni­rā­kṛ­ti­r asmākaṃ mateti cet, tarhi tan nāstīti <lb n="248,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,23</span>jñātum a­śa­kte­s ta­dvya­va­sthi­tiḥ kin na matā | nanu tad astīti jñātum a­śa­kya­tva­m eva | tan nāstīti jñātuṃ śaktir iti <lb n="248,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,24</span>cet, tan nāstīti jñātum a­śa­kya­tva­m eva | tad astīti jñātuṃ śaktir astu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | yadi punas tad asti <lb n="248,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,25</span>nāstīti vā jñātum aśakteḥ saṃ­di­gdha­m iti matis tadāpi kathaṃ saṃ­ve­da­nā­dvai­te siddhyed a­saṃ­śa­ya­m iti cintyatāṃ <lb n="248,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,26</span>saṃ­ve­da­nā­nta­raṃ pra­ti­ṣe­dha­mu­khe­na ni­rā­ka­ro­tī­ti | dvi­tī­ya­ka­lpa­nā­yāṃ punar a­dvai­ta­ve­da­nā­si­ddhi­dū­ro­tsā­ri­tai­va tatprati<span type="hard-break">- </span><lb n="248,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,27</span>ṣe­dha­jñā­na­sya dvi­tī­ya­syā­bhā­vā­t svayaṃ ta­tpra­ti­ṣe­dha­ka­ra­ṇā­d adoṣa iti cet, tarhi sva­rū­pa­vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­vi­ṣa­ya­m eka<span type="hard-break">- </span><lb n="248,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,28</span>saṃ­ve­da­na­m ity āyātaṃ | tathā caikam eva vastu sādhyaṃ sādhanaṃ vā­pe­kṣā­taḥ kāryaṃ kāraṇaṃ ca bādhyaṃ bādhakaṃ cetyādi <lb n="248,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,29</span>kin na siddhyet | vi­ru­ddha­dha­rmā­dhyā­sā­d iti cet, tata eva saṃ­ve­da­na­m ekaṃ ca pa­ra­rū­pa­vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­vi­ṣa­yaṃ <lb n="248,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,30</span>mā bhūt svā­pe­kṣā­vi­dhā­ya­kaṃ pa­rā­pe­kṣa­yā pra­ti­ṣe­dha­ka­m ity a­vi­ro­dhe sva­kā­ryā­pe­kṣa­yā kāraṇaṃ sva­kā­ra­ṇā­pe­kṣa­yā kārya<span type="hard-break">- </span><lb n="248,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,31</span>m ity a­vi­ro­dho 'stu | atha svato 'nyasya kāryasya kā­ra­ṇa­sya vā sādhyasya sā­dha­ka­sya vā sa­dbhā­vā­si­ddheḥ kathaṃ tada<span type="hard-break">- </span><lb n="248,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,32</span>pekṣā yatas tatkāryaṃ kāraṇaṃ bādhyaṃ bādhakaṃ ca sādhyaṃ sādhanaṃ ca syād iti brūte tarhi parasya sa­dbhā­vā­si­ddheḥ <lb n="248,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 248,33</span>kathaṃ ta­da­pe­kṣā yatas ta­tpa­ra­sya pra­ti­ṣe­dha­kaṃ su­vi­dhā­ya­kaṃ vā syād ity u­pa­hā­sā­spa­daṃ tattvaṃ su­ga­te­na bhā­vi­ta­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1797"><l ana="bt" n="bt_1.26.13"><lb n="248,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.13</span>na sā­dhya­sā­dha­na­tvā­di­r na ca sa­tye­ta­ra­sthi­tiḥ | te sva­si­ddhi­r apīty e­ta­tta­ttvaṃ su­ga­ta­bhā­vi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_1798" rend="justify"><pb n="249"/><lb n="249,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,01</span>tataḥ sva­rū­pa­si­ddhi­m icchatā sa­tye­ta­ra­sthi­ti­r a­ṅgī­ka­rtta­vyā sā­dhya­sā­dha­na­tvā­di­r api svī­ka­ra­ṇī­ya iti bāhyārthā<span type="hard-break">- </span><lb n="249,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,02</span>lambanāḥ pratyayāḥ kecit santy eva, sarvathā teṣāṃ ni­rā­la­mba­na­tva­sya vya­va­sthā­nā­yo­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1799"><l ana="bt" n="bt_1.26.14"><lb n="249,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.14</span>a­kṣa­jñā­naṃ ba­hi­rva­stu veti na sma­ra­ṇā­di­kaṃ | ity uktaṃ tu pra­mā­ṇe­na bā­hyā­rtha­syā­sya sā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l></lg><p n="a_1800" rend="justify"><lb n="249,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,04</span>śrutaṃ tu bā­hyā­rthā­la­mba­naṃ | katham ity u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1801"><l ana="bt" n="bt_1.26.15"><lb n="249,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.15</span>śru­te­nā­rthaṃ pa­ri­cchi­dya va­rtta­mā­no na bādhyate | a­kṣa­je­nai­va tat tasya bā­hyā­rthā­laṃ­ba­nā sthitiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l></lg><p n="a_1802" rend="justify"><lb n="249,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,06</span>sā­mā­nya­m eva śrutaṃ pra­kā­śa­ya­ti vi­śe­ṣa­m eva pa­ra­spa­ra­ni­ra­pe­kṣa­m u­bha­ya­m eveti vā­śaṃ­kā­m a­pā­ka­ro­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1803"><l ana="bt" n="bt_1.26.16"><lb n="249,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.16</span>a­ne­kā­ntā­tma­kaṃ vastu saṃ­pra­kā­śa­ya­ti śrutaṃ | sa­dbo­dha­tvā­d ya­thā­kṣo­ttha­bo­dha ity u­pa­pa­tti­ma­t || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.26.17"><lb n="249,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.17</span>nayena vya­bhi­cā­ra­ś cen na tasya gu­ṇa­bhā­va­taḥ | sva­go­ca­rā­rtha­dha­rmā­ṇy a­dha­rmā­rtha­pra­kā­śa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.26.18"><lb n="249,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.18</span>śru­ta­syā­va­stu­ve­di­tve pa­ra­pra­tyā­ya­naṃ kutaḥ | saṃ­vṛ­te­ś ced vṛ­thai­vai­ṣā pa­ra­mā­rtha­sya niściteḥ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l></lg><p n="a_1804" rend="justify"><lb n="249,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,10</span>nanu svata eva pa­ra­mā­rtha­vya­va­sthi­teḥ ku­ta­ści­d a­vi­dyā­pra­kṣa­yā­n na punaḥ śru­ta­vi­ka­lpā­t ta­du­kta­śā­stre­ṣu <lb n="249,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,11</span>pra­kri­yā­bhe­dai­r a­vi­dyai­vo­pa­va­rṇya­te | a­nā­ga­ma­vi­ka­lpā hi svaṃya vi­dyo­pa­va­rtta­ta iti ta­da­yu­ktaṃ­, pa­re­ṣṭa­ta­ttva­syā­pra­tya­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="249,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,12</span>vi­ṣa­ya­tvā­t ta­dvi­pa­rī­ta­syā­ne­kā­ntā­tma­no vastunaḥ sarvadā pa­ra­syā­py a­va­bhā­sa­nā­t | liṅgasya tv a­syā­ṅgī­ka­ra­ṇī­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="249,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,13</span>tvāt | na ca tatra liṃgaṃ vā­sta­va­m asti tasya sā­dhyā­vi­nā­bhā­vi­tve­na pra­tya­kṣa­ta eva pra­ti­pa­ttu­m a­śa­kte­r a­nu­mā­nā­nta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="249,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,14</span>tvāt pra­ti­pa­ttā­v a­na­va­sthā­pra­saṃ­gā­t­, pra­va­ca­nā­d api ne­ṣṭa­ta­ttva­vya­va­sthi­tiḥ tasya ta­dvi­ṣa­ya­tvā­yo­gā­d iti katham api <lb n="249,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,15</span>ta­dga­te­r a­bhā­vā­t svatas ta­ttvā­va­bhā­sa­nā­sa­mbha­vā­t | tathā coktaṃ | "­pra­tya­kṣa­bu­ddhiḥ kramate na yatra ta­lli­ṅga­myaṃ <lb n="249,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,16</span>na ta­da­rtha­li­ṅgaṃ | vāco na vā ta­dvi­ṣa­ye na yogaḥ kā tadgatiḥ kaṣṭam a­sṛ­jya­tā­nte || " iti tata eva ve­dya­ve­da­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="249,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,17</span>bhāvaḥ pra­ti­pā­dya­pra­ti­pā­da­ka­bhā­vo vā na pa­ra­mā­rtha­taḥ kintu saṃ­vṛ­tyai­ve­ti cet, tad iha ma­hā­dhā­rṣṭyaṃ yenāyaṃ <lb n="249,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,18</span>vri­ṣṭi­ka­m api japet | tathoktaṃ | "­saṃ­vṛ­tyā sā­dha­yaṃ­s tattvaṃ jaye dhārṣṭyena ḍiṃḍikaṃ | matyā ma­ta­vi­lā­si­nyā rāja<span type="hard-break">- </span><lb n="249,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,19</span>vi­pro­pa­de­śi­naṃ || " iti | kathaṃ vā saṃ­vṛ­tya­saṃ­vṛ­ttyoḥ vibhāgaṃ buddhyet ? saṃ­vṛ­tye­ti cet, sā cā­ni­ści­tā tayaiva <lb n="249,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,20</span>kiñcin ni­ści­no­tī­ti katham a­nu­nma­ttaḥ­, su­dū­ra­m api gatvā svayaṃ kiñcin ni­ści­nva­n paraṃ ca ni­ścā­ya­ya­nve­dya<span type="hard-break">- </span><lb n="249,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,21</span>ve­da­ka­bhā­vaṃ pra­ti­pā­dya­pra­ti­pā­da­ka­bhā­vaṃ ca pa­ra­mā­rtha­taḥ svī­ka­rttu­m arhaty eva, a­nya­tho­pe­kṣa­ṇī­ya­tvā­pra­saṃ­gā­t | tathā <lb n="249,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,22</span>ca va­stu­vi­ṣa­ya­m a­dhya­kṣa­m iva śrutaṃ siddhaṃ sa­dbo­dha­va­ttvā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | tarhi dravyeṣv eva ma­ti­śru­ta­yo­r nibaṃdho stu <lb n="249,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,23</span>teṣām eva va­stu­tvā­t pa­ryā­yā­ṇāṃ pa­ri­ka­lpi­ta­tvā­t pa­ryā­ye­ṣv eva vā dra­vya­syā­va­stu­tvā­di ca ma­nya­mā­naṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1805"><l ana="bt" n="bt_1.26.19"><lb n="249,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.19</span>sa­rva­pa­ryā­ya­m uktāni na syur dravyāṇi jā­tu­ci­t | sa­dvi­yu­ktā­ś ca paryāyāḥ śa­śa­śrṛṃ­go­cca­tā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l></lg><p n="a_1806" rend="justify"><lb n="249,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,25</span>na santi sa­rva­pa­ryā­ya­m uktāni dravyāṇi sa­rva­pa­ryā­yā­ni­rmu­kta­tvā­c cha­śa­śrṛ­ṅga­va­t | na santy e­kā­nta­pa­ryā­yāḥ <lb n="249,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,26</span>sarvathā dravyam u­kta­tvā­c cha­śa­śrṛ­ṅgo­cca­tvā­di­va­t | tato na ta­dvi­ṣa­ya­tvaṃ ma­ti­śru­ta­yoḥ śa­ṅka­nī­yaṃ pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1807"><l ana="bt" n="bt_1.26.20"><lb n="249,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.20</span>nā­śe­ṣa­pa­rya­yā­krā­nta­ta­nū­ni ca ca­kā­sa­ti | dravyāṇi pra­kṛ­ta­jñā­ne tathā yo­gya­tva­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l></lg><p n="a_1808" rend="justify"><lb n="249,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,28</span>nanu ca yadi dravyāṇy a­naṃ­ta­pa­ryā­yā­ṇi vastutvaṃ vibhrati tadā ma­ti­śru­tā­bhyāṃ ta­dvi­śe­ṣā­bhyāṃ bha­vi­ta­vya­m anyathā <lb n="249,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,29</span>tayor a­va­stu­vi­ṣa­ya­tvā­pa­tte­r iti na codyaṃ, tathā yo­gya­tā­pā­yā­t | na hi vastu sa­ttā­mā­tre­ṇa jñā­na­vi­ṣa­ya­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="249,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,30</span>m u­pa­yā­ti | sarvasya sarvadā sa­rva­pu­ru­ṣa­jñā­na­vi­ṣa­ya­tva­pra­sa­ṅgā­t | kiṃ tarhi vastunaḥ pa­ri­cchi­ttau kā­ra­ṇa­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1809"><l ana="bt" n="bt_1.26.21"><lb n="249,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.26.21</span>jñā­na­syā­rtha­pa­ri­cchi­ttau kāraṇaṃ nānyad īkṣyate | yo­gya­tā­yā­s ta­du­tpa­ttiḥ sārūpy ādiṣu satsv api || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l></lg><p n="a_1810" rend="justify"><lb n="249,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,32</span>tasmād u­tpa­dya­te jñānaṃ yena ca sarūpaṃ tasya grā­ha­ka­m ity a­yu­ktaṃ­, sa­mā­nā­rtha­sa­ma­na­nta­ra­pra­tya­ya­sya sa­ma­naṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="249,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,33</span>pra­tya­ya­sya te­nā­gra­ha­ṇā­t | ta­dgra­ha­ṇa­yo­gya­tā­pā­yā­t ta­syā­gra­ha­ṇe yo­gya­tai­va vi­ṣa­ya­gra­ha­ṇa­ni­m ittaṃ ve­da­na­sye­ty ā­yā­ta­m | <lb n="249,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 249,34</span>yogyatā punar ve­da­na­sya svā­va­ra­ṇa­vi­cche­da­vi­śe­ṣa evety u­kta­prā­ya­m || </p><p ana="sbt" n="sbt_1.27 a_1811" rend="justify"><pb n="250"/><lb n="250,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.27 </span>rūpiṣv avidheḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">27</ref> || </p><p n="a_1812" rend="justify"><lb n="250,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,02</span>ki­ma­rtha­m idaṃ sūtram ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1813"><l ana="bt" n="bt_1.27.1"><lb n="250,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.27.1</span>pra­tya­kṣa­syā­va­dheḥ keṣu vi­ṣa­ye­ṣu ni­ba­ndha­na­m | iti ni­rṇī­ta­ye prāha rūpiṣv i­tyā­di­kaṃ vacaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.27.2"><lb n="250,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.27.2</span>rūpaṃ pu­dga­la­sā­mā­nya­gu­ṇa­s te­no­pa­la­kṣya­te | spa­rśā­di­r iti ta­dyo­gā­t rū­pi­ṇī­ti vi­ni­śca­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.27.3"><lb n="250,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.27.3</span>teṣv eva niyamo '­sa­rva­pa­ryā­ye­ṣv avadheḥ sphuṭam | dravyeṣu vi­ṣa­ye­ṣv evam a­nu­vṛ­tti­r vi­dhī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_1814" rend="justify"><lb n="250,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,06</span>rūpaṃ mūrtir ity eke, teṣām a­sa­rva­ga­ta­dra­vya­pa­ri­mā­ṇaṃ mūrtiḥ spa­rśā­di­r vā mūrtir iti mataṃ syāt | pra­tha­ma­pa­kṣe <lb n="250,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,07</span>jī­va­sva­rū­pa­tva­pra­sa­kti­r a­sa­rva­ga­ta­dra­vya­pa­ri­mā­ṇa­la­kṣa­ṇā­yā mūrtes tatra bhāvāt | sa­rva­ga­ta­tvā­d ā­tma­na­s tadbhāva iti cen na <lb n="250,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,08</span>śa­rī­ra­pa­ri­mā­ṇā­nu­vi­dhā­yi­na­s tasya pra­sā­dha­nā­t | spa­rśā­di­mū­rti­r ity asmiṃs tu pakṣe rūpaṃ pu­dga­la­sā­mā­nya­gu­ṇa­s tena <lb n="250,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,09</span>spa­rśā­di­rū­paṃ lakṣyate iti ta­dyo­gā­d dravyāṇi rūpīṇi mū­rti­ma­nti ka­thi­tā­ni bhavanty eva tatheha dravyeṣv a­sa­rva­pa­ryā­ye­ṣu <lb n="250,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,10</span>iti nibandha iti cā­nu­va­rtta­te | te­ne­da­m uktaṃ bhavati mū­rti­ma­tsu dravyeṣv a­sa­rva­pa­ryā­ye­ṣu vi­ṣa­ye­ṣu a­va­dhe­r nibandha <lb n="250,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,11</span>iti | kuta evaṃ nā­nya­the­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1815"><l ana="bt" n="bt_1.27.4"><lb n="250,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.27.4</span>sva­śa­kti­va­śa­to '­sa­rva­pa­ryā­ye­ṣv eva va­rtta­na­m | tasya nā­nā­ga­tā­tī­tā­na­nta­pa­ryā­ya­yo­gi­ṣu || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.27.5"><lb n="250,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.27.5</span>pu­dga­le­ṣu ta­thā­kā­śā­di­ṣv a­mū­rte­ṣu jā­tu­ci­t | iti yuktaṃ su­ni­rṇī­tā­sa­mbha­va­dbā­dha­ka­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_1816" rend="justify"><lb n="250,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,14</span>a­trā­sa­rva­pa­ryā­ya­rū­pa­dra­vya­jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­vi­śe­ṣā­va­dheḥ sva­śa­kti­s ta­dva­śā­t ta­syā­sa­rva­pa­ryā­ye­ṣv eva pu­dga­le­ṣu <lb n="250,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,15</span>vṛttir nā­tī­tā­dya­na­nta­pa­ryā­ye­ṣu nāpy a­mū­rte­ṣv ā­kā­śā­di­ṣu iti yuktam u­tpa­śyā­maḥ | su­ni­rṇī­tā­sa­mbha­va­dbā­dha­ka­tvā­n mati<span type="hard-break">- </span><lb n="250,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,16</span>śru­ta­yo­r nibandho dravyeṣv a­sa­rva­pa­ryā­ye­ṣv i­tyā­di­va­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_1.28 a_1817" rend="justify"><lb n="250,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.28 </span>ta­da­na­nta­bhā­ge ma­naḥ­pa­rya­ya­sya || <ref type="no-sbt" rend="b">28</ref> || </p><p n="a_1818" rend="justify"><lb n="250,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,18</span>ki­ma­rtha­m idam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1819"><l ana="bt" n="bt_1.28.1"><lb n="250,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.28.1</span>kvaḥ ma­naḥ­pa­rya­ya­syā­rthe nibandha iti da­rśa­ya­t | tad ityādy āha sa­tsū­tra­m i­ṣṭa­saṃ­gra­ha­si­ddha­ye || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1820" rend="justify"><lb n="250,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,20</span>kasya punas ta­ccha­bde­na pa­rā­ma­rśo yad a­na­nta­bhā­ge '­sa­rva­pa­ryā­ye­ṣu nibaṃdho ma­naḥ­pa­rya­ya­sye­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1821"><l ana="bt" n="bt_1.28.2"><lb n="250,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.28.2</span>pa­ra­mā­va­dhi­ni­rṇī­te viṣaye '­na­nta­bhā­ga­tā­m | nīte sa­rvā­va­dhe­r jñeyo bhāgaḥ sūkṣmo 'pi sarvataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.28.3"><lb n="250,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.28.3</span>e­ta­syā­na­nta­bhā­ge syād viṣaye sa­rva­pa­rya­ye | vya­va­stha­rju­ma­te­r a­nya­ma­naḥ­sthe praguṇe dhruvam || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.28.4"><lb n="250,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.28.4</span>a­mu­ṣyā­na­nta­bhā­ge­ṣu paramaṃ sau­kṣmya­mā­ga­te | syān ma­naḥ­pa­rya­ya­syai­vaṃ nibandho viṣaye khile || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_1822" rend="justify"><lb n="250,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,24</span>tacchabdo '­trā­va­dhi­vi­ṣa­yaṃ pa­rā­mṛ­śa­ti na punar avadhiṃ vi­ṣa­ya­pra­ka­ra­ṇā­t | sa ca mukhyasya pa­rā­ma­rśya­te <lb n="250,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,25</span>gauṇasya pa­rā­ma­rśe pra­yo­ja­nā­bhā­vā­t | mukhyasya pa­ra­bhā­va­dhi­vi­ṣa­ya­sya sarvato de­śā­va­dhi­vi­ṣa­yā­t sū­kṣma­syā­naṃ­ta­bhā­gī<span type="hard-break">- </span><lb n="250,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,26</span>kṛ­ta­syā­na­nto bhāgaḥ sa­rvā­va­dhi­vi­ṣa­ya­s tasya sa­mpū­rṇe­na mukhyena sa­rvā­va­dhi­pa­ri­cche­dya­tvā­t | ta­tra­rju­ma­te­r nibandho <lb n="250,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,27</span>bo­ddha­vya­s tasya ma­naḥ­pa­rya­ya­pra­tha­ma­vya­kti­tvā­t sā­ma­rthyā­d ṛ­ju­ma­ti­vi­ṣa­ya­syā­na­nta­bhā­ge viṣaye vi­pu­la­ma­te­r nibandho 'va<span type="hard-break">- </span><lb n="250,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,28</span>sīyate tasya pa­ra­ma­naḥ­pa­rya­ya­tvā­d a­sa­rva­pa­ryā­ya­gra­ha­ṇā­nu­vṛ­tte­r nāstīti nā­nā­dya­na­nta­pa­ryā­yā­krā­nte dravye ma­naḥ­pa­rya<span type="hard-break">- </span><lb n="250,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,29</span>yasya pra­vṛ­tti­s ta­djñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­mā­sa­mbha­vā­t | a­tī­tā­nā­ga­ta­va­rtta­mā­nā­na­nta­pa­ryā­yā­tma­ka­va­stu­naḥ sakala<span type="hard-break">- </span><lb n="250,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,30</span>jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­ya­vi­jṛṃ­bhi­ta­ke­va­la­jñā­na­pa­ri­cche­dya­tvā­t | </p><p n="a_1823" rend="justify"><lb n="250,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,31</span>kathaṃ punas tad e­vaṃ­vi­dha­vi­ṣa­yaṃ ma­naḥ­pa­rya­ya­jñā­naṃ pa­rī­kṣya­te ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1824"><l ana="bt" n="bt_1.28.5"><lb n="250,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.28.5</span>kṣā­yo­pa­śa­mi­kaṃ jñānaṃ prakarṣaṃ paramaṃ vrajet | sūkṣme pra­ka­rṣa­mā­ṇa­tvā­d arthe tad idam ī­ri­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_1825" rend="justify"><lb n="250,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 250,33</span>na hi kṣā­yo­pa­śa­mi­ka­sya jñānasya sūkṣme 'rthe pra­kṛ­ṣya­mā­ṇa­tva­m asiddhaṃ ta­jjñā­nā­va­ra­ṇa­hā­neḥ pra­kṛ­ṣya­mā­ṇa­tva<span type="hard-break">- </span><pb n="251"/><lb n="251,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 251,01</span>siddheḥ | pra­kṛ­ṣya­mā­ṇā­t ta­jjñā­nā­va­ra­ṇa­hā­ni­tvā­n mā­ṇi­kyā­dyā­va­ra­ṇa­hā­ni­va­t | katham ā­va­ra­ṇa­hā­neḥ pra­kṛ­ṣya­mā­ṇa­tve <lb n="251,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 251,02</span>siddhe 'pi kvacid vi­jñā­na­sya pra­kṛ­ṣya­mā­ṇa­tvaṃ si­ddhya­tī­ti cet pra­kā­śā­tma­ka­tvā­t | yad dhi pra­kā­śā­tma­kaṃ tatsvāva<span type="hard-break">- </span><lb n="251,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 251,03</span>ra­ṇa­hā­ni­pra­ka­rṣe pra­kṛ­ṣya­mā­ṇaṃ dṛṣṭaṃ yathā cakṣuḥ | pra­kā­śā­tma­kaṃ ca vi­vā­dā­dhyā­si­taṃ jñānam iti sva­vi­ṣa­ye <lb n="251,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 251,04</span>pra­kṛ­ṣya­mā­ṇaṃ si­ddhya­t­, tasya pa­ra­ma­pra­ka­rṣa­ga­ma­naṃ sā­dha­ya­ti | yat ta­tpa­ra­ma­pra­ka­rṣa­prā­ptaṃ kṣā­yo­pa­śa­mi­ka jñānaṃ spaṣṭaṃ <lb n="251,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 251,05</span>tan ma­naḥ­pa­rya­ya ity uktaṃ | yathā cāpi ma­ti­śru­tā­ni pa­ra­ma­pra­ka­rṣa­bhā­ñji kṣā­yo­pa­śa­mi­kā­nī­ti da­rśa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1826"><l ana="bt" n="bt_1.28.6"><lb n="251,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.28.6</span>kṣe­tra­dra­vye­ṣu bhūyeṣu yathā ca vi­vi­dha­sthi­tiḥ | spaṣṭā yā paramā ta­dva­da­sya svārthe ya­tho­di­te || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.28.7"><lb n="251,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.28.7</span>yathā ce­ndri­ya­ja­jñā­naṃ vi­ṣa­ye­ṣv a­ti­śā­ya­nā­t | sveṣu pra­ka­rṣa­m āpannaṃ ta­dvi­dbhi­r vi­ni­ve­di­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.28.8"><lb n="251,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.28.8</span>ma­ti­pū­rvaṃ śrutaṃ ya­dva­da­spa­ṣṭaṃ sa­rva­va­stu­ṣu | sthitaṃ pra­kṛ­ṣya­mā­ṇa­tvā­t paryaṃtaṃ prāpya tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.28.9"><lb n="251,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.28.9</span>ma­naḥ­pa­rya­ya­vi­jñā­naṃ tathā pra­spa­ṣṭa­bhā­sa­naṃ | vi­ka­lā­dhya­kṣa­pa­rya­ntaṃ tathā sa­mya­kpa­rī­kṣi­taṃ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.28.10"><lb n="251,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.28.10</span>pra­kṛ­ṣya­mā­ṇa­tā tv a­kṣa­jñā­nā­deḥ saṃ­pra­tī­ya­te | iti nā­si­ddha­tā hetor na cāsya vya­bhi­cā­ri­tā || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.28.11"><lb n="251,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.28.11</span>sādhye saty eva sa­dbhā­vā­d a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ | sve­ṣṭa­he­tu­va­d ity astu tataḥ sā­dhya­vi­ni­śca­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.28.12"><lb n="251,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.28.12</span>dṛ­ṣṭe­ṣṭa­bā­dha­naṃ ta­syā­pa­hna­ve sa­rva­vā­di­nāṃ | sa­rva­thai­kā­nta­vā­de­ṣu tadvāde 'pīti nirṇayaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_1.29 a_1827" rend="justify"><lb n="251,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.29 </span>sa­rva­dra­vya­pa­ryā­ye­ṣu ke­va­la­sya || <ref type="no-sbt" rend="b">29</ref> || </p><p n="a_1828" rend="justify"><lb n="251,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 251,14</span>nanu a­si­ddha­tvā­t ke­va­la­sya vi­ṣa­ya­ni­ba­ndha­ka­tha­naṃ na yuktam ity ā­śaṃ­kā­yā­m idam ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1829"><l ana="bt" n="bt_1.29.1"><lb n="251,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.1</span>kevalaṃ sa­ka­la­jñe­ya­vyā­pi spaṣṭaṃ pra­sā­dhi­ta­m | pra­tya­kṣa­m akramaṃ tasya nibandho vi­ṣa­ye­ṣv iha || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.2"><lb n="251,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.2</span>bodhyo dravyeṣu sarveṣu pa­ryā­ye­ṣu ca tattvataḥ | pra­kṣī­ṇā­va­ra­ṇa­syai­va ta­dā­vi­rbhā­va­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.3"><lb n="251,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.3</span>ā­tma­dra­vyaṃ jña eveṣṭaḥ sarvajñaḥ paramaḥ pumān | kaiścit ta­dvya­ti­ri­ktā­rthā­bhā­vā­d ity a­pa­sā­ri­taṃ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.4"><lb n="251,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.4</span>dravyeṣv iti ba­hu­tva­sya ni­rde­śā­t ta­tpra­si­ddhi­taḥ | va­rtta­mā­ne 'stu paryāye jñānī sarvajña ity api || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.5"><lb n="251,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.5</span>pa­ryā­ye­ṣv iti ni­rde­śā­d a­va­ya­va­sya pra­tī­ti­taḥ | sa­rva­thā­bhe­da­ta­ttva­sya yatheti pra­ti­pā­da­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.6"><lb n="251,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.6</span>tasmād a­nu­ṣṭhe­ya­ga­taṃ jñānam asya vi­cā­rya­tāṃ | kī­ṭa­saṃ­jñā­pa­ri­jñā­naṃ tasya nā­tro­pa­yu­jya­te || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.7"><lb n="251,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.7</span>ity etac ca vya­va­cchi­nnaṃ sa­rva­śa­bda­pra­yo­ga­taḥ | ta­de­ka­syā­py a­vi­jñā­ne kvākṣūṇāṃ śi­ṣya­sā­dha­naṃ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.8"><lb n="251,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.8</span>he­yo­pā­de­ya­ta­ttva­sya sā­bhyu­pā­ya­sya vedakaṃ | sa­rva­jña­tā­mi­taṃ niṣṭaṃ tajjñānaṃ sa­rva­go­ca­ra­m || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.9"><lb n="251,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.9</span>u­pe­kṣa­ṇī­ya­ta­ttva­sya he­yā­di­bhi­r a­saṃ­gra­hā­t | na jñānaṃ na punas teṣāṃ na jñāne 'pīti kecana || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.10"><lb n="251,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.10</span>ta­da­sa­dvī­ta­rā­gā­ṇā­m u­pe­kṣa­tve­na ni­śca­yā­t | sa­rvā­rthā­nāṃ kṛ­tā­rtha­tvā­t teṣāṃ kvacid a­vṛ­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.11"><lb n="251,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.11</span>vi­ne­yā­pe­kṣa­yā heyam u­pā­de­yaṃ ca kiṃcana | sopāyaṃ yadi te 'py āhus ta­do­pe­kṣyaṃ na vidyate || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.12"><lb n="251,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.12</span>niḥśeṣaṃ saṃparaṃ tāvad upeyaṃ sammataṃ satām | heyaṃ ja­nma­ja­rā­mṛ­tyu­kī­rṇaṃ saṃ­sa­ra­ṇaṃ sadā || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.13"><lb n="251,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.13</span>anayoḥ kāraṇaṃ tat syād yad anyat tan na vidyate | pā­raṃ­pa­rye­ṇa sākṣāc ca va­stū­pe­kṣaṃ tataḥ kimu || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.14"><lb n="251,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.14</span>dveṣo hānam u­pā­dā­naṃ rāgas ta­ddva­ya­va­rja­naṃ | khyā­to­pe­kṣe­ti heyādyā bhāvās ta­dvi­ṣa­yā­d ime || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.15"><lb n="251,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.15</span>iti mo­hā­bhi­bhū­tā­nāṃ vyavasthā pa­ri­ka­lpya­te | he­ya­tvā­di­vya­va­sthā­nā­sa­mbha­vā­t ku­tra­ci­t tava || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.16"><lb n="251,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.16</span>hātuṃ yogyaṃ mu­mu­kṣū­ṇāṃ he­ya­ta­ttvaṃ vya­va­sthi­taṃ | u­pā­dā­tuṃ pu­na­ryo­gya­m u­pā­de­ya­m i­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.17"><lb n="251,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.17</span>u­pe­kṣa­ntu punaḥ sarvam u­pā­de­ya­sya kā­ra­ṇa­m | sa­rvo­pe­kṣā­sva­bhā­va­tvā­c cā­ri­tra­sya ma­hā­tma­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.18"><lb n="251,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.18</span>ta­ttva­śra­ddhā­na­saṃ­jñā­na­go­ca­ra­tvaṃ yathā dadhat | ta­dbhā­vya­mā­na­m ā­mnā­ta­m a­mo­gha­m a­gha­ghā­ti­bhiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.19"><lb n="251,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.19</span>mi­thyā­dṛ­gbo­dha­cā­ri­tra­go­ca­ra­tve­na bhā­vi­ta­m | sarvaṃ heyasya tattvasya saṃ­sā­ra­syai­va kāraṇaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.20"><lb n="251,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.20</span>ta­da­va­śyaṃ pa­ri­jñe­yaṃ ta­ttvā­rtha­m a­nu­śā­sa­tā | vi­ne­yā­n iti boddhavyaṃ dha­rmma­va­tsa­ka­laṃ jagat || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.21"><pb n="252"/><lb n="252,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.21</span>dharmād a­nya­tpa­ri­jñā­naṃ vi­pra­kṛ­ṣṭa­m a­śe­ṣa­taḥ | yena tasya kathaṃ nāma dha­rma­jña­tva­ni­ṣe­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.22"><lb n="252,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.22</span>sa­rvā­na­tīṃ­dri­yā­n vetti sā­kṣā­ddha­rma­ma­tī­ndri­ya­m | pra­mā­te­ti va­da­nnyā­ya­m a­ti­krā­ma­ti kevalaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l></lg><p n="a_1830" rend="justify"><lb n="252,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,03</span>yathaiva hi he­yo­pā­de­ya­ta­ttvaṃ sā­bhyu­pā­yaṃ sa vetti na punaḥ sa­rva­kī­ṭa­saṃ­khyā­di­ka­m iti va­da­nnyā­ya­m a­ti­krā­ma­ti <lb n="252,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,04</span>kevalaṃ ta­tsaṃ­ve­da­ne sa­rva­saṃ­ve­da­na­sya nyā­ya­prā­pta­tvā­t | tathā dharmād a­nyā­na­tī­ndri­yā­n sarvān arthān vi­jā­na­nn api dharmaṃ sā<span type="hard-break">- </span><lb n="252,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,05</span>kṣān na sa vettīti vadann api ta­tsā­kṣā­tka­ra­ṇe dharmmasya sā­kṣā­tka­ra­ṇa­si­ddhe­r a­tī­ndri­ya­tve­na jā­tya­nta­ra­tvā­bhā­vā­t | <lb n="252,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,06</span>yasya ya­jjā­tī­yāḥ padārthāḥ pra­tya­kṣā­s ta­syā­sa­tyā­va­ra­ṇe 'pi pratyakṣā yathā gha­ṭa­sa­mā­na­jā­tī­ya­bhū­ta­la­pra­tya­kṣa­tve ghaṭaḥ | <lb n="252,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,07</span>pra­tya­kṣā­ś ca ka­sya­ci­d vi­vā­dā­pa­nna­sya dha­rma­sa­jā­tī­yāḥ pa­ra­mā­ṇvā­da­yo de­śa­kā­la­sva­bhā­va­vi­pra­kṛ­ṣṭā iti nyāyasya <lb n="252,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,08</span>su­vya­va­sthi­ta­tvā­t | tato nedaṃ sūktaṃ mī­māṃ­sa­ka­sya | "­dha­rma­jña­tva­ni­ṣe­dha­s tu kevalo '­tro­pa­yu­jya­te | sarvam a­nya­dvi­jā­naṃ­s tu <lb n="252,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,09</span>puruṣaḥ kena vā­rya­te­" iti | na tv a­va­dhī­ra­ṇā­nā­da­raḥ | ta­tsa­rva­m a­nya­dvi­jā­naṃ­s tu puruṣaḥ kena vāryata iti | tatra no <lb n="252,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,10</span>nā­ti­ta­rā­m ādaraḥ | pa­ra­mā­rtha­ta­s tu na katham api pu­ru­ṣa­syā­tī­ndri­yā­rtha­da­rśa­nā­ti­śa­yaḥ sa­mbhā­vya­te sā­ti­śa­yā­nā­m api <lb n="252,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,11</span>pra­jñā­me­ghā­di­bhiḥ sto­ka­sto­kā­nta­ra­tve­nai­va da­rśa­nā­t | tad uktaṃ "ye 'pi sā­ti­śa­yā dṛṣṭāḥ pra­jñā­me­dhā­di­bhi­r narāḥ | <lb n="252,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,12</span>sto­ka­sto­kā­nta­ra­tve­nā­tī­ndri­ya­jñā­na­da­rśa­nā­t || " iti kaścit taṃ prati vi­jñā­na­sya pa­ra­ma­pra­ka­rṣa­ga­ma­na­sā­dha­na­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1831"><l ana="bt" n="bt_1.29.23"><lb n="252,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.23</span>jñānaṃ pra­ka­rṣa­mā­yā­ti paramaṃ kva­ci­dā­tma­ni | tā­ra­ta­myā­dhi­rū­ḍha­tvā­d ākāśe pa­ri­mā­ṇa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l></lg><p n="a_1832" rend="justify"><lb n="252,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,14</span>tā­ra­ta­myā­dhi­rū­ḍha­tva­m a­saṃ­śa­ya­prā­pta­tvaṃ ta­dvi­jñā­na­sya siddhyat kvacid ātmani pa­ra­ma­pra­ka­rṣa­prā­ptiṃ sā­dha­ya­ti­, <lb n="252,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,15</span>tayā tasya vyā­pta­tvā­t pa­ri­mā­ṇa­va­dā­kā­śe || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1833"><l ana="bt" n="bt_1.29.24"><lb n="252,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.24</span>atra yady a­kṣa­vi­jñā­naṃ tasya sādhyaṃ pra­bhā­ṣya­te | si­ddha­sā­dha­na­m etat syāt pa­ra­syā­py evam iṣṭitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.25"><lb n="252,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.25</span>li­ṅgā­ga­mā­di­vi­jñā­naṃ jñā­na­sā­mā­nya­m eva vā | tathā sādhyaṃ vadaṃs tena doṣaṃ pa­ri­ha­re­t katham || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.26"><lb n="252,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.26</span>akramaṃ ka­ra­ṇā­tī­taṃ yadi jñānaṃ pa­ri­sphu­ṭa­m | dha­rmī­ṣye­ta tadā pa­kṣa­syā­pra­si­ddha­vi­śe­ṣya­tā || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.27"><lb n="252,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.27</span>sva­rū­pā­si­ddha­tā hetor ā­śra­yā­si­ddha­tā­pi ca | tan nai­ta­tsā­dha­naṃ samyag iti kecit pra­vā­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.28"><lb n="252,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.28</span>atra pra­ca­kṣma­he jñā­na­sā­mā­nyaṃ dharmi nā­pa­ra­m | sa­rvā­rtha­go­ca­ra­tve­na prakarṣaṃ paramaṃ vrajet || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.29"><lb n="252,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.29</span>iti sādhyam a­ni­ccha­ntaṃ bhū­tā­di­vi­ṣa­yaṃ paraṃ | co­da­nā­jñā­na­m anyad vā vādinaṃ prati nā­sti­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.30"><lb n="252,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.30</span>na si­ddha­sā­dhya­tai­vaṃ syān nā­pra­si­ddha­vi­śe­ṣya­tā | pakṣasya nāpi do­ṣo­.­.­.­.­.­.­.­.­.­. || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l></lg><p n="a_1834" rend="justify"><lb n="252,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,23</span>sa hetoḥ kvacit pra­da­rśi­taḥ | na hy a­trā­kṣa­vi­jñā­naṃ paramaṃ prakarṣaṃ yātīti sādhyate nāpi li­ṅgā­ga­mā­di­vi­jñā­naṃ <lb n="252,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,24</span>yena si­ddha­sā­dhya­tā­nā­ma pakṣasya doṣo duḥ­pa­ri­hā­raḥ syāt | pa­ra­syā­pī­ndri­ya­jñā­ne li­ṅgā­di­jñā­ne ca pa­ra­ma­pra­ka­rṣa­ga­ma­na<span type="hard-break">- </span><lb n="252,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,25</span>sye­ṣṭa­tvā­t | nāpy akramaṃ ka­ra­ṇā­tī­taṃ pa­ri­sphu­ṭaṃ jñānaṃ tathā sādhyate yatas tasyaiva dha­rmi­ṇo­r a­pra­si­ddha­vi­śe­ṣya­tā .­.­.­.­. <lb n="252,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,26</span>rūpādeḥ siddhiś ca hetur dharmiṇo siddhau ta­ddha­rma­sya sā­dha­na­syā­sa­mbha­vā­d ā­śra­yā­si­ddha­ś ca bhavet | kiṃ tarhi jñā­na­sā­mā­nyaṃ <lb n="252,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,27</span>dharmi ? na ca tasya sa­rvā­rtha­go­ca­ra­tve­na pa­ra­ma­pra­ka­rṣa­mā­tre sādhye si­ddha­sā­dhya­tā bhū­tā­di­vi­ṣa­yaṃ co­da­nā­jñā­na­m anumā<span type="hard-break">- </span><lb n="252,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,28</span>nā­di­jñā­naṃ vā pra­kṛ­ṣṭa­m a­ni­ccha­ntaṃ vādinaṃ nāstikaṃ prati pra­yo­gā­t | mī­māṃ­sa­kaṃ prati ta­tpra­yo­ge si­ddha­sā­dha­na­m eva <lb n="252,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,29</span>bhū­tā­dya­śe­ṣā­rtha­go­ca­ra­sya co­da­nā­jñā­na­sya pa­ra­ma­pra­ka­rṣa­prā­pta­sya te­nā­bhyu­pa­ga­ta­tvā­d iti cen na, taṃ prati pra­tya­kṣa­sā­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="252,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,30</span>nyasya dha­rmi­tvā­t tasya tena sa­rvā­rtha­vi­ṣa­ya­tve­nā­tya­nta­pra­kṛ­ṣṭa­syā­na­bhyu­pa­ga­mā­t | na caivam a­pra­si­ddha­vi­śe­ṣyā­di­do­ṣaḥ <lb n="252,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,31</span>pakṣādeḥ sa­mbha­va­ti kevalaṃ mī­māṃ­sa­kā­n prati ya­dai­ta­tsā­dha­naṃ tadā pratyakṣaṃ viśadaṃ sū­kṣmā­dya­rtha­vi­ṣa­yaṃ sā­dha­ya­ty e<span type="hard-break">- </span><lb n="252,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,32</span>vā­na­va­dya­tvā­t | yadā tu nāstikaṃ prati sa­rvā­rtha­go­ca­raṃ jñā­na­sā­mā­nyaṃ sādhyate tadā tasya ka­ra­ṇa­kra­ma­vya­va­dhā<span type="hard-break">- </span><lb n="252,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 252,33</span>nā­ti­va­rti­tvaṃ spaṣṭatvaṃ ca kathaṃ siddhyati ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1835"><l ana="bt" n="bt_1.29.31"><lb n="252,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.31</span>tac ca sa­rvā­rtha­vi­jñā­naṃ punaḥ sā­va­ra­ṇaṃ mataṃ | a­dṛ­ṣṭa­tvā­d yathā cakṣus ti­mi­rā­di­bhi­r āvṛtaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.32"><pb n="253"/><lb n="253,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.32</span>jñā­na­syā­va­ra­ṇaṃ yāti prakṣayaṃ paramaṃ kvacit | pra­kṛ­ṣya­mā­ṇa­hā­ni­tvā­d dhemādau śyā­mi­kā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.33"><lb n="253,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.33</span>tato '­nā­va­ra­ṇaṃ spaṣṭaṃ vi­pra­kṛ­ṣṭā­rtha­go­ca­raṃ | siddham a­kra­ma­vi­jñā­naṃ sa­ka­laṃ­ka­ma­hī­ya­sā­m || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l></lg><p n="a_1836" rend="justify"><lb n="253,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,03</span>yata evam a­tī­ndri­yā­rtha­pa­ri­cche­da­na­sa­ma­rthaṃ pra­tya­kṣa­m a­sa­rva­jña­vā­di­naṃ prati siddham || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1837"><l ana="bt" n="bt_1.29.34"><lb n="253,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.34</span>tataḥ sā­ti­śa­yā dṛṣṭāḥ pra­jñā­me­dhā­di­bhi­r narāḥ | bhū­tā­dya­śe­ṣa­vi­jñā­na­bhā­ja­ś cec co­da­nā­ba­lā­t || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.35"><lb n="253,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.35</span>kin na kṣī­ṇā­vṛ­tiḥ sū­kṣmā­na­rthā­n draṣṭuṃ kṣamaḥ sphuṭaṃ | maṃ­da­jñā­nā­na­ti­krā­ma­n nā­ti­śe­te parān narān || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l></lg><p n="a_1838" rend="justify"><lb n="253,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,06</span>yadi parair a­bhya­dhā­yi | "­da­śa­ha­stā­nta­raṃ vyomni yo na nāmātra gacchati | na yo­ja­na­m asau gaṃtuṃ śakto<span type="hard-break">- </span><lb n="253,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,07</span>bhyā­sa­śa­tai­r a­pi­'­' ityādi | tad api na yuktam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1839"><l ana="bt" n="bt_1.29.36"><lb n="253,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.36</span>la­ṅgha­nā­di­ka­dṛ­ṣṭā­ntaḥ sva­bhā­vā­n na vi­laṃ­gha­ne | nā­vi­rbhā­ve sva­bhā­va­sya pra­ti­ṣe­dhaḥ ku­ta­śca­na || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.37"><lb n="253,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.37</span>svā­bhā­vi­kī gatir na syāt pra­kṣī­ṇā­śe­ṣa­ka­rma­ṇaḥ | kṣaṇād ūrddhvaṃ ja­ga­ccū­ḍā­ma­ṇau vyomni ma­hī­ya­si || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.29.38"><lb n="253,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.38</span>vī­ryā­nta­rā­ya­vi­cche­da­vi­śe­ṣa­va­śa­to­pa­rā | bahudhā kena vāryeta niyataṃ vyo­ma­la­ṅgha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l></lg><p n="a_1840" rend="justify"><lb n="253,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,11</span>tato yad u­pa­ha­sa­na­ma­kā­ri bhaṭṭena | "yair uktaṃ ke­va­la­jñā­na­m i­ndri­yā­dya­na­pe­kṣi­ṇaḥ | sū­kṣmā­tī­tā­di­vi­ṣa­yaṃ sūktaṃ <lb n="253,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,12</span>jīvasya tair adaḥ" iti, tad api pa­ri­hṛ­ta­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1841"><l ana="bt" n="bt_1.29.39"><lb n="253,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.29.39</span>tataḥ sa­ma­nta­ta­ś ca­kṣu­ri­ndri­yā­dya­na­pe­kṣi­ṇaḥ | niḥ­śe­ṣa­dra­vya­pa­ryā­ya­vi­ṣa­yaṃ kevalaṃ sthitaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l></lg><p n="a_1842" rend="justify"><lb n="253,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,14</span>tad evaṃ pra­mā­ṇa­taḥ siddhe ke­va­la­jñā­ne sa­ka­la­ku­vā­dya­vi­ṣa­ye yuktaṃ tasya vi­ṣa­ya­pra­rū­pa­ṇaṃ ma­ti­jñā­nā­di­va­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_1.30 a_1843" rend="justify"><lb n="253,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.30 </span>e­kā­dī­ni bhājyāni yu­ga­pa­d e­ka­smi­n nā­ca­tu­rbhyaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">30</ref> || </p><p n="a_1844" rend="justify"><lb n="253,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,16</span>kān pratīdaṃ sūtram ity ā­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1845"><l ana="bt" n="bt_1.30.1"><lb n="253,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.1</span>e­ka­trā­tma­ni vi­jñā­na­m ekam e­vai­ka­de­ti ye | manyante tān prati prāha yu­ga­pa­j jñā­na­sa­mbha­va­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1846" rend="justify"><lb n="253,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,18</span>a­trai­ka­śa­bda­sya prā­tha­mya­va­ca­na­tvā­t prā­dhā­nya­va­ca­na­tvā­d vā kvacid ātmani jñānaṃ ekaṃ prathamaṃ pradhānaṃ vā <lb n="253,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,19</span>saṃ­khyā­va­ca­na­tvā­d e­ka­saṃ­khyaṃ vā vaktavyaṃ | tac ca kiṃ dve ca jñāne kiṃ yu­ga­pa­d ekatra trīṇi catvāri vā jñānāni <lb n="253,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,20</span>kānīty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1847"><l ana="bt" n="bt_1.30.2"><lb n="253,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.2</span>prācyam ekaṃ ma­ti­jñā­naṃ śru­ti­bhe­dā­na­pe­kṣa­yā | pradhānaṃ kevalaṃ vā syād ekatra yu­ga­pa­n nari || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.3"><lb n="253,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.3</span>dvedhā ma­ti­śru­te syātāṃ te cā­va­dhi­yu­te kvacit | ma­naḥ­pa­rya­ya­jñā­ne vā trīṇi yena yute tathā || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_1848" rend="justify"><lb n="253,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,23</span>prathamaṃ ma­ti­jñā­naṃ kvacid ātmani śru­ta­bhe­da­sya tatra sato 'py a­pa­ri­pū­rṇa­tve­nā­na­pe­kṣa­ṇā­t pradhānaṃ ke­va­la­m ete<span type="hard-break">- </span><lb n="253,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,24</span>nai­ka­saṃ­khyā­vā­cy apy e­ka­śa­bdo vyākhyātaḥ svayam i­ṣṭa­syai­ka­sya pa­ri­gra­hā­t | paṃ­cā­nā­m a­nya­ta­ma­syā­ni­ṣṭa­syā­sa­mbha­vā­t | <lb n="253,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,25</span>kvacit punar dve ma­ti­śru­te kvacit te vā­va­dhi­yu­te ma­naḥ­pa­rya­ya­yu­te ceti trīṇi jñānāni saṃ­bha­va­nti kvacit te e­vā­va­dhi<span type="hard-break">- </span><lb n="253,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,26</span>ma­naḥ­pa­rya­ya­dva­ye­na yute catvāri jñānāni bhavanti | paṃ­cai­ka­smi­n na bha­va­ntī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1849"><l ana="bt" n="bt_1.30.4"><lb n="253,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.4</span>ā­ca­tu­rbhya iti vyā­pta­vā­do va­ca­na­taḥ punaḥ | paṃ­cai­ka­tra na vidyante jñānāny etāni jā­tu­ci­t || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_1850" rend="justify"><lb n="253,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,28</span>kṣā­yo­pa­śa­mi­ka­jñā­naiḥ sa­ha­bhā­va­vi­ro­dhā­t kṣā­yi­ka­sye­ty uktaṃ paṃ­cā­nā­m e­ka­trā­sa­ha­bha­va­na­m anyatra || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1851"><l ana="bt" n="bt_1.30.5"><lb n="253,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.5</span>bhājyāni pra­vi­bhā­ge­na sthā­pyā­nī­ti ni­bu­ddhya­tāṃ | e­kā­dī­ny e­ka­dai­ka­trā­nu­pa­yo­gā­ni nānyathā || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_1852" rend="justify"><lb n="253,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,30</span>so­pa­yo­ga­syā­ne­ka­sya jñā­na­syai­ka­tra yau­ga­pa­dya­va­ca­ne hi si­ddhā­nta­vi­ro­dhaḥ sū­tra­kā­ra­sya na punar a­nu­pa­yo­ga­sya <lb n="253,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 253,31</span>saha dvāv u­pa­yo­gau na sta iti va­ca­nā­t || so­pa­yo­ga­yo­r jñānayoḥ saha pra­ti­ṣe­dhā­d iti ni­ve­da­ya­nti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1853"><l ana="bt" n="bt_1.30.6"><lb n="253,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.6</span>kṣā­yo­pa­śa­mi­kaṃ jñānaṃ so­pa­yo­gaṃ kramād iti | nārthasya vyāhatiḥ kācit kra­ma­jñā­nā­bhi­dhā­yi­naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_1854" rend="justify"><pb n="254"/><lb n="254,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,01</span>ni­ru­pa­yo­ga­syā­ne­ka­sya jñānasya sa­ha­bhā­va­va­ca­na­sā­ma­rthyā­t so­pa­yo­ga­sya kra­ma­bhā­vaḥ kṣā­yo­pa­śa­mi­ka­sye­ty uktaṃ <lb n="254,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,02</span>bhavati | tathā ca nārthasya hāniḥ kra­ma­bhā­vi­jñā­nā­va­bo­dha­ka­sya sa­mbhā­vya­te | a­trā­pa­rā­kū­ta­m anūdya ni­rā­ku­rva­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1855"><l ana="bt" n="bt_1.30.7"><lb n="254,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.7</span>mo­pa­yo­gau saha syātām ity āryāḥ khyā­pa­ya­nti ye | da­rśa­na­jñā­na­rū­pau tau na tu jñā­nā­tma­kā­v iti || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.8"><lb n="254,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.8</span>jñānānāṃ sa­ha­bhā­vā­ya teṣām etad vi­ru­ddhya­te | kra­ma­bhā­vi ca yaj jñānam iti yuktaṃ tato na tat || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_1856" rend="justify"><lb n="254,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,05</span>yadāpi kra­ma­bhā­vi ca yaj jñānam iti sa­ma­nta­bha­dra­svā­mi­va­ca­na­m anyathā vyā­ca­kṣa­te vi­ro­dha­pa­ri­hā­rā­rthaṃ tadāpi<span type="hard-break">- </span><lb n="254,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,06</span>doṣam u­dbhā­va­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1857"><l ana="bt" n="bt_1.30.9"><lb n="254,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.9</span>śa­bda­saṃ­sṛ­ṣṭa­vi­jñā­nā­pe­kṣa­yā vacanaṃ tathā | yasmād uktaṃ tad evāryaiḥ syā­dvā­da­na­ya­saṃ­sthi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.10"><lb n="254,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.10</span>iti vyā­ca­kṣa­te ye tu teṣāṃ ma­tyā­di­ve­da­naṃ | pramāṇaṃ tatra neṣṭaṃ syāt tataḥ sūtrasya bā­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_1858" rend="justify"><lb n="254,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,09</span>ta­ttva­jñā­naṃ pramāṇaṃ te yu­ga­pa­t sa­rva­bhā­sa­na­m ity anena ke­va­la­sya kra­ma­bhā­vi ca yaj jñānaṃ syā­dvā­da­na­ya­saṃ­skṛ­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="254,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,10</span>m ity anena ca śru­ta­syā­ga­ma­sya pra­mā­ṇā­nta­ra­va­ca­na­m iti vyākhyāne ma­ti­jñā­na­syā­va­dhi­ma­naḥ­pa­rya­ya­yo­ś ca nātra pra­mā­ṇa­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="254,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,11</span>m uktaṃ syāt | tathā ca '­ma­ti­śru­tā­va­dhi­ma­naḥ­pa­rya­ya­ke­va­lā­ni jñānaṃ' '­ta­tpra­mā­ṇe­' iti jñā­na­paṃ­ca­ka­sya pramāṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="254,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,12</span>dva­ya­rū­pa­tva­pra­ti­pā­da­ka­sū­tre­ṇa bādhanaṃ pra­sa­jye­ta | yadā tu ma­tyā­di­jñā­na­ca­tu­ṣṭa­yaṃ kra­ma­bhā­vi kevalaṃ ca yuga<span type="hard-break">- </span><lb n="254,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,13</span>pa­tsa­rva­bhā­vi pramāṇaṃ syā­dvā­de­na pra­mā­ṇe­na sa­ka­lā­de­śi­nā tayoś ca vi­ka­lā­de­śi­bhiḥ saṃskṛtaṃ sa­ka­la­vi­pra­ti­pa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="254,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,14</span>ni­rā­ka­ra­ṇa­dvā­re­ṇā­ga­ta­m iti vyā­khyā­ya­te tadā<span type="hard-break">-</span>sū­tra­bā­dhā pa­ri­hṛ­tā bhavaty eva | nanu pa­ra­vyā­khyā­ne 'pi na <lb n="254,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,15</span>sū­tra­bā­dhā kra­ma­bhā­vi ceti ca­śa­bdā­n ma­ti­jñā­na­syā­va­dhi­ma­naḥ­pa­rya­ya­yo­ś ca saṃ­gra­hā­d ity atra doṣam ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1859"><l ana="bt" n="bt_1.30.11"><lb n="254,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.11</span>ca­śa­bdā­saṃ­gra­hā­t tasya ta­dvi­ro­dho na cet katham | tasya krameṇa janmeti labhyate va­ca­nā­d vinā || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_1860" rend="justify"><lb n="254,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,17</span>kra­ma­bhā­vi syā­dvā­da­na­ya­saṃ­skṛ­taṃ ca­śa­bdā­n ma­tyā­di­jñā­naṃ kra­ma­bhā­vī­ti na vyā­khyā­ya­te yatas tasya krama<span type="hard-break">- </span><lb n="254,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,18</span>bhāvitvaṃ va­ca­nā­d vinā na labhyeta | kiṃ tarhi syā­dvā­da­na­ya­saṃ­skṛ­taṃ | yat tu śru­ta­jñā­naṃ kra­ma­bhā­vi ca­śa­bdā­d akrama<span type="hard-break">- </span><lb n="254,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,19</span>bhāvi ca ma­tyā­di­jñā­na­m iti vyākhyānaṃ kriyate sū­tra­bā­dhā­pa­ri­hā­ra­syai­vaṃ pra­si­ddhe­r iti cet, naivam iti va­ca­nā­t <lb n="254,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,20</span>sūtrān ma­tyā­di­jñā­na­m a­kra­ma­bhā­vi­pra­kā­śa­nā­d vinā labdhum aśakteḥ | </p><p n="a_1861" rend="justify"><lb n="254,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,21</span>nanu ba­hvā­di­sū­traṃ ma­ti­jñā­na­yau­ga­pa­dya­pra­ti­pā­da­kaṃ tāvad astīti śaṃkām u­pa­da­rśya pra­tyā­ca­ṣṭe­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1862"><l ana="bt" n="bt_1.30.12"><lb n="254,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.12</span>ba­hvā­dya­va­gra­hā­dī­nā­m u­pa­de­śā­t sa­ho­dbha­vaḥ | jñā­nā­nā­m iti cen naivaṃ sū­trā­rthā­na­va­bo­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.13"><lb n="254,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.13</span>bahuṣv artheṣu tatraiko va­gra­hā­di­r i­tī­ṣya­te | tathā ca na bahūni syuḥ sa­ha­jñā­nā­ni jā­tu­ci­t || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_1863" rend="justify"><lb n="254,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,24</span>katham evam idaṃ sūtram ekasya jñā­na­syai­ka­tra sa­ha­bhā­vaṃ pra­kā­śa­ya­n na vi­ru­ddhya­te iti ced u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1864"><l ana="bt" n="bt_1.30.14"><lb n="254,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.14</span>śa­ktya­rpa­ṇā­t tu tadbhāvaḥ saheti na vi­ru­dhya­te | ka­thaṃ­ci­d a­kra­mo­dbhū­tiḥ syā­dvā­da­nyā­ya­ve­di­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l></lg><p n="a_1865" rend="justify"><lb n="254,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,26</span>kṣā­yo­pa­śa­mi­ka­jñā­nā­nāṃ hi svā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­yau­ga­pa­dya­śa­kteḥ sa­ha­bhā­vo 'sty e­ka­trā­tma­ni yoga iti <lb n="254,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,27</span>ka­tha­ñci­d a­kra­mo­tpa­tti­r na vi­ru­dhya­te sūtroktā syā­dvā­da­nyā­ya­vi­dāṃ | sarvathā sa­ha­bhā­va­yo­r a­na­bhyu­pa­ga­mā­c ca na pratīti<span type="hard-break">- </span><lb n="254,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,28</span>virodhaḥ śa­ktyā­tma­nai­va hi sa­ha­bhā­vo no­pa­yu­ktā­tma­nā­nu­pa­yu­ktā­tma­nā vā sa­ha­bhā­vo na śa­ktyā­tma­nā­pī­ti <lb n="254,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 254,29</span>pra­tī­ti­si­ddhaṃ | sa­ho­pa­yu­ktā­tma­nā­pi rū­pā­di­jñā­na­paṃ­ca­ka­prā­du­rbhā­va­m u­pa­ya­ntaṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1866"><l ana="bt" n="bt_1.30.15"><lb n="254,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.15</span>śa­ṣku­lī­bha­kṣa­ṇā­dau tu ra­sā­di­jñā­na­paṃ­ca­ka­m | sakṛd eva tathā tatra pra­tī­te­r iti yo vadet || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.16"><lb n="254,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.16</span>tasya ta­tsmṛ­ta­yaḥ kin na saha syur a­vi­śe­ṣa­taḥ | tatra tā­dṛ­kṣa­saṃ­vi­tteḥ ka­dā­ci­t ka­sya­ci­t kvacit || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.17"><lb n="254,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.17</span>sarvasya sa­rva­dā­tve ta­dra­sā­di­jñā­na­paṃ­ca­ka­m | sa­ho­pa­jā­ya­te naiva smṛ­ti­va­tta­tkra­me­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.18"><lb n="254,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.18</span>kra­ma­ja­nma kvacid dṛṣṭvā smṛ­tī­nā­m a­nu­mī­ya­te | sarvatra kra­ma­bhā­vi­tvaṃ yady a­nya­trā­pi tatsamaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.19"><lb n="254,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.19</span>paṃ­ca­bhi­r vya­va­dhā­naṃ tu śa­ṣku­lī­bha­kṣa­ṇā­di­ṣu | ra­sā­di­ve­da­ne­ṣu syād yathā ta­dva­tsmṛ­ti­ṣv api || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.20"><pb n="255"/><lb n="255,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.20</span>la­ghu­vṛ­tte­r na vicchedaḥ smṛ­tī­nā­m u­pa­la­kṣya­te | yathā tathaiva rū­pā­di­jñā­nā­nā­m iti ma­nya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.21"><lb n="255,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.21</span>a­saṃ­khyā­taiḥ kṣaṇaiḥ pa­dma­pa­tra­dvi­ta­ya­bhe­da­na­m | vicchinnaṃ sakṛd ābhāti yeṣāṃ bhrānteḥ ku­ta­śca­na || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.22"><lb n="255,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.22</span>paṃcaṣaiḥ sa­ma­yai­s teṣāṃ kin na rū­pā­di­ve­da­na­m | vi­cchi­nna­m api bhā­tī­hā­vi­cchi­nna­m iva vi­bhra­mā­t || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.23"><lb n="255,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.23</span>vya­va­sā­yā­tma­kaṃ ca­kṣu­rjñā­naṃ gavi yadā tadā | ma­ta­ṅga­ja­vi­ka­lpo 'pīty anayoḥ sa­kṛ­du­dbha­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.24"><lb n="255,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.24</span>jñā­no­da­ya­sa­kṛ­jja­nma­ni­ṣe­dhe hanti cen na vai | tayor api sa­hai­vo­pa­yu­kta­yo­r asti ve­da­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.25"><lb n="255,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.25</span>ya­do­pa­yu­jya­te hy ātmā ma­ta­ṅga­ja­vi­ka­lpa­ne | tadā lo­ca­na­vi­jñā­naṃ gavi ma­ndo­pa­yo­ga­hṛ­t || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.26"><lb n="255,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.26</span>tathā ta­tro­pa­yu­kta­sya ma­ta­ṅga­ja­vi­ka­lpa­ne | pra­tī­ya­nti svayaṃ sanno bhā­va­ya­nto vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.27"><lb n="255,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.27</span>sa­mo­pa­yu­kta­tā tatra ka­sya­ci­t pra­ti­bhā­ti yā | sāśu saṃ­ca­ra­ṇā­d dhānter go­ku­ñja­ra­vi­ka­lpa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.28"><lb n="255,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.28</span>nanv a­śva­ka­lpa­nā­kā­le godṛṣṭeḥ sa­vi­ka­lpa­tā­m | katham evaṃ pra­sā­dhye­ta kvacit syā­dvā­da­ve­di­bhiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.29"><lb n="255,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.29</span>saṃ­skā­ra­smṛ­ti­he­tu­r yā godṛṣṭiḥ sa­vi­ka­lpi­kā | sānyathā kṣa­ṇa­bhaṃ­gā­di dṛ­ṣṭi­va­n na tathā bhavet || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.30"><lb n="255,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.30</span>ity ā­śra­yo­pa­yo­gā­yāḥ sa­vi­ka­lpa­tva­sā­dha­naṃ | ne­trā­lo­ca­na­mā­tra­sya nā­pra­mā­ṇā­tma­naḥ sadā || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.31"><lb n="255,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.31</span>go­da­rśa­no­pa­yo­ge­na sa­ha­bhā­vaḥ kathaṃ na tu | ta­dvi­jñā­ne 'sya yogasya nā­rtha­vyā­ghā­ta­kṛ­t tadā || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.32"><lb n="255,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.32</span>ity acodyaṃ dṛśas ta­trā­nu­pa­yu­kta­tva­si­ddhi­taḥ | puṃso vi­ka­lpa­vi­jñā­naṃ pratyevaṃ pra­ṇi­dhā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.33"><lb n="255,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.33</span>so­pa­yo­gaṃ punaś ca­kṣu­rda­rśa­naṃ prathamaṃ tataḥ | ca­kṣu­rjñā­naṃ śrutaṃ tasmāt tatrārthe 'nyatra ca kramāt || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.30.34"><lb n="255,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.30.34</span>prā­du­rbha­va­t karoty āśu vṛtyā saha janau dhiyaṃ | yathā dṛ­gjñā­na­yo­r nṛṇām iti si­ddhā­nta­ni­śca­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l></lg><p n="a_1867" rend="justify"><lb n="255,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 255,16</span>jananaṃ janir iti nā­ya­mi­ga­nto 'yaṃ yato jir iti pra­sa­jya­te kiṃ tarhi, au­ṇā­di­kai­kā­ro 'tra kriyate bahula<span type="hard-break">- </span><lb n="255,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 255,17</span>va­ca­nā­t | u­ṇā­da­yo bahulaṃ ca santīti va­ca­nā­t i­kā­rā­da­yo 'py anuktāḥ kartavyā eveti siddhaṃ janir iti | <lb n="255,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 255,18</span>tatra janau sa­ha­dhi­yaṃ karoty ā­śu­vṛ­ttyā ca­kṣu­rjñā­naṃ ta­cchru­ta­jñā­naṃ ca kramād a­bha­va­d api ka­thaṃ­ci­d iti hi siddhānta<span type="hard-break">- </span><lb n="255,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 255,19</span>vi­ni­śca­yo na punaḥ saha kṣā­yo­pa­śa­mi­ka­da­rśa­na­jñā­ne so­pa­yo­ge ma­ti­śru­ta­jñā­ne vā yena sū­trā­vi­ro­dho na <lb n="255,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 255,20</span>bhavet | na cai­tā­va­tā pa­ra­ma­ta­si­ddhi­s tatra sarvathā kra­ma­bhā­vi­jñā­na­vya­va­sthi­te­r iha ka­thaṃ­ci­t ta­thā­bhi­dhā­nā­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_1.31 a_1868" rend="justify"><lb n="255,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.31 </span>ma­ti­śru­tā­va­dha­yo vi­pa­rya­ya­ś ca || <ref type="no-sbt" rend="b">31</ref> || </p><p n="a_1869" rend="justify"><lb n="255,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 255,22</span>kasyāḥ punar ā­śaṃ­kā­yā ni­vṛ­ttya­rthaṃ ka­sya­ci­d vā si­ddhya­rtha­m idaṃ sūtram ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1870"><l ana="bt" n="bt_1.31.1"><lb n="255,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.1</span>atha jñānāpi paṃcāni vyā­khyā­tā­ni pra­paṃ­ca­taḥ | kiṃ samyag eva mithyā vā sarvāṇy api ka­dā­ca­na || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.31.2"><lb n="255,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.2</span>kā­ni­ci­d vā tathā puṃsā mi­thyā­śaṃ­kā­ni­vṛ­tta­ye | sve­ṣṭa­pa­kṣa­pa­kṣa­si­ddhya­rthaṃ ma­tī­tyā­dy āha saṃprati || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_1871" rend="justify"><lb n="255,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 255,25</span>pū­rva­pa­dā­va­dhā­ra­ṇe­na sūtraṃ vyā­ca­ṣṭe­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1872"><l ana="bt" n="bt_1.31.3"><lb n="255,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.3</span>ma­tyā­da­yaḥ sa­mā­khyā­tā­sta evety a­va­dhā­ra­ṇā­t | saṃ­gṛ­hye­te ka­dā­ci­n na ma­naḥ­pa­ryā­ya­ke­va­le || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.31.4"><lb n="255,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.4</span>ni­ya­me­na tayoḥ sa­mya­gbhā­va­ni­rṇa­ya­taḥ sadā | mi­thyā­tva­kā­ra­ṇā­bhā­vā­d vi­śu­ddhā­tma­ni sa­mbha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.31.5"><lb n="255,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.5</span>dṛ­ṣṭi­cā­ri­tra­mo­ha­sya kṣaye vo­pa­śa­me 'pi vā | ma­naḥ­pa­rya­ya­vi­jñā­naṃ bha­va­nmi­thyā na yujyate || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.31.6"><lb n="255,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.6</span>sa­rva­ghā­ti­kṣa­ye 'tyantaṃ kevalaṃ pra­bha­va­t katham | mithyā saṃ­mbhā­vya­te jātu viśuddhiṃ paramaṃ dadhat || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.31.7"><lb n="255,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.7</span>ma­ti­śru­tā­va­dhi­jñā­na­tra­yaṃ tu syāt ka­dā­ca­na | mithyeti te ca nirdiṣṭā vi­pa­rya­ya i­hā­ṅgi­nā­m || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.31.8"><lb n="255,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.8</span>sa ca sā­mā­nya­to mi­thyā­jñā­na­m a­tro­pa­va­rṇya­te | saṃ­śa­yā­di­vi­ka­lpā­nāṃ trayāṇāṃ saṃ­gṛ­hī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.31.9"><lb n="255,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.9</span>sa­mu­cci­no­ti casteṣāṃ samyaktvaṃ vyā­va­hā­ri­ka­m | mukhyaṃ ca ta­da­nu­ktau tu teṣāṃ mi­thyā­tva­m eva hi || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.31.10"><lb n="255,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.10</span>te vi­pa­rya­ya eveti sūtre cen nā­va­dhā­rya­te | ca­śa­bda­m a­nta­re­ṇā­pi sadā sa­mya­ktva­m attvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.31.11"><lb n="255,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.11</span>mi­thyā­jñā­na­vi­śe­ṣaḥ syād ā­smi­npa­kṣe vi­pa­rya­ya­m | saṃ­śa­yā­jñā­na­bhe­da­sya ca­śa­bde­na sa­mu­cca­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_1873" rend="justify"><pb n="256"/><lb n="256,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,01</span>atra ma­ti­śru­tā­va­dhī­nā­m a­vi­śe­ṣe­ṇa saṃ­śa­ya­vi­pa­ryā­sā­na­dhya­va­sā­ya­rū­pa­tva­sa­ktau ya­thā­pra­tī­ti ta­dda­rśa­nā­rtha­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1874"><l ana="bt" n="bt_1.31.12"><lb n="256,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.12</span>tatra tridhāpi mithyātvaṃ ma­ti­jñā­ne pra­tī­ya­te | śrute ca dvividhaṃ bodhyam avadhau saṃ­śa­yā­d vinā || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.31.13"><lb n="256,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.13</span>ta­sye­ndri­ya­ma­no­he­tu­sa­mu­dbhū­ti­ni­yā­ma­taḥ | i­ndri­yā­ni­ndri­yā­ja­nya­sva­bhā­va­ś cāvadhiḥ smṛtaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_1875" rend="justify"><lb n="256,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,04</span>matau śrute ca trividhaṃ mithyātvaṃ boddhavyaṃ mater i­ndri­yā­ni­ndri­ya­ni­mi­tta­ka­tva­ni­ya­mā­t | śru­ta­syā­ni­ndri­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="256,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,05</span>ni­mi­tta­ka­tva­ni­ya­mā­t dvi­vi­dha­m avadhau saṃ­śa­yā­d vinā vi­pa­rya­yā­na­dhya­va­sā­yā­v ity arthaḥ | kutaḥ saṃ­śa­yā­d indriyā<span type="hard-break">- </span><lb n="256,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,06</span>ni­ndri­yā­ja­nya­sva­bhā­vaḥ proktaḥ | saṃśayo hi ca­li­tā­pra­ti­pa­ttiḥ­, kim ayaṃ sthāṇuḥ kiṃ vā puruṣa iti | <lb n="256,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,07</span>sa ca sā­mā­nya­pra­tya­kṣā­d vi­śe­ṣā­pra­tya­kṣā­d u­bha­ya­vi­śe­ṣa­sma­ra­ṇā­t pra­jā­ya­te | dūrasthe ca vastuni i­ndri­ye­ṇa <lb n="256,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,08</span>sā­mā­nya­ta­ś ca sa­nni­kṛ­ṣṭe sā­mā­nya­pra­tya­kṣa­tvaṃ vi­śe­ṣā­pra­tya­kṣa­tvaṃ ca dṛṣṭaṃ manasā ca pū­rvā­nu­mū­ta­ta­du­ma­ya­vi­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="256,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,09</span>sma­ra­ṇe­na­, na cā­va­dhyu­tpa­ttau kvacid i­ndri­ya­vyā­pā­ro 'sti ma­no­vyā­pā­ro vā svā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­ma­vi­śe­ṣā­tma­nā <lb n="256,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,10</span>sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­no vastunaḥ sva­vi­ṣa­ya­sya tena gra­ha­ṇā­t | tato na saṃ­śa­yā­tmā­va­dhiḥ | vi­pa­rya­yā­tmā tu <lb n="256,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,11</span>mi­thyā­tvo­da­yā­d vi­pa­rī­ta­va­stu­sva­bhā­va­śra­ddhā­na­sa­ha­bhā­vā­t sa­mbo­dhya­te | ta­thā­na­dhya­va­sā­yā­tmā­py āśu u­pa­yo­ga­saṃ­ha­ra­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="256,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,12</span>d vi­jñā­nā­nta­ro­pa­yo­gā­d ga­ccha­ttṛ­ṇa­spa­rśa­va­d u­tpā­dya­te | dṛ­ḍho­pa­yo­gā­va­sthā­yāṃ tu nā­va­dhi­r a­na­dhya­va­sā­yā­tmā­pi katham evā<span type="hard-break">- </span><lb n="256,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,13</span>vasthito '­va­dhi­r iti cet, ka­dā­ci­d a­nu­ga­ma­nā­t ka­dā­ci­d a­na­nu­ga­ma­nā­t ka­dā­ci­d va­rdha­mā­na­tvā­t ka­dā­ci­d dhī­ya­mā­na­tvā­t tathā <lb n="256,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,14</span>vi­śu­ddhi­vi­pa­ri­va­rtta­mā­nā­d a­va­sthi­tā­va­dhi­r ekena rū­pe­ṇā­va­sthā­nā­n na punar a­dṛ­ṣṭo­pa­yo­ga­tvā­t sva­bhā­va­pa­rā­va­rtta­ne 'pi, tasya <lb n="256,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,15</span>tathā tathā dṛ­ḍho­pa­yo­ga­tvā­vi­ro­dhā­t | kutaḥ punas triṣv eva bodheṣu mi­thyā­tva­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1876"><l ana="bt" n="bt_1.31.14"><lb n="256,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.14</span>mithyātvaṃ triṣu bodheṣu dṛ­ṣṭi­mo­ho­da­yā­d bhaved | teṣāṃ sā­mā­nya­ta­s tena sa­ha­bhā­vā­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.31.15"><lb n="256,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.15</span>yadā ma­tyā­da­yaḥ puṃsas tadā na syād vi­pa­rya­yaḥ | sa yadā te tadā na syur ity etena ni­rā­kṛ­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.31.16"><lb n="256,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.16</span>vi­śe­ṣā­pe­kṣa­yā hy eṣāṃ na vi­pa­rya­ya­rū­pa­tā | ma­tya­jñā­nā­di­saṃ­jñe­ṣu teṣu tasyāḥ pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l></lg><p n="a_1877" rend="justify"><lb n="256,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,19</span>sa­mya­ktvā­va­sthā­yā­m eva ma­ti­śru­tā­va­dha­yo vya­pa­di­śya­nte mi­thyā­tmā­va­sthā­yāṃ teṣāṃ ma­tya­jñā­na­vya­pa­de­śā­t | <lb n="256,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,20</span>tato na vi­śe­ṣa­rū­pa­ta­yā te vi­pa­rya­ya iti vyā­khyā­ya­te yena sa­hā­na­va­sthā­la­kṣa­ṇo virodhaḥ syāt | kiṃ tarhi <lb n="256,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,21</span>samyag mi­thyā­ma­tyā­di­vya­kti­ga­ta­ma­tyā­di­sā­mā­nyā­pe­kṣa­yā te vi­pa­rya­ya iti ni­ścī­ya­te mi­thyā­tve­na sa­ha­bhā­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="256,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,22</span>vi­ro­dhā­t tathā ma­tyā­dī­nāṃ | nanu ca teṣāṃ tena sa­ha­bhā­ve 'pi kathaṃ mi­thyā­tva­m i­tyā­śaṃ­kyo­tta­ra­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1878"><l ana="bt" n="bt_1.31.17"><lb n="256,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.17</span>mi­thyā­tvo­da­ya­sa­dbhā­ve ta­dvi­pa­rya­ya­rū­pa­tā | na yu­ktā­gryā­di­saṃ­pā­te jā­tya­he­mno yatheti cet || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.31.18"><lb n="256,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.18</span>nā­śra­ya­syā­nya­thā­bhā­va­sa­mya­kpa­ri­dṛ­ḍhe sati | pa­ri­ṇā­me ta­dā­dhe­ya­syā­nya­thā bhā­va­da­rśa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.31.19"><lb n="256,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.19</span>yathā sa­ra­ja­sā­lā­mbū­pha­la­sya kaṭu kin na tat | kṣiptasya payaso dṛṣṭaḥ ka­ṭu­bhā­va­s ta­thā­vi­dhaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.31.20"><lb n="256,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.20</span>ta­thā­tma­no 'pi mi­thyā­tva­pa­ri­ṇā­me sa­tī­ṣya­te | ma­tyā­di­saṃ­vi­dāṃ tā­dṛ­ṅbhi­thyā­tvaṃ ka­sya­ci­t sadā || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l></lg><p n="a_1879" rend="justify"><lb n="256,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,27</span>jā­tya­he­mno mā­ṇi­kya­sya cā­gnyā­di­r vā gṛ­hā­di­r vā nā­he­ma­tva­m a­mā­ṇi­kya­tvaṃ vā karttuṃ sa­ma­rtha­s ta­syā­pa­ri­ṇā­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="256,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,28</span>katvāt | mi­thyā­tva­pa­ri­ṇa­ta­s tu ātmā sā­śra­yī­ṇi ma­tyā­di­jñā­nā­ni vi­pa­rya­ya­rū­pa­tā­m ā­pā­da­ya­ti | tasya <lb n="256,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,29</span>tathā pa­ri­ṇā­ma­ka­tvā­t sa­ra­ja­sa­ka­ṭu­kā­lā­mbū­va­tsvā­śra­yi paya iti na mi­thyā­tva­sa­ha­bhā­ve 'pi ma­tyā­dī­nāṃ samyak<span type="hard-break">- </span><lb n="256,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 256,30</span>tva­pa­ri­tyā­gaḥ śa­ṅka­nī­yaḥ | pa­ri­ṇā­mi­tva­m ātmano siddham iti ced a­tro­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1880"><l ana="bt" n="bt_1.31.21"><lb n="256,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.21</span>na cedaṃ pa­ri­ṇā­mi­tva­m ātmano na pra­sā­dhi­ta­m | sa­rva­syā­pa­ri­ṇā­mi­tve sa­ttva­syai­va vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.31.22"><lb n="256,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.31.22</span>yato vi­pa­rya­yo na syāt pa­ri­ṇā­maḥ ka­dā­ca­na | ma­tyā­di­ve­da­nā­kā­ra­pa­ri­ṇā­ma­ni­vṛ­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_1.32 a_1881" rend="justify"><pb n="257"/><lb n="257,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.32 </span>sa­da­sa­to­r a­vi­śe­ṣā­d ya­dṛ­ccho­pa­la­bdhe­r u­nma­tta­va­t || <ref type="no-sbt" rend="b">32</ref> || </p><p n="a_1882" rend="justify"><lb n="257,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,02</span>kiṃ kurvann idaṃ sūtraṃ bra­vī­ti­ti śaṃ­kā­yā­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1883"><l ana="bt" n="bt_1.32.1"><lb n="257,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.1</span>sa­mā­no­rtha­pa­ri­cche­daḥ sa­ddu­ṣṭya­rtha­pa­ri­cchi­dā | kuto vi­jñā­ya­te tredhā mi­thyā­dṛ­ṣṭe­r vi­pa­rya­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.2"><lb n="257,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.2</span>ity atra jñāpakaṃ hetuṃ sa­dṛ­ṣṭā­ntaṃ pra­da­rśa­ya­t | sad ityādy āha saṃ­kṣe­pā­d vi­śe­ṣa­pra­ti­pa­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_1884" rend="justify"><lb n="257,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,05</span>mi­thyā­dṛ­ṣṭe­r apy a­rtha­pa­ri­cche­daḥ sa­ddṛ­ṣṭya­rtha­pa­ri­cche­de­na samāno bhūyate tat kuto 'sau tredhā vi­pa­rya­ya ity āre<span type="hard-break">- </span><lb n="257,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,06</span>kāyāṃ satyāṃ darśanaṃ jñāpakaṃ hetum a­ne­no­pa­da­rśa­ya­ti || </p><p n="a_1885" rend="justify"><lb n="257,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,07</span>ke punar atra sa­da­sa­tī kaś ca tayor a­vi­śe­ṣaḥ kā ca ya­dṛ­ccho­pa­la­bdhi­r ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1886"><l ana="bt" n="bt_1.32.3"><lb n="257,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.3</span>nā­tro­tpā­da­vya­ya­dhrau­vya­yu­ktaṃ sad iti vakṣyati | tato 'nyad asad ity e­ta­tsā­ma­rthyā­d a­va­sī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.4"><lb n="257,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.4</span>a­vi­śe­ṣa­s tayoḥ sadbhir a­vi­ve­ko vi­dhī­ya­te | sāṃ­ka­rya­to hi ta­dvi­tti­s tathā vai­ya­ti­ka­ryya­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.5"><lb n="257,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.5</span>pra­ti­pa­tti­r a­bhi­prā­ya­mā­traṃ yad a­ni­ba­ndha­naṃ | sā yadṛkṣā tayā vittir u­pa­la­bdhiḥ ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_1887" rend="justify"><lb n="257,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,11</span>kim atra sādhyam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1888"><l ana="bt" n="bt_1.32.6"><lb n="257,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.6</span>ma­tyā­da­yo 'tra varttante te vi­pa­rya­ya ity api | hetor ya­tho­di­tā­d atra sādhyate sa­da­sa­ttva­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_1889" rend="justify"><lb n="257,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,13</span>te­nai­ta­d uktaṃ bhavati mi­thyā­dṛ­ṣṭe­r ma­ti­śru­tā­va­dha­yo vi­pa­rya­yaḥ sa­da­sa­to­r a­vi­śe­ṣe­ṇa ya­dṛ­ccho­pa­la­bdhe­r unmatta<span type="hard-break">- </span><lb n="257,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,14</span>syaiveti | samāne 'py a­rtha­pa­ri­cche­de ka­sya­ci­d vi­pa­rya­ya­si­ddhiṃ dṛṣṭānte sā­dhya­sā­dha­na­yo­r vyāptiṃ pra­da­rśa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1890"><l ana="bt" n="bt_1.32.7"><lb n="257,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.7</span>svarṇe svarṇam iti jñānam asvarṇe svarṇam ity api | svarṇe vā­sva­rṇa­m ity evam u­nma­tta­sya ka­dā­ca­na || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.8"><lb n="257,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.8</span>vi­pa­rya­yo yathā loke tad ya­dṛ­ccho­pa­la­bdhi­taḥ | vi­śe­ṣā­bhā­va­ta­s ta­dva­nmi­thyā­dṛ­ṣṭe­r gha­ṭā­di­ṣu || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_1891" rend="justify"><lb n="257,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,17</span>sa­rva­trā­hā­rya eva vi­pa­rya­yaḥ sahaja evety e­kā­nta­vya­va­cche­de­na ta­du­bha­yaṃ svī­ku­rva­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1892"><l ana="bt" n="bt_1.32.9"><lb n="257,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.9</span>sa­ha­cā­ryo vi­ni­rdi­ṣṭaḥ sa­ha­ja­ś ca vi­pa­rya­yaḥ | prācyas tatra śru­tā­jñā­naṃ mi­thyā­sa­ma­ya­sā­dhi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.10"><lb n="257,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.10</span>ma­tya­jñā­naṃ vi­bha­ṅga­ś ca sahajaḥ saṃ­pra­tī­ya­te | pa­ro­pa­de­śa­ni­rmu­kteḥ śru­tā­jñā­naṃ ca kiṃcana || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_1893" rend="justify"><lb n="257,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,20</span>ca­kṣu­rā­di­ma­ti­pū­rva­kaṃ śru­tā­jñā­na­m a­pa­ro­pa­de­śa­tvā­t sahajaṃ ma­tya­jñā­na­vi­bha­ṅga­jñā­na­va­t | śrotram a­ti­pū­rva­kaṃ tu paro<span type="hard-break">- </span><lb n="257,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,21</span>pa­de­śā­pe­kṣa­tvā­d āhāryaṃ pratyeyaṃ | tatra sati viṣaye śru­tā­jñā­na­m ā­hā­rya­vi­pa­rya­ya­m ā­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1894"><l ana="bt" n="bt_1.32.11"><lb n="257,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.11</span>sati sva­rū­pa­to 'śeṣe śū­nya­vā­do vi­pa­rya­yaḥ | grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vā­dau saṃ­vi­da­dvai­ta­va­rṇa­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.12"><lb n="257,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.12</span>ci­trā­dvai­ta­pra­vā­da­ś ca puṃ­śa­bdā­dvai­ta­va­rṇa­na­m | bā­hya­rthe­ṣu ca bhinneṣu vi­jñā­nāṃ­ḍa­pra­ka­lpa­naṃ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.13"><lb n="257,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.13</span>bahir antaś ca vastūnāṃ sādṛśye vai­sa­dṛ­śya­vā­k | vai­sa­dṛ­śye ca sā­dṛ­śyai­kā­nta­vā­dā­va­la­mba­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.14"><lb n="257,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.14</span>dravye pa­ryā­ya­mā­tra­sya paryāye dra­vya­ka­lpa­nā | ta­ddva­yā­tma­ni ta­dbhe­da­vā­do vā­cya­tva­vā­g api || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.15"><lb n="257,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.15</span>u­tpā­da­vya­ya­vā­da­ś ca dhrauvye ta­da­va­la­mba­na­m | ja­nma­pra­dhvaṃ­sa­yo­r evaṃ pra­ti­va­stu pra­bu­ddhya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l></lg><p n="a_1895" rend="justify"><lb n="257,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,27</span>sati tāvat kā­rtsnye­nai­ka­de­śe­na ca vi­pa­rya­yo 'sti tatra kārtsnyena śū­nya­vā­daḥ sva­rū­pa­dra­vya­kṣe­tra­kā­la­taḥ | <lb n="257,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,28</span>sarvasya sattvena pra­mā­ṇa­si­ddha­tvā­t | vi­śe­ṣa­ta­s tu sati grā­hya­grā­ha­ka­bhā­ve kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­ve ca vā­cya­vā­ca­ka­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="257,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,29</span>vādau ca ta­da­sa­ttva­va­ca­na­m | tatra saṃ­vi­da­dvai­ta­sya vā­va­la­mba­ne­na sau­ga­ta­sya­, pu­ru­ṣā­dvai­ta­syā­la­mba­ne­na bra­hma­vā­di­naḥ­, <lb n="257,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,30</span>śa­bdā­dvai­ta­syā­śra­ye­ṇa vai­yā­ka­ra­ṇa­sye­ti pratyeyaṃ | vi­pa­rya­ya­tvaṃ tu tasya grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vā­dī­nāṃ pra­tī­ti­si­ddhaṃ | <lb n="257,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,31</span>ta­dva­ca­nā­t tathā ba­hi­ra­rthe bhinne sati ta­dva­da­sa­ttva­va­ca­naṃ vi­jñā­nāṃ­śa­pra­ka­lpa­nā­d vi­pa­rya­yaḥ | pa­ra­mā­rtha­to bahir antaś ca <lb n="257,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,32</span>vastūnāṃ sādṛśye sati ta­da­sa­ttva­va­ca­naṃ sa­rva­vai­sa­dṛ­śyā­va­la­mba­ne­na ta­thā­ga­ta­syai­va vi­pa­rya­yaḥ | sā­dṛ­śya­pra­tya­bhi­jñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="257,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 257,33</span>syā­bā­dhi­ta­sya pra­mā­ṇa­tva­sā­dha­ne­na sā­dṛ­śya­sya sā­dha­nā­t saty api ca ka­thaṃ­ci­d vi­śi­ṣṭa­sā­dṛ­śye ta­da­sa­ttva­va­ca­naṃ | sarvathā <pb n="258"/><lb n="258,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,01</span>sā­dṛ­śyā­va­la­mba­nā­t sā­dṛ­śyai­kā­nta­vā­di­no vi­pa­rya­yaḥ | e­ka­tva­pra­tya­bhi­jñā­na­syā­bā­dhi­ta­sya pra­mā­ṇa­tva­sā­dha<span type="hard-break">- </span><lb n="258,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,02</span>nāt ta­tsa­ttva­si­ddheḥ paryāye ca sati ta­da­sa­ttva­va­ca­naṃ dra­vya­mā­trā­sthā­nā­d a­pa­ra­sya vi­pa­rya­yaḥ | bhe­da­jñā­nā­dya­bā­dhi<span type="hard-break">- </span><lb n="258,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,03</span>tāt ta­tsa­ttva­sā­dha­nā­t | dra­vya­pa­ryā­tma­ni vastuni sati ta­da­sa­ttvā­bhi­dhā­naṃ pa­ra­spa­ra­bhi­nna­dra­vya­pa­ryā­ya­vā­dā­śra­ya­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="258,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,04</span>d anyeṣāṃ tasya pra­mā­ṇa­to vya­va­sthā­pa­nā­t | ta­ttvā­nya­tvā­bhyā­m a­vā­cya­tva­vā­dā­la­mba­nā­d vā tatra vi­pa­rya­yaḥ | sati <lb n="258,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,05</span>dhrauvye ta­da­sa­ttva­ka­tha­na­m u­tpā­da­vya­ya­mā­trāṃ­gī­ka­ra­ṇā­t ke­ṣāṃ­ci­d vi­pa­rya­yaḥ ka­thaṃ­ci­t sarvasya ni­tya­tva­sā­dha­nā­t | <lb n="258,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,06</span>u­tpā­da­vya­ya­yo­ś ca satos ta­da­sa­ttvā­bhi­ni­ve­śaḥ śā­śva­tai­kā­ntā­śra­ya­ṇā­d anyeṣāṃ vi­pa­rya­yaḥ | sarvasya ka­thaṃ­ci­d utpāda<span type="hard-break">- </span><lb n="258,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,07</span>vya­yā­tma­naḥ sā­dha­nā­d evaṃ pra­ti­va­stu­sa­ttve '­sa­ttva­va­ca­naṃ vi­pa­rya­yaḥ pra­paṃ­ca­to budhyatāṃ | jīve sati ta­da­sa­ttva­va­ca­naṃ <lb n="258,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,08</span>cā­rvā­ka­sya vi­pa­rya­ya­s ta­tsa­ttva­sya pra­mā­ṇa­taḥ sā­dha­nā­t | ajīve ta­da­sa­ttva­va­ca­naṃ bra­hma­vā­di­no vi­pa­rya­yaḥ | <lb n="258,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,09</span>āsrave ta­da­sa­ttva­va­ca­naṃ ca bau­ddha­cā­rvā­ka­syai­va | saṃvare ni­rja­rā­yāṃ mokṣe ca ta­da­sa­ttva­va­ca­naṃ yā­jñi­ka­sya <lb n="258,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,10</span>vi­pa­rya­yaḥ | pūrvam eva jī­va­va­da­jī­vā­dī­nāṃ pra­mā­ṇa­taḥ pra­rū­pa­ṇā­t | vi­śe­ṣa­taḥ saṃ­sā­ri­ṇi mukte ca jīve sati <lb n="258,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,11</span>ta­da­sa­ttva­va­ca­naṃ vi­pa­rya­yaḥ | jīve pudgale dharme 'dharme nabhasi kāle ca sati ta­da­sa­ttva­va­ca­naṃ | ta­tka­pu­ṇyā­sra­ve <lb n="258,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,12</span>pā­pā­sra­ve ca pu­ṇya­va­ttve pā­pa­va­ttve ca de­śa­saṃ­va­re sa­rva­saṃ­va­re ca ya­thā­kā­laṃ ni­rja­rā­yā­m au­pa­kra­mi­ka­ni­rja­rā­yāṃ ca <lb n="258,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,13</span>ā­rha­tya­mo­kṣe si­ddha­tva­mo­kṣe ca sati ta­da­sa­ttva­va­ca­naṃ ka­sya­ci­d vi­pa­rya­ya­s ta­tsa­ttva­sya pu­ra­stā­t pra­mā­ṇa­taḥ sā­dha­nā­t | <lb n="258,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,14</span>evaṃ tadā bhedeṣu pra­mā­ṇa­si­ddhe­ṣu ta­da­sa­tsu ta­da­sa­ttva­va­ca­naṃ vi­pa­rya­yo ba­hu­dhā­va­bo­ddha­vyaḥ pa­rī­kṣā­kṣa­m a­dhi­ṣa­ṇai­r i<span type="hard-break">- </span><lb n="258,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,15</span>ty alaṃ vi­cā­re­ṇa || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1896"><l ana="bt" n="bt_1.32.16"><lb n="258,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.16</span>pa­ra­rū­pā­di­to­śe­ṣe vastuny asati sarvathā | sa­ttva­vā­daḥ sa­mā­mnā­taḥ pa­rā­hā­ryo vi­pa­rya­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l></lg><p n="a_1897" rend="justify"><lb n="258,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,17</span>pa­ra­rū­pa­dra­vya­kṣe­tra­kā­la­taḥ sa­rva­va­s tv asat tatra kārtsnyataḥ sa­ttva­va­ca­na­m āhāryo vi­pa­rya­yaḥ | sa­ttvai­kā­ntā­va­la<span type="hard-break">- </span><lb n="258,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,18</span>mbanāt ka­sya­ci­t pra­tye­ta­vyaḥ | pra­mā­ṇa­ta­s tathā sa­rva­syā­sa­ttva­si­ddheḥ deśato 'sato 'sati sa­ttva­vi­pa­rya­ya­m u­pa­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1898"><l ana="bt" n="bt_1.32.17"><lb n="258,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.17</span>sa­tya­sa­ttva­vi­pa­ryā­sā­d vai­pa­rī­tye­na kī­rti­tā­t | pra­tī­ya­mā­na­kaḥ sarvo 'sati sa­ttva­vi­pa­rya­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l></lg><p n="a_1899" rend="justify"><lb n="258,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,20</span>sati grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vā­dau saṃ­vi­da­dvai­tā­dyā­la­mba­ne­na ta­da­sa­ttva­va­ca­na­la­kṣa­ṇā­d vi­pa­rya­yā­t pū­rvo­ktā­d vi­pa­rī­ta­tve­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="258,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,21</span>sati pra­tī­tyā­rū­ḍhe grā­hya­grā­hya­ka­bhā­vā­dau sau­trā­nti­kā­dyu­pa­va­rṇi­te sa­ttva­va­ca­naṃ vi­pa­rya­yaḥ pra­paṃ­ca­to '­va­bo­ddha­vyaḥ | <lb n="258,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,22</span>evam āhāryaṃ śru­ta­vi­pa­rya­ya­m u­pa­da­rśya śru­tā­na­dhya­va­sā­yaṃ cāhāryaṃ da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1900"><l ana="bt" n="bt_1.32.18"><lb n="258,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.18</span>sati tri­vi­pra­kṛ­ṣṭā­rthe saṃśayaḥ śru­ti­go­ca­re | ke­ṣāṃ­ci­d dṛ­śya­mā­ne 'pi ta­ttvo­pa­pla­va­vā­di­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.19"><lb n="258,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.19</span>ta­thā­na­dhya­va­sā­yo 'pi ke­ṣāṃ­ci­t sa­rva­ve­di­ni tattve | sarvatra vā­ggo­ca­rā­hā­ryo '­va­ga­mya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l></lg><p n="a_1901" rend="justify"><lb n="258,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,25</span>śru­ta­vi­ṣa­ye de­śa­kā­la­sva­bhā­va­vi­pra­kṛ­ṣṭe 'rthe saṃśayaḥ | sau­ga­tā­nā­m a­dṛ­śya­saṃ­śa­yai­kā­nta­vā­dā­va­la­mba­nā­d āhāryo <lb n="258,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,26</span>'­va­se­yaḥ | pṛ­thi­vyā­dau dṛ­śya­mā­ne 'pi saṃśayaḥ ke­ṣāṃ­ci­t ta­ttvo­pa­pla­va­vā­d ā­va­ṣṭaṃ­bhā­t | sa­rva­ve­di­ni punaḥ saṃśayo <lb n="258,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,27</span>'­dhya­va­sā­ya­ś ca ke­ṣāṃ­ci­d vi­pa­rya­ya­va­dā­hā­ryo '­va­ga­mya­tā­m | sa­rva­jñā­bhā­va­vā­d ā­va­le­pā­t sarvatra vā tattve ke­ṣāṃ­ci­d anyo <lb n="258,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,28</span>'­na­dhya­va­sā­yaḥ | saṃ­śa­ya­vi­pa­rya­ya­va­t "tarko '­pra­ti­ṣṭhaḥ śrutayo vibhinnā nāsau munir yasya vacaḥ pramāṇaṃ | dharmasya <lb n="258,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,29</span>tattvaṃ nihitaṃ guhāyāṃ ma­hā­ja­no yena gataḥ sa panthāḥ" iti pra­lā­pa­mā­trā­śra­ya­ṇā­t | tathā pra­lā­pi­nāṃ svoktā<span type="hard-break">- </span><lb n="258,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,30</span>pra­ti­ṣṭhā­nā­t ta­tpra­ti­ṣṭhā­ne vā tathā va­ca­na­vi­ro­dhā­d ity u­kta­prā­yaṃ || samprati ma­ti­jñā­na­vi­pa­rya­ya­sa­ha­ja­m ā­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1902"><l ana="bt" n="bt_1.32.20"><lb n="258,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.20</span>ba­hvā­dya­va­gra­hā­dye­ṣu ca­tvā­riṃ­śa­tsu vittiṣu | ku­ta­ści­n ma­ti­bhe­de­ṣu sahajaḥ syād vi­pa­rya­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.21"><lb n="258,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.21</span>smṛtāv a­na­nu­bhū­tā­rthe smṛ­ti­sā­dha­rmya­sā­dha­naḥ | saṃ­jñā­yā­m e­ka­tā­jñā­naṃ sādṛśyaḥ śro­tra­da­rśi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.22"><lb n="258,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.22</span>ta­thai­ka­tve 'pi sā­dṛ­śya­vi­jñā­naṃ ka­sya­ci­d bhavet | sa vi­saṃ­vā­da­taḥ siddhaś ciṃtāyāṃ li­ṅga­li­ṅgi­noḥ || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.23"><lb n="258,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.23</span>he­tvā­bhā­sa­ba­lā­jñā­naṃ liṅgini jñānam ucyate | svā­rthā­nu­mā­vi­pa­ryā­so bahudhā taddhiyāṃ mataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l></lg><p n="a_1903" rend="justify"><lb n="258,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 258,35</span>kaḥ pu­na­ra­sau he­tvā­bhā­so yato jā­ya­mā­naṃ liṅgini jñānaṃ svā­rthā­nu­mā­na­vi­pa­rya­yaḥ | sahajo matiḥ <pb n="259"/><lb n="259,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 259,01</span>smṛ­ti­saṃ­jñā­ci­ntā­nā­m iva sva­vi­ṣa­ye ti­mi­rā­di­kā­ra­ṇa­va­śā­d u­pa­ga­mya­te iti pa­rya­nu­yo­ge sa­mā­sa­vyā­sa­to hetvā<span type="hard-break">- </span><lb n="259,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 259,02</span>bhāsam u­pa­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1904"><l ana="bt" n="bt_1.32.24"><lb n="259,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.24</span>he­tvā­bhā­sa­s tu sā­mā­nyā­d ekaḥ sā­dhyā­pra­sā­dha­naḥ | yathā hetuḥ sva­sā­dhye­nā­vi­nā­bhā­vī ni­ve­di­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.25"><lb n="259,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.25</span>trividho '­sā­va­si­ddhā­di­bhe­dā­t kaścid vi­ni­ści­taḥ | sva­rū­pā­śra­ya­saṃ­di­gdha­jñā­tā­si­ddha­ś ca­tu­rvi­dhaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.26"><lb n="259,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.26</span>tatra sva­rū­pa­to 'siddho vādinaḥ śū­nya­sā­dha­ne | sarvo hetur yathā bra­hma­ta­ttvo­pa­pla­va­sā­dha­ne || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.27"><lb n="259,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.27</span>sattvādiḥ sarvathā sādhye śa­bda­bhaṃ­gu­ra­tā­di­ke | syā­dvā­di­naḥ ka­thaṃ­ci­n na sa­rva­thai­kā­nta­vā­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.28"><lb n="259,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.28</span>śabdād vi­na­śva­rā­d dhe­tu­sā­dhye cā­'­kṛ­ta­kā­da­yaḥ | hetavo '­si­ddha­tāṃ yānti bauddhādeḥ pra­ti­vā­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.29"><lb n="259,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.29</span>jainasya sa­rva­thai­kā­nta­dhū­ma­va­ttvā­da­yo 'gniṣu | sādhyeṣu hetavo 'siddhā pa­rva­tā­dau ta­thā­gni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.30"><lb n="259,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.30</span>śabdādau cā­kṣu­ṣa­tvā­di­r u­bha­yā­si­ddha iṣyate | niḥśeṣo 'pi yathā śū­nya­bra­hmā­dvai­ta­pra­vā­di­noḥ || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l></lg><p n="a_1905" rend="justify"><lb n="259,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 259,10</span>bā­dya­si­ddhau tatra sā­dhya­pra­sā­dha­nau || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1906"><l ana="bt" n="bt_1.32.31"><lb n="259,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.31</span>sa­ma­rtha­na­vi­hī­naḥ syād asiddhaḥ pra­ti­vā­di­naḥ | hetor ya­syā­śra­yo na syāt ā­śra­yā­si­ddha eva saḥ || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.32"><lb n="259,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.32</span>sva­sā­dhye­nā­vi­nā­bhā­vā­bhā­vā­d a­ga­ma­ko mataḥ | pra­tya­kṣā­deḥ pra­mā­ṇā­deḥ saṃ­vā­di­tvā­da­yo yathā || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.33"><lb n="259,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.33</span>śū­nyo­pa­pla­va­śa­bdā­dya­dvai­ta­vā­dā­va­la­mbi­nāṃ | saṃ­de­ha­vi­ṣa­yaḥ sarvaḥ saṃ­di­gdhā­si­ddha ucyate || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.34"><lb n="259,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.34</span>ta­thā­ga­ma­pra­mā­ṇa­tve ru­dro­kta­tvā­di­r āsthitaḥ | sann apy a­jñā­ya­mā­no '­trā­jñā­tā­si­ddho vi­bhā­vya­te || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.35"><lb n="259,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.35</span>sau­ga­tā­de­r yathā sarvaḥ sa­ttvā­di­sve­ṣṭa­sā­dha­ne | na ni­rvi­ka­lpa­kā­dhya­kṣā­d asti hetor vi­ni­śca­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.36"><lb n="259,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.36</span>ta­tpṛ­ṣṭha­jā­d vi­ka­lpā­c ca va­stu­go­ca­ra­taḥ kva saḥ | a­nu­mā­nā­nta­rā­d dhe­tu­ni­śca­yo cā­na­va­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.37"><lb n="259,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.37</span>pa­rā­pa­rā­nu­mā­nā­nāṃ pū­rva­pū­rva­tra­vṛ­tti­taḥ | jñānaṃ jñā­nā­nta­rā­dhya­kṣaṃ vadato nena darśitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.38"><lb n="259,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.38</span>sarvo he­tu­ra­vi­jñā­to '­na­va­sthā­nā­vi­śe­ṣa­taḥ | a­rthā­pa­tti­pa­ri­cche­dyaṃ parokṣaṃ jñānam ādṛtāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.39"><lb n="259,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.39</span>sarvaṃ ye te 'py a­ne­no­ktā svā­jñā­tā­si­ddha­he­ta­vaḥ | pratyakṣaṃ tu pha­la­jñā­na­m ātmānaṃ vā sva­saṃ­vi­da­m || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.40"><lb n="259,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.40</span>prā­ṅbha­yo­ka­ra­ṇā­jñā­naṃ vyarthaṃ teṣāṃ ni­ve­di­taṃ | pra­dhā­na­pa­ri­ṇā­ma­tvā­d a­ce­ta­na­m i­tī­ri­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.41"><lb n="259,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.41</span>jñānaṃ yais te kathaṃ na syur a­jñā­tā­si­ddha­he­ta­vaḥ | pra­ti­jñā­rthai­ka­de­śa­s tu sva­rū­pā­si­ddha eva naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.42"><lb n="259,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.42</span>śabdo nāsau vi­nā­śi­tvā­d ityādi sā­dhya­sa­nni­bhaḥ | yas sā­dhya­vi­pa­rī­tā­rtho vya­bhi­cā­rī su­ni­ści­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref></l><l ana="bt" n="bt_1.32.43"><lb n="259,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.43</span>sa viruddho '­va­bo­ddha­vya­s ta­thai­ve­ṣṭa­vi­ghā­ta­kṛ­t | sattvādiḥ kṣa­ṇi­ka­tvā­dau yathā syā­dvā­da­vi­dvi­ṣāṃ || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.44"><lb n="259,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.44</span>a­ne­kā­ntā­tma­ka­tva­sya ni­ya­mā­t tena sā­dha­nā­t | parārthyaṃ ca­kṣu­rā­dī­nāṃ saṃ­ha­nta­vyaṃ pra­sā­dha­ye­t || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.45"><lb n="259,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.45</span>parasya pa­ri­ṇā­mi­tvaṃ ta­the­tī­ṣṭa­vi­ghā­ta­kṛ­t | a­nu­syū­ta­ma­nī­ṣā­di­sā­mā­nyā­di­ni sā­dha­ye­t || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.46"><lb n="259,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.46</span>teṣāṃ dra­vya­vi­va­rtta­tva­m evam i­ṣṭa­vi­ghā­ta­kṛ­t | vi­ru­ddhā­n na ca bhinno 'sau svayam iṣṭād vi­pa­rya­ye || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.47"><lb n="259,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.47</span>sā­ma­rthya­syā­vi­śe­ṣe­ṇa bhe­da­vā­di­pra­saṃ­ga­taḥ | vi­vā­dā­dhyā­si­taṃ dhī­ma­ddhe­tu­kaṃ kṛ­ta­ka­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.48"><lb n="259,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.48</span>yathā śa­ka­ṭa­m ityādi viruddho tena darśitaḥ | yathā hi bu­ddhi­ma­tpū­rvaṃ jagad etat pra­sā­dha­ye­t || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.49"><lb n="259,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.49</span>tathā bu­ddhi­ma­to hetor a­ne­ka­tva­śa­rī­ri­tā­m | sva­śa­rī­ra­sya karttātmā nā­śa­rī­ro 'sti sarvathā || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.50"><lb n="259,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.50</span>kā­rma­ṇe­na śa­rī­re­ṇā­nā­di­sa­mba­ndha­si­ddhi­taḥ | yataḥ sādhye śarīre sve dhīmato vya­bhi­cā­ra­tā || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.51"><lb n="259,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.51</span>ja­ga­tka­rttuḥ pra­pa­dye­ta tena hetoḥ ku­tā­rki­kaḥ | bodhyo '­nai­kā­nti­ko hetuḥ sa­mbha­vā­n nānyathā tathā || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.52"><lb n="259,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.52</span>saṃśītiṃ vi­dhi­va­tsa­rvaḥ sā­dhā­ra­ṇa­ta­yā sthitaḥ | śa­bda­tva­śrā­va­ṇa­tvā­di śabdādau pa­ri­ṇā­mi­ni || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.53"><lb n="259,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.53</span>sā­dhya­he­tu­s tato vṛtteḥ pakṣa eva su­ni­ści­taḥ | saṃ­śī­tyā­li­ṅgi­tā­ṅga­s tu yaḥ sa­pa­kṣa­vi­pa­kṣa­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.54"><lb n="259,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.54</span>pakṣe sa va­rta­mā­naḥ syād a­nai­kā­nti­ka­la­kṣa­ṇaḥ | tena sā­dhā­ra­ṇo nānyo he­tvā­bhā­sa­s tato 'sti naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.55"><lb n="259,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.55</span>ta­syā­nai­kā­nti­ke sa­mya­gghe­tau vā­nta­rga­tiḥ sthitiḥ | pra­me­ya­tvā­di­r etena sa­rva­smi­n pa­ri­ṇā­mi­ni || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.56"><pb n="260"/><lb n="260,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.56</span>sādhye vastuni nirṇīto vyākhyātaḥ pra­ti­pa­dya­tāṃ | pa­kṣa­tri­ta­ya­hā­ni­s tu ya­syā­nai­kā­nti­ko mataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.57"><lb n="260,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.57</span>ke­va­la­vya­ti­re­kā­di­s ta­syā­nai­kā­nti­kaḥ kathaṃ | vya­ktā­tma­nāṃ hi bhedānāṃ pa­ri­ṇā­mā­di­sā­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">57</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.58"><lb n="260,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.58</span>ekaṃ kā­ra­ṇa­pū­rva­tve ke­va­la­vya­ti­re­ki­naḥ | kā­ra­ṇa­tra­ya­pū­rva­tvā­t kā­rye­ṇā­na­nva­yā­ga­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">58</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.59"><lb n="260,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.59</span>pu­ru­ṣai­r vya­bhi­cā­rī­ṣṭaṃ pra­dhā­na­pu­ru­ṣai­r api | vinā sa­pa­kṣa­sa­ttve­na gamakaṃ yasya sā­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">59</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.60"><lb n="260,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.60</span>a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvā­t tasya sā­dhā­ra­ṇo mataḥ | sādhye ca ta­da­bhā­ve ca va­rtta­mā­no vi­ni­ści­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">60</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.61"><lb n="260,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.61</span>saṃ­śī­tyā­krā­nta­de­ho vā hetuḥ kā­rtsnyai­ka­de­śa­taḥ | tatra kārtsnyena ni­rṇī­ta­s tā­va­tsā­dhya­vi­pa­kṣa­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">61</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.62"><lb n="260,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.62</span>yathā dravyaṃ nabhaḥ sattvād ityādiḥ kaścid īritaḥ | vi­śva­ve­dī­śva­raḥ sa­rva­ja­ga­tka­rtṛ­tva­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">62</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.63"><lb n="260,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.63</span>iti saṃ­śra­ya­ta­s ta­trā­vi­nā­bhā­va­sya saṃ­śa­yā­t | sati hy a­śe­ṣa­ve­di­tve saṃdigdhā vi­śva­ka­rtṛ­tā || <ref type="no-bt" rend="b">63</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.64"><lb n="260,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.64</span>ta­da­bhā­ve ca tan nāyaṃ gamako nyā­ya­ve­di­nā­m | nityo rtho ni­rmū­rtta­tvā­d iti syād e­ka­de­śa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">64</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.65"><lb n="260,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.65</span>sthitas tayor vi­ni­rdi­ṣṭa­pa­ro '­pī­dṛ­k tadā tu kaḥ | yatrārthe sā­dha­ye­d ekaṃ dharmaṃ hetur vi­va­kṣi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">65</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.66"><lb n="260,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.66</span>ta­trā­nya­s ta­dvi­ru­ddhaṃ ced viruddhyā vya­bhi­cā­ry asau | iti kecit ta­da­prā­pta­m a­ne­kā­nta­sya yuktitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">66</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.67"><lb n="260,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.67</span>sa­mya­gghe­tu­tva­ni­rṇī­te­r ni­tyā­ni­tya­tva­he­tu­va­t | sa­rva­thai­kā­nta­vā­de tu he­tvā­bhā­so 'yam iṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">67</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.68"><lb n="260,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.68</span>sa­rva­ga­tve pa­ra­smiṃ­śca jāteḥ khyā­pi­ta­he­tu­va­t | sa ca sa­pra­ti­pa­kṣo 'tra kaścid uktaḥ paraiḥ punaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">68</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.69"><lb n="260,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.69</span>a­nai­kā­nti­ka eveti tato nāsya vi­bhi­nna­tā | sve­ṣṭa­dha­rma­vi­hī­na­tve he­tu­nā­nye­na sādhyate || <ref type="no-bt" rend="b">69</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.70"><lb n="260,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.70</span>sā­dhyā­bhā­ve pra­yu­kta­sya hetor nā­bhā­va­ni­śca­yaḥ | dha­rmi­ṇī­ti svayaṃ sā­dhyā­sā­dhya­yo­r vṛ­tti­saṃ­śra­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">70</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.71"><lb n="260,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.71</span>nā­nai­kā­nti­ka­tā bādhyā tasya ta­lla­kṣa­ṇā­nva­yā­t | yaḥ sva­pa­kṣa­sa­pa­kṣā­nya­ta­ra­vā­daḥ sva­nā­di­ṣu || <ref type="no-bt" rend="b">71</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.72"><lb n="260,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.72</span>nityatve bhaṃ­gu­ra­tve vā proktaḥ pra­ka­ra­ṇe samaḥ | so 'py a­nai­kā­nti­kā­n nānya ity a­ne­nai­va kī­rti­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">72</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.73"><lb n="260,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.73</span>svasādhye sati sambhūtiḥ saṃśayā sa­vi­śe­ṣa­taḥ | kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭo 'pi sā­dhya­mā­ne­na bādhite || <ref type="no-bt" rend="b">73</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.74"><lb n="260,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.74</span>yaḥ pra­yu­jye­ta hetuḥ syāt sa no nai­kā­nti­ko 'paraḥ | sā­dhyā­bhā­ve pravṛtto hi pramāṇaiḥ ku­tra­ci­t svayam || <ref type="no-bt" rend="b">74</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.75"><lb n="260,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.75</span>sādhye hetur na nirṇīto vi­pa­kṣa­vi­ni­va­rtta­naḥ | vipakṣe bādhake vṛtte sa­mī­cī­no ya­tho­cya­te || <ref type="no-bt" rend="b">75</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.76"><lb n="260,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.76</span>sādhyake sati kin na syāt tadā hāsas tathaiva saḥ | sā­dhyā­bhā­ve pra­vṛ­tte­na kiṃ pra­mā­ṇe­na bādhyate || <ref type="no-bt" rend="b">76</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.77"><lb n="260,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.77</span>hetuḥ kiṃ vā tad e­te­ne­ty atra saṃ­śī­ti­sa­mbha­vaḥ | sā­dhya­syā­bhā­va evāyaṃ pravṛtta iti niścaye || <ref type="no-bt" rend="b">77</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.78"><lb n="260,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.78</span>viruddho hetur udbhāvyo '­tī­ta­kā­lo na cāparaḥ | pra­mā­ṇa­bā­dha­naṃ nāma doṣaḥ pakṣasya vastutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">78</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.79"><lb n="260,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.79</span>kva tasya he­tu­bhi­s trāṇo '­nu­tpa­nne­na ta­po­ha­taḥ | siddhe sādhye pravṛtto '­trā­kiṃ­ci­tka­ra i­tī­ri­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">79</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.80"><lb n="260,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.80</span>kaiścid dhetur na saṃciṃtyaḥ syā­dvā­da­na­ya­śā­li­bhiḥ | gṛ­hī­ta­gra­ha­ṇā­t ta­syā­pra­mā­ṇa­tvaṃ ya­dī­ṣya­te || <ref type="no-bt" rend="b">80</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.81"><lb n="260,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.81</span>smṛ­tyā­de­r a­pra­mā­ṇa­tvaṃ smṛ­tyā­de­ś cet kathaṃ tu taiḥ | siddhe rthe va­rta­mā­na­sya hetoḥ saṃ­vā­di­tā na te || <ref type="no-bt" rend="b">81</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.82"><lb n="260,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.82</span>pra­yo­ja­na­vi­śe­ṣa­sya sa­dbhā­vā­n mānatā yadi | ta­dā­lpa­jñā­na­vi­jñā­naṃ hetoḥ kiṃ na pra­yo­ja­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">82</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.83"><lb n="260,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.83</span>pra­mā­ṇa­saṃ­pla­va­s tv evaṃ svayam iṣṭo vi­ru­dhya­te | siddhe ku­ta­śca­nā­rthe nya­pra­mā­ṇa­syā­pha­la­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">83</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.84"><lb n="260,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.84</span>mā­ne­nai­ke­na siddhe rthe pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­va­rta­ne | yān a­va­stho­cya­te sāpi nā­kāṃ­kṣā­kṣa­ya­taḥ sthiteḥ || <ref type="no-bt" rend="b">84</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.85"><lb n="260,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.85</span>sa­rā­ga­pra­ti­pa­ttṝ­ṇāṃ svā­dṛ­ṣṭa­tva­ma­taḥ kvacit | syād ā­kāṃ­kṣā­kṣa­yaḥ kā­la­de­śā­deḥ sva­ni­mi­tta­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">85</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.86"><lb n="260,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.86</span>vī­ta­rā­gāḥ punaḥ svārthān ve­da­nai­r a­pa­rā­pa­raiḥ | pa­ri­kṣe­traṃ pra­va­rtaṃ­te sa­do­pe­kṣā­pa­rā­ya­ṇā || <ref type="no-bt" rend="b">86</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.87"><lb n="260,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.87</span>pra­mā­ṇa­saṃ­pla­ve caivam adoṣe pra­tyu­pa­sthi­te | gṛ­hī­ta­gra­ha­ṇā­t kva syāt ke­va­la­syā­pra­mā­ṇa­tā || <ref type="no-bt" rend="b">87</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.88"><lb n="260,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.88</span>tataḥ sa­rva­pra­mā­ṇā­nā­m a­pū­rvā­rtha­tva­sa­nna­ye | syād a­kiṃ­ci­tka­ro he­tvā­bhā­so nai­vā­nya­thā­rpa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">88</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.89"><lb n="260,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.89</span>tatrāpi ke­va­la­jñā­naṃ nā­pra­mā­ṇaṃ pra­sa­hya­te | sā­dya­pa­rya­va­sā­na­sya ta­syā­pū­rvā­rtha­tā sthiteḥ || <ref type="no-bt" rend="b">89</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.90"><lb n="260,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.90</span>prā­du­rbhū­ti­kṣa­ṇā­d ūrdhvaṃ pa­ri­ṇā­mi­tva­vi­cyu­tiḥ | ke­va­la­syai­ka­rū­pi­tvā­d iti codyaṃ na yu­kti­ma­t || <ref type="no-bt" rend="b">90</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.91"><pb n="261"/><lb n="261,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.91</span>pa­rā­pa­re­ṇa kālena saṃ­baṃ­dhā­t pa­ri­ṇā­mi ca | .­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.jñā­tṛ­tve­nai­ka­m eva hi || <ref type="no-bt" rend="b">91</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.92"><lb n="261,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.92</span>evaṃ vyā­khyā­na­niḥ­śe­ṣa­he­tvā­bhā­sa­sa­mu­dbha­vaṃ | jñānaṃ svā­rthā­nu­mā­bhā­saṃ mi­thyā­dṛ­ṣṭe­r vi­pa­rya­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">92</ref> || </l></lg><p n="a_1907" rend="justify"><lb n="261,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 261,03</span>yathā śru­ta­jñā­ne vi­pa­ryā­sa­s ta­dva­tsaṃ­śa­yo '­na­dhya­va­sā­ya­ś ca pra­ti­pa­tta­vyaḥ | sā­mā­nya­to vi­pa­rya­ya­śa­bde­na mithyā<span type="hard-break">- </span><lb n="261,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 261,04</span>jñā­na­sā­mā­nya­syā­bhi­dhā­nā­t | </p><p n="a_1908" rend="justify"><lb n="261,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 261,05</span>saṃprati vā­kyā­rtha­jñā­na­vi­pa­rya­ya­m āhāryaṃ da­rśa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1909"><l ana="bt" n="bt_1.32.93"><lb n="261,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.93</span>niyogo bhā­va­nai­kāṃ­tā­d dhātvartho vidhir eva ca | ya­trā­rū­ḍhā­di­vya­rtho ṝ­nyā­po­ho vā vacaso yadā || <ref type="no-bt" rend="b">93</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.94"><lb n="261,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.94</span>kaiścin manyeta tajjñānaṃ śrutābhaṃ vedanaṃ tadā | tathā vā­kyā­rtha­ni­rṇī­te­r vidhātuṃ duḥ­śa­ka­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">94</ref> || </l></lg><p n="a_1910" rend="justify"><lb n="261,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 261,08</span>kaḥ punar ayaṃ niyogo nāma niyukto ham anena vā­kye­ne­ti ni­ra­va­śe­ṣo yogo ni­yo­ga­s tatra manāg apy ayogā<span type="hard-break">- </span><lb n="261,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 261,09</span>śaṃkāyāḥ saṃ­bha­vā­bhā­vā­t | sa cā­ne­ka­dhā­, ke­ṣāṃ­ci­l li­ṅā­di­pra­tya­yā­rthaḥ śuddho '­nya­ni­ra­pe­kṣaḥ kā­rya­rū­po niyoga <lb n="261,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 261,10</span>iti matam || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1911"><l ana="bt" n="bt_1.32.95"><lb n="261,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.95</span>pra­tya­yā­rtho ni­yo­ga­ś ca yataḥ śuddhaṃ pra­tī­ya­te | kā­rya­rū­pa­ś ca tenātra śuddhaṃ kāryam asau yataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">95</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.96"><lb n="261,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.96</span>vi­śe­ṣa­ṇaṃ tu yat tasya kiṃcid a­nya­tpra­tī­ya­te | pra­tya­yā­rtho na tadyuktaḥ dhātvarthaḥ sva­rga­kā­ma­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">96</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.97"><lb n="261,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.97</span>pre­ra­ka­tvaṃ tu yat tasya vi­śe­ṣa­ṇa­m i­he­ṣya­te | ta­syā­pra­tya­ya­vā­cya­tvā­t śuddhe kārye ni­yo­ga­tā || <ref type="no-bt" rend="b">97</ref> || </l></lg><p n="a_1912" rend="justify"><lb n="261,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 261,14</span>pareṣāṃ śuddhā preraṇā niyoga ity āśayaḥ | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1913"><l ana="bt" n="bt_1.32.98"><lb n="261,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.98</span>pre­ra­ṇai­va niyogo tra śuddhā sarvatra gamyate | nā­pre­ri­to yataḥ kaścin niyuktaṃ svaṃ pra­bu­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">98</ref> || </l></lg><p n="a_1914" rend="justify"><lb n="261,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 261,16</span>pre­ra­ṇā­sa­hi­taṃ kāryaṃ niyoga iti kecin manyaṃte | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1915"><l ana="bt" n="bt_1.32.99"><lb n="261,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.99</span>mamedaṃ kāryam ity evaṃ jñānaṃ pūrvaṃ yadā bhavet | svasiddhyai prerakaṃ tat syād anyathā tan na siddhyati || <ref type="no-bt" rend="b">99</ref> || </l></lg><p n="a_1916" rend="justify"><lb n="261,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 261,18</span>kā­rya­sa­hi­tā preraṇā niyoga ity apare || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1917"><l ana="bt" n="bt_1.32.100"><lb n="261,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.100</span>preryate puruṣo naiva kā­rye­ṇe­ha vinā kvacit | tataś cet preraṇā proktā niyogaḥ kā­rya­saṃ­ga­tā || <ref type="no-bt" rend="b">100</ref> || </l></lg><p n="a_1918" rend="justify"><lb n="261,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 261,20</span>kā­rya­syai­vo­pa­cā­ra­taḥ pra­va­rta­ka­tvaṃ niyoga ity anye | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1919"><l ana="bt" n="bt_1.32.101"><lb n="261,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.101</span>pre­ra­ṇā­vi­ṣa­yaḥ kāryaṃ na tu ta­tpre­ra­kaṃ svataḥ | vyā­pā­ra­s tu pra­mā­ṇa­sya prameya u­pa­ca­rya­te || <ref type="no-bt" rend="b">101</ref> || </l></lg><p n="a_1920" rend="justify"><lb n="261,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 261,22</span>kā­rya­pre­ra­ṇa­yoḥ saṃbaṃdho niyoga ity apare | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1921"><l ana="bt" n="bt_1.32.102"><lb n="261,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.102</span>preraṇā hi vinā kāryaṃ prerikā naiva ka­sya­ci­t | kā­rya­pre­ra­ṇa­yo­r yogo ni­yo­ga­s tena sammataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">102</ref> || </l></lg><p n="a_1922" rend="justify"><lb n="261,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 261,24</span>ta­tsa­mu­dā­yo niyoga iti cāpare | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1923"><l ana="bt" n="bt_1.32.103"><lb n="261,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.103</span>pa­ra­spa­rā­vi­nā­bhū­taṃ dvayam etat pra­tī­ya­te | niyogaḥ sa­mu­dā­yo smāt kā­rya­pre­ra­ṇa­yo­r mataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">103</ref> || </l></lg><p n="a_1924" rend="justify"><lb n="261,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 261,26</span>ta­du­bha­ya­sva­bhā­va­ni­rmu­kto niyoga iti cānye | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1925"><l ana="bt" n="bt_1.32.104"><lb n="261,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.104</span>siddham ekaṃ yato bra­hma­ga­ta­m ā­mnā­ya­taḥ sadā | si­ddha­tve­na ca tatkāryaṃ prerakaṃ kuta eva tat || <ref type="no-bt" rend="b">104</ref> || </l></lg><p n="a_1926" rend="justify"><lb n="261,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 261,28</span>yaṃ­trā­rū­ḍho niyoga iti kaścit | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1927"><l ana="bt" n="bt_1.32.105"><lb n="261,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.105</span>kāmī yatraiva yaḥ kaścin niyoge sati tatra saḥ | vi­ṣa­yā­rū­ḍha­m ātmānaṃ ma­nya­mā­naḥ pra­va­rta­te || <ref type="no-bt" rend="b">105</ref> || </l></lg><p n="a_1928" rend="justify"><lb n="261,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 261,30</span>bho­gya­rū­po niyoga ity aparaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1929"><l ana="bt" n="bt_1.32.106"><lb n="261,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.106</span>mamedaṃ bhogyam ity evaṃ bho­gya­rū­paṃ pra­tī­ya­te | ma­ma­tve­na ca vijñānaṃ bhoktary eva vya­va­sthi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">106</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.107"><lb n="261,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.107</span>svā­mi­tve­nā­bhi­mā­no hi bhoktur yatra bhaved ayaṃ | bhogyaṃ tad eva vijñeyaṃ tad evaṃ svaṃ ni­ru­cya­te || <ref type="no-bt" rend="b">107</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.108"><lb n="261,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.108</span>sā­dhya­rū­pa­ta­yā yena ma­me­da­m iti gamyate | ta­tpra­sā­dhye­na rūpeṇa bhogyaṃ svaṃ vya­pa­di­śya­te || <ref type="no-bt" rend="b">108</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.109"><lb n="261,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.109</span>si­ddha­rū­paṃ hi yad bhogyaṃ na niyogaḥ sa tāvatā | sā­dhya­tve­ne­ha bhogyasya pre­ra­ka­tvā­n ni­yo­ga­tā || <ref type="no-bt" rend="b">109</ref> || </l></lg><p n="a_1930" rend="justify"><pb n="262"/><lb n="262,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,01</span>puruṣa eva niyoga ity anyaḥ | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1931"><l ana="bt" n="bt_1.32.110"><lb n="262,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.110</span>mamedaṃ kāryam ity evaṃ manyate puruṣaḥ sadā | puṃsaḥ kā­rya­vi­śi­ṣṭa­tvaṃ niyogaḥ syād a­bā­dhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">110</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.111"><lb n="262,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.111</span>kāryasya siddhau jātāyāṃ tad yuktaḥ puruṣaḥ sadā | bhavet sādhita ity evaṃ pumān vākyārtha ucyate || <ref type="no-bt" rend="b">111</ref> || </l></lg><p n="a_1932" rend="justify"><lb n="262,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,04</span>so 'yam e­kā­da­śa­vi­ka­lpo niyoga eva vākyārtha ity ekāṃto vi­pa­rya­yaḥ pra­bhā­ka­ra­sya tasya sa­rva­syā­py e­kā­da­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="262,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,05</span>bhedasya pratyekaṃ pra­mā­ṇā­dya­ṣṭa­vi­ka­lpā­na­ti­kra­mā­t | yad uktaṃ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1933"><l ana="bt" n="bt_1.32.112"><lb n="262,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.112</span>pramāṇaṃ kiṃ niyogaḥ syāt pra­me­ya­m athavā punaḥ | u­bha­ye­na vihīno vā dva­ya­rū­po thavā punaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">112</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.113"><lb n="262,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.113</span>śa­bda­vyā­pā­ra­rū­po vā vyāpāraḥ pu­ru­ṣa­sya vā | dva­ya­vyā­pā­ra­rū­po vā dva­yā­vyā­pā­ra eva vā || <ref type="no-bt" rend="b">113</ref> || </l></lg><p n="a_1934" rend="justify"><lb n="262,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,08</span>ta­trai­kā­da­śa­bhe­do pi niyogo yadi pramāṇaṃ tadā vidhir eva vākyārtha iti ve­dāṃ­ta­vā­da­pra­ve­śaḥ pra­bhā­ka­ra­sya <lb n="262,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,09</span>syāt pra­mā­ṇa­sya ci­dā­tma­ka­tvā­t­, ci­dā­tma­naḥ pra­ti­bhā­sa­mā­tra­tvā­t tasya ca pa­ra­bra­hma­tvā­t | pra­ti­bhā­sa­mā­trā­d dhi <lb n="262,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,10</span>pṛ­tha­gvi­dhiḥ kā­rya­ta­yā na pra­tī­ya­te gha­ṭā­di­va­t pre­ra­ka­ta­yā va­ca­nā­di­va­t | ka­rma­kā­ra­ṇa­sā­dha­na­ta­yā ca hi <lb n="262,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,11</span>ta­tpra­tī­tau kā­rya­tā­pre­ra­ka­tā­pra­tya­yo yukto nānyathā | kiṃ tarhi, draṣṭavyo 're 'yam ātmā śrotavyo '­nu­maṃ­ta­vyo <lb n="262,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,12</span>ni­di­dhyā­si­ta­vya ityādi śra­va­ṇā­d a­va­sthāṃ­ta­ra­vi­la­kṣa­ṇe­na prerito ham iti jā­tā­kū­te­nā­kā­ra­ṇai­va svayam ātmaiva <lb n="262,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,13</span>pra­ti­bhā­ti sa eva vidhir iti ve­dāṃ­ta­vā­di­bhi­r a­bhi­dhā­nā­t | pra­me­ya­tvaṃ tarhi ni­yo­ga­syā­s tu pra­mā­ṇa­tve doṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="262,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,14</span>bhi­dhā­nā­t iti kaścit | tad a­sa­t­, pra­mā­ṇa­va­ca­nā­bhā­vā­t | pra­me­ya­tve hi tasya pra­mā­ṇa­m a­nya­dvā­cyaṃ­, ta­da­bhā­ve <lb n="262,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,15</span>kvacit pra­me­ya­tvā­yo­gā­t | śru­ti­vā­kyaṃ pra­mā­ṇa­m iti cen na ta­syā­ci­dā­tma­ka­tve pra­mā­ṇa­tvā­gha­ṭa­nā­d a­nya­tro­pa­cā­rā­t | <lb n="262,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,16</span>saṃ­vi­dā­tma­ka­tve śru­ti­vā­kya­sya puruṣa eva tad iti sa eva pramāṇaṃ ta­tsaṃ­ve­da­na­vi­va­rta­ś ca | niyukto ham ity a<span type="hard-break">- </span><lb n="262,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,17</span>bhi­dhā­na­rū­po niyogaḥ prameya iti nāyaṃ pu­ru­ṣā­d anyaḥ pra­tī­ya­te yato ve­dāṃ­ta­vā­di­ma­tā­nu­pra­ve­śo 'sminn api pakṣe <lb n="262,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,18</span>na saṃ­bha­ve­t | pra­mā­ṇa­pra­me­ya­sva­bhā­vo niyoga iti cet siddhas tarhi cid vivarto sau pra­mā­ṇa­rū­pa­tā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | <lb n="262,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,19</span>tathā ca sa eva ci­dā­tmo­bha­ya­sva­bhā­va­ta­yā­tmā­na­m ā­da­rśa­ya­n niyoga iti sa eva bra­hma­vā­daḥ | a­nu­bha­va­sva­bhā­vo <lb n="262,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,20</span>niyoga iti cet tarhi saṃ­ve­da­na­mā­tra­m eva pā­ra­mā­rthi­kaṃ tasya ka­dā­ci­d a­he­ya­tvā­t ta­thā­vi­dha­tva­saṃ­bha­vā­t sanmātra<span type="hard-break">- </span><lb n="262,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,21</span>de­ha­ta­yā ni­rū­pi­ta­tvā­d iti ve­dāṃ­ta­vā­da eva | śa­bda­vyā­pā­ro niyoga iti cet bha­ṭṭa­ma­ta­pra­ve­śaḥ­, śabda<span type="hard-break">- </span><lb n="262,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,22</span>vyā­pā­ra­sya śa­bda­bhā­va­nā­rū­pa­tvā­t | pu­ru­ṣa­vyā­pā­ro niyoga iti cet, sa eva doṣaḥ tasyāpi bhāvanā<span type="hard-break">- </span><lb n="262,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,23</span>rū­pa­tvā­t­; śa­bdā­tma­vyā­pā­ra­rū­pe­ṇa bhā­va­nā­yā dvai­vi­dhyā­bhi­dhā­nā­t | ta­du­bha­ya­rū­po niyoga ity a­ne­nai­va <lb n="262,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,24</span>vyākhyātaṃ | ta­da­nu­bha­ya­vyā­pā­ra­rū­pa­tve ta­nni­yo­ga­sya vi­ṣa­ya­sva­bhā­va­tā pha­la­sva­bhā­va­tā niḥ­sva­bhā­va­tā vā syāt ? <lb n="262,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,25</span>pra­tha­ma­pa­kṣe yā­gā­di­vi­ṣa­ya­syā­gni­ṣṭo­mā­di­vā­kya­kā­le vi­ra­hā­t ta­drū­pa­sya ni­yo­ga­syā­saṃ­bha­va eva | saṃbhave vā na <lb n="262,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,26</span>vākyārtho ni­yo­ga­s tasya ni­ṣpā­da­nā­rtha­tvā­t ni­ṣpa­nna­sya ni­ṣpā­da­nā­yo­gā­t pu­ru­ṣā­di­va­t | dvitīye pakṣe pi <lb n="262,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,27</span>nāsau niyogaḥ phalasya bhā­va­tve­na ni­yo­ga­tvā­gha­ṭa­nā­t tadā ta­syā­saṃ­ni­dhā­nā­c ca | tasya vā­kyā­rtha­tve nirā<span type="hard-break">- </span><lb n="262,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,28</span>laṃ­ba­na­śa­bda­vā­dā­śra­ya­ṇā­t kutaḥ pra­bhā­ka­ra­ma­ta­si­ddhiḥ ? niḥ­sva­bhā­va­tve ni­yo­ga­syā­ya­m eva doṣaḥ | kiṃ ca, san <lb n="262,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,29</span>vā niyogaḥ syād asan vā ? pra­tha­ma­pa­kṣe vi­dhi­vā­da eva dvitīye ni­rā­laṃ­ba­na­vā­da iti na niyogo vākyārthaḥ <lb n="262,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,30</span>saṃ­bha­va­ti­; parasya vi­cā­rā­saṃ­bha­vā­t | tathā vākyārtha ity ekāṃto pi vi­pa­rya­ya­s tathā vya­va­sthā­pa­yi­tu­m aśakteḥ | <lb n="262,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,31</span>bhāvanā hi dvividhā śa­bda­bhā­va­nā a­rtha­bhā­va­nā ceti "­śa­bdā­tma­bhā­va­nā­m āhur anyām eva li­ṅā­da­yaḥ | iyaṃ <lb n="262,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,32</span>tv anyaiva sarvārthā sa­rvā­khyā­te­ṣu vi­dya­te­" iti va­ca­nā­t | atra śa­bda­bhā­va­nā śa­bda­vyā­pā­ra­s tatra śa­bda­vyā­pā­ro <lb n="262,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,33</span>bhāvyate pu­ru­ṣa­vyā­pā­re­ṇa dhātvartho dhā­tva­rthe­na ca phalam iti śa­bda­bhā­va­nā­vā­di­no mataṃ, tac ca na yujyate śabda<span type="hard-break">- </span><lb n="262,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,34</span>vyā­pā­ra­sya śa­bdā­rtha­tvā­yo­gā­t | na hy a­gni­ṣṭo­me­na yajeta sva­rga­kā­ma iti śabdāt ta­vdyā­pā­ra eva pra­ti­bhā­ti <lb n="262,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 262,35</span>svayam ekasya pra­ti­pā­dya­pra­ti­pā­da­ka­tva­vi­ro­dhā­t | pra­ti­pā­da­ka­sya si­ddha­rū­pa­tvā­t pra­ti­pā­dya­sya cā­si­ddha­sya tathātva<span type="hard-break">- </span><pb n="263"/><lb n="263,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,01</span>siddher ekasya ca sa­kṛ­tpra­ti­si­ddhe­ta­ra­rū­pa­tvā­saṃ­bha­vā­t ta­dvi­ro­dhaḥ | śabdaḥ sva­rū­pa­m api śro­tra­jñā­ne­r pa­ya­tī­ti tasya <lb n="263,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,02</span>pra­ti­pā­da­ka­tvā­vi­ro­dhe rū­pā­da­yo pi svasya pra­ti­pā­da­kāḥ saṃ­ca­kṣu­rā­di­jñā­ne sva­rū­pā­da­yo py '­rpa­ṇā­d vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | <lb n="263,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,03</span>svā­bhi­dhe­ya­pra­ti­pā­da­ka­tva­sa­ma­rpa­ṇā­t | pra­ti­pā­da­kaḥ śabdo na rū­pā­da­ya iti cā­yu­kti­kaṃ­, śabdasya svā­bhi­dhe­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="263,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,04</span>pra­ti­pā­da­ka­tva­sa­ma­rpa­ṇe svayaṃ prasiddhe pa­ro­pa­de­śā­na­rtha­kya­pra­saṃ­gā­t | svata eva śabdena ma­me­da­m a­bhi­dhe­ya­m iti <lb n="263,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,05</span>pra­ti­pā­da­nā­t | pu­ru­ṣa­saṃ­ke­ta­ba­lā­t svā­bhi­dhe­ya­pra­ti­pā­da­na­vyā­pā­ra­m ātmanaḥ śabdo ni­ve­da­ya­tī­ti cet, tarhi <lb n="263,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,06</span>yatrārthe saṃ­ke­ti­taḥ śabdas ta­syā­rtha­sya pu­ru­ṣā­bhi­pre­ta­sya pra­ti­pā­da­ka­tvaṃ tasya vyāpāra iti na śa­bda­vyā­pā­ro <lb n="263,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,07</span>bhāvanā va­ktra­bhi­prā­ya­rū­ḍhā­rthaḥ | kathaṃ ? tasya ta­thā­bhi­dhā­nā­t | tathā ca katham a­gni­ṣṭo­mā­di­vā­kye­na bhā­va­ke­na <lb n="263,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,08</span>pu­ru­ṣa­sya yā­ga­vi­ṣa­ya­pra­vṛ­tti­la­kṣa­ṇo vyāpāro bhāvyate pu­ru­ṣa­vyā­pā­re­ṇa vā dhātvartho ya­ja­na­kri­yā­la­kṣa­ṇo dhātva<span type="hard-break">- </span><lb n="263,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,09</span>rthena phalaṃ sva­rgā­khyaṃ­, yato bhā­vya­bhā­va­ka­ka­ra­ṇa­rū­pa­ta­yā tryaṃ­śa­pa­ri­pū­rṇā bhāvanā vi­bhā­vya­ta iti puruṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="263,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,10</span>vyāpāro bhā­va­ne­ty atrāpi puruṣo yā­gā­di­nā svargaṃ bhā­va­ya­tī­ti kathyate | na caivaṃ dhā­tva­rtha­bhā­va­nā śabdārthaḥ <lb n="263,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,11</span>sva­rga­syā­saṃ­ni­hi­ta­tvā­t | pra­ti­pā­da­yi­tṛ­vi­vaṃ­kṣā­bu­ddhau pra­ti­bhā­sa­mā­na­sya śa­bdā­rtha­tve bauddha vi­śa­bdā­rtha ity abhi<span type="hard-break">- </span><lb n="263,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,12</span>mataṃ syāt | tad uktaṃ | "­va­ktṛ­vyā­pā­ra­vi­ṣa­yo yo rtho buddhau pra­kā­śa­te | prāmāṇyaṃ tatra śabdasya nā­rtha­ta­ttva<span type="hard-break">- </span><lb n="263,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,13</span>ni­baṃ­dha­na­m || " iti na bhā­va­nā­vā­dā­va­tā­ro mī­māṃ­sa­ka­sya­, sau­ga­ta­pra­ve­śā­nu­ṣaṃ­gā­d iti | tathā dhātvartho <lb n="263,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,14</span>vākyārtha i­tye­kāṃ­to vi­pa­rya­yaḥ śuddhasya bhā­va­sva­bhā­va­ta­yā vi­dhi­rū­pa­tva­pra­saṃ­gā­t | tad uktaṃ | "­sa­nmā­traṃ bhāva<span type="hard-break">- </span><lb n="263,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,15</span>liṃgaṃ syād a­saṃ­pṛ­ktaṃ tu kārakaiḥ | dhātvarthaḥ kevalaḥ śuddho bhāva ity a­bhi­dhī­ya­te || " iti vi­dhi­vā­da eva, <lb n="263,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,16</span>na ca pra­tya­yā­rtha­s tayor dhātvarthaḥ ku­ta­ści­d vi­dhi­vā­kyā­t pra­tī­ya­te ta­du­pā­dhe­r eva tasya tataḥ pratīteḥ | pratya<span type="hard-break">- </span><lb n="263,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,17</span>yārthas tatra pra­ti­bhā­sa­mā­no pi na pradhānaṃ ka­rmā­di­va­d a­nya­trā­pi bhā­va­nā­d iti cet, tarhi dhātvartho pi pradhānaṃ mā <lb n="263,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,18</span>bhūt pra­tya­yāṃ­ta­re pi bhāvāt | pra­kṛ­ta­pra­tya­yā­pā­ye pīti samānaṃ paśyāmaḥ | nanv evaṃ dhā­tva­rtha­sya sarvatra pratyaye<span type="hard-break">- </span><lb n="263,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,19</span>ṣv a­nu­syū­ta­tvā­t pra­dhā­na­tva­m iṣyata iti cet, pra­tya­yā­rtha­sya sa­rva­dhā­tva­rthe­ṣv a­nu­ga­ta­tvā­t pra­dhā­na­tva­m astu | pratya<span type="hard-break">- </span><lb n="263,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,20</span>yā­rtha­vi­śe­ṣaḥ sa­rva­dhā­tva­rthā­n a­nu­yā­yī­ti cet, dhā­tva­rtha­vi­śe­ṣo pi sa­rva­pra­tya­yā­rthā­n a­nu­gā­my eva dhā­tva­rtha­sā­mā­nya­sya <lb n="263,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,21</span>sa­rva­pra­tya­yā­rthā­n a­nu­pā­yi­tva­m iti na vi­śe­ṣa­si­ddhiḥ | tathā vidhir vākyārtha ity ekāṃto pi vi­pa­rya­ya­s tasya vicārya<span type="hard-break">- </span><lb n="263,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,22</span>mā­ṇa­syā­yo­gā­t | tad dhi vi­dhi­vi­ṣa­yaṃ vākyaṃ gu­ṇa­bhā­ve­na pra­dhā­na­bhā­ve­na vidhau pramāṇaṃ syāt ? yadi guṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="263,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,23</span>bhāvena ta­dā­gni­ho­traṃ ju­hu­yā­t sva­rga­kā­ma i­tyā­de­r api tad astu gu­ṇa­bhā­ve­na vi­dhi­vi­ṣa­ya­tva­sya bhāvāt | tatra <lb n="263,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,24</span>bha­ṭṭa­ma­tā­nu­sā­ri­bhi­r bhā­va­nā­prā­dhā­nyo­pa­ga­mā­t prā­bhā­ka­rai­ś ca ni­yo­gā­go­ca­ra­tva­pra­dhā­nāṃ­gī­ka­ra­ṇā­t | tau ca bhāvanā<span type="hard-break">- </span><lb n="263,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,25</span>niyogau nā­sa­dvi­ṣa­yau pra­va­rte­te pra­tī­ye­te vā sa­rva­thā­py asatoḥ pravṛttau pratītau vā śa­śa­vi­ṣā­ṇā­de­r api tadanu<span type="hard-break">- </span><lb n="263,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,26</span>ṣakteḥ sa­drū­pa­tāṃ ca tayor vi­dhi­nāṃ­ta­rī­ya­ka­tva­si­ddheḥ siddhaṃ gu­ṇa­bhā­ve­na vi­dhi­vi­ṣa­ya­tvaṃ vā­kya­sye­ti na <lb n="263,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,27</span>pra­mā­ṇa­tā­pa­tte­r vi­pra­ti­pa­ttiḥ yena ka­rma­kāṃ­ḍa­sya pā­ra­mā­rthi­ka­tā na bhavet | pra­dhā­na­bhā­ve­na vi­dhi­vi­ṣa­yaṃ ve­da­vā­kyaṃ <lb n="263,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,28</span>pra­mā­ṇa­m iti cā­yu­ktaṃ­, vidheḥ satyatve dvai­tā­va­tā­rā­t | ta­da­sa­tya­tve prā­dhā­nyā­yo­gā­t | tathā hi–yo yo <lb n="263,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,29</span>'satyaḥ sa sa na pra­dhā­na­bhā­va­m a­nu­bha­va­ti yathā ta­da­vi­dyā­vi­lā­saḥ tathā cāsatyo vidhir iti na pra­dhā­na­bhā­ve­na <lb n="263,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,30</span>ta­dvi­ṣa­ya­to­pa­pa­ttiḥ | syān mataṃ, na sa­mya­ga­va­dhā­ri­taṃ vidheḥ svarūpaṃ bhavatā ta­syai­va­m a­vya­va­sthi­ta­tvā­t | pra­ti­bhā­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="263,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,31</span>mātrād dhi pṛ­tha­gvi­dhiḥ kā­rya­ta­yā na pra­tī­ya­te gha­ṭā­di­va­t pre­ra­ka­ta­yā vā va­ca­nā­di­va­t | ka­rma­ka­ra­ṇa­sā­dha­na­ta­yā <lb n="263,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,32</span>hi ta­tpra­tī­tau kā­rya­tā­pre­ra­ka­tā­pra­tya­yo yukto nānyathā | kiṃ tarhi draṣṭavyo 're 'yam ātmā śrotavyo a­nu­ma­nta­vyo <lb n="263,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,33</span>ni­di­dhyā­si­ta­vya ityādi śa­bda­śra­va­ṇā­d a­va­sthāṃ­ta­ra­vi­la­kṣa­ṇe­na prerito ham iti jā­tā­kū­te­nā­kā­re­ṇa svayam ātmaiva <lb n="263,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,34</span>pra­ti­bhā­ti­, sa eva vidhir ity ucyate | tasya jñā­na­vi­ṣa­ya­ta­yā saṃ­baṃ­dha­m a­dhi­ti­ṣṭha­tī­ti pra­dhā­na­bhā­va­vi­bhā­va­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="263,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 263,35</span>vidhir na vi­ha­nya­te­, ta­thā­vi­dha­ve­da­vā­kyā­d ātmana eva vi­dhā­ya­ka­ta­yā buddhau pra­ti­bhā­sa­nā­t | ta­dda­rśa­na­śra­va­ṇā­t tu <pb n="264"/><lb n="264,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,01</span>ma­na­na­ni­di­dhyā­sa­na­rū­pa­sya vi­dhī­ya­mā­na­ta­yā­nu­bha­vā­t | tathā ca svayam ātmānaṃ draṣṭuṃ śrotum a­nu­bhaṃ­tuṃ nidhyātuṃ <lb n="264,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,02</span>vā pra­va­rta­te­, anyathā pra­vṛ­ttya­saṃ­bha­ve py ātmanaḥ prerito ham ity atra ga­ti­ra­pra­mā­ṇi­kā syāt | tato nāsatyo <lb n="264,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,03</span>vidhir yena pra­dhā­na­tā na vi­ru­dhya­te | nāpi satyatve dvai­ta­si­ddhiḥ ā­tma­sva­rū­pa­vya­ti­re­ke­ṇa ta­da­bhā­vā­t­, tasyaika<span type="hard-break">- </span><lb n="264,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,04</span>syaiva tathā pra­ti­bhā­sa­nā­t iti | tad apy asatyaṃ | ni­yo­gā­di­vā­kyā­rtha­sya ni­śca­yā­tma­ta­yā pra­tī­ya­mā­na­tvā­t | <lb n="264,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,05</span>tathā hi­–­ni­yo­ga­s tāvad a­gni­ho­trā­di­vā­kyā­di­va­t draṣṭavyo re 'yam ātmā i­tyā­di­va­ca­nā­d api pra­tī­ya­te eva <lb n="264,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,06</span>niyukto ham anena vā­kye­ne­ti ni­ra­va­śe­ṣo yogo niyogaḥ pra­ti­bhā­ti manāg apy a­yo­gā­śaṃ­kā­na­va­tā­rā­d a­va­śya­ka­rta<span type="hard-break">- </span><lb n="264,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,07</span>vya­tā­saṃ­pra­tya­yā­t | katham anyathā ta­dvā­kya­śra­va­ṇā­d asya pra­vṛ­tti­r u­pa­pa­dya­te­, me­gha­dhva­nyā­de­r api pra­vṛ­tti­pra­saṃ­gā­t | <lb n="264,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,08</span>syād etat | mithyeyaṃ pra­tī­ti­r ni­yo­ga­sya vi­cā­rya­mā­ṇa­sya pra­vṛ­tti­he­tu­tvā­yo­gā­t | sa hi pra­va­rta­ka­sva­bhā­vo vā <lb n="264,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,09</span>syād a­ta­tsva­bhā­vo vā ? pra­tha­ma­ka­lpa­nā­yāṃ prā­bhā­ka­rā­ṇā­m iva tā­thā­ga­tā­dī­nā­m api pra­va­rta­kaḥ syāt | sarvathā <lb n="264,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,10</span>pra­va­rta­ka­tvā­t teṣāṃ vi­pa­ryā­sā­d a­pra­va­rta­ka ity āpi na niścetuṃ śakyaṃ pa­re­ṣā­m api vi­pa­ryā­sā­t pra­va­rta­ka­tvā­d a­nu­ṣaṃ­gā­t | <lb n="264,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,11</span>prā­bhā­ka­rā hi vi­pa­rya­sta­ma­na­saḥ śa­bda­ni­yo­gā­t pra­va­rtaṃ­te netare sa­vi­pa­rya­sta­tvā­d iti vadato ni­vā­ra­yi­tu­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="264,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,12</span>śakteḥ sau­ga­tā­di­ma­ta­sya pra­mā­ṇa­bā­dhi­ta­tvā­t ta eva vi­pa­rya­stā na prā­bhā­ka­rā ity api pa­kṣa­pā­ta­mā­traṃ tanma<span type="hard-break">- </span><lb n="264,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,13</span>tasyāpi pra­mā­ṇa­bā­dha­nā­vi­śe­ṣā­t | yathaiva hi pra­ti­kṣa­ṇa­vi­na­śva­ra­sa­ka­lā­rtha­va­ca­naṃ pra­tya­kṣā­di­vi­ru­ddhaṃ tathā <lb n="264,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,14</span>ni­yo­gā­d vi­ṣa­yā­di­bhe­da­ka­lpa­na­m api sa­rva­pra­mā­ṇā­nāṃ vi­dhi­vi­ṣa­ya­ta­yā­va­dhā­ra­ṇā­t sa­de­ka­tva­syai­va pa­ra­mā­rtha­to­pa­pa­tteḥ | <lb n="264,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,15</span>yadi punar a­pra­va­rta­ka­sva­bhā­vaḥ śa­bda­ni­yo­ga­s tadā siddha eva tasya pra­kṛ­ti­he­tu­tvā­yo­gaḥ pha­la­ra­hi­tā­d vā niyoga<span type="hard-break">- </span><lb n="264,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,16</span>mātrān na pre­kṣā­va­tāṃ pra­vṛ­tti­r a­pre­kṣā­va­ttva­pra­saṃ­gā­t­, pra­yo­ja­na­m a­nu­ddi­śya na maṃdo pi pra­va­rta­ta iti pra­si­ddhe­ś ca | <lb n="264,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,17</span>pra­caṃ­ḍa­pa­ri­dṛ­ḍha­va­ca­na­ni­yo­gā­d a­pha­lā­d api pra­va­rta­na­da­rśa­nā­d adoṣa iti cen na, ti­nni­mi­ttā­pā­ya­pa­ri­ra­kṣa­ṇa­sya pha­la­tvā­t | <lb n="264,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,18</span>ta­nni­yo­gā­d a­pra­va­rta­ne hi ma­mā­na­pā­yo vaśyaṃ bhāvīti ta­nni­vā­ra­ṇā­ya pra­va­rta­mā­nā­nāṃ pre­kṣā­va­tā­m api ta­ttvā­vi­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="264,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,19</span>dhāt | tarhi ve­da­va­ca­nā­d api ni­yu­kta­pra­tya­vā­ya­pa­ri­hā­rā­ya pra­va­rta­tāṃ "­ni­tya­nai­mi­tti­ke kuryāt pra­tya­vā­ya­ji­hā­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="264,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,20</span>yā" iti va­ca­nā­t | katham idānīṃ sva­rga­kā­ma iti va­ca­na­m a­va­ti­ṣṭha­te­, ju­hu­yā­t juhotu ho­ta­vya­m iti liṃṅlo<span type="hard-break">- </span><lb n="264,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,21</span>ṭta­vya­pra­tya­yāṃ­ta­ni­rde­śā­d eva ni­yo­ga­mā­tra­pra­ti­pa­tteḥ­, tata eva ca pra­vṛ­tti­saṃ­bha­vā­t | pha­la­sa­hi­tā­n ni­yo­gā­t pravṛtti<span type="hard-break">- </span><lb n="264,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,22</span>pha­la­si­ddhau ca pha­lā­rthi­tai­va pra­va­rti­kā na ni­yo­ga­sta­m aṃ­ta­re­ṇā­pi pha­lā­rthi­nāṃ pra­vṛ­tti­da­rśa­nā­t | pu­ru­ṣa­va­ca­nā­n ni<span type="hard-break">- </span><lb n="264,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,23</span>yoge ayam u­pā­laṃ­bho nā­pau­ru­ṣe­yā­gni­ho­trā­di­vā­kya­ni­yo­ge ta­syā­nu­pā­la­bhya­tvā­t | iti na yuktaṃ, "sarvaṃ <lb n="264,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,24</span>khalv idaṃ brahma" ityādi va­ca­na­syā­py a­nu­pā­la­bhya­tva­si­ddhe­r ve­dāṃ­ta­vā­da­pa­ri­ni­ṣṭhā­nā­t | tasmān na niyogo vākyārthaḥ <lb n="264,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,25</span>ka­sya­ci­t pra­vṛ­tti­he­tu­r iti | tad e­ta­dvi­dhi­vā­di­no pi samānaṃ vidher api pra­vṛ­tti­he­tu­tvā­yo­ga­syā­vi­śe­ṣā­t | prakṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="264,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,26</span>vi­ka­lpā­n a­ti­vṛ­tteḥ | tasyāpi hi pra­va­rta­ka­sva­bhā­va­tve ve­dāṃ­ta­vā­di­nā­m iva prā­bhā­ka­ra­ta­thā­ga­tā­dī­nā­m api pravarta<span type="hard-break">- </span><lb n="264,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,27</span>ka­tva­pra­sa­kte­r a­pra­va­rta­ka­sva­bhā­vā­t teṣām api na pra­va­rta­ko vidhiḥ syāt | svayam a­vi­pa­rya­stā­s tataḥ pra­va­rtaṃ­te na vipa<span type="hard-break">- </span><lb n="264,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,28</span>ryastā iti cet, kutaḥ saṃ­vi­bhā­go vi­bhā­vya­tāṃ | pra­mā­ṇā­bā­dhi­te­ta­ra­ma­tā­śra­ya­ṇā­d iti cet, tarhi vedāṃta<span type="hard-break">- </span><lb n="264,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,29</span>vādinaḥ kathaṃ na vi­pa­rya­stāḥ sarvathā sa­rvai­ka­tva­ma­ta­syā­dhya­kṣa­vi­ru­ddha­tvā­t pa­ra­spa­ra­ni­ra­pe­kṣa­dra­vya­gu­ṇā­di­bhe­dā<span type="hard-break">- </span><lb n="264,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,30</span>bhe­da­ma­na­na­va­t | ta­dvi­pa­rī­ta­syā­ne­kāṃ­ta­sya jā­tyaṃ­ta­ra­sya pratīteḥ pha­la­ra­hi­ta­ś ca vidhir na pra­va­rta­ko ni­yo­ga­va­t | <lb n="264,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,31</span>saphalaḥ pra­va­rta­ka iti cet, kiṃcij jñānāṃ pha­lā­rthi­nāṃ phalāya da­rśa­nā­d eva pra­vṛ­ttyu­pa­pa­tteḥ | pu­ru­ṣā­dvai­te na kāścit <lb n="264,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,32</span>ku­ta­ści­t pra­va­rta­ta iti cet, siddhas tarhi vidhir a­pra­va­rta­ko ni­yo­ga­va­d iti na vākyārthaḥ | pu­ru­ṣā­dvai­ta­vā­di­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="264,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,33</span>m u­pa­ni­ṣa­dvā­kyā­d ātmani da­rśa­na­śra­va­ṇā­nu­ma­na­na­ni­dhyā­na­vi­dhā­ne py a­pra­va­rta­ne kutas teṣāṃ ta­da­bhyā­saḥ sā­pha­lya­m anu<span type="hard-break">- </span><lb n="264,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,34</span>bhavati ma­tto­nma­ttā­di­pra­lā­pa­va­t­, kathaṃ vā sa­rva­thā­py a­pra­va­rta­ko vidhir eva vākyārtho na punar niyogaḥ pa­ṭā­di­va­t <lb n="264,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 264,35</span>pa­dā­rthāṃ­ta­ra­tve­nā­pra­ti­bhā­sa­nā­t | ni­yu­jya­mā­na­vi­ṣa­ya­ni­yo­ktṛ­dha­rma­tve­na cā­na­va­sthā­nā­n na niyogo vākyārtha iti <pb n="265"/><lb n="265,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,01</span>cet tad i­ta­ra­tra sa­mā­naṃ­, vidher api gha­ṭā­di­va­tpa­dā­rthāṃ­ta­ra­tve­nā­pra­ti­bhā­sa­nā­d vi­dhā­pya­mā­na­vi­ṣa­ya­vi­dhā­ya­ka­dha­rma­tve <lb n="265,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,02</span>vya­va­sthi­te­ś ca | yathaiva hi ni­yo­jya­sya puṃso dharme niyoge a­na­nu­ṣṭhe­ya­tā ni­yo­ga­sya si­ddha­tvā­d a­nya­thā­nu­ṣṭhā­no <lb n="265,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,03</span>pa­ra­mā­bhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­t ka­sya­ci­t ta­drū­pa­syā­si­ddha­syā­bhā­vā­d­, sa­si­ddha­rū­pa­tā­yāṃ vā ni­yo­jya­tvaṃ vi­ro­dhā­d vaṃ­dhyā­sta­naṃ­dha­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="265,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,04</span>divat | si­ddha­rū­pe­ṇa ni­yo­jya­tve a­si­ddha­rū­pe­ṇa vā ni­yo­jya­tā­m ekasya pu­ru­ṣa­syā­si­ddha­si­ddha­rū­pa­saṃ­ka­rā­n ni<span type="hard-break">- </span><lb n="265,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,05</span>yo­jye­ta­ra­tva­vi­bhā­gā­si­ddhi­s ta­drū­pā­saṃ­ka­re vā bhe­da­pra­saṃ­gā­d ātmanaḥ si­ddhā­si­ddha­rū­pa­yoḥ saṃ­baṃ­dhā­bhā­vo nu­pa­kā­rā­t | <lb n="265,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,06</span>u­pa­kā­ra­ka­lpa­nā­yā­m ā­tma­na­s ta­du­pa­kā­rya­tve ni­tya­tva­hā­ni­s tayor ā­tmo­pa­kā­rya­tve si­ddha­rū­pa­sya sa­rva­tho­pa­kā­rya­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="265,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,07</span>vyāghāto '­si­ddha­rū­pa­syā­py u­pa­kā­rya­tve­na ga­ga­na­ku­su­mā­de­r u­pa­kā­rya­tvā­nu­ṣaṃ­gaḥ | si­ddhā­si­ddha­rū­pa­yo­r api ka­thaṃ­ci­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="265,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,08</span>si­ddha­rū­po­pa­ga­me pra­kṛ­ta­pa­rya­nu­yo­gā­ni­vṛ­tte­r a­na­va­sthā­nu­ṣaṃ­ga ity u­pā­laṃ­bhaḥ | tathā vi­dhī­ya­mā­na­sya pu­ru­ṣa­sya dharme <lb n="265,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,09</span>vidhāv api siddhasya puṃso da­rśa­na­śra­va­ṇā­nu­ma­na­na­ni­dhyā­na­vi­dhā­na­vi­ro­dhā­t | ta­dvi­dhā­ne vā sarvadā tadanu<span type="hard-break">- </span><lb n="265,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,10</span>pa­ra­ti­pra­sa­ktiḥ | da­rśa­nā­di­rū­pe­ṇa ta­syā­si­ddhau vi­dhā­na­vyā­ghā­taḥ kū­rma­ro­mā­di­va­t | si­ddha­rū­pe­ṇa vidhāpya<span type="hard-break">- </span><lb n="265,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,11</span>mānasya vidhāne si­ddha­rū­pe­ṇa vidhāne si­ddhā­si­ddha­rū­pe­ṇa vā vidhāne si­ddhā­si­ddha­rū­pa­saṃ­ka­rā­t vi­dhā­pye­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="265,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,12</span>vi­bhā­gā­si­ddhe­s ta­drū­pā­saṃ­ka­re vā bhe­da­pra­saṃ­gā­d ātmanaḥ si­ddhā­si­ddha­rū­pa­yo­s ta­tsaṃ­baṃ­dhā­bhā­vā­di­do­ṣā­saṃ­ja­na­na­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="265,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,13</span>viśeṣaḥ | tathā vi­ṣa­ya­sya yā­ga­la­kṣa­ṇa­sya dharme niyoge ta­syā­pa­ri­ni­ṣpa­nna­tvā­t sva­rū­pā­bhā­vā­d vākyena pratyetu<span type="hard-break">- </span><lb n="265,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,14</span>m a­śa­kya­tva­sya vidhāv api vi­ṣa­ya­dha­rme sa­mā­na­tvā­t kuto vi­ṣa­ya­dha­rme vidhiḥ ? pu­ru­ṣa­syai­va vi­ṣa­ya­ta­yā­va­bhā­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="265,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,15</span>mānasya vi­ṣa­ya­tvā­t tasya vā pa­ri­ni­ṣpa­nna­tvā­n na ta­ddha­rma­sya vidher a­saṃ­bha­va iti cet, tarhi ya­ja­nā­śra­ya­sya dravyādeḥ <lb n="265,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,16</span>si­ddha­tvā­t tasya vi­ṣa­ya­tvā­t kathaṃ taddharmo niyogo pi na sidhyet ? yena rūpeṇa viṣayo vidyate tena dharmeṇa <lb n="265,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,17</span>niyogo pīti, ta­da­nu­ṣṭhā­nā­bhā­ve vi­dhi­vi­ṣa­yo yena rūpeṇa nāsti tena ta­ddha­rma­sya vidheḥ katham a­nu­ṣṭhā­naṃ ? <lb n="265,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,18</span>ye­nā­tma­nā­sti te­nā­nu­ṣṭhā­na­m iti cet ta­nni­yo­ge­na samānaṃ | katham a­sa­nni­yo­go '­nu­ṣṭhī­ya­te a­pra­tī­ya­mā­na­tvā­t <lb n="265,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,19</span>kha­ra­vi­ṣā­ṇa­va­t iti cet, tata eva vidhir api nā­nu­ṣṭhe­yaḥ | pra­tī­ya­mā­na­ta­yā si­ddha­tvā­d a­nu­ṣṭhe­yo vidhir iti <lb n="265,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,20</span>cet, niyogo pi tathāstu | nanv a­nu­ṣṭhe­ya­ta­yai­va niyogo va­ti­ṣṭha­te na pra­tī­ya­mā­na­ta­yā tasyāḥ sa­ka­la­va­stu<span type="hard-break">- </span><lb n="265,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,21</span>sā­dhā­ra­ṇa­tvā­t | a­nu­ṣṭhe­ya­tā cet pra­ti­bhā­tā ko nyo niyogo ya­syā­nu­ṣṭhi­te­r iti cet, tarhi vidhir api na pratī<span type="hard-break">- </span><lb n="265,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,22</span>ya­mā­na­ta­yā pra­ti­ṣṭhā­m a­nu­bha­va­ti kiṃ tu vi­dhī­ya­mā­na­ta­yā | sā ced a­nu­bhū­tā ko nyo vidhir nāma ? yasya <lb n="265,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,23</span>vi­dhā­na­m u­pa­ni­ṣa­dvā­kyā­d u­pa­va­rṇya­te | dra­ṣṭa­vyā­di­vā­kye­nā­tma­da­rśa­nā­di­vi­hi­taṃ mameti pra­tī­te­r a­pra­ti­kṣe­pā­rho vidhiḥ <lb n="265,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,24</span>katham a­pā­kri­ya­te ? kim i­dā­nī­m a­gni­ho­trā­di­vā­kye­na yā­gā­di­vi­ṣa­ye niyukto ham iti pra­tī­ti­r na vi­dya­te­, yena <lb n="265,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,25</span>niyogaḥ pra­ti­kṣi­pya­te | sā pra­tī­ti­r a­pra­mā­ṇa­m iti cet, vi­dhi­pra­tī­tiḥ katham a­pra­mā­ṇaṃ na syāt ? puruṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="265,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,26</span>do­ṣa­ra­hi­ta­ve­da­va­ca­no­pa­ja­ni­ta­tvā­d iti cet, tata eva ni­yo­ga­pra­tī­ti­r apy a­pra­mā­ṇaṃ mā bhūt sa­rva­thā­py aviśe<span type="hard-break">- </span><lb n="265,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,27</span>ṣāt | tathāpi ni­yo­ga­sya vi­ṣa­ya­dha­rma­syā­saṃ­bha­ve vidher api dharmasya na saṃbhavaḥ | śabdasya vi­dhā­ya­ka­sya ca <lb n="265,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,28</span>dharmo vidhir ity api na niścetuṃ śakyaṃ, ni­yo­ga­syā­pi ni­yo­ktṛ­śa­bda­dha­rmā­rtha­pra­ti­ghā­tā­bhā­vā­nu­ṣa­kteḥ | śabdasya <lb n="265,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,29</span>si­ddha­rū­pa­tvā­n na taddharmo niyogaḥ katham asiddho yenāsau saṃ­pā­dya­te ka­sya­ci­d ity api na maṃ­ta­vyaṃ­, vi­dhi­saṃ­pā­da­na<span type="hard-break">- </span><lb n="265,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,30</span>vi­ro­dhā­t tasyāpi si­ddho­pa­ni­ṣa­dvā­kya­dha­rma­tva­vi­śe­ṣā­t | pra­si­ddha­syā­pi saṃ­pā­da­ne punaḥ punas ta­tsaṃ­pā­da­ne <lb n="265,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,31</span>pra­vṛ­ttya­nu­pa­ra­mā­t katham u­pa­ni­ṣa­dva­ca­na­sya pra­mā­ṇa­tā a­pū­rvā­rtha­tā­vi­ra­hā­t smṛ­ti­va­t | tasya vā pra­mā­ṇa­tve niyoga<span type="hard-break">- </span><lb n="265,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,32</span>vākyaṃ pra­mā­ṇa­m astu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | syān mataṃ, ni­yo­ga­sya sa­rva­pa­kṣe­ṣu vi­cā­rya­mā­ṇa­syā­yo­gā­t ta­dva­ca­na­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="265,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,33</span>pramāṇaṃ | teṣāṃ hi na tāvat kāryaṃ śuddhaṃ niyogaḥ preraṇā ni­yo­jya­va­rji­ta­sya ni­yo­ga­syā­saṃ­bha­vā­t | tasmin <lb n="265,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,34</span>ni­yo­ga­saṃ­jñā­ka­ra­ṇe sva­kaṃ­ba­la­sya ku­rdā­li­ke­ti nā­māṃ­ta­ra­ka­ra­ṇa­mā­traṃ syāt | na ca tāvatā sve­ṣṭa­si­ddhiḥ | <lb n="265,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 265,35</span>śuddhā preraṇā niyoga ity apy a­ne­nā­pā­staṃ­, ni­yo­jya­pha­la­ra­hi­tā­yāḥ pre­ra­ṇā­yāḥ pra­lā­pa­mā­tra­tvā­t | pre­ra­ṇā­sa­hi­taṃ <pb n="266"/><lb n="266,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,01</span>kāryaṃ niyoga ity apy a­saṃ­bha­vi­, ni­yo­gā­dya­saṃ­bha­ve ta­dvi­ro­dhā­t | kā­rya­sa­hi­tā preraṇā niyoga ity apy anena <lb n="266,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,02</span>nirastaṃ | kā­rya­syai­vo­pa­cā­ra­taḥ pra­va­rta­ka­tvaṃ niyoga ity apy a­sā­raṃ­; ni­yo­jyā­di­ni­ra­pe­kṣa­sya kāryasya pra­va­rta­ka­tvo<span type="hard-break">- </span><lb n="266,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,03</span>pa­cā­rā­yo­gā­t­, ka­dā­ci­t kvacit pa­ra­mā­rtha­ta­s tasya ta­thā­nu­pa­laṃ­bhā­t | kā­rya­pre­ra­ṇa­yoḥ saṃbaṃdho niyoga iti <lb n="266,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,04</span>va­ca­na­m a­saṃ­ga­taṃ­, tato bhinnasya saṃ­baṃ­dha­sya saṃ­baṃ­dhi­ni­ra­pe­kṣa­sya ni­yo­ga­tve­nā­gha­ṭa­nā­t | saṃ­baṃ­dhā­tma­naḥ saṃ­baṃ­dha­sya <lb n="266,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,05</span>ni­yo­ga­tva­m ity api du­ra­nva­yaṃ­, pre­rya­mā­ṇa­pu­ru­ṣa­ni­ra­pe­kṣa­yoḥ saṃ­baṃ­dhā­tma­no­r api kā­rya­pre­ra­ṇa­yoḥ ni­yo­ga­tvā­nu­pa­pa­tteḥ | <lb n="266,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,06</span>sa­mu­dā­ya­ni­yo­ga­vā­do py anena pra­tyā­khyā­taḥ | kā­rya­pre­ra­ṇā­sva­bhā­va­ni­rmu­kta­s tu niyogo na vi­dhi­vā­da­m a­ti­śe­te | <lb n="266,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,07</span>yat punaḥ sva­rga­kā­maḥ puruṣo gni­ho­trā­di­vā­kya­ni­yo­ge sati yā­ga­la­kṣa­ṇaṃ vi­ṣa­ya­m ā­rū­ḍha­m ātmānaṃ ma­nya­mā­naḥ <lb n="266,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,08</span>pra­va­rta­ta iti yaṃ­trā­rū­ḍha­ni­yo­ga­va­ca­naṃ tad api na pa­ra­mā­tma­vā­de pra­ti­kū­laṃ­, pu­ru­ṣā­bhi­mā­na­mā­tra­sya ni­yo­ga­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="266,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,09</span>va­ca­nā­t tasya cā­vi­dyo­da­ya­ni­baṃ­dha­na­tvā­t | bho­gya­rū­po niyoga iti cā­yu­ktaṃ­, ni­yo­ktṛ­pre­ra­ṇā­śū­nya­sya bhogyasya <lb n="266,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,10</span>ta­da­bhā­vā­nu­pa­pa­tteḥ | pu­ru­ṣa­sva­bhā­vo pi na niyogo gha­ṭa­te­, tasya śā­śva­ti­ka­tve­na ni­yo­ga­sya śā­śva­ti­ka­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="266,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,11</span>pra­saṃ­gā­t | pu­ru­ṣa­mā­tra­vi­dhe­r eva tathā vidhāne ve­dāṃ­ta­vā­di­pa­ri­sa­mā­pteḥ | kuto ni­yo­ga­vā­do nāmeti ? tad etada<span type="hard-break">- </span><lb n="266,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,12</span>sāraṃ, sarvathā vidher api vā­kyā­rthā­nu­pa­pa­tteḥ | so pi hi śa­bdā­di­r dra­ṣṭa­vya­tā­di­vya­va­cche­de­na rahito ya­dī­ṣya­te <lb n="266,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,13</span>tadā na ka­dā­ci­t pra­vṛ­tti­he­tuḥ­, pra­ti­ni­ya­ta­vi­ṣa­ya­vi­dhi­nāṃ­ta­rī­ya­ka­tvā­t pre­kṣā­va­tpra­vṛ­tteḥ tasya vā ta­dvi­ṣa­ya­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="266,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,14</span>hā­rā­vi­nā­bhā­vi­tvā­t kaṭaḥ kartavya iti yathā | na hi ka­ṭa­ka­rta­vya­tā­vi­dhi­r a­ta­dvya­va­cche­da­m aṃ­ta­re­ṇa vya­va­hā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="266,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,15</span>mārgyam a­va­tā­ra­yi­tuṃ śakyaḥ | pa­ra­pa­ri­hā­ra­sa­hi­to vidhiḥ śabdārtha iti cet, tarhi vi­dhi­pra­ti­ṣe­dhā­tma­kaḥ <lb n="266,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,16</span>śabdārtha iti kuto vi­dhye­kāṃ­ta­vā­da­pra­ti­ṣṭhā pra­ti­ṣe­dhai­kāṃ­ta­vā­da­va­t | syān mataṃ, pa­ra­pa­ri­hā­ra­sya gu­ṇī­bhū­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="266,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,17</span>d vidher eva pra­vṛ­ttyaṃ­ga­tve prā­dhā­nyā­d vidhiḥ śabdārtha iti | katham idānīṃ śu­ddha­kā­ryā­di­rū­pa­ni­yo­ga­vya­va­sthi­ti­r na <lb n="266,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,18</span>syāt ? kā­rya­syai­va śuddhasya pra­vṛ­ttyaṃ­ga­ta­yā pra­dhā­na­tvo­pa­pa­tteḥ­, ni­yo­jyā­deḥ sato pi gu­ṇī­bhā­vā­t | ta­dva­tpre­ra­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="266,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,19</span>di­sva­bhā­va­ni­yo­ga­vā­di­nāṃ pre­ra­ṇā­dau pra­dhā­na­tā­bhi­prā­yā­t | tad i­ta­ra­sya sato pi gu­ṇī­bhā­vā­dhya­va­sā­yā­d ukto <lb n="266,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,20</span>niyogaḥ śabdārthaḥ | śu­ddha­kā­rya­pre­ra­ṇā­di­ṣu svā­bhi­prā­yā­t ka­sya­ci­t pra­dhā­na­bhā­ve pi pa­rā­bhi­prā­yā­t pra­dhā­na­tvā­bhā­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="266,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,21</span>d a­nya­ta­ra­syā­pi sva­bhā­va­syā­vya­va­sthi­te­r nai­ka­syā­pi śa­bdā­rtha­tva­m iti cet, tarhi pu­ru­ṣā­dvai­ta­vā­dyā­śa­ya­va­śā­d vidheḥ <lb n="266,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,22</span>pra­dhā­na­tve pi ta­thā­ga­ta­ma­tā­śra­ya­ṇā­d a­pra­dhā­na­tā­gha­ṭa­nā­t so pi na pra­ti­ṣṭhā­m a­ṭā­ṭye­ta vi­pra­ti­pa­tti­sa­dbhā­vā­vi­śe­ṣā­t | <lb n="266,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,23</span>pra­mā­ṇa­rū­pa­ś ca yadi vidhiḥ tadā pra­me­ya­m anyad vācyaṃ | ta­tsva­rū­pa­m eva pra­me­ya­m iti cet, katham a­syā­rtha­dva­ya­rū­pa­tā <lb n="266,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,24</span>na vi­ru­dhya­te ? ka­lpa­na­ye­ti cet, tarhy a­nyā­po­haḥ śabdārthaḥ kathaṃ pra­ti­ṣi­dhya­te ? pra­mā­ṇa­tva­vyā­vṛ­ttyā vidheḥ <lb n="266,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,25</span>pra­mā­ṇa­tva­va­ca­nā­d a­pra­me­ya­vyā­vṛ­ttyā ca pra­me­ya­tva­pa­ri­ka­lpa­nā­t | pa­dā­rtha­sva­rū­pa­vi­dhā­ya­ka­tva­m aṃ­ta­re­ṇā­nyā­po­ha­mā­tra<span type="hard-break">- </span><lb n="266,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,26</span>vi­dhā­ya­ka­sya śabdasya kvacit pra­va­rta­ka­tvā­yo­gā­d a­nyā­po­ho na śabdārtha iti cet, tarhi pa­dā­rtha­sva­rū­pa­vi­dhā­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="266,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,27</span>kasyāpi śa­bda­syā­nyā­po­hā­na­bhi­dhā­yi­naḥ katham a­nya­pa­ri­hā­re­ṇa kvacit pra­vṛ­tti­ni­mi­tta­tva­si­ddhiḥ yena vi­dhi­mā­traṃ <lb n="266,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,28</span>śabdārthaḥ syāt | pa­ra­ma­pu­ru­ṣa eva vidhiḥ sa eva ca pramāṇaṃ prameyaṃ cā­vi­dyā­va­śā­d ā­bhā­sa­te pra­ti­bhā­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="266,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,29</span>mā­tra­vya­ti­re­ke­ṇa vyā­vṛ­ttyā­de­r apy a­saṃ­bha­vā­d ity api da­tto­tta­raṃ­, pra­ti­bhā­sa­vya­ti­ri­kta­sya pra­ti­bhā­sya­syā­rtha­sya vyava<span type="hard-break">- </span><lb n="266,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,30</span>sthā­pi­tā­tvā­t | pra­me­ya­rū­po vidhir iti va­ca­na­m a­yu­ktaṃ­, pra­mā­ṇā­bhā­ve pra­me­ya­rū­pa­tvā­yo­gā­t tasyaiva ca <lb n="266,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,31</span>dva­ya­rū­pa­tva­vi­ro­dhā­t | ka­lpa­nā­va­śā­d vidher dva­ya­rū­pa­tve a­nyā­po­ha­vā­dā­nu­ṣaṃ­ga­syā­vi­śe­ṣā­t | pra­mā­ṇa­pra­me­yo­bha­ya­rū­po <lb n="266,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,32</span>vidhir ity apy anena nirastaṃ bhavatu | a­nu­bha­ya­rū­po 'sāv iti cet, sva­ra­śṛṃ­gā­di­va­da­va­stu­tā­pa­ttiḥ katham iva tasya <lb n="266,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,33</span>ni­vā­rya­tāṃ ? tathā yaṃ­trā­rū­ḍho vākyārtha ity ekāṃto pi vi­pa­rya­ya e­vā­nyā­po­ha­m aṃ­ta­re­ṇa tasya pra­va­rta­ka­tvā­yo­gā<span type="hard-break">- </span><lb n="266,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,34</span>d vi­dhi­va­ca­na­va­t | etena bhogyam eva puruṣa eva vākyārtha ity apy ekānto ni­ra­staḥ­, yo­ga­vi­śe­ṣa­ta­yā ca yaṃtrā<span type="hard-break">- </span><lb n="266,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 266,35</span>rūḍhādeḥ pra­ti­vi­hi­ta­tvā­t | na punas ta­tpra­ti­vi­dhā­ne ti­ta­rā­mā­da­ro smākam ity u­pa­ra­mya­te | ta­thā­nyā­po­ha eva <pb n="267"/><lb n="267,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,01</span>śabdārtha ity ekāṃto vi­pa­rya­yaḥ sva­rū­pa­vi­dhi­m aṃ­ta­re­ṇā­nyā­po­ha­syā­saṃ­bha­vā­t | va­kra­bhi­prā­yā­rū­ḍha­syā­rtha­sya vidhir e<span type="hard-break">- </span><lb n="267,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,02</span>vā­nyā­po­ha itthaṃ iti cet, tathaiva ba­hi­ra­rtha­sya vidhir astu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | tena śabdasya saṃ­baṃ­dhā­bhā­vā­n na <lb n="267,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,03</span>śabdāt ta­dvi­dhi­r iti cet, tata eva va­kra­bhi­pre­ta­syā­py arthasya vidhir mā bhūt | tena saha kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­sya <lb n="267,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,04</span>saṃ­baṃ­dha­sya sa­hā­yā­c chabdasya ta­dvi­dhā­yi­tva­m iti cen na, vi­va­kṣā­m aṃ­ta­re­ṇā­pi su­ptā­dya­va­sthā­yāṃ śabdasya pravṛtti<span type="hard-break">- </span><lb n="267,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,05</span>da­rśa­nā­t kā­rya­tvā­d vya­va­sthā­nā­t | pra­ti­kṣi­pta­ś cā­nyā­po­hai­kāṃ­taḥ pu­ra­stā­d iti tarkitaṃ | niyogo bhāvanā dhātvartho <lb n="267,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,06</span>vi­dhi­yaṃ­trā­rū­ḍhā­di­r a­nyā­po­ho vā yadā kaiścid e­kāṃ­te­na viṣayo vā­kya­syā­nu­ma­nya­te tadā ta­jja­ni­taṃ vedanaṃ <lb n="267,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,07</span>śru­tā­bhā­saṃ pra­ti­pa­tta­vyaṃ­, tathā vā­kyā­rtha­ni­rṇī­te­r vidhātuṃ duḥ­śa­ka­tvā­d iti || </p><p n="a_1935" rend="justify"><lb n="267,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,08</span>kaḥ punar a­va­dhi­vi­pa­rya­ya ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1936"><l ana="bt" n="bt_1.32.113a"><lb n="267,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.113a</span>bhavaṃ pratītya yo jāto guṇaṃ vā prā­ṇi­nā­m iha | de­śā­va­dhiḥ sa vijñeyo dṛ­ṣṭi­mo­hā­d vi­pa­rya­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">113 a</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.32.114"><lb n="267,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.114</span>sa­tsaṃ­ya­ma­vi­śe­ṣo­ttho na jātu pa­ra­mā­va­dhiḥ | sa­rvā­va­dhi­r api vyasto ma­naḥ­pa­rya­ya­bo­dha­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">114</ref> || </l></lg><p n="a_1937" rend="justify"><lb n="267,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,11</span>pa­ra­mā­va­dhiḥ sa­rvā­va­dhi­ś ca na ka­dā­ci­d vi­pa­rya­yaḥ sa­tsaṃ­ya­ma­vi­śe­ṣo­ttha­tvā­t ma­naḥ­pa­rya­ya­va­d iti | de­śā­va­dhi­r eva <lb n="267,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,12</span>ka­sya­ci­n mi­thyā­da­rśa­nā­vi­rbhā­ve vi­pa­rya­yaḥ pra­ti­pā­dya­te | kiṃ punaḥ kartuṃ pra­mā­ṇā­tma­ka­sa­mya­gjñā­na­vi­dhau prakṛte <lb n="267,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,13</span>vi­pa­rya­yaṃ jñānam a­ne­ka­dhā matyādi pra­rū­pi­taṃ sū­tra­kā­rai­r ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1938"><l ana="bt" n="bt_1.32.115ab"><lb n="267,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.115ab</span>iti pra­mā­ṇā­tma­vi­bo­dha­saṃ­vi­dhau vi­pa­rya­ya­jñā­na­m a­ne­ka­dho­di­ta­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.32.115cd"><lb n="267,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.32.115cd</span>vi­pa­kṣa­vi­kṣe­pa­mu­khe­na nirṇayaḥ su­bo­dha­rū­pe­ṇa vi­dhā­tu­m udyataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">115</ref> || </l></lg><p n="a_1939" rend="justify"><lb n="267,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,16</span>pūrvaṃ sa­mya­ga­va­bo­dha­sva­rū­pā­va­dhi­rū­pa­mu­khe­na nirṇayaṃ vidhāya vi­pa­kṣa­vi­kṣe­pa­mu­khe­nā­pi taṃ vi­dhā­tu­m u­dya­tai­r a­ne­ka­dhā <lb n="267,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,17</span>vi­pa­rya­ya­jñā­na­m uditaṃ vā­di­no­bha­yaṃ kartavyaṃ sva­pa­ra­pa­kṣa­sā­dha­na­dū­ṣa­ṇa­m iti nyā­yā­nu­sa­ra­ṇā­t­, sva­vi­dhi­sā­ma­rthyā­t prati<span type="hard-break">- </span><lb n="267,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,18</span>ṣedhasya siddhes ta­tsā­ma­rthyā­d vā sva­pa­kṣa­vi­dhi­si­ddhe­r no­bha­ya­va­ca­na­m a­rtha­va­d iti pra­vā­da­syā­va­sthā­pi­tu­m a­śa­kteḥ­, sarvatra <lb n="267,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,19</span>sā­ma­rthya­si­ddha­syā­va­ca­na­pra­saṃ­gā­t | sve­ṣṭa­vyā­dhā­ta­syā­nu­ṣaṃ­gā­t | kvacit sā­ma­rthya­si­ddha­syā­pi vacane syā­dvā­da­nyā­ya­syai­va <lb n="267,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,20</span>siddheḥ sarvaṃ śuddham || </p><p ana="trailer" n="trailer_1.4 a_1940" rend="justify"><lb n="267,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,21</span>iti ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­kā­laṃ­kā­re pra­tha­ma­syā­dhyā­ya­sya ca­tu­rtha­m ā­hni­ka­m || </p><p ana="sbt" n="sbt_1.33 a_1941" rend="justify"><lb n="267,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 1.33 </span>nai­ga­ma­saṃ­gra­ha­vya­va­hā­ra­rju­sū­tra­śa­bda­sa­ma­bhi­rū­ḍhai­vaṃ­bhū­tā nayāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">33</ref> || </p><p n="a_1942" rend="justify"><lb n="267,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,23</span>kiṃ kṛ­tvā­dhu­nā kiṃ ca kartum idaṃ sūtraṃ bra­vī­tī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1943"><l ana="bt" n="bt_1.33.1"><lb n="267,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.1</span>ni­rde­śyā­dhi­ga­mo­pā­yaṃ pra­mā­ṇa­m adhunā nayān | nayair a­dhi­ga­me­tyā­di prāha saṃ­kṣe­pa­to khilān || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_1944" rend="justify"><lb n="267,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,25</span>pra­mā­ṇa­na­yai­r a­dhi­ga­ma ity anena pramāṇaṃ nayāś cā­dhi­ga­mo­pā­yā ity uddiṣṭaṃ | tatra pramāṇaṃ ta­ttvā­rthā­dhi­ga­mo­pā­yaṃ <lb n="267,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,26</span>pra­paṃ­ca­to ni­rde­śyā­dhu­nā nayāṃs ta­da­dhi­ga­mo­pā­yā­n a­khi­lā­n saṃ­kṣe­pa­to nyathā ca vyā­khyā­tu­m idaṃ prāha bha­ga­vā­n | <lb n="267,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,27</span>kathaṃ ? na­ya­sā­mā­nya­sya ta­lla­kṣa­ṇa­syai­va saṃ­kṣe­pa­to vi­bhā­ga­sya vi­śe­ṣa­la­kṣa­ṇa­sya ca vi­sta­ra­to na­ya­vi­bhā­ga­sya <lb n="267,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,28</span>a­ti­vi­sta­ra­to na­ya­pra­paṃ­ca­sya cātra pra­ti­pā­da­nā­t sarvathā na­ya­pra­rū­pa­ṇa­sya sū­tri­ta­tvā­d iti brūmahe || </p><p n="a_1945" rend="justify"><lb n="267,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,29</span>tatra sā­mā­nya­to na­ya­saṃ­khyāṃ lakṣaṇaṃ ca ni­rū­pa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1946"><l ana="bt" n="bt_1.33.2"><lb n="267,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.2</span>sā­mā­nyā­de­śa­ta­s tāvad eka eva nayaḥ sthitaḥ | syā­dvā­da­pra­vi­bha­ktā­rtha­vi­śe­ṣa­vyaṃ­ja­nā­tma­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_1947" rend="justify"><lb n="267,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,31</span>sā­mā­nyā­de­śā­t tāvad eka eva nayaḥ sthitaḥ sā­mā­nya­syā­ne­ka­tva­vi­ro­dhā­t | sa ca syā­dvā­da­pra­vi­bha­ktā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="267,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,32</span>vi­śe­ṣa­vyaṃ­ja­ko naya iti va­ca­nā­t | nanu cedaṃ hetur la­kṣa­ṇa­va­ca­na­m iti kecit | tad ayuktaṃ | hetoḥ syā­dvā­de­na <lb n="267,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 267,33</span>pra­vi­bha­kta­syā­rtha­sya sa­ka­la­sya viśeṣaṃ vyaṃ­ja­yi­tu­m a­sa­ma­rtha­tvā­d a­nya­tro­pa­cā­rā­t | he­tu­ja­ni­ta­sya bodhasya vyaṃjakaḥ <pb n="268"/><lb n="268,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,01</span>pra­dhā­na­bhā­va­ta eva yuktaḥ | sa ca naya eva svā­rthai­ka­de­śa­vya­va­sā­yā­tma­ka­tvā­d ity uktaṃ | nanv evaṃ dṛ­ṣṭe­ṣṭa­vi­ru­ddhe­nā­pi <lb n="268,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,02</span>rūpeṇa tasya vyaṃjako nayaḥ syād iti na śaṃ­ka­nī­yaṃ­, "­sa­dha­rma­ṇai­va śābdasya sā­dha­rmyā­d a­vi­ro­dha­taḥ­" iti vaca<span type="hard-break">- </span><lb n="268,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,03</span>nāt | samāno hi dharmo yasya dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya tena sādharmyaṃ sādhyasya dharmiṇo manāg api vai­dha­rmyā­bhā­vā­t | <lb n="268,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,04</span>tato syā­vi­ro­dhe­nai­va vyaṃjaka iti ni­ścī­ya­te dṛ­ṣṭāṃ­ta­sā­dha­rmyā­d a­dṛ­ṣṭāṃ­to­tsa­ra­ṇā­d ity anena dṛ­ṣṭa­vi­ro­dha­sya nivarta<span type="hard-break">- </span><lb n="268,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,05</span>nāt | nanu ka­thaṃ­ci­d api dṛ­ṣṭāṃ­ta­vai­dha­rmyā­d dṛ­ṣṭa­vai­pa­rī­tyā­d ity a­ne­ne­ṣṭa­vi­ro­dha­sya pa­ri­ha­ra­ṇā­t dṛ­ṣṭa­vi­pa­rī­ta­sya <lb n="268,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,06</span>sa­rva­thā­ni­ṣṭa­tvā­t svayam u­dā­hṛ­ta­ś caivaṃ lakṣaṇo nayaḥ svā­mi­sa­maṃ­ta­bha­drā­cā­ryaiḥ | "sad eva sarvaṃ ko necchet sva<span type="hard-break">- </span><lb n="268,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,07</span>rū­pā­di­ca­tu­ṣṭa­yā­t­" iti sarvasya vastunaḥ syā­dvā­da­pra­vi­bha­kta­sya viśeṣaḥ sattvaṃ tasya vyaṃjako bodhaḥ svarū<span type="hard-break">- </span><lb n="268,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,08</span>pā­di­ca­tu­ṣṭa­yā­d dṛ­ṣṭa­sā­dha­rmya­sya sva­rū­pa­di­ca­tu­ṣṭa­yā­t sa­nni­ści­taṃ na pa­ra­rū­pā­di­ca­tu­ṣṭa­ye­na ta­dva­tsa­rvaṃ vivādā<span type="hard-break">- </span><lb n="268,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,09</span>pannaṃ sat ko necchet ? kasyātra vi­pra­ti­pa­tti­r iti vyā­khyā­nā­t || </p><p n="a_1948" rend="justify"><lb n="268,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,10</span>saṃ­kṣe­pa­to na­ya­vi­bhā­ga­m ā­ma­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1949"><l ana="bt" n="bt_1.33.3"><lb n="268,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.3</span>saṃ­kṣe­pā­d dvau vi­śe­ṣe­ṇa dra­vya­pa­ryā­ya­go­ca­rau | dravyārtho vya­va­hā­rāṃ­taḥ pa­ryā­yā­rtha­s tato paraḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_1950" rend="justify"><lb n="268,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,12</span>vi­śe­ṣa­taḥ saṃ­kṣe­pā­d dvau nayau dravyārthaḥ pa­ryā­yā­rtha­ś ca | dra­vya­vi­ṣa­yo dravyārthaḥ pa­ryā­ya­vi­ṣa­yaḥ pa­ryā­yā­rthaḥ <lb n="268,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,13</span>prathamo nai­ga­ma­saṃ­gra­ha­vya­va­hā­ra­vi­ka­lpaḥ | tato paraś caturdhā ṛ­ju­sū­tra­śa­bda­sa­ma­bhi­rū­ḍhai­vaṃ­bhū­ta­vi­ka­lpā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1951"><l ana="bt" n="bt_1.33.4"><lb n="268,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.4</span>vi­sta­re­ṇe­ti saptaite vijñeyā nai­ga­mā­da­yaḥ | ta­thā­ti­vi­sta­re­ṇai­ta­dbhe­dāḥ saṃ­khyā­ta­vi­gra­hāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_1952" rend="justify"><lb n="268,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,15</span>kuta evam ataḥ sūtrāl lakṣyata ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1953"><l ana="bt" n="bt_1.33.5"><lb n="268,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.5</span>nayo nayau nayāś ceti vā­kya­bhe­de­na yojitāḥ | nai­ga­mā­da­ya ity evaṃ sa­rva­saṃ­khyā­bhi­sū­ca­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_1954" rend="justify"><lb n="268,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,17</span>nai­ga­ma­saṃ­gra­ha­vya­va­hā­ra­rju­sū­tra­śa­bda­sa­ma­bhi­rū­ḍhai­vaṃ­bhū­tā nayāḥ ity atra naya ity ekaṃ vākyaṃ, te nayau dra­vyā­rthi­ka­pa­ryā<span type="hard-break">- </span><lb n="268,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,18</span>yārthikau iti dvi­tī­ya­me­te nayāḥ sapteti tṛ­tī­yaṃ­, punar api te nayāḥ saṃkhyātā śabdata iti caturthaṃ | <lb n="268,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,19</span>saṃ­kṣe­pa­pa­rā­yāṃ vāka <lb n="268,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,20</span>bhidhāne da­rśa­nā­t | ke­ṣāṃ­ci­t tathā va­ca­no­pa­laṃ­bhā­c ca na vi­ru­dhya­te | atra vā­kya­bhe­dau nai­ga­mā­di­r ekasya dvayoś ca <lb n="268,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,21</span>sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyā­vi­ro­dhā­c ca gṛhā grāmaḥ devam anuṣyā ubhau rāśī iti yathā | nanv evam e­ka­tva­dvi­tvā­di­saṃ­khyā<span type="hard-break">- </span><lb n="268,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,22</span>gatāv api kathaṃ nayasya sā­mā­nya­la­kṣa­ṇaṃ dvidhā vi­bha­kta­sya ta­dvi­śe­ṣa­ṇaṃ vi­jñā­ya­ta ity ā­śaṃ­kā­yā­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1955"><l ana="bt" n="bt_1.33.6"><lb n="268,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.6</span>nayānāṃ lakṣaṇaṃ lakṣyaṃ ta­tsā­mā­nya­vi­śe­ṣa­taḥ | nīyate gamyate yena śru­tā­rthāṃ­śo nayo hi saḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.7"><lb n="268,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.7</span>tadaṃśau dra­vya­pa­ryā­ya­la­kṣa­ṇau sā­dhya­pa­kṣi­ṇau | nīyete tu yakābhyāṃ tau nayāv iti vi­ni­ści­tau || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_1956" rend="justify"><lb n="268,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,25</span>nīyate '­ne­ne­ti naya ity ukte tasya viṣayaḥ sā­ma­rthyā­d ā­kṣi­pya­te | sa ca śru­tā­khya­pra­mā­ṇa­vi­ṣa­yī­kṛ­ta­syāṃ­śa <lb n="268,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,26</span>iti ta­da­pe­kṣā ni­ru­kti­r na­ya­sā­mā­nya­la­kṣa­ṇe la­kṣa­ya­ti­, tathā nīyete yakābhyāṃ tau nayāv ity ukte tu dravyārthi<span type="hard-break">- </span><lb n="268,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,27</span>ka­pa­ryā­yā­rthi­kau nayau dvau tau ca dra­vya­pa­ryā­yā­v iti ta­da­pe­kṣaṃ ni­rva­ca­naṃ na­ya­vi­śe­ṣa­dva­ya­la­kṣa­ṇaṃ pra­kā­śa­ya­ti | </p><p n="a_1957" rend="justify"><lb n="268,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,28</span>nanu ca gu­ṇa­vi­ṣa­yo gu­ṇā­rthi­ko pi tṛtīyo vaktavya ity a­trā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1958"><l ana="bt" n="bt_1.33.8"><lb n="268,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.8</span>guṇaḥ paryāya evātra sa­ha­bhā­vī vi­bhā­vi­taḥ | iti ta­dgo­ca­ro nānyas tṛtīyo sti gu­ṇā­rthi­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_1959" rend="justify"><lb n="268,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,30</span>paryāyo hi dvi­vi­dhaḥ­, kra­ma­bhā­vī sa­ha­bhā­vī ca | dravyam api dvividhaṃ śuddham aśuddhaṃ ca | tatra saṃ­kṣe­pa­śu­ddha<span type="hard-break">- </span><lb n="268,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,31</span>vacane dvitvam eva yu­jya­te­, pa­ryā­ya­śa­bde­na pa­ryā­ya­sā­mā­nya­sya sva­vya­kti­vyā­pi­no bhi­dhā­nā­t | dra­vya­śa­bde­na ca <lb n="268,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,32</span>dra­vya­sā­mā­nya­sya sva­śa­kti­vyā­pi­naḥ ka­tha­nā­t | tato na guṇaḥ sa­ha­bhā­vī pa­ryā­ya­s tṛtīyaḥ śu­ddha­dra­vya­va­t | <lb n="268,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,33</span>saṃ­kṣe­pā­vi­va­kṣā­yāṃ tu vi­śe­ṣa­va­ca­na­sya catvāro nayāḥ syuḥ, pa­ryā­ya­vi­śe­ṣa­gu­ṇaṃ ca dra­vya­vi­śe­ṣa­śu­ddha­dra­vya­sya <lb n="268,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 268,34</span>pṛ­tha­gu­pā­dā­na­pra­saṃ­gā­t | nanu ca dra­vya­pa­ryā­ya­yo­s tadvāṃs tṛtīyo sti ta­dvi­ṣa­ya­tṛ­tī­yo mū­la­na­yo stīti cet na, <pb n="269"/><lb n="269,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 269,01</span>ta­tpa­ri­ka­lpa­ne '­na­va­sthā­pra­saṃ­gā­t dra­vya­pa­ryā­ya­s ta­dva­tā­m api ta­dva­daṃ­ta­ra­pa­ri­ka­lpa­nā­nu­ṣa­kte­r du­rni­vā­ra­tvā­t | yadi tu <lb n="269,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 269,02</span>yathā taṃtavo va­ya­vā­s tadvān a­va­ya­vī pa­ṭa­sta­yo­r api taṃ­tu­pa­ṭa­yo­r nānyo sti ta­dvāṃ­sta­syā­pra­tī­ya­mā­na­tvā­t | tathā paryāyāḥ <lb n="269,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 269,03</span>sva­bhā­vā­s tadvad dravyaṃ tayor api nānyas tadvān asti pra­tī­ti­vi­ro­dhā­d iti matis tadā pra­dhā­na­bhā­ve­na sva­pa­ryā­yā­tma­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="269,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 269,04</span>va­stu­pra­mā­ṇa­vi­ṣa­ya­s ta­vo­po­ddhṛ­taṃ | dra­vya­mā­traṃ dra­vyā­rthi­ka­vi­ṣa­yaḥ pa­ryā­ya­mā­traṃ pa­ryā­yā­rthi­ka­vi­ṣa­ya iti na tṛtīyo <lb n="269,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 269,05</span>na­ya­vi­śe­ṣo­sti yato mū­la­na­ya­s tṛtīyaḥ syāt | tad e­va­m­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1960"><l ana="bt" n="bt_1.33.9"><lb n="269,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.9</span>pra­mā­ṇa­go­ca­rā­rthāṃ­śā nīyaṃte yair a­ne­ka­dhā | te nayā iti vyākhyātā jātā mū­la­na­ya­dva­yā­t || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.10"><lb n="269,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.10</span>dra­vya­pa­ryā­ya­sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­pa­ri­bo­dhi­kāḥ | na mūlaṃ nai­ga­mā­dī­nāṃ nayāś catvāra eva tat || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.11"><lb n="269,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.11</span>sā­mā­nya­sya pṛ­tha­ktve­na dravyād a­nu­pa­pa­tti­taḥ | sā­dṛ­śya­pa­ri­ṇā­ma­sya tathā vyaṃ­ja­na­pa­rya­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.12"><lb n="269,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.12</span>vai­sa­dṛ­śya­vi­va­rta­sya vi­śe­ṣa­sya ca paryaye | aṃ­ta­rbhā­vā­d vi­bhā­vye­ta dvau tanmūlaṃ nayāv iti || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.13"><lb n="269,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.13</span>nā­mā­da­yo pi ca­tvā­ra­s tanmūlaṃ nety ato gataṃ | dra­vya­kṣe­trā­da­ya­ś caiṣāṃ dra­vya­pa­ryā­ya­ga­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.14"><lb n="269,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.14</span>bhā­vā­nvi­tā na paṃcaite skaṃdhā vā pa­ri­kī­rti­tāḥ | rū­pā­da­yo ta eveha te pi hi dra­vya­pa­rya­yau || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.15"><lb n="269,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.15</span>tathā dra­vya­gu­ṇā­dī­nāṃ ṣoḍhātvaṃ na vya­va­sthi­taṃ | ṣaṭ syur mū­la­na­yā yena dra­vya­pa­ryā­ya­grā­hi­te || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.16"><lb n="269,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.16</span>ye pra­mā­ṇā­da­yo bhāvā pra­dhā­nā­da­ya eva vā | te nai­ga­mā­di­bhe­dā­nā­m arthā nā­pa­ra­nī­ta­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l></lg><p n="a_1961" rend="justify"><lb n="269,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 269,14</span>pra­mā­ṇa­pra­me­ya­saṃ­śa­ya­pra­yo­ja­na­dṛ­ṣṭāṃ­ta­si­ddhāṃ­tā­va­ya­va­ta­rka­ni­rṇa­ya­vā­da­ja­lpa­vi­taṃ­ḍā­he­tvā­bhā­sa­ccha­la­jā­ti­ni­gra­ha­sthā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="269,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 269,15</span>khyāḥ ṣoḍaśa padārthāḥ kaiścid u­pa­di­ṣṭāḥ­, te pi dra­vya­gu­ṇa­ka­rma­sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­sa­m a­vā­ye­bhyo na jā­tyaṃ­ta­ra­tvaṃ <lb n="269,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 269,16</span>pra­ti­pa­dyaṃ­te­, gu­ṇā­da­ya­ś ca pa­ryā­yā­n nā­rthāṃ­ta­ra­m ity u­kta­prā­yaṃ | tato dra­vya­pa­ryā­yā­v eva tair iṣṭau syātāṃ, tayor eva teṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="269,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 269,17</span>m aṃ­ta­rbhā­vā­n nā­mā­di­va­t | ye py āhuḥ | "­mū­la­pra­kṛ­ti­r a­vi­kṛ­ti­r ma­ha­dā­dyāḥ pra­kṛ­ti­vi­kṛ­ta­yaḥ sapta | ṣo­ḍa­śa­ka­ś ca <lb n="269,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 269,18</span>vikāro na pra­kṛ­ti­r na vikṛtiḥ puruṣaḥ || " iti paṃ­ca­viṃ­śa­ti­s ta­ttvā­nī­ti | tair api dra­vya­pa­ryā­yā­v evāṃgī<span type="hard-break">- </span><lb n="269,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 269,19</span>ka­ra­ṇī­yau mū­la­pra­kṛ­teḥ pu­ru­ṣa­sya ca dra­vya­tvā­t­, ma­ha­dā­dī­nāṃ pa­ri­ṇā­ma­tve­na pa­ryā­ya­tvā­t rū­pā­di­skaṃ­dha­saṃ­tā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="269,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 269,20</span>kṣa­ṇa­va­t | tato nai­ga­mā­di­bhe­dā­nā­m e­vā­rthā­s te na punar a­pa­rā­nī­ta­yaḥ | a­pa­rā­nī­ti­r yeṣu ta eva hy a­pa­rā­nī­ta­yaḥ iti <lb n="269,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 269,21</span>ga­mya­te­, na caiteṣu dra­vyā­rthi­ka­pa­ryā­yā­rthi­kā­bhyāṃ nai­ga­mā­di­bhe­dā­bhyāṃ a­pa­rā­nī­tiḥ pra­va­rta­ta iti tāv eva mū­la­na­yau­, <lb n="269,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 269,22</span>nai­ga­mā­dī­nāṃ tata eva jā­ta­tvā­t || </p><p n="a_1962" rend="justify"><lb n="269,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 269,23</span>tatra naigamaṃ vyā­ca­ṣṭe­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1963"><l ana="bt" n="bt_1.33.17"><lb n="269,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.17</span>tatra saṃ­ka­lpa­mā­tra­sya grāhako naigamo nayaḥ | so­pā­dhi­r ity a­śu­ddha­sya dra­vyā­rtha­syā­bhi­dhā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.18"><lb n="269,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.18</span>saṃkalpo ni­ga­ma­s tatra bhavo yaṃ ta­tpra­yo­ja­naḥ | tathā pra­sthā­di­saṃ­ka­lpaḥ ta­da­bhi­prā­ya iṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.21"><lb n="269,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.21</span>nanv ayaṃ bhāvinīṃ saṃjñāṃ sa­mā­śri­tyo­pa­ca­rya­te | a­pra­sthā­di­ṣu ta­dbhā­va­s taṃ­ḍu­le­ṣv o­da­nā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.20"><lb n="269,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.20</span>ity a­sa­dba­hi­ra­rthe­ṣu ta­thā­na­dhya­va­sā­na­taḥ | sva­ve­dya­mā­na­saṃ­ka­lpe saty evāsya pra­vṛ­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.21"><lb n="269,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.21</span>yad vā naikaṃ gamo yotra sa satāṃ naigamo mataḥ | dha­rma­yo­r dharmiṇo vāpi vivakṣā dha­rma­dha­rmi­ṇoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.22"><lb n="269,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.22</span>pra­mā­ṇā­tma­ka e­vā­ya­m u­bha­ya­grā­ha­ka­tva­taḥ | ity ayuktaṃ iha jñapteḥ pra­dhā­na­gu­ṇa­bhā­va­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.23"><lb n="269,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.23</span>prādhānye no­bha­yā­tmā­na­m arthaṃ gṛ­hṇa­ddvi­ve­da­na­m | pramāṇaṃ nānyad ity e­ta­tpra­paṃ­ce­na ni­ve­di­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.24"><lb n="269,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.24</span>saṃgrahe vya­va­hā­re vā nāṃ­ta­rbhā­vaḥ sa­mī­kṣya­te | nai­ga­ma­sya tayor e­ka­va­stvaṃ­śa­pra­va­ṇa­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.25"><lb n="269,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.25</span>na­rju­sū­trā­di­ṣu pro­kta­he­ta­vo veti ṣaṇnayāḥ | saṃ­gra­hā­da­ya eveha na vācyāḥ pra­pa­rī­kṣa­kaiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.26"><lb n="269,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.26</span>saptaite niyataṃ yuktā nai­ga­ma­sya na­ya­tva­taḥ | tasya tri­bhe­da­vyā­khyā­nā­t kaiścid uktā nayā nava || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.27"><lb n="269,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.27</span>tatra pa­ryā­ya­ga­s tredhā naigamo dravyago dvidhā | dra­vya­pa­ryā­ya­gaḥ proktaś ca­tu­rbhe­do dhruvaṃ dhruvaiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.28"><pb n="270"/><lb n="270,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.28</span>a­rtha­pa­ryā­ya­yo­s tāvad gu­ṇa­mu­khya­sva­bhā­va­taḥ | kvacid vastuny a­bhi­prā­yaḥ pra­ti­pa­ttuḥ pra­jā­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.29"><lb n="270,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.29</span>yathā pra­ti­kṣa­ṇaṃ dhvaṃsi su­kha­saṃ­vi­ccha­rī­ri­ṇaḥ | iti sa­ttā­rtha­pa­ryā­yo vi­śe­ṣa­ṇa­ta­yā guṇaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.30"><lb n="270,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.30</span>saṃ­ve­da­nā­rtha­pa­ryā­yo vi­śe­ṣya­tve­na mu­khya­tā­m | pra­ti­ga­ccha­nn a­bhi­pre­to nā­nya­thai­vaṃ va­co­ga­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.31"><lb n="270,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.31</span>sarvathā su­kha­saṃ­vi­ttyo­r nānātve bhimatiḥ punaḥ | svāśrayā cā­rtha­pa­ryā­ya­nai­ga­mā­bho pra­tī­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.32"><lb n="270,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.32</span>kaścid vyaṃ­ja­na­pa­ryā­yo vi­ṣa­yī­ku­ru­te ṃjasā | gu­ṇa­pra­dhā­na­bhā­ve­na dharmiṇy ekatra naigamaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.33"><lb n="270,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.33</span>sa­ccai­ta­nyaṃ narīty evaṃ sattvasya gu­ṇa­bhā­va­taḥ | pra­dhā­na­bhā­va­ta­ś cāpi cai­ta­nya­syā­bhi­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.34"><lb n="270,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.34</span>tayor a­tyaṃ­ta­bhe­do­kti­r anyonyaṃ svā­śra­yā­d api | jñeyo vyaṃ­ja­na­pa­ryā­ya­nai­ga­mā­bho vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.35"><lb n="270,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.35</span>a­rtha­vyaṃ­ja­na­pa­ryā­yau go­ca­rī­ku­ru­te paraḥ | dhārmike su­kha­jī­vi­tva­m ity evam a­nu­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.36"><lb n="270,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.36</span>bhinne tu su­kha­jī­va­tve yo bhi­ma­nye­ta sarvathā | so rtha­vyaṃ­ja­na­pa­ryā­ya­nai­ga­mā­bhā­sa eva naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.37"><lb n="270,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.37</span>śu­ddha­dra­vya­m aśuddhaṃ ca ta­thā­bhi­prai­ti yo nayaḥ | sa tu naigama eveha saṃ­gra­ha­vya­va­hā­ra­jaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.38"><lb n="270,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.38</span>saddravyaṃ sakalaṃ vastu ta­thā­nva­ya­vi­ni­śca­yā­t | ity evam a­va­gaṃ­ta­vya­s ta­dbhe­do­kti­s tu durnayaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.39"><lb n="270,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.39</span>yastu pa­ryā­ya­va­ddra­vyaṃ gu­ṇa­va­d veti nirṇayaḥ | vya­va­hā­ra­na­yā­j jātaḥ so '­śu­ddha­dra­vya­nai­ga­maḥ || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.40"><lb n="270,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.40</span>ta­dbhe­dai­kāṃ­ta­vā­da­s tu ta­dā­bhā­so nu­ma­nya­te | ta­tho­kte­r bahir aṃtaś ca pra­tya­kṣā­di­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.41"><lb n="270,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.41</span>śu­ddha­dra­vyā­rtha­pa­ryā­ya­nai­ga­mo sti paro yathā | satsukhaṃ kṣaṇikaṃ śuddhaṃ saṃsāre sminn i­tī­ra­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.42"><lb n="270,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.42</span>sattvaṃ su­khā­rtha­pa­ryā­yā­d bhinnam eveti saṃmatiḥ | durnītiḥ syāt sa­bā­dha­tvā­d iti nī­ti­vi­do viduḥ || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.43"><lb n="270,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.43</span>kṣaṇam ekaṃ sukhī jīvo vi­ṣa­yī­ti vi­ni­śca­yaḥ | vi­ni­rdi­ṣṭo rtha­pa­ryā­yā­śu­ddha­dra­vya­ga­nai­ga­maḥ || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.44"><lb n="270,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.44</span>su­kha­jī­va­bhi­do­kti­s tu sarvathā mā­na­bā­dhi­tā | du­rnī­ti­r eva boddhavyā śu­ddha­bo­dhai­r a­saṃ­śa­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.45"><lb n="270,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.45</span>go­ca­rī­ku­ru­te śu­ddha­dra­vya­vyaṃ­ja­na­pa­rya­yau | naigamo nyo yathā sa­cci­tsā­mā­nya­m iti nirṇayaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.46"><lb n="270,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.46</span>vidyate cā­pa­ro­śu­ddha­dra­vya­byaṃ­ja­na­pa­rya­yau | a­rthī­ka­ro­ti yaḥ so tra nā­gu­ṇī­ti ni­ga­dya­te || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.47"><lb n="270,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.47</span>bhi­dā­bhi­dā­bhi­r atyaṃtaṃ pra­tī­te­r a­pa­lā­pa­taḥ | pū­rva­va­nnai­ga­mā­bhā­sau pra­tye­ta­vyau tayor api || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.48"><lb n="270,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.48</span>navadhā nai­ga­ma­syai­vaṃ khyāteḥ paṃ­ca­da­śo­di­tāḥ | nayāḥ pra­tī­ti­m ārūḍhāḥ saṃ­gra­hā­di­na­yaiḥ saha || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l></lg><p n="a_1964" rend="justify"><lb n="270,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 270,22</span>tri­vi­dha­s tā­va­nnai­ga­maḥ | pa­ryā­ya­nai­ga­maḥ­, dra­vya­nai­ga­maḥ­, dra­vya­pa­ryā­ya­nai­ga­ma­ś ceti | tatra pra­tha­ma­s tredhā | artha<span type="hard-break">- </span><lb n="270,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 270,23</span>pa­ryā­ya­nai­ga­mo vyaṃ­ja­na­pa­ryā­ya­nai­ga­mo '­rtha­vyaṃ­ja­na­pa­ryā­ya­nai­ga­ma­ś ca iti | dvitīyo dvidhā | śu­ddha­dra­vya­nai­ga­maḥ­, aśuddha<span type="hard-break">- </span><lb n="270,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 270,24</span>dra­vya­nai­ga­ma­ś ceti | tṛ­tī­ya­ś caturdhā | śu­ddha­dra­vyā­rtha­pa­ryā­ya­nai­ga­maḥ­, śu­ddha­dra­vya­vyaṃ­ja­na­pa­ryā­ya­nai­ga­maḥ­, a­śu­ddha­dra­vyā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="270,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 270,25</span>pa­ryā­ya­nai­ga­maḥ a­śu­ddha­dra­vya­vyaṃ­ja­na­pa­ryā­ya­nai­ga­ma­ś ceti navadhā naigamaḥ sābhāsa u­dā­hṛ­taḥ pa­rī­kṣa­ṇī­yaḥ | saṃ­gra­hā­da<span type="hard-break">- </span><lb n="270,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 270,26</span>yas tu va­kṣya­mā­ṇā ṣaḍ iti sarve paṃ­ca­da­śa nayāḥ sa­mā­sa­taḥ pra­ti­pa­tta­vyāḥ || </p><p n="a_1965" rend="justify"><lb n="270,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 270,27</span>tatra saṃ­gra­ha­na­yaṃ vyā­ca­ṣṭe­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1966"><l ana="bt" n="bt_1.33.49"><lb n="270,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.49</span>e­ka­tve­na vi­śe­ṣā­ṇāṃ grahaṇaṃ saṃgraho nayaḥ | sa­jā­te­r a­vi­ro­dhe­na dṛ­ṣṭe­ṣṭā­bhyāṃ ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.50"><lb n="270,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.50</span>sa­me­kī­bhā­va­sa­mya­ktve va­rta­mā­no hi gṛhyate | niruktyā lakṣaṇaṃ tasya tathā sati vi­bhā­vya­te || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.51"><lb n="270,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.51</span>śu­ddha­dra­vya­m a­bhi­prai­ti sanmātraṃ saṃgrahaḥ paraḥ | sa cā­śe­ṣa­vi­śe­ṣe­ṣu sa­dau­dā­sī­nya­bhā­g iha || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.52"><lb n="270,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.52</span>ni­rā­kṛ­ta­vi­śe­ṣa­s tu sa­ttā­dvai­ta­pa­rā­ya­ṇaḥ | ta­dā­bhā­saḥ sa­mā­khyā­taḥ sadbhir dṛ­ṣṭe­ṣṭa­bā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.53"><lb n="270,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.53</span>abhinnaṃ vya­kti­bhe­de­bhyaḥ sarvathā ba­hu­dhā­na­kaṃ | ma­hā­sā­mā­nya­m ity uktiḥ ke­ṣāṃ­ci­d du­rna­ya­s tathā || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.54"><lb n="270,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.54</span>śa­bda­bra­hme­ti cānyeṣāṃ pu­ru­ṣā­dvai­ta­m ity api | saṃ­ve­da­nā­d vayaṃ ceti prāyaśo nyatra da­rśi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.55"><lb n="270,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.55</span>dravyatvaṃ sa­ka­la­dra­vya­vyā­py a­bhi­prai­ti cāparaḥ | pa­ryā­ya­tvaṃ ca niḥ­śe­ṣa­pa­ryā­ya­vyā­pi­saṃ­gra­haḥ || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.56"><pb n="271"/><lb n="271,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.56</span>ta­thai­vā­vāṃ­ta­rā­n bhedān saṃ­gṛ­hyai­ka­tva­to bahuḥ | vartate yaṃ nayaḥ samyak pra­ti­pa­kṣā­ni­rā­kṛ­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.57"><lb n="271,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.57</span>sva­vya­ktyā­tma­m a­nai­kāṃ­ta­s ta­dā­bhā­so py a­ne­ka­dhā | pra­tī­ti­bā­dhi­to bodhyo niḥśeṣo py anayā diśā || <ref type="no-bt" rend="b">57</ref> || </l></lg><p n="a_1967" rend="justify"><lb n="271,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,03</span>dravyatvaṃ dra­vyā­tma­ka­m eva tato rthāṃ­ta­ra­bhū­tā­nāṃ dra­vyā­ṇā­m a­bhā­vā­d ity a­pa­ra­saṃ­gra­hā­bhā­saḥ­, pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t | tathā <lb n="271,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,04</span>pa­ryā­ya­tvaṃ pa­ryā­yā­tma­ka­m eva tato rthāṃ­ta­ra­bhū­ta­pa­ryā­yā­sa­ttvā­d iti tattvaṃ tata eva | tathā jīvatvaṃ jī­vā­tma­ka­m eva, <lb n="271,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,05</span>pu­dga­la­tvaṃ pu­dga­lā­tma­ka­m eva, dharmatvaṃ dha­rmā­tma­ka­m eva, a­dha­rma­tvaṃ a­dha­rmā­tma­ka­m eva, ā­kā­śa­tvaṃ ā­kā­śā­tma­ka­m eva, <lb n="271,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,06</span>kālatvaṃ kā­lā­tma­ka­m eveti cā­pa­ra­saṃ­gra­hā­bhā­sāḥ | jī­va­tvā­di­sā­mā­nyā­nāṃ sva­vya­kti­bhyo bhedena kathaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="271,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,07</span>cit pra­tī­te­r anyathā ta­da­nya­ta­ra­lo­pe sa­rva­lo­pā­nu­ṣaṃ­gā­t | tathā kra­ma­bhā­vi­pa­ryā­ya­tvaṃ kra­ma­bhā­vi­pa­ryā­ya­vi­śe­ṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="271,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,08</span>tmakam eva, sa­ha­bhā­vi­gu­ṇa­tvaṃ ta­dvi­śe­ṣā­tma­ka­m eveti vā­pa­ra­saṃ­gra­hā­bhā­sau pra­tī­ti­pra­ti­ghā­tā­d eva | evam a­pa­rā­pa­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="271,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,09</span>dra­vya­pa­ryā­ya­bhe­da­sā­mā­nyā­ni sva­vya­ktyā­tma­kā­ny e­ve­tya­bhi­prā­yāḥ sarve py a­pa­ra­saṃ­gra­hā­bhā­sāḥ pra­mā­ṇa­bā­dhi­ta­tvā­d eva <lb n="271,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,10</span>bo­ddha­vyāḥ­, pra­tī­tya­vi­ru­ddha­syai­vā­pa­ra­saṃ­gra­ha­pra­paṃ­ca­syā­va­sthi­ta­tvā­t || </p><p n="a_1968" rend="justify"><lb n="271,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,11</span>vya­va­hā­ra­na­yaṃ pra­rū­pa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1969"><l ana="bt" n="bt_1.33.48"><lb n="271,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.48</span>saṃ­gra­he­ṇa gṛ­hī­tā­nā­m arthānāṃ vi­dhi­pū­rva­kaḥ | yo vahāro vibhāgaḥ syād vya­va­hā­ro nayaḥ smṛtaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.59"><lb n="271,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.59</span>sa cā­ne­ka­pra­kā­raḥ syād uttaraḥ pa­ra­saṃ­gra­hā­t | yat sat tad dra­vya­pa­ryā­yā­v iti prā­gṛ­ju­sū­tra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">59</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.60"><lb n="271,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.60</span>ka­lpa­nā­ro­pi­ta­dra­vya­pa­ryā­ya­pra­vi­bhā­ga­bhā­k | pra­mā­ṇa­bā­dhi­to nyas tu ta­dā­bhā­so '­va­sī­ya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">60</ref> || </l></lg><p n="a_1970" rend="justify"><lb n="271,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,15</span>pa­ra­saṃ­gra­ha­s tāvat sarvaṃ sad iti saṃ­gṛ­hṇā­ti­, vya­va­hā­ra­s tu ta­dvi­bhā­ga­m a­bhi­prai­ti yat sat tad dravyaṃ paryāya iti | yathaivā<span type="hard-break">- </span><lb n="271,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,16</span>pa­ra­saṃ­gra­haḥ sa­rva­dra­vyā­ṇi dravyam iti saṃ­gṛ­hṇā­ti sa­rva­pa­ryā­yāḥ paryāya iti | vya­va­hā­ra­s tad vi­bha­ja­te yad dravyaṃ taj jī<span type="hard-break">- </span><lb n="271,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,17</span>vā­di­ṣa­ḍvi­dhaṃ­, yaḥ paryāyaḥ sa dvividhaḥ kra­ma­bhā­vī sa­ha­bhā­vī ceti | punar api saṃgrahaḥ sarvān jī­vā­dī­n <lb n="271,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,18</span>saṃ­gṛ­hṇā­ti jīvaḥ pudgalo dharmo 'dharmaḥ ākāśaṃ kāla iti, kra­ma­bhu­va­ś ca pa­ryā­yā­n kra­ma­bhā­vi­pa­ryā­ya iti, saha<span type="hard-break">- </span><lb n="271,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,19</span>bhā­vi­pa­ryā­yāṃ­s tu sa­ha­bhā­vi­pa­ryā­ya iti | vya­va­hā­ra­s tu ta­dvi­bhā­ga­m a­bhi­prai­ti yo jīvaḥ sa muktaḥ saṃsārī ca, <lb n="271,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,20</span>yaḥ pudgalaḥ so ṇuḥ skaṃdhaś ca, yo dha­rmā­sti­kā­yaḥ sa jī­va­ga­ti­he­tuḥ pu­dga­la­ga­ti­he­tu­ś ca, yas tv a­dha­rmā­sti­kā­yaḥ <lb n="271,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,21</span>sa jī­va­sthi­ti­he­tu­r a­jī­va­sthi­ti­he­tu­ś ca pa­ryā­ya­to dra­vya­ta­s ta­syai­ka­tvā­t | tathā yad ākāśaṃ tal lo­kā­kā­śa­m alokā<span type="hard-break">- </span><lb n="271,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,22</span>kāśaṃ ca, yaḥ kālaḥ sa mukhyo vyā­va­hā­ri­ka­ś ceti, yaḥ kra­ma­bhā­vī paryāyaḥ sa kri­yā­rū­po '­kri­yā­rū­pa­ś ca, <lb n="271,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,23</span>viśeṣaḥ yaḥ sa­ha­bhā­vī paryāyaḥ sa guṇaḥ, sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­ś ca sā­mā­nya­m iti a­pa­rā­pa­ra­saṃ­gra­ha­vya­va­hā­ra­pra­paṃ­caḥ <lb n="271,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,24</span>prā­gṛ­ju­sū­trā­t pa­ra­saṃ­gra­hā­d uttaraḥ pra­ti­pa­tta­vyaḥ­, sarvasya vastunaḥ ka­thaṃ­ci­t sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­ka­tvā­t | na caivaṃ <lb n="271,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,25</span>vya­va­hā­ra­sya nai­ga­ma­tva­pra­sa­ktiḥ saṃ­gra­ha­vi­ṣa­ya­pra­vi­bhā­ga­pa­ra­tvā­t sarvatra nai­ga­ma­sya tu gu­ṇa­pra­dhā­no­bha­ya­vi­ṣa­ya­tvā­t | <lb n="271,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,26</span>yaḥ punaḥ ka­lpa­nā­ro­pi­ta­dra­vya­pa­ryā­ya­vi­bhā­ga­m a­bhi­prai­ti sa vya­va­hā­rā­bhā­saḥ­, pra­mā­ṇa­bā­dhi­ta­tvā­t | tathā hi–na <lb n="271,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,27</span>ka­lpa­nā­ro­pi­ta eva dra­vya­pa­ryā­ya­pra­vi­bhā­gaḥ svā­rtha­kri­yā­he­tu­tvā­d anyathā ta­da­nu­pa­pa­tteḥ | vaṃ­dhyā­pu­trā­di­va­t vya­va­hā­ra­sya <lb n="271,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,28</span>mithyātve ta­dā­nu­kū­lye­na pra­mā­ṇā­nāṃ pra­mā­ṇa­tā ca na syāt, sva­pnā­di­vi­bhra­mā­nu­kū­lye­nā­pi teṣāṃ pra­mā­ṇa­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="271,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,29</span>pra­saṃ­gā­t | tad uktaṃ | "­vya­va­hā­rā­nu­kū­lye­na pra­mā­ṇā­nāṃ pra­mā­ṇa­tā | nānyathā bā­dhya­mā­nā­nāṃ teṣāṃ ca tatpra<span type="hard-break">- </span><lb n="271,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,30</span>saṃgataḥ || " iti || </p><p n="a_1971" rend="justify"><lb n="271,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 271,31</span>sāṃ­pra­ta­mṛ­ju­sū­tra­na­yaṃ sū­tra­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1972"><l ana="bt" n="bt_1.33.61"><lb n="271,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.61</span>ṛ­ju­sū­traṃ kṣa­ṇa­dhvaṃ­si vastu sat sū­tra­ye­d ṛju | prā­dhā­nye­na gu­ṇī­bhā­vā­d dra­vya­syā­na­rpa­ṇā­t sataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">61</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.62"><lb n="271,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.62</span>ni­rā­ka­ro­ti yad dravyaṃ bahir aṃtaś ca sarvathā | sa tadābho '­bhi­maṃ­ta­vyaḥ pra­tī­te­r a­pa­lā­pa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">62</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.63"><lb n="271,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.63</span>kā­rya­kā­ra­ṇa­tā ceti grā­hya­grā­ha­ka­tā­pi vā | vā­cya­vā­ca­ka­tā ceti kvā­rtha­sā­dha­na­dū­ṣa­ṇaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">63</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.64"><pb n="272"/><lb n="272,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.64</span>lo­ka­saṃ­vṛ­tti­sa­tyaṃ ca satyaṃ ca pa­ra­mā­rtha­taḥ | kvaivaṃ siddhyed ya­dā­śri­tya buddhānāṃ dha­rma­de­śa­nā || <ref type="no-bt" rend="b">64</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.65"><lb n="272,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.65</span>sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyaṃ kva vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­tā | sā­dhya­sā­dha­na­bhā­vo vā kvā­dhā­rā­dhe­ya­tā­pi ca || <ref type="no-bt" rend="b">65</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.66"><lb n="272,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.66</span>saṃyogo vi­pra­yo­go vā kri­yā­kā­ra­ṇa­saṃ­sthi­tiḥ | sādṛśyaṃ vai­sa­dṛ­śyaṃ vā sva­saṃ­tā­ne­ta­ra­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">66</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.67"><lb n="272,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.67</span>sa­mu­dā­yaḥ kva ca pre­tya­bhā­vā­di dra­vya­ni­hna­ve | baṃ­dha­mo­kṣa­vya­va­sthā vā sa­rva­the­ṣṭā­'­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">67</ref> || </l></lg><p n="a_1973" rend="justify"><lb n="272,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,05</span>kṣa­ṇa­dhvaṃ­si­na eva ba­hi­raṃ­ta­ś ca bhāvāḥ, kṣa­ṇa­dva­ya­sthā­ṣṇu­tve pi teṣāṃ sarvadā nā­śā­nu­pa­pa­tteḥ kau­ṭa­sthya­pra­saṃ­gā­t <lb n="272,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,06</span>kra­mā­kra­mā­bhyā­m a­rtha­kri­yā­vi­ro­dhā­d a­va­stu­tā­pa­tteḥ iti yo dravyaṃ ni­rā­ka­ro­ti sarvathā so tra­rju­sū­trā­bhā­so hi <lb n="272,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,07</span>maṃtavyaḥ pra­tī­tya­ti­kra­mā­t | pra­tya­bhi­jñā­na­pra­tī­ti­r hi ba­hi­raṃ­ta­ś caikaṃ dravyaṃ pū­rvo­tta­ra­pa­ri­ṇā­ma­va­rti sā­dha­yaṃ­tī bādha<span type="hard-break">- </span><lb n="272,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,08</span>vidhurā pra­sā­dhi­tai­va pu­ra­stā­t | tasmin sati pra­ti­kṣa­ṇa­vi­nā­śe sye­ṣṭa­tvā­n na vi­nā­śā­nu­pa­pa­tti­r na bhāvānāṃ kauṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="272,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,09</span>sthyāpattiḥ yataḥ sa­rva­thā­rtha­kri­yā­vi­ro­dhā­t a­va­stu­tā syāt | yo pi ca manyate pa­ra­mā­rtha­taḥ kā­rya­kā­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="272,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,10</span>bhā­va­syā­bhā­vā­n na grā­hya­grā­ha­ka­bhā­vo vā­cya­vā­ca­ka­bhā­vo vā yato ba­hi­ra­rthaḥ siddhyet | vi­jñā­na­mā­traṃ tu sarvam idaṃ <lb n="272,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,11</span>trai­dhā­tu­ka­m iti, so pi ca­rju­sū­trā­bhā­saḥ sva­pa­ra­kṣa­sā­dha­na­dū­ṣa­ṇā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | lo­ka­saṃ­vṛ­ttyā sva­pa­kṣa­sya <lb n="272,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,12</span>sā­dha­nā­t pa­ra­pa­kṣa­sya bā­dha­nā­t dū­ṣa­ṇā­d adoṣa iti cen na, lo­ka­saṃ­vṛ­tti­sa­tya­sya pa­ra­mā­rtha­sa­tya­sya ca pra­mā­ṇa­to <lb n="272,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,13</span>siddheḥ ta­dā­śra­ya­ṇe­nā­pi bu­ddhā­na­pa­va­rṇa­de­śa­nā­d dū­ṣa­ṇa­dvā­re­ṇa dha­rma­de­śa­nā­nu­pa­pa­tteḥ | etena ci­trā­dvai­taṃ saṃ­ve­da­nā­dvai­taṃ <lb n="272,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,14</span>kṣa­ṇi­ka­m ity api ma­na­na­mṛ­ju­sū­trā­bhā­sa­tā­m ā­yā­tī­ty uktaṃ ve­di­ta­vyaṃ | kiṃ ca, sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyā­bhā­vo dravyasyo<span type="hard-break">- </span><lb n="272,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,15</span>bha­yā­dhā­ra­bhū­ta­sya ni­hna­vā­t | tathā ca kutaḥ śa­bdā­de­r vi­śe­ṣya­tā kṣa­ṇi­ka­tva­kṛ­ta­ka­tvā­deḥ sā­dhya­sā­dha­na­dha­rma<span type="hard-break">- </span><lb n="272,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,16</span>ka­lā­pa­sya ca ta­dvi­śe­ṣa­ṇa­tā siddhyet ? ta­da­si­ddhau ca na sā­dhya­sā­dha­na­bhā­vaḥ sā­dha­na­sya pa­kṣa­dha­rma­tva­sa­pa­kṣa­tvā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="272,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,17</span>papatteḥ | ka­lpa­nā­ro­pi­ta­sya sā­dhya­sā­dha­na­bhā­va­sye­ṣṭe­r adoṣa iti cen na, ba­hi­ra­rtha­tva­ka­lpa­nā­yāḥ sā­dhya­sā­dha­na<span type="hard-break">- </span><lb n="272,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,18</span>dha­rmā­dhā­rā­nu­pa­pa­tteḥ­, kvacid apy ā­dhā­rā­dhe­ya­tā­yāḥ saṃ­bha­vā­bhā­vā­t | kiṃ ca, saṃ­yo­ga­vi­bhā­gā­bhā­vo dra­vyā­bhā­vā­t <lb n="272,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,19</span>kri­yā­vi­ra­ha­ś ca tato na kā­ra­ka­vya­va­sthā yataḥ kiṃcit pa­ra­mā­rtha­to '­rtha­kri­yā­kā­ri vastu syāt | sa­dṛ­śe­ta­ra­pa­ri­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="272,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,20</span>mā­bhā­va­ś ca pa­ri­ṇā­mi­no dra­vya­syā­pa­hna­vā­t | tataḥ sva­pa­ra­saṃ­tā­na­vya­va­sthi­ti­vi­ro­dhaḥ sa­dṛ­śe­ta­ra­kā­rya­kā­ra­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="272,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,21</span>nām a­tyaṃ­ta­m a­saṃ­bha­vā­t sa­mu­dā­yā­yo­ga­ś ca, sa­mu­dā­yi­no dra­vya­syā­ne­ka­syā­sa­mu­dā­yā­va­sthā­pa­ri­tyā­ga­pū­rva­ka­sa­mu­dā­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="272,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,22</span>vasthām u­pā­da­dā­na­syā­pa­hna­vā­t | tata eva na pre­tya­bhā­vaḥ śu­bhā­śu­bhā­nu­ṣṭhā­naṃ tatphalaṃ ca puṇyaṃ pāpaṃ baṃdho vā <lb n="272,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,23</span>vya­va­ti­ṣṭha­te yato saṃ­sā­ra­mo­kṣa­vya­va­sthā tatra syāt, sa­rva­thā­pī­ṣṭa­syā­pra­si­ddheḥ | saṃvṛtyā hi ceṣṭasya siddhiḥ <lb n="272,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,24</span>saṃ­vṛ­te­r mṛ­ṣā­tvā­t | nāpi pa­ra­mā­rtha­taḥ pā­ra­mā­rthi­kai­ka­dra­vya­si­ddhi­pra­saṃ­gā­t ta­da­bhā­ve ta­da­nu­pa­pa­tte­r iti pa­rī­kṣi­ta­m asa<span type="hard-break">- </span>kṛ­dvi­dyā­naṃ­di­ma­ho­da­yaiḥ | </p><p n="a_1974" rend="justify"><lb n="272,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,25</span>śa­bda­na­ya­m u­pa­va­rṇa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1975"><l ana="bt" n="bt_1.33.68"><lb n="272,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.68</span>kā­lā­di­bhe­da­to rthasya bhedaṃ yaḥ pra­ti­pā­da­ye­t | so tra śa­bda­na­yaḥ śa­bda­pra­dhā­na­tvā­d u­dā­hṛ­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">68</ref> || </l></lg><p n="a_1976" rend="justify"><lb n="272,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,27</span>kā­la­kā­ra­ka­liṃ­ga­saṃ­khyā­sā­dha­no­pa­gra­ha­bhe­dā­d bhinnam arthaṃ śa­pa­tī­ti śabdo nayaḥ śa­bda­pra­dhā­na­tvā­d u­dā­hṛ­taḥ | yas tu <lb n="272,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,28</span>vya­va­hā­ra­na­yaḥ kā­lā­di­bhe­de py a­bhi­nna­m artham a­bhi­prai­ti tam anūdya dū­ṣa­ya­nn āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1977"><l ana="bt" n="bt_1.33.69"><lb n="272,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.69</span>vi­śva­dṛ­śvā­sya janitā sūnur ity ekam ādṛtāḥ | padārthaṃ kā­la­bhe­de pi vya­va­hā­rā­nu­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">69</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.70"><lb n="272,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.70</span>karoti kriyate pu­ṣya­stā­ra­kā yoṃbha ity api | kā­ra­ka­vya­kti­saṃ­khyā­nāṃ bhede pi ca pare janāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">70</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.71"><lb n="272,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.71</span>ehi manye ra­the­ne­tyā­di­ka­sā­dha­na­bhi­dy api | saṃ­ti­ṣṭhe­tā­va­ti­ṣṭhe­te­tyā­dyu­pa­gra­ha­bhe­da­ne || <ref type="no-bt" rend="b">71</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.72"><lb n="272,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.72</span>tan na śreyaḥ pa­rī­kṣā­yā­m iti śabdaḥ pra­kā­śa­ye­t | kā­lā­di­bhe­da­ne py a­rthā­bhe­da­ne ti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">72</ref> || </l></lg><p n="a_1978" rend="justify"><lb n="272,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 272,33</span>ye hi vai­yā­ka­ra­ṇa­vya­va­hā­ra­na­yā­nu­ro­dhe­na '­dhā­tu­saṃ­baṃ­dhe pra­tya­yā­' iti sūtram ārabhya vi­śva­dṛ­ś vāsya putro janitā <pb n="273"/><lb n="273,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,01</span>bhāvi kṛtyam āsīd ity atra kā­la­bhe­de py e­ka­pa­dā­rtha­m ādṛtā yo viśvaṃ dṛkṣyati so pi putro ja­ni­te­ti bha­vi­ṣya­tkā­le<span type="hard-break">- </span><lb n="273,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,02</span>nā­tī­ta­kā­la­syā­bhe­do bhimataḥ tathā vya­va­hā­ra­da­rśa­nā­d iti | tatra yaḥ pa­rī­kṣā­yā mū­la­kṣa­teḥ kā­la­bhe­de py arthasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="273,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,03</span>bhede ti­pra­saṃ­gā­t rā­va­ṇa­śaṃ­kha­ca­kra­va­rti­no­r apy a­tī­tā­nā­ga­ta­kā­la­yo­r e­ka­tvā­pa­tteḥ | āsīd rāvaṇo rājā śaṃ­kha­ca­kra­va­rtī <lb n="273,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,04</span>bha­vi­ṣya­tī­ti śa­bda­yo­r bhi­nna­vi­ṣa­ya­tvā­n nai­kā­rtha­te­ti cet, vi­śva­dṛ­ś vā ja­ni­te­ty a­na­yo­r api mā bhūt tata eva | na <lb n="273,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,05</span>hi viśvaṃ dṛ­ṣṭa­vā­n iti vi­śva­dṛ­śi tve­ti­śa­bda­sya yo rtho tī­ta­kā­la­sya ja­ni­te­ti śa­bda­syā­nā­ga­ta­kā­laḥ putrasya <lb n="273,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,06</span>bhāvino tī­ta­tva­vi­ro­dhā­t | a­tī­ta­kā­la­syā­py a­nā­ga­ta­tvā­vya­pa­ro­pā­d e­kā­rtha­tā­bhi­pre­te­ti cet, tarhi na pa­ra­mā­rtha­taḥ <lb n="273,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,07</span>kā­la­bhe­de py a­bhi­nnā­rtha­vya­va­sthā | tathā karoti kriyate iti kā­ra­ka­yoḥ ka­rtṛ­ka­rma­ṇo­r bhede py a­bhi­nna­m arthata evādri<span type="hard-break">- </span><lb n="273,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,08</span>yate sa eva karoti kiṃcit sa eva kriyate ke­na­ci­d iti pra­tī­te­r iti | tad api na śreyaḥ pa­rī­kṣā­yāṃ | <lb n="273,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,09</span>de­va­da­ttaḥ kaṭaṃ ka­ro­tī­ty atrāpi ka­rtṛ­ka­rma­ṇo­r de­va­da­tta­ka­ṭa­yo­r a­bhe­da­pra­saṃ­gā­t | tathā puṣyaṃ tā­ra­ke­tya­vya­kti­bhe­de pi <lb n="273,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,10</span>na kṛ­tā­rtha­m ekam ā­dri­yaṃ­te­, liṃgam aśiṣyaṃ lo­kā­śra­ya­tvā­d iti | tad api na śreyaḥ, paṭaḥ kuṭīty atrāpi pa­ṭa­ku­ṭyo<span type="hard-break">- </span><lb n="273,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,11</span>r e­ka­tva­pra­saṃ­gā­t ta­lliṃ­ga­bhe­dā­vi­śe­ṣā­t | ta­thā­poṃ­bha ity atra saṃ­khyā­bhe­de py ekam arthaṃ ja­lā­khya­m ādṛtāḥ saṃkhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="273,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,12</span>bhe­da­syo­dbhe­da­ka­tvā­t gu­rvā­di­va­d iti | tad api na śreyaḥ pa­rī­kṣā­yāṃ | gha­ṭa­saṃ­s tava ity atrāpi ta­thā­bhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­t <lb n="273,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,13</span>saṃ­khyā­bhe­dā­vi­śe­ṣā­t | ehi manye rathena yāsyasi na hi yāsyasi sa yātaste pitā iti sā­dha­na­bhe­de pi <lb n="273,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,14</span>pa­dā­rtha­m a­bhi­nna­m ādṛtāḥ "­pra­hā­se manya vāvi yu­ṣma­nma­nya­te­r a­sma­de­ka­va­c ca" iti va­ca­nā­t | tad api na śreyaḥ <lb n="273,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,15</span>pa­rī­kṣā­yāṃ­, ahaṃ pacāmi tvaṃ pa­ca­sī­ty atrāpi a­sma­dyu­ṣma­tsā­dha­nā­bhe­de py e­kā­rtha­tva­pra­saṃ­gā­t | tathā saṃ­ti­ṣṭha­te <lb n="273,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,16</span>a­va­ti­ṣṭha­ta ity a­tro­pa­sa­rga­bhe­de py a­bhi­nna­m artham ādṛtā u­pa­sa­rga­sya dhā­tva­rtha­mā­tra­dyo­ta­ka­tvā­d iti | tad api na śreyaḥ | <lb n="273,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,17</span>tiṣṭhati pra­ti­ṣṭha­ta ity atrāpi sthi­ti­ga­ti­kri­ya­yo­r a­bhe­da­pra­saṃ­gā­t | tataḥ kā­lā­di­bhe­dā­d bhinna evārtho '­nya­thā­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="273,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,18</span>pra­saṃ­gā­d iti śa­bda­na­yaḥ pra­kā­śa­ya­ti tadbhede py a­rthā­bhe­de dū­ṣa­ṇāṃ­ta­raṃ ca da­rśa­ya­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1979"><l ana="bt" n="bt_1.33.73"><lb n="273,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.73</span>tathā kā­lā­di­nā­nā­tva­ka­lpa­naṃ niḥ­pra­yo­ja­na­m | siddhaṃ kā­lā­di­nai­ke­na kā­rya­sye­ṣṭa­sya tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">73</ref> || </l></lg><p n="a_1980" rend="justify"><lb n="273,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,20</span>kā­lā­di­bhe­dā­d arthasya bhedo stv iti hi ta­tpa­ri­ka­lpa­naṃ pra­yo­ja­na­va­n nānyathā sā­dha­nā­stī­ti niḥ­pra­yo­ja­na­m eva <lb n="273,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,21</span>tat | kiṃ ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1981"><l ana="bt" n="bt_1.33.74"><lb n="273,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.74</span>kā­lā­dya­nya­ta­ma­syai­va kalpanaṃ tair vi­dhī­ya­tāṃ | yeṣāṃ kā­lā­di­bhe­de pi pa­dā­rthai­ka­tva­ni­śca­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">74</ref> || </l></lg><p n="a_1982" rend="justify"><lb n="273,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,23</span>kā­la­bhe­de py a­bhi­nnā­rthaḥ | kā­la­kā­ra­ka­liṃ­ga­saṃ­khyā­sā­dha­na­bhe­de­bhyo bhinno 'rtho na bha­va­tī­ti sva­ru­ci­pra­kā­śa­na<span type="hard-break">- </span><lb n="273,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,24</span>mātraṃ || kā­lā­di­bhe­dā­d bhinno rthaḥ ity a­tro­pa­pa­tti­m ā­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1983"><l ana="bt" n="bt_1.33.75"><lb n="273,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.75</span>śabdaḥ kā­lā­di­bhi­r bhi­nnā­bhi­nnā­rtha­pra­ti­pā­da­kaḥ | kā­lā­di­bhi­nna­śa­bda­tvā­t tā­dṛ­ksi­ddhā­nya­śa­bda­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">75</ref> || </l></lg><p n="a_1984" rend="justify"><lb n="273,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,26</span>sarvasya kā­lā­di­bhi­nna­śa­bda­syā­rtha­pra­ti­pā­da­ka­tve­nā­bhi­ma­ta­sya vi­vā­dā­dhyā­si­ta­tve­na pa­kṣī­ka­ra­ṇā­n na ke­na­ci­d dhe<span type="hard-break">- </span><lb n="273,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,27</span>tor vya­bhi­cā­raḥ | pra­mā­ṇa­bā­dhi­taḥ pakṣaḥ iti cen na, kā­lā­di­bhi­nna­śa­bda­syā­bhi­nnā­rtha­tva­grā­hi­ṇaḥ pra­mā­ṇa­sya <lb n="273,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,28</span>bhi­nnā­rtha­grā­hi­ṇā pra­mā­ṇe­na bā­dhi­ta­tvā­t || </p><p n="a_1985" rend="justify"><lb n="273,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,29</span>sa­ma­bhi­rū­ḍha­m idānīṃ vyā­ca­ṣṭe­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1986"><l ana="bt" n="bt_1.33.76"><lb n="273,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.76</span>pa­ryā­ya­śa­bda­bhe­de­na bhi­nnā­rtha­syā­dhi­ro­ha­ṇā­t | nayaḥ sa­ma­bhi­rū­ḍhaḥ syāt pū­rva­va­c cāsya niścayaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">76</ref> || </l></lg><p n="a_1987" rend="justify"><lb n="273,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,31</span>vi­śva­dṛ­ś vā sa­rva­dṛ­ś veti pa­ryā­ya­bhe­de pi śabdo bhi­nnā­rtha­m a­bhi­prai­ti bhavitā bha­vi­ṣya­tī­ti ca kā­la­bhe­dā­bhi­ma­na<span type="hard-break">- </span><lb n="273,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,32</span>nāt | kriyate vi­dhī­ya­te karoti vi­da­dhā­ti pu­ṣya­sti­ṣāḥ tārako duḥ āpo vāḥ aṃbhaḥ sa­li­la­m ityādi <lb n="273,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,33</span>pa­ryā­ya­bhe­de pi cā­bhi­nna­m arthaṃ śabdo manyate kā­ra­kā­di­bhe­dā­d e­vā­rtha­bhe­dā­bhi­ma­na­nā­t | sa­ma­bhi­rū­ḍhaḥ punaḥ paryāya<span type="hard-break">- </span><lb n="273,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 273,34</span>bhede pi bhi­nnā­rthā­n a­bhi­prai­ti | kathaṃ ? </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1988"><l ana="bt" n="bt_1.33.77"><pb n="274"/><lb n="274,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.77</span>iṃdraḥ pu­raṃ­da­raḥ śakra ityādyā bhi­nna­go­ca­rāḥ | śabdā vi­bhi­nna­śa­bda­tvā­d vā­ji­vā­ra­ṇa­śa­bda­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">77</ref> || </l></lg><p n="a_1989" rend="justify"><lb n="274,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,02</span>nanu cātra bhi­nnā­rtha­tve sādhye vi­bhi­nna­śa­bda­tva­he­to­r a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­r a­si­ddhe­ti na maṃ­ta­vyaṃ­, sā­dhya­ni­vṛ­ttau <lb n="274,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,03</span>sā­dha­na­ni­vṛ­tte­r atra bhāvāt | bhi­nnā­rtha­tvaṃ hi vyāpakaṃ vā­ji­vā­ra­ṇa­śa­bda­yo­r vi­bhi­nna­yo­r asti gośabde vābhinne pi <lb n="274,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,04</span>tad asti vi­bhi­nna­śa­bda­tvaṃ tadvyāpyaṃ sādhanaṃ vi­bhi­nnā­rtha eva sādhyesti no bhi­nnā­rtha­tve­, tato nya­thā­nu­pa­pa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="274,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,05</span>r asty eva hetoḥ || </p><p n="a_1990" rend="justify"><lb n="274,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,06</span>saṃpraty e­vaṃ­bhū­taṃ nayaṃ vyā­ca­ṣṭe­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1991"><l ana="bt" n="bt_1.33.78"><lb n="274,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.78</span>ta­tkri­yā­pa­ri­ṇā­m orthas ta­thai­ve­ti vi­ni­śca­yā­t | e­vaṃ­bhū­te­na nīyeta kri­yāṃ­ta­ra­pa­rā­ṅmu­khaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">78</ref> || </l></lg><p n="a_1992" rend="justify"><lb n="274,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,08</span>sa­ma­bhi­rū­ḍho hi śa­ka­na­kri­yā­yāṃ satyām asatyāṃ ca de­va­rā­jyā­rtha­sya śa­kra­vya­pa­de­śa­m a­bhi­prai­ti­, paśor gamana<span type="hard-break">- </span><lb n="274,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,09</span>kriyāyāṃ satyām asatyāṃ ca go­vya­pa­de­śa­va­tta­thā­rū­ḍheḥ sa­dbhā­vā­t | e­vaṃ­bhū­ta­s tu śa­ka­na­kri­yā­pa­ri­ṇa­ta­m evārthaṃ <lb n="274,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,10</span>ta­tkri­yā­kā­le śakram a­bhi­prai­ti nānyadā || kuta ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1993"><l ana="bt" n="bt_1.33.79"><lb n="274,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.79</span>yo yaṃ kri­yā­rtha­m ācaṣṭe nāsāv a­nya­tkri­yaṃ dhvaniḥ | pa­ṭha­tī­tyā­di­śa­bdā­nāṃ pā­ṭhā­dya­rtha­tva­saṃ­ja­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">79</ref> || </l></lg><p n="a_1994" rend="justify"><lb n="274,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,12</span>na hi kaścid a­kri­yā­śa­bdo syāsti gauraśva iti jā­ti­śa­bdā­bhi­ma­tā­nā­m api kri­yā­śa­bda­tvā­t āśu gāmyaśva <lb n="274,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,13</span>iti, śuklo nīla iti gu­ṇa­śa­bdā­bhi­ma­tā api kri­yā­śa­bdā eva | śu­ci­bha­va­nā­c chuklaḥ nī­la­nā­n nīla iti <lb n="274,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,14</span>de­va­da­tta iti ya­dṛ­cchā­bhiḥ śa­bdā­bhi­ma­tāḥ api kri­yā­śa­bdā eva deva eva deyād iti de­va­da­ttaḥ ya­jña­da­tta iti <lb n="274,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,15</span>saṃ­yo­gi­dra­vya­śa­bdāḥ sa­ma­vā­yi­dra­vya­śa­bdā­bhi­ma­tāḥ kri­yā­śa­bdā eva | daṃ­ḍo­syā­stī­ti daṃḍī, vi­ṣā­ṇa­m a­syā­stī­ti <lb n="274,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,16</span>vi­ṣā­ṇī­tyā­di paṃ­ca­ta­yī tu śabdānāṃ pravṛttiḥ vya­va­hā­ra­mā­trā­n na ni­śca­yā­d ity ayaṃ manyate || </p><p n="a_1995" rend="justify"><lb n="274,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,17</span>evam ete śa­bda­sa­ma­bhi­rū­ḍhai­vaṃ­bhū­ta­na­yāḥ sāpekṣāḥ sa­mya­k­, pa­ra­spa­ra­m a­na­pe­kṣā­s tu mithyeti pra­ti­pā­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1996"><l ana="bt" n="bt_1.33.80"><lb n="274,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.80</span>ito nyonyam a­pe­kṣā­yāṃ saṃtaḥ śabdād ayo nayāḥ | ni­ra­pe­kṣāḥ punas te syus ta­dā­bhā­sā­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">80</ref> || </l></lg><p n="a_1997" rend="justify"><lb n="274,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,19</span>ke punar atra saptasu nayeṣv a­rtha­pra­dhā­nā ke ca śa­bda­pra­dhā­nā nayāḥ ? ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_1998"><l ana="bt" n="bt_1.33.81"><lb n="274,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.81</span>ta­tra­rju­sū­tra­pa­ryaṃ­tā­ś catvāro rthanayā matāḥ | trayaḥ śa­bda­na­yāḥ śeṣāḥ śa­bda­vā­cyā­rtha­go­ca­rāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">81</ref> || </l></lg><p n="a_1999" rend="justify"><lb n="274,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,21</span>kaḥ punar atra ba­hu­vi­ṣa­yaḥ ka­ścā­lpa­vi­ṣa­yo naya ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2000"><l ana="bt" n="bt_1.33.82"><lb n="274,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.82</span>pū­rva­pū­rvo nayo bhū­ma­vi­ṣa­yaḥ kā­ra­ṇā­tma­kaḥ | paraḥ paraḥ punaḥ sū­kṣma­go­ca­ro he­tu­mā­n iha || <ref type="no-bt" rend="b">82</ref> || </l></lg><p n="a_2001" rend="justify"><lb n="274,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,23</span>tatra nai­ga­ma­saṃ­gra­ha­yo­s tāvan na saṃgraho ba­hu­vi­ṣa­yo nai­ga­mā­t paraḥ | kiṃ tarhi, naigama eva saṃ­gra­hā­t pūrvaṃ ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2002"><l ana="bt" n="bt_1.33.83"><lb n="274,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.83</span>sa­nmā­tra­vi­ṣa­ya­tve­na saṃ­gra­ha­sya na yujyate | ma­hā­vi­ṣa­ya­tā­bhā­vā­bhā­vā­rthā­n nai­ga­mā­n nayāt || <ref type="no-bt" rend="b">83</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.84"><lb n="274,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.84</span>yathā hi sati saṃ­ka­lpa­s ta­thai­vā­sa­ti vedyate | tatra pra­va­rta­mā­na­sya nai­ga­ma­sya ma­hā­rtha­tā || <ref type="no-bt" rend="b">84</ref> || </l></lg><p n="a_2003" rend="justify"><lb n="274,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,26</span>saṃ­gra­hā­d vya­va­hā­ro ba­hu­vi­ṣa­ya iti vi­pa­rya­ya­m a­pā­ka­ro­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2004"><l ana="bt" n="bt_1.33.85"><lb n="274,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.85</span>saṃ­gra­hā­d vya­va­hā­ro pi sa­dvi­śe­ṣā­va­bo­dha­kaḥ | na bhū­ma­vi­ṣa­yo śe­ṣa­sa­tsa­mū­ho­pa­da­rśi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">85</ref> || </l></lg><p n="a_2005" rend="justify"><lb n="274,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,28</span>vya­va­hā­rā­d ṛ­ju­sū­tro ba­hu­vi­ṣa­ya iti vi­pa­ryā­saṃ ni­ra­sya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2006"><l ana="bt" n="bt_1.33.86"><lb n="274,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.86</span>na­rju­sū­tra­pra­bhū­tā­rtho va­rta­mā­nā­rtha­go­ca­raḥ | kā­la­tri­ta­ya­vṛ­ttya­rtha­go­ca­rā­d vya­va­hā­ra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">86</ref> || </l></lg><p n="a_2007" rend="justify"><lb n="274,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,30</span>ṛ­ju­sū­trā­c chabdo ba­hu­vi­ṣa­ya ity ā­śaṃ­kā­m a­pa­sā­ra­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2008"><l ana="bt" n="bt_1.33.87"><lb n="274,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.87</span>kā­lā­di­bhe­da­to py artham a­bhi­nna­m u­pa­ga­ccha­taḥ | na­rju­sū­trā­n mahārtho tra śabdas ta­dvi­pa­rī­ta­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">87</ref> || </l></lg><p n="a_2009" rend="justify"><lb n="274,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,32</span>śabdāt sa­ma­bhi­rū­ḍho ma­hā­vi­ṣa­ya ity ārekāṃ haṃ­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2010"><l ana="bt" n="bt_1.33.88"><lb n="274,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.88</span>śabdāt pa­ryā­ya­bhe­de­nā­bhi­nna­m artham a­bhī­psi­naḥ | na syāt sa­ma­bhi­rū­ḍho pi ma­hā­rtha­s ta­dvi­pa­rya­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">88</ref> || </l></lg><p n="a_2011" rend="justify"><lb n="274,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 274,34</span>sa­ma­bhi­rū­ḍhā­d e­vaṃ­bhū­to bhū­ma­vi­ṣa­ya iti cā­kū­ta­m a­pā­sya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2012"><l ana="bt" n="bt_1.33.89"><lb n="274,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.89</span>kri­yā­bhe­de pi cā­bhi­nna­m artham a­bhyu­pa­ga­ccha­taḥ | nai­vaṃ­bhū­taḥ pra­bhū­tā­rtho nayaḥ sa­ma­bhi­rū­ḍha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">89</ref> || </l></lg><p n="a_2013" rend="justify"><pb n="275"/><lb n="275,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,01</span>kathaṃ punar na­ya­vā­kya­pra­vṛ­tti­r ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2014"><l ana="bt" n="bt_1.33.90"><lb n="275,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.90</span>nai­ga­mā­prā­ti­kū­lye­na na saṃgrahaḥ pra­va­rta­te | tābhyāṃ vācyam i­hā­bhī­ṣṭā sa­pta­bhaṃ­gī­vi­bhā­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">90</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.91"><lb n="275,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.91</span>nai­ga­ma­vya­va­hā­rā­bhyāṃ vi­ru­ddhā­bhyāṃ tathaiva sā | sā nai­ga­ma­rju­sū­trā­bhyāṃ tā­dṛ­gbhyā­m a­vi­gā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">91</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.92"><lb n="275,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.92</span>sā śabdān ni­ga­mā­d anyād yuktāt sa­ma­bhi­rū­ḍha­taḥ | sai­vaṃ­bhū­tā­c ca sā jñeyā vi­dhā­na­pra­ti­ṣe­dha­gā || <ref type="no-bt" rend="b">92</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.93"><lb n="275,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.93</span>saṃ­gra­hā­de­ś ca śeṣeṇa pra­ti­pa­kṣe­ṇa ga­mya­tā­m | tathaiva vyāpinī sa­pta­bhaṃ­gī na­ya­vi­dāṃ matā || <ref type="no-bt" rend="b">93</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.94"><lb n="275,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.94</span>vi­śe­ṣai­r uttaraiḥ sarvair na­yā­nā­m u­di­tā­tma­nā­m | pa­ra­spa­ra­vi­ru­ddhā­rthai­r dvaṃ­dva­vṛ­tte­r ya­thā­ya­tha­m || <ref type="no-bt" rend="b">94</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.95"><lb n="275,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.95</span>pratyeyā pra­ti­pa­ryā­ya­m a­vi­ru­ddhā tathaiva sā | pra­mā­ṇa­sa­pta­bhaṃ­gī ca tāṃ vinā nā­bhi­vā­gga­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">95</ref> || </l></lg><p n="a_2015" rend="justify"><lb n="275,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,08</span>iha tāvan nai­ga­ma­sya saṃ­gra­hā­di­bhiḥ saha ṣaḍbhiḥ pratyekaṃ ṣaṭ sa­pta­bhaṃ­gyaḥ­, saṃ­gra­ha­sya vya­va­hā­rā­di­bhiḥ saha <lb n="275,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,09</span>va­ca­nā­t paṃca, vya­va­hā­ra­sya­rju­sū­trā­di­bhi­ś ca­ta­sraḥ­, ṛ­ju­sū­tra­sya śa­bdā­di­bhi­s tisraḥ, śabdasya sa­ma­bhi­rū­ḍhā­di­bhyāṃ <lb n="275,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,10</span>dve, sa­ma­bhi­rū­ḍha­syai­vaṃ­bhū­te nekā, ity e­ka­viṃ­śa­ti­mū­la­na­ya­sa­pta­bhaṃ­gyaḥ pa­kṣa­pra­ti­pa­kṣa­ta­yā vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­ka­lpa­na­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="275,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,11</span>va­gaṃ­ta­vyāḥ | tathā navānāṃ nai­ga­ma­bhe­dā­nāṃ dvābhyāṃ pa­rā­pa­ra­saṃ­gra­hā­bhyāṃ saha va­ca­nā­d a­ṣṭā­da­śa sa­pta­bhaṃ­gyaḥ­, <lb n="275,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,12</span>pa­rā­pa­ra­vya­va­hā­rā­bhyāṃ cā­ṣṭā­da­śa­, ṛ­ju­sū­tre­ṇa nava, śa­bda­bhe­daiḥ ṣaḍiḥ saha ca­tuḥ­paṃ­cā­śa­t­, sa­ma­rū­ḍhe­na saha <lb n="275,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,13</span>nava, e­vaṃ­bhū­te­na ca nava, iti sa­pta­da­śo­tta­raṃ śataṃ | tathā saṃ­gra­hā­di­na­ya­bhe­dā­nāṃ śe­ṣa­na­ya­bhe­daiḥ sa­pta­bhaṃ­gyo <lb n="275,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,14</span>yojyāḥ | evam u­tta­ra­na­ya­sa­pta­bhaṃ­gyaḥ paṃ­ca­sa­pta­tyu­tta­ra­śa­taṃ | ta­tho­tta­ro­tta­ra­na­ya­sa­pta­bhaṃ­gyo pi śabdataḥ saṃkhyātāḥ <lb n="275,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,15</span>pra­ti­pa­tta­vyāḥ | iti paryāyaṃ sa­pta­bhaṃ­gī bahudhā vastuny e­ka­trā­vi­ro­dhe­na vi­dhi­pra­ti­ṣe­dha­ka­lpa­nā prā­ga­va­du­ktā­cā­ryaiḥ <lb n="275,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,16</span>nānyā vyāpiny a­ti­vyā­pi­nī vā nāpy a­saṃ­bha­vi­nī tathā pra­tī­ti­saṃ­bha­vā­t | tad ya­thā­–­saṃ­ka­lpa­nā­mā­tra­grā­hi­ṇo <lb n="275,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,17</span>nai­ga­ma­sya tāvad ā­śra­ya­ṇā­d vi­dhi­ka­lpa­nā­, pra­sthā­di­saṃ­ka­lpa­mā­traṃ prasthādy ānetuṃ ga­cchā­mī­ti vya­va­hā­ro­pa­la­bdheḥ | <lb n="275,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,18</span>bhāvini bhū­ta­va­du­pa­cā­rā­t tathā vya­va­hā­raḥ taṃ­du­le­ṣv o­da­na­vya­va­hā­ra­va­d iti cen na, pra­sthā­di­saṃ­ka­lpya­sya tadānu<span type="hard-break">- </span><lb n="275,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,19</span>bhū­ya­mā­na­tve­na bhā­vi­tvā­bhā­vā­t pra­sthā­di­pa­ri­ṇā­mā­bhi­mu­kha­sya kāṣṭhasya pra­sthā­di­tve­na bhā­vi­tvā­t tatra tadupa<span type="hard-break">- </span><lb n="275,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,20</span>cārasya prasiddhiḥ | pra­sthā­di­bhā­vā­bhā­va­yo­s tu ta­tsaṃ­ka­lpya­sya vyāpino nu­pa­ca­ri­ta­tvā­t | na ca ta­dvya­va­hā­ro <lb n="275,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,21</span>mukhya eveti ta­tpra­ti­saṃ­gra­hā­śra­ya­ṇā­t pra­ti­ṣe­dha­ka­lpa­nā na pra­sthā­di­saṃ­ka­lpa­mā­traṃ pra­sthā­di­sa­nmā­tra­sya tathā pratīteḥ <lb n="275,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,22</span>asataḥ pra­tī­ti­vi­ro­dhā­d iti vya­va­hā­rā­śra­ya­ṇā­t dravyasya ta­tho­pa­la­vdhe­r a­dra­vya­syā­sa­taḥ sato vā pra­tye­tu­m aśakteḥ <lb n="275,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,23</span>pa­ryā­ya­sya ta­dā­tma­ka­tvā­d anyathā dra­vyāṃ­ta­ra­tva­pra­saṃ­gā­d iti ṛ­ju­sū­trā­śra­ya­ṇā­t pa­ryā­ya­mā­tra­sya pra­sthā­di­tve­no­pa­la­bdheḥ­, <lb n="275,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,24</span>anyathā pra­tī­tya­nu­pa­pa­tte­r iti śa­bdā­śra­ya­ṇā­t kā­lā­di­bhe­dā­d bhi­nna­syā­rtha­sya pra­sthā­di­tvā­d a­nya­thā­ti­pra­saṃ­gā­t | <lb n="275,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,25</span>iti sa­ma­bhi­rū­ḍhā­śra­ya­ṇā­t pa­ryā­ya­bhe­de­na bhi­nna­syā­rtha­sya pra­sthā­di­tvā­t a­nya­thā­ti­pra­saṃ­gā­d iti, e­vaṃ­bhū­tā­śra­ya­ṇā­t <lb n="275,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,26</span>pra­sthā­di­kri­yā­pa­ri­ṇa­ta­syai­vā­rtha­sya pra­sthā­di­tvā­d a­nya­thā­ti­pra­saṃ­gā­d iti | tathā syād ubhayaṃ kra­mā­rpi­to­bha­ya­na­yā­rpa­ṇā­t­, <lb n="275,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,27</span>syād a­va­kta­vyaṃ sa­hā­rpi­to­bha­ya­na­yā­śra­ya­ṇā­t­, a­va­kta­vyo­tta­rāḥ śeṣās trayo bhaṃgā ya­thā­yo­ga­m u­dā­hā­ryā­, ity etāḥ <lb n="275,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,28</span>ṣa­ṭsa­pta­bhaṃ­gyaḥ | tathā saṃ­gra­hā­śra­ya­to vi­dhi­ka­lpa­nā syāt sad eva sarvam asato '­pra­tī­teḥ kha­ra­śṛṃ­ga­va­d iti tat <lb n="275,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,29</span>pra­ti­ṣe­dha­ka­lpa­nā vya­va­hā­rā­śra­ya­ṇā­n na syāt, sarvaṃ sad eva dra­vya­tvā­di­no­pa­la­bdhe­dra­rvyā­di­ra­hi­ta­sya sa­nmā­tra­syā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="275,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,30</span>pa­la­bdhe­ś ceti ṛ­ju­sū­trā­śra­ya­ṇā­t pra­ti­ṣe­dha­ka­lpa­nā na sarvaṃ syāt sad eva va­rta­mā­nā­d rūpād anyena rū­pe­ṇā­nu­pa­la­bdhe<span type="hard-break">- </span><lb n="275,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,31</span>r anyathā a­nā­dya­naṃ­ta­sa­tto­pa­laṃ­bha­pra­saṃ­gā­d iti śa­bdā­śra­ya­ṇā­t pra­ti­ṣe­dha­ka­lpa­nā na sarvaṃ syāt sad eva kā­lā­di­bhe­de­na <lb n="275,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,32</span>bhi­nna­syā­rtha­syo­pa­la­bdhe­r anyathā kā­lā­di­bhe­dā­na­rtha­kya­pra­saṃ­gā­d iti sa­ma­bhi­rū­ḍhā­śra­yā pra­ti­ṣe­dha­ka­lpa­nā na sarvaṃ <lb n="275,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,33</span>sad eva syāt, pa­ryā­ya­bhe­de­na bhi­nna­syā­rtha­syo­pa­la­bdhe­r a­nya­thai­ka­pa­ryā­ya­tva­pra­saṃ­gā­t iti | e­vaṃ­bhū­tā­śra­yā­t pra­ti­ṣe­dha<span type="hard-break">- </span><lb n="275,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,34</span>kalpanā na sarvaṃ sad eva ta­tkri­yā­pa­ri­ṇa­ta­syai­vā­rtha­sya ta­tho­pa­pa­tte­r anyathā kri­yā­saṃ­ka­ra­pra­saṃ­gā­t iti | ta­tho­bha­ya­na<span type="hard-break">- </span><lb n="275,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 275,35</span>ya­kra­mā­kra­mā­rpa­ṇā­d u­bha­yā­va­kta­vya­ka­lpa­nā vi­dhi­na­yā­śra­ya­ṇā­t sa­ho­bha­ya­na­yā­śra­ya­ṇā­c ca pra­ti­ṣe­dhā­va­kta­vya­ka­lpa­nā <pb n="276"/><lb n="276,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,01</span>kra­mā­kra­mo­bha­ya­na­yā­śra­ya­ṇā­t ta­du­bha­yā­va­kta­vya­ka­lpa­ne­ti paṃ­ca­sa­pta­bhaṃ­gyaḥ | tathā vya­va­hā­ra­na­yā­d vi­dhi­ka­lpa­nā sarvaṃ <lb n="276,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,02</span>dra­vyā­dyā­tma­kaṃ pra­mā­ṇa­pra­me­ya­vya­va­hā­rā­ny a­thā­nu­pa­pa­tteḥ ka­lpa­nā­mā­tre­ṇa ta­dvya­va­hā­re sva­pa­ra­pa­kṣa­vya­va­sthā­pa­na­ni­rā­ka­ra­ṇa­yoḥ <lb n="276,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,03</span>pa­ra­mā­rtha­to nu­pa­pa­tte­r iti taṃ prati tā­va­dṛ­ju­sū­trā­śra­yā­t pra­ti­ṣe­dha­ka­lpa­nā­, na sarvaṃ dra­vyā­dyā­tma­kaṃ pa­ryā­ya­mā­tra­syo<span type="hard-break">- </span><lb n="276,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,04</span>pa­la­bdhe­r iti | śa­bda­sa­ma­bhi­rū­ḍhai­vaṃ­bhū­tā­śra­yā­t pra­ti­ṣe­dha­ka­lpa­nā na sarvaṃ dra­vyā­dyā­tma­kaṃ­, kā­lā­di­bhe­de­na pa­ryā­ya­bhe­de­na <lb n="276,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,05</span>kri­yā­bhe­de­na ca bhi­nna­syā­rtha­syo­pa­la­bdheḥ iti | pra­tha­ma­dvi­tī­ya­bhaṃ­gau pū­rva­va­du­tta­re bhaṃgā iti catasraḥ sa­pta­bhaṃ­gyaḥ <lb n="276,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,06</span>pra­ti­pa­tta­vyāḥ | ta­tha­rju­sū­trā­śra­yā­d vi­dhi­ka­lpa­nā sarvaṃ pa­ryā­ya­mā­traṃ dravyasya kvacid a­va­sthi­te­r iti taṃ prati <lb n="276,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,07</span>śa­bdā­śra­yā­t pra­ti­ṣe­dha­ka­lpa­nā | sa­ma­bhi­rū­ḍhai­vaṃ­bhū­tā­śra­yā­c ca na sarvaṃ pa­ryā­ya­mā­traṃ kā­lā­di­bhe­de­na pa­ryā­ya­bhe­de­na <lb n="276,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,08</span>kri­yā­bhe­de­na ca bhinnasya pa­ryā­ya­syo­tpa­tti­ma­ttvā­d iti | dvau bhaṃgau kra­mā­kra­mā­rpi­to­bha­ya­na­yā­s tṛ­tī­ya­ca­tu­rtha­bhaṃ­gāḥ <lb n="276,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,09</span>trayo nye pra­tha­ma­dvi­tī­ya­tṛ­tī­yā e­vā­va­kta­vyo­tta­rā ya­tho­kta­na­ya­yo­gā­d a­va­se­yā iti tisraḥ sa­pta­bhaṃ­gyaḥ | tathā <lb n="276,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,10</span>śa­bda­na­yā­śra­yā­t vi­dhi­ka­lpa­nā sarvaṃ kā­lā­di­bhe­dā­d bhinnaṃ vi­va­kṣi­ta­kā­lā­di­ka­syā­rtha­syā­vi­va­kṣi­ta­kā­lā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="276,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,11</span>tvā­nu­pa­pa­tte­r iti | taṃ prati sa­ma­bhi­rū­ḍhai­vaṃ­bhū­tā­śra­yā pra­ti­ṣe­dha­ka­lpa­nā na sarvaṃ kā­lā­di­bhe­dā­d eva bhinnaṃ paryāya<span type="hard-break">- </span><lb n="276,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,12</span>bhedāt kri­yā­bhe­dā­c ca bhi­nna­syā­rtha­sya pratīteḥ iti mū­la­bhaṃ­ga­dva­yaṃ pū­rva­va­t pare paṃca bhaṃgāḥ pratyeyā iti dve <lb n="276,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,13</span>sa­pta­bhaṃ­gyau | tathā sa­ma­bhi­rū­ḍhyā­śra­yā vi­dhi­ka­lpa­nā sarvaṃ pa­ryā­ya­bhe­dā­d bhinnaṃ vi­va­kṣi­ta­pa­ryā­ya­syā­vi­va­kṣi­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="276,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,14</span>pa­ryā­ya­tve­nā­nu­pa­la­bdhe­r iti taṃ praty e­vaṃ­bhū­tā­śra­yā pra­ti­ṣe­dha­ka­lpa­nā na sarvaṃ pa­ryā­ya­bhe­dā­d eva bhinnaṃ kri­yā­bhe­de­na <lb n="276,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,15</span>pa­ryā­ya­sya bhe­do­pa­la­bdhe­r iti | e­ta­tsaṃ­yo­ga­jāḥ pū­rva­va­tpa­re paṃ­ca­bhaṃ­gāḥ pra­tye­ta­vyā ity ekā sa­pta­bhaṃ­gī | evam etā <lb n="276,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,16</span>e­ka­viṃ­śa­ti­sa­pta­bhaṃ­gyaḥ vai­pa­rī­tye­nā­pi tāv aṃtyaḥ pra­paṃ­ca­to­bhyū­hyā | ta­tho­tta­ra­na­ya­sa­pta­bhaṃ­gyaḥ sarvāḥ pa­ra­spa­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="276,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,17</span>vi­ru­ddhā­rtha­yo­r dvayor na­va­bhe­da­yo­r e­ka­ta­ra­sya sva­vi­ṣa­ya­vi­dhau ta­tpra­ti­pa­kṣa­sya na­ya­syā­va­laṃ­ba­ne­na ta­tpra­ti­ṣe­dhe mū­la­bhaṃ­ga­dva­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="276,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,18</span>ka­lpa­na­yā ya­tho­di­ta­nyā­ye­na ta­du­tta­ra­bhaṃ­ga­ka­lpa­na­yā ca pra­ti­pa­ryā­ya­m a­va­gaṃ­ta­vyāḥ | pū­rvo­kta­pra­mā­ṇa­sa­pta­bhaṃ­gī­va­tta­dvi<span type="hard-break">- </span><lb n="276,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,19</span>cāraś ca kartavyaḥ | pra­ti­pā­di­ta­na­ya­sa­pta­bhaṃ­gī­ṣv api pra­ti­bhaṃ­gaṃ syāt kā­ra­syai­va­kā­ra­sya ca pra­yo­ga­sa­dbhā­vā­t | tāsāṃ <lb n="276,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,20</span>vi­ka­lā­de­śa­tvā­de­.­.­.­sa­pta­bhaṃ­gī­taḥ sa­ka­lā­de­śā­tmi­kā­yā vya­va­sthā­pa­nā­t | yena ca kā­ra­ṇe­na sa­rva­na­yā­śra­yāḥ <lb n="276,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,21</span>sapta vā va­ca­na­mā­rgāḥ pra­va­rtaṃ­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2016"><l ana="bt" n="bt_1.33.96"><lb n="276,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.96</span>sarve śa­bda­na­yā­s tena pa­rā­rtha­pra­ti­pā­da­ne | svā­rtha­pra­kā­śa­ne mātur ime jñā­na­na­yāḥ sthitāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">96</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.97"><lb n="276,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.97</span>vai nī­ya­mā­na­va­stvaṃ­śāḥ kathyaṃte '­rtha­na­yā­ś ca te | traividhyaṃ vya­va­ti­ṣṭhaṃ­te pra­dhā­na­gu­ṇa­bhā­va­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">97</ref> || </l></lg><p n="a_2017" rend="justify"><lb n="276,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,24</span>kiṃ punar amīṣāṃ na­yā­nā­m e­ka­smi­nn arthe pra­vṛ­tti­r ā­ho­svi­tpra­ti­vi­śe­ṣo stīty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2018"><l ana="bt" n="bt_1.33.98"><lb n="276,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.98</span>yatra pra­va­rta­te svārthe ni­ya­mā­d uttaro nayaḥ | pū­rva­pū­rvo nayas tatra va­rta­mā­no na vāryate || <ref type="no-bt" rend="b">98</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.33.99"><lb n="276,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.99</span>sahasraṃ ca śatī yadvat tasyāṃ paṃ­ca­śa­tī matā | pū­rva­saṃ­khyo­tta­ra­tvā­bhyāṃ saṃ­khyā­yā­m a­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">99</ref> || </l></lg><p n="a_2019" rend="justify"><lb n="276,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,27</span>paraḥ paraḥ pūrvatra pūrvatra kasmān nayo na pra­va­rta­ta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2020"><l ana="bt" n="bt_1.33.100"><lb n="276,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.100</span>pūrvatra nottarā saṃkhyā ya­thā­yā­tā­nu­va­rtya­te | ta­tho­tta­ra­na­yaḥ pū­rva­na­yā­rtha­sa­ka­le sadā || <ref type="no-bt" rend="b">100</ref> || </l></lg><p n="a_2021" rend="justify"><lb n="276,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,29</span>pra­mā­ṇa­na­yā­nā­m api pa­ra­spa­ra­vi­ṣa­ya­ga­ma­na­vi­śe­ṣe­ṇa vi­śe­ṣi­ta­ś ceti śaṃ­kā­yā­m idam ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2022"><l ana="bt" n="bt_1.33.101"><lb n="276,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.101</span>na­yā­rthe­ṣu pra­mā­ṇa­sya vṛttiḥ sa­ka­la­de­śi­naḥ | bhaven na tu pra­mā­ṇā­rthe na­yā­nā­m a­khi­le­ṣu sā || <ref type="no-bt" rend="b">101</ref> || </l></lg><p n="a_2023" rend="justify"><lb n="276,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,31</span>kim evaṃ prakārā eva nayāḥ sarve py āhus ta­dvi­śe­ṣāḥ saṃti ? apare pīty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2024"><l ana="bt" n="bt_1.33.102"><lb n="276,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.33.102</span>saṃ­kṣe­pe­ṇa nayās tā­va­dvyā­khyā­tā­s tatra sūcitāḥ | ta­dvi­śe­ṣāḥ pra­paṃ­ce­na saṃciṃtyā na­ya­ca­kra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">102</ref> || </l></lg><p n="a_2025" rend="justify"><lb n="276,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,33</span>evam a­dhi­ga­mo­pā­ya­bhū­tāḥ <hi rend="bold">pra­mā­ṇa­na­yāḥ</hi> vyākhyātāḥ || </p><p ana="trailer" n="a_2026" rend="justify"><lb n="276,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 276,34</span>iti na­ya­sū­tra­sya vyākhyānaṃ samāptaṃ || </p><p ana="bt" n="bt_1.app.0 a_2027" rend="justify"><pb n="277"/><lb n="277,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.0 </span>ta­ttvā­rthā­dhi­ga­ma­bhe­daḥ | </p><p n="a_2028" rend="justify"><lb n="277,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 277,02</span>ta­ttvā­rthā­dhi­ga­ma­bhe­da­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2029"><l ana="bt" n="bt_1.app.1"><lb n="277,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.1</span>ta­ttvā­rthā­dhi­ga­ma­s tāvat pra­mā­ṇa­na­ya­to mataḥ | sarvaḥ svarthaḥ parārtho vā­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­si­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2030" rend="justify"><lb n="277,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 277,04</span>a­dhi­ga­ccha­ty anena ta­ttvā­rthā­na­dhi­ga­ma­ya­ty a­ne­ne­ti vā­dhi­ga­maḥ svārtho jñā­nā­tma­kaḥ parārtho va­ca­nā­tma­ka <lb n="277,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 277,05</span>iti pra­tye­ya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2031"><l ana="bt" n="bt_1.app.2"><lb n="277,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.2</span>pa­rā­rthā­dhi­ga­ma­s ta­trā­nu­dbha­va­drā­ga­go­ca­raḥ | ji­gī­ṣu­go­ca­ra­ś ceti dvidhā śu­ddha­dhi­yo viduḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.3"><lb n="277,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.3</span>sa­tya­vā­gbhi­r vi­dhā­ta­vyaḥ pra­tha­ma­s ta­ttva­ve­di­bhiḥ | yathā ka­thaṃ­ci­d ity eṣa ca­tu­raṃ­go na saṃmataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.4"><lb n="277,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.4</span>pra­va­krā­jñā­pya­mā­na­sya pra­sa­bha­jñā­na­pe­kṣa­yā | ta­ttvā­rthā­dhi­ga­maṃ kartuṃ sa­ma­rtho­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­. || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.5"><lb n="277,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.5</span>vi­śru­taḥ­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­sva­yaṃ prabhuḥ | tā­dṛ­śā­nya­bha­sā­mī­tā bhāve pi pra­ti­bo­dha­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.6"><lb n="277,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.6</span>sā­bhi­mā­na­ja­nā­ra­bhya­ś ca­tu­raṃ­go ni­ve­di­taḥ | tajjñair a­nya­ta­mā­pā­ye py a­rthā­pa­ri­sa­mā­pti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.7"><lb n="277,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.7</span>ji­gī­ṣa­dbhyāṃ vinā tāvan na vivādaḥ pra­va­rta­te | tābhyām eva jayo nyonyaṃ vidhātuṃ na ca śakyate || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.8"><lb n="277,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.8</span>vādino sparddhayā vṛddhir a­bhi­mā­naḥ pra­vṛ­ddhi­taḥ | siddhe vā­trā­ka­laṃ­ka­sya mahato nyā­ya­ve­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.9"><lb n="277,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.9</span>sva­pra­jā­pa­ri­pā­kā­di­pra­yo­ja­ne­ti kecana | teṣām api vinā mānād dvayor yadi sa saṃmataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_2032" rend="justify"><lb n="277,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 277,14</span>tadā tatra bha­ve­dvya­rthaḥ sa­tprā­śni­ka­pa­ri­gra­haḥ | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2033"><l ana="bt" n="bt_1.app.10"><lb n="277,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.10</span>tayor a­nya­ta­ma­sya syād a­bhi­mā­naḥ ka­dā­ca­na | ta­nni­vṛ­ttya­rtha­m eveṣṭaṃ sa­bhyā­pe­kṣa­ṇa­m atra cet || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.11"><lb n="277,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.11</span>rā­jā­pe­kṣa­ṇa­m apy astu tathaiva ca­tu­raṃ­ga­tā | vādasya bhā­vi­nī­m iṣṭām apekṣāṃ vi­ji­gī­ṣa­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.12"><lb n="277,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.12</span>sabhyair a­nu­ma­taṃ ta­ttva­jñā­naṃ dṛ­ḍha­ta­raṃ bhavet | iti te vī­ta­rā­gā­bhyā­m apekṣā tata eva cet || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.13"><lb n="277,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.13</span>tac cen ma­he­śva­ra­syā­pi sva­śi­ṣya­pra­ti­pā­da­ne | sa­bhyā­pe­kṣa­ṇa­m apy astu vyākhyāne ca bha­vā­dṛ­śāṃ || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.14"><lb n="277,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.14</span>svayaṃ ma­he­śva­raḥ sabhyo ma­dhya­stha­s ta­ttva­vi­ttva­taḥ | pravaktā ca vi­ne­yā­nāṃ ta­ttva­khyā­pa­na­to yadi || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.15"><lb n="277,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.15</span>tadānyo pi pra­va­ktai­vaṃ bhaved iti vṛthā tava | prā­śni­kā­pe­kṣa­ṇaṃ vā­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­. || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.16"><lb n="277,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.16</span>yathā caikaḥ pravaktā ca ma­dhya­stho­bhyu­pa­ga­mya­te | tathā sa­bhā­pa­tiḥ kiṃ na pra­ti­pā­dyaḥ sa eva te || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.17"><lb n="277,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.17</span>maryād ā­ti­kra­mā­bhā­va­he­tu­tvā­d bo­dhya­śa­kti­taḥ | pra­si­ddha­pra­bha­vā tā­dṛ­gvi­ne­ya­ja­na­va­ddhru­va­m || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.18"><lb n="277,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.18</span>svayaṃ buddhaḥ pravaktā syāt bo­dhya­saṃ­di­gdha­dhī­r iha | tayoḥ kathaṃ sa­hai­ka­tra sadbhāva iti cākulaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.19"><lb n="277,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.19</span>prā­śni­ka­tva­pra­va­ktṛ­tva­sa­dbhā­va­syā­pi hānitaḥ | sva­pa­kṣa­rā­gau­dā­sī­na­vi­ro­dha­syā­ni­vā­ra­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.20"><lb n="277,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.20</span>pūrvaṃ vaktā budhaḥ paścāt sabhyo na vyāhato yadi | tadā pra­bo­dha­ko bodhyas tathaiva na vi­ru­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.21"><lb n="277,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.21</span>va­ktṛ­vā­kyā­nu­va­ktā­di svasya syāt pra­ti­pā­da­kaḥ | tadarthaṃ bu­dhya­mā­na­s tu pra­ti­pā­dyo na ma­nya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.22"><lb n="277,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.22</span>ta­thai­kāṃ­go pi vādaḥ syāc ca­tu­raṃ­go vi­śe­ṣa­taḥ | pṛthak sa­bhyā­di­bhe­dā­nā­m a­na­pe­kṣā­c ca sarvadā || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.23"><lb n="277,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.23</span>yathā vā­dyā­da­yo loke dṛśyaṃte te nya­bhe­di­naḥ | tathā nyā­ya­vi­dā­m iṣṭā vya­va­hā­re­ṣu te yadi || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.24"><lb n="277,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.24</span>ta­da­bhā­vā­t svayaṃ vaktuḥ sabhyā bhinnā bhavaṃtu te | sa­bhā­pa­ti­ś ca ta­dbo­dhya­ja­na­vaṃ­ta­ś ca neṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.25"><lb n="277,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.25</span>ji­gī­ṣā­vi­ra­hā­t tasya tattvaṃ bo­dha­ya­to janān | na sa­bhyā­di­pra­tī­kṣā­sti yadi vāde kva sā bhavet || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.26"><lb n="277,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.26</span>tato vādo ji­gī­ṣā­yāṃ vādinoḥ saṃ­pra­va­rta­te | sa­bhyā­pe­kṣa­ṇa­to ja­lpa­vi­taṃ­ḍā­va­d iti sphuṭaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.27"><lb n="277,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.27</span>ta­da­pe­kṣā ca tatrāsti ja­ye­ta­ra­vi­dhā­na­taḥ | tadvad e­vā­nya­thā tatra sā na syād a­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.28"><lb n="277,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.28</span>siddho ji­gī­ṣa­to vādaś ca­tu­raṃ­ga­s tathā sati | svā­bhi­pre­ta­vya­va­sthā­nā­l lo­ka­pra­khyā­ta­vā­da­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l></lg><p n="a_2034" rend="justify"><pb n="278"/><lb n="278,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,01</span>nanu ca prā­śni­kā­pe­kṣa­ṇā­vi­śe­ṣe pi vā­da­ja­lpa­vi­taṃ­ḍā­nāṃ na vādo ji­gī­ṣa­to­s ta­ttvā­vya­va­sā­ya­saṃ­ra­kṣa­ṇā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="278,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,02</span>tva­ra­hi­ta­tvā­t | yas tu ji­gī­ṣa­to­r na sa tathā siddho yathā jalpo vitaṃḍā ca tathā vādaḥ tasmān na jigīṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="278,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,03</span>tor iti | na hi vādas ta­ttvā­vya­va­sā­ya­saṃ­ra­kṣa­ṇā­rtho bhavati ja­lpa­vi­taṃ­ḍa­yo­r eva ta­thā­tvā­t | tad uktaṃ | "tattvā<span type="hard-break">- </span><lb n="278,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,04</span>vya­va­sā­ya­saṃ­ra­kṣa­ṇā­rthe ja­lpa­vi­taṃ­ḍe bī­ja­pra­ro­ha­saṃ­ra­kṣa­ṇā­rthaṃ kaṃ­ṭa­ka­śā­khā­va­ra­ṇa­va­d iti | tad e­ta­tpra­lā­pa­mā­traṃ­, vāda<span type="hard-break">- </span><lb n="278,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,05</span>syaiva ta­ttvā­vya­va­sā­ya­saṃ­ra­kṣa­ṇā­rtha­tvo­pa­pa­tteḥ | tathā hi­–­vā­da eva ta­ttvā­vya­va­sā­ya­ra­kṣa­ṇā­rthaḥ pra­mā­ṇa­ta­rka­sā­dha­no<span type="hard-break">- </span><lb n="278,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,06</span>pā­laṃ­bha­tve si­ddhāṃ­tā­vi­ru­ddha­tve paṃ­cā­va­ya­vo­pa­pa­nna­tve ca sati pa­kṣa­pra­ti­pa­kṣa­pa­ri­gra­ha­tvā­t yas tu na tathā sa na yathā <lb n="278,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,07</span>ā­kro­śā­diḥ tathā ca vādas tasmāt ta­ttvā­vya­va­sā­ya­ra­kṣa­ṇā­rtha iti yu­kti­sa­dbhā­vā­t | na tāvad ayam asiddho <lb n="278,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,08</span>hetuḥ pra­mā­ṇa­ta­rka­sā­dha­no­pā­laṃ­bhaḥ si­ddhāṃ­tā­vi­ru­ddhaḥ paṃ­cā­va­ya­vo­pa­pa­nnaḥ pa­kṣa­pra­ti­pa­kṣa­pa­ri­gra­ho vāda iti va­ca­nā­t | <lb n="278,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,09</span>pa­kṣa­pra­ti­pa­kṣa­pa­ri­gra­hā­d ity u­cya­mā­ne jalpepi tathā syād ity a­va­dhā­ra­ṇa­vi­ro­dha­s ta­tpa­ri­hā­rā­rthaṃ pra­mā­ṇa­ta­rka­sā­dha­no<span type="hard-break">- </span><lb n="278,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,10</span>pā­laṃ­bha­tvā­di­vi­śe­ṣa­ṇaṃ | na hi jalpe tad asti ya­tho­kto­pa­pa­nna­cha­la­jā­ti­ni­gra­ha­sthā­na­sā­dha­no­pā­laṃ­bho jalpa iti <lb n="278,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,11</span>va­ca­nā­t | tata eva na vitaṃḍā tathā pra­sa­jya­te pa­kṣa­pra­ti­pa­kṣa­pa­ri­gra­ha­ra­hi­ta­tvā­c ca | pa­kṣa­pra­ti­pa­kṣau hi vastu<span type="hard-break">- </span><lb n="278,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,12</span>dharmāv e­kā­dhi­ka­ra­ṇau viruddhau e­ka­kā­lā­dhya­na­va­si­tau va­stu­vi­śe­ṣau vastunaḥ sā­mā­nye­nā­dhi­ga­ta­tvā­c ca viśeṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="278,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,13</span>va­ga­ma­ni­mi­tto vivādaḥ | e­kā­dhi­ka­ra­ṇā­v iti nā­nā­dhi­ka­ra­ṇau vicāraṃ na pra­yo­ja­ta ubhayoḥ pra­mā­ṇe­no<span type="hard-break">- </span><lb n="278,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,14</span>papatteḥ | tad ya­thā­–­a­ni­tyā buddhir nitya ātmeti a­vi­ru­ddhā­v apy evaṃ vicāraṃ na pra­yo­ja­ya­taḥ | tad yathā kriyā<span type="hard-break">- </span><lb n="278,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,15</span>vaddravyaṃ niḥkriyaṃ ca kā­la­bhe­de satīty e­ka­kā­lā­v ity uktaṃ | ta­thā­va­si­tau vicāraṃ na pra­yo­ja­ye­te ni­śca­yo­tta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="278,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,16</span>kālaṃ vi­vā­dā­bhā­vā­d ity a­na­va­si­tau nirdiṣṭau | evaṃ vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śi­ṣṭa­yo­r dharmayoḥ pa­kṣa­pra­ti­pa­kṣa­yoḥ pa­ri­gra­ha <lb n="278,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,17</span>i­tthaṃ­bhā­va­ni­ya­maḥ | evaṃ dharmāyaṃ dharmī naivaṃ dharmeti vā so 'yaṃ pa­kṣa­pra­ti­pa­kṣa­pa­ri­gra­ho na vi­taṃ­ḍā­yā­m asti saprati<span type="hard-break">- </span><lb n="278,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,18</span>pa­kṣa­sthā­pa­nā­rhā no vitaṃḍā iti va­ca­nā­t | tathā yathokto jalpaḥ pra­ti­pa­kṣa­sthā­pa­nā­hī­na­ta­yā vi­śe­ṣa­to <lb n="278,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,19</span>vi­taṃ­ḍā­tvaṃ pra­ti­pa­dya­te | vai­taṃ­ḍi­ka­sya ca svapakṣa eva sā­dha­na­vā­di­pa­kṣā­pe­kṣa­yā pra­ti­pa­kṣo ha­sti­pra­ti­ha­sti­nyā<span type="hard-break">- </span><lb n="278,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,20</span>ye­na­.­.­.­.­vai­taṃ­ḍi­ko na sādhanaṃ vakti kevalaṃ pa­ra­pa­kṣa­ni­rā­ka­ra­ṇā­yai­va pra­va­rta­ta iti vyā­khyā­nā­t | nanu vaitaṃḍi<span type="hard-break">- </span><lb n="278,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,21</span>kasya pra­ti­pa­kṣā­bhi­dhā­naḥ svapakṣo sty e­vā­nya­thā pra­ti­pa­kṣa­hī­na iti sū­tra­kā­ro brūyāt na tu pra­ti­pa­kṣa­sthā­pa­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="278,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,22</span>hīna iti | na hi rā­ja­hī­no deśa iti ca kaścid rā­ja­pu­ru­ṣa­hī­na iti vakti ta­thā­bhi­pre­tā­rthā­pra­ti­pa­tte­r iti <lb n="278,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,23</span>kecit | te pi na sa­mī­cī­na­vā­caḥ­, pra­ti­pa­kṣa ity anena vi­dhi­rū­pe­ṇa pra­ti­pa­kṣa­hī­na­syā­rtha­sya vi­va­kṣi­ta­tvā­t | <lb n="278,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,24</span>yasya hi sthāpanā kriyate sa vi­dhi­rū­paḥ pra­ti­pa­kṣo na punar yasya pa­ra­pa­kṣa­ni­rā­ka­ra­ṇa­sā­ma­rthyo­nna­tiḥ so tra <lb n="278,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,25</span>mu­khya­vi­dhi­rū­pa­ta­yā vya­va­ti­ṣṭha­te tasya gu­ṇa­bhā­ve­na vya­va­sthi­teḥ | jalpo pi kaścid evaṃ pra­ti­pa­kṣa­sthā­pa­nā­hī­naḥ <lb n="278,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,26</span>syān nedaṃ ni­rā­tma­kaṃ jī­va­ccha­rī­raṃ prā­ṇā­di­ma­ttva­pra­saṃ­gā­d iti pa­ra­pa­kṣa­pra­ti­ṣe­dha­va­ca­na­sā­ma­rthyā­t sātmakaṃ jīva<span type="hard-break">- </span><lb n="278,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,27</span>ccha­rī­ra­m iti sva­pa­kṣa­sya siddher vi­rū­pe­ṇa sthā­pa­nā­vi­ra­hā­d iti cen na, ni­ya­me­na pra­ti­pa­kṣa­sthā­pa­nā­hī­na­tvā­bhā­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="278,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,28</span>j jalpasya | tatra hi ka­dā­ci­t sva­pa­kṣa­vi­dhā­na­dvā­re­ṇa pa­ra­pa­kṣa­pra­ti­ṣe­dhaḥ ka­dā­ci­t pa­ra­pa­kṣa­pra­ti­ṣe­dha­dvā­re­ṇa svapakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="278,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,29</span>vi­dhā­na­m iṣyate naivaṃ vi­taṃ­ḍā­yāṃ pa­ra­pa­kṣa­pra­ti­ṣe­dha­syai­va sarvadā tatra ni­ya­mā­t | nanv evaṃ pra­ti­pa­kṣo pi vidhi<span type="hard-break">- </span><lb n="278,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,30</span>rūpo vi­taṃ­ḍā­yāṃ nāstīti pra­ti­pa­kṣa­hī­na ity eva vaktavyaṃ sthā­pa­nā­hī­na ity asyāpi tathā siddheḥ, sthā­pya­mā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="278,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,31</span>syābhāve sthā­pa­nā­yāḥ saṃ­bha­vā­yo­gā­d iti cen na; a­ni­ṣṭa­pra­saṃ­gā­t sarvathā pra­ti­pa­kṣa­hī­na­syā­rtha­syā­ni­ṣṭa­sya prasaktau <lb n="278,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,32</span>ca yathā vi­taṃ­ḍā­yāṃ sā­dhya­ni­rde­śā­bhā­va­s tasya cetasi pa­ri­sphu­ra­ṇā­bhā­va­ś ca ta­thā­rthā­pa­ttyā­pi ga­mya­mā­na­sya prati<span type="hard-break">- </span><lb n="278,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,33</span>pa­kṣa­syā­bhā­va iti vyāhatiḥ syād va­ca­na­sya ga­mya­mā­na­sva­pa­kṣā­bhā­ve pa­ra­pa­kṣa­pra­ti­ṣe­dha­sya bhā­vi­vi­ro­dhā­t pra­ti­pa­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="278,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,34</span>sthā­pa­nā­hī­na iti vacane tu na virodhaḥ sa­rva­śū­nya­vā­di­nāṃ pa­ra­pa­kṣa­pra­ti­ṣe­dhe sarvaḥ śūnyam iti sva­pa­kṣa­ga­mya<span type="hard-break">- </span><lb n="278,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 278,35</span>mānasya bhāve pi sthā­pa­nā­yā ga­mya­mā­nā­yā­s ta­dbhā­vā­bhā­ve vā śū­nya­tā­vyā­ghā­tā­t | tarhi pra­ti­pa­kṣa­hī­na­m api <pb n="279"/><lb n="279,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,01</span>vā pra­yo­ja­nā­rtha­m a­rthi­tve­na tam a­bhyu­pe­yā­d ity atrāpi pra­ti­pa­kṣa­hī­na­m api ceti va­kta­vyaṃ­, sarvathā pra­ti­pa­kṣa­hī­na­vā­da­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="279,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,02</span>saṃ­bha­vā­d iti cet | ka evaṃ vyācaṣṭe sa­rva­pra­ti­pa­kṣa­hī­na­m iti ? parataḥ pra­ti­jñā­m u­pā­di­tsa­mā­na­s ta­ttva­bu­bhu­tsā<span type="hard-break">- </span><lb n="279,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,03</span>pra­kā­śa­ne­na svapakṣaṃ va­ca­na­to na­va­sthā­pa­ya­tsva­da­rśa­naṃ sā­dha­ye­d iti vyā­khyā­nā­t tatra ga­mya­mā­na­sya sva­pa­kṣa­sya <lb n="279,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,04</span>bhā­vā­t­, sva­pa­kṣa­m a­na­va­sthā­pa­ya­nn iti bhā­ṣya­kā­ra­va­ca­na­syā­nya­thā vi­ro­dhā­t | kuto nyathā bhā­ṣya­kā­ra­syai­va <lb n="279,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,05</span>vyā­khyā­na­m iti cet, sarvathā sva­pa­kṣa­hī­na­sya vādasya ja­lpa­vi­taṃ­ḍā­va­da­saṃ­bha­vā­d eva katham evaṃ vā­da­ja­lpa­yo­r vitaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="279,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,06</span>ḍāto bhedaḥ ? pra­ti­pa­kṣa­sthā­pa­nā­hī­na­tvā­vi­śe­ṣā­d iti cet, uktam atra ni­ya­ma­taḥ pra­ti­pa­kṣa­sthā­pa­nā­yā hīnā <lb n="279,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,07</span>vi­taṃ­ḍā­, ka­dā­ci­t tayā hīnau vā­da­ja­lpā­v iti | kevalaṃ vādaḥ pra­mā­ṇa­ta­rka­sā­dha­no­pa­laṃ­bha­tvā­di­vi­śe­ṣa­ṇaḥ pakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="279,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,08</span>pra­ti­pa­kṣa­pa­ri­gra­haḥ | jalpas tu cha­la­jā­ti­ni­gra­ha­sthā­na­sā­dha­no­pā­laṃ­bha­ś ca ya­tho­kto­pa­pa­nna­ś ceti vi­taṃ­ḍā­to viśi<span type="hard-break">- </span><lb n="279,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,09</span>ṣyate | tad evaṃ pa­kṣa­pra­ti­pa­kṣa­pa­ri­gra­ha­sya jalpe sato pi pra­mā­ṇa­ta­rka­sā­dha­no­pa­laṃ­bha­tvā­di­vi­śe­ṣa­ṇā­bhā­vā­d vi­taṃ­ḍā­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="279,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,10</span>m a­sa­ttvā­c ca na ja­lpa­vi­taṃ­ḍa­yo­s ta­ttvā­vya­va­sā­ya­saṃ­ra­kṣa­ṇā­rtha­tva­si­ddhiḥ pra­kṛ­ta­sā­dha­nā­d ye­ne­ṣṭa­vi­ghā­ta­kā­rī­daṃ syād a<span type="hard-break">- </span><lb n="279,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,11</span>niṣṭasya sā­dha­nā­d iti vāda eva ta­ttvā­vya­va­sā­ya­saṃ­ra­kṣa­ṇā­rtha­tvā­j ji­gī­ṣa­to­r yukto na ja­lpa­vi­taṃ­ḍe tābhyāṃ tattvā<span type="hard-break">- </span><lb n="279,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,12</span>vya­va­sā­ya­saṃ­ra­kṣa­ṇā­saṃ­bha­vā­t | pa­ra­mā­rtha­taḥ khyā­ti­lā­bha­pū­jā­va­t ta­ttva­syā­vya­va­sā­yo hi ta­ttva­ni­śca­ya­s tasya saṃ­ra­kṣa­ṇaṃ <lb n="279,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,13</span>nyā­ya­ba­lā­t sa­ka­la­bā­dha­ka­ni­rā­ka­ra­ṇe­na punas tatra bā­dha­ka­m u­dbhā­va­ya­te ya­thā­ka­thaṃ­ci­n ni­rmu­khī­ka­ra­ṇaṃ ca­pe­ṭā­di­bhi­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="279,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,14</span>tpa­kṣa­ni­rā­ka­ra­ṇa­syā­pi ta­ttvā­vya­va­sā­ya­saṃ­ra­kṣa­ṇa­tva­pra­saṃ­gā­t | na ca ja­lpa­vi­taṃ­ḍā­bhyāṃ tatra sa­ka­la­bā­dha­ka­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="279,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,15</span>haraṇaṃ cha­la­jā­tyā­dyu­pa­kra­ma­pa­rā­bhyāṃ saṃ­śa­ya­sya vi­pa­ryā­sa­sya vā ja­na­nā­t | ta­ttvā­vya­va­sā­rya saty api hi vādinaḥ <lb n="279,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,16</span>pa­ra­ni­rmu­khī­ka­ra­ṇe pravṛttau prā­śni­kā­s tatra saṃ­śe­ra­te vi­pa­rya­sya­nn iva kim asya ta­ttvā­vya­va­sā­yo sti kiṃ vā <lb n="279,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,17</span>nāstīti | nāsty eveti vyā­pā­ra­ni­rmu­khī­ka­ra­ṇa­mā­tre tathā vya­va­sā­ya­ra­hi­ta­syā­pi pra­vṛ­tti­da­rśa­nā­t ta­ttvo­pa­pla­va­vā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="279,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,18</span>vat tathā vyā­khyā­ti­r eva pre­kṣā­va­tsu na syād iti kutaḥ pū­jā­lā­bho vā ? tataś caivaṃ vaktavyaṃ vādo jigīṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="279,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,19</span>tor eva ta­ttvā­vya­va­sā­ya­saṃ­ra­kṣa­ṇā­rtha­tvā­d anyathā ta­da­nu­pa­pa­tteḥ | pa­rā­bhyu­pa­ga­ma­mā­trā­j ja­lpa­vi­taṃ­ḍā­va­ttvā­t ni­gra­ha­sthā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="279,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,20</span>vattvāc ca | na hi vāde ni­gra­ha­sthā­nā­ni na saṃti | si­ddhāṃ­tā­vi­ru­ddhaḥ ity a­ne­nā­pa­si­ddhāṃ­ta­sya paṃ­cā­va­ya­vo­pa­pa­nna <lb n="279,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,21</span>ity atra paṃ­ca­gra­ha­ṇā­n nyū­nā­dhi­ka­yo­r a­va­ya­vo­pa­pa­nna­gra­ha­ṇā­d dhe­tvā­bhā­sa­paṃ­ca­ka­sya pra­ti­pā­da­nā­d duṣṭānāṃ ni­gra­ha­sthā­nā­nāṃ tatra <lb n="279,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,22</span>ni­ya­ma­vyā­khyā­nā­t | nanu vāde satām api ni­gra­ha­sthā­nā­nāṃ ni­gra­ha­bu­ddhyo­dbhā­va­nā­bhā­vā­n na ji­gī­ṣā­sti | taduktaṃ <lb n="279,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,23</span>ta­rka­śa­bde­na bhū­ta­pū­rva­ga­ti­nyā­ye­na vī­ta­rā­ga­ka­thā­tva­jñā­pa­nā­d u­dbhā­va­ni­ya­mo labhyate tena si­ddhāṃ­tā­vi­ru­ddhaḥ | <lb n="279,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,24</span>paṃ­cā­va­ya­vo­pa­pa­nna iti co­tta­ra­pa­da­yoḥ sa­ma­sta­ni­gra­ha­sthā­nā­dyu­pa­la­kṣa­ṇā­rtha­tvā­d eva pra­mā­ṇa­bu­ddhyā pareṇa cha­la­jā­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="279,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,25</span>ni­gra­ha­sthā­nā­ni pra­yu­ktā­ni na ni­gra­ha­bu­ddhyo­dbhā­vyaṃ­te kiṃ tu ni­vā­ra­ṇa­bu­ddhyā ta­ttva­jñā­nā­yā­va­ya­vaḥ pra­vṛ­tti­r na ca <lb n="279,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,26</span>sā­dha­nā­bhā­so dū­ṣa­ṇā­bhā­ve vā ta­ttvā­jñā­na­he­tu­r ato na ta­tpra­yo­go yuktaḥ iti | tad e­ta­da­saṃ­ga­taṃ | ja­lpa­vi­taṃ­ḍa<span type="hard-break">- </span><lb n="279,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,27</span>yor api ta­tho­dbha­va­ni­ya­ma­pra­saṃ­gā­t tayos ta­ttvā­vya­va­sā­ya­saṃ­ra­kṣa­ṇā­ya svayam a­bhyu­pa­ga­mā­t | tasya cha­la­jā­ti­ni­gra­ha<span type="hard-break">- </span><lb n="279,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,28</span>sthānaiḥ kartum a­śa­kya­tvā­t | parasya tū­ṣṇī­bhā­vā­rthaṃ ja­lpa­vi­taṃ­ḍa­yo­ś cha­lā­dyu­dbhā­va­na­m iti cen na, tathā parasya <lb n="279,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,29</span>tū­ṣṇī­bhā­vā­saṃ­bha­vā­d a­sa­du­tta­rā­ṇā­m ā­naṃ­tyā­n nyā­ya­ba­lā­d eva pa­ra­ni­rā­ka­ra­ṇa­saṃ­bha­vā­t | so yaṃ pa­ra­ni­rā­ka­ra­ṇā­yā­nya<span type="hard-break">- </span><lb n="279,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,30</span>yo­ga­vya­va­cche­de­na vya­va­si­tā­dya­nu­jā­taṃ ta­ttva­vi­ṣa­ya­pra­jñā­pā­ri­pā­kā­di ca phalam a­bhi­pre­tya vādaṃ kurvan paraṃ nigraha<span type="hard-break">- </span><lb n="279,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,31</span>sthānair ni­rā­ka­ro­tī­ti katham a­vi­ru­ddha­vā­k nyāyena pra­ti­vā­di­naḥ svā­bhi­prā­yā­n ni­va­rta­na­syai­va ni­gra­ha­tvā­d alābhe vā <lb n="279,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,32</span>tato ni­gra­ha­tvā­yo­gā­t | tad uktaṃ | "āstāṃ tāvad a­lā­bhā­di­r ayam eva hi nigrahaḥ | nyāyena vi­ji­gī­ṣū­ṇāṃ <lb n="279,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,33</span>svā­bhi­prā­ya­ni­va­rta­na­m || " iti siddham etat ji­gī­ṣa­to vādo ni­gra­ha­sthā­na­va­ttvā­ny a­thā­nu­pa­pa­tte­r iti | sa ca <lb n="279,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 279,34</span>ca­tu­raṃ­gaḥ svā­bhi­pre­ta­sva­vya­va­sthā­na­pha­la­tvā­l lo­ka­pra­khyā­ta­vā­da­va­t | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2035"><l ana="bt" n="bt_1.app.29"><lb n="279,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.29</span>ma­ryā­dā­ti­kra­maṃ leke yathā haṃti ma­hī­pa­tiḥ | tathā śāstre py a­haṃ­kā­ra­gra­s tayor vādinoḥ kvacit || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.30"><pb n="280"/><lb n="280,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.30</span>vā­di­no­r vādanaṃ vādaḥ samarthe hi sa­bhā­pa­tau | sa­ma­rtha­yoḥ sa­ma­rthe­ṣu prā­śni­ke­ṣu pra­va­rta­te || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.31"><lb n="280,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.31</span>sāmarthyaṃ punar īśasya śa­kti­tra­ya­m u­dā­hṛ­ta­m | yena sva­maṃ­ḍa­la­syā­jñā vi­dhe­ya­tvaṃ pra­si­ddhya­ti || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.32"><lb n="280,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.32</span>maṃ­tra­śa­ktyā prabhus tāvat sva­lo­kā­n sa­ma­yā­n api | dha­rma­nyā­ye­na saṃ­ra­kṣe­d vi­pla­vā­t sā­dhu­sā­t sudhīḥ || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.33"><lb n="280,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.33</span>pra­bhu­sā­ma­rthya­to vāpi du­rlaṃ­ghyā­tma­ba­lai­r api | svo­tsā­ha­śa­kti­to vāpi daṃḍaṃ nī­ti­vi­dāṃ­va­raḥ || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.34"><lb n="280,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.34</span>rā­ga­dve­ṣa­vi­hī­na­tvaṃ vādini pra­ti­vā­di­ni | nyāye 'nyāye ca tadvattvaṃ sāmarthyaṃ prā­śni­ke­ṣv adaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.35"><lb n="280,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.35</span>si­ddhāṃ­ta­dva­ya­ve­di­tvaṃ pro­ktā­rtha­gra­ha­ṇa­tva­tā | pra­ti­bhā­di­gu­ṇa­tvaṃ ca ta­ttva­ni­rṇa­ya­kā­ri­tā || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.36"><lb n="280,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.36</span>ja­ye­ta­ra­vya­va­sthā­yā­m a­nya­thā­na­dhi­kā­ra­tā | sa­bhyā­nā­m ātmanaḥ patyur yaśo dharmaṃ ca vāṃchataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.37"><lb n="280,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.37</span>ku­mā­ra­naṃ­di­na­ś cāhur vā­da­nyā­ya­vi­ca­kṣa­ṇāḥ | rā­ja­prā­śni­ka­sā­ma­rthya­m e­vaṃ­bhū­ta­m a­saṃ­śa­ya­m || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.38"><lb n="280,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.38</span>ekataḥ kā­ra­ye­t sabhyān vā­di­nā­m ekataḥ prabhuḥ | paścād a­bhya­rṇa­kā­n vīkṣya pra­mā­ṇa­gu­ṇa­do­ṣa­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.39"><lb n="280,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.39</span>lau­ki­kā­rtha­vi­cā­re­ṣu na tathā prāśnikā yathā | śā­strī­yā­rtha­vi­cā­re­ṣu vā tajjñāḥ prāśnikā yathā || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.40"><lb n="280,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.40</span>sa­tya­sā­dha­na­sā­ma­rthya­saṃ­pra­kā­śa­na­pā­ṭa­vaḥ | vā­dya­je­yo vijetā no sa­do­nmā­de­na ke­va­la­m || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || iti</l><l ana="bt" n="bt_1.app.41"><lb n="280,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.41</span>sa­ma­rtha­sā­dha­nā­khyā­naṃ sāmarthyaṃ vādino mataṃ | sā tv avaśyaṃ ca sā­ma­rthyā­d a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tā || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.42"><lb n="280,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.42</span>sa­ddo­ṣo­dbhā­va­naṃ vāpi sāmarthyaṃ pra­ti­vā­di­naḥ | dū­ṣa­ṇa­sya ca sāmarthyaṃ pra­ti­pa­kṣa­vi­ghā­ti­tā || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l></lg><p n="a_2036" rend="justify"><lb n="280,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,14</span>nanu yathā sa­bhā­pa­teḥ prā­śni­kā­nāṃ ca sā­ma­rthya­m a­vi­ru­ddha­m uktaṃ vādinoḥ sā­dha­na­dū­ṣa­ṇa­yo­ś ca pa­ra­spa­ra­vyā­ghā<span type="hard-break">- </span><lb n="280,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,15</span>tāt | tathā hi­–­ya­di vādinaḥ sa­mya­ksā­dha­na­va­ca­naṃ sāmarthyaṃ sā­dha­na­sya cā­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tvaṃ tadā kathaṃ tatra <lb n="280,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,16</span>pra­ti­vā­di­naḥ sa­ddo­ṣo­dbhā­va­naṃ sāmarthyaṃ saṃsādhyaṃ dū­ṣa­ṇa­sya ca pa­kṣa­vi­ghā­ti­tā­va­t katham i­ta­ra­d iti pa­ra­spa­ra­vyā­ha­taṃ <lb n="280,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,17</span>paśyāmaḥ | ta­da­nya­ta­mā­sa­ma­rtha­tve vā yathā samarthe sa­bhā­pa­tau prā­śni­ke­ṣu vacanaṃ vādas tathā sa­ma­rtha­yo­r vādi<span type="hard-break">- </span><lb n="280,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,18</span>pra­ti­vā­di­noḥ sā­dha­na­dū­ṣa­ṇa­yo­ś ceti vyā­khyā­na­m a­nu­pa­pa­nna­m ā­yā­ta­m iti kaścit | tad asat | vā­di­pra­ti­vā­di­noḥ <lb n="280,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,19</span>sā­dha­na­dū­ṣa­ṇa­va­ca­ne kramataḥ pravṛttau vi­ro­dhā­bhā­vā­t | pūrvaṃ tā­va­dvā­dī sva­da­rśa­nā­nu­sā­ri­ta­yā samarthaḥ sādhanaṃ <lb n="280,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,20</span>sa­ma­rtha­m u­pa­nya­sya­ti paścāt pra­ti­vā­dī sva­da­rśa­nā­laṃ­ba­ne­na do­ṣo­dbhā­va­na­sa­ma­rtha­sa­ddū­ṣa­ṇaṃ ta­tsā­ma­rthyaṃ pra­ti­pa­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="280,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,21</span>vi­ghā­ti­tā na vi­ru­dhya­te || </p><p n="a_2037" rend="justify"><lb n="280,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,22</span>kā punar iyaṃ pra­ti­pa­kṣa­vi­ghā­ti­te­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2038"><l ana="bt" n="bt_1.app.43"><lb n="280,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.43</span>sā pa­kṣāṃ­ta­ra­si­ddhi­r vā sā­dha­nā­śa­kti­tā­pi vā | hetor vi­ru­ddha­tā ya­dva­da­bhā­sāṃ­ta­ra­tā­pi ca || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l></lg><p n="a_2039" rend="justify"><lb n="280,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,24</span>sā­dha­na­sya sva­pa­kṣa­dhā­ti­tā pa­kṣāṃ­ta­ra­sā­dha­na­tvaṃ yathā viruddhaṃ sva­pa­kṣa­sā­dha­nā­śa­kta­tva­mā­traṃ vā ya­thā­nai­kāṃ­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="280,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,25</span>katvādi sā­dha­nā­bhā­sa­tvaṃ­, ta­du­dbha­va­ne sva­pa­kṣa­si­ddhe­r a­pe­kṣa­ṇī­ya­tvā­t | tad uktaṃ | "­vi­ru­ddhaṃ hetum a­dbhā­vya­vā­di­naṃ <lb n="280,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,26</span>ja­ya­tī­ta­raḥ | ā­bhā­sāṃ­ta­ra­m udbhāvya pa­kṣa­si­ddha­m a­pe­kṣa­te || " iti | na caivam aṣṭāṃgo vivādaḥ syāt ta­tsā­dha­na<span type="hard-break">- </span><lb n="280,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,27</span>ta­dva­ca­na­yo­r vā­di­sā­ma­rtha­rū­pa­tvā­t sa­dū­ṣa­ṇa­ta­dva­ca­na­yo­ś ca pra­ti­vā­di­sā­ma­rthya­rū­pa­tvā­d di­gaṃ­ta­ra­tvā­yo­gā­t naivaṃ prabhuḥ <lb n="280,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,28</span>sabhyo vā vā­di­pra­ti­vā­di­noḥ sāmarthyaṃ tayoḥ sva­taṃ­tra­tvā­t | tato nā­bhi­mā­ni­ko pi vādo dvyaṃga eva <lb n="280,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,29</span>vī­ta­rā­ga­vā­da­va­d iti śakyaṃ vaktuṃ, ca­tu­rṇā­m aṃ­gā­nā­m a­nya­ta­ma­syā­py apāye a­rthā­pa­ri­sa­mā­pte­r ity u­kta­prā­yaṃ | eva<span type="hard-break">- </span><lb n="280,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,30</span>m a­ya­mā­bhi­mā­ni­ko vādo ji­gī­ṣa­to­r dvivida ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2040"><l ana="bt" n="bt_1.app.44"><lb n="280,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.44</span>ity ā­bhi­mā­ni­kaḥ proktas tāttvikaḥ prātibho pi vā | sa­ma­rthā­va­ca­naṃ vādaś ca­tu­raṃ­go ji­gī­ṣa­toḥ || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l></lg><p n="a_2041" rend="justify"><lb n="280,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 280,32</span>pū­rvā­cā­ryo pi bha­ga­vā­n amum eva dvividhaṃ ja­lpa­mā­ve­di­ta­vā­n ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2042"><l ana="bt" n="bt_1.app.45"><lb n="280,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.45</span>dvi­pra­kā­raṃ jagau jalpaṃ ta­ttva­prā­ti­bha­go­ca­ra­m | tri­ṣa­ṣṭe­r vādināṃ jetā śrīdatto ja­lpa­ni­rṇa­ye || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l></lg><p n="a_2043" rend="justify"><pb n="281"/><lb n="281,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 281,01</span>kaḥ punar jayo trety ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2044"><l ana="bt" n="bt_1.app.46"><lb n="281,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.46</span>tatreha tāttvike vāde '­ka­laṃ­kaiḥ kathito jayaḥ | sva­pa­kṣa­si­ddhi­r ekasya nigraho nyasya vādinaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l></lg><p n="a_2045" rend="justify"><lb n="281,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 281,03</span>ka­thaṃ­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2046"><l ana="bt" n="bt_1.app.47"><lb n="281,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.47</span>sva­pa­kṣa­si­ddhi­pa­ryaṃ­tā śā­strī­yā­rtha­vi­cā­ra­ṇā | va­stvā­śra­ya­tva­to ya­dva­llau­ki­kā­rthe vi­cā­ra­ṇā || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l></lg><p n="a_2047" rend="justify"><lb n="281,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 281,05</span>kaḥ punaḥ svasya pakṣo yat siddhir jayaḥ syād iti vi­cā­ra­yi­tu­m u­pa­kra­ma­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2048"><l ana="bt" n="bt_1.app.48"><lb n="281,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.48</span>ji­jñā­si­ta­vi­śe­ṣo tra dharmī pakṣo na yujyate | ta­syā­saṃ­bha­va­do­ṣe­ṇa bā­dhi­ta­tvā­t kha­pu­ṣpa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.49"><lb n="281,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.49</span>kvacit sā­dhya­vi­śe­ṣaṃ hi na vādī pra­ti­pi­tsa­te | svayaṃ vi­ni­ści­tā­rtha­sya pa­ra­bo­dhā­ya vṛttitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.50"><lb n="281,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.50</span>pra­vṛ­tti­vā­dī tasyaiva pra­ti­kṣe­pā­ya va­rta­nā­t | ji­jñā­si­te­na sabhyāś ca si­ddhāṃ­ta­dva­ya­ve­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.51"><lb n="281,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.51</span>svā­rthā­nu­mā­ne vādye ca ji­jñā­si­te­ti cen mataṃ | vāde ta­syā­dhi­kā­raḥ syāt pa­ra­pra­tya­ya­nā­dṛ­te || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.52"><lb n="281,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.52</span>ji­jñā­pa­yi­tā­tme­ha dharmī pakṣo ya­dī­ṣya­te | la­kṣa­ṇa­dva­ya­m āyātaṃ pakṣasya graṃ­tha­ghā­ti­ne || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.53"><lb n="281,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.53</span>ta­thā­nu­ṣṇo gnir ityādiḥ pra­tya­kṣā­di­ni­rā­kṛ­taḥ | svapakṣaṃ syād a­ti­vyā­pi nedaṃ pakṣasya lakṣaṇaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.54"><lb n="281,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.54</span>liṃgāt sā­dha­yi­tuṃ śakyo viśeṣo yasya dharmiṇaḥ | sa eva pakṣa iti cet vṛthā dha­rma­vi­śe­ṣa­vā­k || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.55"><lb n="281,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.55</span>liṃgaṃ ye­nā­vi­nā­bhā­vi so rthaḥ sādhyo va­dhā­rya­te | na ca dharmī ta­thā­bhū­taḥ sa­rva­trā­na­nva­yā­tma­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.56"><lb n="281,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.56</span>na dharmī kevalaḥ sādhyo na dharmaḥ si­ddhya­saṃ­bha­vā­t | sa­mu­dā­ya­s tu sādhyeta yadi saṃ­vya­va­hā­ri­bhiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.57"><lb n="281,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.57</span>tadā ta­tsa­mu­dā­ya­sya svā­śra­ye­ṇa vinā sadā | saṃ­bha­vā­bhā­va­taḥ so pi ta­dvi­śi­ṣṭaḥ pra­sā­dhya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">57</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.58"><lb n="281,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.58</span>ta­dvi­śe­ṣo pi so nyena svā­śra­ye­ṇe­ti na kvacit | sā­dhya­vya­va­sthi­ti­r mū­ḍha­ce­ta­sā­m ā­tma­vi­dvi­ṣā­m || <ref type="no-bt" rend="b">58</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.59"><lb n="281,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.59</span>vināpi tena liṃgasya bhāvāt tasya na sādhyatā | tato na­pe­kṣa­te­ty etad a­nu­kū­laṃ sa­mā­ca­re­t || <ref type="no-bt" rend="b">59</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.60"><lb n="281,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.60</span>dha­rmi­ṇā­pi vinā bhāvāt kvacil liṃgasya pakṣatā | tasya mā bhūt tataḥ siddhaḥ pakṣaḥ sā­dha­na­go­ca­raḥ || <ref type="no-bt" rend="b">60</ref> || </l></lg><p n="a_2049" rend="justify"><lb n="281,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 281,19</span>yādṛg eva hi svā­rthā­nu­mā­ne pakṣaḥ śa­kya­tvā­di­vi­śe­ṣa­ṇaḥ sā­dha­na­vi­ṣa­ya­s tādṛg eva pa­rā­rthā­nu­mā­ne yuktaḥ <lb n="281,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 281,20</span>sva­ni­śca­ya­va­d anyeṣāṃ ni­śca­yo­tpā­da­nā­ya pre­kṣā­va­tāṃ pa­rā­rthā­nu­mā­na­pra­yo­gā­t­, anyathā ta­lla­kṣa­ṇa­syā­saṃ­bha­vā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="281,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 281,21</span>do­ṣā­nu­ṣaṃ­gā­t || kā punaḥ pakṣasya siddhir ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2050"><l ana="bt" n="bt_1.app.61"><lb n="281,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.61</span>sa­bhya­pra­tyā­ya­naṃ tasya siddhiḥ syā­dvā­di­no thavā | pra­ti­vā­di­na ity eṣa nigraho nya­ta­ra­sya tu || <ref type="no-bt" rend="b">61</ref> || </l></lg><p n="a_2051" rend="justify"><lb n="281,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 281,23</span>vādinaḥ sva­pa­kṣa­pra­tyā­ya­naṃ sabhāyāṃ sva­pa­kṣa­si­ddhiḥ­, pra­ti­vā­di­naḥ sa eva ni­gra­haḥ­, pra­ti­vā­di­no thavā <lb n="281,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 281,24</span>ta­tsva­pa­kṣa­si­ddhi­r vādino nigraha ity e­ta­tpra­tye­ya­m || tathoktaṃ | "­sva­pa­kṣa­si­ddhi­r ekasya nigraho nyasya vādinaḥ | <lb n="281,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 281,25</span>nā­sā­dha­nāṃ­ga­va­ca­naṃ nā­do­ṣo­dbhā­va­naṃ dvayoḥ || " iti || </p><p n="a_2052" rend="justify"><lb n="281,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 281,26</span>atra pa­ra­ma­ta­m anūdya vi­cā­ra­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2053"><l ana="bt" n="bt_1.app.62"><lb n="281,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.62</span>a­sā­dha­nāṃ­ga­va­ca­na­m a­do­ṣo­dbhā­va­naṃ dvayoḥ | ni­gra­ha­sthā­na­m anyat tan na yuktam iti kecana || <ref type="no-bt" rend="b">62</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.63"><lb n="281,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.63</span>svapakṣaṃ sā­dha­ya­n tatra tayor eko jayed yadi | tū­ṣṇī­bhū­taṃ bruvāṇaṃ vā yat kiṃcit tat sa­maṃ­ja­sa­m || <ref type="no-bt" rend="b">63</ref> || </l></lg><p n="a_2054" rend="justify"><lb n="281,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 281,29</span>satyam e­ta­t­, svapakṣaṃ sā­dha­ya­nn e­vā­sā­dha­nāṃ­ga­va­ca­nā­d a­do­ṣo­dbhā­va­nā­d vā vādī pra­ti­vā­dī vā tū­ṣṇī­bhū­taṃ yat kiṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="281,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 281,30</span>cid bruvāṇaṃ vā paraṃ jayati nānyathā kevalaṃ pakṣo vā­di­pra­ti­vā­di­noḥ samyak sā­dha­na­dū­ṣa­ṇa­va­ca­na­m eveti parā<span type="hard-break">- </span><lb n="281,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 281,31</span>kūtam anūdya pra­ti­kṣi­pa­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2055"><l ana="bt" n="bt_1.app.64"><lb n="281,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.64</span>ta­tsā­dha­na­va­caḥ pakṣo mataḥ sā­dha­na­vā­di­naḥ | sa­ddū­ṣa­ṇā­bhi­dhā­naṃ tu svapakṣaḥ pra­ti­vā­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">64</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.65"><lb n="281,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.65</span>ity ayuktaṃ dvayor e­ka­vi­ṣa­ya­tvā­na­va­sthi­teḥ | sva­pa­kṣa­pra­ti­pa­kṣa­tvā­saṃ­bha­vā­d bhi­nna­pa­kṣa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">65</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.66"><lb n="281,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.66</span>vastuny ekatra vartete tayoḥ sā­dha­na­dū­ṣa­ṇe | tena ta­dva­ca­so­r yuktā sva­pa­kṣe­ta­ra­tā yadi || <ref type="no-bt" rend="b">66</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.67"><pb n="282"/><lb n="282,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.67</span>tadā vā­sta­va­pa­kṣaḥ syāt sā­dhya­mā­naṃ ka­thaṃ­ca­na | dū­ṣya­mā­ṇaṃ ca niḥśaṃkaṃ ta­dvā­di­pra­ti­vā­di­noḥ || <ref type="no-bt" rend="b">67</ref> || </l></lg><p n="a_2056" rend="justify"><lb n="282,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,02</span>yad vastu śa­bdā­ni­tya­tvā­vā­di­nāṃ sā­dhya­mā­naṃ vā­di­nā­, dū­ṣya­mā­ṇaṃ ca pra­ti­vā­di­nā tad eva vādinaḥ pakṣaḥ <lb n="282,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,03</span>śa­kya­tvā­di­vi­śe­ṣa­ṇa­sya sā­dha­na­vi­ṣa­ya­sya pa­kṣa­tva­vya­va­sthā­pa­nā­t | tathā yad dū­ṣa­ṇa­vā­di­nā śabdādi vastu <lb n="282,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,04</span>a­ni­tya­tvā­di­nā sā­dhya­mā­naṃ vādinā dū­ṣya­mā­ṇaṃ tad eva pra­ti­vā­di­naḥ pakṣa iti vya­va­ti­ṣṭha­te na punaḥ sādhana <lb n="282,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,05</span>vacanaṃ vādinaḥ dū­ṣa­ṇa­va­ca­naṃ ca pra­ti­vā­di­naḥ pakṣa iti vi­vā­dā­bhā­vā­t tayos tatra vivāde vā ya­tho­kta­la­kṣa­ṇa eva <lb n="282,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,06</span>pakṣa iti ta­syā­si­ddhe­r ekasya jayo '­pa­ra­sya pa­rā­ja­yo vya­va­ti­ṣṭha­te­, na punar a­sā­dha­nāṃ­ga­va­ca­na­mā­tra­m a­do­ṣo­dbhā­va­na­mā­traṃ <lb n="282,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,07</span>vā | pa­kṣa­si­ddhya­vi­nā­bhā­vi­na­s tu sā­dha­nāṃ­ga­syā­va­ca­naṃ vādino ni­gra­ha­sthā­naṃ pra­ti­pa­kṣa­si­ddhau satyāṃ pra­ti­vā­di­na <lb n="282,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,08</span>iti na ni­vā­rya­ta eva | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2057"><l ana="bt" n="bt_1.app.68"><lb n="282,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.68</span>pa­kṣa­si­ddhya­vi­nā­bhā­vi sā­dha­nā­va­ca­naṃ tataḥ | nigraho vādinaḥ siddhaḥ svapakṣe pra­ti­vā­di­ni || <ref type="no-bt" rend="b">68</ref> || </l></lg><p n="a_2058" rend="justify"><lb n="282,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,10</span>sā­ma­rthyā­t pra­ti­vā­di­naḥ sa­ddū­ṣa­ṇa­va­ttva­ni­gra­hā­di­ka­ra­ṇaṃ vādinaḥ pa­kṣa­si­ddhau satyām ity a­va­gaṃ­ta­vyaṃ | tathā <lb n="282,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,11</span>vādinaṃ sā­dha­na­mā­traṃ bru­vā­ṇa­m api pra­ti­vā­dī kathaṃ ja­ya­tī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2059"><l ana="bt" n="bt_1.app.69"><lb n="282,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.69</span>vi­ru­ddha­sā­dha­no­dbhā­vī pra­ti­vā­dī­ta­raṃ jayet | tathā sva­pa­kṣa­saṃ­si­ddhe­r vidhānaṃ tena tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">69</ref> || </l></lg><p n="a_2060" rend="justify"><lb n="282,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,13</span>dū­ṣa­ṇāṃ­ta­ra­m udbhāvya svapakṣaṃ sā­dha­ya­n jayaty eva anyathā tasya na jayo na pa­rā­ja­yaḥ | yatra dha­rma­kī­rti<span type="hard-break">- </span><lb n="282,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,14</span>nā­bhya­ghā­yi sādhanaṃ siddhis tadaṃgaṃ trirūpaṃ liṃgaṃ ta­syā­va­ca­naṃ vādino ni­gra­ha­sthā­naṃ | tathā sā­dha­na­sya trirūpaṃ <lb n="282,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,15</span>liṃgaṃ sa­ma­rtha­naṃ vya­ti­re­ka­ni­śca­ya­ni­rū­pa­ṇa­tvā­t­, tasya vipakṣe bā­dha­ka­pra­mā­ṇa­va­ca­na­sya hetoḥ sa­ma­rtha­tvā­t tasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="282,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,16</span>vacanaṃ vādino ni­gra­ha­sthā­na­m iti ca ta­nnai­yā­yi­ka­syā­pi sa­mā­na­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2061"><l ana="bt" n="bt_1.app.70"><lb n="282,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.70</span>sve­ṣṭā­rtha­si­ddhi­r aṃgasya tryaṃ­śa­he­to­r a­bhā­ṣa­ṇaṃ | ta­syā­sa­ma­rtha­naṃ cāpi vādino nigraho yathā || <ref type="no-bt" rend="b">70</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.71"><lb n="282,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.71</span>paṃ­cā­va­ya­va­liṃ­ga­syā­bhā­ṣa­ṇaṃ na tathaiva kim | ta­syā­sa­ma­rtha­naṃ cāpi sa­rva­thā­py a­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">71</ref> || </l></lg><p n="a_2062" rend="justify"><lb n="282,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,19</span>nanu ca na sau­ga­ta­sya paṃ­cā­va­ya­va­sā­dha­na­sya ta­tsa­ma­rtha­na­sya vā vacanaṃ ni­gra­ha­sthā­naṃ tatra ni­ga­ma­nāṃ­ta­sā­ma­rthyā<span type="hard-break">- </span><lb n="282,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,20</span>d ga­mya­mā­na­tvā­t ta­dva­ca­na­sya punar u­kta­tve­nā­pha­la­tvā­d ity api na saṃ­ga­ta­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2063"><l ana="bt" n="bt_1.app.72"><lb n="282,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.72</span>sā­ma­rthyā­d ga­mya­mā­na­sya ni­ga­ma­sya vaco yathā | pa­kṣa­dha­rmo­pa­saṃ­hā­ra­va­ca­naṃ ca tathā phalam || <ref type="no-bt" rend="b">72</ref> || </l></lg><p n="a_2064" rend="justify"><lb n="282,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,22</span>nanu ca sa­pa­kṣa­dha­rmo­pa­saṃ­hā­ra­sya sā­ma­rthyā­d ga­mya­mā­na­syā­pi hetor a­pa­kṣa­dha­rma­tve­nā­si­ddha­tva­sya vya­va­cche­daḥ phala<span type="hard-break">- </span><lb n="282,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,23</span>m astīti yuktaṃ ta­dva­ca­na­m a­nu­ma­nya­te yat sat tat sarvaṃ kṣaṇikaṃ yathā ghaṭaḥ saṃś ca śabda iti | tarhi ni­ga­ma­na­syā­pi <lb n="282,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,24</span>pra­ti­jñā­he­tū­dā­ha­ra­ṇo­pa­na­yā­nā­m e­kā­rtha­tvo­pa­da­rśa­naṃ phalam asti ta­tta­dva­ca­na­m api yu­kti­ma­d evety ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2065"><l ana="bt" n="bt_1.app.73"><lb n="282,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.73</span>ta­syā­si­ddha­tva­vi­cchi­ttiḥ phalaṃ hetor yathā tathā | ni­ga­ma­sya pra­ti­jñā­nā­dye­kā­rtha­tvo­pa­da­rśa­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">73</ref> || </l></lg><p n="a_2066" rend="justify"><lb n="282,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,26</span>na hi pra­ti­jñā­dī­nā­m e­kā­rtha­tvo­pa­da­rśa­na­m aṃ­ta­re­ṇa saṃ­ga­ta­tva­m u­pa­pa­dya­te bhi­nna­vi­ṣa­ya­pra­ti­jñā­di­va­t | tathā prati<span type="hard-break">- </span><lb n="282,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,27</span>jñātaḥ sā­dhya­si­ddhau he­tvā­di­va­ca­na­m a­na­rtha­kaṃ syād anyathā tasyā na sā­dha­nāṃ­ga­te­ti yad uktaṃ tad api sva­ma­ta­ghā­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="282,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,28</span>dha­rma­kī­rte­r ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2067"><l ana="bt" n="bt_1.app.74"><lb n="282,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.74</span>pra­ti­jñā­to rthasiddhau syād dhe­tvā­di­va­ca­naṃ vṛthā | nānyathā sā­dha­nāṃ­ga­tvaṃ tasyā iti yathaiva tat || <ref type="no-bt" rend="b">74</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.74ef"><lb n="282,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.74ef</span>ta­ttvā­rtha­ni­śca­ye hetor dṛṣṭāṃto '­na­rtha­ko na kim | <ref type="no-bt" rend="b"/></l></lg><p n="a_2068" rend="justify"><lb n="282,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,31</span>tato rthā­ti­vi­pa­rī­ta­vya­ti­re­ka­tvaṃ pra­da­rśi­ta­vya­ti­re­ka­tva­m iti | na ca vai­dha­rmya­dṛ­ṣṭāṃ­ta­do­ṣāḥ kvacin nyāya<span type="hard-break">- </span><lb n="282,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,32</span>vi­ni­śca­yā­dau pra­ti­pā­dyā­nu­ro­dha­taḥ sa­dṛ­ṣṭāṃ­te­ṣu sa­pra­yo­ge­ṣu sa­vi­bhā­ga­m u­dā­hṛ­tāḥ na punaḥ sā­dha­nāṃ­ga­tvā­ni­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="282,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,33</span>māt | ta­da­nu­dbhā­va­naṃ pra­ti­vā­di­no ni­gra­hā­dhi­ka­ra­ṇaṃ vādinā sva­pa­kṣa­syā­sā­dha­ne pīti bruvāṇaḥ saugato ja­ḍa­tve­na <lb n="282,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 282,34</span>jaḍān api cha­lā­di­nā vya­va­hā­ra­to nai­yā­yi­kā­n jayet | kiṃ ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2069"><l ana="bt" n="bt_1.app.75"><pb n="283"/><lb n="283,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.75</span>satye ca sādhane prokte vādinā pra­ti­vā­di­naḥ | do­ṣā­nu­tsā­dha­ne na syān nakāro vitathe pi vā || <ref type="no-bt" rend="b">75</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.76"><lb n="283,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.76</span>prācye pakṣe ka­laṃ­ko­kti­r dvitīye lo­ka­bā­dhi­tā | dvayor hi pa­kṣa­saṃ­si­ddhya­bhā­ve kasya vi­ni­gra­haḥ || <ref type="no-bt" rend="b">76</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.77"><lb n="283,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.77</span>atrānye prāhur iṣṭaṃ nas tathā ni­gra­ha­ṇaṃ dvayoḥ | ta­ttva­jñā­no­kti­sā­ma­rthya­śū­nya­tva­syā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">77</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.78"><lb n="283,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.78</span>ya­tho­pā­ttā­pa­ri­jñā­naṃ sā­dha­nā­bhā­sa­vā­di­naḥ | tathā sa­ddū­ṣa­ṇā­jñā­naṃ do­ṣā­nu­dbhā­vi­naḥ samaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">78</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.79"><lb n="283,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.79</span>jānato pi sa­bhā­tī­te hanyato vā ku­ta­śca­na | do­ṣā­nu­dbhā­va­naṃ ya­dva­tsā­dha­nā­bhā­sa­vā­k tathā || <ref type="no-bt" rend="b">79</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.80"><lb n="283,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.80</span>do­ṣā­nu­dbhā­va­ne tu syā­dvā­di­nā pra­ti­vā­di­te | parasya ni­gra­ha­s tena ni­rā­ka­ra­ṇa­taḥ sphuṭam || <ref type="no-bt" rend="b">80</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.81"><lb n="283,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.81</span>a­nyo­nya­śa­kti­ni­rghā­tā­pe­kṣa­yā hi ja­ye­ta­raḥ | vyavasthā vādinoḥ siddhāḥ nā­nya­thā­ti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">81</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.82"><lb n="283,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.82</span>ity e­ta­ddu­rvi­da­gdha­tve ceṣṭitaṃ prakaṭaṃ na tu | vādinaḥ kī­rti­kā­ri syād evaṃ mā­dhya­stha­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">82</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.83"><lb n="283,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.83</span>do­ṣā­nu­dbhā­va­nā­khyā­nā­d yathā pa­ra­ni­rā­kṛ­tiḥ | tathaiva vādinaḥ svasya dṛ­ṣṭa­vā­n kā ti­ra­skṛ­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">83</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.84"><lb n="283,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.84</span>doṃ­ṣā­nu­dbhā­va­nā­d ekaṃ na kurvaṃti sa­bhā­sa­daḥ | sā­dha­nā­nu­kti­to nānyam ity aho te '­ti­sa­jja­nāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">84</ref> || </l></lg><p n="a_2070" rend="justify"><lb n="283,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 283,11</span>atra pa­re­ṣā­m ā­kū­ta­m u­pa­da­rśya vi­cā­ra­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2071"><l ana="bt" n="bt_1.app.85"><lb n="283,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.85</span>pa­kṣa­si­ddhi­vi­hī­na­tvā­d e­ka­syā­tra pa­rā­ja­ye | pa­ra­syā­pi na kiṃ na syāj jayo py a­nya­ta­ra­sya tu || <ref type="no-bt" rend="b">85</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.86"><lb n="283,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.86</span>tathā caikasya yu­ga­pa­t syātāṃ ja­ya­pa­rā­ja­yau | pa­kṣa­si­ddhī­ta­rā­tma­tvā­t tayoḥ sarvatra lo­ka­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">86</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.87"><lb n="283,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.87</span>ta­de­ka­sya pa­re­ṇe­ha ni­rā­ka­ra­ṇa­m eva naḥ | pa­rā­ja­yo vi­cā­re­ṣu pa­kṣā­si­ddhi­s tu sā kva nuḥ || <ref type="no-bt" rend="b">87</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.88"><lb n="283,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.88</span>pa­rā­ja­ya­pra­ti­ṣṭhā­na­m apekṣya pra­ti­yo­gi­nāṃ | loke hi dṛśyate yādṛk siddhaṃ śāstre pi tā­dṛ­śa­m || <ref type="no-bt" rend="b">88</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.89"><lb n="283,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.89</span>si­ddhya­bhā­vaḥ pu­na­rdṛ­ṣṭaḥ saty api pra­ti­yo­gi­ni | sā­dha­nā­bhā­va­taḥ śūnye saty api ca sa jā­tu­ci­t || <ref type="no-bt" rend="b">89</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.90"><lb n="283,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.90</span>ta­nni­rā­kṛ­ti­sā­ma­rthya­śū­nye vādam a­ku­rva­ti | pa­rā­ja­ya­s tatas tasya prāpta ity apare viduḥ || <ref type="no-bt" rend="b">90</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.91"><lb n="283,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.91</span>tatredaṃ ciṃtyate tāvat ta­nni­rā­ka­ra­ṇaṃ kimu | ni­rmu­khī­ka­ra­ṇaṃ kiṃ vā vāgbhis ta­tta­ttva­dū­ṣa­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">91</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.92"><lb n="283,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.92</span>nā­trā­di­ka­lpa­nā yuktā pa­rā­nu­grā­hi­ṇāṃ satāṃ | ni­rmu­khī­ka­ra­ṇā­vṛ­tte­r bo­dhi­sa­ttvā­di­va­t kvacit || <ref type="no-bt" rend="b">92</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.93"><lb n="283,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.93</span>dvi­tī­ya­ka­lpa­nā­yāṃ tu pa­kṣa­si­ddhiḥ pa­rā­ja­yaḥ | sarvasya va­ca­nai­s ta­ttva­dū­ṣa­ṇe pra­ti­yo­gi­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">93</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.94"><lb n="283,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.94</span>si­ddhya­bhā­va­s tu yo­gi­nā­m asati pra­ti­yo­gi­ni | sā­dha­nā­bhā­va­s tatra kathaṃ vāde pa­rā­ja­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">94</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.95"><lb n="283,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.95</span>yadaiva vādinoḥ pakṣaḥ pra­ti­pa­kṣa­pa­ri­gra­haḥ | rā­ja­nva­ti sa­de­ka­sya pa­kṣā­si­ddha­s tathaiva hi || <ref type="no-bt" rend="b">95</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.96"><lb n="283,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.96</span>sā tatra vādino samyak sā­dha­no­kte­r vi­bhā­vya­te | tū­ṣṇī­bhā­vā­c ca nānyatra nā­nya­de­ty a­ka­laṃ­ka­vā­k || <ref type="no-bt" rend="b">96</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.97"><lb n="283,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.97</span>tū­ṣṇī­bhā­vo thavā do­ṣā­nā­śa­ktiḥ sa­tya­sā­dha­ne | vā­di­no­kte pa­ra­sye­ṣṭā pa­kṣa­si­ddhi­r na cānyathā || <ref type="no-bt" rend="b">97</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.98"><lb n="283,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.98</span>ka­sya­ci­t ta­ttva­saṃ­si­ddhya­pra­ti­kṣe­po ni­rā­kṛ­taḥ | kīrtiḥ pa­rā­ja­yo va­śya­ma­kī­rti­kṛ­d iti sthitam || <ref type="no-bt" rend="b">98</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.99"><lb n="283,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.99</span>a­sā­dha­nāṃ­ga­va­ca­na­m a­do­ṣo­dbhā­va­naṃ dvayoḥ | na yuktaṃ ni­gra­ha­sthā­naṃ saṃ­dhā­hā­nyā­di­va­t tataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">99</ref> || </l></lg><p n="a_2072" rend="justify"><lb n="283,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 283,27</span>ke punas te pra­ti­jñā­hā­nyā­da­ya ime kathyaṃte ? pra­ti­jñā­hā­niḥ pra­ti­jñāṃ­ta­raṃ pra­ti­jñā­vi­ro­dhaḥ pra­ti­jñā­saṃ­nyā­saḥ <lb n="283,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 283,28</span>he­tvaṃ­ta­raṃ a­rthāṃ­ta­raṃ ni­ra­rtha­kaṃ a­vi­jñā­tā­rthaṃ a­pā­rtha­kaṃ prā­pta­kā­laṃ punar uktaṃ a­na­nu­bhā­ṣa­ṇaṃ ajñānaṃ a­pra­ti­bhā <lb n="283,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 283,29</span>pa­rya­nu­yo­gyā­nu­pe­kṣa­ṇaṃ ni­ra­nu­yo­jyā­nu­yo­gaḥ vikṣepaḥ ma­tā­nu­jñā nyūnaṃ adhikaṃ a­pa­si­ddhāṃ­taḥ he­tvā­bhā­sāḥ chalaṃ <lb n="283,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 283,30</span>jātir iti | tatra pra­ti­jñā­hā­ni­ni­gra­ha­sthā­naṃ katham a­yu­kta­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2073"><l ana="bt" n="bt_1.app.100"><lb n="283,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.100</span>pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­dha­rma­sya yānujñā nyā­ya­da­rśa­ne | sva­dṛ­ṣṭāṃ­te matā saiva pra­ti­jñā­hā­ni­r aiśvaraiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">100</ref> || </l></lg><p n="a_2074" rend="justify"><lb n="283,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 283,32</span>pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­dha­rmā­nu­jñā sva­dṛ­ṣṭāṃ­te pra­ti­jñā­hā­ni­r ity a­kṣa­pā­da­va­ca­nā­t | evaṃ sūtram anūdya pa­rī­kṣa­ṇā­rthaṃ bhāṣya<span type="hard-break">- </span><lb n="283,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 283,33</span>m a­nu­va­da­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2075"><l ana="bt" n="bt_1.app.101"><lb n="283,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.101</span>sā­dhya­dha­rma­vi­ru­ddhe­na dharmeṇa pra­tya­va­sthi­te | a­nya­dṛ­ṣṭāṃ­ta­dha­rmā­.­.­.­.­.­.­.­. m e­vā­nu­jā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">101</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.102"><pb n="284"/><lb n="284,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.102</span>pra­ti­jñā­hā­ni­r ity eva bhā­ṣyā­kā­rā­gra­ho na vā | pra­kā­rāṃ­ta­ro py asya syāt saṃ­bha­vā­c ci­tra­vi­bhra­mā­t || <ref type="no-bt" rend="b">102</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.103"><lb n="284,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.103</span>vi­na­śva­ra­sva­bhā­vo yaṃ śabda aiṃ­dri­ya­ka­tva­taḥ | yathā ghaṭa iti prokte paraḥ pra­tya­va­ti­ṣṭha­te || <ref type="no-bt" rend="b">103</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.104"><lb n="284,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.104</span>dṛṣṭam aiṃ­dri­ya­kaṃ nityaṃ sāmānyaṃ tadvad astu naḥ | śabdo pīti sva­liṃ­ga­sya jñānāt te nāpy a­saṃ­ma­taṃ || <ref type="no-bt" rend="b">104</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.105"><lb n="284,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.105</span>kāmaṃ ghaṭo pi nityo stu sāmānyaṃ yadi śāśvataṃ | ity evaṃ bhā­ṣya­mā­ṇe­na pra­ti­jño­tpa­dya­te katham || <ref type="no-bt" rend="b">105</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.106"><lb n="284,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.106</span>dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya pa­ri­tyā­gā­t svahetoḥ pra­kṛ­ta­kṣa­teḥ | ni­ga­māṃ­ta­sya pakṣasya tyāgād iti mataṃ yadi || <ref type="no-bt" rend="b">106</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.107"><lb n="284,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.107</span>tadā dṛ­ṣṭāṃ­ta­hā­niḥ syāt sākṣād iyam a­nā­ku­lā | sā­dhya­dha­rma­pa­ri­tyā­gā­d dṛṣṭāṃte sve­ṣṭa­sā­dha­ne || <ref type="no-bt" rend="b">107</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.108"><lb n="284,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.108</span>pā­raṃ­pa­rye­ṇa tu tyāgo he­tū­pa­na­ya­yo­r api | u­dā­ha­ra­ṇa­hā­nau hi nā­na­yo­r asti sādhutā || <ref type="no-bt" rend="b">108</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.109"><lb n="284,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.109</span>ni­ga­ma­sya pa­ri­tyā­gaḥ pa­kṣa­vā­do pi vā svayaṃ | tathā ca na pra­ti­jñā­ta­hā­ni­r eveti saṃ­ga­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">109</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.110"><lb n="284,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.110</span>pa­kṣa­tyā­gā­t pra­ti­jñā­yā­s tyāgas tasya ta­dā­sṛ­teḥ | pa­kṣa­tyā­ge pi dṛ­ṣṭāṃ­ta­tyā­gā­d iti ya­dī­ṣya­te || <ref type="no-bt" rend="b">110</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.111"><lb n="284,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.111</span>he­tvā­di­tyā­ga­to pi syāt pra­ti­jñā­tya­ja­naṃ tadā | tataḥ pa­kṣa­pa­ri­tyā­gā­vi­śe­ṣā­n niyamaḥ kutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">111</ref> || </l></lg><p n="a_2076" rend="justify"><lb n="284,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 284,11</span>sā­dha­rma­pra­tya­nī­ka­dha­rme­ṇa pra­tya­va­sthi­taḥ pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­dha­rmaṃ sva­dṛ­ṣṭāṃ­te nu­jā­na­n pratijñāṃ ja­hā­tī­ti pra­ti­jñā­hā­niḥ | <lb n="284,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 284,12</span>yathā anityaḥ śabda aiṃ­dri­ya­ka­tvā­t gha­ṭa­va­d iti bruvan pareṇa dṛṣṭam aiṃ­dri­ya­kaṃ sāmānyaṃ nityaṃ kasmān na tathā <lb n="284,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 284,13</span>śabda ity evaṃ pra­tya­va­sthi­taḥ | pra­yu­kta­sya hetor ā­bhā­sa­tā­m a­va­śya­m api ka­thā­va­sā­na­m a­ku­rva­nni­śca­ya­m a­ti­laṃ­bya prati<span type="hard-break">- </span><lb n="284,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 284,14</span>jñātyāgaṃ ka­ro­ti­, ya­thaiṃ­dri­ya­kaṃ sāmānyaṃ nityaṃ kāmaṃ ghaṭo pi nityo sti iti | sa khalv ayaṃ sa­sā­dha­na­sya <lb n="284,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 284,15</span>dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya nityatvaṃ pra­sa­ja­nni­ga­māṃ­ta­m eva pakṣaṃ ca pa­ri­tya­ja­n pratijñāṃ ja­hā­tī­ty ucyate pra­ti­jñā­śra­ya­tvā­t pakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="284,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 284,16</span>syeti bhā­ṣya­kā­ra­ma­ta­mā­lū­na­vi­stī­rṇa­m ā­da­rśi­ta­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2077"><l ana="bt" n="bt_1.app.112"><lb n="284,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.112</span>pra­ti­jñā­hā­ni­sū­tra­sya vyākhyāṃ vā­rti­ka­kṛ­t punaḥ | karoty evaṃ vi­ro­dhe­na nyā­ya­bhā­ṣya­kṛ­taḥ sphuṭam || <ref type="no-bt" rend="b">112</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.113"><lb n="284,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.113</span>dṛṣṭaś cāṃte sthitaś cāyam iti dṛṣṭāṃta ucyate | sva­dṛ­ṣṭāṃ­taḥ svapakṣaḥ syāt pra­ti­pa­kṣaḥ punar mataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">113</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.114"><lb n="284,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.114</span>pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta eveti ta­ddha­rma­m a­nu­jā­na­taḥ | svapakṣe syāt pra­ti­jñā­na­m iti nyā­yā­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">114</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.115"><lb n="284,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.115</span>sā­mā­nya­m aiṃdriyaṃ nityaṃ yadi śabdo pi tādṛśaḥ | nityo 'stv iti bru­vā­ṇa­syā­ni­tya­tva­tyā­ga­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">115</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.116"><lb n="284,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.116</span>ity etac ca na yuktaṃ syād u­dyo­ta­ka­ra­jā­dya­kṛ­t | pra­ti­jñā­hā­ni­r itthaṃ tu yatas te­nā­va­dhā­rya­te || <ref type="no-bt" rend="b">116</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.117"><lb n="284,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.117</span>sā he­tvā­di­pa­ri­tyā­gā­t pra­ti­pa­kṣa­pra­sā­dha­nā | prāyaḥ pra­tī­ya­te vāde maṃ­da­bo­dha­sya vādinaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">117</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.118"><lb n="284,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.118</span>ku­ta­ści­d ā­ku­lā­bhā­vā­d anyato vā ni­mi­tta­taḥ | tathā tadvāci sūtrārtho ni­ya­mā­n na vya­va­sthi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">118</ref> || </l></lg><p n="a_2078" rend="justify"><lb n="284,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 284,24</span>yathāha u­dyo­ta­ka­raḥ dṛṣṭaś cā­sā­vaṃ­te ca vya­va­sthi­ta iti dṛṣṭāṃtaḥ sva­pa­kṣaḥ­, pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­taḥ pra­ti­pa­kṣaḥ prati<span type="hard-break">- </span><lb n="284,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 284,25</span>pakṣasya dharmaṃ pakṣe nyatra jānan pratijñāṃ jahāti | yadi sā­mā­nya­m aiṃ­dri­ya­kaṃ nityaṃ śabdo py evam astv iti tade<span type="hard-break">- </span><lb n="284,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 284,26</span>tad api tasya jā­ḍya­kā­ri saṃ­la­kṣya­te | ittham eva pra­ti­jñā­hā­ne­r eva vā­ra­yi­tu­m aśakteḥ | pra­ti­pa­kṣa­pra­sā­dha­nā­d dhi <lb n="284,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 284,27</span>pra­ti­jñā­yāḥ kila hāniḥ saṃ­pa­dya­te ta­ttva­he­tvā­di­pa­ri­tyā­gā­d api ka­sya­ci­n maṃ­da­bu­ddhe­r vādino vā­di­prā­ye­ṇa pra­tī­ya­te <lb n="284,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 284,28</span>na punaḥ pra­ti­pa­kṣa­sya dharmaṃ svapakṣe bhya­nu­jā­na­ta eva ye­nā­ya­m e­ka­pra­kā­raḥ pra­ti­jñā­hā­nau syāt | tathā vi­kṣe­pā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="284,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 284,29</span>bhir ā­ku­lī­bhā­vā­t prakṛtyā sa­bhā­bhī­ru­tvā­d a­nya­ma­na­ska­tvā­de­r vā ni­mi­ttā­t kiṃcit sā­dhya­tve­na pra­ti­jñā­ya ta­dvi­pa­rī­taṃ <lb n="284,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 284,30</span>prati janir u­pa­la­bhya­ta eva pu­ru­ṣa­bhrāṃ­te­r a­ne­ka­kā­ra­ṇa­tvo­pa­pa­tteḥ | tato nā­pto­pa­jña­m evedaṃ sūtraṃ bhā­ṣya­kā­ra­sya vārtika<span type="hard-break">- </span><lb n="284,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 284,31</span>kārasya ca vya­va­sthā­pa­yi­tu­m a­śa­kya­tvā­t yu­ktyā­ga­ma­vi­ro­dhā­t || atra dha­rma­kī­rte­r dū­ṣa­ṇa­m u­pa­da­rśya pa­ri­ha­ra­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2079"><l ana="bt" n="bt_1.app.119"><lb n="284,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.119</span>yas tv ā­haiṃ­dri­ya­ka­tva­sya vya­bhi­cā­rā­d vi­na­śva­re | śa­bda­sā­dhye­na hetutvaṃ sā­mā­nye­ne­ti so py adhīḥ || <ref type="no-bt" rend="b">119</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.120"><lb n="284,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.120</span>si­ddha­sā­dha­na­ta­s teṣāṃ saṃ­dhā­hā­ne­ś ca bhedataḥ | sādhanaṃ vya­bhi­cā­ri­tvā­t ta­da­naṃ­ta­ra­taḥ kutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">120</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.121"><lb n="284,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.121</span>sāsty eva hi pra­ti­jñā­na­hā­ni­r doṣaḥ ku­ta­śca­na | ka­sya­ci­n ni­gra­ha­sthā­naṃ ta­nmā­trā­t tu na yujyate || <ref type="no-bt" rend="b">121</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.122"><pb n="285"/><lb n="285,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.122</span>yeṣāṃ pra­yo­ga­yo­gyā­sti pra­ti­jñā­na­m i­tī­ra­ṇe | teṣāṃ ta­ddhā­ni­r apy astu nigraho vā pra­sā­dha­ne || <ref type="no-bt" rend="b">122</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.123"><lb n="285,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.123</span>pareṇa sādhite svārthe nā­nya­the­ti hi niścitaṃ | sva­pa­kṣa­si­ddhi­r evātra jaya ity a­bhi­dhā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">123</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.124"><lb n="285,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.124</span>ga­mya­mā­nā pratijñā na yeṣāṃ teṣāṃ ca tatkṣatiḥ | ga­mya­mā­nai­va doṣaḥ syād iti sarvaṃ sa­maṃ­ja­sa­m || <ref type="no-bt" rend="b">124</ref> || </l></lg><p n="a_2080" rend="justify"><lb n="285,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 285,04</span>na hi vayaṃ pra­ti­jñā­hā­ni­r doṣa eva na bha­va­tī­ti saṃ­gi­rā­ma­he a­nai­kāṃ­ti­ka­tvā­t sā­dha­na­do­ṣā­t paścāt <lb n="285,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 285,05</span>ta­dbhā­vā­t tato bhedena prasiddheḥ | pratijñāṃ prayojyāṃ sā­ma­rthya­ga­myāṃ vā va­da­ta­s ta­ddhā­ne­s ta­thai­vā­bhyu­pa­ga­ma­nī­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="285,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 285,06</span>tvāt sarvathā tām a­ni­ccha­to vādina e­vā­saṃ­bha­vā­t ke­va­la­m e­ta­smā­d eva ni­mi­ttā­t pra­ti­jñā­hā­ni­r bhavati prati<span type="hard-break">- </span><lb n="285,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 285,07</span>pa­kṣa­si­ddha­m aṃ­ta­re­ṇa ca ka­sya­ci­n ni­gra­hā­dhi­ka­ra­ṇa­m ity etan na kṣamyate ta­ttvā­vya­va­sthā­pa­yi­tu­m aśakteḥ || </p><p n="a_2081" rend="justify"><lb n="285,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 285,08</span>pra­ti­jñāṃ­ta­ra­m i­dā­nī­m a­nu­va­da­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2082"><l ana="bt" n="bt_1.app.125"><lb n="285,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.125</span>pra­ti­ṣe­dhe pra­ti­jñā­tā­rtha­sya dha­rma­vi­ka­lpa­taḥ | yo sau ta­da­rtha­ni­rde­śa­s ta­tpra­ti­jñāṃ­ta­raṃ kila || <ref type="no-bt" rend="b">125</ref> || </l></lg><p n="a_2083" rend="justify"><lb n="285,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 285,10</span>pra­ti­jñā­tā­rtha­pra­ti­ṣe­dhe dha­rma­vi­ka­lpā­t ta­da­rtha­ni­rde­śaḥ pra­ti­jñāṃ­ta­raṃ ta­lla­kṣa­ṇa­sū­tra­m a­ne­no­kta­m idaṃ vyā­ca­ṣṭe­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2084"><l ana="bt" n="bt_1.app.126"><lb n="285,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.126</span>ghaṭo '­sa­rva­ga­to yadvat tathā śabdo py a­sa­rva­gaḥ | tadvad evāstu nityo yam iti dha­rma­vi­ka­lpa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">126</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.127"><lb n="285,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.127</span>sā­mā­nye­naiṃ­dri­ya­tva­sya sa­rva­ga­tvo­pa­da­rśi­taṃ | vya­bhi­cā­re pi pūrvasyāḥ pra­ti­jñā­yāḥ pra­si­ddha­ye || <ref type="no-bt" rend="b">127</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.128"><lb n="285,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.128</span>śabdo '­sa­rva­ga­ta­s tāvad iti sa­ttvāṃ­ta­raṃ kṛtam | tac ca ta­tsā­dha­nā­śa­kta­m iti bhāṣyena nigrahaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">128</ref> || </l></lg><p n="a_2085" rend="justify"><lb n="285,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 285,14</span>anityaḥ śabdaḥ aiṃ­dri­ya­ka­tvā­d gha­ṭa­va­d ity ekaḥ sā­mā­nya­m aiṃ­dri­ya­kaṃ nityaṃ kasmān na tathā śabda iti dvitīyaḥ | <lb n="285,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 285,15</span>sā­dha­na­syā­nai­kāṃ­ti­ka­tvaṃ sā­mā­nye­no­dbhā­va­ya­ti tena pra­ti­jñā­tā­rtha­sya pra­ti­ṣe­dhe sati taṃ doṣam a­nu­ddha­ra­n dha­rma­vi­ka­lpaṃ <lb n="285,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 285,16</span>ka­ro­ti­, so yaṃ śabdo '­sa­rva­ga­to gha­ṭa­va­dā­ho­svi­tsa­rva­ga­taḥ sā­mā­nya­va­d iti ? yady a­sa­rva­ga­to gha­ṭa­va­t tadā tadvad evā<span type="hard-break">- </span><lb n="285,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 285,17</span>nityo stv iti brūte | so yaṃ sa­rva­ga­ta­tvā­sa­rva­ga­ta­tva­dha­rma­vi­ka­lpā­t ta­da­rtha­ni­rde­śaḥ pra­ti­jñāṃ­ta­raṃ anityaḥ śabda iti <lb n="285,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 285,18</span>pra­ti­jñā­to '­sa­rva­ga­to anityaḥ śabda iti pra­ti­jñā­yā a­nya­tvā­t | tad idaṃ ni­gra­ha­sthā­naṃ sā­dha­na­sā­ma­rthyā­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="285,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 285,19</span>jñānād vādinaḥ | na co­tta­ra­pra­ti­jñā pū­rva­pra­ti­jñāṃ sā­dha­ya­ty a­ti­pra­saṃ­gā­t iti pa­ra­syā­kū­taṃ || </p><p n="a_2086" rend="justify"><lb n="285,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 285,20</span>atra dha­rma­kī­rteḥ dū­ṣa­ṇa­m u­pa­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2087"><l ana="bt" n="bt_1.app.129"><lb n="285,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.129</span>nātredaṃ yujyate pū­rva­pra­ti­jñā­yāḥ pra­sā­dha­ne | pra­yu­ktā­yāṃ pa­ra­syā­s ta­dbhā­va­hā­ne­na he­tu­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">129</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.130"><lb n="285,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.130</span>ta­da­sa­rva­ga­ta­tve­na pra­yu­ktā­d aiṃ­dri­ya­tva­taḥ | śa­bdā­ni­tya­tva­mā­hā­ya­m iti he­tvaṃ­ta­raṃ bhavet || <ref type="no-bt" rend="b">130</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.131"><lb n="285,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.131</span>na pra­ti­jñāṃ­ta­raṃ tasya kvacid apy a­pra­yo­ga­taḥ | pra­jñā­va­tāṃ jaḍānāṃ tu nā­dhi­kā­ro vi­cā­ra­ṇe || <ref type="no-bt" rend="b">131</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.132"><lb n="285,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.132</span>vi­ru­ddhā­di­pra­yo­ga­s tu prā­jñā­nā­m api saṃ­bha­vā­t | ku­ta­ści­d vi­śra­mā­t tatrety āhur anye tad apy asat || <ref type="no-bt" rend="b">132</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.133"><lb n="285,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.133</span>pra­ti­jñā­tā­rtha­si­ddhya­rthaṃ pra­ti­jñā­yāḥ sa­mī­kṣa­ṇā­t | bhrāṃtaiḥ pra­yu­jya­mā­nā­yāḥ vicāre si­ddha­he­tu­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">133</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.134"><lb n="285,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.134</span>prājñeti vi­bhra­mā­d brūyād vāde '­si­ddhā­di­sā­dha­na­m | sva­pa­kṣa­si­ddhi­r yena syāt sattvam ity a­ti­du­rgha­ṭa­m || <ref type="no-bt" rend="b">134</ref> || </l></lg><p n="a_2088" rend="justify"><lb n="285,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 285,27</span>tato pra­ti­pa­tti­va­tpra­ti­jñāṃ­ta­raṃ ka­sya­ci­t sā­dha­na­sā­ma­rthyā­pra­ti­jñā­nā­t pra­ti­jñā­hā­ni­va­t || </p><p n="a_2089" rend="justify"><lb n="285,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 285,28</span>tarhi katham idam a­yu­kta­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2090"><l ana="bt" n="bt_1.app.135"><lb n="285,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.135</span>tato nenaiva mārgeṇa pra­ti­jñāṃ­ta­ra­saṃ­bha­vaḥ | ity etad eva ni­rmu­kti­s tad dhi nā­nā­ni­mi­tta­kaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">135</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.136"><lb n="285,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.136</span>pra­ti­jñā­hā­ni­ta­ś cāsya bhedaḥ katham u­pe­ya­te | pa­kṣa­tyā­gā­vi­śe­ṣe pi yogair iti ca vismayaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">136</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.137"><lb n="285,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.137</span>pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­dha­rma­sya sva­dṛ­ṣṭāṃ­te bhya­nu­jña­yā | yathā pa­kṣa­pa­ri­tyā­ga­s tathā saṃ­dhāṃ­ta­rā­d api || <ref type="no-bt" rend="b">137</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.138"><lb n="285,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.138</span>sva­pa­kṣa­si­ddha­ye ya­dva­tsaṃ­dhāṃ­ta­ra­m u­dā­hṛ­taṃ | bhrāṃtyā tadvac ca śabdo pi nityo stv iti na kiṃ punaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">138</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.139"><lb n="285,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.139</span>śa­bdā­ni­tya­tva­si­ddhya­rthaṃ nityaḥ śabda i­tī­ra­ṇaṃ | svasthasya vāhataṃ yadvat tathā sa­rva­ga­śa­bda­vā­k || <ref type="no-bt" rend="b">139</ref> || </l></lg><p n="a_2091" rend="justify"><pb n="286"/><lb n="286,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 286,01</span>tataḥ pra­ti­jñā­hā­ni­r eva pra­ti­jñāṃ­ta­raṃ ni­mi­tta­bhe­dā­t ta­dbhe­dai­r ni­gra­ha­sthā­nāṃ­ta­rā­ṇāṃ pra­saṃ­gā­t | teṣāṃ ta­trāṃ­ta­rbhā­ve <lb n="286,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 286,02</span>pra­ti­jñāṃ­ta­ra­sye­ti pra­ti­jñā­nā­va­rta­bhā­va­sya ni­vā­ra­yi­tu­m aśakteḥ || pra­ti­jñā­vi­ro­dha­m anūdya vi­cā­ra­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2092"><l ana="bt" n="bt_1.app.140"><lb n="286,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.140</span>pra­ti­jñā­yā virodho yo hetunā saṃ­pra­tī­ya­te | sa pra­ti­jñā­vi­ro­dhaḥ syād ity etac ca na yu­kti­ma­t || <ref type="no-bt" rend="b">140</ref> || </l></lg><p n="a_2093" rend="justify"><lb n="286,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 286,04</span>pra­ti­jñā­he­tvo­r virodhaḥ pra­ti­jñā­vi­ro­dha iti sūtraṃ | yatra pratijñā hetunā vi­ru­dhya­te hetuś ca pra­ti­jñā­yāḥ <lb n="286,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 286,05</span>sa pra­ti­jñā­vi­ro­dho nāma ni­gra­ha­sthā­naṃ­, yathā gu­ṇa­vya­ti­ri­ktaṃ dravyaṃ bhe­de­nā­gra­ha­ṇā­d iti nyā­ya­vā­rti­kaṃ | tac ca <lb n="286,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 286,06</span>na yu­kti­ma­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2094"><l ana="bt" n="bt_1.app.141"><lb n="286,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.141</span>pra­ti­jñā­yāḥ pra­ti­jñā­tve hetunā hi ni­rā­kṛ­te | pra­ti­jñā­hā­ni­r eveyaṃ pra­kā­rāṃ­ta­ra­to bhavet || <ref type="no-bt" rend="b">141</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.142"><lb n="286,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.142</span>dravyaṃ bhinnaṃ guṇāt svasmād iti pakṣe bhi­bhā­ṣi­te | rū­pā­dya­rthāṃ­ta­ra­tve­nā­nu­pa­la­bdhe­r i­tī­rya­te || <ref type="no-bt" rend="b">142</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.143"><lb n="286,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.143</span>yena hetur hatas te­nā­saṃ­de­haṃ bhe­da­saṃ­ga­raḥ | ta­da­bhe­da­sya ni­rṇī­te­s tatra teneti bu­dhya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">143</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.144"><lb n="286,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.144</span>hetor vi­ru­ddha­tā vā syād doṣo yaṃ sa­rva­saṃ­ma­taḥ | pra­ti­jñā­do­ṣa­tā tv asya nānyathā vya­va­ti­ṣṭha­te || <ref type="no-bt" rend="b">144</ref> || </l></lg><p n="a_2095" rend="justify"><lb n="286,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 286,11</span>yad api u­dyo­ta­ka­re­ṇā­bhya­dhā­yi­; '­e­te­nai­va pra­ti­jñā­vi­ro­dho py uktaḥ, yatra pratijñā sva­va­ca­ne­na vi­ru­dhya­te <lb n="286,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 286,12</span>yathā śravaṇā garbhiṇī nā­styā­tme­ti vā­kyāṃ­ta­ro­pa­pla­vā­d iti' tad api na yuktam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2096"><l ana="bt" n="bt_1.app.145"><lb n="286,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.145</span>pratijñā ca svayaṃ yatra vi­ro­dha­m a­dhi­ga­ccha­ti | nā­styā­tme­tyā­di­va­t tatra pra­ti­jñā­vi­dhi­r eva naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">145</ref> || </l></lg><p n="a_2097" rend="justify"><lb n="286,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 286,14</span>ta­dvi­ro­dho­dbhā­va­ne­na tyā­ga­syā­va­śyaṃ bhā­vi­tvā­t | svayam a­tyā­gā­n neyaṃ pra­ti­jñā­hā­ni­r iti cet na, ta­dvi­ru­ddha­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="286,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 286,15</span>pra­ti­pa­tte­r eva nyā­ya­ba­lā­t tyā­ga­rū­pa­tvā­t | yat kiṃcid a­va­da­to pi pra­ti­jñā­kṛ­ti­si­ddhe­r vadato pi do­ṣa­tve­nai­va tattyā<span type="hard-break">- </span><lb n="286,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 286,16</span>gasya vya­va­sthi­teḥ | yad api tenoktaṃ he­tu­vi­ro­dho pi pra­ti­jñā­vi­ro­dha eva e­te­no­kto yatra hetuḥ pra­ti­jña­yā <lb n="286,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 286,17</span>bādhyate yathā sarvaṃ pṛthak samūhe bhā­va­śa­bda­pra­yo­gā­d iti, tad api na sādhīya ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2098"><l ana="bt" n="bt_1.app.146"><lb n="286,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.146</span>hetuḥ pra­ti­jña­yā yatra bādhyate he­tu­du­ṣṭa­tā | tatra si­ddhā­nya­thā saṃ­dhā­vi­ro­dho ti­pra­sa­jya­te || <ref type="no-bt" rend="b">146</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.147"><lb n="286,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.147</span>sarvaṃ pṛthak sa­mu­dā­yaḥ bhā­va­śa­bda­pra­yo­ga­taḥ | ity atra siddhayā bhe­da­saṃ­dha­yā yadi bādhyate || <ref type="no-bt" rend="b">147</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.148"><lb n="286,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.148</span>hetus tatra pra­si­ddhe­na hetunā sāpi bādhyatāṃ | pra­ti­jñā­va­t pa­ra­syā­pi he­tu­si­ddhe­r a­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">148</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.149"><lb n="286,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.149</span>bhā­va­śa­bdaḥ samūhaṃ hi yasyaikaṃ vakti vāstavaṃ | tasya sarvaṃ pṛ­tha­kta­ttva­m iti saṃ­dhā­dhi­ha­nya­te || <ref type="no-bt" rend="b">149</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.150"><lb n="286,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.150</span>vi­ru­ddha­sā­dha­nā­d vāyaṃ viruddho hetur āgataḥ | sa­mū­hā­vā­sta­ve he­tu­do­ṣo naiko pi pūrvakaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">150</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.151"><lb n="286,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.151</span>sarvathā bhedino nā­nā­rthe­ṣu śa­bda­pra­yo­ga­taḥ | pra­ka­lpi­ta­sa­mū­he­ṣv ity evaṃ he­tva­rtha­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">151</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.152"><lb n="286,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.152</span>tathā sati virodho yaṃ taddhetoḥ saṃdhayā sthitaḥ | saṃ­dhā­hā­ni­s tu siddhe yaṃ hetunā ta­tpra­bā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">152</ref> || </l></lg><p n="a_2099" rend="justify"><lb n="286,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 286,25</span>yad apy a­bhi­hi­taṃ tena, etena pra­ti­jñā­yā dṛ­ṣṭāṃ­ta­vi­ro­dho vaktavyo hetoś ca dṛ­ṣṭāṃ­tā­di­bhi­r virodhaḥ pramāṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="286,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 286,26</span>vi­ro­dha­ś ca pra­ti­jñā­he­to­r yathā vaktavyaḥ iti, tad api na pa­rī­kṣā­kṣa­ma­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2100"><l ana="bt" n="bt_1.app.153"><lb n="286,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.153</span>dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya ca yo nāma virodhaḥ saṃ­dha­yo­di­taḥ | sā­dha­na­sya ca dṛ­ṣṭāṃ­ta­pra­mu­khai­r mā­na­bo­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">153</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.154"><lb n="286,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.154</span>pra­ti­jñā­di­ṣu tasyāpi na pra­ti­jñā­vi­ro­dha­tā | sū­trā­rū­ḍha­ta­yo­kta­sya bhāṃ­ḍā­le­khya­na­yo­kti­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">154</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.155"><lb n="286,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.155</span>pra­ti­jñā­ne­na dṛ­ṣṭāṃ­ta­bā­dha­ne sati gamyate | ta­tpra­ti­jñā­vi­ro­dhaḥ syād vi­sta­ttvā­d iti cen matam || <ref type="no-bt" rend="b">155</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.156"><lb n="286,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.156</span>haṃta he­tu­vi­ro­dho pi kiṃ naiṣo bhīṣṭa eva te | dṛ­ṣṭāṃ­tā­di­vi­ro­dho pi hetur etena varṇitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">156</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.157"><lb n="286,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.157</span>ni­gra­ha­sthā­na­saṃ­khyā­na­vi­ghā­ta­kṛ­d ayaṃ tataḥ | ya­tho­kta­ni­gra­ha­sthā­ne­ṣv aṃ­ta­rbhā­vā­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">157</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.158"><lb n="286,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.158</span>pra­tya­kṣā­di­pra­mā­ṇe­na pra­ti­jñā­bā­dha­naṃ punaḥ | pra­ti­jñā­hā­ni­r āyātā pra­kā­rāṃ­ta­ra­taḥ sphuṭam || <ref type="no-bt" rend="b">158</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.159"><lb n="286,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.159</span>ni­da­rśa­nā­di­bā­dhā ca ni­gra­hāṃ­ta­ra­m eva te | pra­ti­jñā­na­śru­te­s ta­trā­bhā­vā­t ta­dbā­dha­nā­tya­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">159</ref> || </l></lg><p n="a_2101" rend="justify"><lb n="286,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 286,34</span>yad apy avādi tena pa­ra­pa­kṣa­si­ddhe­na go­tvā­di­nā­nai­kāṃ­ti­ka­co­da­nā­vi­ru­ddhe­ti yaḥ pa­ra­pa­kṣa­si­ddhe­na go­tvā­di­nā <pb n="287"/><lb n="287,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,01</span>vya­bhi­cā­ra­ya­ti ta­dvi­ru­ddha­m uttaraṃ ve­di­ta­vya­m | anityaḥ śabdaḥ aiṃ­dri­ya­ka­tvā­t gha­ṭa­va­d iti ke­na­ci­d bauddhaṃ <lb n="287,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,02</span>pra­tyu­ktaṃ­, nai­yā­yi­ka­pra­si­ddhe­na go­tvā­di­nā sā­mā­nye­na hetor a­nai­kāṃ­ti­ka­tva­co­da­nā hi vi­ru­ddha­m uttaraṃ sau­ga­ta­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="287,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,03</span>ni­ṣṭa­si­ddhe­r iti | tad api na vi­cā­rā­rha­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2102"><l ana="bt" n="bt_1.app.160"><lb n="287,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.160</span>mo­kṣā­di­nā sva­si­ddhe­na yā­nai­kāṃ­ti­ka­co­da­nā | pa­ra­pa­kṣa­vi­ru­ddhaṃ syādut taraṃ tad ihety api || <ref type="no-bt" rend="b">160</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.161"><lb n="287,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.161</span>na pra­ti­jñā­vi­ro­dhe ṃ­ta­rbhā­va­me­ti ka­thaṃ­ca­na | svayaṃ tu sādhite sa­mya­ggo­tvā­dau doṣa eva saḥ || <ref type="no-bt" rend="b">161</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.162"><lb n="287,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.162</span>ni­rā­kṛ­tau pa­re­ṇā­syā­nai­kāṃ­ti­ka­sa­mā­na­tā | hetor eva bhavet tāvat saṃ­dhā­do­ṣa­s tu neṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">162</ref> || </l></lg><p n="a_2103" rend="justify"><lb n="287,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,07</span>yad apy abhāṇi tena, sva­pa­kṣā­na­pe­kṣaṃ ca tathā yaḥ sva­sva­pa­kṣā­na­pe­kṣaṃ hetuṃ prayuṃkte anityaḥ śabda aiṃdriya<span type="hard-break">- </span><lb n="287,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,08</span>katvād iti sa sva­si­ddha­sya go­tvā­de­r a­ni­tya­tva­vi­ro­dhā­d viruddha iti | tad apy a­pe­śa­la­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2104"><l ana="bt" n="bt_1.app.163"><lb n="287,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.163</span>hetāv aiṃ­dri­ya­ka­tve tu ni­ja­pa­kṣā­na­pe­kṣi­ṇi | sa pra­si­ddha­sya go­tvā­de­r iti ta­ttva­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">163</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.164"><lb n="287,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.164</span>syād virodha itīdaṃ ca tadvad eva na bhidyate | a­nai­kāṃ­ti­ka­tā­do­ṣā­t ta­da­bhā­vā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">164</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.165"><lb n="287,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.165</span>vā­dī­ta­ra­pra­tā­ne­na gotvena vya­bhi­cā­ra­tā | hetor yathā cai­ka­ta­ra­si­ddhe­nā­sā­dha­ne­na kim || <ref type="no-bt" rend="b">165</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.166"><lb n="287,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.166</span>pra­mā­ṇe­nā­pra­si­ddhau tu tasya saiva tadā bhavat | sa­rve­ṣā­m api tenāyaṃ vibhāgo ja­ḍa­ka­lpi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">166</ref> || </l></lg><p n="a_2105" rend="justify"><lb n="287,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,13</span>so yam u­dyo­ta­ka­raḥ svayam u­bha­ya­pa­kṣa­saṃ­pra­ti­pa­nna­s tv a­nai­kāṃ­ti­ka iti pra­ti­pa­dya­mā­no vādinaḥ pra­ti­vā­di­na eva <lb n="287,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,14</span>pra­mā­ṇa­taḥ siddhena go­tvā­di­nā­nai­kāṃ­ti­ka­co­da­ne­na hetor vi­ru­ddha­m uttaraṃ bru­vā­ṇa­m a­ti­kra­me­ṇa kathaṃ nyā­ya­vā­dī ? <lb n="287,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,15</span>a­pra­mā­ṇa­si­ddhe­na tu sarveṣāṃ ta­cco­da­naṃ do­ṣā­bhā­sa eveti ta­dvi­bhā­gaṃ kurvan ja­ḍa­tva­m ātmano ni­ve­da­ya­ti | atra <lb n="287,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,16</span>pra­ti­jñā­va­ca­nā­d e­vā­sā­dha­nāṃ­ga­va­ca­ne­na vā­di­ni­gṛ­hī­te pra­ti­jñā­vi­ru­ddha­syā­ni­gra­ha­tva­m eveti dha­rma­kī­rti­no­ktaṃ dūṣaṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="287,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,17</span>m a­saṃ­ga­taṃ ga­mya­mā­naḥ prā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2106"><l ana="bt" n="bt_1.app.167"><lb n="287,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.167</span>pra­ti­jñā­va­ca­ne­nai­va ni­gṛ­hī­ta­sya vādinaḥ | na pra­ti­jñā­vi­ro­dha­sya ni­gra­ha­tva­m i­tī­ta­re || <ref type="no-bt" rend="b">167</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.168"><lb n="287,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.168</span>teṣām a­ne­ka­do­ṣa­sya sā­dha­na­syā­bhi­bhā­ṣa­ṇe | pa­re­ṇai­ka­sya doṣasya kathanaṃ nigraho yathā || <ref type="no-bt" rend="b">168</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.169"><lb n="287,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.169</span>ta­thā­nya­syā­tra tenaiva kathanaṃ tasya nigrahaḥ | kiṃ neṣṭo vā­di­no­r evaṃ yu­ga­pa­nni­gra­ha­s tava || <ref type="no-bt" rend="b">169</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.170"><lb n="287,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.170</span>sā­dha­nā­va­ya­va­syā­pi ka­sya­ci­d vacane sakṛt | jayo stu vādino nya­syā­va­ca­ne ca pa­rā­ja­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">170</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.171"><lb n="287,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.171</span>pra­ti­pa­kṣā­vi­nā­bhā­vi­do­ṣa­syo­dbhā­va­ne yadi | vādini nyatkṛte nyasya kathaṃ nāsya vi­ni­gra­haḥ || <ref type="no-bt" rend="b">171</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.172"><lb n="287,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.172</span>tadā sā­dhyā­vi­nā­bhā­vi sā­dha­nā­va­ya­ve­ra­ṇe | tasyaiva śa­ktyu­bha­yā­kā­re nyasya vāk ca pa­rā­ja­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">172</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.173"><lb n="287,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.173</span>vi­ru­ddho­dbhā­va­naṃ hetoḥ pra­ti­pa­kṣa­pra­sā­dha­naṃ | yathā tathā vi­nā­bhā­vi­he­tū­ktiḥ svā­rtha­sā­dha­nā || <ref type="no-bt" rend="b">173</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.174"><lb n="287,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.174</span>sā­dha­nā­va­ya­vo nekaḥ pra­yo­kta­vyo ya­thā­pa­raḥ | tathā doṣo pi kiṃ na syād u­dbhā­vya­s tatra tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">174</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.175"><lb n="287,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.175</span>tasmāt pra­yu­jya­mā­na­sya ga­mya­mā­na­sya vā svayaṃ | saṃ­ga­ra­sya vya­va­sthā­na­ka­thā­vi­cche­da­mā­tra­kṛ­t || <ref type="no-bt" rend="b">175</ref> || </l></lg><p n="a_2107" rend="justify"><lb n="287,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,27</span>saṃgaraḥ pra­ti­jñā­ta­sya vādinā yu­jya­mā­na­sya pa­kṣa­dha­rmo­pa­saṃ­hā­ra­va­ca­na­sā­ma­rthyā­d ga­mya­mā­na­sya vā yad a­vya­va­sthā­naṃ <lb n="287,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,28</span>sva­dṛ­ṣṭāṃ­te pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­dha­rmā­nu­jñā­nā­t pra­ti­jñā­tā­rtha­pra­ti­ṣe­dhe­na dha­rma­vi­ka­lpā­t ta­da­rtha­ni­rde­śā­d vā pra­ti­jñā­he­tvo<span type="hard-break">- </span><lb n="287,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,29</span>r vi­ro­dhā­t pra­ti­jñā­vi­ro­dhā­d vā pra­ti­vā­di­nā­pa­dye­ta ta­tka­thā­vi­cche­da­mā­traṃ karoti na punaḥ pa­rā­ja­yaṃ vādinaḥ <lb n="287,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,30</span>sva­pa­kṣa­sya pra­ti­vā­di­nā­va­śyaṃ sā­dha­nī­ya­tvā­d iti nyāyaṃ bu­ddhyā­ma­he | pra­ti­jñā­va­ca­naṃ tu ka­thā­vi­cche­da­mā­tra­m api <lb n="287,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,31</span>na pra­yo­ja­ya­ti ta­syā­sā­dha­nāṃ­ga­tvā­vya­va­sthi­teḥ pa­kṣa­dha­rmo­pa­saṃ­hā­ra­va­ca­nā­d ity uktaṃ prāk | kevalaṃ sva­da­rśa­nā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="287,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,32</span>rā­ga­mā­tre­ṇa pra­ti­jñā­va­ca­na­sya ni­gra­ha­tve­no­dbhā­va­ne pi saugataiḥ pra­ti­jñā­vi­ro­dhā­di­do­ṣo­dbhā­va­naṃ nā­va­sa­ra­m a­nu­maṃ­ta­vyaṃ­, <lb n="287,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,33</span>a­ne­ka­sā­dha­na­va­ca­na­va­d a­ne­ka­dū­ṣa­ṇa­va­ca­na­syā­pi vi­ro­dhā­bhā­vā­t sarvathā vi­śe­ṣā­bhā­vā­d iti vi­cā­ri­ta­m asmābhiḥ || </p><p n="a_2108" rend="justify"><lb n="287,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 287,34</span>saṃprati pra­ti­jñā­saṃ­nyā­saṃ vi­cā­ra­yi­tu­m u­pa­kra­ma­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2109"><l ana="bt" n="bt_1.app.176"><lb n="287,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.176</span>pra­ti­jñā­rthā­pa­na­ya­naṃ pakṣasya pra­ti­ṣe­dha­ne | na pra­ti­jñā­na­saṃ­nyā­saḥ pra­ti­jñā­hā­ni­taḥ pṛthak || <ref type="no-bt" rend="b">176</ref> || </l></lg><p n="a_2110" rend="justify"><pb n="288"/><lb n="288,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 288,01</span>nanu pa­kṣa­pra­ti­ṣe­dhe '­pra­ti­jñā­nā­rthā­pa­na­ya­naṃ pra­ti­jñā­saṃ­nyā­saḥ­' iti sū­tra­kā­ra­va­ca­nā­t yaḥ pra­ti­jñā­ta­m arthaṃ pakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="288,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 288,02</span>pra­ti­ṣe­dhe kṛte pa­ri­tya­jya­ti sa pra­ti­jñā­saṃ­nyā­so ve­di­ta­vyaḥ u­dā­ha­ra­ṇaṃ pū­rva­va­t | sā­mā­nye­nai­kāṃ­ti­ka­tvā­d dhetoḥ <lb n="288,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 288,03</span>kṛte brūyād eka eva mahān nitya śabda iti | e­ta­tsā­dha­na­sya sā­ma­rthyā­pa­ri­cche­dā­d vi­pra­ti­pa­tti­to ni­gra­ha­sthā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="288,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 288,04</span>m ity u­dyo­ta­ka­ra­va­ca­nā­c ca pra­ti­jñā­saṃ­nyā­sa­s tasya pra­ti­jñā­hā­ne­r bheda eveti ma­nya­mā­naṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2111"><l ana="bt" n="bt_1.app.177"><lb n="288,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.177</span>eka eva mahān nityo yaṃ śabdaḥ ity a­nī­ya­ta | pra­ti­jñā­rthaḥ ki­lā­ne­na pū­rva­va­tpa­kṣa­dū­ṣa­ṇe || <ref type="no-bt" rend="b">177</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.178"><lb n="288,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.178</span>hetor aiṃ­dri­ya­ka­tva­sya vya­bhi­cā­ra­pra­da­rśa­nā­t | tathā cā­pa­na­yo hāniḥ saṃdhāyā iti nā­rtha­bhi­t || <ref type="no-bt" rend="b">178</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.179"><lb n="288,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.179</span>pra­ti­jñā­hā­ni­r evaitaiḥ pra­kā­rai­r yadi kathyate | pra­kā­rāṃ­ta­ra­to pīyaṃ tadā kiṃ na pra­ka­thya­te || <ref type="no-bt" rend="b">179</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.180"><lb n="288,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.180</span>ta­nni­mi­tta­pra­kā­rā­ṇāṃ ni­ya­mā­bhā­va­taḥ kva nu | yathoktā ni­ya­ti­s teṣāṃ na­so­pa­jñaṃ vacas tataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">180</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.181"><lb n="288,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.181</span>pakṣasya pra­ti­ṣe­dhe hi tū­ṣṇīṃ­bhā­vo dha­re­kṣa­ṇaṃ | vyo­me­kṣa­ṇaṃ di­gā­lo­kaḥ khātkṛtaṃ ca­pa­lā­yi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">181</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.182"><lb n="288,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.182</span>ha­stā­sphā­la­na­m ākaṃpaḥ pra­sve­dā­dy apy a­ne­ka­dhā | ni­gra­hāṃ­ta­ra­m asyāstu ta­tpra­ti­jñāṃ­ta­rā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">182</ref> || </l></lg><p n="a_2112" rend="justify"><lb n="288,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 288,11</span>he­tvaṃ­ta­raṃ vi­cā­ra­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2113"><l ana="bt" n="bt_1.app.183"><lb n="288,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.183</span>a­vi­śe­ṣo­di­te hetau pra­ti­ṣi­ddhe pra­vā­di­nā | vi­śe­ṣa­m icchataḥ proktaṃ he­tvaṃ­ta­ra­m apīha yat || <ref type="no-bt" rend="b">183</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.184"><lb n="288,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.184</span>tad evam eva saṃbhāvyaṃ nā­nya­the­ti na niścayaḥ | pa­ra­smi­nn api hetau syād ukte he­tvaṃ­ta­raṃ yathā || <ref type="no-bt" rend="b">184</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.185"><lb n="288,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.185</span>yathā ca prakṛte hetau do­ṣa­va­ty api darśite | parasya vacanaṃ hetor he­tvaṃ­ta­ra­m u­dā­hṛ­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">185</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.186"><lb n="288,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.186</span>tathā ni­da­rśa­nā­dau ca dṛ­ṣṭāṃ­tā­dyaṃ­ta­raṃ na kim | ni­gra­ha­sthā­na­m āstheyaṃ vya­va­sthā­pyā­ti­ni­ści­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">186</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.187"><lb n="288,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.187</span>yadi he­tvaṃ­ta­re­ṇai­va ni­gṛ­hī­ta­sya vādinaḥ | dṛ­ṣṭāṃ­tā­dyaṃ­ta­raṃ tat syāt kathāyāṃ vi­ni­va­rta­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">187</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.188"><lb n="288,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.188</span>ta­dā­nai­kāṃ­ti­ka­tvā­di­he­tu­do­ṣe­ṇa nirjite | mā bhūd dhe­tvaṃ­ta­raṃ tasya tata e­vā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">188</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.189"><lb n="288,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.189</span>yathā co­dbhā­vi­te doṣe hetor yad vā vi­śe­ṣa­ṇaṃ | brūyāt kaścit tathā dṛ­ṣṭāṃ­tā­de­r api ji­gī­ṣa­yā || <ref type="no-bt" rend="b">189</ref> || </l></lg><p n="a_2114" rend="justify"><lb n="288,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 288,19</span>a­vi­śe­ṣo­ktau hetau pra­ti­ṣi­ddhe vi­śe­ṣa­m icchato he­tvaṃ­ta­ra­m iti sū­tra­kā­ra­va­ca­nā­t dvitvatvaṃ ni­gra­ha­sthā­naṃ <lb n="288,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 288,20</span>sā­dha­nāṃ­ta­ro­pā­dā­ne pū­rva­syā­sā­ma­rthya­khyā­pa­nā­t | sāmarthye vā pūrvasya he­tvaṃ­ta­raṃ vyartham ity u­dyo­ta­ka­ro vyāca<span type="hard-break">- </span><lb n="288,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 288,21</span>kṣāṇo ga­tā­nu­ga­ti­ka­tā­m ā­tma­sā­t kurute pra­kā­rāṃ­ta­re­ṇā­pi he­tvaṃ­ta­ra­va­ca­na­da­rśa­nā­t | tathā a­vi­śe­ṣo­kte dṛṣṭāṃto<span type="hard-break">- </span><lb n="288,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 288,22</span>pa­na­ya­na­ni­ga­ma­ne pra­ti­si­ddhe vi­śe­ṣa­m icchato dṛ­ṣṭāṃ­tā­dyaṃ­ta­ro­pā­dā­ne pū­rva­syā­sā­ma­rthya­khyā­pa­nā­t | sāmarthye vā <lb n="288,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 288,23</span>pūrvasya pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­tā­dyaṃ­ta­raṃ vyartham iti vaktum a­śa­kya­tvā­t | a­trā­kṣe­pa­sa­mā­dhā­nā­nāṃ sa­mā­na­tvā­t yad apy a­prā­de­śi<span type="hard-break">- </span><lb n="288,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 288,24</span>pra­kṛ­tā­d arthād a­pra­ti­saṃ­baṃ­dha­tvā­rtha­m a­rthāṃ­ta­ra­m a­bhyu­pa­ga­mā­rthā­saṃ­ga­ta­tvā­n ni­gra­ha­sthā­na­m iti tad api vi­cā­ra­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2115"><l ana="bt" n="bt_1.app.190"><lb n="288,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.190</span>pra­ti­saṃ­baṃ­dha­śū­nyā­nā­m a­rthā­nā­m a­bhi­bhā­ṣa­ṇa­m | yat punaḥ pra­kṛ­tā­d arthād a­rthāṃ­ta­ra­sa­mā­śri­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">190</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.191"><lb n="288,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.191</span>kvacit kiṃcid api nyasya hetuṃ ta­ccha­bda­sā­dha­ne | pa­dā­di­vyā­kṛ­tiṃ kuryād ya­thā­ne­ka­pra­kā­ra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">191</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.192"><lb n="288,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.192</span>tatrāpi sādhane nukte prokte rthāṃ­ta­ra­vā­k katham | nigraho dūṣaṇe vāpi lo­ka­nā­d vi­ni­ya­mya­te || <ref type="no-bt" rend="b">192</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.193"><lb n="288,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.193</span>a­sa­ma­rthe tu tan na syāt ka­sya­ci­t pa­kṣa­sā­dha­ne | ni­gra­hā­rthāṃ­ta­raṃ vāde nā­nya­the­ti vi­ni­śca­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">193</ref> || </l></lg><p n="a_2116" rend="justify"><lb n="288,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 288,29</span>ni­ra­rtha­kaṃ vi­cā­ra­yi­tu­m ā­ra­bha­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2117"><l ana="bt" n="bt_1.app.194"><lb n="288,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.194</span>va­rṇa­kra­ma­sya nirdeśo yathā ta­dva­nni­ra­rtha­kaṃ | <note type="text-addition" ana="accepted">kathaṃ</note> yathā ja­ba­jha­bhe­tyā­deḥ pra­tyā­hā­ra­sya ku­tra­ci­t || <ref type="no-bt" rend="b">194</ref> || </l></lg><p n="a_2118" rend="justify"><lb n="288,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 288,31</span>yad uktaṃ va­rṇa­kra­mo ni­rde­śa­va­nni­ra­rtha­kaṃ | tad ya­thā­–­ni­tyaḥ śabdo ja­ba­ga­ḍa­da­stvā­j jha­bha­gha­ḍha­dha­va­d iti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2119"><l ana="bt" n="bt_1.app.195"><lb n="288,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.195</span>ta­tsa­rva­thā­rtha­śū­nya­tvā­t kiṃ sādhya u­pa­yo­ga­taḥ | kiṃ vā­nā­di­vi­ka­lpo trā­saṃ­bha­vā­d eva tādṛśaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">195</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.196"><lb n="288,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.196</span>va­rṇa­kra­mā­di­śa­bda­syā­py a­rtha­va­ttvā­t ka­thaṃ­ca­na | ta­dvi­cā­re kvacic ca ma­tkā­rye­ṇā­rthe­na yogataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">196</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.197"><lb n="288,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.197</span>dvi­tī­ya­ka­lpa­nā­yāṃ tu sarvam eva ni­ra­rtha­ka­m | ni­gra­ha­sthā­na­m uktaṃ syāt si­ddha­va­n no­pa­yo­gi­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">197</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.198"><pb n="289"/><lb n="289,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.198</span>tasmān nedaṃ pṛ­tha­gyu­ktaṃ ka­kṣā­di­hi­ta­kā­di­va­t | ka­thā­vi­cche­da­mā­traṃ tu bhavet pa­kṣāṃ­ta­ro­kti­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">198</ref> || </l></lg><p n="a_2120" rend="justify"><lb n="289,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,02</span>tathā hi­–­bru­va­n na sādhyaṃ na sādhanaṃ jānīte a­sā­dhya­sā­dha­naṃ co­pā­da­tte iti ni­gṛ­hya­te svapakṣaṃ sādhaya<span type="hard-break">- </span><lb n="289,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,03</span>tānyena nā­nya­thā­, nyā­ya­vi­ro­dhā­t | yad apy uktaṃ, "­pa­ri­ṣa­tpra­ti­vā­di­bhyāṃ trir a­bhi­hi­ta­m apy a­vi­jñā­ta­m a­vi­jñā­tā­rthaṃ <lb n="289,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,04</span>bhāṣye co­da­nā­hṛ­ta­m a­sā­ma­rthyaṃ ca vyā­pa­nā­n ni­gra­ha­sthā­naṃ sa­sā­ma­rthyaṃ cā­jñā­na­m iti, tad iha vi­cā­rya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2121"><l ana="bt" n="bt_1.app.199"><lb n="289,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.199</span>pa­ri­ṣa­tpra­ti­vā­di­bhyāṃ trir u­kta­ma­pi vādinā | a­vi­jñā­ta­m a­vi­jñā­tā­rthaṃ tad uktaṃ ja­ḍā­tma­bhiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">199</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.200"><lb n="289,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.200</span>yadā maṃ­da­ma­tī tāvat pa­ri­ṣa­tpra­ti­vā­di­nau | tadā sa­tya­gi­ro­pe­te ni­gra­ha­sthā­na­m ā­pa­ye­t || <ref type="no-bt" rend="b">200</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.201"><lb n="289,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.201</span>yadā tu tau ma­hā­prā­jñau tadā gū­ḍhā­bhi­dhā­na­taḥ | dru­to­ccā­rā­di­to vā syāt tayor a­na­va­bo­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">201</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.202"><lb n="289,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.202</span>prā­gvi­ka­lpe kathaṃ yuktaṃ tasya ni­gra­ha­ṇaṃ satām | yatra vā­kya­pra­yo­ge pi vaktus ta­da­nu­ṣaṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">202</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.203"><lb n="289,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.203</span>yatra vākyaṃ svayaṃ vādī vyācaṣṭe nyair a­ni­ści­ta­m | yathā tathaiva vyācaṣṭaṃ gū­ḍho­pa­nyā­sa­m ātmanaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">203</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.204"><lb n="289,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.204</span>a­dhyā­khyā­ne tu tasyās tu ja­yā­bhā­vo na nigrahaḥ | parasya pa­kṣa­saṃ­si­ddhya­bhā­vā­d e­tā­va­tā dhruvam || <ref type="no-bt" rend="b">204</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.205"><lb n="289,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.205</span>dru­to­ccā­rā­di­ta­s tv etāḥ ka­thaṃ­ci­d a­va­ga­ccha­taḥ | si­ddhāṃ­ta­dva­ya­ta­ttva­jñai­s tato nā­jñā­na­saṃ­bha­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">205</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.206"><lb n="289,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.206</span>vaktuḥ pra­lā­pa­mā­tre tu tayor a­na­va­bo­dha­na­m | nā­vi­jñā­tā­rtha­m etat syād va­rṇā­nu­kta­m a­vā­da­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">206</ref> || </l></lg><p n="a_2122" rend="justify"><lb n="289,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,13</span>tato nedam a­vi­jñā­tā­rthaṃ ni­ra­rtha­kā­dbhi­dya­te nāpy a­pā­rtha­ka­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2123"><l ana="bt" n="bt_1.app.207"><lb n="289,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.207</span>pra­ti­saṃ­baṃ­dha­hī­nā­nāṃ śa­bdā­nā­m a­bhi­bhā­ṣa­ṇaṃ | pau­rvā­pa­rye­ṇa yogasya ta­trā­bhā­vā­d a­pā­rtha­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">207</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.208"><lb n="289,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.208</span>dā­ḍi­mā­ni da­śe­tyā­di­śa­bda­va­t pa­ri­kī­rta­na­m | te ni­ra­rtha­ka­to bhinnaṃ na yuktyā vya­va­ti­ṣṭha­te || <ref type="no-bt" rend="b">208</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.209"><lb n="289,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.209</span>nai­ra­rtha­kyaṃ hi varṇānāṃ yathā ta­dva­tpa­dā­ti­ṣu | nā­bhi­dye­tā­nya­thā vākyaṃ nai­ra­rtha­kyaṃ tato param || <ref type="no-bt" rend="b">209</ref> || </l></lg><p n="a_2124" rend="justify"><lb n="289,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,17</span>na hi pa­ra­spa­ra­saṃ­ga­tā­ni padāny eva na punar vā­kyā­nī­ti śakyaṃ vaktuṃ, teṣām api pau­rvā­pa­rye­ṇā­pi yu­jya­mā­nā­nāṃ <lb n="289,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,18</span>ba­hu­la­m u­pa­laṃ­bhā­t | "śaṃkhaḥ kadalyāṃ kadalī ca bheryāṃ tasyāṃ ca bheryāṃ su­ma­ha­dvi­mā­naṃ | ta­cchaṃ­kha­bhe­rī kadalī <lb n="289,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,19</span>vi­mā­na­m u­nma­tta­gaṃ­ga­pra­ti­maṃ babhūva || " i­tyā­di­va­t | yadi punaḥ pa­da­nai­ra­rtha­kya­m eva vā­kya­nai­ra­rtha­kyaṃ pa­da­sa­mu­dā­ya­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="289,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,20</span>d vā­kya­sye­ti matis tadā va­rṇa­nai­ra­rtha­kya­m eva pa­da­nai­ra­rtha­kya­m astu va­rṇa­sa­mu­dā­ya­tvā­t pa­da­sye­ti ma­nya­tāṃ­, varṇānāṃ sarvatra <lb n="289,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,21</span>ni­ra­rtha­ka­tvā­t padasya ni­ra­rtha­ka­tva­pra­saṃ­ga iti cet, pa­da­syā­pi ni­ra­rtha­ka­tvā­t ta­tsa­mu­dā­yā­tma­no vā­kya­syā­pi ni­ra­rtha­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="289,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,22</span>tvā­nu­ṣaṃ­gaḥ | pa­dā­rthā­pe­kṣa­yā sārthakaṃ padam iti cet, va­rṇā­rthā­pe­kṣa­yā varṇaḥ sārthako stu | pra­kṛ­ti­pra­tya­yā­di­va­rṇa­va­t <lb n="289,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,23</span>na prakṛtiḥ kevalā padaṃ pratyayo vā, nāpi tayor a­rtha­ka­tva­m a­bhi­vya­ktā­rthā­bhā­vā­d a­na­rtha­ka­tve pa­da­syā­py a­na­rtha­ka­tvaṃ | <lb n="289,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,24</span>yathaiva hi pra­kṛ­tya­rthaḥ pra­tya­ye­nā­bhi­bhi­dya­te pra­tya­yā­rthaḥ sva­pra­kṛ­tyā tayoḥ ke­va­la­yo­r a­pra­yo­gā­rha­tvā­t | tathā deva<span type="hard-break">- </span><lb n="289,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,25</span>dattas ti­ṣṭha­tī­tyā­di­pra­yo­ge­ṣu su­baṃ­ta­pa­dā­rtha­sya ti­ṅaṃ­ta­pa­de­nā­bhi­vya­kteḥ ti­ṅaṃ­ta­pa­dā­rtha­sya ca su­baṃ­ta­pa­de­nā­bhi­vya­kteḥ <lb n="289,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,26</span>ke­va­la­syā­pra­yo­gā­rha­tvā­d a­bhi­vya­ktā­rthā­bhā­vo vi­bhā­vya­ta eva | pa­dāṃ­ta­rā­pe­kṣa­tve sā­rtha­ka­tva­m eveti ta­tpra­kṛ­tya­pe­kṣa­sya <lb n="289,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,27</span>pra­tya­ya­sya ta­da­pe­kṣa­sya ca pra­kṛ­tyā­di­va­tsva­sya sā­rtha­ka­tvaṃ sā­dha­ya­ty eva sarvathā vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | tato varṇānāṃ <lb n="289,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,28</span>padānāṃ ca saṃ­ga­tā­rthā­nāṃ ni­ra­rtha­ka­tva­m icchatā vā­kyā­nā­m apy a­saṃ­ga­tā­rthā­nāṃ ni­ra­rtha­ka­tva­m e­ṣi­ta­vyaṃ | tasya tataḥ <lb n="289,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,29</span>pṛ­tha­ktve­na ni­gṛ­hṇa­n sthā­na­tvā­ni­ṣṭau va­rṇa­pa­da­ni­ra­rtha­ka­tva­yo­r api tathā ni­gra­hā­dhi­ka­ra­ṇa­tvaṃ mā bhūt | yad apy uktaṃ, <lb n="289,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,30</span>a­va­ya­va­vi­pa­ryā­saṃ baṃ­dha­na­m a­prā­pta­kā­laṃ a­va­ya­vā­nāṃ pra­ti­jñā­dī­nāṃ vi­pa­rya­ye­ṇā­bhi­dhā­naṃ ni­gra­ha­sthā­na­m iti | tad api <lb n="289,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,31</span>na su­gha­ṭa­m ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2125"><l ana="bt" n="bt_1.app.210"><lb n="289,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.210</span>saṃ­dhā­dya­va­ya­vā­n nyāyād vi­pa­ryā­se­na bhā­ṣa­ṇa­m | a­prā­pta­kā­la­m ākhyātaṃ tac cāyuktaṃ ma­nī­ṣi­ṇā­m || <ref type="no-bt" rend="b">210</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.211"><lb n="289,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.211</span>padānāṃ kra­ma­ni­ya­maṃ vi­nā­rthā­vya­va­sā­ya­taḥ | de­va­da­ttā­di­vā­kye­ṣu śāstre py evaṃ vi­ni­rṇa­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">211</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.212"><lb n="289,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.212</span>ya­thā­pa­śa­bda­taḥ śa­bda­pra­tya­yā­d a­rtha­ni­śca­yaḥ | śabdād eva tathā svā­di­vyu­tkra­mā­n na kramasya vit || <ref type="no-bt" rend="b">212</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.213"><pb n="290"/><lb n="290,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.213</span>tato vā­kyā­rtha­ni­rṇī­tiḥ pā­raṃ­pa­rye­ṇa jāyate | vi­pa­ryā­sā­t tu naiveti kecid āhus tad apy asat || <ref type="no-bt" rend="b">213</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.214"><lb n="290,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.214</span>vyu­tkra­mā­d a­rtha­ni­rṇī­ti­r a­pa­śa­bdā­d ivety api | vaktuṃ śaktes tathā dṛṣṭeḥ sa­rva­thā­py a­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">214</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.215"><lb n="290,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.215</span>śabdād vyā­khyā­na­vai­ya­rthya­m evaṃ cet ta­ttva­vā­di­nā­m | nā­pa­śa­bde­ṣv api prāyo vyā­khyā­na­syo­pa­la­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">215</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.216"><lb n="290,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.216</span>tathā ca saṃ­skṛ­tā­c chabdāt satyād dharmas ta­thā­nya­taḥ | syād asatyaṃ yadā dharmaḥ kva niyamaḥ pu­ṇya­pā­pa­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">216</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.217"><lb n="290,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.217</span>vṛ­ddhi­pra­si­ddhi­ta­s tv eṣa vya­va­hā­raḥ pra­va­rta­te | saṃ­skṛ­tai­r iti sarvāpi śabdair bhā­ṣā­sva­nai­r iva || <ref type="no-bt" rend="b">217</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.218"><lb n="290,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.218</span>tato rthā­ni­śca­yo yena padena kramaśaḥ sthitaḥ | ta­dvya­ti­kra­ma­ṇā­d doṣo nai­ra­rtha­kyaṃ na cā­pa­ra­m || <ref type="no-bt" rend="b">218</ref> || </l></lg><p n="a_2126" rend="justify"><lb n="290,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,07</span>e­te­nai­ta­d api pra­tyā­khyā­taṃ | ya­dā­ho­dyo­ta­ka­raḥ­, yathā gaur ity asya pa­da­syā­rthe gauṇīti pra­yu­jya­mā­naṃ padaṃ na <lb n="290,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,08</span>va­krā­di­m aṃtam arthaṃ pra­ti­pā­da­ya­tī­ti na śa­bdā­dvyā­khyā­naṃ vyarthaṃ a­ne­nā­pa­śa­bde­nā­sau go­śa­bda­m eva pra­ti­pa­dya­te <lb n="290,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,09</span>go­śa­bdā­c ca­krā­di­m aṃtam arthaṃ tathā pra­ti­jñā­dya­va­ya­vā­vi­pa­rya­ye­ṇā­nu­pū­rvaṃ pra­ti­pa­dya­te ta­thā­nu­pū­rvyā­rtha­m iti | pūrvaṃ hi <lb n="290,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,10</span>tāvat ka­rmo­pā­dī­ya­te loke tato dhi­ka­ra­ṇā­di mṛ­tpiṃ­ḍa­ca­krā­di­va­t | tathā naivāyaṃ samayo pi tv a­rtha­syā­nu­pū­rvī | <lb n="290,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,11</span>so yam a­rthā­nu­pū­rvī­m a­nvā­ca­kṣā­ṇo nāma vyā­khye­yā­t kasyāyaṃ samaya iti | tathā śāstre vā­kyā­rtha­saṃ­gra­hā­rtha­m upādī<span type="hard-break">- </span><lb n="290,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,12</span>yate saṃ­gṛ­hī­taṃ tv arthaṃ vākyena pra­ti­pā­da­yi­tā pra­yo­ga­kā­le pra­ti­jñā­di­ka­yā­nu­pū­rvyā pra­ti­pā­da­ya­tī­ti sa­rva­thā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="290,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,13</span>pū­rvī­pra­ti­pā­da­na­bhā­vā­d e­vā­prā­pta­kā­la­sya ni­gra­ha­sthā­na­tva­sa­ma­rtha­nā­d anyathā pa­ra­co­dya­syai­va­m api siddheḥ | sa­ma­vā­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="290,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,14</span>na­bhyu­pa­ga­mā­d ba­hu­pra­yo­gā­c ca nai­vā­va­ya­va­vi­pa­ryā­sa­va­ca­naṃ ni­gra­ha­sthā­na­m ity etasya pa­ri­ha­rtu­m aśakteḥ | sa­rvā­rthā­nu­pū­rvīṃ <lb n="290,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,15</span>pra­ti­pā­da­nā­bhā­vo '­va­ya­va­vi­pa­ryā­sa­va­ca­na­sya ni­ra­rtha­ka­tvā­n nyāyyaḥ | tato nedaṃ ni­gra­ha­sthā­nāṃ­ta­raṃ yathoktaṃ hīnam anya<span type="hard-break">- </span><lb n="290,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,16</span>ta­me­nā­py a­va­ya­ve­na nyūnaṃ | yasmin vākye pra­ti­jñā­dī­nā­m a­nya­ta­mā­va­ya­vo na bhavati tadvākyaṃ hīnaṃ ve­di­ta­vyaṃ | <lb n="290,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,17</span>tac ca ni­gra­ha­sthā­na­sā­dha­nā­bhā­ve sā­dhya­si­ddhe­r a­bhā­vā­t pra­ti­jñā­dī­nāṃ paṃ­cā­nā­m api sā­dha­na­tvā­t pra­ti­jñā­nyū­naṃ <lb n="290,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,18</span>nāstīty eke | te tra pa­rya­nu­yo­jyāḥ­, pra­ti­jñā­nyū­naṃ vākyaṃ yo brūte sa kiṃ ni­gṛ­hya­te ? atha neti yadi <lb n="290,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,19</span>ni­gṛ­hya­te katham a­ni­gra­ha­sthā­naṃ ? na hi tatra he­tvā­da­yo na saṃti na ca he­tvā­di­do­ṣāḥ saṃtīti nigrahaṃ cābhyu<span type="hard-break">- </span><lb n="290,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,20</span>paiti | tasmāt pra­ti­jñā­nyū­na­m eveti | atha na nigrahaḥ nyūnaṃ vākyam arthaṃ sā­dha­ya­tī­ti sā­dha­nā­bhā­ve siddhi<span type="hard-break">- </span><lb n="290,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,21</span>r a­bhyu­pa­ga­tā bhavati | yac ca bravīṣi si­ddhāṃ­ta­pa­ri­gra­ha eva pra­ti­jñe­ti­, tad api na bu­dhdyā­ma­he | karmaṇa u­pā­dā­naṃ <lb n="290,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,22</span>hi pra­ti­jñā­sā­mā­nyaṃ vi­śe­ṣa­to va­dhā­ri­ta­sya vastunaḥ pa­ri­gra­haḥ siddhāṃta iti katham a­na­yo­r aikyaṃ, yataḥ pratijñā<span type="hard-break">- </span><lb n="290,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,23</span>sā­dha­na­vi­ṣa­ya­ta­yā sā­dha­nāṃ­gaṃ tat syād ity u­dyo­ta­ka­ra­syā­kū­taṃ­, tad etad api na sa­mī­cī­na­m iti da­rśa­ya­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2127"><l ana="bt" n="bt_1.app.219"><lb n="290,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.219</span>hīnam a­nya­ta­me­nā­pi vākyaṃ svā­va­ya­ve­na yat | ta­nnyū­na­m ity a­sa­tsvā­rthe pra­tī­te­s tā­dṛ­śā­d api || <ref type="no-bt" rend="b">219</ref> || </l></lg><p n="a_2128" rend="justify"><lb n="290,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,25</span>yāvad a­va­ya­vaṃ vākyaṃ sādhyaṃ sā­dha­ya­ti tāvad a­va­ya­va­m eva sādhanaṃ na ca paṃ­cā­va­ya­va­m eva sādhyaṃ sā­dha­ya­ti <lb n="290,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,26</span>kvacit pra­ti­jñā­m aṃ­ta­re­ṇā­pi sā­dha­na­vā­kya­syo­tpa­tte­r ga­mya­mā­na­sya karmaṇaḥ sā­dha­nā­t | ta­tho­dā­ha­ra­ṇa­hī­na­m api sādhana<span type="hard-break">- </span><lb n="290,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,27</span>vākyam u­pa­pa­nnaṃ sā­dha­rmya­vai­dha­rmyo­dā­ha­ra­ṇa­vi­ra­he pi hetor ga­ma­ka­tva­sa­ma­rtha­nā­t | tata e­vo­pa­na­ya­ni­ga­ma­na­hī­na­m api <lb n="290,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,28</span>vākyaṃ ca sādhanaṃ pra­ti­jñā­hī­na­va­t viduṣaḥ prati hetor eva ke­va­la­sya pra­yo­gā­bhyu­pa­ga­mā­t | dhūmo tra dṛśyate <lb n="290,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,29</span>ity ukte pi ka­sya­ci­d a­gni­pra­ti­pa­tteḥ pra­vṛ­tti­da­rśa­nā­t sā­ma­rthyā­d ga­mya­mā­nā­s tatra pra­ti­jñā­da­yo pi saṃtīti cet, <lb n="290,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,30</span>tarhi pra­yu­jya­mā­nā na saṃtīti tair vināpi sā­dhya­si­ddheḥ na teṣāṃ vacanaṃ sādhanaṃ sā­dhyā­vi­nā­bhā­vi­sā­dha­na<span type="hard-break">- </span><lb n="290,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,31</span>m aṃ­ta­re­ṇa sā­dhya­si­ddhe­r a­saṃ­bha­vā­t | ta­dva­ca­na­m eva sā­dha­na­m atas tannyūnaṃ na ni­gra­ha­sthā­naṃ parasya sva­pa­kṣa­si­ddhau satyā<span type="hard-break">- </span><lb n="290,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,32</span>m ity etad eva śreyaḥ pra­ti­pa­dyā­ma­he | pra­ti­jñā­di­va­ca­naṃ tu pra­ti­pā­dyā­śa­yā­nu­ro­dhe­na pra­yu­jya­mā­naṃ na ni­vā­rya­te tata <lb n="290,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,33</span>e­vā­si­ddho hetur i­tyā­di­pra­ti­jñā­va­ca­naṃ he­tu­dū­ṣa­ṇo­dbhā­va­na­kā­le ka­sya­ci­n na vi­ru­dhya­te ta­da­va­ca­na­ni­ya­mā­na­bhyu­pa­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="290,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 290,34</span>māt | tarhi ya­thā­vi­dhā­n nyūnād a­rtha­syā­pi siddhis ta­thā­vi­dhaṃ ta­nni­gra­ha­sthā­na­m ity api na ghaṭata ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2129"><l ana="bt" n="bt_1.app.220"><lb n="290,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.220</span>ya­thā­cā­ryā­pra­tī­tiḥ syāt ta­nni­ra­rtha­ka­m eva te | ni­gra­hāṃ­ta­ra­to­kti­s tu tatra śra­ddhā­nu­sā­ri­ṇā­m || <ref type="no-bt" rend="b">220</ref> || </l></lg><p n="a_2130" rend="justify"><pb n="291"/><lb n="291,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,01</span>ya­tho­ktaṃ­, he­tū­dā­ha­ra­ṇā­di­ka­m adhikaṃ yasmin vākye dvau hetū dbau vā dṛṣṭāṃtau ta­dvā­kya­dhi­kaṃ ni­gra­ha­sthā­naṃ <lb n="291,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,02</span>ā­dhi­kyā­d iti tad api nyūnena vyā­khyā­ta­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2131"><l ana="bt" n="bt_1.app.221"><lb n="291,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.221</span>he­tū­dā­ha­ra­ṇā­bhyāṃ yad vākyaṃ syād adhikaṃ paraiḥ | proktaṃ ta­da­dhi­kaṃ nāma tac ca nyūnena va­rṇi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">221</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.222"><lb n="291,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.222</span>ta­ttvā­pa­rya­va­sā­nā­yāṃ kathāyāṃ ta­ttva­ni­rṇa­yaḥ | yadā syād ā­dhi­kā­d eva tadā kā nāma duṣṭatā || <ref type="no-bt" rend="b">222</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.223"><lb n="291,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.223</span>svārthike ke dhike sarvaṃ nāsti vā­kyā­bhi­bhā­ṣa­ṇe | ta­tpra­saṃ­gā­t tato rtha­syā­ni­śca­yā­t ta­nni­ra­rtha­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">223</ref> || </l></lg><p n="a_2132" rend="justify"><lb n="291,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,06</span>so yam u­dyo­ta­ka­raḥ­, sā­dhya­syai­ke­na jñā­pi­ta­tvā­d vyartham a­bhi­dhā­naṃ dvi­tī­ya­sya­, pra­kā­śi­te pra­dī­pāṃ­ta­ro­pā­dā­na­va­da­na­va<span type="hard-break">- </span><lb n="291,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,07</span>sthānaṃ vā, pra­kā­śi­te pi sā­dha­nāṃ­ta­ro­pā­dā­ne pa­rā­pa­ra­sā­dha­nāṃ­ta­ro­pā­dā­na­pra­saṃ­gā­d iti bruvāṇaḥ pra­mā­ṇa­saṃ­pla­vaṃ <lb n="291,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,08</span>sa­ma­rtha­ya­ta iti kathaṃ svasthaḥ ? ka­sya­ci­d a­rtha­syai­ke­na pra­mā­ṇe­na niścaye pi pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­vi­ṣa­ya­tve pi na doṣo <lb n="291,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,09</span>dārḍhyād iti cet, kim idaṃ dārḍhyaṃ nāma ? sutarāṃ pra­ti­pa­tti­r iti cet kim uktaṃ bha­va­ti­, su­ta­rā­m iti siddheḥ | <lb n="291,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,10</span>pra­ti­pa­tti­r dvābhyāṃ pra­mā­ṇā­bhyā­m iti cet, tarhy ādyena pra­mā­ṇe­na niścite rthe dvitīyaṃ pramāṇaṃ pra­kā­śi­ta­pra­kā­śa­na<span type="hard-break">- </span><lb n="291,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,11</span>va­dvya­rtha­m a­na­va­sthā­naṃ vā niścite pi pa­rā­pa­ra­pra­mā­ṇā­nve­ṣa­ṇā­t | iti kathaṃ pra­mā­ṇa­saṃ­pla­vaḥ ? yadi punar ba­hū­pā­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="291,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,12</span>pra­tti­pa­ttiḥ kathaṃ dārḍhyam ekatra bhūyasāṃ pra­mā­ṇā­nāṃ pravṛttau saṃ­vā­da­si­ddhi­ś ceti matis tadā hetunā dṛ­ṣṭāṃ­te­na vā <lb n="291,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,13</span>ke­na­ci­d jñāpite rthe dvi­tī­ya­sya hetor dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya vā vacanaṃ katham a­na­rtha­kaṃ tasya ta­thā­vi­dha­dā­rḍhya­tvā­t | na caiva<span type="hard-break">- </span><lb n="291,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,14</span>m a­na­va­sthā­, ka­sya­ci­t kvacin ni­rā­kāṃ­kṣa­to­pa­pa­tteḥ pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­va­t | kathaṃ kṛ­ta­ka­tvā­d iti hetuḥ kvacid vadataḥ <lb n="291,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,15</span>svā­rthi­ka­sya ka­pra­tya­ya­sya vacanaṃ yat kṛtakaṃ tad anityaṃ dṛṣṭam iti vyāptiṃ pra­da­rśa­ya­te yat ta­dva­ca­na­m adhikaṃ nāma <lb n="291,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,16</span>ni­gra­ha­sthā­naṃ na syāt, tena vināpi ta­da­rtha­pra­ti­pa­tteḥ | sarvatra vṛ­tti­pa­da­pra­yo­gā­d eva cā­rtha­pra­ti­pa­ttau saṃbhāvya<span type="hard-break">- </span><lb n="291,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,17</span>mānāyāṃ vākyasya va­ca­na­m arthaṃ puṣṇāti ye­nā­dhi­kaṃ na syāt | ta­thā­vi­dha­va­ca­na­syā­pi pra­ti­pa­ttyu­pā­ya­tvā­t tanni<span type="hard-break">- </span><lb n="291,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,18</span>gra­ha­sthā­na­m iti cet, katham a­ne­ka­sya hetor dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya vā pra­ti­pa­ttyu­pā­ya­bhū­ta­sya vacanaṃ ni­gra­hā­dhi­ka­ra­ṇaṃ ? nirartha<span type="hard-break">- </span><lb n="291,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,19</span>kasya tu vacanaṃ ni­ra­rtha­ka­m eva ni­gra­ha­sthā­naṃ nyū­na­va­n na punas tato nyat || </p><p n="a_2133" rend="justify"><lb n="291,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,20</span>pu­na­ru­tkaṃ ni­gra­ha­sthā­naṃ vi­cā­ra­yi­tu­kā­ma ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2134"><l ana="bt" n="bt_1.app.224"><lb n="291,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.224</span>pu­na­rva­ca­na­m arthasya śabdasya ca ni­ve­di­ta­m | pu­na­ru­tkaṃ vicāre nya­trā­nu­vā­dā­t pa­rī­kṣa­kaiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">224</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.225"><lb n="291,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.225</span>ta­trā­ya­m eva manyaṃte pu­na­ru­ktaṃ va­co­rtha­taḥ | śa­bda­sā­mye pi bhe­da­syā­saṃ­bha­vā­d ity u­dā­hṛ­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">225</ref> || </l></lg><p n="a_2135" rend="justify"><lb n="291,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,23</span>hasati hasati svām ity uccair u­da­tya­ti roditi kṛ­ta­pa­ri­ka­raṃ sve­do­dgā­ri pra­dhā­va­ti dhāvati | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2136"><l ana="bt" n="bt_1.app.226"><lb n="291,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.226</span>gu­ṇa­sa­mu­di­taṃ do­ṣā­pe­taṃ pra­ṇiṃ­da­ti nidati dha­na­va­ti pa­ri­krī­taṃ yaṃtraṃ pra­nṛ­tya­ti nṛtyati || <ref type="no-bt" rend="b">226</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.227"><lb n="291,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.227</span>sa­tya­pra­tyā­ya­naṃ yāvat tāvad vācyam ato budhaiḥ | sve­ṣṭā­rtha­vā­ci­bhiḥ śabdais taiś cānyair vā ni­rā­ku­la­m || <ref type="no-bt" rend="b">227</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.228"><lb n="291,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.228</span>ta­da­pra­tyā­yi śabdasya vacanaṃ tu ni­ra­rtha­ka­m | sa­kṛ­du­ktaṃ punar veti tāttvikaḥ saṃ­pra­ca­kṣa­te || <ref type="no-bt" rend="b">228</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.229"><lb n="291,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.229</span>sa­kṛ­dvā­de punar vādo nuvādo rtha­vi­śe­ṣa­taḥ | pu­na­ru­ktaṃ yathā neṣṭaṃ kvacit tadvad ihāpi tat || <ref type="no-bt" rend="b">229</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.230"><lb n="291,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.230</span>arthād ā­pa­dya­mā­na­sya yac chabdena pu­na­rva­caḥ | pu­na­ru­ktaṃ bhataṃ yasya tasya sve­ṣṭo­kti­bā­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">230</ref> || </l></lg><p n="a_2137" rend="justify"><lb n="291,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,29</span>yo py āha, śa­bdā­rtha­yoḥ pu­na­rva­ca­naṃ pu­na­ru­kta­m a­nya­trā­nu­vā­dā­t arthād ā­pa­nna­sya sva­śa­bde­na pu­na­rva­ca­naṃ pu­na­ru­kta<span type="hard-break">- </span><lb n="291,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,30</span>m iti ca tasya pra­ti­pa­nnā­rtha­pra­ti­pā­da­ka­tve­na vai­ya­rthyā­n ni­gra­ha­sthā­na­m iti mataṃ na punar anyathā | tathā ca nirartha<span type="hard-break">- </span><lb n="291,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,31</span>kān na vi­śi­ṣya­te­, sva­va­ca­na­vi­ro­dha­ś ca | svayam u­dde­śa­la­kṣa­ṇa­pa­rī­kṣā­va­ca­nā­nāṃ punar uktānāṃ prā­ye­ṇā­bhyu­pa­ga­mā­d arthā<span type="hard-break">- </span><lb n="291,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,32</span>d ga­mya­mā­na­sya pra­ti­jñā­de­r va­ca­nā­c ca | yad apy uktaṃ, vi­jñā­ta­sya pa­ri­ṣa­dā tribhir a­bhi­hi­ta­syā­pra­tyu­ccā­ra­ṇa­m a­na­nu­bhā­ṣa­ṇaṃ <lb n="291,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 291,33</span>ni­gra­ha­sthā­na­m iti tad anūdya vi­cā­ra­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2138"><l ana="bt" n="bt_1.app.231"><lb n="291,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.231</span>ni­rvā­di­no­di­ta­syā­pi vi­jñā­ta­syā­pi saṃsadā | a­pra­tyu­ccā­ra­ṇaṃ prāha pa­ra­syā­na­nu­bhā­ṣa­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">231</ref> || </l></lg><p n="a_2139" rend="justify"><pb n="292"/><lb n="292,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 292,01</span>tad e­ta­du­tta­ra­vi­ṣa­yā­pa­ri­jñā­na­ni­gra­ha­sthā­na­m a­pra­tyu­ccā­ra­ya­to dū­ṣa­ṇa­va­ca­na­vi­ro­dhā­t | tatredaṃ vi­cā­rya­te­, kiṃ <lb n="292,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 292,02</span>sarvasya vā­di­no­kta­syā­na­nu­ccā­ra­ṇaṃ kiṃ yan nāṃ­ta­rī­ya­kā sā­dhya­si­ddhi­r a­bhi­ma­tā tasya sā­dha­na­vā­kya­syā­na­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="292,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 292,03</span>ccā­ra­ṇa­m iti? || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2140"><l ana="bt" n="bt_1.app.232"><lb n="292,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.232</span>yan nāṃ­ta­rī­ya­kā siddhiḥ sādhyasya ta­da­bhā­ṣa­ṇaṃ | parasya kathyate kaiścit sa­rva­thā­na­nu­bhā­ṣa­ṇaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">232</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.233"><lb n="292,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.233</span>prā­gu­pa­nya­sya niḥśeṣaṃ pa­ro­pa­nya­sta­m aṃjasā | pratyekaṃ dū­ṣa­ṇā­vā­cye punar u­ccā­rya­te yadi || <ref type="no-bt" rend="b">233</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.234"><lb n="292,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.234</span>tad eva syāt tadā tasya pu­na­ru­kta­m a­saṃ­śa­ya­m | no­ccā­rya­te yadā tv etat tadā doṣaḥ kva gadyate || <ref type="no-bt" rend="b">234</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.235"><lb n="292,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.235</span>tasmād yad dūṣyate yat ta­tka­rma­tvā­di pa­ro­di­ta­m | tad u­ccā­ra­ṇa­m e­ve­ṣṭa­m a­nyo­ccā­ro ni­ra­rtha­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">235</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.236"><lb n="292,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.236</span>uktaṃ dū­ṣa­ya­tā­va­śyaṃ da­rśa­nī­yo tra gocaraḥ | anyathā dū­ṣa­ṇā­vṛ­tteḥ sa­rvo­ccā­ra­s tu nety api || <ref type="no-bt" rend="b">236</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.237"><lb n="292,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.237</span>ka­sya­ci­d vacanaṃ ne­ṣṭa­ni­gra­ha­sthā­na­sā­dha­naṃ | ta­syā­pra­ti­bha­yai­vo­ktai­r u­tta­rā­pra­ti­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">237</ref> || </l></lg><p n="a_2141" rend="justify"><lb n="292,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 292,10</span>tad e­ta­ddha­rma­kī­rte­r matam a­yu­kta­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2142"><l ana="bt" n="bt_1.app.238"><lb n="292,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.238</span>pra­tyu­ccā­rā­sa­ma­rtha­tvaṃ kathyate '­na­nu­bhā­ṣa­ṇaṃ | tasminn u­ccā­ri­te py a­nya­pa­kṣa­vi­kṣi­ptya­ve­da­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">238</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.239"><lb n="292,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.239</span>khyāpyate pra­ti­bhā­nya­sye­ty e­ta­yo­r nai­ka­tā­sthi­tiḥ | sākṣāt saṃ­la­kṣya­te lokaiḥ kīrter anyatra durgateḥ || <ref type="no-bt" rend="b">239</ref> || </l></lg><p n="a_2143" rend="justify"><lb n="292,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 292,13</span>tato '­na­nu­bhā­ṣa­ṇaṃ sarvasya dū­ṣa­ṇa­vi­ṣa­ya­mā­tra­sya vānyad e­vā­pra­ti­bhā­yāḥ kevalaṃ ta­nni­gra­ha­sthā­na­m a­yu­ktaṃ­, pa­ro­kṣa­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="292,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 292,14</span>pra­tyu­ccā­ra­ya­to pi dū­ṣa­ṇa­va­ca­na­nyā­yyā­t | tad ya­thā­–­sa­rvaṃ pra­ti­kṣa­ṇa­vi­na­śva­raṃ sattvād iti ke­na­ci­d ukte tadukte <lb n="292,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 292,15</span>pa­tyu­ccā­ra­ya­nn eva paro vi­ru­ddha­tvaṃ hetor u­dbhā­va­ya­ti­, sarvam a­ne­kāṃ­tā­tma­kaṃ sattvāt | kṣa­ṇa­kṣa­yā­dye­kāṃ­te sa­rva­thā­rtha­kri­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="292,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 292,16</span>vi­ro­dhā­t ta­ttvā­nu­pa­pa­tte­r iti sa­ma­rtha­ya­te ca tāvatā pa­ro­pa­nya­sta­he­to­r dū­ṣa­ṇā­t kiṃ pra­tyu­ccā­ra­ṇe­na | yathaivaṃ <lb n="292,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 292,17</span>dū­ṣa­yi­tu­m a­sa­ma­rthaḥ śā­strā­rtha­jñā­na­pa­ri­ṇa­ti­vi­śe­ṣa­ra­hi­ta­tvā­t ta­dā­ya­m u­tta­rā­pra­ti­pa­tte­r eva ti­ra­skri­ya­te na punar apratyu<span type="hard-break">- </span><lb n="292,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 292,18</span>ccā­ra­ṇā­t | sarvasya pa­kṣa­dha­rma­tvā­de­r vā­nu­vā­de pu­na­ru­kta­tvā­ni­ṣṭeḥ pra­tyu­ccā­ra­ṇo pi ta­tro­tta­ra­m a­pra­kā­śa­ya­n na hi na <lb n="292,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 292,19</span>ni­gṛ­hya­te svapakṣaṃ sā­dha­ya­tā­, yato '­pra­ti­bhai­va ni­gra­ha­sthā­naṃ na syāt | yad apy uktaṃ, a­vi­jñā­taṃ cā­jñā­na­m iti <lb n="292,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 292,20</span>ni­gra­ha­sthā­naṃ­, tad api na pra­ti­vi­śi­ṣṭa­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2144"><l ana="bt" n="bt_1.app.240"><lb n="292,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.240</span>ajñānaṃ ca ki­lā­jñā­naṃ vi­jñā­ta­syā­pi saṃsadā | parasya ni­gra­ha­sthā­naṃ ta­tsa­mā­naṃ pra­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">240</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.241"><lb n="292,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.241</span>sarveṣu hi pra­ti­jñā­na­hā­nyā­di­ṣu na vādinoḥ | a­jñā­nā­d aparaṃ kiṃcin ni­gra­ha­sthā­na­m āṃ­ja­sa­m || <ref type="no-bt" rend="b">241</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.242"><lb n="292,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.242</span>teṣām e­ta­tpra­bhe­da­tve ba­hu­ni­gra­ha­ṇaṃ na kim | a­rthā­jñā­nā­di­bhe­dā­nāṃ bahu vā­trā­va­dhā­ra­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">242</ref> || </l></lg><p n="a_2145" rend="justify"><lb n="292,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 292,24</span>u­tta­rā­pra­ti­pa­tti­ra­pra­ti­bhe­tya­pi ni­gra­ha­sthā­na­ma­sya nā­jñā­nā­nya­di­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2146"><l ana="bt" n="bt_1.app.243"><lb n="292,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.243</span>u­tta­rā­pra­ti­pa­tti­r yā parair a­pra­ti­bhā­sa­tā | sāpy etena pra­ti­vyū­ḍhā bhe­de­nā­jñā­na­taḥ sphuṭam || <ref type="no-bt" rend="b">243</ref> || </l></lg><p n="a_2147" rend="justify"><lb n="292,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 292,26</span>yad apy uktaṃ, ni­gra­ha­prā­pta­syā­ni­gra­ha­pa­rya­nu­yo­jyo­pe­kṣa­ṇaṃ ni­gra­ha­sthā­na­m iti, tad api na sādhīya ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2148"><l ana="bt" n="bt_1.app.244"><lb n="292,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.244</span>yaḥ punar ni­gra­ha­prā­pte py a­ni­gra­ha u­pe­ya­te | ka­sya­ci­t pa­rya­nu­yo­jyo­pe­kṣa­ṇaṃ tad api kṛtam || <ref type="no-bt" rend="b">244</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.245"><lb n="292,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.245</span>svayaṃ pra­ti­bha­yā hi cet ta­daṃ­ta­rbhā­va­ni­rṇa­yaḥ | sabhyair u­dbhā­va­nī­ya­tvā­t tasya bhedo ma­hā­na­ho || <ref type="no-bt" rend="b">245</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.246"><lb n="292,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.246</span>vāde py u­dbhā­va­ya­n naitan na hi kenāpi dhāryate | svaṃ kaupīnaṃ na kopīha vi­vṛ­ṇo­tī­ti cā­ku­la­m || <ref type="no-bt" rend="b">246</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.247"><lb n="292,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.247</span>u­tta­rā­pra­ti­pa­tti­r hi pa­ra­syo­dbhā­va­ya­nsva­yaṃ | sā­dha­na­sya sa­do­ṣa­tva­m ā­vi­rbhā­va­ya­ti dhruvam || <ref type="no-bt" rend="b">247</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.248"><lb n="292,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.248</span>saṃ­bha­va­ty uttaraṃ yatra tatra ta­syā­nu­dī­ra­ṇa­m | yuktaṃ ni­gra­ha­ṇaṃ nā­nya­the­ti nā­nya­vi­dāṃ matam || <ref type="no-bt" rend="b">248</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.249"><lb n="292,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.249</span>ni­rde­ṣa­sā­dha­no­ktau tu tū­ṣṇīṃ­bhā­vā­d vi­ni­gra­haḥ | pra­lā­pa­mā­tra­to veti pa­kṣa­si­ddheḥ sa āgataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">249</ref> || </l></lg><p n="a_2149" rend="justify"><lb n="292,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 292,33</span>yad apy a­bhya­dhā­yi­, sva­pa­kṣa­do­ṣā­bhyu­pa­ga­mā­t pakṣe do­ṣa­pra­saṃ­go ma­tā­nu­jñā | yaḥ pareṇa coditaṃ doṣam a­nu­ddhṛ­tya <lb n="292,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 292,34</span>bhavato py ayaṃ doṣa iti bravīti sā ma­tā­nu­jñā­sya ni­gra­ha­sthā­na­m iti, tad apy a­pa­rī­kṣi­ta­m eveti pa­rī­kṣya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2150"><l ana="bt" n="bt_1.app.250"><pb n="293"/><lb n="293,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.250</span>svapakṣe doṣam u­pa­ya­n pa­ra­pa­kṣe pra­saṃ­ja­ya­n | ma­tā­nu­jñā­m a­vā­pno­ti ni­gṛ­hī­tiṃ na yuktitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">250</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.251"><lb n="293,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.251</span>dvayor evaṃ sa­do­ṣa­tvaṃ tāttvikaiḥ sthāpyate yataḥ | pa­kṣa­si­ddhi­ni­ro­dha­sya sa­mā­na­tve­na ni­rṇa­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">251</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.252"><lb n="293,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.252</span>a­nai­kāṃ­ti­ka­tai­vai­vaṃ sa­mu­dbhā­vye­ti kecana | hetor a­va­ca­ne tac ca no­pa­pa­tti­ma­d īkṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">252</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.253"><lb n="293,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.253</span>ta­tho­tta­rā­pra­tī­tiḥ syād ity apy ā­gra­ha­mā­tra­kaṃ | sa­rva­syā­jñā­na­mā­tra­tvā­pa­tte­r doṣasya vādinoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">253</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.254"><lb n="293,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.254</span>saṃ­kṣe­pa­to nyathā kvāyaṃ niyamaḥ sa­rva­vā­di­nā­m | he­tvā­bhā­so­tta­rā­vi­ttī kīrteḥ syātāṃ yataḥ sthiteḥ || <ref type="no-bt" rend="b">254</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.255"><lb n="293,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.255</span>nanu cā­jñā­na­mā­tre pi ni­gra­he­ti pra­sa­jya­te | sa­rva­jñā­na­sya sarveṣāṃ sā­dṛ­śyā­nā­m a­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">255</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.256"><lb n="293,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.256</span>satyam e­ta­da­bhi­pre­ta­va­stu­si­ddha­pra­yo­gi­noḥ | jñānasya yadi nābhāvo doṣo nya­syā­rtha­sā­dha­ne || <ref type="no-bt" rend="b">256</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.257"><lb n="293,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.257</span>satsv a­pa­kṣa­pra­si­ddhai­va nigrāhyo nya iti sthitam | sa­mā­sa­to na­va­dya­tvā­d anyathā ta­da­yo­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">257</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.258"><lb n="293,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.258</span>ta­ska­ra­tvaṃ na­ra­tvā­de­r iti hetur ya­do­cya­te | ta­dā­nai­kāṃ­ti­ka­tvo­kti­tva­m apīti na vāryate || <ref type="no-bt" rend="b">258</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.259"><lb n="293,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.259</span>vā­co­yu­kti­pra­kā­rā­ṇāṃ loke vai­ci­trya­da­rśa­nā­t | no­pā­laṃ­bha­s tathoktau syād vipakṣe he­tu­da­rśa­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">259</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.260"><lb n="293,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.260</span>do­ṣa­he­tu­m a­bhi­ga­mya svapakṣe pa­ra­pa­kṣa­tā­m | doṣam udbhāvya paścāttve svapakṣaṃ sā­dha­ye­j jayī || <ref type="no-bt" rend="b">260</ref> || </l></lg><p n="a_2151" rend="justify"><lb n="293,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 293,12</span>yad apy a­bhi­hi­ta­m a­ni­gra­ha­sthā­ne ni­gra­ha­sthā­nā­nu­yo­go ni­ra­nu­yo­jyā­nu­yo­go ni­gra­ha­sthā­na­m iti tad apy asad ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2152"><l ana="bt" n="bt_1.app.261"><lb n="293,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.261</span>yadā tv a­ni­gra­ha­sthā­ne ni­gra­ha­sthā­na­m ucyate | tadā ni­ra­nu­yo­jyā­nu­yo­gā­khyo nigraho mataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">261</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.262"><lb n="293,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.262</span>so py a­pra­ti­bha­yo­ktaḥ syād evam u­tta­ra­vi­kṛ­teḥ | ta­tpra­kā­ra­pṛ­tha­gbhā­ve kim etaiḥ sva­lpa­bhā­ṣi­taiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">262</ref> || </l></lg><p n="a_2153" rend="justify"><lb n="293,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 293,15</span>yathoktaṃ kā­rya­vyā­saṃ­gā­t ka­thā­vi­cche­do vikṣepaḥ yatra kartavyaṃ vyā­sa­jya­ka­thāṃ vi­cchi­na­tti pra­ti­sthā­ya kalā<span type="hard-break">- </span><lb n="293,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 293,16</span>m ekāṃ kṣaṇoti paścāt ka­tha­yi­ṣyā­mī­ti sa vikṣepo nāma ni­gra­ha­sthā­naṃ tathā te­nā­jñā­na­syā­vi­ṣka­ra­ṇā­d iti <lb n="293,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 293,17</span>tad api na sad ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2154"><l ana="bt" n="bt_1.app.263"><lb n="293,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.263</span>sabhāṃ prāptasya tasya syā­tkā­rya­vyā­saṃ­ga­taḥ kathā | vi­cche­da­s tasya nirdiṣṭo vikṣepo nāma nigrahaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">263</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.264"><lb n="293,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.264</span>so pi nā­pra­ti­bhā­to sti bhinnaḥ kaścana pū­rva­va­t | tad evaṃ bhedataḥ sūtraṃ nā­kṣa­pā­da­sya kī­rti­kṛ­t || <ref type="no-bt" rend="b">264</ref> || </l></lg><p n="a_2155" rend="justify"><lb n="293,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 293,20</span>yad apy uktaṃ, si­ddhāṃ­ta­m a­bhyu­pe­tya ni­ya­mā­t ka­thā­pra­saṃ­go­pa­si­ddha­taḥ pra­ti­jñā­tā­rtha­vya­ti­re­ke­ṇā­bhyu­pe­tā­rtha­pa­ri­tyā­gā­n ni<span type="hard-break">- </span><lb n="293,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 293,21</span>gra­ha­sthā­na­m iti, tad api vi­cā­ra­ya­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2156"><l ana="bt" n="bt_1.app.265"><lb n="293,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.265</span>svayaṃ ni­ya­ta­si­ddhāṃ­to ni­ya­me­na vinā yadā | kathāṃ pra­saṃ­ja­ye­t ta­syā­pa­si­ddhāṃ­ta­s ta­tho­di­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">265</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.266"><lb n="293,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.266</span>so py ayuktaḥ sva­pa­kṣa­syā­sā­dha­ne nena tattvataḥ | a­sā­dha­nāṃ­ga­va­ca­nā­d do­ṣo­dbhā­va­na­mā­tra­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">266</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.267"><lb n="293,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.267</span>ta­trā­bhyu­pe­tya śa­bdā­dī­n nityān eva punaḥ svayam | tān a­ni­tyā­n bru­vā­ṇa­sya pū­rva­si­ddhāṃ­ta­bā­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">267</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.268"><lb n="293,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.268</span>tathaiva śūnyam āsthāya tasya saṃ­vi­da­mā­tra­taḥ | pū­rva­syo­tta­ra­to bādhā si­ddhāṃ­ta­syā­nya­thā kva tat || <ref type="no-bt" rend="b">268</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.269"><lb n="293,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.269</span>pradhānaṃ caivam āsṛtya ta­dvi­kā­ra­pra­rū­pa­ṇa­m | tādṛg e­vā­nya­thā hetus tatra na syāt sa­ma­nva­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">269</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.270"><lb n="293,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.270</span>bra­hmā­dyā­dvai­ta­m apy evam u­pe­tyā­ga­ma­va­rṇa­naṃ | ku­rva­nnā­mnā­ya­ni­rdi­ṣṭaṃ bādhyo nyo py anayā diśā || <ref type="no-bt" rend="b">270</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.271"><lb n="293,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.271</span>svayaṃ pra­va­rta­mā­nā­c ca sa­rva­thai­kāṃ­ta­vā­di­naḥ | a­ne­kāṃ­tā­vi­nā­bhū­ta­vya­hā­re­ṣu tādṛśāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">271</ref> || </l></lg><p n="a_2157" rend="justify"><lb n="293,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 293,29</span>yady apy a­vā­di­, he­tvā­bhā­sā­ś ca yathoktā iti tatrāpy ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2158"><l ana="bt" n="bt_1.app.272"><lb n="293,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.272</span>he­tvā­bhā­sā­ś ca yogoktāḥ paṃca pūrvam u­dā­hṛ­tāḥ | sa­pta­dhā­nyauḥ sa­mā­khyā­tāṃ ni­gra­hā­dhi­ka­tāṃ gataiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">272</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.273"><lb n="293,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.273</span>he­tvā­bhā­sa­tra­yaṃ te pi samarthaṃ nā­ti­va­rti­tuṃ | a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­vai­ka­lyaṃ tac ca nai­ka­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">273</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.274"><lb n="293,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.274</span>ya­thai­ka­la­kṣa­ṇo hetuḥ samarthaḥ sā­dhya­sā­dha­ne | tathā ta­dvi­ka­lā­śa­kto he­tvā­bhā­so nu­ma­nya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">274</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.275"><lb n="293,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.275</span>yo hy a­si­ddha­ta­yā sādhyaṃ vya­bhi­cā­ri­ta­yā­pi vā | vi­ru­ddha­tve­na vā hetuḥ sā­dha­ye­n na sa tannibhaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">275</ref> || </l></lg><p n="a_2159" rend="justify"><lb n="293,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 293,34</span>a­si­ddhā­da­yo pi hetavo yadi sā­dhyā­vi­nā­bhā­va­ni­ya­ma­la­kṣa­ṇa­yu­ktā­s tadā na he­tvā­bhā­sā bha­vi­tu­m arhaṃti | na <pb n="294"/><lb n="294,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,01</span>caivaṃ, teṣāṃ ta­da­yo­gā­t | na hy asiddhaḥ sā­dhyā­vi­nā­bhā­va­ni­ya­ta­s tasya svayam a­sa­ttvā­t | nāpy a­nai­kāṃ­ti­ko vipa<span type="hard-break">- </span><lb n="294,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,02</span>kṣe pi bhāvāt | na ca viruddho vipakṣa eva bhāvād ity a­si­ddhā­di­pra­kā­re­ṇā­py a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­vai­ka­lya­m eva hetoḥ <lb n="294,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,03</span>sa­ma­rthya­te | tatas tasya he­tvā­bhā­sa­tva­m iti saṃ­kṣe­pā­d eka eva he­tvā­bhā­saḥ pra­tī­ya­te a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­ni­ya­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="294,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,04</span>la­kṣa­ṇai­ka­he­tu­va­t | atas ta­dva­ca­naṃ vādino ni­gra­ha­sthā­naṃ parasya pa­kṣa­si­ddhā­v iti pra­ti­pa­tta­vyaṃ | tathā ca saṃkṣe<span type="hard-break">- </span><lb n="294,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,05</span>pataḥ '­sva­pa­kṣa­si­ddhi­r ekasya nigraho nyasya vā­di­na­' iti vya­va­ti­ṣṭha­te | na punar vi­pra­ti­pa­ttya­pra­ti­pa­ttī tadbhāve pi <lb n="294,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,06</span>ka­sya­ci­t sva­pa­kṣa­si­ddhya­bhā­ve parasya pa­rā­ja­yā­nu­pa­pa­tte­r a­sā­dha­nāṃ­ga­va­ca­nā­do­ṣo­dbhā­va­na­mā­tra­va­t cha­la­va­d vā || </p><p n="a_2160" rend="justify"><lb n="294,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,07</span>kiṃ punaś chalam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2161"><l ana="bt" n="bt_1.app.276"><lb n="294,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.276</span>yo rthā­ro­po­pa­pa­ttyā syād vidhāto va­ca­na­sya tat | chalaṃ sā­mā­nya­taḥ śakyaṃ no­dā­ha­rtuṃ ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">276</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.277"><lb n="294,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.277</span>vi­bhā­ge­no­di­ta­syā­syo­dā­hṛ­tiḥ sa tridhā mataḥ | vā­ksā­mā­nyo­pa­cā­re­ṣu cha­lā­nā­m u­pa­va­rṇa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">277</ref> || </l></lg><p n="a_2162" rend="justify"><lb n="294,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,10</span>a­rtha­syā­ro­po vikalpaḥ ka­lpa­ne­ty arthaḥ ta­syo­pa­pa­ttiḥ ghaṭanā tayā yo va­ca­na­sya vi­śe­ṣe­ṇā­bhi­hi­ta­sya <lb n="294,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,11</span>vighātaḥ pra­ti­pā­da­kā­d a­bhi­pre­tā­d arthāt pra­cyā­va­naṃ ta­ccha­la­m iti la­kṣa­ṇī­yaṃ­, '­va­ca­na­vi­ghā­to rtha­vi­ka­lpo­pa­pa­ttyā <lb n="294,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,12</span>chalaṃ' iti va­ca­nā­t | tac ca sā­mā­nya­to lakṣaṇe katham api na śakyam u­dā­ha­rtuṃ vi­bhā­ge­no­kta­sya ta­ccha­la­syo<span type="hard-break">- </span><lb n="294,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,13</span>dā­ha­ra­ṇā­ni śakyaṃte da­rśa­yi­tuṃ | sa ca vi­bhā­ga­s tridhā mato kṣa­pā­da­sya tu tri­vi­dha­m iti va­ca­nā­t | vāksā<span type="hard-break">- </span><lb n="294,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,14</span>mā­nyo­pa­cā­re­ṣu chalānāṃ tra­yā­ṇā­m e­vo­pa­va­rṇa­nā­t | vā­kcha­laṃ­, sā­mā­nya­cha­laṃ­, u­pa­cā­ra­cha­laṃ ceti || </p><p n="a_2163" rend="justify"><lb n="294,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,15</span>tatra kiṃ vā­kcha­la­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2164"><l ana="bt" n="bt_1.app.278"><lb n="294,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.278</span>ta­trā­vi­śe­ṣa­di­ṣṭe rthe vaktur ā­kū­ta­to nyathā | ka­lpa­nā­rthāṃ­ta­ra­sye­ṣṭaṃ vākchalaṃ cha­la­vā­di­bhiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">278</ref> || </l></lg><p n="a_2165" rend="justify"><lb n="294,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,17</span>teṣām a­vi­śe­ṣe­ṇa diṣṭe a­bhi­hi­te rthe vaktur ā­kū­tā­d a­bhi­prā­yā­d anyathā svā­bhi­prā­ye­ṇā­rthāṃ­ta­ra­sya ka­lpa­na­m ā­ro­pa­ṇaṃ <lb n="294,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,18</span>vā­kcha­la­m iṣṭaṃ, teṣām a­vi­śe­ṣā­bhi­hi­te rthe vaktur a­bhi­prā­yā­d a­rthāṃ­ta­ra­ka­lpa­nā vākchalaṃ iti va­ca­nā­t || </p><p n="a_2166" rend="justify"><lb n="294,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,19</span>a­syo­dā­ha­ra­ṇa­m u­pa­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2167"><l ana="bt" n="bt_1.app.279"><lb n="294,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.279</span>ādyau vai de­va­da­tto yaṃ vartate na­va­kaṃ­ba­laḥ | ity ukte pra­tya­va­sthā­naṃ kuto sya nava kaṃbalāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">279</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.280"><lb n="294,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.280</span>yasmād dā­rḍhya­tva­saṃ­si­ddhi­r bhaved iti yadā paraḥ | pra­ti­brū­yā­t tadā vāci chalaṃ te­no­pa­pā­di­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">280</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.281"><lb n="294,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.281</span>na­va­kaṃ­ba­la­śa­bde hi vṛttyā prokte vi­śe­ṣa­taḥ | navo 'sya kaṃbalo jīrṇo naivety ā­kū­ta­m āṃ­ja­sa­m || <ref type="no-bt" rend="b">281</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.282"><lb n="294,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.282</span>vaktuḥ saṃ­bhā­vya­te tasmād a­nya­syā­rtha­sya kalpanā | navāsya kaṃbalā nāṣṭāv ity a­syā­saṃ­bha­vā­tma­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">282</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.283"><lb n="294,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.283</span>pra­tya­va­sthā­tu­r a­nyā­ya­vā­di­tā­m ā­na­ye­d bhuvaṃ | saṃ­ta­sta­ttva­pa­rī­kṣā­yāṃ kathaṃ syuś cha­la­vā­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">283</ref> || </l></lg><p n="a_2168" rend="justify"><lb n="294,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,25</span>kathaṃ punar a­ni­ya­ma­vi­śe­ṣā­bhi­hi­to rthaḥ vaktur a­bhi­prā­yā­d a­rthāṃ­ta­ra­ka­lpa­nā vā­kcha­lā­khyā pra­tya­va­sthā­tu­r anyāya<span type="hard-break">- </span><lb n="294,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,26</span>vā­di­tā­m ā­na­ye­d iti cet, cha­la­syā­nyā­ya­rū­pa­tvā­t | tathā hi­–­ta­sya pra­tya­va­sthā­naṃ sā­mā­nya­śa­bda­syā­ne­kā­rtha­tve <lb n="294,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,27</span>a­nya­ta­rā­bhi­dhā­na­ka­lpa­nā­yā vi­śe­ṣa­va­ca­nā­d da­rśa­nī­ya­m etat syāt vi­śe­ṣā­j jānīmo 'yam arthas tvayā vi­va­kṣi­to <lb n="294,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,28</span>navāsya kaṃbalā iti, na punar navo sya kaṃbala iti | sa ca viśeṣo nāsti tasmān mi­thyā­bhi­yo­ga­mā­tra­m eta<span type="hard-break">- </span><lb n="294,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,29</span>d iti | pra­si­ddha­ś ca loke śa­bdā­rtha­saṃ­baṃ­dho bhi­dhā­nā­bhi­dhe­ya­ni­ya­ma­ni­yo­go syā­bhi­dhā­na­syā­ya­m artho bhidheya iti <lb n="294,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,30</span>sa­mā­nā­rthaḥ sā­mā­nya­śa­bda­sya­, viśiṣṭo rtho vi­śe­ṣa­śa­bda­sya | pra­yu­kta­pū­rvā­ś cāmī śabdāḥ pra­yu­jyaṃ­te 'rtheṣu <lb n="294,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,31</span>sā­ma­rthyā­n nā­pra­yu­kta­pū­rvāḥ pra­yo­ga­syā­rtha­saṃ­pra­tya­yā­d vyahāra iti | ta­trai­va­m a­rtha­ga­tyā­rtha­śa­bda­pra­yo­ge sā­ma­rthyā­t sāmānya<span type="hard-break">- </span><lb n="294,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,32</span>śabdasya pra­yo­ga­ni­ya­maḥ | a­jā­mā­na­ya grāmaṃ, sarpir ā­ha­ra­, brāhmaṇaṃ bho­ja­ye­ti sā­mā­nya­śa­bdāḥ saṃto rthā­va­ya­ve­ṣu <lb n="294,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,33</span>pra­yu­jyaṃ­te sā­ma­rthyā­t | yatrārthe kri­yā­co­da­nā saṃ­bha­va­ti tatra va­rtaṃ­te­, na cā­rtha­sā­mā­nye ajādau kra­yā­co­da­nā <lb n="294,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 294,34</span>saṃ­bha­va­ti | tato jā­di­vi­śe­ṣā­ṇā­m e­vā­na­ya­nā­da­yaḥ kriyāḥ pra­tī­yaṃ­te na punas ta­tsā­mā­nya­syā­saṃ­bha­vā­t | evam ayaṃ <pb n="295"/><lb n="295,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,01</span>sā­mā­nya­śa­bdo na­va­kaṃ­ba­la iti yo rthaḥ saṃ­bha­va­ti navaḥ kaṃbalo syeti tatra va­rta­te­, yas tu na saṃ­bha­va­ti navāsya <lb n="295,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,02</span>kaṃbalā iti tatra na vartate pra­tya­kṣā­di­vi­ro­dhā­t | so yam a­nu­pa­pa­dya­mā­nā­rtha­ka­lpa­na­yā pa­ra­vā­kyo­pā­laṃ­bho na <lb n="295,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,03</span>ka­lpa­te­, tatra pa­rī­kṣā­yāṃ satāṃ chalena pra­tya­va­sthā­nā­yo­gā­t | tad idaṃ cha­la­va­ca­naṃ parasya pa­rā­ja­ya eveti <lb n="295,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,04</span>ma­nya­mā­naṃ nyā­ya­bhā­ṣya­kā­raṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2169"><l ana="bt" n="bt_1.app.284"><lb n="295,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.284</span>e­te­nā­pi ni­gṛ­hye­ta ji­gī­ṣu­r yadi dhīdhanaiḥ | yatra vākyaṃ ta­da­nyā­rthaṃ vyā­ca­kṣā­ṇo ni­gṛ­hya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">284</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.285"><lb n="295,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.285</span>tatra svayam a­bhi­pre­ta­m arthaṃ sthā­pa­yi­tuṃ na yaiḥ | yo '­sā­ma­rthyo 'paraiḥ śaktaiḥ svā­bhi­pre­tā­rtha­sā­dha­ne || <ref type="no-bt" rend="b">285</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.286"><lb n="295,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.286</span>yo rtha­saṃ­bha­va­nn arthaḥ pra­mā­ṇai­r u­pa­pa­dya­te | vākye sa eva yukto stu nāparo ti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">286</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.287"><lb n="295,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.287</span>yatra pakṣe vi­vā­de­na pra­vṛ­tti­r vā­di­no­r abhūt | ta­tsi­ddhyai­vā­sya dhikkāro nyasya patre sthitena cet || <ref type="no-bt" rend="b">287</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.288"><lb n="295,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.288</span>kvaivaṃ pa­rā­ja­yaḥ siddhe cha­la­mā­tre­ṇa te mate | saṃ­dhā­hā­nyā­di­do­ṣai­ś ca dā­trā­dā­troḥ sa­pa­tra­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">288</ref> || </l></lg><p n="a_2170" rend="justify"><lb n="295,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,10</span>pa­tra­pa­kṣe vā­di­pra­ti­vā­di­no­r vi­pra­ti­pa­ttyā pra­vṛ­tti­s ta­tsi­ddhi­r e­vai­ka­sya pa­rā­ja­yo nyasya, na punaḥ yatra vākyārthā<span type="hard-break">- </span><lb n="295,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,11</span>na­va­sthā­pa­na­m iti bru­vā­ṇa­sya kathaṃ cha­la­mā­tre­ṇa pra­ti­jñā­hā­nyā­di­do­ṣai­ś ca sa pa­rā­ja­yaḥ syāt patraṃ dātur a­dā­tu­ś ceti <lb n="295,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,12</span>ciṃtyatāṃ | na hi yatra vā­kya­vi­da­rthe tasya vṛttis ta­tsi­ddhi­ś ca patraṃ dātur adātuḥ pa­rā­ja­ya­s ta­nni­rā­ka­ra­ṇaṃ vā <lb n="295,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,13</span>tadā dātur jayo 'dātuḥ pa­rā­ja­ya iti ca dvi­tī­yā­rthe pi tasya vṛ­tti­saṃ­bha­vā­t­, pra­mā­ṇa­ta­s tathāpi pratīteḥ samāna<span type="hard-break">- </span><lb n="295,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,14</span>pra­ka­ra­ṇā­di­ka­tvā­d vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | tathādyo vai de­va­da­tto na­va­ka­baṃ­la­tvā­t so­ma­da­tta­va­t iti prayoge pi yadi vaktu<span type="hard-break">- </span><lb n="295,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,15</span>r navaḥ kaṃbalo syeti navāsya kaṃbalā iti vā­rtha­dva­yaṃ na­va­kaṃ­ba­la­śa­bda­syā­bhi­pre­taṃ bhavati tadā kuto sya na­va­kaṃ­ba­lā <lb n="295,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,16</span>iti pra­tya­va­ti­ṣṭha­mā­no hetor a­si­ddha­tā­m e­vo­dbhā­va­ya­ti na punaś chalena pra­tya­va­ti­ṣṭha­te | ta­tpa­ri­hā­rā­ya ca ce­ṣṭa­mā­na­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="295,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,17</span>du­bha­yā­rtha­sa­ma­rtha­ne­na ta­de­ka­ta­rā­rtha­sa­ma­rtha­ne­na vā he­tu­si­ddhi­m u­pa­da­rśa­ya­ti navas tāvad ekaḥ kaṃbalo sya pratīto <lb n="295,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,18</span>bha­va­tā­'­nye syāṣṭau kaṃbalā gṛhe ti­ṣṭhaṃ­tī­ty u­bha­ya­thā na­va­kaṃ­ba­la­tva­sya siddheḥ nā­si­ddha­to­dbhā­va­nī­yā | na kaṃ­ba­la­yo­gi<span type="hard-break">- </span><lb n="295,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,19</span>tvasya vā he­tu­tve­no­pā­dā­nā­t siddha eva hetur iti sva­pa­kṣa­si­ddhau satyām eva vādino jayaḥ parasya ca pa­rā­ja­yo <lb n="295,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,20</span>nānyathā | tad evaṃ vā­kcha­la­m apāsya sā­mā­nya­cha­la­m anūdya ni­ra­sya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2171"><l ana="bt" n="bt_1.app.289"><lb n="295,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.289</span>yatra saṃ­bha­va­to rthasya na sā­mā­nya­sya yogataḥ | a­sa­dbhū­ta­pa­dā­rtha­sya kalpanā kriyate balāt || <ref type="no-bt" rend="b">289</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.290"><lb n="295,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.290</span>ta­tsā­mā­nya­cha­laṃ prāhuḥ sā­mā­nya­vi­ni­baṃ­dha­naṃ | vi­dyā­ca­ra­ṇa­saṃ­pa­tti­r brāhmaṇe saṃ­bha­ve­d iti || <ref type="no-bt" rend="b">290</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.291"><lb n="295,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.291</span>kenāpy ukte yathaivaṃ sā vrātye pi brā­hma­ṇe­na kim | brā­hma­ṇa­tva­sya sa­dbhā­vā­d bhaved ity api bhā­ṣa­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">291</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.292"><lb n="295,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.292</span>tad etan na chalaṃ yuktaṃ sa­pa­kṣe­ta­ra­da­rśa­nā­t | ta­lliṃ­ga­syā­nya­thā tasya vya­bhi­cā­ro khilo stu tat || <ref type="no-bt" rend="b">292</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.293"><lb n="295,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.293</span>kvacid eti ta­thā­tye­ti vi­dyā­ca­ra­ṇa­saṃ­pa­daṃ | brā­hma­ṇa­tva­m iti khyātam iti sā­mā­nya­m atra cet || <ref type="no-bt" rend="b">293</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.294"><lb n="295,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.294</span>ta­thai­vā­spa­rśa­va­ttvā­di śabdaṃ ni­tya­tva­sā­dha­ne | kiṃ na syād iti sāmānyaṃ sa­rva­thā­py a­vi­śe­ṣaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">294</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.295"><lb n="295,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.295</span>tan na tasyeti ni­tya­tva­m asyeti ca su­khā­di­va­t | te­nā­nai­kāṃ­ti­kaṃ yuktaṃ sa­pa­kṣe­ta­ra­vṛ­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">295</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.296"><lb n="295,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.296</span>vi­dyā­ca­ra­ṇa­saṃ­pa­tti­r vi­ṣa­ya­sya pra­śaṃ­sa­naṃ | brā­hma­ṇa­sya yathā śā­li­go­ca­ra­kṣe­tra­va­rṇa­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">296</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.297"><lb n="295,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.297</span>yasyeṣṭaṃ prakṛte vākye tasya brā­hma­ṇa­dha­rmi­ṇi | pra­śa­sta­tve svayaṃ sādhye brā­hma­ṇa­tve­na hetunā || <ref type="no-bt" rend="b">297</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.298"><lb n="295,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.298</span>ke­nā­nai­kāṃ­ti­ko hetur udbhāvyo na pra­sa­hya­te | kṣetre kṣe­tra­tva­va­cchā­li­yo­gya­tva­sya pra­sā­dha­ne || <ref type="no-bt" rend="b">298</ref> || </l></lg><p n="a_2172" rend="justify"><lb n="295,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,31</span>yatra bhavato rtha­syā­ti­sā­mā­nya­sya yogād a­sa­dbhū­tā­rtha­ka­lpa­nā haṭhāt kriyate ta­tsā­mā­nya­ni­baṃ­dha­na­tvā­t <lb n="295,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,32</span>sā­mā­nya­cha­laṃ prāhuḥ | saṃ­bha­va­to rtha­syā­ti­sā­mā­nya­sya yogād a­sa­dbhū­tā­rtha­ka­lpa­nā sā­mā­nya­cha­la­m iti va­ca­nā­t | <lb n="295,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,33</span>tad ya­thā­–­a­ho tu khalv asau brāhmaṇo vi­dyā­ca­ra­ṇa­saṃ­pa­nna ity ukte ke­na­ci­t kvacid āha saṃ­bha­va­ti brāhmaṇe vi­dyā­ca­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="295,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 295,34</span>saṃpad iti, taṃ pratyasya vākyasya vighāto rtha­vi­ka­lpo­pa­pa­ttyā­'­sa­dbhū­tā­rtha­ka­lpa­na­yā kriyate | yadi brāhmaṇo vidyā<span type="hard-break">- </span><pb n="296"/><lb n="296,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,01</span>ca­ra­ṇa­saṃ­pa­t saṃ­bha­va­ti vrātye pi saṃ­bha­vā­t | vrātyo pi brāhmaṇo vi­dyā­ca­ra­ṇa­saṃ­pa­nno stu | tad idaṃ brā­hma­ṇa­tvaṃ <lb n="296,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,02</span>vi­va­kṣi­ta­m arthaṃ vi­dyā­ca­ra­ṇa­saṃ­pa­lla­kṣa­ṇaṃ kvacid brāhmaṇo tā­dṛ­śye­ti kvacid vrātye pi tadbhāve pi bhāvād ity api sāmānyaṃ <lb n="296,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,03</span>tena yogād vaktur a­bhi­pre­tā­d arthāt sa­ddhū­tā­d a­nya­syā­sa­dbhū­ta­syā­rtha­sya kalpanā sā­mā­nya­cha­laṃ | tac ca na yuktaṃ | <lb n="296,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,04</span>yasmād a­vi­va­kṣi­te he­tu­ka­sya vi­ṣa­yā­rtha­vā­daḥ pra­śaṃ­sā­rtha­tvā­d vākyasya ta­trā­sa­dbhū­tā­rtha­ka­lpa­nā­nu­pa­pa­ttiḥ | yathā <lb n="296,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,05</span>saṃ­bha­va­ty asmin kṣetre śālasya ity a­trā­vi­va­kṣi­taṃ śā­li­bī­ja­m a­ni­rā­kṛ­taṃ ca ta­nni­vṛ­tti­vi­ṣa­ya­kṣe­traṃ pra­śa­sya­te | so yaṃ <lb n="296,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,06</span>kṣe­trā­rtha­vā­do nāsmin śālayo vidyaṃta iti | bījāt tu śā­li­ni­rvṛ­ttiḥ satī na vi­va­kṣi­tā | tathā saṃ­bha­va­ti <lb n="296,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,07</span>brāhmaṇe vi­dyā­ca­ra­ṇa­saṃ­pa­d iti sa­mya­gvi­ṣa­yo brā­hma­ṇa­tvaṃ na saṃ­pa­ddhe­tu­r na cātra ta­ddhe­tu­r vi­va­kṣi­ta­s ta­dvi­ṣa­yā­rtha­vā­da<span type="hard-break">- </span><lb n="296,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,08</span>s tv ayaṃ pra­śaṃ­sā­rtha­tvā­d vākyasya sati brā­hma­ṇa­tve saṃ­pa­ddhe­tuḥ samartha iti vi­ṣa­ya­tvā­pra­śaṃ­sa­tā vākyena yathā <lb n="296,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,09</span>he­tu­pha­lā­n ni­vṛ­tti­r na pra­tyā­khyā­ya­te tad evaṃ sati va­ca­na­vi­ghā­to sa­ddhū­tā­rtha­ka­lpa­na­yā no­pa­pa­dya­te iti parasya <lb n="296,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,10</span>pa­rā­ja­ya­s tathā va­ca­nā­d ity evaṃ nyā­ya­bhā­ṣya­kā­ro bruvan nāyaṃ vetti, tathā cha­la­vya­va­hā­rā­nu­pa­pa­tteḥ | he­tu­do­ṣa­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="296,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,11</span>nai­kāṃ­ti­ka­tva­sya pa­re­ṇo­dbhā­va­nā vā na vā­nai­kāṃ­ti­ka­tvo­dbhā­va­na­m eva sā­mā­nya­cha­la­m iti satyaṃ vaktuṃ sa­rva­tra­, tasya <lb n="296,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,12</span>sā­mā­nya­cha­la­tva­pra­saṃ­gā­t | śabdo nityo '­spa­rśa­va­ttvā­d ā­kā­śa­va­d ity atra hi yathā śa­bda­ni­tya­tve sādhye asparśa<span type="hard-break">- </span><lb n="296,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,13</span>vattvam ākāśe ni­tya­tva­me­ti | su­khā­di­ṣv a­tye­tī­ti vya­bhi­cā­ri­tvā­d a­nai­kāṃ­ti­ka­m ucyate na punaḥ sā­mā­nya­cha­laṃ­, <lb n="296,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,14</span>tathā pra­kṛ­ta­m apīti na viśeṣaḥ kaścid asti | so yaṃ brāhmaṇe dharmiṇi vi­dyā­ca­ra­ṇa­saṃ­pa­dvi­ṣa­ye pra­śaṃ­sa­naṃ brāhmaṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="296,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,15</span>tvena hetunā sā­dhya­te­, yathā śā­li­vi­ṣa­ya­kṣe­tre praśaṃsā kṣe­tra­tve­na sākṣān na pu­na­rvi­dyā­ca­ra­ṇa­saṃ­pa­tsa­ttā sādhyate <lb n="296,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,16</span>ye­nā­ti­pra­śa­kya­ta iti svayam a­nai­kāṃ­ti­ka­tvaṃ hetoḥ pa­ri­ha­ra­nn api ta­trā­nu­ma­nya­ta iti kathaṃ nyā­ya­vi­t ? </p><p n="a_2173" rend="justify"><lb n="296,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,17</span>ta­tho­pa­cā­ra­cha­la­m anūdya vi­cā­ra­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2174"><l ana="bt" n="bt_1.app.299"><lb n="296,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.299</span>dha­rmā­dhyā­ro­pa­ni­rde­śe sa­tyā­rtha­pra­ti­ṣe­dha­na­m | u­pa­cā­ra­cha­laṃ maṃcāḥ kro­śaṃ­tī­tyā­di­go­ca­ra­m || <ref type="no-bt" rend="b">299</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.300"><lb n="296,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.300</span>maṃcāḥ krośaṃti gā­yaṃ­tī­tyā­di­śa­bda­pra­yo­ja­na­m | āropya sthānināṃ dharmaṃ sthāneṣu kriyate janaiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">300</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.301"><lb n="296,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.301</span>gauṇaṃ śa­bdā­rtha­m āsṛtya sā­mā­nyā­di­ṣu sa­ttva­va­t | tatra mu­khyā­bhi­dhā­nā­rthe pra­ti­ṣe­dha­ś chalaṃ sthitam || <ref type="no-bt" rend="b">301</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.302"><lb n="296,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.302</span>na cedaṃ vākchalaṃ yuktaṃ kiṃcit sā­dha­rmya­mā­tra­taḥ | sva­rū­pa­bhe­da­saṃ­si­ddhe­r a­nya­thā­ti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">302</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.303"><lb n="296,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.303</span>ka­lpa­nā­rthāṃ­ta­ra­syo­ktā vā­kcha­la­sya hi lakṣaṇaṃ | sa­dbhū­tā­rtha­ni­ṣe­dha­stū­pa­cā­ra­cha­la­la­kṣa­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">303</ref> || </l></lg><p n="a_2175" rend="justify"><lb n="296,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,23</span>a­trā­bhi­dhā­na­sya dharmo yathārthe pra­yo­ga­s ta­syā­dhyā­ro­pyo vikalpaḥ anyatra dṛ­ṣṭa­syā­nya­tra pra­yo­gaḥ­, maṃcāḥ <lb n="296,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,24</span>krośaṃti gā­yaṃ­tī­tyā­dau śa­bda­pra­yo­ga­va­t | sthāneṣu hi maṃceṣu sthānināṃ pu­ru­ṣā­ṇāṃ dharmam ā­kro­ṣṭi­tvā­di­kaṃ samā<span type="hard-break">- </span><lb n="296,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,25</span>ropya janais tathā prayogaḥ kriyate gau­ṇa­śa­bdā­rtha­śra­ya­ṇā­t sā­mā­nyā­di­ṣv astīti śa­bda­pra­yo­ga­va­t tasya dharmā<span type="hard-break">- </span><lb n="296,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,26</span>dhyā­ro­pa­ni­rde­śe saty arthasya pra­ti­ṣe­dha­naṃ na maṃcāḥ krośaṃti maṃcasthāḥ puruṣāḥ kro­śaṃ­tī­ti | tad idam u­pa­cā­ra­cha­laṃ <lb n="296,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,27</span>pratyeyaṃ | dha­rma­vi­ka­lpa­ni­rde­śe a­rtha­sa­dbhā­va­pra­ti­ṣe­dha u­pa­cā­ra­cha­laṃ iti va­ca­nā­t | kā pu­na­ra­trā­rtha­vi­ka­lpo<span type="hard-break">- </span><lb n="296,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,28</span>pa­pa­tti­r yayā va­ca­na­vi­ghā­ta­ś chalam iti, anyathā pra­yu­kta­syā­bhi­dhā­na­sya na tathā pa­ri­ka­lpa­naṃ | bhaktyā hi prayo<span type="hard-break">- </span><lb n="296,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,29</span>go 'yaṃ maṃcāḥ kro­śaṃ­tī­ti tā­tsthā­tta­ccha­bdo­pa­cā­rā­t prādhānye tasya pa­ri­ka­lpa­naṃ kṛtvā pareṇa pra­tya­va­sthā­naṃ vidhī<span type="hard-break">- </span><lb n="296,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,30</span>yate | kaḥ punar u­pa­cā­ro nāma ? sā­ha­ca­ryā­di­nā ni­mi­tte­na ta­da­bhā­ve pi ta­dva­da­bhi­dhā­na­m u­pa­cā­raḥ | yady evaṃ <lb n="296,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,31</span>vā­kcha­lā­d u­pa­cā­ra­cha­laṃ na bhidyate a­rthāṃ­ta­ra­ka­lpa­nā­yā a­vi­śe­ṣā­t | ihāpi hi sthānārtho gu­ṇa­śa­bdaḥ pradhāna<span type="hard-break">- </span><lb n="296,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,32</span>śabdaḥ sthānārtha iti ka­lpa­yi­tvā pra­ti­ṣi­dhya­te nā­nya­the­ti | nai­ta­tsā­raṃ | a­rthāṃ­ta­ra­ka­lpa­nā­to rtha­sa­dbhā­va­pra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="296,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,33</span>ṣe­dha­syā­nya­thā­tvā­t­, kiṃcit sā­dha­rmyā­t tayor ekatve vā tra­yā­ṇā­m api cha­lā­nā­m e­ka­tva­pra­saṃ­gaḥ | atha vākchala<span type="hard-break">- </span><lb n="296,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,34</span>sā­mā­nya­cha­la­yoḥ kiṃcit sādharmyaṃ sad api dvitvaṃ na ni­va­rta­ya­ti­, tarhi tayor u­pa­cā­ra­cha­la­sya ca kiṃcit sādharmyaṃ <lb n="296,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 296,35</span>vi­dya­mā­na­m api tritvaṃ teṣā na ni­va­rta­yi­ṣya­ti­, va­ca­na­vi­ghā­ta­syā­rtha­vi­ka­lpo­pa­pa­ttyā triṣv api bhāvāt | tato nya<span type="hard-break">- </span><pb n="297"/><lb n="297,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,01</span>d eva vā­kcha­lā­d u­pa­cā­ra­cha­laṃ | tad api parasya pa­rā­ja­yā­yā­va­ka­lpa­te ya­thā­va­ktra­bhi­prā­ya­m a­pra­ti­ṣe­dhā­t | śabdasya hi <lb n="297,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,02</span>prayogo loke pra­dhā­na­bhā­ve­na gu­ṇa­bhā­ve­na ca prasiddhaḥ | tatra yadi vaktur gu­ṇa­bhū­to rtho '­bhi­pre­ta­s tadā ta­syā­nu­jñā­naṃ <lb n="297,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,03</span>pra­ti­ṣe­dho vā vi­dhī­ya­te­, pra­dhā­na­bhū­ta­ś cet ta­syā­nu­jñā­na­pra­ti­ṣe­dhau kartavyau pra­ti­pā­dye­ta iti nyāyaḥ | yadātra <lb n="297,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,04</span>gau­ṇa­mā­traṃ va­ktā­bhi­prai­ti pra­dhā­na­bhū­taṃ tu taṃ pa­ri­ka­lpya paraḥ pra­ti­ṣe­dha­ti tadā tena sva­ma­nī­ṣā pra­ti­ṣi­ddhā syān na <lb n="297,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,05</span>pa­ra­syā­bhi­prā­ya iti na ta­syā­ya­m u­pā­laṃ­bhaḥ syāt | ta­da­nu­pā­laṃ­bhā­c cāsau pa­rā­jī­ya­te ta­du­pā­laṃ­bhā­pa­ri­jñā­nā­d iti <lb n="297,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,06</span>nai­yā­yi­kā manyaṃte || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2176"><l ana="bt" n="bt_1.app.304"><lb n="297,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.304</span>tad e­ta­smi­n prayukte syān nigraho yadi ka­sya­ci­t | tadā yogo ni­gṛ­hye­ta pra­ti­ṣe­dhā­t pra­mā­di­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">304</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.305"><lb n="297,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.305</span>mu­khya­rū­pa­ta­yā śū­nya­vā­di­naṃ prati sarvathā | tena saṃ­vya­va­hā­re­ṇa pra­mā­de­r u­pa­va­rṇa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">305</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.306"><lb n="297,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.306</span>sarvathā śūnyatā vāde pra­mā­ṇā­de­r vi­ru­dhya­te | tato nāyaṃ satāṃ yukta ity a­śū­nya­tva­sā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">306</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.307"><lb n="297,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.307</span>yogena nigrahaḥ prāpyaḥ svo­pa­cā­ra­ccha­le pi cet | siddhaḥ sva­pa­kṣa­si­ddhyai­va pa­ra­syā­ya­m a­saṃ­śa­ya­m || <ref type="no-bt" rend="b">307</ref> || </l></lg><p n="a_2177" rend="justify"><lb n="297,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,11</span>atha jātiṃ vi­cā­ra­yi­tu­m ā­ra­bha­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2178"><l ana="bt" n="bt_1.app.308"><lb n="297,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.308</span>sva­sā­dhyā­d a­vi­nā­bhā­va­la­kṣa­ṇe sādhane sthite | jananaṃ yat pra­saṃ­ga­sya sā jātiḥ kaiścid īritā || <ref type="no-bt" rend="b">308</ref> || </l></lg><p n="a_2179" rend="justify"><lb n="297,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,13</span>"­pra­yu­kte hetau yaḥ prasaṃgo jāyate sā jātiḥ" iti va­ca­nā­t || </p><p n="a_2180" rend="justify"><lb n="297,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,14</span>kaḥ punaḥ prasaṃgaḥ ? ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2181"><l ana="bt" n="bt_1.app.309"><lb n="297,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.309</span>prasaṃgaḥ pra­tya­va­sthā­naṃ sā­dha­rmye­ṇe­ta­re­ṇa vā | vai­dha­rmyo­kte '­nya­tho­kte ca sādhane syād ya­thā­kra­ma­m || <ref type="no-bt" rend="b">309</ref> || </l></lg><p n="a_2182" rend="justify"><lb n="297,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,16</span>u­dā­ha­ra­ṇa­vai­dha­rmye­ṇo­kte sādhane sā­dha­rmye­ṇa pra­tya­va­sthā­na­m u­dā­ha­ra­ṇa­sā­dha­rmye­ṇo­kte vai­dha­rmye­ṇa pra­tya­va­sthā­na­m u­pā­laṃ­bhaḥ <lb n="297,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,17</span>pra­ti­ṣe­dhaḥ prasaṃga iti vi­jñe­yaṃ­, "­sā­dha­rmya­vai­dha­rmyā­bhyāṃ pra­tya­va­sthā­naṃ jātiḥ" iti va­ca­nā­t || </p><p n="a_2183" rend="justify"><lb n="297,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,18</span>etad e­vā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2184"><l ana="bt" n="bt_1.app.310"><lb n="297,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.310</span>u­dā­ha­ra­ṇa­sā­dha­rmyā­t sā­dhya­syā­rtha­sya sādhanaṃ | hetus tasmin prayukte nyo yadā pra­tya­va­ti­ṣṭha­te || <ref type="no-bt" rend="b">310</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.311"><lb n="297,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.311</span>u­dā­ha­ra­ṇa­vai­dha­rmyā­t tatra vyāptim a­khaṃ­ḍa­ya­t | tadāsau jā­ti­vā­dī syād dū­ṣa­ṇā­bhā­sa­vā­k tataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">311</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.312"><lb n="297,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.312</span>ya­tho­dā­hṛ­ti­vai­dha­rmyā­t sā­dhya­syā­rtha­sya sādhanaṃ | hetus tasmin prayukte pi parasya pra­tya­va­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">312</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.313"><lb n="297,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.313</span>sā­dha­rmye­ṇe­ha dṛṣṭāṃte dū­ṣa­ṇā­bhā­sa­vā­di­naḥ | jā­ya­mā­nā bhavej jātir ity anvarthe pra­va­kṣya­te || <ref type="no-bt" rend="b">313</ref> || </l></lg><p n="a_2185" rend="justify"><lb n="297,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,23</span>u­dyo­ta­ka­ra­s tv ā­ha­–­jā­te­r nā­ma­sthā­pa­nā­he­tau prayukte yaḥ pra­ti­ṣe­dhā­sa­ma­rtho hetur iti so pi pra­saṃ­ga­sya para<span type="hard-break">- </span><lb n="297,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,24</span>pa­kṣa­pra­ti­ṣe­dhā­rtha­sya hetor jananaṃ jātir ity a­nva­rtha­saṃ­jñā­m eva jātiṃ vyācaṣṭe 'nyathā nyā­ya­bhā­ṣya­vi­ro­dhā­t || </p><p n="a_2186" rend="justify"><lb n="297,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,25</span>katham evaṃ jā­ti­ba­hu­tvaṃ ka­lpa­nī­ya­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2187"><l ana="bt" n="bt_1.app.314"><lb n="297,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.314</span>sa­rva­sa­ttva­vi­dha­rma­tva­pra­tya­va­sthā­vi­ka­lpa­taḥ | kalpyaṃ jā­ti­ba­hu­tvaṃ syād vyāsato '­naṃ­ta­śaḥ satām || <ref type="no-bt" rend="b">314</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.315"><lb n="297,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.315</span>yathā vi­pa­rya­ya­jñā­nā­jñā­na­ni­gra­ha­bhe­da­taḥ | bahutvaṃ ni­gra­ha­sthā­na­syo­ktaṃ pūrvaṃ su­vi­sta­ra­m || <ref type="no-bt" rend="b">315</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.316"><lb n="297,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.316</span>tatra hy a­pra­ti­bhā­jñā­nā­na­nu­bhā­ṣa­ṇa­pa­rya­nu­– | yo­jyo­pe­kṣa­ṇa­vi­kṣe­pā labhaṃte pra­ti­pa­tti­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">316</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.317"><lb n="297,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.317</span>śeṣā vi­pra­ti­pa­tti­tvaṃ prā­pnu­vaṃ­ti sa­mā­sa­taḥ | ta­dvi­bhi­nna­sva­bhā­va­sya ni­gra­ha­sthā­na­m ī­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">317</ref> || </l></lg><p n="a_2188" rend="justify"><lb n="297,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,30</span>ta­trā­ti­vi­sta­re­ṇā­naṃ­ta­jā­ta­yo na śakyā vaktum iti vi­sta­re­ṇa ca­tu­rviṃ­śa­ti­jā­ta­yaḥ proktā ity u­pa­da­rśa­ya­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2189"><l ana="bt" n="bt_1.app.318"><lb n="297,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.318</span>prayukte sthā­pa­nā­he­tau jātayaḥ pra­ti­ṣe­dhi­kāḥ | ca­tu­rviṃ­śa­ti­r a­tro­ktā­s tāḥ sā­dha­rmya­sa­mā­da­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">318</ref> || </l></lg><p n="a_2190" rend="justify"><lb n="297,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 297,32</span>tathā cāha nyā­ya­bhā­ṣya­kā­raḥ | sā­dha­rmya­vai­dha­rmyā­bhyāṃ pra­tya­va­sthā­na­sya vi­ka­lpā­j jā­ti­ba­hu­tva­m iti saṃkṣe<span type="hard-break">- </span><pb n="298"/><lb n="298,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,01</span>pe­ṇo­ktaṃ­, ta­dvi­sta­re­ṇa vi­bhi­dya­te | tāś ca khalv imā jātayaḥ sthā­pa­nā­he­tau prayukte ca­tu­rviṃ­śa­tiḥ pra­ti­ṣe­dha­he­ta­va<span type="hard-break">- </span><lb n="298,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,02</span>"­sā­dha­rmya­vai­dha­rmyo­tka­rṣā­pa­ka­rṣa­va­rṇyā­va­rṇya­vi­ka­lpa­sā­dhya­prā­ptya­prā­pti­pra­saṃ­ga­pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­tā­nu­pa­pa­tti­saṃ­śa­ya­pra­ka­ra­ṇā­he­tva­rthā­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="298,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,03</span>ttya­vi­śe­ṣo­pa­la­bdhya­nu­pa­la­bdhi­ni­tyā­ni­tya­kā­rya­sa­māḥ­" iti sū­tra­kā­ra­va­ca­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2191"><l ana="bt" n="bt_1.app.319"><lb n="298,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.319</span>ya­trā­vi­śi­ṣya­mā­ṇe­na hetunā pra­tya­va­sthi­tiḥ | sā­dha­rmye­ṇa samā jātiḥ sā sā­dha­rmya­sa­mā matā || <ref type="no-bt" rend="b">319</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.320"><lb n="298,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.320</span>ni­rva­kta­vyā­s tathā śeṣās tā vai­dha­rmya­sa­mā­da­yaḥ | lakṣaṇaṃ punar etāsāṃ ya­tho­kta­m a­bhi­bhā­ṣya­te || <ref type="no-bt" rend="b">320</ref> || </l></lg><p n="a_2192" rend="justify"><lb n="298,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,06</span>atra jātiṣu yā sā­dha­rmye­ṇa pra­tya­va­sthi­ti­r a­vi­śi­ṣya­mā­ṇa­sthā­pa­nā­he­tu­taḥ sā sā­dha­rmya­sa­mā jātiḥ | <lb n="298,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,07</span>evam a­vi­śi­ṣya­mā­ṇa­sthā­pa­nā­he­tu­to vai­dha­rmye­ṇa pra­tya­va­sthi­tiḥ vai­dha­rmya­sa­mā | ta­tho­tka­rṣā­di­bhiḥ pra­tya­va­sthi­ta­yaḥ <lb n="298,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,08</span>u­tka­rṣā­di­sa­mā iti ni­rva­kta­vyāḥ | lakṣaṇaṃ tu ya­tho­kta­m a­bhi­bhā­ṣya­te tatra || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2193"><l ana="bt" n="bt_1.app.321"><lb n="298,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.321</span>sā­dha­rmye­ṇo­pa­saṃ­hā­re ta­ddha­rma­rū­pa vi­pa­rya­yā­t | yas tatra dū­ṣa­ṇa­bhā­saḥ sa sā­dha­rmya­sa­mo mataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">321</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.322"><lb n="298,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.322</span>yathā kri­yā­bhṛ­dā­tmā­yaṃ kri­yā­he­tu­gu­ṇā­śra­yā­t | ya īdṛśaḥ sa īdṛkṣo yathā loṣṭhas tathā ca saḥ || <ref type="no-bt" rend="b">322</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.323"><lb n="298,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.323</span>tasmāt kri­yā­bhṛ­d ity evam u­pa­saṃ­hā­ra­bhā­ṣa­ṇe | kaścid ā­hā­kri­yo jīvo vi­bhu­dra­vya­tva­to yathā || <ref type="no-bt" rend="b">323</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.324"><lb n="298,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.324</span>vyoma tathā na vijñāto vi­śe­ṣa­sya pra­sā­dha­kaḥ | hetuḥ pa­kṣa­dva­yo py asti tato yaṃ do­ṣa­sa­nni­bhaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">324</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.325"><lb n="298,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.325</span>sā­dhya­sā­dha­na­yo­r vyāpter vi­cche­da­syā­sa­ma­rtha­nā­t | ta­tsa­ma­rtha­na­taṃ­tra­sya dve­ṣa­tve­no­pa­va­rṇa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">325</ref> || </l></lg><p n="a_2194" rend="justify"><lb n="298,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,14</span>nā­styā­tma­naḥ kri­yā­va­ttve sādhye kri­yā­he­tu­gu­ṇā­śra­ya­tva­sya sā­dha­na­sya sva­sā­dhye­na vyāptir vi­bhu­tvā­n niṣkriya<span type="hard-break">- </span><lb n="298,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,15</span>tvasiddhau vi­cchi­dya­te­, na ca ta­da­vi­cche­de ta­ddū­ṣa­ṇa­tvaṃ sā­dhya­sā­dha­na­yo­r vyā­pti­vi­cche­da­sa­ma­rtha­na­taṃ­tra­syai­va doṣatve<span type="hard-break">- </span><lb n="298,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,16</span>no­pa­va­rṇa­nā­t | tathā coktaṃ nyā­ya­bhā­ṣya­kā­re­ṇa | "­sā­dha­rmye­ṇo­pa­saṃ­hā­re sā­dhya­dha­rma­vi­pa­rya­yo­pa­pa­tteḥ sā­dha­rmye­ṇa <lb n="298,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,17</span>pra­tya­va­sthā­naṃ sā­dha­rmya­sa­maḥ pra­ti­ṣe­dha­" iti | ni­da­rśa­naṃ­, kri­yā­vā­n ātmā dravyasya kri­yā­he­tu­gu­ṇa­yo­gā­t | dravyaṃ <lb n="298,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,18</span>loṣṭhaḥ sa ca kri­yā­he­tu­gu­ṇa­yu­ktaḥ kri­yā­vāṃ­s tathā cātmā tasmāt kri­yā­vā­n ity evam u­pa­saṃ­hṛ­tya paraḥ sā­dha­rmye­ṇai­va <lb n="298,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,19</span>pra­tya­va­ti­ṣṭha­te | niṣkriya ātmā vibhuno dravyasya ni­ṣkri­ya­tvā­t | vi­bhvā­kā­śaṃ niṣkriyaṃ tathā <lb n="298,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,20</span>cātmā tasmān niṣkriya iti | na cāsti viśeṣaḥ kri­yā­va­tsā­dha­rmyā­t kri­yā­va­tā bha­vi­ta­vyaṃ­, na punar ni<span type="hard-break">- </span><lb n="298,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,21</span>ṣkri­ya­sā­dha­rmyā­t kri­ye­ṇe­ti viśeṣaḥ | he­tva­bhā­vā­t sā­dha­rmya­sa­mā­pta­dū­ṣa­ṇā­bhā­so bha­va­tī­ty atra vā­rti­ka­kā­ra <lb n="298,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,22</span>evam ā­ha­–­sā­dha­rmye­ṇo­pa­saṃ­hā­re ta­dvi­pa­rī­ta­sā­dha­rmye­ṇo­pa­saṃ­hā­re ta­tsā­dha­rmye­ṇa pra­tya­va­sthā­naṃ sā­dha­rmya­sa­maḥ | <lb n="298,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,23</span>yathā anityaḥ śabda u­tpa­tti­dha­rma­ka­tvā­t | u­tpa­tti­dha­rma­kaṃ kuṃ­bhā­dya­ni­tye dṛṣṭam iti vā­di­no­pa­saṃ­hṛ­te paraḥ <lb n="298,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,24</span>pra­tya­va­ti­ṣṭha­te | yady a­ni­tya­gha­ṭa­sā­dha­rmya­da­ya­m anityo ni­tye­nā­py a­syā­kā­śe­na sā­dha­rmya­m a­mū­rta­tva­m astīti ni­tya­prā­ptaḥ­, <lb n="298,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,25</span>tathā anityaḥ śabda u­tpa­tti­dha­rma­ka­tvā­t yat punar anityaṃ na bhavati tan no­tpa­tti­ma­da­rtha­kaṃ ya­thā­kā­śa­m iti prati<span type="hard-break">- </span><lb n="298,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,26</span>pādite paraḥ pra­tya­va­ti­ṣṭha­te | yadi ni­tyā­kā­śa­vai­dha­rmyā­d anityaḥ śabdas tadā sā­dha­rmya­m apy a­syā­kā­śe­nā­sty amūrta<span type="hard-break">- </span><lb n="298,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,27</span>tvam ato nityaḥ prāptaḥ | atha saty apy e­ta­smi­n sādharmye na nityo bha­va­ti­, na tarhi va­kta­vya­m a­ni­tya­gha­ṭa­sā­dha­rmyā<span type="hard-break">- </span><lb n="298,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,28</span>n ni­tyā­kā­śa­vai­dha­rmyā­d vā anityaḥ śabda iti | seyaṃ jātiḥ vi­śe­ṣa­he­tva­bhā­vaṃ da­rśa­ya­ti vi­śe­ṣa­he­tva­bhā­vā­c cā<span type="hard-break">- </span><lb n="298,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,29</span>nai­kāṃ­ti­ka­co­da­nā­bhā­so gotvād go­si­ddhi­va­du­tpa­tti­dha­rma­ka­tvā­d a­ni­tya­tva­si­ddhiḥ | sādharmyaṃ hi yad a­nva­ya­vya­ti­re­ki <lb n="298,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,30</span>gotvaṃ tasmād eva gauḥ siddhyati na sa­ttvā­de­s tasya gor ity a­trā­śvā­dā­v api bhāvād a­vya­ti­re­ki­tvā­t | evam ago<span type="hard-break">- </span><lb n="298,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,31</span>vai­dha­rmya­m api goḥ sādhanaṃ nai­ka­śa­pha­tvā­d ity a­syā­vya­ti­re­ki­tvā­d eva pu­ru­ṣā­dā­v api bhāvāt | gotvaṃ punar gavi <lb n="298,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,32</span>dṛ­śya­mā­na­m a­nva­ya­vya­ti­re­ki goḥ sā­dha­na­m u­pa­pa­dya­te ta­dva­du­tpa­tti­dha­rma­ka­tvaṃ gha­ṭā­dā­v a­ni­tya­tve sati bhāvād ākā<span type="hard-break">- </span><lb n="298,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,33</span>śādau vā ni­tya­tvā­bhā­ve a­bhā­vā­d a­nva­ya­vya­ti­re­ki śabde sa­mu­pa­la­bhya­mā­na­m a­ni­tya­tva­sya sā­dha­naṃ­, na punar a<span type="hard-break">- </span><lb n="298,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 298,34</span>ni­tya­gha­ṭa­sā­dha­rmya­mā­tra­sa­ttvā­di­nā­py ā­kā­śa­vai­dha­rmya­mā­tra­m a­mū­rta­tvā­di ta­syā­nva­ya­vya­ti­re­ki­tvā­bhā­vā­t | tatas tena <pb n="299"/><lb n="299,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,01</span>pra­tya­va­sthā­na­m ayuktaṃ dū­ṣa­ṇā­bhā­sa­tvā­d iti | e­te­nā­tma­naḥ kri­yā­va­tsā­dha­rmya­mā­traṃ ni­ṣkri­ya­vai­dha­rmya­mā­traṃ vā kri<span type="hard-break">- </span><lb n="299,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,02</span>yā­va­ttva­sā­dha­naṃ pra­tyā­khyā­ta­m a­nva­ya­vya­ti­re­ki­tvā­t­, a­nva­ya­vya­ti­re­ki­ṇa eva sā­dha­na­sya sā­dhya­sā­dha­na­sā­ma­rthyā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2195"><l ana="bt" n="bt_1.app.326"><lb n="299,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.326</span>tatraiva pra­tya­va­sthā­naṃ vai­dha­rmye­ṇo­pa­da­rśya­te | yaḥ kri­yā­vā­n sa dṛṣṭo tra kri­yā­he­tu­gu­ṇā­śra­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">326</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.327"><lb n="299,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.327</span>yathā loṣṭho na vātmaivaṃ tasmān niṣkriya eva saḥ | pū­rva­va­ddū­ṣa­ṇā­bhā­so vai­dha­rmya­sa­ma ī­kṣya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">327</ref> || </l></lg><p n="a_2196" rend="justify"><lb n="299,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,05</span>kri­yā­vā­n ātmā kri­yā­he­tu­gu­ṇā­śra­ya­tvā­l lo­ṣṭha­va­d ity atra vai­dha­rmye­ṇa pra­tya­va­sthā­naṃ­, yaḥ kri­yā­he­tu­gu­ṇā­śra­yo <lb n="299,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,06</span>loṣṭhaḥ sa kri­yā­vā­n pa­ri­cchi­nno dṛṣṭo na ca tathātmā tasmān na lo­ṣṭha­va­tkri­yā­vā­n iti niṣkriya evety arthaḥ | <lb n="299,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,07</span>so 'yaṃ sā­dha­rmye­ṇo­pa­saṃ­hā­re vai­dha­rmye­ṇa pra­tya­va­sthā­nā­t vai­dha­rmya­sa­maḥ pra­ti­ṣe­dhaḥ pū­rva­ddū­ṣa­ṇa­bhā­so ve­di­ta­vyaḥ || <lb n="299,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,08</span>kā punar vai­dha­rmya­sa­mā jātir ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2197"><l ana="bt" n="bt_1.app.328"><lb n="299,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.328</span>vai­dha­rmye­ṇo­pa­saṃ­hā­re sā­dhya­dha­rma­vi­pa­rya­yā­t | vai­dha­rmye­ṇe­ta­re­ṇā­pi pra­tya­va­sthā­na­m iṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">328</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.329"><lb n="299,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.329</span>yā vai­dha­rmya­sa­mā jātir idaṃ tasyā ni­da­rśa­na­m | naro niṣkriya evāyaṃ vi­bhu­tvā­t sakriyaḥ punaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">329</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.330"><lb n="299,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.330</span>vi­bhu­tva­ra­hi­taṃ dṛṣṭaṃ loṣṭhādi na tathā naraḥ | tasmān niṣkriya ity ukte pra­tya­va­sthā vi­dhī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">330</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.331"><lb n="299,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.331</span>vai­dha­rmye­ṇai­va sā tāvat kaiścin ni­gra­ha­bhī­ru­bhiḥ | ka­rma­baṃ­dha­kri­yā­he­tu­r gu­ṇā­dī­nāṃ sa­mī­kṣi­taṃ || <ref type="no-bt" rend="b">331</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.332"><lb n="299,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.332</span>nai­va­mā­tmā tato nāyaṃ niṣkriyaḥ saṃ­pra­tī­ya­te | sā­dha­rmye­ṇā­pi tatraivaṃ pra­tya­va­sthā­na­m ucyate || <ref type="no-bt" rend="b">332</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.333"><lb n="299,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.333</span>kri­yā­vā­n eva loṣṭhādiḥ kri­yā­he­tu­gu­ṇā­śra­yaḥ | tṛ­ṣṇā­tā­dṛ­ktva­jī­vo pi tasmāt sakriya eva saḥ || <ref type="no-bt" rend="b">333</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.334"><lb n="299,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.334</span>iti sā­dha­rmya­vai­dha­rmya­sa­ma­yo dū­ṣa­ṇo­dbha­vā­t | sa­dha­rma­tva­vi­dha­rma­tva­mā­trā­t sā­dhyā­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">334</ref> || </l></lg><p n="a_2198" rend="justify"><lb n="299,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,16</span>a­tho­tka­rṣā­pa­ka­rṣa­va­rṇyā­va­rṇya­vi­ka­lpa­sā­dhya­sa­mā sādhyāyā vi­dhī­ya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2199"><l ana="bt" n="bt_1.app.335"><lb n="299,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.335</span>sā­dhya­dṛ­ṣṭāṃ­ta­yo­r dha­rma­vi­ka­lpā­d dva­ya­sā­dhya­tā | sa­dbhā­vā­c ca matā jātir u­tka­rṣe­ṇā­pa­ka­rṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">335</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.336"><lb n="299,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.336</span>va­rṇyā­va­rṇya­vi­ka­lpai­ś ca sādhyena ca samāḥ pṛthak | tasyāḥ pra­tī­ya­tā­m e­ta­lla­kṣa­ṇaṃ sa­nni­da­rśa­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">336</ref> || </l></lg><p n="a_2200" rend="justify"><lb n="299,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,19</span>yad āha, sā­dhya­dṛ­ṣṭāṃ­ta­yo­r dha­rma­vi­ka­lpā­d u­bha­ya­sā­dhya­tvā­c co­tka­rṣā­pa­ka­rṣa­va­rṇyā­va­rṇya­vi­ka­lpa­sā­dhya­sa­mā iti || </p><p n="a_2201" rend="justify"><lb n="299,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,20</span>ta­tro­tka­rṣa­sa­mā tā­va­lla­kṣa­ṇa­to ni­da­rśa­na­ca­ś cāpi vi­dhī­ya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2202"><l ana="bt" n="bt_1.app.337"><lb n="299,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.337</span>dṛ­ṣṭāṃ­ta­dha­rmaṃ sādhyārthe sa­mā­saṃ­ja­ya­taḥ smṛtā | ta­tro­tka­rṣa­sa­mā ya­dva­tkri­yā­va­jjī­va­sā­dha­ne || <ref type="no-bt" rend="b">337</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.338"><lb n="299,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.338</span>kri­yā­he­tu­gu­ṇā­saṃ­gī yady ātmā lo­ṣṭha­va­t tadā | tadvad eva bhaved eṣa spa­rśa­vā­n anyathā na saḥ || <ref type="no-bt" rend="b">338</ref> || </l></lg><p n="a_2203" rend="justify"><lb n="299,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,23</span>dṛ­ṣṭāṃ­ta­dha­rmaṃ sādhye sa­mā­saṃ­ja­ya­taḥ smṛ­to­tka­rṣa­sa­mā jātiḥ svayaṃ, yathā kri­yā­vā­n ātmā kri­yā­he­tu­gu­ṇa­yo­gā<span type="hard-break">- </span><lb n="299,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,24</span>l lo­ṣṭha­va­t ity atra kri­yā­va­jjī­va­sā­dha­ne prokte sati paraḥ pra­tya­va­ti­ṣṭha­te | yadi kri­yā­he­tu­gu­ṇā­saṃ­gī pumāṃl loṣṭha<span type="hard-break">- </span><lb n="299,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,25</span>vat tadā lo­ṣṭha­va­d eva spa­rśa­vā­n bhavet | atha na spa­rśa­vāṃ­l lo­ṣṭha­va­dā­tmā kri­yā­vā­n api na sa syād iti vi­pa­rya­ye <lb n="299,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,26</span>vā viśeṣo vācya iti || </p><p n="a_2204" rend="justify"><lb n="299,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,27</span>kā punar a­pa­ka­rṣa­sa­me­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2205"><l ana="bt" n="bt_1.app.339"><lb n="299,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.339</span>sā­dhya­dha­rmi­ṇi dha­rma­syā­bhā­vaṃ dṛ­ṣṭāṃ­ta­to vadan | a­pa­ka­rṣa­sa­māṃ vakti jātiṃ tatraiva sādhane || <ref type="no-bt" rend="b">339</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.340"><lb n="299,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.340</span>loṣṭhaḥ kri­yā­śra­yo dṛṣṭo vibhuḥ kāmaṃ tathāstu nā | ta­dvi­pa­rya­ya­pa­kṣe vā vācyo hetur vi­śe­ṣa­kṛ­t || <ref type="no-bt" rend="b">340</ref> || </l></lg><p n="a_2206" rend="justify"><lb n="299,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,30</span>tatraiva kri­yā­va­jjī­va­sā­dha­ne prayukte sati sā­dhya­dha­rmi­ṇi dha­rma­syā­bhā­vaṃ dṛ­ṣṭāṃ­tā­t sa­mā­saṃ­ja­ya­n yo vakti <lb n="299,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,31</span>so­pa­ka­rṣa­sa­mā­jā­tiṃ vadati | yathā loṣṭhaḥ kri­yā­śra­yo '­sa­rva­ga­to dṛṣṭas ta­dva­dā­tmā sadāpy a­sa­rva­ga­to stu viparya<span type="hard-break">- </span><lb n="299,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 299,32</span>yair vā vi­śe­ṣa­kṛ­ddhe­tu­r vācya iti || </p><p n="a_2207" rend="justify"><pb n="300"/><lb n="300,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,01</span>va­rṇyā­va­rṇya­sa­mau pra­ti­ṣe­dha­kā­v ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2208"><l ana="bt" n="bt_1.app.341"><lb n="300,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.341</span>khyā­pa­nī­yo mato varṇyaḥ syād avarṇyo vi­pa­rya­yā­t | tatsamā sā­dhya­dṛ­ṣṭāṃ­ta­dha­rma­yo­r atra sādhane || <ref type="no-bt" rend="b">341</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.342"><lb n="300,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.342</span>vi­pa­ryā­sa­na­to jātir vijñeyā ta­dvi­la­kṣa­ṇā | bhi­nna­la­kṣa­ṇa­tā­yo­gā­t ka­thaṃ­ci­t pū­rva­jā­ti­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">342</ref> || </l></lg><p n="a_2209" rend="justify"><lb n="300,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,04</span>khyā­pa­nī­yo varṇyas ta­dvi­pa­rya­yā­d a­khyā­pa­nī­yaḥ punar a­va­rṇya­s tena va­ṇye­nā­va­rṇye­na ca samā jātir va­rṇya­sa­mā­va­rṇya<span type="hard-break">- </span><lb n="300,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,05</span>samā ca vijñeyā | atraiva sādhane sā­dhya­dṛ­ṣṭāṃ­ta­dha­rma­yo­r vi­pa­ryā­sa­nā­t | u­tka­rṣā­pa­ka­rṣa­sa­mā­bhyāṃ kuto nayor bheda <lb n="300,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,06</span>iti cet, la­kṣa­ṇa­bhe­dā­t | tathā hi­–­a­vi­dya­mā­na­dha­rma­vyā­pa­ka utkarṣaḥ vi­dya­mā­na­dha­rmā­pa­na­yo '­pa­ka­rṣaḥ | varṇyas tu <lb n="300,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,07</span>sādhyo 'varṇyo 'sādhya iti, ta­tpra­yo­gā­j jātayo vi­bhi­nna­la­kṣa­ṇāḥ sā­dha­rmya­vai­dha­rmya­sa­ma­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2210"><l ana="bt" n="bt_1.app.343"><lb n="300,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.343</span>sā­dhya­dha­rma­vi­ka­lpaṃ tu dha­rmāṃ­ta­ra­vi­ka­lpa­taḥ | pra­saṃ­ja­ya­ta iṣyeta vi­ka­lpe­na samā budhaiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">343</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.344"><lb n="300,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.344</span>kri­yā­he­tu­gu­ṇo­pe­taṃ kiṃcid guru sa­mī­kṣya­te | paraṃ laghu yathā loṣṭho vāyuś ceti kri­yā­śra­yaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">344</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.345"><lb n="300,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.345</span>kiṃcit tad eva yujyeta yathā loṣṭhādi niṣkriyaṃ | kiṃcin na syād ya­thā­tme­ti viśeṣo vā ni­ve­da­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">345</ref> || </l></lg><p n="a_2211" rend="justify"><lb n="300,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,11</span>viśeṣo vi­ka­lpā­vi­śe­ṣaḥ sā­dhya­dha­rma­sya vikalpaḥ sā­dhya­dha­rma­vi­ka­lpa­staṃ dha­rmāṃ­ta­ra­vi­ka­lpā­t pra­saṃ­ja­ya­ta­s tu <lb n="300,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,12</span>vi­ka­lpa­sa­mā jātiḥ tatraiva sādhane prayukte paraḥ pra­tya­va­ti­ṣṭha­te | kri­yā­he­tu­gu­ṇo­pe­taṃ kiṃcid guru dṛśyate yathā <lb n="300,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,13</span>lo­ṣṭhā­di­, kiṃcit tu laghu sa­mī­kṣya­te yathā vāyur iti | tathā kri­yā­he­tu­gu­ṇo­pe­ta­m api kiṃcit kri­yā­śra­yaṃ yujyate <lb n="300,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,14</span>yathā lo­ṣṭhā­di­, kiṃcit tu laghu sa­mī­kṣya­te yathā vāyur iti, kiṃcit tu niṣkriyaṃ ya­thā­tme­ti va­rṇyā­va­rṇya<span type="hard-break">- </span><lb n="300,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,15</span>sa­mā­bhyā­m iyaṃ bhinnā tatraivaṃ pra­tya­va­sthā­nā­bhā­vā­t va­rṇyā­va­rṇya­sa­ma­yo­r hy evaṃ pra­tya­va­sthā­naṃ­, yady ātmā kri­yā­vā­n <lb n="300,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,16</span>varṇyaḥ sādhyas tadā lo­ṣṭhā­di­r api sādhyo stu | atha lo­ṣṭhā­di­r a­va­rṇya­s tarhy ātmāpy avarṇyo stu, viśeṣo vā vaktavya <lb n="300,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,17</span>iti | vi­ka­lpa­sa­mā­yāṃ tu kri­yā­he­tu­gu­ṇā­śra­ya­sya gu­ru­la­ghu­vi­ka­lpa­va­tsa­kri­ya­ni­ṣkri­ya­tva­vi­ka­lpo stv iti <lb n="300,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,18</span>pra­tya­va­sthā­naṃ | ato sau bhinnā || </p><p n="a_2212" rend="justify"><lb n="300,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,19</span>kā punaḥ sā­dhya­sa­me­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2213"><l ana="bt" n="bt_1.app.346"><lb n="300,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.346</span>he­tvā­di­kāṃ­ga­sā­ma­rthya­yo­gī dharmo va­dhā­rya­te | sādhyas tam eva dṛṣṭāṃte pra­saṃ­ja­ya­ti yo naraḥ || <ref type="no-bt" rend="b">346</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.347"><lb n="300,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.347</span>tasya sā­dhya­sa­mā jātir udbhāvyā ta­ttva­vi­tta­kaiḥ | yathā loṣṭhas tathā cātmā ya­thā­tmā­yaṃ tathā na kim || <ref type="no-bt" rend="b">347</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.348"><lb n="300,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.348</span>loṣṭhaḥ syāt sa­kri­ya­ś cātmā sādhyo loṣṭho 'pi tādṛśaḥ | sādhyo stu neti cel loṣṭho ya­thā­tmā­pi tathā kathaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">348</ref> || </l></lg><p n="a_2214" rend="justify"><lb n="300,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,23</span>he­tvā­dya­va­ya­va­sā­m a­rthya­yo­gī dharmaḥ sādhyo '­va­dhā­rya­te tam eva dṛṣṭāṃte pra­saṃ­ja­ya­ti yo vādī tasya sā­dhya­sa­mā <lb n="300,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,24</span>jātis ta­ttva­pa­rī­kṣa­kai­r u­dbhā­va­nī­yā | tad ya­thā­–­ta­trai­va sādhane prayukte paraḥ pra­tya­va­sthā­naṃ karoti yadi yathā <lb n="300,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,25</span>loṣṭhas ta­thā­tmā­, tadā yathātmā tathāyaṃ loṣṭhaḥ syāt sakriya iti, sādhyaś cātmā loṣṭho pi sādhyo stu sakriyaḥ <lb n="300,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,26</span>iti | atha loṣṭhaḥ kri­yā­vā­n sādhyas tarhy ātmāpi kri­yā­vā­n sādhyo mā bhūt, viśeṣo vā <lb n="300,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,27</span>vaktavya iti || </p><p n="a_2215" rend="justify"><lb n="300,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,28</span>katham āsāṃ dū­ṣa­ṇa­bhā­sa­tva­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2216"><l ana="bt" n="bt_1.app.349"><lb n="300,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.349</span>dū­ṣa­ṇā­bhā­sa­tā tv atra dṛ­ṣṭāṃ­tā­di­sa­ma­rtha­nā | yukte sā­dha­na­dha­rme pi pra­ti­ṣe­dha­m a­la­bdhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">349</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.350"><lb n="300,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.350</span>sā­dhya­dṛ­ṣṭāṃ­ta­yo­r dha­rma­vi­ka­lpā­d u­pa­va­rṇi­tā­t | vaidharmyaṃ gavi sādṛśye ga­va­ye­na yathā sthite || <ref type="no-bt" rend="b">350</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.351"><lb n="300,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.351</span>sā­dhyā­ti­de­śa­mā­tre­ṇa dṛ­ṣṭāṃ­ta­syo­pa­pa­tti­taḥ | sā­dhya­tvā­saṃ­bha­vā­c coktaṃ dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya na dūṣaṇaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">351</ref> || </l></lg><p n="a_2217" rend="justify"><lb n="300,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,32</span>kri­yā­vā­n ātmā kri­yā­he­tu­gu­ṇā­śra­ya­tvā­l lo­ṣṭha­va­d ityādau dṛ­ṣṭāṃ­tā­di­sa­ma­rtha­na­yu­kte sā­dha­na­dha­rme prayukte saty api <lb n="300,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 300,33</span>sā­dhya­dṛ­ṣṭāṃ­ta­yo­r dha­rma­vi­ka­lpā­d u­pa­va­rṇi­tā­d vai­dha­rmye­ṇa pra­ti­ṣe­dha­sya kartum alabdheḥ kiṃcit sā­dha­rmyā­d u­pa­saṃ­hā­ra­si­ddheḥ | <pb n="301"/><lb n="301,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,01</span>tadāha nyā­ya­bhā­ṣya­kā­raḥ | "­a­la­bhyaḥ siddhasya nihnavaḥ siddhaṃ ca kiṃcit sā­dha­rmyā­d u­pa­mā­naṃ yathā gaus tathā <lb n="301,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,02</span>ga­va­ya­'­' iti | tatra na labhyo go­ga­va­ya­yo­r dha­rma­vi­ka­lpa­ś co­da­yi­tuṃ | evaṃ sā­dha­na­dha­rme dṛ­ṣṭāṃ­tā­di­sā­ma­rthya­yu­kte sati <lb n="301,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,03</span>na labhyaḥ sā­dhya­dṛ­ṣṭāṃ­ta­yo­r dha­rma­vi­ka­lpā­d vai­dha­rmyā­t pra­ti­ṣe­dho vaktum iti | sā­dhyā­ti­de­śa­mā­trā­c ca dṛ­ṣṭāṃ­ta­syo­pa­pa­tteḥ <lb n="301,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,04</span>sā­dhya­tvā­saṃ­bha­vā­t | yatra hi lau­ki­ka­pa­rī­kṣa­ṇa­kā­ṇāṃ buddher a­bhe­da­s te­nā­vi­pa­rī­to rthaḥ sādhye '­ti­di­śya­te pra­jñā­pa­nā­rthaṃ | <lb n="301,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,05</span>evaṃ ca sā­dhyā­ti­de­śā­d dṛṣṭāṃte kvacid u­pa­pa­dya­mā­ne sā­dhya­tva­m a­nu­pa­pa­nna­m iti | ta­tho­dyo­ta­ka­ro py āha | dṛṣṭāṃtaḥ <lb n="301,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,06</span>sādhya i­ti­.­.­.­.­.­.­.­.­.­va­ttā bhavatā na dṛ­ṣṭāṃ­ta­la­kṣa­ṇaṃ vyajñāyi | dṛṣṭāṃto hi nāma da­rśa­na­yo­r vi­hi­ta­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="301,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,07</span>r viṣayaḥ | tathā ca sādhyam a­nu­pa­pa­nnaṃ | atha darśanaṃ vi­ha­nya­te tarhi nāsau dṛṣṭāṃto la­kṣa­ṇā­bhā­vā­d iti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2218"><l ana="bt" n="bt_1.app.352"><lb n="301,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.352</span>prāptyā yat pra­tya­va­sthā­naṃ jātiḥ prā­pti­sa­mai­va sā | aprāptyā punar a­prā­pti­sa­mā sa­tsā­dha­ne­ra­ṇe || <ref type="no-bt" rend="b">352</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.353"><lb n="301,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.353</span>yathāyaṃ sā­dha­ye­d dhetuḥ sā­dhya­prā­ptyā­n yathāpi vā | prāptyā ced yu­ga­pa­dbhā­vā­t sā­dhya­sā­dha­na­dha­rma­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">353</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.354"><lb n="301,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.354</span>prāptayoḥ katham ekasya he­tu­tā­nya­sya sādhyatā | yukteti pra­tya­va­sthā­naṃ prāptyā tāvad u­dā­hṛ­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">354</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.355"><lb n="301,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.355</span>aprāpya sā­dha­ye­t sādhyaṃ hetuś cet sa­rva­sā­dha­naḥ | so stu dīpo hi nā­prā­pta­pa­dā­rtha­sya pra­kā­śa­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">355</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.356"><lb n="301,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.356</span>ity a­prā­ptyā­va­bo­ddha­vyaṃ pra­tya­va­sthā­ni­da­rśa­na­m | tāv etau dū­ṣa­ṇā­bhā­sau ni­ṣe­dha­syai­va­m a­nva­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">356</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.357"><lb n="301,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.357</span>prā­pta­syā­pi daṃḍādeḥ kuṃ­bha­sā­dha­ka­te­kṣya­te | ta­thā­bhi­cā­ra­m aṃtrasya prā­pta­syā­sā­ta­kā­ri­tā || <ref type="no-bt" rend="b">357</ref> || </l></lg><p n="a_2219" rend="justify"><lb n="301,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,14</span>nanv atra kā­ra­ka­sya hetoḥ prā­pta­syā­prā­pta­sya ca daṃ­ḍā­de­r a­bhi­cā­ra­m aṃ­trā­de­ś ca sva­kā­rya­kā­ri­to­pa­da­rśi­tā jñā­pa­ka­sya <lb n="301,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,15</span>tu hetoḥ prā­pta­syā­prā­pta­sya vā svasādhyā pra­kā­śi­tā co­di­te­ti na saṃ­ga­ti­r astīti kaścit | tad asat | kāra<span type="hard-break">- </span><lb n="301,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,16</span>kasya jñā­pa­ka­sya vā vi­śe­ṣe­ṇa pra­ti­kṣe­po yam ity evaṃ jñā­pa­nā­rtha­tvā­t kā­ra­ka­he­tu­vya­va­sthā­pa­na­sya | tena jñāpako pi <lb n="301,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,17</span>hetuḥ kaścit prāptaḥ sva­sā­dhya­sya jñāpako dṛṣṭo yathā saṃyogī dhūmādiḥ pā­va­kā­deḥ | kaścid aprāpto vi­śle­ṣe­, <lb n="301,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,18</span>yathā kṛ­tti­ko­da­yaḥ śa­ka­ṭo­da­ya­sye­ty api vi­jñā­ya­te | yathāyaṃ sarvo pi pa­kṣī­kṛ­ta­s tarhi yena hetunā pra­ti­ṣi­dhya­te <lb n="301,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,19</span>so pi pra­ti­ṣe­dha­ko na syād u­bha­ya­tho­kta­dū­ṣa­ṇa­pra­saṃ­gā­d ity a­pra­ti­ṣe­dha­s tato dū­ṣa­ṇā­bhā­sā­vi­mau pra­ti­pa­tta­vyau || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2220"><l ana="bt" n="bt_1.app.358"><lb n="301,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.358</span>vaktavyaṃ sā­dha­na­syā­pi sādhanaṃ vā­di­ne­ti tu | pra­saṃ­ga­va­ca­naṃ jātiḥ pra­saṃ­ga­sa­ma­tāṃ gatā || <ref type="no-bt" rend="b">358</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.359"><lb n="301,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.359</span>kri­yā­he­tu­gu­ṇo­pe­taḥ kri­yā­vāṃ­llo­ṣṭha iṣyate | kuto hetor vinā tena ka­sya­ci­n na vya­va­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">359</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.360"><lb n="301,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.360</span>evaṃ hi pra­tya­va­sthā­naṃ na yuktaṃ nyā­ya­vā­di­nāṃ | vā­di­no­r yatra vā sāmyaṃ tasya dṛ­ṣṭāṃ­ta­tā­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">360</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.361"><lb n="301,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.361</span>yathā rūpaṃ di­dṛ­kṣū­ṇāṃ dī­pā­dī­nāṃ pra­tī­ya­te | svayaṃ pra­kā­śa­mā­naṃ tu dīpaṃ dī­pāṃ­ta­rā­gra­hā­t || <ref type="no-bt" rend="b">361</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.362"><lb n="301,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.362</span>tathā sā­dhya­pra­si­ddhya­rthaṃ dṛ­ṣṭāṃ­ta­gra­ha­ṇaṃ mataṃ | pra­jñā­tā­tma­ni dṛṣṭāṃte tv aphalaṃ sā­dha­nāṃ­ta­ra­m || <ref type="no-bt" rend="b">362</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.363"><lb n="301,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.363</span>pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­rū­pe­ṇa pra­tya­va­sthā­na­m iṣyate | pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­tu­lye­ti jātis tatraiva sādhanā || <ref type="no-bt" rend="b">363</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.364"><lb n="301,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.364</span>kri­yā­he­tu­gu­ṇo­pe­taṃ dṛṣṭam ā­kā­śa­m akriyaṃ | kri­yā­he­tu­r guṇo vyomni saṃyogo vāyunā sa ca || <ref type="no-bt" rend="b">364</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.365"><lb n="301,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.365</span>saṃ­skā­rā­pe­kṣa­ṇo ya­dva­tsaṃ­yo­ga­s tena pādape | sa cāyaṃ dū­ṣa­ṇā­bhā­sa­sā­dha­nā­pra­ti­baṃ­dha­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">365</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.366"><lb n="301,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.366</span>sādhakaḥ pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­to dṛṣṭāṃto pi hi hetunā | tena ta­dva­ca­nā­bhā­vā­t sa­dṛ­ṣṭāṃ­to stu hetukaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">366</ref> || </l></lg><p n="a_2221" rend="justify"><lb n="301,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,29</span>evaṃ hy āha, dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya kā­ra­ṇa­m a­pa­de­śā­t pra­tya­va­sthā­nā­c ca pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ tena pra­saṃ­ga­pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­sa­mau | tatra <lb n="301,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,30</span>sā­dha­na­syā­pi dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya sādhanaṃ kāraṇaṃ pra­ti­pa­ttau vā­cya­pra­saṃ­ge­na pra­tya­va­sthā­naṃ pra­saṃ­ga­sa­maḥ pra­ti­ṣe­dhaḥ tatraiva <lb n="301,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,31</span>sādhane kri­yā­he­tu­gu­ṇa­yo­gā­t kri­yā­vāṃ­l loṣṭha iti he­tu­nā­pa­di­śya­te­, na ca hetum aṃ­ta­re­ṇa ka­sya­ci­t siddhir astīti | <lb n="301,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 301,32</span>so yam evaṃ va­da­ddū­ṣa­ṇā­bhā­sa­vā­dī nyā­ya­vā­di­nā­m evaṃ pra­tya­va­sthā­na­syā­yu­kta­tvā­t | atra vā­di­pra­ti­vā­di­noḥ buddhi<span type="hard-break">- </span><pb n="302"/><lb n="302,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,01</span>sā­mā­nya­sya dṛ­ṣṭāṃ­ta­tva­vya­va­sthi­teḥ | yathā hi rūpaṃ di­dṛ­kṣū­ṇāṃ pra­dī­po­pā­dā­naṃ pra­tī­ya­te na punaḥ svayaṃ prakāśa<span type="hard-break">- </span><lb n="302,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,02</span>mānaṃ pradīpaṃ di­dṛ­kṣū­ṇāṃ teṣāṃ ta­da­gra­ha­ṇā­t | tathā sā­dhya­syā­tma­naḥ kri­yā­va­ttva­sya pra­si­ddhya­rthaṃ dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya <lb n="302,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,03</span>loṣṭhasya gra­ha­ṇa­m a­bhi­pre­taṃ na pu­na­rdṛ­ṣṭāṃ­ta­syai­va pra­si­ddhya­rthaṃ sā­dha­nāṃ­ta­ra­syo­pā­dā­naṃ pra­jñā­ta­sva­bhā­va­dṛ­ṣṭāṃ­ta­tvo­pa­pa­tteḥ <lb n="302,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,04</span>tatra sā­dha­nāṃ­ta­ra­syā­pha­la­tvā­t | tathā pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­rū­pe­ṇa pra­tya­va­sthā­naṃ pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­sa­mā jātis tatraiva sādhane <lb n="302,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,05</span>prayukte kaścit pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­te­na pra­tya­va­ti­ṣṭha­te kri­yā­he­tu­gu­ṇā­śra­ya­m ākāśaṃ niṣkriyaṃ dṛṣṭam iti | kaḥ punarā<span type="hard-break">- </span><lb n="302,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,06</span>kāśasya kri­yā­he­tu­r gu­ṇa­saṃ­yo­go vāyunā saha, sa ca saṃ­skā­rā­pe­kṣo dṛṣṭo yathā pādape vāyunā saṃyogaḥ <lb n="302,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,07</span>kā­la­tra­ye py a­saṃ­bha­vā­d ākāśe kriyāyāḥ | kathaṃ kri­yā­he­tu­r vāyunā saṃyoga iti na śaṃ­ka­nī­yaṃ­, vāyunā saṃyogo <lb n="302,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,08</span>na va­na­spa­tau kri­yā­kā­ra­ṇe­na pra­si­ddhe­na sa­mā­na­dha­rma­tvā­d ākāśe vā­yu­saṃ­yo­ga­sya­, yat tv asau ta­thā­bhū­taḥ kriyāṃ <lb n="302,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,09</span>na karoti ta­trā­kā­ra­ṇa­tvā­d api tu pra­ti­baṃ­dhā­n ma­hā­pa­ri­mā­ṇe­na | yathā maṃ­da­vā­yu­nā­naṃ­tā­nāṃ lo­ṣṭhā­dī­nā­m iti | <lb n="302,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,10</span>yadi ca kriyā dṛṣṭā kri­yā­kā­ra­ṇaṃ vā­yu­saṃ­yo­ga iti manyase tadā sa­rva­kā­ra­ṇaṃ kri­yā­nu­śe­ṣaṃ bhavataḥ prāptaṃ | <lb n="302,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,11</span>tataś ca ka­sya­ci­t kā­ra­ṇa­syo­pā­dā­naṃ prāpnoti kri­yā­rthi­nāṃ kim idaṃ ka­ri­ṣya­ti kiṃ vā na ka­ri­ṣya­tī­ti saṃde<span type="hard-break">- </span><lb n="302,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,12</span>hāt | yasya punaḥ kri­yā­sa­ma­rtha­tvā­d u­pā­dā­naṃ kā­ra­ṇa­sya yuktaṃ tasya sarvam ābhāti | atha kri­yā­kā­ra­ṇa­vā­yu<span type="hard-break">- </span><lb n="302,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,13</span>va­na­spa­ti­saṃ­yo­ga­sa­dṛ­śo vā pra­kā­śa­saṃ­yo­go nyaś cānyat kri­yā­kā­ra­ṇa­m iti ma­nya­se­, tarhi na kaścid dhetur a<span type="hard-break">- </span><lb n="302,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,14</span>nai­kāṃ­ti­kaḥ syāt | tathā hi | anityaḥ śabdo mū­rta­tvā­t su­khā­di­va­d ity a­trā­mū­rta­tva­he­tuḥ śabdo nyonyaś cākāśe <lb n="302,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,15</span>ta­tsa­dṛ­śa iti katham a­syā­kā­śe­nā­nai­kāṃ­ti­ka­tvaṃ sa­rvā­nu­mā­nā­bhā­va­pra­saṃ­ga­ś ca bha­ve­t­, a­nu­mā­na­syā­nye­na dṛ­ṣṭa­syā­nya­tra <lb n="302,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,16</span>dṛśyād eva pra­va­rta­nā­t | na hi ye dhū­ma­dha­rmāḥ kvacid dhūme dṛṣṭāṃta eva, ghū­māṃ­ta­re­ṣv api dṛśyaṃte ta­tsa­dṛ­śā­nāṃ da­rśa­nā­t | <lb n="302,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,17</span>tato 'nena ka­sya­ci­d dhetor a­nai­kāṃ­ti­ka­tva­m icchatā kvacid a­nu­mā­nā­pra­vṛ­tti­ś cā­ku­rva­tā ta­ddha­rma­sa­dṛ­śa­s taddharmo nu­maṃ­ta­vya <lb n="302,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,18</span>iti kri­yā­kā­ra­ṇa­vā­yu­va­na­spa­ti­saṃ­yo­ga­sa­dṛ­śo vā­yvā­kā­śa­saṃ­yo­go pi kri­yā­kā­ra­ṇa­m eva | tathā ca pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­te<span type="hard-break">- </span><lb n="302,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,19</span>nā­kā­śe­na pra­tya­va­sthā­na­m iti pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­sa­ma­pra­ti­ṣe­dha­vā­di­no bhiprāyaḥ | sa cāyuktaḥ | pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­sa­ma­sya <lb n="302,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,20</span>dū­ṣa­ṇā­bhā­sa­tvā­t pra­kṛ­ta­sā­dha­nā­pra­ti­baṃ­dhi­tvā­t tasya, pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­to hi svayaṃ hetuḥ sādhakaḥ sādhyasya na punar anyena <lb n="302,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,21</span>hetunā tasyāpi dṛ­ṣṭāṃ­tāṃ­ta­rā­pe­kṣā­yāṃ dṛ­ṣṭāṃ­tāṃ­ta­ra­sya vā pareṇa hetunā sā­dha­ka­tve pa­rā­pa­ra­dṛ­ṣṭāṃ­ta­he­tu­pa­ri­ka­lpa­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="302,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,22</span>yām a­na­va­sthā­pra­saṃ­gā­t | tathā dṛṣṭāṃto pi na pareṇa hetunā sādhakaḥ pro­ktā­na­va­sthā­nu­ṣaṃ­ga­sa­mā­na­tvā­t tato dṛṣṭāṃte pi <lb n="302,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,23</span>pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta iva he­tu­va­ca­nā­bhā­vā­d bhavato dṛṣṭāṃto stu hetuka eva | ta­dā­ho­dyo­ta­ka­raḥ | pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya he­tu­bhā­vaṃ <lb n="302,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,24</span>pra­ti­pa­dya­mā­ne­na dṛ­ṣṭāṃ­ta­syā­pi he­tu­bhā­vo bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaḥ | he­tu­bhā­va­ś ca sā­dha­ka­tvaṃ sa ca katham a­he­tu­r na syāt | yady apra<span type="hard-break">- </span><lb n="302,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,25</span>tiṣiddhaḥ syāt a­pra­ti­si­ddha­ś cāyaṃ sādhakaḥ | kiṃ ca, yadi tāvad evaṃ brūte yathāyaṃ tvadīyo dṛṣṭāṃto loṣṭhādi<span type="hard-break">- </span><lb n="302,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,26</span>s tathā madīyo py ā­kā­śā­di­r iti tadā dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya lo­ṣṭhā­de­r a­bhyu­pa­ga­mā­n na dṛ­ṣṭāṃ­ta­tvaṃ vyā­ghā­ta­tvā­t | athaivaṃ brūte <lb n="302,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,27</span>yathāyaṃ madīyo dṛ­ṣṭāṃ­ta­s tathā tvadīya iti tathāpi na dṛṣṭāṃtaḥ kaścit vyā­ghā­tā­d eva dṛ­ṣṭāṃ­ta­pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­tvaiḥ <lb n="302,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,28</span>pa­ra­spa­raṃ vyāghātaḥ sa­mā­na­ba­la­tvā­t | tayor a­dṛ­ṣṭāṃ­ta­tve tu pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­tve dṛ­ṣṭāṃ­ta­syā­dṛ­ṣṭāṃ­ta­tva­vyā­ghā­taḥ pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="302,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,29</span>tābhāve tasya dṛ­ṣṭāṃ­ta­tvo­pa­pa­tteḥ dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya cā­dṛ­ṣṭāṃ­ta­tve pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­syā­dṛ­ṣṭāṃ­ta­tva­vyā­ghā­taḥ dṛ­ṣṭāṃ­tā­bhā­ve tasya <lb n="302,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 302,30</span>pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­ta­to­pa­pa­tteḥ | na co­bha­yo­r dṛ­ṣṭāṃ­ta­tvaṃ vyā­ghā­tā­d iti na pra­ti­dṛ­ṣṭāṃ­te­na pra­tya­va­sthā­naṃ yuktam || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2222"><l ana="bt" n="bt_1.app.367"><lb n="302,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.367</span>kā­ra­ṇā­bhā­va­taḥ pūrvam utpatteḥ pra­tya­va­sthi­tiḥ | yā­nu­tpa­ttyā pa­ra­syo­ktā sā­nu­tpa­tti­sa­mā bhavet || <ref type="no-bt" rend="b">367</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.368"><lb n="302,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.368</span>śabdo vi­na­śva­rā­t saivam u­pa­pa­nno bhavatv ataḥ | ka­daṃ­bā­di­va­d ity ukte sādhane prāha kaścana || <ref type="no-bt" rend="b">368</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.369"><lb n="302,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.369</span>prā­gu­tpa­tte­r a­nu­tpa­nne śabde ni­tya­tva­kā­ra­ṇaṃ | pra­ya­tnā­naṃ­ta­ro­ttha­tvaṃ nāstīty eṣo '­vi­na­śva­raḥ || <ref type="no-bt" rend="b">369</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.370"><lb n="302,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.370</span>śā­śva­ta­sya ca śabdasya notpattiḥ syāt pra­ya­tna­taḥ | pra­tya­va­sthe­ty a­nu­tpa­ttyā jātir nyā­yā­ti­laṃ­gha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">370</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.371"><pb n="303"/><lb n="303,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.371</span>u­tpa­nna­syai­va śabdasya ta­thā­bhā­va­pra­si­ddhi­taḥ | prā­gu­tpa­tte­r na śabdo stīty u­pā­laṃ­bhaḥ ki­mā­śra­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">371</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.372"><lb n="303,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.372</span>sata eva tu śabdasya pra­ya­tnā­naṃ­ta­ro­ttha­tā | kāraṇaṃ na­śva­ra­tve sti ta­nni­ṣe­dha­s tataḥ katham || <ref type="no-bt" rend="b">372</ref> || </l></lg><p n="a_2223" rend="justify"><lb n="303,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,03</span>utpatteḥ pūrvaṃ kā­ra­ṇā­bhā­va­to yā pra­tya­va­sthi­tiḥ pa­ra­syā­nu­tpa­tti­sa­mā jātir uktā bhavet | "­prā­gu­tpa­tteḥ <lb n="303,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,04</span>kā­ra­ṇā­bhā­vā­d a­nu­tpa­tti­sa­ma iti va­ca­nā­t | tad ya­thā­–­vi­na­śva­raḥ śabdaḥ pu­ru­ṣa­pra­ya­tno­dbha­vā­t ka­daṃ­bā­di­va­d i<span type="hard-break">- </span><lb n="303,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,05</span>ty ukte sādhane sati para evaṃ bravīti prā­gu­tpa­tte­r a­nu­tpa­nne śa­bda­vi­na­śva­ra­tva­sya kāraṇaṃ yat pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tvaṃ <lb n="303,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,06</span>tan nāsti tato yam a­vi­na­śva­raḥ­, śā­śva­ta­sya ca śabdasya na pra­ya­tnā­naṃ­ta­raṃ janmeti seyam a­nu­tpa­ttyā pra­tya­va­sthā <lb n="303,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,07</span>dū­ṣa­ṇā­bhā­so nyā­yā­ti­laṃ­gha­nā­t | u­tpa­nna­syai­va hi śa­bda­dha­rmi­ṇaḥ pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tva­m u­tpa­tti­dha­rma­ka­tvaṃ vā <lb n="303,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,08</span>bha­va­ti­, nā­nu­tpa­nna­sya prā­gu­tpa­tteḥ śabdasya cāsattve kim āśrayo yam u­pā­laṃ­bhaḥ | na hy ayam a­nu­tpa­ttau sann eva śabda <lb n="303,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,09</span>iti vā pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka iti vā anitya iti vā vya­pa­de­śaṃ śakyaḥ | śabde tu siddham eva pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="303,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,10</span>katvaṃ kāraṇaṃ na­śva­ra­tve sādhye | tataḥ katham asya pra­ti­ṣe­dhaḥ kiṃ vāyaṃ hetur jñāpako na punaḥ kā­ra­ko­, jñāpake <lb n="303,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,11</span>ca kā­ra­ka­va­tpra­tya­va­sthā­na­m a­saṃ­ba­ddha­m eva | jñā­pa­ka­syā­pi kiṃcit kurvataḥ kā­ra­ka­tva­m eveti cet na, kri­yā­he­to­r eva <lb n="303,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,12</span>kā­ra­ka­tvo­pa­pa­tte­r a­syā­nu­tpa­nne sti hetor jñā­pa­ka­tvā­t | kā­ra­ka­tā hi va­stū­tpā­da­ya­ti jñā­pa­ka­s tūtpannaṃ vastu jñāpa<span type="hard-break">- </span><lb n="303,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,13</span>yatīty asti viśeṣaḥ | kā­ra­ka­vi­śe­ṣe vā jñāpake kā­ra­ka­sā­mā­nya­va­tpra­tya­va­sthā­na­m ayuktaṃ | kiṃ ca­–­prā­gu­tpa­tte­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="303,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,14</span>pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ko a­nu­tpa­tti­dha­rma­ko vā śabda iti bruvāṇaḥ śabdam a­bhyu­pai­ti nāsato pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tvā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="303,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,15</span>dharma iti tattvasya vi­śe­ṣa­ṇa­m a­na­rtha­kaṃ prā­gu­tpa­ttau iti | apare tu prāhuḥ, prā­gu­tpa­tteḥ kā­ra­ṇā­bhā­vā­d ity ukte <lb n="303,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,16</span>a­rthā­pa­tti­sa­mai­ve­ya­m iti prā­gu­tpa­tteḥ pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tva­syā­bhā­vā­d a­pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tvā­c ca iti kṛte sa­tpra­tyu­tta­raṃ <lb n="303,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,17</span>brūte | nāyaṃ niyamo a­pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tvaṃ nityam iti tu, na hi tasya gatiḥ kiṃcin nityam ā­kā­śā­dy eva, <lb n="303,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,18</span>ke­ṣāṃ­ci­d anityaṃ vi­dyu­dā­di­, kiṃcid asad e­vā­kā­śa­pu­ṣpā­dī­ti | etat tu na paśyan yuktam iti paśyāmaḥ | katham iti? <lb n="303,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,19</span>yat tāvad asat tad a­pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tvaṃ vya­ja­nma­vi­śe­ṣa­ṇa­tvā­t | ya­syā­pra­ya­tnā­naṃ­ta­raṃ janma tad a­pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­kaṃ na <lb n="303,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,20</span>cābhāvo vidyate ato na tasya janma yac cāsat kiṃ tasya vi­śe­ṣya­m asti | etena nityaṃ pra­yu­ktaṃ­, na hi <lb n="303,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,21</span>nityam a­pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­m iti yuktaṃ vaktuṃ, tasya ja­nmā­bhā­vā­d iti jā­ti­la­kṣa­ṇā­bhā­vā­n neyam a­nu­tpa­tti­sa­mā jātir i<span type="hard-break">- </span><lb n="303,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,22</span>ti cet nā­nu­tpa­tte­r a­he­tu­bhiḥ sā­dha­rmyā­t yo nu­tpa­nna­.­.­.­.­.­.­.­.­bhi­s tad ya­thā­nu­tpa­nnā­s taṃtavo na paṭasya kā­ra­ṇa­m iti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2224"><l ana="bt" n="bt_1.app.373"><lb n="303,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.373</span>sāmānye gha­ṭa­yo­s tulya aiṃ­dri­ya­tve vya­va­sthi­te | ni­tyā­ni­tya­tva­sā­dha­rmyā­t saṃ­śa­ye­na samā matā || <ref type="no-bt" rend="b">373</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.374"><lb n="303,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.374</span>tatraiva sādhane prokte saṃ­śa­ye­na svayaṃ paraḥ | pra­tya­va­sthā­na­m ādhatte paśyan sa­dbhū­ta­dū­ṣa­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">374</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.375"><lb n="303,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.375</span>pra­ya­tnā­naṃ­ta­ro­tthe pi śabde sā­dha­rmya­m aiṃdriye | sā­mā­nye­nā­sti nityena ghaṭena ca vi­nā­śi­nā || <ref type="no-bt" rend="b">375</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.376"><lb n="303,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.376</span>tā­dṛ­śe­ne­ti saṃdeho ni­tyā­ni­tya­tva­dha­rma­yoḥ | sa cāyukto vi­śe­ṣe­ṇa śa­bdā­ni­tya­tva­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">376</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.377"><lb n="303,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.377</span>yathā puṃsi vi­ni­rṇī­te śi­raḥ­saṃ­ya­ma­nā­di­nā | pu­ru­ṣa­sthā­ṇu­sā­dha­rmyā­d dha­rma­tvā­n nāsti saṃśayaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">377</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.378"><lb n="303,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.378</span>tathā pra­ya­tna­ja­tve­nā­ni­tye śabde vi­ni­ści­te | gha­ṭa­sā­mā­nya­sā­dha­rmyā­d aiṃ­dri­ya­tvā­n na saṃśayaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">378</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.379"><lb n="303,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.379</span>saṃ­de­he­ty aṃ­ta­saṃ­de­haḥ sā­dha­rmya­syā­vi­nā­śa­taḥ | puṃ­si­tvā­di­ga­ta­sye­ti nirṇayaḥ kvāspadaṃ vrajet || <ref type="no-bt" rend="b">379</ref> || </l></lg><p n="a_2225" rend="justify"><lb n="303,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,30</span>nanu caiṣā saṃ­śa­ya­sa­mā sā­dha­rmya­sa­mā­to na bhidyate e­vo­dā­ha­ra­ṇa­sā­dha­rmyā­t ta­syā­pra­va­rta­nā­d iti na codyaṃ, <lb n="303,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,31</span>saṃ­śa­ya­sa­mā­no­bha­ya­sā­dha­rmyā­t pravṛtteḥ | sā­dha­rmya­sa­mā­yā e­ka­sā­dha­rmyā­d u­pa­de­śā­t | tato jā­tyaṃ­ta­ra­m eva saṃ­śa­ya­sa­mā | <lb n="303,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,32</span>tathā hi­–­ni­tyaḥ śabdaḥ pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tvā­t gha­ṭa­va­d iti, atra ca sādhane prayukte sati paraḥ svayaṃ <lb n="303,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 303,33</span>saṃ­śa­ye­na pra­tya­va­sthā­naṃ karoti sadbhūtaṃ dū­ṣa­ṇa­m apy a­sa­t­, pra­ya­tnā­nāṃ­ta­rī­ya­ke pi śabde sā­mā­nye­na sā­dha­rmya­gaiṃ­dri­ya­ka­tvaṃ <pb n="304"/><lb n="304,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,01</span>ni­tye­nā­sti ghaṭena vā­ni­tye­ne­ti saṃśayaḥ | śabde ni­tyā­ni­tya­tva­dha­rmā­dha­rma­yo­r ity eṣā saṃ­śa­ya­sa­mā jātiḥ | <lb n="304,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,02</span>sā­mā­nya­gha­ṭa­yo­r aiṃ­dri­ya­ka­tve sāmānye sthite ni­tyā­ni­tya­sā­dha­rmyā­n na punar e­ka­sā­dha­rmyā­t | sā­mā­nya­dṛ­ṣṭāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="304,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,03</span>tayor aiṃ­dri­ya­ka­tve samāne ni­tyā­ni­tya­sā­dha­rmyā­t saṃ­śa­ya­sa­ma iti va­ca­nā­t | atra saṃśayo na yukto <lb n="304,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,04</span>vi­śe­ṣe­ṇa śa­bdā­ni­tya­tva­si­ddheḥ | tathā hi­–­pu­ru­ṣe śi­raḥ­saṃ­ya­ma­nā­di­nā vi­śe­ṣe­ṇa nityatve sati na <lb n="304,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,05</span>pu­ru­ṣa­sthā­ṇu­sā­dha­rmyā­d ū­rddhva­tvā­t saṃ­śa­ya­s tathā pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tve­na vi­śe­ṣe­ṇā­ni­tye śabde niścite sati na <lb n="304,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,06</span>gha­ṭa­sā­mā­nya­sā­dha­rmyā­d aiṃ­dri­ya­ka­tvā­t saṃśayaḥ a­tyaṃ­ta­saṃ­śa­yaḥ | sā­dha­rmya­syā­vi­nā­śi­tvā­t pu­ru­ṣa­sthā­ṇvā­di­ga­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="304,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,07</span>syeti nirṇayaḥ kvāspadaṃ prā­pnu­yā­t | sā­dha­rmya­mā­trā­d dhi saṃśaye kvacid vai­dha­rmya­da­rśa­nā­n nirṇayo yukto na <lb n="304,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,08</span>punar vai­dha­rmyā­t sā­dha­rmya­vai­dha­rmyā­bhyāṃ vā saṃśaye ta­thā­tyaṃ­ta­saṃ­śa­yā­t | na cā­tyaṃ­ta­saṃ­śa­yo jyāyān sā­mā­nyā­t <lb n="304,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,09</span>saṃ­śa­yā­d vi­śe­ṣa­da­rśa­nā­t saṃ­śa­ya­ni­vṛ­tti­si­ddheḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2226"><l ana="bt" n="bt_1.app.380"><lb n="304,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.380</span>a­thā­ni­tye­na nityena sā­dha­rmyā­d u­bha­ye­na yā | pra­kri­yā­yāḥ prasiddhiḥ syāt tataḥ pra­ka­ra­ṇe samā || <ref type="no-bt" rend="b">380</ref> || </l></lg><p n="a_2227" rend="justify"><lb n="304,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,11</span>ubhābhyāṃ ni­tyā­ni­tyā­bhyāṃ sā­dha­rmyā­d yā pra­kri­yā­si­ddhi­s tataḥ pra­ka­ra­ṇa­sa­mā jātir a­va­se­yā­, "­u­bha­ya­sā­dha­rmyā­t <lb n="304,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,12</span>pra­kri­yā­si­ddheḥ pra­ka­ra­ṇa­sa­mā­" iti va­ca­nā­t || </p><p n="a_2228" rend="justify"><lb n="304,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,13</span>kim u­dā­ha­ra­ṇa­m etasyā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2229"><l ana="bt" n="bt_1.app.381"><lb n="304,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.381</span>ta­trā­ni­tye­na sā­dha­rmyā­n niḥ­pra­ya­tno­dbha­va­tva­taḥ | śa­bda­syā­ni­tya­tāṃ kaścit sā­dha­ye­d aparaḥ punaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">381</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.382"><lb n="304,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.382</span>tasya nityena go­tvā­di­sā­mā­nye­na hi nityatā | tataḥ pakṣe vipakṣe ca samānā prakriyā sthitā || <ref type="no-bt" rend="b">382</ref> || </l></lg><p n="a_2230" rend="justify"><lb n="304,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,16</span>tatra hi pra­ka­ra­ṇa­sa­mā­yāṃ jātau kaścid anityaḥ śabdaḥ pra­ya­tnā­nāṃ­ta­rī­ya­ka­tvā­d gha­ṭa­va­d ity a­ni­tya­sā­dha­rmyā­t <lb n="304,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,17</span>pu­ru­ṣa­pra­ya­tno­dbha­va­tvā­c cha­bda­syā­ni­tya­tvaṃ sā­dha­ya­ti | paraḥ punar go­tvā­di­nā sā­mā­nye­na sā­dha­rmyā­t tasya nityatāṃ <lb n="304,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,18</span>sā­dha­ye­t | tataḥ pakṣe vipakṣe ca prakriyā sa­mā­ne­ty u­bha­ya­pa­kṣa­pa­ri­gra­he­ṇa vā­di­pra­ti­vā­di­no­r ni­tya­tvā­ni­tya­tve <lb n="304,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,19</span>sā­dha­ya­taḥ | sā­dha­rmya­sa­mā­yāṃ saṃ­śa­ya­sa­mā­yāṃ ca naivam iti tābhyāṃ bhinneyaṃ pra­ka­ra­ṇa­sa­mā jātiḥ || </p><p n="a_2231" rend="justify"><lb n="304,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,20</span>katham īdṛśaṃ pra­tya­va­sthā­na­m a­yu­kta­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2232"><l ana="bt" n="bt_1.app.383"><lb n="304,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.383</span>pra­kri­yāṃ­ta­ni­vṛ­ttyā ca pra­tya­va­sthā­na­m īdṛśaṃ | vipakṣe pra­kri­yā­si­ddhau na yuktaṃ ta­dvi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">383</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.384"><lb n="304,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.384</span>pra­ti­pa­kṣo­pa­pa­ttau hi pra­ti­ṣe­dho na yujyate | pra­ti­ṣe­dho­pa­pa­ttau ca pra­ti­pa­kṣa­kṛ­ti­r dhruvam || <ref type="no-bt" rend="b">384</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.385"><lb n="304,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.385</span>ta­ttvā­va­dhā­ra­ṇe cai­ta­tsi­ddhaṃ pra­ka­ra­ṇaṃ bhavet | ta­da­bhā­ve­na ta­tsi­ddhi­r yeneyaṃ pra­tya­va­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">385</ref> || </l></lg><p n="a_2233" rend="justify"><lb n="304,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,24</span>pra­kri­yāṃ­ta­ni­vṛ­ttyā pra­tya­va­sthā­na­m ī­dṛ­śa­m a­yu­ktaṃ­, vipakṣe pra­kri­yā­si­ddhau tayor vi­ro­dhā­t | pra­ti­pa­kṣa­pra­kri­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="304,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,25</span>siddhau hi pra­ti­ṣe­dho vi­ru­dhya­te­, pra­ti­ṣe­dho­pa­pa­ttau ca pra­ti­pa­kṣa­pra­kri­yā­si­ddhi­r vyā­ha­nya­te iti vi­ru­ddha­s tayor eva <lb n="304,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,26</span>sāṃbhavī | kiṃ ca, ta­ttvā­va­dhā­ra­ṇe saty e­vai­ta­tpra­ka­ra­ṇaṃ siddhaṃ bhaven nānyathā | na cātra ta­ttvā­va­dhā­ra­ṇaṃ tato 'siddhaṃ <lb n="304,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,27</span>pra­ka­ra­ṇaṃ­, ta­da­si­ddhau ca naiveyaṃ pra­tya­va­sthi­tiḥ saṃ­bha­va­ti || </p><p n="a_2234" rend="justify"><lb n="304,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 304,28</span>kā punar a­he­tu­sa­mā jātir ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2235"><l ana="bt" n="bt_1.app.386"><lb n="304,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.386</span>trai­kā­lyā­nu­pa­pa­tte­s tu hetoḥ sā­dhyā­rtha­sā­dha­ne | syād a­he­tu­sa­mā jātiḥ prayukte sādhane kvacit || <ref type="no-bt" rend="b">386</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.387"><lb n="304,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.387</span>pūrvaṃ vā sādhanaṃ sādhyād uttaraṃ vā sahāpi vā | pūrvaṃ tāvad asaty arthe kasya sā­dha­na­m iṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">387</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.388"><lb n="304,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.388</span>paścāc cet kiṃ na tatsādhyaṃ sādhane 'sati kathyatāṃ | yu­ga­pa­dvā­ci ci­tsā­dhya­sā­dha­na­tvaṃ na yujyate || <ref type="no-bt" rend="b">388</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.389"><lb n="304,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.389</span>sva­taṃ­tra­yo­s ta­thā­bhā­vā­si­ddhe­r vi­ndhya­hi­mā­dri­va­t | tathā cā­he­tu­nā hetur na ka­thaṃ­ci­d vi­śi­ṣya­te || <ref type="no-bt" rend="b">389</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.390"><pb n="305"/><lb n="305,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.390</span>ity a­he­tu­sa­ma­tve­na pra­tya­va­sthā­pya yuktitā | hetoḥ pra­tya­kṣa­taḥ siddheḥ kā­ra­ka­sya gha­ṭā­di­ṣu || <ref type="no-bt" rend="b">390</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.391"><lb n="305,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.391</span>kāryeṣu kuṃ­bha­kā­ra­sya ta­nni­vṛ­tte­s tato grahāt | jñā­pa­ka­sya ca dhū­mā­de­r agryādau jña­pti­kā­ri­ṇaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">391</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.392"><lb n="305,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.392</span>svajñeye pa­ra­saṃ­tā­ne vā­gā­de­r api ni­śca­yā­t | trai­kā­lyā­nu­pa­pa­tte­ś ca pra­ti­ṣe­dhe kvacit tathā || <ref type="no-bt" rend="b">392</ref> || </l></lg><p n="a_2236" rend="justify"><lb n="305,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 305,04</span>samā na kāryāsau pra­ti­ṣe­dha­.­.­.­.­.­.­vi­dbhiḥ­, kathaṃ punas traikālyā siddhir hetor a­he­tu­sa­mā jātir a­bhi­dhī­ya­te ? ahetu<span type="hard-break">- </span><lb n="305,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 305,05</span>sā­mā­nyā­pra­tya­va­sthā­nā­t | yathā hy ahetuḥ sā­dhya­syā­sā­dha­ka­s tathā hetur api tri­kā­la­tve­nā­pra­si­ddha iti spaṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="305,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 305,06</span>tvād a­he­tu­sa­mā jāter la­kṣa­ṇo­dā­ha­ra­ṇa­pra­ti­vi­dhā­nā­nā­m alaṃ vyā­khyā­ne­na || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2237"><l ana="bt" n="bt_1.app.393"><lb n="305,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.393</span>pra­ya­tnā­naṃ­ta­ro­ttha­tvā­d dhetoḥ pakṣe pra­sā­dhi­te | pra­ti­pa­kṣa­pra­si­ddhya­rtha­m a­rthā­pa­ttyā vi­dhī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">393</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.394"><lb n="305,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.394</span>yā pra­tya­va­sthi­tiḥ sātra matā jā­ti­vi­dāṃ­va­raiḥ | a­rthā­pa­ttiḥ sa­mai­vo­ktā sā­dha­nā­pra­ti­ve­di­nī || <ref type="no-bt" rend="b">394</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.395"><lb n="305,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.395</span>yadi pra­ya­tna­ja­tve­na śa­bda­syā­ni­tya­tā­bha­va­t | ta­dā­rthā­pa­tti­to ni­tya­sā­dha­rmyā­d astu nityatā || <ref type="no-bt" rend="b">395</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.396"><lb n="305,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.396</span>ya­thai­vā­spa­rśa­na­tvā­de­r nitye dṛṣṭā tathā dhvanau | ity atra vi­dya­mā­na­tvā­t sa­mā­dhā­na­sya tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">396</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.397"><lb n="305,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.397</span>śabdo nā­stī­ti­.­.­.­.­.­.­pa­kṣe hetor a­saṃ­śa­ya­m | eṣa nāstīti pakṣasya hānir arthāt pra­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">397</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.398"><lb n="305,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.398</span>yayā ca pra­tya­va­sthā­na­m a­rthā­pa­ttyā vi­dhī­ya­te | nā­nai­kāṃ­ti­ka­tā dṛṣṭā sa­ma­tvā­d u­bha­yo­r api || <ref type="no-bt" rend="b">398</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.399"><lb n="305,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.399</span>grā­.­.­.­.­.­dya­na­sya pātaḥ syād ity ukter thān na siddhyati | dra­vyā­tma­nā­ma­saṃ­pā­tā­bhā­vo '­rthā­pa­tti­to yathā || <ref type="no-bt" rend="b">399</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.400"><lb n="305,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.400</span>tasyāḥ sā­dhyā­vi­nā­bhā­va­śū­nya­tvaṃ tadvad eva hi | śa­bdā­ni­tya­tva­saṃ­si­ddhau nā­rthā­ni­tya­tva­sā­dha­naṃ || <ref type="no-bt" rend="b">400</ref> || </l></lg><p n="a_2238" rend="justify"><lb n="305,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 305,15</span>na hy a­rthā­pa­ttyā­nai­kāṃ­ti­kyā pra­ti­pa­kṣaḥ siddhyati yena pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tvā­t śa­bda­syā­ni­tya­tve sādhite 'pi <lb n="305,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 305,16</span>a­spa­rśa­va­ttvā­nya­thā­nu­pa­pa­ttyā tasya nityatvaṃ | siddhe tu su­khā­di­nā­nai­kāṃ­ti­kī ceyam a­rthā­pa­tti­r ato na pra­ti­pa­kṣa­sya <lb n="305,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 305,17</span>siddhis ta­da­si­ddhau ca nā .­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­u­pa­pa­dya­te­, sa­rvā­pa­ttya­rthā­pa­tti­taḥ pra­ti­pa­kṣa­si­ddhe­r a­rthā­pa­tti­sa­ma iti <lb n="305,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 305,18</span>va­ca­nā­t || </p><p n="a_2239" rend="justify"><lb n="305,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 305,19</span>kā punar a­vi­śe­ṣa­sa­mā jātir ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2240"><l ana="bt" n="bt_1.app.401"><lb n="305,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.401</span>kvacid ekasya dharmasya gha­ṭa­nā­d u­ra­rī­kṛ­te | a­vi­śe­ṣo tra sa­dbhā­vā­gha­ṭa­nā­t sa­rva­va­stu­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">401</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.402"><lb n="305,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.402</span>a­vi­śe­ṣaḥ prasaṃgaḥ syād a­vi­śe­ṣa­sa­mā sphuṭaṃ | jātir e­vaṃ­vi­dhaṃ nyā­ya­prā­pta­do­ṣā­sa­mī­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">402</ref> || </l></lg><p n="a_2241" rend="justify"><lb n="305,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 305,22</span>eko dharmaḥ pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tvaṃ tasya kvacic cha­bda­gha­ṭa­yo­r gha­ṭa­nā­d a­vi­śe­ṣe sa­mā­na­tve sa­tya­ni­tya­tve vā­di­no­r u<span type="hard-break">- </span><lb n="305,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 305,23</span>ra­rī­kṛ­te punaḥ sadbhāvaḥ sarvasya sa­ttva­dha­rma­sya vastuṣu gha­ṭa­nā­d a­vi­śe­ṣa­syā­ni­tya­tva­pra­saṃ­ja­na­m a­vi­śe­ṣa­sa­mā jātiḥ <lb n="305,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 305,24</span>sphuṭaṃ, evaṃ vidhasya nyā­ya­prā­pta­sya do­ṣa­syā­sa­mī­kṣa­ṇā­t | e­ka­dha­rmo­pa­pa­tte­r a­vi­śe­ṣe sa­rvā­vi­śe­ṣa­pra­saṃ­gā­t sadbhāvo<span type="hard-break">- </span><lb n="305,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 305,25</span>pa­pa­tte­r a­vi­śe­ṣaḥ sama ity e­vaṃ­vi­dho hi pra­ti­ṣe­dhe­na nyā­ya­prā­ptaḥ || </p><p n="a_2242" rend="justify"><lb n="305,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 305,26</span>kuta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2243"><l ana="bt" n="bt_1.app.403"><lb n="305,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.403</span>pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­tva­dha­rma­syai­ka­sya saṃ­bha­vā­t | a­vi­śe­ṣe hy a­ni­tya­tve siddhe pi gha­ṭa­śa­bda­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">403</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.404"><lb n="305,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.404</span>na sa­rva­syā­vi­śe­ṣaḥ syāt sa­ttva­dha­rmo­pa­pa­tti­taḥ | dha­rmāṃ­ta­ra­sya sa­dbhā­va­ni­mi­tta­sya ni­rī­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">404</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.405"><lb n="305,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.405</span>pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­tve ni­mi­tta­sya ca da­rśa­nā­t | na samo yam u­pa­nyā­saḥ pra­ti­bhā­tī­ti mu­cya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">405</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.405ef"><lb n="305,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.405ef</span>sa­rvā­rthe­ṣv a­vi­śe­ṣa­sya pra­saṃ­gā­t pra­tya­va­sthi­tiḥ | <ref type="no-bt" rend="b"/></l></lg><p n="a_2244" rend="justify"><lb n="305,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 305,31</span>na hi yathā pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tvaṃ sā­dha­na­dha­rmaḥ sādhyam a­ni­tya­tvaṃ sā­dha­ya­ti śabde tathā sa­rva­va­stu­ni sattvaṃ <pb n="306"/><lb n="306,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,01</span>yataḥ sa­rva­syā­vi­śe­ṣaḥ syāt sa­ttva­dha­rmo­pa­pa­tti­ta­yai­va dha­rmāṃ­ta­ra­syā­pi ni­tya­tva­syā­kā­śā­dau sa­dbhā­va­ni­mi­tta­sya darśa<span type="hard-break">- </span><lb n="306,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,02</span>nāt pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tva­ni­mi­tta­sya vā ni­tya­tva­sya ghaṭādau da­rśa­nā­t | tato viṣamo yam u­pa­nyā­saḥ iti <lb n="306,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,03</span>tyajyatāṃ sa­rvā­rthe­ṣv a­vi­śe­ṣa­pra­saṃ­gā­t pra­tya­va­sthā­naṃ | yadi tu sa­rve­ṣā­m a­rthā­nā­m a­ni­tya­tā sa­tva­syā­ni­mi­tta­m iṣyate <lb n="306,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,04</span>tadāpi pra­tya­va­sthā­nā­d anityāḥ sarve bhāvāḥ sattvād iti pakṣaḥ prāpnoti tatra ca pra­ti­jñā­rtha­vya­ti­ri­ktaṃ kvodā<span type="hard-break">- </span><lb n="306,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,05</span>haraṇo hetur astu | u­dā­ha­ra­ṇa­sā­dha­rmyā­t sā­dhya­sā­dha­na­tvaṃ hetur iti sa­ma­rtha­nā­t | pa­kṣai­ka­de­śa­sya pra­dī­pa­jvā­lā<span type="hard-break">- </span><lb n="306,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,06</span>der u­dā­ha­ra­ṇa­tve sā­dhya­tva­vi­ro­dhaḥ sādhyatve tū­dā­ha­ra­ṇaṃ vi­ru­dhya­te | na ca sarveṣāṃ sattvam a­ni­tya­tvaṃ sā­dha­ya­ti <lb n="306,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,07</span>nityatve pi ke­ṣāṃ­ci­t sa­ttva­pra­tī­teḥ | saṃprati siddhārthā vā sa­rve­ṣā­m a­ni­tya­tā­yā kathaṃ śa­bdā­ni­tya­tvaṃ pra­ti­ṣi­dhya­te <lb n="306,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,08</span>sattvair iti pa­rī­kṣya­tāṃ | so yaṃ sa­rva­syā­ni­tya­tvaṃ sā­dha­ye­n naiva śa­bdā­ni­tya­tvaṃ pra­ti­ṣe­dha­tī­ti kathaṃ svasthaḥ ? || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2245"><l ana="bt" n="bt_1.app.406"><lb n="306,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.406</span>kā­ra­ṇa­syo­pa­pa­tteḥ syād ubhayoḥ pa­kṣa­yo­r api | u­pa­pa­tti­sa­mā jātiḥ prayukte sa­tya­sā­dha­ne || <ref type="no-bt" rend="b">406</ref> || </l></lg><p n="a_2246" rend="justify"><lb n="306,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,10</span>u­bha­yo­r api pakṣayoḥ kā­ra­ṇa­syo­bha­yo­r u­pa­pa­ttiḥ pratyeyā u­bha­ya­kā­ra­ṇo­pa­pa­tti­sa­ma iti va­ca­nā­t || </p><p n="a_2247" rend="justify"><lb n="306,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,11</span>etad u­dā­ha­ra­ṇa­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2248"><l ana="bt" n="bt_1.app.407"><lb n="306,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.407</span>kāraṇaṃ yady a­ni­tya­tve pra­ya­tno­ttha­tva­m ity ayaṃ | śabdo '­ni­tya­s tadā tasya nityatve '­spa­rśa­nā­sti tat || <ref type="no-bt" rend="b">407</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.407ef"><lb n="306,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.407ef</span>tato nityo py asāv astu na nityaḥ katham anyathā | <ref type="no-bt" rend="b"/></l></lg><p n="a_2249" rend="justify"><lb n="306,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,14</span>yady a­ni­tya­tvaṃ kāraṇaṃ pra­ya­tnāṃ­ta­rī­ka­tvaṃ śa­bda­syā­stī­ty anityaḥ śabdas tadā nityatve pi tasya kā­ra­ṇa­m a­spa­rśa­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="306,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,15</span>m u­pa­pa­dya­te | tato nityo py astu katham anityo nyathā syād ity u­bha­ya­sya ni­tya­tva­syā­ni­tya­tva­sya ca kā­ra­ṇo­pa­pa­ttyā <lb n="306,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,16</span>pra­tya­va­sthā­na­m u­pa­pa­tti­sa­mo dū­ṣa­ṇā­bhā­saḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2250"><l ana="bt" n="bt_1.app.408"><lb n="306,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.408</span>ity eṣa hi napuṃsko tra pra­ti­ṣe­dhaḥ ka­thaṃ­ca­na | kā­ra­ṇa­syā­bhya­nu­jñā­di yādṛśaṃ bruvatā svayaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">408</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.409"><lb n="306,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.409</span>śa­bdā­ni­tya­tva­si­ddhi­ś co­pa­pa­tte­r a­vi­gā­na­taḥ | vyā­ghā­ta­s tu dvayos tulyaḥ sa­pa­kṣa­pra­ti­pa­kṣa­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">409</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.410"><lb n="306,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.410</span>sā­dha­nā­d iti naivāsau tayor ekasya sādhakaḥ | evaṃ hy eṣa na yukto tra pra­ti­ṣe­dhaḥ kathaṃ mayi || <ref type="no-bt" rend="b">410</ref> || </l></lg><p n="a_2251" rend="justify"><lb n="306,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,20</span>kā­ra­ṇa­syā­bhya­nu­jñā­nā­t u­bha­ya­kā­ra­ṇo­pa­pa­tte­r iti bruvatā svayam eva khatve ni­tya­kā­ra­ṇaṃ pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tvaṃ <lb n="306,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,21</span>tāvad a­bhya­nu­jñā­ta­m a­ne­nā­bhya­nu­jñā­nā­n nā­nu­pa­pa­nna­s ta­tpra­ti­ṣe­dhaḥ | śa­bdā­ni­tya­tva­si­ddhā­yā u­pa­pa­tte­r a­vi­vā­dā­t | yadi <lb n="306,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,22</span>punar ni­tya­tva­kā­ra­ṇo­pa­pa­ttau satyām a­ni­tya­tva­kā­ra­ṇo­pa­pa­tte­r vyā­ghā­tā­d a­ni­tya­tvā­d a­si­ddhe­r yuktaḥ pra­ti­ṣe­dha iti mati<span type="hard-break">- </span><lb n="306,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,23</span>s tadāsty a­ni­tya­tva­kā­ra­ṇo­pa­pa­ttau satyāṃ ni­tya­tva­kā­ra­ṇo­pa­pa­tti­r api vyā­ghā­tā­n na ni­tya­tva­si­ddhi­r apīti nityatvā<span type="hard-break">- </span><lb n="306,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,24</span>ni­tya­tva­yo­r e­ka­ta­ra­syā­pi na sā­dha­ka­s tu­lya­tvā­d u­bha­yo­r vyā­ghā­ta­sya || </p><p n="a_2252" rend="justify"><lb n="306,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,25</span>kā punar u­pa­la­bdhi­sa­mā jātir ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2253"><l ana="bt" n="bt_1.app.411"><lb n="306,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.411</span>sā­dhya­dha­rma­ni­mi­tta­syā­bhā­ve py uktasya yat punaḥ | sā­dhya­dha­rmo­pa­la­bdhyā syāt pra­tya­va­sthā­na­mā­tra­ka­m || <ref type="no-bt" rend="b">411</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.412"><lb n="306,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.412</span>so­pa­la­bdhi­sa­mā jātir yathā śvā­sā­di­bhaṃ­ga­je | śabde sty a­ni­tya­tā ya­tna­ja­tvā­bhā­ve py asāv iti || <ref type="no-bt" rend="b">412</ref> || </l></lg><p n="a_2254" rend="justify"><lb n="306,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,28</span>sā­dhya­dha­rma­s tāvad a­ni­tya­tvaṃ tasya ni­mi­tta­kā­ra­ṇaṃ pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tvaṃ jñāpakaṃ ta­syo­kta­sya vādinā kvacid a<span type="hard-break">- </span><lb n="306,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,29</span>bhāve pi punaḥ sā­dhya­dha­rma­syo­pa­la­bdhyā yat pra­tya­va­sthā­na­mā­tra­kaṃ so­pa­la­bdhi­sa­mā jātir vi­jñe­yā­, "­ni­rdi­ṣṭa­kā­ra­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="306,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,30</span>bhāve py u­pa­laṃ­bhā­d u­pa­la­bdhi­sa­ma­" iti va­ca­nā­t | tad ya­thā­–­śvā­sā­di­bhaṃ­ga­je śabde pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tvā­bhā­ve py a<span type="hard-break">- </span><lb n="306,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 306,31</span>ni­tya­tva­m asti sā­dhya­dha­rmo sāv iti || </p><p n="a_2255" rend="justify"><pb n="307"/><lb n="307,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,01</span>sa cāyaṃ pra­ti­ṣe­dho na yukta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2256"><l ana="bt" n="bt_1.app.413"><lb n="307,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.413</span>kā­ra­ṇāṃ­ta­ra­to py atra sā­dhya­dha­rma­sya siddhitaḥ | na yuktaḥ pra­ti­ṣe­dho 'yaṃ kā­ra­ṇā­ni­ya­mo­kti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">413</ref> || </l></lg><p n="a_2257" rend="justify"><lb n="307,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,03</span>pra­ya­tnā­naṃ­ta­rī­ya­ka­tvā­t kā­ra­ṇā­d a­nya­du­tpa­tti­dha­rma­ka­tvā­di­kā­ra­ṇāṃ­ta­ra­m a­ni­tya­tva­sya sā­dha­rmya­sya­, tato pi siddhir na <lb n="307,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,04</span>yuktaḥ pra­ti­ṣe­dho yaṃ tatra kā­ra­ṇā­ni­ya­ma­va­ca­nā­t | nā­bhi­jñā­pa­ka­m aṃ­ta­re­ṇa jñāpyaṃ na bha­va­tī­ti niyamo sti, sādhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="307,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,05</span>bhāve sā­dha­na­syā­ni­ya­ma­vya­va­sthi­teḥ iti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2258"><l ana="bt" n="bt_1.app.414"><lb n="307,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.414</span>ni­ṣe­dhyā­nu­pa­la­bdhe­ś cā­nu­pa­la­bdheḥ pra­sā­dha­ne | a­bhā­va­sya vi­pa­ryā­sā­d u­pa­pa­ttiḥ pra­kī­rti­tā || <ref type="no-bt" rend="b">414</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.414ef"><lb n="307,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.414ef</span>pra­stu­tā­rtha­vi­ghā­tā­yā­nu­pa­la­bdhi­sa­mā­na­ghaiḥ | <ref type="no-bt" rend="b"/></l></lg><p n="a_2259" rend="justify"><lb n="307,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,08</span>kaścid āha, na prā­gu­ccā­ra­ṇā­d vi­dya­mā­na­sya śa­bda­syā­nu­pa­la­bdhiḥ sa­dā­va­ra­ṇa­ś cā­nu­pa­la­bdhe­r utpatteḥ prā­ggha­ṭā­de­r iva | <lb n="307,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,09</span>yasya tu da­rśa­nā­t prā­gvi­dya­mā­na­syā­nu­pa­la­bdhi­s tasya nā­va­ra­ṇā­dya­nu­pa­la­bdhiḥ yathā bhū­myā­vṛ­tta­syo­da­kā­de­r nā­va­ra­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="307,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,10</span>dya­nu­pa­la­bdhi­ś ca śra­va­ṇā­t prāk śabdasya | tasmān na vi­dya­mā­na­syā­nu­pa­la­bdhi­r ity a­vi­dya­mā­naḥ śa­bda­śra­va­ṇā­t pūrva<span type="hard-break">- </span><lb n="307,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,11</span>m a­nu­pa­la­bdhi­r iti ni­ṣe­dha­sya śa­bda­syā­nu­pa­la­bdhi­r yā tasyāś cā­nu­pa­la­bdhe­r a­bhā­va­sya sādhane kṛte sati vi­pa­ryā­sā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="307,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,12</span>bhāve '­syo­pa­pa­tti­r a­nu­pa­la­bdhi­sa­mā jātiḥ pra­kī­rti­tā­na­dhaiḥ­, pra­stu­tā­rthā­vi­dhā­tā­ya tasyāḥ pra­yo­gā­t | tad uktaṃ | <lb n="307,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,13</span>"­ta­da­nu­pa­la­bdhe­r a­nu­pa­laṃ­bhā­d a­bhā­va­si­ddhau vi­pa­rī­to­pa­pa­tte­r a­nu­pa­la­bdhi­sa­ma­" iti || </p><p n="a_2260" rend="justify"><lb n="307,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,14</span>katham iti ślokair u­pa­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2261"><l ana="bt" n="bt_1.app.415"><lb n="307,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.415</span>yathā na vi­dya­mā­na­sya śabdasya prā­gu­dī­ra­ṇā­t | aśrutiḥ syāt ta­dā­vṛ­ttyā vā dṛṣṭer iti bhāṣite || <ref type="no-bt" rend="b">415</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.416"><lb n="307,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.416</span>kaścid ā­va­ra­ṇā­dī­nā­m a­dṛ­ṣṭe­r apy a­dṛ­ṣṭi­taḥ | śivaṃ mā bhūt tataḥ śabde satye vā śra­va­ṇā­t tadā || <ref type="no-bt" rend="b">416</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.416ef"><lb n="307,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.416ef</span>vṛtyā sva­bhā­va­saṃ­si­ddhe­r a­bhā­vā­d iti jalpati || <ref type="no-bt" rend="b"/> || </l></lg><p n="a_2262" rend="justify"><lb n="307,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,18</span>tad īdṛśaṃ pra­tya­va­sthā­na­m a­saṃ­ga­ta­m ity ā­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2263"><l ana="bt" n="bt_1.app.417"><lb n="307,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.417</span>ta­da­saṃ­baṃ­dha­m e­vā­syā­nu­pa­la­bdheḥ svayaṃ sadā– | nu­pa­la­bdhi­sva­bhā­vo no­pa­la­bdhi­vi­ṣa­ya­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">417</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.418"><lb n="307,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.418</span>nai­vo­pa­la­bdhya­bhā­ve­nā­bhā­vo yasmāt pra­si­ddhya­ti | vi­pa­rī­to­pa­pa­tti­ś ca nāspadaṃ pra­ti­pa­dya­te || <ref type="no-bt" rend="b">418</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.419"><lb n="307,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.419</span>śa­bda­syā­va­ra­ṇā­dī­ni prā­gu­ccā­ra­ṇa­to na vai | sa­rva­tro­pa­la­bhe haṃta ity ā­bā­la­m a­nā­ku­la­m || <ref type="no-bt" rend="b">419</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.420"><lb n="307,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.420</span>tataś cā­va­ra­ṇā­dī­nā­m a­dṛ­ṣṭe­r apy a­dṛ­ṣṭi­taḥ | siddhyaty abhāva ity eṣa no­pā­laṃ­bhaḥ pra­mā­nvi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">420</ref> || </l></lg><p n="a_2264" rend="justify"><lb n="307,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,23</span>nā­vi­dya­mā­na­sya śabdasya prā­gu­ccā­ra­ṇā­dya­nu­pa­la­bdhe­r ity u­pa­ma­ste yat ka­sya­ci­t pra­tya­va­sthā­naṃ ta­dā­va­ra­ṇā­dī­nā­m anu<span type="hard-break">- </span><lb n="307,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,24</span>pa­la­bdhe­r apy a­nu­pa­laṃ­bhā­t | sai­vā­va­ra­ṇā­dya­nu­pa­la­bdhi­r mā bhūt tataḥ śabdasya prā­gu­ccā­ra­ṇā­t sata e­vā­śra­va­ṇaṃ tadā<span type="hard-break">- </span><lb n="307,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,25</span>va­ra­ṇā­dya­bhā­va­si­ddhe­r a­bhā­vā­d ā­va­ra­ṇā­di­sa­dbhā­vā­d iti saṃ­baṃ­dha­m e­vā­nu­pa­la­bdheḥ sarvadā svayam e­vā­nu­pa­laṃ­bha­sva­bhā­va­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="307,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,26</span>d u­pa­la­bdhi­vi­ṣa­ya­tvā­t | yathaiva hy u­pa­la­bdhi­r vi­ṣa­ya­s ta­thā­nu­pa­la­bdhi­r api | katham a­nya­thā­sti me gha­ṭo­pa­la­bdhi­r nāsti <lb n="307,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,27</span>me gha­ṭo­pa­la­bdhi­r iti saṃ­ve­da­na­m u­pa­pa­dya­te yataś caivam ā­va­ra­ṇā­dya­nu­pa­la­bdhi­r a­nu­pa­laṃ­bhā­n nai­vā­bhā­vaḥ siddhyati ta­da­si­ddhau <lb n="307,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,28</span>ca vi­pa­rī­ta­syā­va­ra­ṇā­di­sa­dbhā­va­syo­pa­pa­tti­ś ca nāspadaṃ pra­ti­pa­dya­te | yataś ca prā­gu­ccā­ra­ṇā­c cha­bda­syā­va­ra­ṇā­dī­ni <lb n="307,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,29</span>so haṃ nai­vo­pa­la­bhe­, ta­da­nu­pa­la­bdhi­m u­pa­la­bhe sa­rva­tre­ty ā­bā­la­m a­nā­ku­laṃ saṃ­ve­da­na­m asti | tasmād ā­va­ra­ṇā­dī­nā­m adṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="307,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,30</span>ṣṭir a­dṛ­ṣṭe­r naḥ siddhyaty abhāvaḥ ity ayam u­pā­laṃ­bho na pra­mā­ṇā­nvi­taḥ­, sa­rva­tro­pa­laṃ­bhā­nu­pa­laṃ­bha­vya­va­sthi­tya­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | <lb n="307,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,31</span>tato nu­pa­la­bdhe­r api sa­ma­yā­nu­pa­la­bdhyā pra­tya­va­sthā­na­m a­nu­pa­la­bdhi­ma­to dū­ṣa­ṇā­bhā­sa eveti pra­ti­pa­tta­vyaṃ || </p><p n="a_2265" rend="justify"><lb n="307,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 307,32</span>kā punar a­ni­tya­sa­mā jātir ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2266"><l ana="bt" n="bt_1.app.421"><lb n="307,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.421</span>kṛ­ta­ka­tvā­di­nā sāmyaṃ ghaṭena yadi sā­dha­ye­t | śa­bda­syā­ni­tya­tāṃ sarvaṃ vastu nityaṃ tadā na kim || <ref type="no-bt" rend="b">421</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.422"><pb n="308"/><lb n="308,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.422</span>a­ni­tye­na gha­ṭe­nā­sya sādharmyaṃ ga­ma­ye­t svayaṃ | sattvena sā­mya­mā­tra­sya vi­śe­ṣā­pra­ti­ve­da­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">422</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.423"><lb n="308,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.423</span>ity a­ni­tye­na yā nāma pra­tya­va­sthā vi­dhī­ya­te | sā­trā­ni­tya­sa­mā jātir vijñeyā nyā­ya­bā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">423</ref> || </l></lg><p n="a_2267" rend="justify"><lb n="308,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,03</span>anityaḥ śabdaḥ kṛ­ta­ka­tvā­d gha­ṭa­va­d iti prayukte sādhane yadā kaścit pra­tya­va­ti­ṣṭha­te yadi śabdasya ghaṭena <lb n="308,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,04</span>sā­dha­rmyā­t kṛ­ta­ka­tvā­di­nā kṛtvā sā­dha­ye­d a­ni­tya­tvaṃ tadā sarvaṃ vastu nityaṃ kiṃ na ga­ma­ye­t ? sattvena kṛtvā <lb n="308,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,05</span>sā­dha­rmyaṃ­, a­ni­tye­na­, ghaṭena sā­dha­rmya­mā­tra­sya vi­śe­ṣā­pra­ve­dā­d iti | tad evam a­ni­tya­sa­mā jātir vijñeyā nyāyena <lb n="308,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,06</span>bā­dhya­mā­na­tvā­t | tad uktaṃ | "­sā­dha­rmyā­t tu­lya­dha­rmo­pa­pa­tteḥ sa­rvā­ni­tya­tva­pra­saṃ­gā­d a­ni­tya­sa­mā­" iti || </p><p n="a_2268" rend="justify"><lb n="308,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,07</span>etac ca sarvam a­sa­maṃ­ja­sa­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2269"><l ana="bt" n="bt_1.app.424"><lb n="308,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.424</span>ni­ṣe­dha­sya ta­tho­kta­syā­si­ddhi­prā­pteḥ sa­ma­tva­taḥ | pa­kṣe­ṇā­si­ddhi­m ā­pte­ne­ty a­śe­ṣa­m a­sa­maṃ­ja­saṃ || <ref type="no-bt" rend="b">424</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.425"><lb n="308,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.425</span>pakṣasya hi ni­ṣe­dha­sya pra­ti­pa­kṣo bhi­la­pya­te | niṣedho dhī­dha­nai­r atra tasyaiva vi­ni­va­rta­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">425</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.426"><lb n="308,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.426</span>pra­ti­jñā­nā­di­yo­ga­s tu tayoḥ sā­dha­rmya­m iṣyate | sa­rva­trā­saṃ­bha­vā­t tena vinā pa­kṣa­vi­pa­kṣa­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="b">426</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.427"><lb n="308,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.427</span>tato siddhir yathā pakṣe vipakṣe pi tathāstu sā | no ced a­ni­tya­tā śabde gha­ṭa­va­n nā­khi­lā­rtha­gā || <ref type="no-bt" rend="b">427</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.428"><lb n="308,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.428</span>dṛṣṭāṃte pi ca yo dharmaḥ sā­dhya­sā­dha­na­bhā­va­taḥ | pra­jñā­ya­te sa evātra hetur ukto rtha­sā­dha­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">428</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.429"><lb n="308,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.429</span>tasya ke­na­ci­d arthena sa­mā­na­tvā­t sa­dha­rma­tā | ke­na­ci­t tu vi­śe­ṣā­t syād vai­dha­rmya­m iti niścayaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">429</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.430"><lb n="308,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.430</span>hetur vi­śi­ṣṭa­sā­dha­rmyaṃ na tu sā­dha­rmya­mā­tra­kaṃ | sā­dhya­sā­dha­na­sā­ma­rthya­bhā­ga­yaṃ na ca sarvagaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">430</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.431"><lb n="308,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.431</span>sattvena ca sa­dha­rma­tvā­t sa­rva­syā­ni­tya­te­ra­ṇe | doṣaḥ pū­rvo­di­to vācyaḥ sā­vi­śe­ṣaḥ sa­mā­śra­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">431</ref> || </l></lg><p n="a_2270" rend="justify"><lb n="308,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,16</span>tena pra­kā­re­ṇo­kto yo ni­ṣe­dha­s tasyāpy a­si­ddhi­pra­sa­kte­r a­sa­maṃ­ja­sa­ma­śe­ṣaṃ syād ity a­ni­tya­sa­ma­vā­di­naḥ | kuta iti <lb n="308,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,17</span>cet, pa­kṣe­ṇā­si­ddhiṃ prāptena sa­mā­na­tvā­t pra­ti­ṣe­dha­sye­ti | niṣedho hy atra pakṣaḥ pra­ti­ṣe­dha­s tasya pra­ti­pa­kṣaḥ kathyate <lb n="308,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,18</span>dhīmadbhiḥ pra­ti­pa­kṣa iti pra­si­ddhiḥ­, tayoś ca pa­kṣa­pra­ti­pa­kṣa­yoḥ sādharmyaṃ pra­ti­jñā­di­bhi­r yoga iṣyate tena vinā <lb n="308,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,19</span>tayoḥ sa­rva­trā­saṃ­bha­vā­t | tataḥ pra­ti­jñā­di­yo­gā­d yathā pa­kṣa­syā­si­ddhi­s tathā pra­ti­pa­kṣa­syā­py astu | atha saty api <lb n="308,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,20</span>sādharmye pa­kṣa­pra­ti­pa­kṣa­yoḥ pa­kṣa­syai­vā­si­ddhi­r na pra­ti­pa­kṣa­sye­ti manyate tarhi ghaṭena sā­dha­rmyā­t kṛ­ta­ka­tvā­deḥ śabda<span type="hard-break">- </span><lb n="308,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,21</span>syā­ni­tya­tā­stu | sa­ka­lā­rtha­ga­tvaṃ nityatā tena sā­dha­rmya­mā­trā­t mā bhūd iti sa­maṃ­ja­saṃ | api ca, dṛṣṭāṃte <lb n="308,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,22</span>ghaṭādau yo dharmaḥ sā­dhya­sā­dha­na­bhā­ve­na pra­jñā­ya­te kṛ­ta­ka­tvā­diḥ sa evātra si­ddhi­he­tuḥ sā­dhya­sā­dha­no bhihi<span type="hard-break">- </span><lb n="308,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,23</span>tas tasya ca ke­na­ci­d arthena sa­pa­kṣe­ṇa sa­mā­na­tvā­t sādharmyaṃ ke­na­ci­d vi­pa­kṣe­ṇā­sa­mā­na­tvā­d vai­dha­rmya­m iti niścayo <lb n="308,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,24</span>nyā­ya­vi­dāṃ | tato vi­śi­ṣṭa­sā­dha­rmya­m eva hetuḥ sā­dhya­sā­dha­na­sā­ma­rthya­bhā­k | sa ca na sa­rvā­rthe­ṣv a­ni­tya­tve <lb n="308,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,25</span>sādhye saṃ­bha­va­tī­ti na sa­rva­ga­taḥ | sarve bhāvāḥ kṣaṇikāḥ sattvād iti saṃ­bha­va­ty eveti cet na, anvayā<span type="hard-break">- </span><lb n="308,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,26</span>saṃ­bha­vā­d vya­ti­re­kā­ni­śca­yā­t | kiṃ ca, na sattvena sā­dha­rmyā­t sarvasya pa­dā­rtha­syā­ni­tya­tva­sā­dha­ne sarvo a­vi­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="308,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,27</span>sa­mā­śra­yo doṣaḥ pū­rvo­di­to vācyaḥ | sa­rva­syā­ni­tya­tvaṃ sā­dha­ya­nn eva śa­bda­syā­ni­tya­tvaṃ pra­ti­ṣe­dha­tī­ti kathaṃ <lb n="308,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 308,28</span>svastha ityādiḥ | tan neyam a­ni­tya­sa­mā jātir a­vi­śe­ṣa­sa­mā­to bhi­dya­mā­nā­pi ka­thaṃ­ci­d u­pa­pa­tti­ma­tī­ti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2271"><l ana="bt" n="bt_1.app.432"><lb n="308,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.432</span>anityaḥ śabda ity ukte ni­tya­tva­pra­tya­va­sthi­tiḥ | jātir ni­tya­sa­mā vaktur a­jñā­nā­t saṃ­pra­va­rta­te || <ref type="no-bt" rend="b">432</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.433"><lb n="308,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.433</span>śa­bdā­śra­ya­m a­ni­tya­tvaṃ nityaṃ vā­ni­tya­m eva vā | nitye śabdo pi nityaṃ syāt ta­dā­dhā­ro 'nyathā kva tat || <ref type="no-bt" rend="b">433</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.434"><lb n="308,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.434</span>ta­trā­ni­tye py ayaṃ doṣaḥ syād a­ni­tya­tva­vi­cyu­tau | nityaṃ śabdasya sa­dbhā­vā­d ity etad dhi na saṃ­ga­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">434</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.435"><lb n="308,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.435</span>a­ni­tya­tva­pra­ti­jñā­ne ta­nni­ṣe­dha­vi­ro­dha­taḥ | svayaṃ ta­da­pra­ti­jñā­ne py eṣa tasya ni­rā­śra­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">435</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.436"><pb n="309"/><lb n="309,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.436</span>sarvadā kim a­ni­tya­tva­m iti praśno py a­saṃ­bha­vī | prā­du­rbhū­ta­sya bhāvasya ni­ro­dhi­ś ca tad iṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">436</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.437"><lb n="309,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.437</span>nā­śra­yā­śra­yi­bhā­vo pi vyā­ghā­tā­d anayoḥ sadā | ni­tyā­ni­tya­tva­yo­r e­ka­va­stu­nī­ṣṭau vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">437</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.438"><lb n="309,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.438</span>tato nā­ni­tya­tā śabde ni­tya­tva­pra­tya­va­sthi­tiḥ | paraiḥ śakyā ni­rā­ka­rtuṃ vā­cā­lai­r ja­ya­lo­lu­paiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">438</ref> || </l></lg><p n="a_2272" rend="justify"><lb n="309,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,04</span>atha kā­rya­sa­mā jātir a­bhi­dhī­ya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2273"><l ana="bt" n="bt_1.app.439"><lb n="309,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.439</span>pra­ya­tnā­ne­ka­kā­rya­tvā­j jātiḥ kā­rya­sa­mo­di­tā | tri­pra­ya­tno­dbha­va­tve­na śa­bdā­ni­tya­tva­sā­dha­ne || <ref type="no-bt" rend="b">439</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.440"><lb n="309,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.440</span>pra­ya­tnā­naṃ­ta­raṃ tāvad ā­tma­lā­bhaḥ sa­mī­kṣi­taḥ | kuṃ­bhā­dī­nāṃ ta­thā­vya­kti­r vya­va­dhā­ne py a­po­ha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">440</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.441"><lb n="309,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.441</span>ta­dbu­ddhi­la­kṣa­ṇā­t pūrvaṃ satām evety a­ni­tya­tā | pra­ya­tnā­naṃ­ta­raṃ bhāvān na śa­bda­syā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">441</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.442"><lb n="309,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.442</span>ta­tro­tta­ra­m idaṃ śabdaḥ pra­ya­tnā­naṃ­ta­ro­dbha­vaḥ | prā­ga­dṛ­ṣṭi­ni­mi­tta­syā­bhā­ve py a­nu­pa­la­bdhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">442</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.443"><lb n="309,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.443</span>sa­tyā­bhā­vā­d a­bhū­tvā­sya bhāvo janmaiva gamyate | nā­bhi­vya­ktiḥ sataḥ pūrvaṃ vya­va­dhā­nā­vya­po­ha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">443</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.444"><lb n="309,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.444</span>a­nai­kāṃ­ti­ka­tā hetor evaṃ ced u­pa­pa­dya­te | pra­ti­ṣe­dhe pi sā tulyā tato '­sā­dha­ka eva saḥ || <ref type="no-bt" rend="b">444</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.445"><lb n="309,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.445</span>vidhāv iva niṣedhe pi samā hi vya­bhi­cā­ri­tā | vi­śe­ṣa­syo­kti­ta­ś cāyaṃ hetor doṣo ni­vā­ri­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">445</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.446"><lb n="309,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.446</span>evaṃ bhedena nirdiṣṭā jñā­ta­yo­.­.­.­.­di­ṣṭa | ye ca­tu­rviṃ­śa­ti­r a­nyā­naṃ­tā bodhyās tathā budhaiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">446</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.447"><lb n="309,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.447</span>nai­tā­bhi­rni­gra­ho vāde sa­tya­sā­dha­na­vā­di­naḥ | sā­dha­nā­bhaṃ bru­vā­ṇa­s tu tata eva ni­gṛ­hya­te || <ref type="no-bt" rend="b">447</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.448"><lb n="309,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.448</span>ni­gra­hā­ya pra­ka­lpyaṃ­te tv etā ja­lpa­vi­taṃ­ḍa­yoḥ | ji­gī­ṣa­yā pra­vṛ­ttā­nā­m iti yaugāḥ pra­ca­kṣa­te || <ref type="no-bt" rend="b">448</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.449"><lb n="309,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.449</span>tatredaṃ durghaṭaṃ tā­va­jjā­teḥ sā­mā­nya­la­kṣa­ṇaṃ | sā­dha­rmye­ṇe­ta­re­ṇā­pi pra­tya­va­sthā­na­m ī­ri­ta­m || <ref type="no-bt" rend="b">449</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.450"><lb n="309,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.450</span>sā­dha­nā­bha­pra­yo­ge pi ta­jjā­ti­tva­pra­saṃ­ga­taḥ | dū­ṣa­ṇā­bhā­sa­rū­pa­sya jā­ti­tve­na pra­kī­rta­ne || <ref type="no-bt" rend="b">450</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.450ef"><lb n="309,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.450ef</span>astu mi­thyo­tta­raṃ jātir a­ka­laṃ­ko­kta­la­kṣa­ṇā | <ref type="no-bt" rend="b"/></l></lg><p n="a_2274" rend="justify"><lb n="309,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,18</span>yuktaṃ tāvad iha yad anaṃtā jātaya iti vacanaṃ ta­the­ṣṭa­tvā­d a­sa­du­tta­rā­ṇā­m ā­naṃ­tya­pra­si­ddheḥ | saṃ­kṣe­pa­ta­s tu vi­śe­ṣe­ṇa <lb n="309,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,19</span>ca­tu­rviṃ­śa­ti­r ity a­yu­ktaṃ­, jā­tyaṃ­ta­rā­ṇā­m api bhāvāt | teṣām ā­sve­vāṃ­ta­rbhā­vā­d adoṣa iti cet na, jā­ti­sā­mā­nya<span type="hard-break">- </span><lb n="309,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,20</span>la­kṣa­ṇa­sya tatra du­rgha­ṭa­tvā­t | sā­dha­rmya­vai­dha­rmyā­bhyāṃ pra­tya­va­sthā­naṃ jātir ity etad dhi sā­mā­nya­la­kṣa­ṇaṃ jāter u­dī­ri­taṃ <lb n="309,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,21</span>yaugais tac ca na su­gha­ṭaṃ­, sā­dha­nā­bhā­sa­pra­yo­ge pi sā­dha­rmya­vai­dha­rmyā­bhyāṃ pra­tya­va­sthā­na­sya jā­ti­tva­pra­saṃ­gā­t | tatheṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="309,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,22</span>tvān na doṣa ity eke | tathā hi­–­a­sā­dhau sādhane prayukte yo jātīnāṃ prayogaḥ so na­bhi­jña­ta­yā vā sādhana<span type="hard-break">- </span><lb n="309,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,23</span>doṣaḥ syāt, ta­ddo­ṣa­pra­da­rśa­nā­rtha­tvā­pra­saṃ­ga­vyā­je­ne­ti | tad apy ayuktaṃ | svayam u­dyo­ta­ka­re­ṇa sā­dha­nā­bhā­se prayukte <lb n="309,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,24</span>jā­ti­pra­yo­ga­sya ni­rā­ka­ra­ṇā­t | jā­ti­vā­dī hi sā­dha­nā­bhā­sa­m etad iti pra­ti­pa­dya­te vā na vā ? yadi prati<span type="hard-break">- </span><lb n="309,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,25</span>padyate evāsya sā­dha­nā­bhā­sa­tva­he­tu­r doṣo nena pra­ti­pa­nnaḥ sa eva vaktavyo na jātiḥ, pra­yo­ja­nā­bhā­vā­t | prasaṃga<span type="hard-break">- </span><lb n="309,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,26</span>vyājena do­ṣa­pra­da­rśa­na­tva­m iti cā­yu­ktaṃ­, a­na­rtha­saṃ­śa­yā­t | yadi hi pareṇa pra­yu­ktā­yāṃ jātau sā­dha­nā­bhā­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="309,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,27</span>bādhā sva­pra­yu­kta­sā­dha­na­do­ṣaṃ paśyan sa­bhā­yā­m evaṃ brūyāt mayā prayukte sādhane ayaṃ doṣaḥ sa ca pareṇa <lb n="309,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,28</span>no­dbhā­vi­taḥ kiṃ tu jātir u­dbhā­vi­te­ti­, tadāpi na jā­ti­vā­di­no jayaḥ pra­yo­ja­naṃ syāt, u­bha­yo­r ajñāna<span type="hard-break">- </span><lb n="309,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,29</span>siddheḥ | nāpi sāmyaṃ pra­yo­ja­naṃ sarvathā ja­ya­syā­saṃ­bha­ve ta­syā­bhi­pre­ta­tvā­d e­kāṃ­ta­pa­rā­ja­yā­d varaṃ saṃdeha iti <lb n="309,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,30</span>va­ca­nā­t | yadā tu sā­dha­nā­bhā­sa­vā­dī sva­sā­dha­na­do­ṣaṃ pracchādya yuktāṃ jātim e­vo­dbhā­va­ya­ti tadāpi na tasya <lb n="309,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,31</span>jayaḥ pra­yo­ja­naṃ sāmyaṃ vā pa­rā­ja­ya­syai­va tathā saṃ­bha­vā­t | atha sā­dha­na­do­ṣa­m a­na­va­bu­dhya­mā­no jātiṃ prayuṃkte <lb n="309,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,32</span>tadā niḥ­pra­yo­ja­no jā­ti­pra­yo­gaḥ syāt | yat kiṃcana vadato pi tū­ṣṇī­bhā­va­to pi vā sā­mya­prā­ti­bhai­r vya­va­sthā­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="309,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 309,33</span>nād dvayor a­jñā­na­sya ni­śca­yā­t | evaṃ tarhi sā­dhu­sā­dha­ne prayukte yat parasya sā­dha­rmyā­bhyāṃ pra­tya­va­sthā­naṃ dū­ṣa­ṇā­bhā­sa<span type="hard-break">- </span><pb n="310"/><lb n="310,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 310,01</span>rūpaṃ tajjāteḥ sā­mā­nya­la­kṣa­ṇa­m astu ni­ra­va­dya­tvā­d iti cet, mi­thyo­tta­raṃ jātir ity e­tā­va­d eva jā­ti­la­kṣa­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="310,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 310,02</span>m a­ka­laṃ­ka­pra­ṇī­ta­m astu kim a­pa­re­ṇa | "tatra mi­thyo­tta­raṃ jātir ya­thā­ne­kāṃ­ta­vi­dvi­ṣā­m­" iti va­ca­nā­t || </p><p n="a_2275" rend="justify"><lb n="310,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 310,03</span>ta­thā­sa­ti a­vyā­pti­do­ṣa­syā­saṃ­bha­vā­n ni­ra­va­dya­m etad evety ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2276"><l ana="bt" n="bt_1.app.451"><lb n="310,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.451</span>sāṃ­ka­ryā­t pra­tya­va­sthā­naṃ ya­thā­ne­kāṃ­ta­sā­dha­ne | yathā vai­ya­dhi­ka­rye­ṇa vi­ro­dhe­nā­na­va­stha­yā || <ref type="no-bt" rend="b">451</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.452"><lb n="310,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.452</span>bhi­nnā­cā­ra­ta­yā tābhyāṃ doṣābhyāṃ saṃ­śa­ye­na ca | a­pra­tī­tyā tayā bhā­ve­nā­nya­thā vā ya­the­ccha­yā || <ref type="no-bt" rend="b">452</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.453"><lb n="310,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.453</span>va­stu­ta­s tā­dṛ­śai­r doṣaiḥ sā­dha­nā­pra­ti­ghā­ta­taḥ | siddhaṃ mi­thyo­tta­ra­tvaṃ no ni­ra­va­dyaṃ hi la­kṣa­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="b">453</ref> || </l></lg><p n="a_2277" rend="justify"><lb n="310,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 310,07</span>na caivaṃ pa­ra­la­kṣa­ṇa­syā­vyā­pti­do­ṣā­bhā­va ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2278"><l ana="bt" n="bt_1.app.454"><lb n="310,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.454</span>paroktaṃ punar a­vyā­pti­pro­kte­ṣv eteṣv a­saṃ­bha­vā­t | tato na ni­gra­ha­sthā­naṃ yuktam etad iti sthitam || <ref type="no-bt" rend="b">454</ref> || </l></lg><p n="a_2279" rend="justify"><lb n="310,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 310,09</span>paroktaṃ punar jā­ti­sā­mā­nya­la­kṣa­ṇa­m a­yu­kta­m eva, saṃ­ka­ra­vya­ti­ka­ra­vi­ro­dhā­na­va­sthā­vai­ya­dhi­ka­ra­ṇyo­bha­ya­do­ṣa­saṃ­śa­yā­pra­tī<span type="hard-break">- </span><lb n="310,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 310,10</span>tya­bhā­vā­di­bhiḥ pra­tya­va­sthā­ne­ṣu ta­syā­saṃ­bha­vā­t | tato na ni­gra­ha­sthā­na­m e­ta­dyu­ktaṃ tāttvike vāde, pratijñā<span type="hard-break">- </span><lb n="310,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 310,11</span>hā­nyā­di­va­ccha­la­va­da­sā­dha­nāṃ­ga­do­ṣo­dbhā­va­na­va­c ceti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2280"><l ana="bt" n="bt_1.app.455"><lb n="310,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.455</span>tathā ca tāttviko vādaḥ sve­ṣṭa­si­ddhya­va­sā­na­bhā­k | pakṣe pa­ta­tva­yu­ktyai­va ni­ya­mā­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">455</ref> || </l></lg><p n="a_2281" rend="justify"><lb n="310,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 310,13</span>evaṃ tāvat tāttviko vādaḥ svā­bhi­pre­ta­pa­kṣa­si­ddhi­pa­ryaṃ­ta­bhā­vā­va­sthi­taḥ pa­kṣe­ya­t tāyāḥ kartum a­śa­kte­r ni­ya­mā­nu­pa­pa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="310,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 310,14</span>taś ca na sa­ka­la­pa­kṣa­si­ddhi­pa­ryaṃ­taḥ ka­sya­ci­j jayo vya­va­sthi­taḥ || </p><p n="a_2282" rend="justify"><lb n="310,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 310,15</span>sāṃprataṃ prātibhe vāde ni­gra­ha­vya­va­sthāṃ da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_2283"><l ana="bt" n="bt_1.app.456ab"><lb n="310,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.456ab</span>yas tūktaḥ prātibho vādaḥ saṃ­prā­ti­bha­pa­rī­kṣa­ṇaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.app.456cd"><lb n="310,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.456cd</span>ni­gra­ha­s tatra vijñeyaḥ sva­pra­ti­jñā­vya­ti­kra­maḥ || <ref type="no-bt" rend="b">456</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.457ab"><lb n="310,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.457ab</span>yathā padyaṃ mayā vācyam ā­gra­stu­ta­vi­ni­śca­yā­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.app.457cd"><lb n="310,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.457cd</span>sā­laṃ­kā­raṃ tathā gadyam a­skha­la­drū­pa­m ity api || <ref type="no-bt" rend="b">457</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.458ab"><lb n="310,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.458ab</span>paṃ­cā­va­ya­va­vā­kyaṃ vā trirūpaṃ vā­nya­thā­pi vā | </l><l ana="bt" n="bt_1.app.458cd"><lb n="310,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.458cd</span>ni­rdo­ṣa­m iti vā saṃ­dhā­stha­la­bhe­daṃ tam ūhyate || <ref type="no-bt" rend="b">458</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.459ab"><lb n="310,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.459ab</span>tathā saṃ­ga­ra­hā­nyā­di­ni­gra­ha­sthā­na­to py asau | </l><l ana="bt" n="bt_1.app.459cd"><lb n="310,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.459cd</span>chaloktyā jā­ti­vā­cya­tvā­t tathā saṃ­dhā­vya­ti­kra­mā­t || <ref type="no-bt" rend="b">459</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.460ab"><lb n="310,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.460ab</span>yathā dyū­ta­vi­śe­ṣā­dau sva­pra­ti­jñā­kṣa­te­r jayaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_1.app.460cd"><lb n="310,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.460cd</span>loke tathaiva śāstreṣu vāde prā­ti­bha­go­ca­re || <ref type="no-bt" rend="b">460</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.461ab"><lb n="310,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.461ab</span>dvi­pra­kā­raṃ tato jalpāt ta­ttva­prā­ti­bha­go­ca­rā­t | </l><l ana="bt" n="bt_1.app.461cd"><lb n="310,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.461cd</span>nā­nya­bhe­da­pra­ti­ṣṭhā­naṃ pra­kri­yā­mā­tra­gho­ṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">461</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_1.app.462ab"><lb n="310,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.462ab</span>so 'yaṃ ji­gī­ṣu­bo­dhā­ya vā­da­nyā­yaḥ satāṃ mataṃ | </l><l ana="bt" n="bt_1.app.462cd"><lb n="310,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.462cd</span>pra­ka­rta­vyo bru­vā­ṇe­na na­ya­vā­kyai­r ya­tho­di­taiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">462</ref> || </l></lg><p n="a_2284" rend="justify"><pb n="311"/><lb n="311,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 311,01</span>evaṃ pra­paṃ­ce­na pra­tha­mā­dhyā­yaṃ vyākhyāya saṃ­gṛ­hṇa­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="left-right-line" n="a_2285"><l ana="bt" n="bt_1.app.463a" rend="left"><lb n="311,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.463a</span>sa­mu­ddi­ṣṭo mārgas tri­va­pu­r a­bha­va­tva­sya niyamā<span type="hard-break">-</span></l><l ana="bt" n="bt_1.app.463b" rend="right"><lb n="311,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.463b</span>d vi­ni­rdi­ṣṭā dṛṣṭir ni­khi­la­vi­dhi­nā jñānam a­ma­la­m | </l><l ana="bt" n="bt_1.app.463c" rend="left"><lb n="311,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.463c</span>pramāṇaṃ saṃ­kṣe­pā­d vi­vi­dha­na­ya­saṃ­pa­c ca muninā</l><l ana="bt" n="bt_1.app.463d" rend="right"><lb n="311,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 1.app.463d</span>su­gṛ­hyā­dye 'dhyāye '­dhi­ga­ma­na­pa­thaḥ svā­nya­vi­ṣa­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">463</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_1.5 a_2286" rend="justify"><lb n="311,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 311,06</span>iti pra­tha­mā­dhyā­ya­sya paṃ­ca­ma­m āhnikaṃ sa­mā­pta­m || <ref type="no-trailer" rend="a">5</ref> || </p><p ana="trailer" n="trailer_1 a_2287" rend="justify"><lb n="311,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 311,07</span>iti <hi rend="bold">śrī­vi­dyā­naṃ­di</hi>–­ā­cā­rya­vi­ra­ci­te tattvārtha<hi rend="bold">ślo­ka­vā­rti­kā</hi>laṅkāre <lb n="311,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 311,08</span><hi rend="bold">prathamo</hi> 'dhyāyaḥ samāptaḥ || <ref type="no-trailer" rend="a">1</ref> || </p><trailer ana="bt" n="a_2288"><lb n="311,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 311,9</span><hi rend="bold">prathamo 'dhyāyaḥ samāptaḥ</hi></trailer></div><div n="2"><head ana="bt" n="head_2 a_2289"><pb n="313"/><lb n="313,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 313,1</span>atha dvitīyo 'dhyāyaḥ | </head><lg ana="bt" rend="two-lines" n="a_2290"><l ana="bt" n="bt_2.1.1ab"><lb n="313,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.1.1ab</span>sa­mya­gdṛ­ggo­ca­ro jīvas ta­syau­pa­śa­mi­kā­da­yaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_2.1.1cd"><lb n="313,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.1.1cd</span>svaṃ tattvaṃ paṃca bhāvāḥ syuḥ sa­pta­sū­tryā ni­rū­pi­tāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2291" rend="justify"><lb n="313,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 313,04</span>sa­mya­gdṛ­kta­ttvā­rtha­śra­ddhā­naṃ tasyāḥ gocaro viṣayo jīvo ni­rū­pi­ta­s tāvad a­jī­vā­di­va­t tasya svam a­sā­dhā­ra­ṇaṃ <lb n="313,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 313,05</span>tattvam au­pa­śa­mi­kā­da­yaḥ paṃca bhāvāḥ syur na punaḥ pā­ri­ṇā­mi­ka eva bhāvaś cai­ta­nya­mā­traṃ­, yataś caitanyaṃ pu­ru­ṣa­sya svaṃ <lb n="313,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 313,06</span>rūpam iti darśanaṃ ke­ṣāṃ­ci­d vya­va­ti­ṣṭha­te | bu­ddhyā­da­yo na cai­vā­tma­no vi­śe­ṣa­gu­ṇā iti vā, ā­naṃ­da­mā­traṃ brahma<span type="hard-break">- </span><lb n="313,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 313,07</span>rūpam iti vā pra­bhā­ka­ra­m evedaṃ cittam iti vā, pra­mā­ṇā­bhā­vā­t | pra­mā­ṇo­pa­pa­nnā­stu jī­va­syā­sā­dhā­ra­ṇāḥ svabhāvāḥ <lb n="313,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 313,08</span>paṃ­cau­pa­śa­mi­kā­da­ya­s te sa­pta­sū­tryā ni­rū­pi­tāḥ sū­tra­kā­re­ṇa la­kṣa­ṇa­taḥ saṃkhyātaḥ pra­bhe­da­ta­ś ca || </p><p n="a_2292" rend="justify"><lb n="313,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 313,09</span>tatra teṣāṃ la­kṣa­ṇa­to ni­rū­pa­ṇā­rtha­m idam ādyaṃ sūtram u­pa­la­kṣya­te­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.1 a_2293" rend="justify"><lb n="313,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.1 </span>au­pa­śa­mi­ka­kṣā­yi­kau bhāvau miśraśva jīvasya sva­ta­ttva­m au­da­yi­ka­pā<span type="hard-break">- </span><lb n="313,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.1 </span>ri­ṇā­mi­kau ca || <ref type="no-sbt" rend="a">1</ref> || </p><p n="a_2294" rend="justify"><lb n="313,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 313,12</span>a­trau­pa­śa­mi­kā­di­śa­bda­ni­ru­kti­ta e­vau­pa­śa­mi­kā­di­bhā­vā­nāṃ la­kṣa­ṇa­m u­pa­da­rśi­taṃ tasyās ta­da­vya­bhi­cā­rā­t || <lb n="313,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 313,13</span>tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2295"><l ana="bt" n="bt_2.1.2"><lb n="313,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.1.2</span>a­nu­dbhū­ta­sva­sā­ma­rthyaṃ vṛ­tti­to­pa­śa­mo mataḥ | karmaṇāṃ puṃsi to­yā­dā­v a­dhaḥ­prā­pi­ta­pa­ṅka­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.1.3"><lb n="313,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.1.3</span>teṣām ā­tyaṃ­ti­kī hāniḥ kṣayas ta­du­bha­yā­tma­kaḥ | kṣa­yo­pa­śa­ma udgītaḥ kṣī­ṇā­kṣī­ṇa­ba­la­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.1.4"><lb n="313,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.1.4</span>udayaḥ pha­la­kā­ri­tvaṃ dra­vyā­di­pra­tya­ya­dva­yā­t | dra­vyā­tma­lā­bha­he­tuḥ syāt pa­ri­ṇā­mo na­pe­kṣi­ṇaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.1.5"><lb n="313,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.1.5</span>e­ta­tpra­yo­ja­nā bhāvāḥ sa­rvau­pa­śa­mi­kā­da­yaḥ | ity au­pa­śa­mi­kā­dī­nāṃ śa­bdā­nā­m u­pa­va­rṇi­tā || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.1.6"><lb n="313,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.1.6</span>ni­ru­kti­r a­rtha­sā­ma­rthyā­d jñātum a­vya­bhi­cā­ri­ṇī | tato nya­trā­pra­vṛ­tta­tvā­t jñā­na­cā­ri­tra­śa­bda­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.1.7"><lb n="313,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.1.7</span>prā­gau­pa­śa­mi­ka­syo­kti­r bha­vya­syā­nā­di­saṃ­sṛ­tau | va­rta­mā­na­sya sa­mya­ktva­gra­ha­ṇe tasya saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.1.8"><lb n="313,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.1.8</span>sto­ka­tvā­t sa­rva­bhā­ve­bhyaḥ sto­ka­kā­la­tva­to pi vā | śeṣebhyaḥ kṣā­yi­kā­di­bhyaḥ ka­thaṃ­ci­t tad vi­ru­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.1.9"><lb n="313,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.1.9</span>tatas tu kṣā­yi­ka­syo­kti­r a­saṃ­khye­ya­gu­ṇa­tva­taḥ | bha­vya­jī­va­sva­bhā­va­tva­khyā­pa­nā­rtha­tva­to pi ca || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.1.10"><lb n="313,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.1.10</span>kṣā­yo­pa­śa­mi­ka­syā­to yā saṃ­khye­ya­gu­ṇa­tva­taḥ | yuktāsti ta­ddva­yā­tma­tvā­d bha­vye­ta­ra­sa­ma­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.1.11"><lb n="313,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.1.11</span>uktir au­da­yi­ka­syā­ta­s tena jīvāv a­bo­dha­taḥ | pā­ri­ṇā­mi­ka­bhā­va­sya tato ṃte sa­rva­nṛ­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.1.12"><lb n="313,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.1.12</span>na caiṣāṃ dva­ndva­ni­rde­śaḥ sarveṣāṃ sūriṇā kṛtaḥ | kṣā­yo­pa­śa­mi­ka­syai­va miśrasya pra­ti­pa­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.1.13"><lb n="313,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.1.13</span>nā­na­rtha­ka­ś caśabdau tau madhye sūtrasya lakṣyate | nāpy aṃte dvyā­di­saṃ­yo­ga­ja­nma­bhā­vo­pa­saṃ­gra­hā­t || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.1.14"><lb n="313,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.1.14</span>kṣā­yo­pa­śa­mi­kaṃ cāṃte noktaṃ madhye tra yujyate | graṃthasya gau­ra­vā­bhā­vā­d anyathā ta­tpra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.1.15"><lb n="313,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.1.15</span>ni­ra­va­dya­ma­taḥ sūtraṃ bhā­va­paṃ­ca­ka­la­kṣa­ṇa­m | pra­khyā­pa­ya­ti niḥ­śe­ṣa­du­rā­re­kā­vi­ve­ka­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l></lg><p n="a_2296" rend="justify"><pb n="314"/><lb n="314,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,01</span>a­thau­pa­śa­mi­kā­di­bhe­da­saṃ­khyā­khyā­pa­nā­rthaṃ dvitīyaṃ sū­tra­m­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.2 a_2297" rend="justify"><lb n="314,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.2 </span>dvi­na­vā­ṣṭā­da­śai­ka­viṃ­śa­ti­tri­bhe­dā ya­thā­kra­ma­m || <ref type="no-sbt" rend="a">2</ref> || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2298"><l ana="bt" n="bt_2.2.1"><lb n="314,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.2.1</span>dvyādīnāṃ bhe­da­śa­bde­na vṛttir a­nya­pa­dā­rthi­kā | dvaṃ­dva­bhā­jāṃ bhaved atra svā­bhi­pre­tā­rtha­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.2.2"><lb n="314,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.2.2</span>pratyekaṃ bhe­da­śa­bda­sya sa­mā­pti­r bhu­ji­va­nma­tā | ya­thā­kra­ma­m iti khyāte py a­kra­ma­sya ni­rā­kri­yā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2299" rend="justify"><lb n="314,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,05</span>tathā ca saty etad uktaṃ bhavati au­pa­śa­mi­ko bhāvo dvibhedaḥ kṣāyiko na­va­bhe­daḥ miśro ṣṭā­da­śa­bhe­daḥ auda<span type="hard-break">- </span><lb n="314,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,06</span>yika e­ka­viṃ­śa­ti­bhe­daḥ pā­ri­ṇā­mi­ka­s tribheda iti || </p><p n="a_2300" rend="justify"><lb n="314,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,07</span>ta­trau­pa­śa­mi­ka­bhe­da­dva­ya­pra­ci­khyā­pa­yi­ṣa­yā tṛ­tī­ya­sū­tra­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.3 a_2301" rend="justify"><lb n="314,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.3 </span>sa­mya­ktva­cā­ri­tre || <ref type="no-sbt" rend="a">3</ref> || </p><p n="a_2302" rend="justify"><lb n="314,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,09</span>au­pa­śa­mi­ka­sya dvau bhedāv ity a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ sā­ma­rthyā­t | tatra da­rśa­na­mo­ha­syo­pa­śa­mā­d au­pa­śa­mi­ka­sa­mya­ktvaṃ­, <lb n="314,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,10</span>cā­ri­tra­mo­ho­pa­śa­mā­d au­pa­śa­mi­ka­cā­ri­traṃ || </p><p n="a_2303" rend="justify"><lb n="314,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,11</span>da­rśa­na­mo­ha­sya cā­ri­tra­mo­ha­sya co­pa­śa­maḥ kathaṃ kvacid ātmani siddha iti ced u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2304"><l ana="bt" n="bt_2.3.1"><lb n="314,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.3.1</span>puṃsi sa­mya­ktva­cā­ri­tra­mo­ha­syo­pa­śa­maḥ kvacit | śāṃ­ta­pra­sa­tti­saṃ­si­ddhe­r yathā paṃkasya vāriṇi || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2305" rend="justify"><lb n="314,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,13</span>yathaiva hi jale sapaṃke ku­ta­ści­t pra­sa­nna­tā sā ca sā­dhya­mā­nā paṃ­ka­syo­pa­śa­me sati bhavati nā­nu­pa­śa­me­, <lb n="314,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,14</span>kā­lu­ṣya­pra­tī­teḥ­; nāpi kṣaye, śāṃ­ta­tva­vi­ro­dhā­t | ta­thā­tma­ni sa­mya­ktva­cā­ri­tra­la­kṣa­ṇā pra­sa­nna­tā saty eva <lb n="314,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,15</span>da­rśa­na­cā­ri­tra­mo­ha­syo­pa­śa­me bhavati nā­nu­pa­śa­me­, mi­thyā­tvā­saṃ­ya­m a­la­kṣa­ṇa­kā­lu­ṣyo­pa­la­bdheḥ | na kṣaye, tasyāḥ <lb n="314,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,16</span>śāṃ­ta­tva­vi­ro­dhā­d iti yuktaṃ paśyāmaḥ || </p><p n="a_2306" rend="justify"><lb n="314,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,17</span>kutaḥ punaḥ pra­sa­nna­tā tādṛśī pra­si­ddhā­tma­na iti ced ime brū­ma­he­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2307"><l ana="bt" n="bt_2.3.2"><lb n="314,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.3.2</span>yau yat kā­lu­ṣya­he­tuḥ syāt sa ku­ta­ści­t pra­śā­mya­ti | tatra toye yathā paṃkaḥ ka­ta­kā­di­ni­mi­tta­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.3.3"><lb n="314,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.3.3</span>na cā­bha­vyā­di­kā­lu­ṣya­he­tu­nā vya­bhi­cā­ri­tā | ku­ta­ści­t kā­ra­ṇā­t tasya praśamaḥ sādhyate yataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.3.4"><lb n="314,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.3.4</span>na ca ta­tpra­śa­me kiṃcid a­bha­vya­syā­sti kāraṇaṃ | tadbhāve tasya bha­vya­tva­pra­saṃ­gā­d a­vi­pa­kṣa­tā || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.3.5"><lb n="314,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.3.5</span>svayaṃ saṃ­vi­dya­mā­nā vā sa­mya­ktvā­di­pra­sa­nna­tā | siddhātra sā­dha­ya­ty eva ta­nmo­ha­syo­pa­śāṃ­ta­tā­m || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_2308" rend="justify"><lb n="314,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,22</span>tato yu­kti­mā­nau­pa­śa­mi­ko bhāvo dvi­bhe­da­taḥ | tathā kṣāyiko na­va­bhe­daḥ || </p><p n="a_2309" rend="justify"><lb n="314,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,23</span>katham iti pra­ti­pā­da­nā­rthaṃ caturthaṃ sūtram ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.4 a_2310" rend="justify"><lb n="314,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.4 </span>jñā­na­da­rśa­na­dā­na­lā­bha­bho­go­pa­bho­ga­vī­ryā­ṇi ca || <ref type="no-sbt" rend="a">4</ref> || </p><p n="a_2311" rend="justify"><lb n="314,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,25</span>ca­śa­bde­na sa­mya­ktva­cā­ri­tre sa­mu­ccī­ye­te | jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yā­t kṣā­yi­ka­jñā­naṃ ke­va­laṃ­, da­rśa­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yā­t ke<span type="hard-break">- </span><lb n="314,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,26</span>va­la­da­rśa­naṃ­, dā­nāṃ­ta­rā­ya­kṣa­yā­d a­bha­ya­dā­naṃ­, lā­bhāṃ­ta­rā­ya­kṣa­yā­l lābhaḥ, pa­ra­ma­śu­bha­pu­dga­lā­dā­na­la­kṣa­ṇaḥ pa­ra­mau­dā­ri­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="314,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,27</span>śa­rī­ra­sthi­ti­he­tuḥ bho­gāṃ­ta­rā­ya­kṣa­yā­d bhogaḥ, u­pa­bho­gāṃ­ta­rā­ya­kṣa­yā­d u­pa­bho­gaḥ­, vī­ryāṃ­ta­rā­ya kṣayād a­naṃ­ta­vī­ryaṃ­, darśa<span type="hard-break">- </span><lb n="314,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,28</span>na­mo­ha­kṣa­yā­t sa­mya­ktvaṃ­, cā­ri­tra­mo­ha­kṣa­yā­c cā­ri­tra­m iti navaite kṣā­yi­ka­bhā­va­sya bhedāḥ || </p><p n="a_2312" rend="justify"><lb n="314,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,29</span>kutaḥ punar jñā­nā­va­ra­ṇā­dī­nāṃ kṣayaḥ siddha ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2313"><l ana="bt" n="bt_2.4.1"><lb n="314,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.4.1</span>ā­tyaṃ­ti­kaḥ kṣayo jñā­na­da­rśa­nā­va­ra­ṇa­sya ca | sāṃ­ta­rā­ya­pra­paṃ­ca­syā­naṃ­ta­śu­ddhi­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2314" rend="justify"><lb n="314,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,31</span>jñā­nā­va­ra­ṇa­sya da­rśa­nā­va­ra­ṇa­sya ca­śa­bdā­d da­rśa­na­mo­ha­sya cā­ri­tra­mo­ha­sya cāṃ­ta­rā­ya­paṃ­ca­ka­sa­hi­ta­syā­tyaṃ­taḥ kṣayaḥ <lb n="314,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 314,32</span>kvacid asti a­naṃ­ta­śu­ddhi­pra­si­ddheḥ || </p><p n="a_2315" rend="justify"><pb n="315"/><lb n="315,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,01</span>tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2316"><l ana="bt" n="bt_2.4.2"><lb n="315,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.4.2</span>śuddhiḥ pra­ka­rṣa­m āyāti paramaṃ kvacid ātmani | pra­kṛ­ṣya­mā­ṇa­vṛ­ddhi­tvā­t ka­na­kā­di­vi­śu­ddhi­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.4.3"><lb n="315,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.4.3</span>śuddhir jñā­nā­di­ka­syā­tra jī­va­syā­sty a­ti­śā­yi­nī | bhavyasya bā­dha­kā­bhā­vā­d ity a­si­ddhā­tra sādhanā || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.4.4"><lb n="315,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.4.4</span>nā­nai­kāṃ­ti­ka­m apy etat tad astu dvyā vi­bhā­vya­te | tasyā api kvacit siddheḥ pra­ka­rṣa­sya parasya ca || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.4.5"><lb n="315,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.4.5</span>prā­ksā­dhi­tā­tra sa­rva­jña­jñā­na­vṛ­ddhiḥ pra­mā­ṇa­taḥ | da­rśa­na­sya vi­śu­ddhi­r vā tata e­vā­vi­nā­bhu­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_2317" rend="justify"><lb n="315,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,06</span>tato yuktaḥ kṣāyiko bhāvo na­va­bhe­daḥ || </p><p n="a_2318" rend="justify"><lb n="315,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,07</span>kṣā­yo­pa­śa­mi­ko ṣṭā­da­śa­bhe­daḥ | katham iti ta­tpra­ti­pā­da­nā­rthaṃ paṃcamaṃ sūtram ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.5 a_2319" rend="justify"><lb n="315,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.5 </span>jñā­nā­jñā­na­da­rśa­na­la­bdha­ya­ś ca­tu­stri­tri­paṃ­ca­bhe­dāḥ sa­mya­ktva­cā­ri­tra­saṃ­ya­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="315,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.5 </span>saṃ­ya­mā­ś ca || <ref type="no-sbt" rend="a">5</ref> || </p><p n="a_2320" rend="justify"><lb n="315,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,10</span>ca­tvā­ra­ś ca trayaś ca paṃca ca­tu­stri­paṃ­ca­bhe­dā yāsāṃ tāś ca­tu­stri­tri­paṃ­ca­bhe­dāḥ | kās tāḥ ? jñā­na­da­rśa­na­la­bdha­yaḥ | <lb n="315,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,11</span>ya­thā­kra­ma­m ity a­nu­va­rta­te te­nai­va­m a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ kartavyaḥ | jñānaṃ ca­tu­rbhe­daṃ­, ajñānaṃ tri­bhe­daṃ­, darśanaṃ tri­bhe­daṃ­, labdhiḥ <lb n="315,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,12</span>paṃ­ca­bhe­dā­, sa­mya­ktva­cā­ri­tra­saṃ­ya­mā­saṃ­ya­mā­ś ca trayaḥ kṣā­yo­pa­śa­mi­ka­bhā­va­syā­ṣṭā­da­śa bhedā iti | ma­tyā­di­jñā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="315,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,13</span>va­ra­ṇa­ca­tu­ṣṭa­ya­ma­tya­jñā­nā­dyā­va­ra­ṇa­tra­ya­sya ca­kṣu­rda­rśa­nā­dyā­va­ra­ṇa­tra­ya­sya ca dā­nāṃ­ta­rā­yā­di­paṃ­ca­ka­sya da­rśa­na­mo­ha­sya <lb n="315,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,14</span>cā­ri­tra­mo­ha­sya saṃ­ya­ma­mo­ha­sya ca kṣa­yo­pa­śa­mā­d u­pa­jā­ya­mā­na­tvā­t | kutaḥ punar ayaṃ miśro bhāvaḥ syād iti cet, <lb n="315,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,15</span>ma­ti­jñā­nā­va­ra­ṇā­di­sa­rva­ghā­ti­spa­rdha­kā­nā­m u­da­ya­kṣa­yā­t teṣām eva sa­du­pa­śa­mā­t ta­dde­śa­ghā­ti­spa­rdha­kā­nā­m u­da­yā­t kṣā­yo­pa­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="315,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,16</span>miko bhāvaḥ | kiṃ punaḥ spardhakā nāma ? a­vi­bhā­ga­pa­ri­cchi­nna­ka­rma­pra­de­śa­ra­sa­bhā­ga­pra­ca­ya­paṃ­kteḥ kra­ma­vṛ­ddhiḥ <lb n="315,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,17</span>kra­ma­hā­niḥ spardhakaṃ ka­rma­skaṃ­dha­śa­kti­vi­śe­ṣaḥ | saṃ­jñi­tva­sa­mya­gmi­thyā­tva­yo­gā­nāṃ jñā­na­sa­mya­ktva­la­bdhi­ṣv aṃ­ta­rbhā­vā­n na <lb n="315,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,18</span>pṛthag u­pā­dā­naṃ || </p><p n="a_2321" rend="justify"><lb n="315,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,19</span>kutaḥ punaḥ kṣa­yo­pa­śa­maḥ karmaṇāṃ siddha ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2322"><l ana="bt" n="bt_2.5.1"><lb n="315,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.5.1</span>kṣī­ṇā­kṣī­ṇā­tma­nāṃ ghā­ti­ka­rma­ṇā­m a­va­sī­ya­te | śu­ddhā­śu­ddhā­tma­tā­si­ddhi­r a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2323" rend="justify"><lb n="315,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,21</span>sva­saṃ­ve­da­nā­d e­vā­tma­naḥ śu­ddhā­śu­ddhā­tma­tā­yāḥ siddhir a­pra­ti­baṃ­dhā satī ghā­ti­ka­rma­ṇāṃ kṣī­ṇo­pa­śāṃ­ta­sva­bhā­va­tāṃ <lb n="315,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,22</span>sā­dha­ya­ti ta­da­bhā­ve ta­da­nu­pa­pa­tteḥ­, payasi paṃkasya kṣī­ṇo­pa­śāṃ­ta­tā­m aṃ­ta­re­ṇa śu­ddhā­tma­tā­nu­pa­pa­tti­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2324"><l ana="bt" n="bt_2.5.2"><lb n="315,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.5.2</span>tato ma­tyā­di­vi­jñā­na­ca­tu­ṣṭa­ya­m iha smṛtaṃ | śu­ddhā­śu­ddhā­tma­kaṃ liṃgaṃ ta­dā­va­ra­ṇa­ka­rma­ṇā­m || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.5.3"><lb n="315,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.5.3</span>kṣa­yo­pa­śa­ma­sa­dbhā­ve ma­tya­jñā­nā­di ca trayaṃ | da­rśa­na­tri­ta­yaṃ cāpi ni­jā­va­ra­ṇa­ka­rma­ṇāṃ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.5.4"><lb n="315,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.5.4</span>labdhayaḥ paṃca tādṛśyaḥ svāṃ­ta­rā­ya­sya karmaṇaḥ | samyaktvaṃ dṛ­ṣṭi­mo­ha­sya vṛttaṃ vṛttam uhas tathā || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.5.5"><lb n="315,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.5.5</span>saṃ­ya­mā­saṃ­ya­mo pīti ghā­ti­kṣī­ṇo­pa­śāṃ­ta­tā | siddhā ta­dbha­va­bhā­vā­nāṃ tathā bhāvaṃ pra­sā­dha­ye­t || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_2325" rend="justify"><lb n="315,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,27</span>evaṃ ca siddho ṣṭā­da­śa­bhe­do miśro bhāvaḥ || </p><p n="a_2326" rend="justify"><lb n="315,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,28</span>yaḥ punar au­da­yi­ko bhāva e­ka­viṃ­śa­ti­bhe­do tro­ddi­ṣṭa­s tasya ni­rde­śā­rthaṃ ṣaṣṭham idaṃ sū­tra­m­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.6 a_2327" rend="justify"><lb n="315,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.6 </span>ga­ti­ka­ṣā­ya­liṃ­ga­mi­thyā­da­rśa­nā­jñā­nā­saṃ­ya­tā­si­ddha­le­śyā­ś catu<span type="hard-break">- </span><lb n="315,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.6 </span>śca­tu­strye­kai­kai­kai­ka­ṣa­ṅbhe­dāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">6</ref> || </p><p n="a_2328" rend="justify"><lb n="315,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,31</span>ca­tu­rā­dī­nāṃ kṛ­ta­dvaṃ­dvā­nāṃ bhe­da­śa­bde­nā­nya­pa­dā­rthā vṛttiḥ pū­rva­va­t | ya­thā­kra­ma­m iti cā­nu­va­rta­te te­nai­va­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="315,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 315,32</span>bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ kri­ya­te­–­ga­ti­ś ca­tu­rbhe­dā ka­ṣā­ya­ś ca­tu­rbhe­do liṃgaṃ tribhedaṃ mi­thyā­da­rśa­na­m e­ka­bhe­da­m a­da­rśa­na­sya ta­trai­vāṃ­ta­rbhā<span type="hard-break">- </span><pb n="316"/><lb n="316,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,01</span>vāt, a­jñā­na­m e­ka­bhe­daṃ a­saṃ­ya­ta­tva­m e­ka­bhe­daṃ liṃge hā­sya­ra­tyā­dyaṃ­ta­rbhā­vaḥ sa­ha­cā­ri­tvā­t | ga­ti­gra­ha­ṇa­m aghātyu<span type="hard-break">- </span><lb n="316,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,02</span>pa­la­kṣa­ṇa­m iti na ka­sya­ci­d au­da­yi­ka­bhe­da­syā­saṃ­gra­haḥ || </p><p n="a_2329" rend="justify"><lb n="316,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,03</span>kutaḥ punar ga­ti­nā­m ā­di­ka­rma­ṇā­m udayaḥ siddho yato '­mī­ṣā­m e­ka­viṃ­śa­ti­bhā­vā­nā­m au­da­yi­ka­tvaṃ si­ddhya­tī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2330"><l ana="bt" n="bt_2.6.1"><lb n="316,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.6.1</span>a­nya­thā­bhā­va­he­tū­nāṃ ke­ṣāṃ­ci­d udayaḥ sthitaḥ | kā­lu­ṣya­vi­tti­ta­s ta­dva­dga­ti­nā­mā­da­ya­s tu te || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2331" rend="justify"><lb n="316,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,05</span>svayam a­ga­ti­sva­bhā­va­sya puṃso na­ra­kā­di­ga­ti­pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣaḥ kā­lu­ṣya­m a­nya­thā­bhā­vā­d vedyate ta­dva­da­ka­ṣā­ya­liṃ­ga <lb n="316,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,06</span>mi­thyā­da­rśa­nā­jñā­nā­saṃ­ya­tā­si­ddha­le­śyā­sva­bhā­va­sya satas tasya ka­ṣā­yā­di­pa­ri­ṇā­ma­kā­lu­ṣyā­bhā­va eva ta­dvi­tti­r eva <lb n="316,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,07</span>vātmano nya­thā­bhā­va­he­tū­nāṃ ke­ṣāṃ­ci­d udayaṃ sā­dha­ya­ti­, ta­da­bhā­ve sa­rva­thā­nu­pa­pa­dya­mā­na­tvā­t pa­ri­dṛ­ṣṭa­he­tū­nāṃ tatra <lb n="316,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,08</span>vya­bhi­cā­rā­t | tathā sati yeṣām u­da­yā­d ga­tyā­da­yaḥ pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣāḥ kā­dā­ci­t kās te ga­ti­nā­mā­da­yaḥ karma<span type="hard-break">- </span><lb n="316,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,09</span>pra­kṛ­ti­bhe­dā iti pa­ri­śe­ṣā­d a­va­sī­ya­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2332"><l ana="bt" n="bt_2.6.2"><lb n="316,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.6.2</span>ga­ti­nā­mo­da­yā­d eva gatir au­da­yi­kī matā | ta­dvi­śe­ṣo­da­yā­t saiva caturdhā tu vi­śi­ṣya­te || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.6.3"><lb n="316,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.6.3</span>ta­yo­pa­la­kṣi­tā­ghā­ti­ka­rmo­da­ya­ni­baṃ­dha­naṃ | su­khā­dyau­da­yi­kaṃ sarvam e­te­nai­vo­pa­va­rṇi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.6.4"><lb n="316,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.6.4</span>tathā kro­dhā­di­bhe­da­sya ka­ṣā­ya­syo­da­yā­n nṛṇām | ca­tu­rbhe­daḥ kaṣāyaḥ syād a­nya­thā­bhā­va­sā­dha­naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.6.5"><lb n="316,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.6.5</span>liṃgaṃ ve­do­da­yā­t tredhā hā­syā­dyu­da­ya­to pi ca | hā­syā­di­s tena jīvasya muninā pra­ti­va­rṇi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.6.6"><lb n="316,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.6.6</span>dṛ­ṣṭi­mo­ho­da­yā­t puṃso mi­thyā­da­rśa­na­m iṣyate | dṛ­gā­va­ra­ṇa­sā­mā­nyo­da­yā­c cā­da­rśa­naṃ tathā || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.6.7"><lb n="316,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.6.7</span>sā­sā­da­naṃ ca samyaktvaṃ ya­dā­naṃ­tā­nu­baṃ­dhi­naḥ | ka­ṣā­ya­syo­da­yā­j jātaṃ tad apy etena va­rṇi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.6.8"><lb n="316,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.6.8</span>sa­mya­gmi­thyā­tva­m ekeṣāṃ ta­tka­rmo­da­ya­ja­nma­kaṃ | matam au­da­yi­kaṃ kaiścit kṣā­yo­pa­śa­mi­kaṃ smṛtam || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.6.9"><lb n="316,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.6.9</span>jñā­nā­va­ra­ṇa­sā­mā­nya­syo­da­yā­d u­pa­va­rṇi­taṃ | jī­va­syā­jñā­na­sā­mā­nya­m a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.6.10"><lb n="316,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.6.10</span>vṛ­tti­mo­ho­da­yā­t puṃso '­saṃ­ya­ta­tvaṃ pra­ca­kṣya­te | ka­rma­mā­tro­da­yā­d e­vā­si­ddha­tvaṃ pra­ṇi­ga­mya­te || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.6.11"><lb n="316,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.6.11</span>ka­ṣā­yo­da­ya­to yo­ga­pra­vṛ­tti­r u­pa­da­rśi­tā | leśyā jīvasya kṛṣṇādiḥ paḍbhedā bhāvato nadhaiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_2333" rend="justify"><lb n="316,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,20</span>atha pā­ri­ṇā­mi­ka­bhā­va­bhe­da­pra­ti­pā­da­nā­rthaṃ sa­pta­ma­m idaṃ sūtram ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.7 a_2334" rend="justify"><lb n="316,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.7 </span>jī­va­bha­vyā­bha­vya­tvā­ni ca || <ref type="no-sbt" rend="a">7</ref> || </p><p n="a_2335" rend="justify"><lb n="316,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,22</span>pā­ri­ṇā­mi­ka­sya bhāvasya trayo '­sā­dhā­ra­ṇā bhedā ity a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ | ca­śa­bda­sa­mu­cci­tā­s tu sā­dhā­ra­ṇāḥ a<span type="hard-break">- </span><lb n="316,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,23</span>sā­dhā­ra­ṇā­ś cā­sti­tvā­nya­tva­ka­rtṛ­tva­ha­ra­tva­pa­ryā­ya­va­ttvā­sa­rva­ga­ta­tvā­nā­di­saṃ­ta­ti­baṃ­dha­tva­pra­de­śa­va­ttvā­rū­pa­tva­ni­tya­tvā­da­yaḥ | <lb n="316,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,24</span>tarhy ā­di­gra­ha­ṇa­m atra nyāyyam iti cen na, tri­vi­dha­pā­ri­ṇā­mi­ka­bhā­va­pra­ti­jñā­hā­ni­pra­saṃ­gā­t | sa­mu­cca­yā­rthe pi caśabde <lb n="316,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,25</span>sati tulyo doṣa iti cen na, pra­dhā­nā­pe­kṣa­tvā­t tri­tva­pra­ti­jñā­yāḥ | sa­mu­ccī­ya­mā­nā­s tu ca­śa­bde­nā­pra­dhā­na­bhū­tā <lb n="316,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,26</span>e­vā­sti­tvā­da­ya iti na doṣaḥ | kutaḥ punaḥ pā­ri­ṇā­mi­kā jī­va­tvā­da­yo bhāvā iti cet, ka­rmo­pa­śa­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="316,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,27</span>kṣa­ya­kṣa­yo­pa­śa­mo­da­yā­na­pe­kṣa­tvā­t | na hy āyur u­da­yā­pe­kṣaṃ jīvatvaṃ si­ddha­syā­jī­va­tva­pra­saṃ­gā­t | tasya jī­vi­ta­pū­rva<span type="hard-break">- </span><lb n="316,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,28</span>katvāj jī­va­tva­m iti cen na, u­pa­cā­ra­to jī­va­tva­pra­saṃ­gā­t | mukhyaṃ tu jīvatvaṃ ta­sye­ṣya­te­, tato na hy au­da­yi­kaṃ | <lb n="316,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,29</span>nanu ca jñā­nā­de­r bhā­va­prā­ṇa­sya dhā­ra­ṇā­t siddhasya mukhyaṃ jī­va­tva­m ity a­bhyu­pa­ga­me kṣā­yi­ka­m etat syād a­naṃ­ta­jñā­nā­deḥ <lb n="316,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,30</span>kṣā­yi­ka­tvā­d iti cet na, jī­va­na­kri­yā­yāḥ śa­bda­ni­ṣpa­ttya­rtha­tvā­t te­da­kā­rtha­sa­ma­ve­ta­sya jī­va­tva­sā­mā­nya­sya <lb n="316,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,31</span>jī­va­śa­bda­pra­vṛ­tti­ni­mi­tta­tvo­pa­pa­tteḥ | athavā na tri­kā­la­vi­ṣa­ya­jī­va­nā­m a­bha­va­naṃ jīvatvaṃ | kiṃ tarhi ? cittatvaṃ <lb n="316,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,32</span>na ca ta­dā­yu­r u­da­yā­pe­kṣaṃ­, na cāpi ka­rma­kṣa­yo­pe­kṣaṃ sa­rva­dā­bhā­vā­t | etena sa­mya­gda­rśa­na­jñā­na­cā­ri­tra­pa­ri­ṇā­me­na <lb n="316,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,33</span>si­ddha­bha­va­na­yo­gya­tvaṃ bhavyatvaṃ ta­dvi­pa­rī­ta­m a­bha­vya­tvaṃ ca pā­ri­ṇā­mi­ka­m unneyaṃ tasyāpi ka­rmo­da­yā­dya­na­pe­kṣa­tva­si­ddheḥ <lb n="316,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 316,34</span>sarvadā bhāvāt | a­nā­di­pa­ri­ṇā­ma­mā­tra­ni­mi­tta­tvā­t || </p><p n="a_2336" rend="justify"><pb n="317"/><lb n="317,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 317,01</span>kutaḥ punar anādiḥ pa­ri­ṇā­maḥ ka­rmo­da­yāṃ­dyu­pā­dhi­ni­ra­pe­kṣo jīvasya siddha ity ā­re­kā­yā­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2337"><l ana="bt" n="bt_2.7.1"><lb n="317,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.1</span>a­nā­di­pa­ri­ṇā­mo sti ta­tro­pā­dhi­pa­rā­ṅmu­khaḥ | so­pā­dhi­pa­ri­ṇā­mā­nā­m a­nya­thā­ta­ttva­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2338" rend="justify"><lb n="317,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 317,03</span>na hi spha­ṭi­kā­de­r asati svā­bhā­vi­ka­pa­ri­ṇā­me svacchatve ja­pā­ku­su­mā­dyu­pā­dhi­sā­nni­dhya­bhā­vā­nu­ja­nmā rakta<span type="hard-break">- </span><lb n="317,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 317,04</span>tvā­di­pa­ri­ṇā­maḥ pra­tī­ya­te ta­dva­dā­tma­no py au­pā­dhi­kāḥ pa­ri­ṇā­mā au­pa­śa­mi­kā­da­yo nā­nā­di­pa­ri­ṇā­ma­m aṃ­ta­re­ṇo<span type="hard-break">- </span><lb n="317,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 317,05</span>pa­pa­dyaṃ­te śa­śa­vi­ṣā­ṇā­de­r api svā­bhā­vi­ka­pa­ri­ṇā­ma­ra­hi­ta­syau­pā­dhi­ka­pa­ri­ṇā­ma­pra­saṃ­gā­t | tato sti jī­va­syā­nā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="317,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 317,06</span>ni­ru­pā­dhi­kaḥ pa­ri­ṇā­maḥ ka­rmo­pa­śa­mā­di­pa­ri­ṇā­ma­va­t | tathā sati —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2339"><l ana="bt" n="bt_2.7.2"><lb n="317,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.2</span>e­ta­tsa­mu­dbha­vā bhāvā dvyā­di­bhe­dā ya­thā­kra­ma­m | jī­va­syai­vo­pa­pa­dyaṃ­te ci­tsva­bhā­va­sa­ma­nva­yā­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2340" rend="justify"><lb n="317,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 317,08</span>ka­rma­ṇā­m u­pa­śa­ma­kṣa­ya­kṣa­yo­pa­śa­mo­da­ya­pra­yo­ja­nā au­pa­śa­mi­ka­kṣā­yi­ka­kṣā­yo­pa­śa­mi­kau­da­yi­kā bhāvāḥ karmaṇa <lb n="317,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 317,09</span>eveti na maṃ­ta­vyaṃ­, ka­rmo­pa­śa­mā­di­bhiḥ pra­yu­jya­mā­nā­d au­pa­śa­mi­kā­dī­nāṃ jī­va­pa­ri­ṇā­ma­tvo­pa­pa­tteḥ | cetanā<span type="hard-break">- </span><lb n="317,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 317,10</span>saṃ­baṃ­dha­tvā­c ca pra­dhā­na­syai­vai­te pa­ri­ṇā­mā­, ity apy a­nā­lo­ci­tā­bhi­dhā­naṃ tata eva | na hi dvyā­di­bhe­de­ṣu ya­thā­kra­ma­m au<span type="hard-break">- </span><lb n="317,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 317,11</span>pa­śa­mi­kā­di­ṣu bhāveṣu ci­tsa­ma­nva­yo '­si­ddha­s teṣām a­haṃ­kā­rā­spa­da­tve­na pra­tī­te­r ā­tmo­pa­bho­ga­va­t | na cā­haṃ­kā­ro pi <lb n="317,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 317,12</span>pra­dhā­na­pa­ri­ṇā­maḥ pu­ru­ṣa­tā­dā­tmye­na svayaṃ saṃ­ve­da­nā­t | bhrāṃtaṃ tat tathā saṃ­ve­da­na­m iti cet na, bā­dha­kā­bhā­vā­t | <lb n="317,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 317,13</span>a­haṃ­kā­rā­da­yo '­ce­ta­nā e­vā­ni­tya­tvā­t ka­la­śā­di­va­ty e­ta­da­nu­mā­naṃ bā­dha­ka­m iti cen na, pu­ru­ṣā­nu­bha­ve­nā­nai­kāṃ­ti­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="317,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 317,14</span>tvāt tasyāpi pa­rā­pe­kṣi­ta­yā kā­dā­ci­tka­tve­nā­ni­tya­tva­si­ddhe­r ity u­kta­tvā­d u­pa­yo­ga­si­ddhau || kiṃ ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2341"><l ana="bt" n="bt_2.7.3"><lb n="317,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.3</span>kṣāyikā nava bhāvāḥ syuḥ pu­ru­ṣa­syai­va tattvataḥ | kṣā­yi­ka­tvā­d yathā tasya si­ddha­tva­m iti niścayaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.4"><lb n="317,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.4</span>kṛ­tsna­ka­rma­kṣa­yā­t tāvat siddhatvaṃ kṣāyikaṃ mataṃ | sa­rve­ṣā­m ā­tma­rū­paṃ cety a­pra­si­ddhaṃ na sā­dha­na­m || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.5"><lb n="317,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.5</span>dvāv au­pa­śa­mi­kau bhāvau jīvasya bhavato dhruvaṃ | mo­kṣa­he­tu­tva­taḥ ka­rma­kṣa­ya­ja­nma­dṛ­gā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.6"><lb n="317,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.6</span>kṣā­yo­pa­śa­mi­kā dṛ­ṣṭi­jñā­na­cā­ri­tra­la­kṣa­ṇāḥ | bhāvāḥ puṃso 'ta eva syur a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.7"><lb n="317,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.7</span>pra­dhā­nā­dyā­tma­kā hy eṣā sa­mya­gdṛ­ṣṭyā­di­bhā­va­nā | na puṃso mo­kṣa­he­tuḥ syāt sa­rva­thā­ti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.8"><lb n="317,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.8</span>kṣā­yo­pa­śa­mi­kāḥ śeṣā bhāvāḥ puṃ­va­nma­tā bhṛtaḥ | kṣā­yo­pa­śa­mi­ka­tvā­t syuḥ sa­mya­gdṛ­gbo­dha­vṛ­tta­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.9"><lb n="317,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.9</span>jī­va­syau­da­yi­kāḥ sarve bhāvā ga­tyā­da­yaḥ smṛtāḥ | jīve saty eva sa­dbhā­vā­d asaty a­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.10"><lb n="317,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.10</span>ka­rmo­da­ye ca tasyaiva tathā pa­ri­ṇa­ma­tva­taḥ | teṣāṃ ta­tpa­ri­ṇā­ma­tvaṃ ka­thaṃ­ci­n na vi­ru­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.11"><lb n="317,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.11</span>bha­vyā­bha­vya­tva­yo­r jī­va­sva­bhā­va­tvaṃ vi­bhā­vya­te | pā­ri­ṇā­mi­ka­tā­yo­gā­c ce­ta­na­tva­vi­va­rta­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.12"><lb n="317,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.12</span>ce­ta­na­tva­sva­bhā­va­tva­m ātmano '­si­ddha­m ity asat | svo­pa­yo­ga­sva­bhā­va­tva­si­ddheḥ prā­ga­bhi­dhā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.13"><lb n="317,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.13</span>nanv au­pa­śa­mi­kā­dī­nāṃ tyāgaś cen ni­rvṛ­tā­tma­naḥ | niḥ­sva­bhā­va­tva­m āsaktaṃ nairātmyaṃ sarvathā tataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.14"><lb n="317,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.14</span>ta­da­tyā­ge tu mo­kṣa­syā­bhā­vaḥ syād ātmanaḥ sadā | tato na ta­tsva­bhā­va­tvaṃ jī­va­sye­ty apare viduḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.15"><lb n="317,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.15</span>ta­da­saṃ­ga­ta­m ā­de­śa­va­ca­nā­d eva dehinaḥ | teṣāṃ ta­drū­pa­tā­bhī­ṣṭe­r a­tyā­gā­c ca ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.16"><lb n="317,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.16</span>ci­tsva­bhā­va­ta­yā tāvan naiṣāṃ tyāgaḥ ka­thaṃ­ca­na | kṣā­yo­pa­śa­mi­ka­tvo­pa­śa­mi­ka­tve­na tatkṣaye || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.17"><lb n="317,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.17</span>teṣām au­da­yi­ka­tve­na naiva syān niḥ­sva­bhā­va­tā | mo­kṣā­bhā­vo 'pi cāpuṃsaḥ kṣā­yi­kā­dya­vi­nā­śa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.18"><lb n="317,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.18</span>na cau­pa­śa­mi­kā­dī­nāṃ nāśāj jī­vā­sva­bhā­va­tā | pra­ti­kṣa­ṇa­vi­va­rtā­nāṃ ta­tsva­bhā­va­tva­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.19"><lb n="317,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.19</span>kū­ṭa­sthā­tma­ka­tā­pa­tteḥ sa­rva­thā­rtha­kri­yā­kṣa­teḥ | va­stu­tva­hā­ni­to jī­va­ta­ttvā­bhā­va­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.20"><lb n="317,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.20</span>tathā ca nāśino bhāvāḥ svabhāvā nā­tma­na­s tathā | a­nā­tma­no 'pi te na syur iti ta­dva­stu­tā kutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.21"><lb n="317,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.21</span>evaṃ niḥ­śe­ṣa­ta­ttvā­nā­m abhāvaḥ kena vāryate | nā­sti­bhā­va­sva­bhā­va­tvā­bhā­vaḥ sā­dha­na­vā­di­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.7.22"><lb n="317,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.7.22</span>tataḥ syā­dvā­di­nāṃ siddhaḥ śāśvato '­śā­śva­to 'pi ca | svabhāvaḥ sa­rva­va­stū­nā­m iti nu­sta­tsva­bhā­va­tā || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l></lg><p n="a_2342" rend="justify"><pb n="318"/><lb n="318,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,01</span>evaṃ jīvasya svatattvaṃ vyākhyāya lakṣaṇaṃ vyā­ci­khyā­su­r idaṃ sūtram ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.8 a_2343" rend="justify"><lb n="318,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.8 </span>u­pa­yo­go la­kṣa­ṇa­m || <ref type="no-sbt" rend="a">8</ref> || </p><p n="a_2344" rend="justify"><lb n="318,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,03</span>jī­va­sye­ty a­nu­va­rta­te | kaḥ punaḥ sva­ta­ttva­la­kṣa­ṇa­yo­r vi­śe­ṣaḥ­? svatattvaṃ lakṣyaṃ syāl lakṣaṇaṃ ca lakṣaṇaṃ | lakṣaṇaṃ <lb n="318,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,04</span>tu na lakṣyaṃ iti tayor viśeṣaḥ || </p><p n="a_2345" rend="justify"><lb n="318,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,05</span>yady evaṃ kim atra jīvasya svatattvaṃ la­kṣa­ṇa­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2346"><l ana="bt" n="bt_2.8.1"><lb n="318,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.8.1</span>tatra kṣa­yo­dbha­vo bhāvaḥ kṣa­yo­pa­śa­ma­ja­ś ca yaḥ | ta­dvya­kti­vyā­pi sā­mā­nya­m u­pa­yo­go sya lakṣaṇaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2347" rend="justify"><lb n="318,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,07</span>kṣa­yo­dbha­vo bhāvaḥ kṣāyiko bhāvas tasya vyaktī ke­va­la­jñā­na­da­rśa­ne gṛ­hye­te­, kṣa­yo­pa­śa­ma­jo miśras tasya ca <lb n="318,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,08</span>vyaktayo ma­tyā­di­jñā­nā­ni catvāri ma­tya­jñā­nā­dī­ni trīṇī ca­kṣu­rda­rśa­nā­dī­ni ca gṛhyaṃte ta­trai­vo­pa­yo­ga­sā­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="318,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,09</span>nyasya vṛtter a­nya­trā­va­rta­nā­t | tadvyāpi sā­mā­nya­m u­pa­yo­go­sya jīvasya la­kṣa­ṇa­m iti vi­va­kṣi­ta­tvā­t­, tadvyakte<span type="hard-break">- </span><lb n="318,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,10</span>r la­kṣa­ṇa­tve la­kṣa­ṇa­syā­vyā­pti­pra­saṃ­gā­t | bā­hyā­bhyaṃ­ta­ra­he­tu­dva­ya­sa­nni­dhā­ne ya­thā­saṃ­bha­va­m u­pa­la­bdha­ś cai­ta­nyā­nu­vi­dhā­yī <lb n="318,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,11</span>pa­ri­ṇā­ma u­pa­yo­ga iti va­ca­nā­t | atra hi na cai­ta­nya­mā­tra­m u­pa­yo­go yatas tad eva jīvasya lakṣaṇaṃ syāt | <lb n="318,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,12</span>kiṃ tarhi ? cai­ta­nyā­nu­vi­dhā­yī pa­ri­ṇā­maḥ sa co­pa­la­bdhu­r ātmano na punaḥ pra­dhā­nā­deḥ cai­ta­nyā­nu­bi­dhā­yi­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="318,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,13</span>bhā­va­pra­saṃ­gā­t | na cāsāv a­he­tu­ko bā­hya­syā­bhyaṃ­ta­ra­sya ca hetor dva­ya­syo­pā­ttā­nu­pā­tta­vi­ka­lpa­sya sa­nni­dhā­ne sati <lb n="318,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,14</span>bhāvāt | na caivaṃ pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣa u­pa­yo­go ma­ti­jñā­nā­di­vya­kti­rū­paḥ pra­ti­pā­di­to bhavati ya­thā­saṃ­bha­va­m iti <lb n="318,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,15</span>va­ca­nā­t | tato da­rśa­na­jñā­na­sā­mā­nya­mu­pa­yo­ga iti sūktaṃ | kiṃ punar la­kṣa­ṇaṃ­? pa­ra­spa­ra­vya­ti­ka­re sati yenā<span type="hard-break">- </span><lb n="318,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,16</span>nyatvaṃ lakṣyate ta­lla­kṣa­ṇaṃ | he­ma­śyā­mi­ka­yo­r va­rṇā­di­vi­śe­ṣa­va­t | ta­ddvi­vi­dhaṃ ā­tma­bhū­tā­nā­tma­bhū­ta­vi­ka­lpā­t | <lb n="318,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,17</span>ta­trā­tma­bhū­taṃ la­kṣa­ṇa­m agner u­ṣṇa­gu­ṇa­va­t­, a­nā­tma­bhū­taṃ de­va­da­tta­sya daṃ­ḍa­va­t | ta­tre­hā­tma­bhū­taṃ la­kṣa­ṇa­m u­pa­yo­go <lb n="318,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,18</span>jī­va­sye­ti pra­ti­pa­tta­vyaṃ | nā­tma­bhū­to jī­va­syo­pa­yo­go gu­ṇa­tvā­d agner u­ṣṇa­va­d iti cen na, e­kāṃ­ta­bhe­da­ni­rā­ka­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="318,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,19</span>syo­kta­tvā­d gu­ṇa­gu­ṇi­noḥ­, guṇinaḥ ka­thaṃ­ci­d a­bhi­nna­syai­va gu­ṇa­tvo­pa­pa­tte­r anyathā gu­ṇa­gu­ṇi­bhā­va­vi­ro­dhā­t | ghaṭapa<span type="hard-break">- </span><lb n="318,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,20</span>ṭā­di­va­t sarvathā bhinnam eva lakṣyāl lakṣaṇaṃ daṃ­ḍā­di­va­t iti cen na, a­na­va­sthā­pra­saṃ­gā­t | la­kṣa­ṇā­d vibhinnaṃ lakṣyaṃ <lb n="318,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,21</span>kutaḥ siddhyet ? la­kṣa­ṇāṃ­ta­rā­c cet tato 'pi yadi tadbhinnaṃ tadā la­kṣa­ṇāṃ­ta­rā­d eva siddhyed ity a­na­va­sthā | su­dū­ra­m api <lb n="318,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,22</span>gatvā yady a­bhi­nnā­l la­kṣa­ṇā­t ku­ta­ści­t tat siddhyet tadā na sarvaṃ lakṣaṇaṃ lakṣyād bhinnam eva | tathā yadi prasiddhaṃ <lb n="318,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,23</span>ta­lla­kṣa­ṇaṃ lakṣyasya pra­jñā­pa­kaṃ tadā kutas ta­tpra­si­ddhaṃ­? sva­la­kṣa­ṇāṃ­ta­rā­d iti cet tad api sva­la­kṣa­ṇāṃ­ta­rā­d ity a­na­va­sthā | <lb n="318,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,24</span>sū­du­ra­m apy a­nu­sṛ­tya yadi lakṣaṇaṃ sva­rū­pa­ta eva pra­si­ddhye­t tadā na sakalaṃ bhinnam eva lakṣaṇaṃ la­kṣa­ṇa­sya svātmabhū<span type="hard-break">- </span><lb n="318,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,25</span>ta­la­kṣa­ṇa­tvā­t | na vā prasiddhaṃ kiṃcit ka­sya­ci­l la­kṣa­ṇa­m iti pra­yo­gā­t | tarhy a­bhi­nna­m eva lakṣyāl la­kṣa­ṇa­m agner u<span type="hard-break">- </span><lb n="318,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,26</span>ṣṇā­di­va­d iti cen na, vi­pa­rya­ya­pra­saṃ­gā­t | tā­dā­tmyā­vi­śe­ṣo py ā­tmo­pa­yo­ga­yo­r a­gryau­ṣṇa­yo­r vo­pa­yo­gā­di­r eva lakṣaṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="318,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,27</span>m ātmādeḥ na punar ā­tmā­di­r u­pa­yo­gā­de­r iti ni­ya­ma­he­tva­bhā­vā­t | pra­si­ddha­tvā­d u­pa­yo­gā­di­r la­kṣa­ṇa­m iti cet, <lb n="318,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,28</span>kiṃ punar ā­tmā­di­r a­pra­si­ddhaḥ ta­tho­pa­yo­ga­m ekaṃ katham ā­tmo­pa­yo­ga­yo­r a­gnyu­ṣṇa­yo­r vā tādātmyaṃ pra­si­ddhā­pra­si­ddha­yoḥ <lb n="318,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,29</span>sarvathā tā­dā­tmya­vi­ro­dhā­t | na cai­kāṃ­te­nā­pra­si­ddha­sya lakṣyatvaṃ sva­ra­vi­ṣā­ṇa­va­t | nāpi pra­si­ddha­syai­va | lakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="318,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,30</span>ṇavat ka­thaṃ­ci­t pra­si­ddha­syai­va la­kṣya­tvo­pa­pa­tteḥ dra­vya­tve­na pra­si­ddha­sya hi vanher a­gni­tve­nā­pra­si­ddha­sya la­kṣya­tva­m upa<span type="hard-break">- </span><lb n="318,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,31</span>labdhaṃ dravyasya ca sattvena pra­si­ddha­sya dra­vya­tve­nā­pra­si­ddha­sya la­kṣya­tva­m u­pa­pa­dya­te sato pi va­stu­tve­na pra­si­ddha­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="318,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,32</span>sa­ttva­vya­ti­re­ke­ṇā­pra­si­ddha­sya la­kṣa­ṇa­tva­m u­pa­la­kṣya­te nānyathā | na caivam a­na­va­sthā ka­sya­ci­t kvacin ni­rṇa­yo­pa­la­bdheḥ | <lb n="318,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,33</span>sa­rva­trā­ni­rṇa­ya­sya vyā­ha­ta­tvā­t tasyaiva sva­rū­pe­ṇa ni­rṇa­yā­t | ta­da­ni­rṇa­yo vā kathaṃ sa­rva­trā­ni­rṇa­ya­si­ddhiḥ | <lb n="318,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 318,34</span>sarvathā prasiddhaṃ la­kṣa­ṇa­m ity apy a­yu­ktaṃ­, vṛ­tta­drā­ghi­mā­di­nā pra­si­ddha­sya daṃḍasya kaiścid du­ru­pa­la­kṣyai­r vi­śe­ṣai­r a­pra­si­ddha­syā­pi <pb n="319"/><lb n="319,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,01</span>de­va­da­tta­la­kṣa­ṇa­tva­pra­tī­teḥ | na hi pra­ti­kṣa­ṇa­pa­ri­ṇā­maḥ sva­rga­prā­pa­ṇa­śa­ktyā­di sarvathā sarvasya ke­na­ci­d upala<span type="hard-break">- </span><lb n="319,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,02</span>kṣayituṃ śakyate | yadi punar yena rūpeṇa prasiddho daṃ­ḍā­di­s tena la­kṣa­ṇaṃ­, de­va­da­tta­ś ca yena rū­pe­ṇā­pra­si­ddha­s tena <lb n="319,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,03</span>lakṣya iti pratīteḥ pra­si­ddha­sya la­kṣa­ṇa­tva­m a­pra­si­ddha­sya tu la­kṣya­tva­m iti mataṃ; tadā kathaṃ la­kṣya­saṃ­la­kṣa­ṇa­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="319,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,04</span>s ta­dā­nai­kāṃ­taḥ syād vi­ru­ddha­dha­rmā­dhyā­sā­t | tataḥ ka­thaṃ­ci­d bhi­nna­yo­r a­bhi­nna­yo­ś ca la­kṣya­la­kṣa­ṇa­bhā­vaḥ­, pra­tī­ti­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="319,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,05</span>dbhāvāt sarvathā vi­ro­dhā­bhā­vā­t­, anyathā la­kṣya­la­kṣa­ṇa­śū­nya­tā­pa­tteḥ | saṃvṛttyā la­kṣya­la­kṣa­ṇa­bhā­va iti cen na, <lb n="319,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,06</span>saṃ­vṛ­tte­r u­pa­cā­ra­tve mu­khyā­bhā­ve '­nu­pa­pa­tteḥ | mṛ­ṣā­tve­na saṃ­vṛ­tti­r nāma yathā tadbhāvaḥ siddhyet | vi­cā­ra­to nu­pa­pa­dya<span type="hard-break">- </span><lb n="319,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,07</span>mānā vi­ka­lpa­bu­ddhiḥ saṃ­vṛ­tti­r iti cet, kathaṃ tayā la­kṣya­la­kṣa­ṇa­bhā­va­s tasya ta­trā­va­bhā­sa­nā­d iti cet siddha<span type="hard-break">- </span><lb n="319,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,08</span>s tarhi bauddho la­kṣya­la­kṣa­ṇa­bhā­vaḥ ta­dva­da­bau­ddho pi kiṃ na siddhyet ? vi­ka­lpā­d ba­hi­rbhū­ta­syā­saṃ­bha­vā­t iti cen na, <lb n="319,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,09</span>ta­syā­saṃ­bha­ve vi­ka­lpa­vi­ṣa­ya­tvā­yo­gā­t | na ca sarvo vi­ka­lpa­vi­ṣa­yaḥ saṃ­bha­va­nn eva saṃ­bha­va­to 'pi vikalpa<span type="hard-break">- </span><lb n="319,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,10</span>vi­ṣa­ya­tvo­pa­pa­tteḥ pra­tya­kṣa­vi­ṣa­ya­va­t sarvo vikalpaḥ saṃ­bha­va­dvi­ṣa­yo vi­ka­lpa­tvā­n ma­no­rā­jyā­di­vi­ka­lpa­va­d iti <lb n="319,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,11</span>cet, sarvaṃ pra­tya­kṣa­m a­saṃ­bha­va­dvi­ṣa­yaṃ pra­tya­kṣa­tvā­t ke­śoṃ­ḍu­ka­pra­tya­kṣa­va­d iti kiṃ na syāt | pra­tya­kṣā­bhā­so 'saṃbha<span type="hard-break">- </span><lb n="319,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,12</span>va­dvi­ṣa­yo dṛṣṭo na pra­tya­kṣa­m iti cet tarhi vi­ka­lpā­bhā­so saṃ­bha­va­dvi­ṣa­yo na vikalpa iti samānaḥ pa­ri­hā­raḥ | <lb n="319,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,13</span>kaḥ punaḥ satyo vikalpaḥ pratyakṣaṃ kiṃ satyam iti samaḥ pa­rya­nu­yo­gaḥ | yataḥ pra­va­rta­mā­no rtha­kri­yā­yāṃ na <lb n="319,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,14</span>vi­saṃ­vā­dya­te tat samyak pra­tya­kṣa­m iti cet, yato vi­ka­lpā­d arthaṃ pa­ri­cchi­dya pra­va­rta­mā­no rtha­kri­yā­yāṃ na visaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="319,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,15</span>bādyate sa satyam iti kiṃ nā­nu­ma­nya­se ? kiṃ punar vi­ka­lpa­syā­rtha­pa­ri­cche­da­ka­tvaṃ pra­tya­kṣa­sya kiṃ a­vi­ca­li­ta­spa­ṣṭā<span type="hard-break">- </span><lb n="319,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,16</span>rthā­va­bhā­si­tva­m iti cet, ka­sya­ci­d vi­ka­lpa­syā­pi tad eva, ka­sya­ci­t tu bā­dha­ka­vi­dhu­rā­spa­ṣṭā­rthā­va­bhā­si­tva­m apīti <lb n="319,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,17</span>ma­nyā­ma­he | aspaṣṭo rtha eva na bha­va­tī­ti cet kutas ta­syā­na­rtha­tvaṃ punar a­spa­ṣṭa­ta­yā­na­va­bhā­sa­nā­d iti cet, <lb n="319,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,18</span>spaṣṭo py evam anarthaḥ syāt punaḥ spa­ṣṭa­ta­yā­na­va­bhā­sa­nā­t | yathaiva hi dūrāt pā­da­pā­di­sā­mā­nya­spa­ṣṭa­ta­yā <lb n="319,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,19</span>pra­ti­bhā­taṃ punar ni­ka­ṭa­de­śa­va­rti­tā­yāṃ tad e­vā­spa­ṣṭaṃ na pra­ti­bhā­ti ta­dvi­śe­ṣa­sya tadā pra­ti­bhā­sa­nā­t | tathaiva <lb n="319,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,20</span>hi sa­nni­hi­ta­sya pā­da­pā­di­vi­śi­ṣṭaṃ rūpaṃ spa­ṣṭa­ta­yā pra­ti­bhā­taṃ punar dū­ra­ta­ra­de­śa­va­rti­tā­yāṃ na tad eva spaṣṭaṃ <lb n="319,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,21</span>pra­ti­bhā­sa­te | yadi punaḥ sa­nni­hi­ta­jñā­na­grā­hya­m eva tadrūpaṃ vi­śi­ṣṭa­m iti matiḥ tadā da­vi­ṣṭhā­di­jñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="319,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,22</span>grāhyam eva tadrūpaṃ sā­mā­nya­m iti kiṃ na mataṃ | yathā viśiṣṭaṃ pā­da­pā­di­rū­paṃ svām a­rtha­kri­yāṃ ni­va­rta­ya­ti <lb n="319,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,23</span>tathā pā­da­pā­di­sā­mā­nya­rū­pa­m api pra­ti­pa­ttuḥ pa­ri­to­ṣa­ka­ra­ṇaṃ hi yady a­rtha­kri­yā tadā ta­tsā­mā­nya­syā­pi <lb n="319,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,24</span>sāsty eva ka­sya­ci­t tāvatā pa­ri­to­ṣā­t | atha sva­vi­ṣa­ya­jñā­na­ja­na­ka­tvaṃ tad api sā­mā­nya­syā­sti sajātī<span type="hard-break">- </span><lb n="319,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,25</span>yā­rtha­ka­ra­ṇa­m a­rtha­kri­ye­ti cet, so pi sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­syā­sti vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­sye­va sa­dṛ­śe­ta­ra­pa­ri­ṇā­mā­tma­kā­d dhi <lb n="319,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,26</span>bā­la­pā­da­pā­t sa­dṛ­śe­ta­ra­pa­ri­ṇā­mā­tma­ka eva ta­ru­ṇa­pā­da­pā­da­yaḥ prā­du­rbhā­va­m u­pa­la­bhya­te | tatra yathā vi­sa­dṛ­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="319,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,27</span>pa­ri­ṇā­mā­d vi­śe­ṣā­d vā vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­s tathā sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mā­t sā­mā­nyā­t sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma iti sa­jā­tī­yā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="319,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,28</span>ka­ra­ṇa­m a­rtha­kri­yā siddhā sā­mā­nya­sya | etena vi­jā­tī­ya­sthā yady a­rtha­ka­ra­ṇa­m a­rtha­kri­yā sā­mā­nya­sya prati<span type="hard-break">- </span><lb n="319,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,29</span>pāditā pā­da­pa­vi­śe­ṣa­sye­va pā­da­pa­sā­mā­nya­syā­pi tad vyā­pā­rā­t | ekatra pā­da­pa­vya­ktau sa­dṛ­śa­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="319,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,30</span>ṇāmaḥ kathaṃ tasya dvi­ṣṭha­tvā­d iti cet, kiṃ punar vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mo na dviṣṭhaḥ | dvi­tī­yā­dya­pe­kṣā­mā­trā­d e­ka­trai­va <lb n="319,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,31</span>vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma iti cet, kiṃ punar na sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mo pi ta­syai­va­m ā­pe­kṣi­ka­tvā­d a­va­stu­tva­m iti cet na, visa<span type="hard-break">- </span><lb n="319,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,32</span>dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­syā­py a­va­stu­tva­pra­saṃ­gā­t | pra­tya­kṣa­bu­ddhau pra­ti­bhā­sa­mā­no vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mo nā­pe­kṣi­ka iti cet, <lb n="319,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,33</span>sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mo pi tatra pra­ti­bhā­sa­mā­naḥ pa­rā­pe­kṣi­ko mā bhūt | sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­maḥ pratyakṣe pra­ti­bhā­tī­ti kuto <lb n="319,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,34</span>vya­va­sthā­pya­te iti cet, vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­s tatra pra­ti­bhā­tī­ti kutaḥ? pra­tya­kṣa­pṛ­ṣṭa­bhā­vi­no vi­sa­dṛ­śa­vi­ka­lpā<span type="hard-break">- </span><lb n="319,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 319,35</span>d iti cet ta­thā­vi­dhā­t sa­dṛ­śa­vi­ka­lpā­t sā­dṛ­śya­pra­ti­bhā­sa­vya­va­sthā­stu | katham anyathā yatraiva ja­na­ye­d enāṃ ta­trai­vā­sya <pb n="320"/><lb n="320,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,01</span>pra­mā­ṇa­te­ti ghaṭate | nanv evam a­dhya­kṣa­saṃ­vi­di pra­ti­bhā­sa­mā­naḥ sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mo viśeṣa eva syāt spa­ṣṭa­pra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="320,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,02</span>bhā­sa­vi­ṣa­ya­sya vi­śe­ṣa­tvā­d iti cet, tarhi pratyakṣe pra­ti­bhā­sa­mā­no viśeṣaḥ sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma eva syāt spaṣṭā<span type="hard-break">- </span><lb n="320,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,03</span>va­bhā­sa­go­ca­ra­sya sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­tvā­d ity api bruvāṇaḥ kuto ni­ṣi­dhya­te­? pra­tī­ti­vi­ro­dhā­d iti cet, tata eva <lb n="320,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,04</span>sā­mā­nya­sya vi­śe­ṣa­tā­m ā­pā­da­ya­nni­ṣi­dhya­tāṃ pratyakṣe sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­syā­pra­tī­teḥ sa­ka­la­ja­na­ma­no­dhi­ṣṭhā­na­tvā­t <lb n="320,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,05</span>bhrāṃ­tā­dhya­kṣe sā­dṛ­śya­pra­tī­ti­r bā­dha­ka­sa­dbhā­vā­d iti cet, kiṃ ta­dbā­dha­kaṃ | vṛ­tti­vi­ka­lpā­di dū­ṣa­ṇa­m iti cen na, <lb n="320,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,06</span>ta­syā­ne­ka­vya­kti­vyā­pi sā­mā­nya­vi­ṣa­ya­tvā­t | na hi vayaṃ sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­m a­ne­ka­vya­kti­vyā­pi­naṃ yu­ga­pa­d u­pa­ga­cchā<span type="hard-break">- </span><lb n="320,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,07</span>mo nya­tro­pa­cā­rā­t | yatas tasya sva­vya­kti­ṣv e­ka­de­śe­na vṛttau sā­va­ya­va­tvaṃ­, sā­va­ya­ve­ṣu cai­ka­de­śāṃ­ta­re­ṇa vṛtter anava<span type="hard-break">- </span><lb n="320,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,08</span>sthānaṃ yataś ca pra­tye­ka­pa­ri­sa­mā­ptyā vṛttau vya­ktyaṃ­ta­rā­ṇāṃ niḥ­sā­mā­nya­tva­m ekatra vyaktau kārtsnyena pa­ri­sa­mā­pta<span type="hard-break">- </span><lb n="320,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,09</span>tvāt sa­rva­ga­ta­tvā­c ca tasya vya­ktyaṃ­ta­rā­le sva­pra­tya­ya­ka­rtṛ­tvā­pa­tti­r anyathā ka­rtṛ­tvā­ka­rtṛ­tva­yo­r dharmayoḥ pa­ra­spa­ra­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="320,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,10</span>ru­ddha­yo­r a­dhyā­sā­d e­ka­tvā­va­sthā­naṃ sva­vya­kti­de­śe bhivyaktau ta­daṃ­ta­rā­le cā­na­bhi­vya­ktau ta­syā­bhi­vya­kte­ta­rā­kā­ra­pra­sa­ktiḥ <lb n="320,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,11</span>sarvathā ni­tya­syā­rtha­kri­yā­vi­ro­dhā­da­ya­ś ca doṣāḥ pra­sa­jye­ra­n | nanu ca sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­me pi pra­ti­vya­kti­ni­ya­te <lb n="320,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,12</span>syā­dvā­di­nā­bhyu­pa­ga­mya­mā­ne ta­dva­ttvā­pa­tti­r ā­va­śya­kī tasyāṃ ca satyāṃ sa­sa­mā­na­pa­ri­ṇā­me­ṣv apy e­kai­ka­vya­kti­ni­ṣṭhe­ṣu <lb n="320,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,13</span>sa­mā­na­pra­tya­yo­tpa­tteḥ sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­māṃ­ta­rā­nu­ṣaṃ­gā­d a­na­va­sthā­ne­ṣu sa­mā­na­pa­ri­ṇā­māṃ­ta­ra­m aṃ­ta­re­ṇa sa­mā­na­pra­tya­yo­tpa­ttau <lb n="320,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,14</span>khaṃ­ḍā­di­vya­kti­ṣv api sa­mā­na­pra­tya­yo­tpa­tti­s tam aṃ­ta­re­ṇa syāt tataḥ sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­ka­lpa­na­m a­yu­kta­m eveti kaścit | <lb n="320,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,15</span>tasyāpi vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­ka­lpa­nā­nu­pa­pa­tti­r e­ta­ddo­ṣā­nu­ṣaṃ­gā­t | vai­sā­dṛ­śye­ṣv api hi pra­ti­vya­kti­ni­ya­te­ṣu bahu<span type="hard-break">- </span><lb n="320,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,16</span>vi­sa­dṛ­śa­pra­tya­yo­pa­ja­na­nā­d vai­sa­dṛ­śāṃ­ta­ra­ka­lpa­nā­yā­m a­na­va­sthā­na­m avaśyaṃ bhā­vi­te­ṣu vai­sā­dṛ­śyāṃ­ta­ra­m aṃ­ta­re­ṇa vi­sa­dṛ­śa­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="320,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,17</span>tya­yo­tpa­ttau sarvatra vai­sa­dṛ­śa­ka­lpa­na­m a­na­rtha­kaṃ tena vināpi vi­sa­dṛ­śa­pra­tya­ya­si­ddhe­r iti kathaṃ vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­me <lb n="320,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,18</span>ka­lpa­no­pa­pa­dye­ta­? yata eva sa­dṛ­śe­ta­ra­pa­ri­ṇā­ma­vi­ka­lpa­m akhilaṃ sva­la­kṣa­ṇa­ma­ni­r deśyaṃ sa­rva­the­ti cet katham evam a­sā­dṛ­śyaṃ <lb n="320,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,19</span>na syāt | na hi kiṃcit tathā paśyāmo yathā kriyate paraiḥ sa­dṛ­śe­ta­ra­pa­ri­ṇā­mā­tma­no ntar bahir vā vastuno nubha<span type="hard-break">- </span><lb n="320,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,20</span>vāt | yadi punar vai­sā­dṛ­śyaṃ va­stu­sva­rū­paṃ tatra vi­sa­dṛ­śa­pra­tya­yo vastuny eva na va­stu­vya­ti­ri­kte vai­sa­dṛ­śye tasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="320,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,21</span>bhāvāt ka­lpa­na­yā­nu tato po­ddhṛ­te­r vā­nta­ra­ta­yā vai­sā­dṛ­śye vi­sa­dṛ­śa­pra­tya­ya au­pa­cā­ri­ka eva na mukhyo yato <lb n="320,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,22</span>vai­sā­dṛ­śyāṃ­ta­ra­ka­lpa­na­pra­saṃ­ga iti mataṃ, tadā sā­dṛ­śya­m api va­stu­sva­rū­paṃ tatra sa­dṛ­śa­pra­tya­yo vastuny eva na vastuvya<span type="hard-break">- </span><lb n="320,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,23</span>ttirikte sādṛśye tasyā bhā­vāṃ­ta­ra­ta­yā­po­ddhṛ­te sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­me sa­dṛ­śa­pra­tya­yo bhoktary eva sa mukhyo mataḥ | sādṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="320,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,24</span>śyāṃ­ta­ra­ka­lpa­nā­d a­na­va­sthā­pra­sa­kti­r iti sa­mā­dhā­naṃ vā­di­pra­ti­vā­di­noḥ sa­mā­na­m ā­kṣe­pa­va­d u­pa­la­kṣya­te | tato vastu <lb n="320,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,25</span>sa­tsā­mā­nya­vi­śe­ṣa­va­t tatra ca pra­va­rta­mā­no vikalpo va­stu­ni­rbhā­saṃ saṃ­vā­da­ka­tvā­d a­nu­pa­pla­va eva pra­tya­kṣa­va­t tādṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="320,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,26</span>śāc ca vi­ka­lpā­l la­kṣya­la­kṣa­ṇa­bhā­vo vya­va­sthā­pya­mā­no nya­bu­ddhyā­rū­ḍha eva yataḥ sāṃvṛtaḥ syāt | pā­ra­mā­rthi­ka­ś ca <lb n="320,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,27</span>la­kṣya­la­kṣa­ṇa­bhā­vaḥ siddhaḥ sann ayaṃ jī­vo­pa­yo­ga­yoḥ ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmyā­d u­pa­pa­dya­te a­gnyu­ṣṇa­va­t | kaścid āha —<lb n="320,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,28</span>no­pa­yo­ga­la­kṣa­ṇo jīvas ta­dā­tma­ka­tvā­t vi­pa­rya­ya­pra­saṃ­gā­d iti, taṃ pratyāha | nātas tatsiddheḥ | u­bha­ya­thā­pi tvadvaca<span type="hard-break">- </span><lb n="320,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,29</span>nāsiddheḥ sva­sa­ma­ya­vi­ro­dhā­t ke­na­ci­d vi­jñā­tā­tma­ka­tvā­t ta­dā­tma­ka­sya tenaiva pa­ri­ṇā­ma­da­rśa­nā­t kṣī­ra­nī­ra­va­t | <lb n="320,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,30</span>niḥ­pa­ri­ṇā­me tv a­ti­pra­saṃ­gā­rtha­sva­bhā­va­saṃ­ka­rā­v iti | sa cāyam ākṣepaḥ sa­mā­dhā­naṃ na vidher jī­vo­pa­yo­ga­yo­s tādā<span type="hard-break">- </span><lb n="320,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,31</span>tmyai­kāṃ­tā­śra­yo na­yā­śra­ya­ś ca pra­ti­pa­tta­vyaḥ | a­trā­pa­raḥ prā­ha­–­u­pa­yo­ga­sya la­kṣa­ṇa­tvā­nu­pa­pa­tti­r la­kṣya­syā­tma­no saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="320,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,32</span>baṃdhāt | tathā hi | nāsty ā­tmā­nu­pa­laṃ­bhā­d a­kā­ra­ṇa­tvā­d a­kā­rya­tvā­t sva­ra­vi­ṣā­ṇā­di­va­d iti | tad ayuktaṃ | sādha<span type="hard-break">- </span><lb n="320,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,33</span>na­do­ṣa­da­rśa­nā­t | a­nu­pa­laṃ­bhā­da­yo hi he­ta­va­s tāvad asiddhāḥ pra­tya­kṣā­nu­mā­nā­ga­mai­r ātmano '­nā­dya­naṃ­ta­syo­pa­laṃ­bhā­t | <lb n="320,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,34</span>yo­gi­pra­tya­kṣa­sya ta­du­pa­laṃ­bha­ka­syā­nu­mā­na­syā­ga­ma­sya ca pra­mā­ṇa­bhū­ta­sya ni­rṇa­yā­t ta­da­nu­pa­laṃ­bho siddha eva vā anai<span type="hard-break">- </span><lb n="320,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 320,35</span>kāṃ­ti­ka­ś ca cā­rvā­ka­sya pa­ra­ce­to­vṛ­tti­vi­śe­ṣaiḥ | tathā pa­ryā­yā­rthā­de­śā­t pū­rva­pū­rva­pa­ryā­ya­he­tu­ka­tvā­d u­tta­ro­tta­rā­tma<span type="hard-break">- </span><pb n="321"/><lb n="321,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,01</span>pa­ryā­ya­syā­kā­ra­ṇa­tvā­d ity ayam apy asiddho hetuḥ dra­vyā­rthā­de­śā­d vi­ru­ddha­ś ca | tathā hi | asty ātmā a­nā­dya­naṃ­to 'kā<span type="hard-break">- </span><lb n="321,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,02</span>ra­ṇa­tvā­t pṛ­thi­vī­tvā­di­va­t | prā­ga­bhā­ve­na vya­bhi­cā­ra iti cen na, tasya dra­vyā­rthā­de­śe­' nu­pa­pa­dya­mā­na­tvā­d anutpā<span type="hard-break">- </span><lb n="321,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,03</span>da­vya­yā­tma­ka­tvā­t sa­rva­dra­vya­sya | pṛ­thi­vī­dra­vyā­di­bhyo '­rthāṃ­ta­ra­bhū­ta­s tu prā­ga­bhā­vaḥ pa­ra­syā­py asiddha e­vā­nya­thā tasya <lb n="321,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,04</span>ta­ttvāṃ­ta­ra­tva­pra­saṃ­gā­t | paścāt kā­rya­tvā­d iti hetuḥ so py asiddhaḥ su­khā­de­r ā­tma­kā­rya­sya pa­ryā­yā­rthā­rpa­ṇā­t prasiddheḥ <lb n="321,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,05</span>kā­dā­ci­t kā­rya­vi­śe­ṣa­syā­bhā­vā­d a­kā­rya­tva­m a­nai­kāṃ­ti­kaṃ­, mu­rmu­rā­dya­va­sthe­nā­gni­nā kā­rya­tvā­bhā­vo '­kā­rya­tvaṃ viruddhaṃ | <lb n="321,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,06</span>tathā hi­–­sa­rva­dā­sty ā­tmā­'­kā­rya­tvā­t pṛ­thi­vī­tvā­di­va­t | na prā­ga­bhā­ve­ta­re­ta­rā­bhā­vo­ta­pa­nnā­bhā­vai­r a­nai­kāṃ­ta­s teṣāṃ dra<span type="hard-break">- </span><lb n="321,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,07</span>vyā­rthā­śra­ya­ṇe nu­pa­pa­tteḥ | pa­ryā­yā­rthā­śra­ya­ṇe kā­rya­tvā­t | kuṭasya hi prā­ga­bhā­vaḥ kuśūlaḥ sa ca ko­śa­kā­ryaṃ kośasya <lb n="321,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,08</span>ca śivakaḥ sa ca sthā­sāṃ­ta­ra­kā­rya­m iti ku­ṭa­pa­ṭa­yo­r i­ta­re­ta­rā­bhā­vaḥ ku­ṭa­pa­ṭā­tma­ka­tvā­t kāryaḥ ce­ta­nā­ce­ta­na­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="321,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,09</span>r a­tyaṃ­tā­bhā­vo pi ce­ta­nā­tma­ka­tvā­t kārya iti | parasya tu pṛ­thi­vyā­di­bhyo rthāṃ­ta­ra­bhū­tāḥ prā­ga­bhā­vā­da­yo na <lb n="321,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,10</span>saṃty e­vā­nya­thā teṣāṃ ta­ttvāṃ­ta­ra­tva­pra­saṃ­gā­t | ta­the­ta­re­ta­rā­bhā­vā­tyaṃ­tā­bhā­va­yoḥ sa­rva­dā­stī­ti pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­tvā­t na <lb n="321,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,11</span>tābhyām a­ne­kāṃ­taḥ sva­ra­vi­ṣā­ṇā­di­dṛ­ṣṭāṃ­ta­ś ca sā­dhya­sā­dha­na­vi­ka­lpaḥ­, sva­ra­vi­ṣā­ṇā­de­r apy e­kāṃ­te­na nā­sti­tvā­nu­pa­la­bhya<span type="hard-break">- </span><lb n="321,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,12</span>mā­na­tvā­dya­si­ddheḥ | go­ma­sta­ka­sa­ma­vā­yi­tve­na hi yad astīti prasiddhaṃ viṣāṇaṃ ta­tsva­rā­di­ma­sta­ka­sa­ma­vā­yi­tve­na <lb n="321,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,13</span>nāstīti ni­ścī­ya­te­, me­ṣā­di­sa­ma­vā­yi­tve­na ca pra­si­ddhā­ni romāṇi kū­rma­sa­ma­vā­yi­tve­na ca na saṃti, nopa<span type="hard-break">- </span><lb n="321,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,14</span>labhyaṃte ca va­na­spa­ti­sa­ma­vā­yi­tve­na pra­si­ddhā­sti­tvo­pa­laṃ­bhaṃ kusumaṃ ga­ga­na­sa­ma­vā­yi­tve­na nā­sti­tvā­nu­pa­la­bhya<span type="hard-break">- </span><lb n="321,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,15</span>mā­na­tva­dha­rmā­dhi­ka­ra­ṇaṃ dṛṣṭaṃ na punaḥ sarvatra sarvadā sarvathā kiṃcin nā­sti­tvā­nu­pa­laṃ­bhā­dhi­ka­ra­ṇaṃ prasiddhaṃ viro<span type="hard-break">- </span><lb n="321,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,16</span>dhāt | tato nātmanaḥ sarvathā sarvatra sarvadā nāstitve sādhye ta­thā­nu­pa­laṃ­bhā­di­he­tū­nāṃ ni­da­rśa­na­m asti sādhya<span type="hard-break">- </span><lb n="321,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,17</span>sā­dha­na­vi­ka­lpa­syā­ni­da­rśa­tvā­t | tathātmā nāstīti pakṣaś ca pra­tya­kṣā­nu­mā­nā­ga­ma­bā­dhi­to va­ga­mya­ta iti sādhane <lb n="321,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,18</span>do­ṣa­da­rśa­nā­t nātaḥ sā­dha­nā­d ā­tma­ni­nha­va­si­ddhi­r yato sya no­pa­yo­go lakṣaṇaṃ syāt | kiṃ ca, sa evāhaṃ draṣṭā <lb n="321,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,19</span>spraṣṭā svā­da­yi­tā ghrātā śro­tā­nu­sma­rtā nety a­nu­saṃ­dhā­na­pra­tya­yo gṛ­hī­tṛ­kṛ­taḥ karaṇe a­vi­jñā­ne­ṣu vā saṃ­bhā­vya­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="321,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,20</span>natvāt teṣāṃ sva­vi­ṣa­ya­ni­ya­ta­tvā­t pa­ra­spa­ra­vi­ṣa­ya­saṃ­kra­mā­bhā­vā­t ga­rbhā­di­ma­ra­ṇa­pa­ryaṃ­to mahāṃś cai­ta­nya­vi­va­rto darśa<span type="hard-break">- </span><lb n="321,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,21</span>na­spa­rśa­nā­svā­da­nā­ghrā­ṇa­śra­va­ṇā­nu­sma­ra­ṇa­la­kṣa­ṇa­cai­ta­nya­vi­śe­ṣā­śra­yo gṛ­hī­ta­s ta­ddhe­tu­r iti cen na, ta­syai­vā­tma­tve­na <lb n="321,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,22</span>sā­dhi­ta­tvā­d a­nā­dya­naṃ­ta­tvo­pa­pa­tteḥ | na cāyaṃ ni­rhe­tu­kaḥ kā­dā­ci­tka­tvā­d iti pa­ri­śe­ṣā­d ā­tma­si­ddhe­ś ca nātmano <lb n="321,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,23</span>bhāvo yuktaḥ | kiṃ ca, a­sma­dā­de­r ā­tmā­stī­ti pratyayaḥ saṃśayo vi­pa­rya­yo ya­thā­rtha­ni­śca­yo vā syāt ? saṃśaya<span type="hard-break">- </span><lb n="321,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,24</span>ś cet siddhaḥ prāgātmā anyathā ta­tsaṃ­śa­yā­yo­gā­t | ka­dā­ci­d a­pra­si­ddha­sthā­ṇu­pu­ru­ṣa­sya pra­ti­pa­ttu­s ta­tsaṃ­śa­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="321,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,25</span>yo­ga­va­t | vi­pa­rya­ya­ś cet tathāpy ā­tma­si­ddhiḥ ka­dā­ci­d ātmani vi­pa­rya­ya­sya ta­nni­rṇa­ya­pū­rva­ka­tvā­t | tato yathārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="321,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,26</span>nirṇaya e­vā­ya­m ā­tma­si­ddhiḥ | nanv evaṃ sarvasya sve­ṣṭa­si­ddhiḥ syāt pra­dhā­nā­di­pra­tya­ya­syā­pi sa­rva­vi­ka­lpe­ṣu <lb n="321,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,27</span>pra­dhā­nā­dya­sti­tva­sā­dha­nā­t­, ta­syai­ta­da­sā­dha­na­tve katham ā­tmā­stī­ti pra­tya­ya­syā­tmā­sti­tva­sā­dha­na­tva­m iti kaścit | <lb n="321,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,28</span>tad asat | pra­dhā­na­sya sa­ttva­ra­ja­sta­mo­rū­pa­syā­vi­ru­ddha­tvā­t ta­ddha­rma­syai­va ni­tyai­ka­tvā­de­r ni­rā­ka­ra­ṇā­t | evam īśvara<span type="hard-break">- </span><lb n="321,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,29</span>syā­tma­vi­śe­ṣa­sya bra­hmā­de­r vā­bhi­ma­ta­tvā­t ta­ddha­rma­sya ja­ga­tka­rtu­tvā­de­r a­pā­ka­ra­ṇā­t sa­rva­thai­kāṃ­ta­syā­pi sa­rva­thai­kāṃ­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="321,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,30</span>rū­pa­ta­yā ka­dā­ci­t pra­si­ddhe­s tasya sa­mya­ktve­na śra­ddhā­na­sya ni­rā­ci­kī­rṣi­ta­tvā­t | sarvathā sarvasya sarvatra saṃśa<span type="hard-break">- </span><lb n="321,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,31</span>ya­vi­pa­rya­yā­nu­pa­pa­tteḥ | nanv evam ātmani saty api no­pa­yo­ga­sya la­kṣa­ṇa­tva­m a­na­va­sthā­nā­d iti cen na, u­pa­yo­gā­sā­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="321,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,32</span>nya­syā­va­sthā­pi­ta­tvā­t | pa­rā­pa­ro­pa­yo­ga­vi­śe­ṣa­ṇa­tvā­nu­pa­ra­mā­t tasya la­kṣa­ṇa­tvo­pa­pa­tteḥ | sa­rva­tho­pa­ra­me punar a­nu­sma­ra­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="321,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,33</span>bhā­va­pra­sa­kteḥ | saṃ­tā­ni­ka­tvā­d a­nu­sma­ra­ṇā­di­r iti cen na, ta­syā­tma­ni­hna­ve saṃvṛte sato nu­sma­ra­ṇā­di­he­tu­tvā­d yogāt | <lb n="321,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,34</span>pa­ra­mā­rtha­sa­ttve vā nā­ma­mā­tra­bhe­dā­t u­pa­yo­ga­saṃ­baṃ­dho lakṣaṇaṃ jīvasya no­pa­yo­ga iti cet, sa tarhi jīvasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="321,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 321,35</span>rthāṃ­ta­ra­bhū­te­no­pa­yo­ge­na sa saṃbaṃdho yadi jīvād anyas tadā na la­kṣa­ṇa­m a­rthāṃ­ta­ra­va­t a­nya­tho­pa­yo­ga­syā­pi lakṣaṇa<span type="hard-break">- </span><pb n="322"/><lb n="322,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,01</span>tva­si­ddhe­r a­vi­śe­ṣā­t | a­rthāṃ­ta­ra­bhū­te­na saṃ­baṃ­dhe­nā­py aparaḥ saṃbaṃdho la­kṣa­ṇa­m iti mataṃ, katham a­na­va­sthā­pa­ri­hā­raḥ ? <lb n="322,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,02</span>su­dū­ra­m api gatvā yadi saṃbaṃdhaḥ saṃ­baṃ­dhi­naḥ ka­thaṃ­ci­d a­na­nya­tvā­l la­kṣa­ṇa­m iṣyate ta­do­pa­yo­ga e­vā­tma­no la­kṣa­ṇa­m i<span type="hard-break">- </span><lb n="322,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,03</span>ṣyatāṃ tasya ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmyo­pa­pa­tteḥ || </p><p n="a_2348" rend="justify"><lb n="322,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,04</span>ta­syo­pa­yo­ga­sya bhe­da­pra­ti­pā­da­nā­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.9 a_2349" rend="justify"><lb n="322,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.9 </span>sa dvividho ṣṭa­ca­tu­rbhe­daḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">9</ref> || </p><p n="a_2350" rend="justify"><lb n="322,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,06</span>sa u­pa­yo­go dvi­vi­dha­s tā­va­t­, sākāro jñā­no­pa­yo­gaḥ sa­vi­śe­ṣā­rtha­vi­ṣa­ya­tvā­t­, ni­rā­kā­ro da­rśa­no­pa­yo­gaḥ <lb n="322,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,07</span>sā­mā­nya­vi­ṣa­ya­tvā­t | tatrādyo '­ṣṭa­bhe­da­ś ca­tu­rbhe­do nya iti saṃ­khyā­vi­śe­ṣo­pā­dā­nā­t pūrvaṃ jñānam uktaṃ a­bhya­rhi­ta­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="322,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,08</span>n ni­ścī­ya­te | e­ta­tsū­tra­va­ca­nā­d eva ya­tho­kto­pa­yo­ga­vya­kti­vyā­pi sā­mā­nya­m u­pa­yo­go sva­la­kṣa­ṇa­m iti da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2351"><l ana="bt" n="bt_2.9.1"><lb n="322,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.9.1</span>sa dvividho ṣṭa­ca­tu­rbhe­daḥ ity ukteḥ sūriṇā svayam | śe­ṣa­bhā­va­tra­yā­tma­tva­syai­ta­lla­kṣya­tva­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2352" rend="justify"><lb n="322,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,10</span>jī­va­syo­pa­yo­ga­sā­mā­nya­m iha lakṣaṇaṃ ni­ścī­ya­te iti śeṣaḥ, sa dvividha i­tyā­di­sū­tre­ṇa ta­dvi­śe­ṣa­ka­tha­nā­t | <lb n="322,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,11</span>aṣṭābhyo jñā­na­vya­kti­bhya­ś ca­ta­sṛ­bhyo da­rśa­na­vya­kti­bhya­ś cānye śeṣā aṣṭau kṣā­yo­pa­śa­mi­ka­bhe­dāḥ sapta ca kṣāyi<span type="hard-break">- </span><lb n="322,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,12</span>kabhedāḥ pa­ri­gṛ­hyaṃ­te | bhā­va­tra­yaṃ punar au­pa­śa­mi­kau­da­yi­ka­pā­ri­ṇā­mi­ka­vi­ka­lpaṃ pratyeyaṃ | śeṣāś ca bhā­va­tra­yaṃ ca <lb n="322,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,13</span>śe­ṣa­bhā­va­tra­yaṃ tadātmā svabhāvo yasya jīvasya sa śe­ṣa­bhā­va­tra­yā­tmā tasya bhāvaḥ śe­ṣa­bhā­va­tra­yā­tma­tvaṃ tasyaita<span type="hard-break">- </span><lb n="322,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,14</span>lla­kṣa­tva­si­ddheḥ pra­ti­pā­di­to­pa­yo­ga­vya­kti­ga­ta­sā­mā­nye­na la­kṣya­tvo­pa­pa­tte­r ity arthaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2353"><l ana="bt" n="bt_2.9.2"><lb n="322,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.9.2</span>evaṃ sū­tra­dva­ye­no­ktaṃ lakṣaṇaṃ la­kṣa­ye­n naraṃ | kāyād bhedena saṃ­śle­ṣa­m ā­pa­nnā­d api tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2354" rend="justify"><lb n="322,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,16</span>yathā ja­lā­na­la­yoḥ saṃ­śle­ṣa­m ā­pa­nna­yo­r apy u­ṣṇo­da­kā­va­sthā­yāṃ dra­vo­ṣṇa­sva­bhā­va­la­kṣa­ṇaṃ bhinnaṃ bhedaṃ sā­dha­ya­ti <lb n="322,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,17</span>tathā kā­yā­tma­noḥ saṃ­śle­ṣa­m ā­pa­nna­yo­r api sū­tra­dva­yo­ktaṃ lakṣaṇaṃ bhedaṃ la­kṣa­ye­t sarvatra bhe­da­syai­va bhe­da­vya­va­sthā­he­tu­tvā­t | <lb n="322,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,18</span>ta­da­bhā­ve pra­ti­bhā­sa­bhe­dā­de­r a­bhe­da­ka­tvā­t || </p><p n="a_2355" rend="justify"><lb n="322,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,19</span>ke punar jīvasya bhedā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.10 a_2356" rend="justify"><lb n="322,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.10 </span>saṃ­sā­ri­ṇo muktāś ca || <ref type="no-sbt" rend="b">10</ref> || </p><p n="a_2357" rend="justify"><lb n="322,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,21</span>jī­va­sye­ty a­nu­va­rta­nā­d bhedā bha­vaṃ­tī­ty a­dhyā­hā­raḥ | ā­tmo­pa­ci­ta­ka­rma­va­śā­d ātmano bha­vāṃ­ta­rā­vā­ptiḥ saṃsāraḥ <lb n="322,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,22</span>ta­tsaṃ­baṃ­dhā­t saṃ­sā­ri­ṇo jī­va­vi­śe­ṣāḥ | ni­ra­sta­dra­vya­bhā­va­baṃ­dhā muktās te jīvasya sā­mā­nya­to bhi­hi­ta­sya bhedā <lb n="322,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,23</span>bha­vaṃ­tī­ti sūtrārthaḥ | tato no­pa­yo­ge­na la­kṣa­ṇe­nai­ka eva jīvo lakṣya ity ā­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2358"><l ana="bt" n="bt_2.10.1"><lb n="322,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.10.1</span>lakṣyāḥ saṃ­sā­ri­ṇo jīvā muktāś ca bahavo nyathā | ta­de­ka­tva­pra­vā­daḥ syāt sa ca dṛ­ṣṭe­ṣṭa­bā­dhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2359" rend="justify"><lb n="322,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,25</span>saṃ­sā­ri­ṇa iti ba­hu­tva­ni­rde­śā­d bahavo jīvā la­kṣa­ṇī­yā­s tathā muktāś ceti va­ca­nā­t tato na dvaṃ­dva­ni­rde­śo <lb n="322,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,26</span>yuktaḥ saṃ­sā­ra­mu­ktā­v iti | ta­nni­rde­śe hi saṃsāry eka eva muktaś caikaḥ pa­ra­mā­tme­ti pravādaḥ pra­sa­jye­ta | na <lb n="322,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,27</span>cāsau śreyān dṛ­ṣṭe­ṣṭa­bā­dhi­ta­tvā­t | saṃ­sā­ri­ṇa­s tāvad ekatve ja­na­na­ma­ra­ṇa­ka­ra­ṇā­di­ni­ya­mo no­pa­pa­dya­te | bhrāṃto <lb n="322,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,28</span>sāv iti cen na, bhavata iva sarvasya ta­dbhrāṃ­ta­tva­ni­śca­ya­pra­saṃ­gā­t | mamaiva ta­nni­śca­ya­s ta­da­vi­dyā­pra­kṣa­yā­d iti cen na, <lb n="322,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,29</span>sarvasya ta­da­vi­dyā­pra­kṣa­ya­pra­saṃ­gā­t anyathā tv a­nno­bhe­da­pra­sa­kti­r vi­ru­ddha­dha­rmā­dhyā­sā­t | ma­mā­vi­dyā­pra­kṣa­yo nānye<span type="hard-break">- </span><lb n="322,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,30</span>ṣām ity apy a­vi­dyā­vi­la­si­ta­m eveti cet, sarvo py evaṃ saṃ­pra­ti­pa­dya­te tavaiva itthaṃ pra­ti­pa­ttau pa­re­ṣā­m a­pra­ti­pa­ttau tu <lb n="322,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,31</span>na ka­dā­ci­d vi­ru­ddha­dha­rmā­dhyā­sā­n mucyate | tato yaṃ pra­tyā­tma­dṛ­ṣṭe­nā­tma­bhe­de­na bādhitaḥ saṃ­sā­ryā­tmai­ka­tva­vā­daḥ | <lb n="322,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,32</span>ta­the­ṣṭe­nā­pi pra­ti­pā­dya­pra­ti­pā­da­ka­bhā­vā­di­ne­ti pra­da­rśi­ta­prā­yaṃ | tathā mu­ktā­tma­no py ekatve mo­kṣa­sā­dha­nā­bhyā­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="322,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 322,33</span>vai­pha­lyaṃ­, tato nyasya mu­kta­syā­saṃ­bha­vā­t | saṃbhave vā mu­ktā­ne­ka­tva­si­ddhiḥ | yo yaḥ saṃsārī nirvāti sa sa para<span type="hard-break">- </span><pb n="323"/><lb n="323,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,01</span>mātmany ekatra līyata ity apy a­yu­ktaṃ­, ta­syā­ni­tya­tva­pra­saṃ­gā­t | tathā ca kṛtsnas ta­de­ka­tva­pra­vā­daḥ ity asāv api dṛṣṭe<span type="hard-break">- </span><lb n="323,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,02</span>ṣṭa­bā­dhi­taḥ | yadi punaḥ saṃ­sā­ri­mu­ktā iti dvaṃdvo ni­rdi­śya­te tadāpy a­rthāṃ­ta­ra­pra­ti­pa­ttiḥ pra­sa­jye­ta saṃ­sā­ri­ṇa eva <lb n="323,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,03</span>muktāḥ saṃ­sā­ri­mu­ktā iti, tathā saṃ­sā­ri­mu­ktai­ka­tva­pra­vā­daḥ syāt sa ca dṛ­ṣṭe­ṣṭa­bā­dhi­taḥ­, saṃ­sā­ri­ṇāṃ mu­kta­sva­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="323,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,04</span>va­ta­yā­śra­ya­saṃ­ve­da­nā­t saṃ­sā­ri­tve­nai­vā­nu­bha­vā­t mu­kti­sā­dha­nā­bhyu­pa­ga­ma­vi­ro­dhā­c ca mu­kta­syā­pi saṃ­sā­ryā­tma­ka­tvā­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="323,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,05</span>cyuteḥ | saṃ­sā­ri­mu­kta­m iti dvaṃ­dva­ni­rde­śe pi saṃsāry eva muktaṃ jī­va­ta­ttva­m ity a­ni­ṣṭā­rtha­pra­tī­ti­pra­saṃ­gā­t ta­de­ka­tva­pra­vā­da <lb n="323,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,06</span>eva syāt, sa ca dṛ­ṣṭe­ṣṭa­bā­dhi­ta ity uktaṃ | ca śabdo narthaka iti cen na, i­ṣṭa­vi­śe­ṣa­sa­m u­cca­yā­rtha­tvā­t | no <lb n="323,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,07</span>saṃ­sā­ri­ṇaḥ sa­yo­ga­ke­va­li­naḥ saṃ­sā­ri­ṇaḥ no saṃ­sā­rya­saṃ­sā­ri­tva­vya­pe­tā­s tv a­yo­ga­ke­va­li­no bhīṣṭās te yena sa­mu­ccī­yaṃ­te | <lb n="323,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,08</span>no saṃ­sā­ri­ṇaḥ saṃ­sā­ri­ṇa eveti cen na, teṣāṃ saṃ­sā­ri­vai­dha­rmyā­d bha­vāṃ­ta­rā­v āpter a­bhā­vā­t | mi­thyā­da­rśa­nā­vi­ra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="323,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,09</span>pra­mā­da­ka­ṣā­yā­ṇāṃ saṃ­sā­ra­kā­ra­ṇā­nā­m a­bhā­vā­t | na caivam a­saṃ­sā­ri­ṇa eva te, yo­ga­mā­tra­sya saṃ­sā­ra­kā­ra­ṇa­sya <lb n="323,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,10</span>ka­rmā­ga­ma­na­he­toḥ sa­dbhā­vā­t | kṣī­ṇa­ka­ṣā­yāḥ saṃ­yo­ga­ke­va­li­va­n no saṃ­sā­ri­ṇa eveti cen na kiṃcid aniṣṭaṃ | ayo<span type="hard-break">- </span><lb n="323,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,11</span>ga­ke­va­li­no muktā eveti cen na, teṣāṃ paṃ­cā­śī­ti­ka­rma­pra­kṛ­ti­sa­dbhā­vā­t­, kṛ­tsna­ka­rma­vi­pra­mo­kṣā­bhā­vā­d a­saṃ­sā­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="323,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,12</span>tvā­yo­gā­t | na caivaṃ te no saṃ­sā­ri­ṇaḥ ke­va­li­naḥ saṃ­sā­ri­ṇo saṃ­sā­rya­saṃ­sā­ri­tva­vya­pe­tā­ś cā­yo­ga­ke­va­li­no <lb n="323,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,13</span>hīṣṭās te saṃ­sā­ra­kā­ra­ṇa­sya yo­ga­mā­tra­syā­py a­bhā­vā­t tata eva na saṃ­sā­ri­ṇa­s ta­ttri­ta­ya­vya­pe­tā­s tu ni­ści­yaṃ­te | <lb n="323,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,14</span>tathānye va­rṇa­yaṃ­ti­–­mu­ktā­nāṃ pa­ri­ṇā­māṃ­ta­ra­saṃ­kra­mā­bhā­vā­d u­pa­yo­ga­sya gu­ṇa­bhā­va­pra­da­rśa­nā­rthaṃ ca­śa­bdo­pā­dā­na­m iti, <lb n="323,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,15</span>tatra bu­ddhyā­ma­he teṣāṃ ni­tyo­pa­yo­ga­si­ddheḥ punar u­pa­saṃ­hā­ra­prā­du­rbhā­vā­t | ta­tro­pa­yo­ga­vya­va­hā­rā­bhā­vā­t gu­ṇī­bhū­to tra <lb n="323,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,16</span>bhūya yoga iti ceti | saṃ­sā­ri­gra­ha­ṇa­mā­dau kuta iti cet, saṃ­sā­ri­ṇāṃ ba­hu­vi­ka­lpa­tvā­t ta­tpū­rva­ka­tvā­n mukteḥ | <lb n="323,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,17</span>svayaṃ ve­dya­tvā­c cety eke, u­tta­ra­tra­ya­pra­tha­maṃ saṃ­sā­ri­pra­paṃ­ca­pra­ti­pā­da­nā­rthaṃ cety anye || </p><p n="a_2360" rend="justify"><lb n="323,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,18</span>yady evaṃ kiṃ viśiṣṭāḥ saṃ­sā­ri­ṇa ity āha sū­traṃ­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.11 a_2361" rend="justify"><lb n="323,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.11 </span>sa­ma­na­skā­ma­na­skāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">11</ref> || </p><p n="a_2362" rend="justify"><lb n="323,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,20</span>manaso dra­vya­bhā­va­bhe­da­sya sa­nni­dhā­nā­t sa­ma­na­skāḥ ta­da­saṃ­ni­dhā­d a­ma­na­skāḥ | sa­ma­na­skā­ś cā­ma­na­skā­ś ca samana<span type="hard-break">- </span><lb n="323,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,21</span>skā­ma­na­skā iti sa­ma­na­ska­gra­ha­ṇa­mā­dau yuktam a­bhya­rhi­ta­tvā­t | saṃ­sā­ri­m u­kta­pra­ka­ra­ṇā­t ya­thā­saṃ­khya­pra­saṃ­ga iti <lb n="323,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,22</span>cet ta­the­ṣṭa­saṃ­sā­ri­ṇā­m eva ma­na­ska­tvā­n mu­ktā­nā­m a­ma­na­ska­tvā­d ity eke | tad ayuktaṃ | sa­rva­saṃ­sā­ri­ṇāṃ ma­na­ska­tva­pra­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="323,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,23</span>gāt | kutas tarhi ya­thā­saṃ­khya­pra­saṃ­gaḥ­, pṛ­tha­gyo­ga­ka­ra­ṇā­t | ya­thā­saṃ­khyaṃ ta­da­bhi­saṃ­baṃ­dhe­ṣṭau saṃ­sā­ri­ṇo muktāś ca <lb n="323,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,24</span>sa­ma­na­skā­ma­na­skā ity e­ka­yo­gaḥ kriyeta upari saṃ­sā­ri­va­ca­na­pra­tyā­sa­tte­ś ca | saṃ­sā­ri­ṇa­s tra­sa­sthā­va­rā ity atra hi <lb n="323,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,25</span>saṃ­sā­ri­ṇa iti vacanaṃ sa­ma­na­skā­ma­na­skā ity atra saṃ­ba­dhya­te tra­sa­sthā­va­rā ity atra ca ma­dhya­stha­tvā­t tato na <lb n="323,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,26</span>ya­thā­saṃ­khya­saṃ­pra­tya­yaḥ | athavā saṃ­sā­ri­ṇo muktāś cety atra saṃ­sā­ri­ṇa iti va­ca­na­m anena saṃ­ba­dhya­te na muktā <lb n="323,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,27</span>iti teṣāṃ pra­dhā­na­śi­ṣṭa­tvā­n mu­ktā­nā­m a­pra­dhā­na­śi­ṣṭa­tvā­t | tathā sati sa­ma­na­skā­ma­na­skāḥ tra­sa­sthā­va­rā iti <lb n="323,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,28</span>ya­thā­saṃ­khyā­pra­yo­gaḥ­, sa­rva­tra­sā­nāṃ sa­ma­na­ska­tvā­si­ddheḥ ma­dhya­stha­saṃ­sā­ri­gra­ha­ṇā­bhi­saṃ­baṃ­dhe pi vā pṛ­tha­gyo­ga­ka­ra­ṇā­n na <lb n="323,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,29</span>tra­sa­sthā­va­ra­ya­thā­saṃ­khyā­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ syāt a­nya­thai­ka­m eva yogaṃ ku­rvī­ta­, tathā ca dviḥ saṃ­sā­ra­gra­ha­ṇaṃ na syāt tataḥ <lb n="323,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,30</span>saṃ­sā­ri­ṇa eva kecit sa­ma­na­skāḥ kecid a­ma­na­skā iti sūtrārtho vya­va­ti­ṣṭha­te || kutas te tathā matā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2363"><l ana="bt" n="bt_2.11.1"><lb n="323,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.11.1</span>sa­ma­na­skā­ma­na­skā­s te matāḥ saṃ­sā­ri­ṇo dvidhā | ta­dve­da­na­sya kāryasya siddher i­ṣṭa­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2364" rend="justify"><lb n="323,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,32</span>sa­ma­na­skāḥ kecit saṃ­sā­ri­ṇaḥ śi­kṣā­kri­yā­lā­pa­gra­ha­ṇa­saṃ­ve­da­na­sya kāryasya siddher a­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ­, kecit punar a<span type="hard-break">- </span><lb n="323,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 323,33</span>manaskāḥ śi­kṣā­dya­grā­hi­ve­da­na­kā­rya­sya siddher a­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | ity e­tā­va­tā dvividhāḥ saṃ­sā­ri­ṇaḥ siddhāḥ iṣṭa<span type="hard-break">- </span><pb n="324"/><lb n="324,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,01</span>vi­śe­ṣa­ta­ś ca | iheṣṭaṃ hi pra­va­ca­naṃ tasya viśeṣaḥ sa­ma­na­ske­ta­ra­jī­va­pra­va­ca­naṃ tasya viśeṣaḥ sa­ma­na­ske­ta­ra­jī­va­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="324,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,02</span>kāśi vākyaṃ, saṃti saṃjñino jīvāḥ saṃty a­saṃ­jñi­na iti | tataś ca te vya­va­ti­ṣṭhaṃ­te sarvathā bā­dha­kā­bhā­vā­t || </p><p n="a_2365" rend="justify"><lb n="324,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,03</span>atra trasā eva saṃ­sā­ri­ṇaḥ sa­ma­na­skā­ma­na­skā iti ke­ṣāṃ­ci­d ā­kū­taṃ­, ta­da­pa­sā­ra­ṇā­yā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.12 a_2366" rend="justify"><lb n="324,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.12 </span>saṃ­sā­ri­ṇa­s tra­sa­sthā­va­rāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">12</ref> || </p><p n="a_2367" rend="justify"><lb n="324,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,05</span>tra­sa­nā­m a­ka­rmo­da­yā­pā­di­ta­vṛ­tta­ya­s trasāḥ pra­tye­ta­vyāḥ na punas tra­syaṃ­tī­ti trasāḥ pa­va­nā­dī­nāṃ tra­sa­tva­pra­saṃ­gā­t <lb n="324,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,06</span>ga­rbhā­di­ṣv a­tra­sa­tvā­nu­ṣaṃ­gā­c ca, sthā­va­ra­nā­m a­ka­rmo­da­yo­pa­ja­ni­ta­vi­śe­ṣāḥ sthāvarāḥ | sthā­na­śī­lāḥ sthāvarā iti cen na, <lb n="324,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,07</span>vā­yvā­dī­nā­m a­sthā­va­ra­tva­pra­saṃ­gā­t | iṣṭam eveti cen na, sa­ma­yā­rthā­na­va­bo­dhā­t | na hi vā­yvā­da­ya­s trasā iti <lb n="324,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,08</span>sa­ma­yā­rthaḥ | trasāś ca sthā­va­rā­ś ca tra­sa­sthā­va­rāḥ | tra­sa­gra­ha­ṇa­m ādāv a­lpā­kṣa­ra­tvā­d a­bhya­rhi­ta­tvā­c ca | saṃ­sā­ri­ṇa eva <lb n="324,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,09</span>tra­sa­sthā­va­rā ity a­va­dhā­ra­ṇā­n muktānāṃ ta­dbhā­va­vyu­dā­saḥ­, tra­sa­sthā­va­rā eva saṃ­sā­ri­ṇa ity a­va­dhā­ra­ṇā­d vi­ka­lpāṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="324,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,10</span>nivṛttiḥ || kuta punar evaṃ prakārāḥ saṃ­sā­ri­ṇo vya­va­ti­ṣṭhaṃ­ta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2368"><l ana="bt" n="bt_2.12.1"><lb n="324,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.12.1</span>trasās te sthā­va­rā­ś cāpi ta­da­nya­ta­ra­ni­hna­ve | jī­va­ta­ttva­pra­bhe­dā­nāṃ vya­va­sthā­nā­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2369" rend="justify"><lb n="324,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,12</span>sthāvarāḥ eva sarve jīvāḥ pa­ra­ma­ma­ha­tve­na ni­ṣkri­yā­ṇāṃ ca­la­nā­saṃ­bha­vā­t tra­sa­tvā­nu­pa­pa­tte­r iti tra­sa­ni­hna­va­s tā<span type="hard-break">- </span><lb n="324,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,13</span>van na yuktaḥ, svayam iṣṭānāṃ jī­va­ta­ttva­pra­bhe­dā­nāṃ vya­va­sthā­nā­pra­si­ddhi­pra­saṃ­gā­t sa­rva­ga­tā­tma­ny e­vā­trai­va nā­nā­tma­kā<span type="hard-break">- </span><lb n="324,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,14</span>rya­pa­ri­sa­mā­ptiḥ | sa­kṛ­nnā­nā­tma­naḥ saṃyogo hi nā­nā­tma­kā­ryaṃ ta­trai­ka­trā­pi pra­yu­jya­te nabhasi nā­nā­gha­ṭā­di­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="324,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,15</span>yo­ga­va­t | etena yu­ga­pa­n nānā śa­rī­reṃ­dri­ya­saṃ­yo­gaḥ pra­ti­pā­di­taḥ | yu­ga­pa­n nānā śa­rī­re­ṣv ā­tma­sa­ma­vā­yi­nāṃ <lb n="324,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,16</span>su­kha­duḥ­khā­dī­nā­m a­nu­pa­pa­tti­vi­ro­dhā­t iti cet, yu­ga­pa­nnā­nā­bhe­ryā­di­ṣv ā­kā­śa­sa­ma­vā­yi­nāṃ vi­ta­tā­di­śa­bdā­nā­m anu<span type="hard-break">- </span><lb n="324,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,17</span>pa­pa­tti­pra­saṃ­gā­t ta­dvi­ro­dha­syā­vi­śe­ṣā­t | ta­thā­vi­dha­śa­bda­kā­ra­ṇa­bhe­dā­n na ta­da­nu­pa­pa­tti­r iti cet su­khā­di­kā­ra­ṇa­bhe­dā<span type="hard-break">- </span><lb n="324,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,18</span>t ta­da­nu­pa­pa­tti­r apy e­ka­trā­tma­ni mā bhūt vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | vi­ru­ddha­dha­rmā­dhyā­sā­d ātmano nā­nā­tva­m iti cet, tata <lb n="324,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,19</span>e­vā­kā­śa­nā­nā­tva­m astu | pra­de­śa­bhe­do­pa­cā­rā­d adoṣa iti cet, tata e­vā­tma­ny adoṣaḥ | ja­na­na­ma­ra­ṇā­di­ni­ya­mo pi <lb n="324,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,20</span>sa­rva­ga­tā­tma­vā­di­nāṃ nā­tma­ba­hu­tvaṃ sā­dha­ye­t­, e­ka­trā­pi ta­du­pa­pa­tte­r gha­ṭā­kā­śā­di­ja­na­na­vi­nā­śa­va­t | na hi ghaṭā<span type="hard-break">- </span><lb n="324,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,21</span>kā­śa­syo­tpa­ttau pa­ṭā­dyā­kā­śa­syo­tpa­tti­r eva tadā vi­nā­śa­syā­pi da­rśa­nā­t | vināśe vā na vināśa eva <lb n="324,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,22</span>ja­na­na­syā­pi ta­do­pa­laṃ­bhā­t sthitau vā na sthitir eva vi­nā­śo­tpā­da­yo­r api tadā sa­mī­kṣa­ṇā­t | sati baṃdhe na <lb n="324,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,23</span>mokṣaḥ sati vā mokṣe na baṃdha syād e­ka­trā­tma­ni vi­ro­dhā­d iti cen na, ākāśe pi sati gha­ṭa­va­ttve gha­ṭāṃ­ta­ra­mo<span type="hard-break">- </span><lb n="324,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,24</span>kṣā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | sati vā gha­ṭa­vi­śle­ṣe gha­ṭāṃ­ta­ra­vi­śle­ṣa­pra­saṃ­gā­t | pra­de­śa­bhe­do­pa­cā­rā­n na ta­tpra­saṃ­ga iti cet, <lb n="324,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,25</span>tata e­vā­tma­ni ta­tpra­saṃ­gaḥ | katham eka evātmā baddho muktaś ca vi­ro­dhā­d iti cet, katham ekam ākāśaṃ ghaṭā<span type="hard-break">- </span><lb n="324,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,26</span>dinā baddhaṃ muktaṃ ca yu­ga­pa­d iti sa­mā­na­m e­ta­cco­dya­m | nabhasaḥ pra­de­śa­bhe­do­pa­ga­me jī­va­syā­py ekasya pra­de­śa­bhe­do <lb n="324,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,27</span>stv iti kuto jī­va­ta­ttva­pra­bhe­da­vya­va­sthā | tatas tām icchatā kri­yā­vaṃ­to jīvāś ca nabhato a­sa­rva­ga­tā evābhyu<span type="hard-break">- </span><lb n="324,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,28</span>pa­gaṃ­ta­vyā iti tra­sa­si­ddhiḥ | trasā eva na sthāvarā iti sthā­va­ra­ni­hna­vo pi na śre­yā­n­, jī­va­ta­ttva­pra­bhe­dā­nāṃ <lb n="324,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,29</span>vya­va­sthā­nā­pra­si­ddhi­pra­saṃ­gā­t | jī­va­ta­ttva­saṃ­tā­nāṃ­ta­rā­ṇi hi vya­va­sthā­pa­ya­n na pra­tya­kṣā­d vya­va­sthā­pa­yi­tu­m arhati tasya <lb n="324,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,30</span>ta­trā­pra­vṛ­tteḥ | vyā­pā­ra­vyā­hā­ra­liṃ­gā­t sā­dha­ya­tī­ti cet na, su­ṣu­pta­mū­rchi­tāṃ­ḍa­kā­dya­va­sthā­nāṃ saṃ­tā­nāṃ­ta­rā­ṇā­m ava<span type="hard-break">- </span><lb n="324,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,31</span>sthā­nu­ṣaṃ­gā­t tatra ta­da­bhā­vā­t | ā­kā­ra­vi­śe­ṣā­t ta­tsi­ddhi­r iti cet, tata eva va­na­spa­ti­kā­yi­kā­dī­nāṃ sthāva<span type="hard-break">- </span><lb n="324,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,32</span>rāṇāṃ pra­si­ddhi­r astu | kaḥ punar ā­kā­ra­vi­śe­ṣo va­na­spa­tī­nāṃ ā­hā­ra­lā­bhā­lā­bha­yoḥ pu­ṣṭi­jñā­na­la­kṣa­ṇaḥ | tato <lb n="324,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,33</span>yadi va­na­spa­tī nā­ma­si­ddhi­r ātmanāṃ tadā saṃ­tā­nāṃ­ta­rā­ṇā­m api mū­rchi­tā­dī­nāṃ kutaḥ siddhir iti jī­va­ta­ttva­pra­bhe­daṃ <lb n="324,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 324,34</span>vya­va­sthā­pa­ya­taḥ tra­sa­sthā­va­ra­yo­r a­nya­ta­ra­ni­hna­vo '­na­bhi­dhe­yaḥ || </p><p n="a_2370" rend="justify"><pb n="325"/><lb n="325,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,01</span>ko tra viśeṣaḥ ? sthāvarā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.13 a_2371" rend="justify"><lb n="325,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.13 </span>pṛ­thi­vya­pte­jo­vā­yu­va­na­spa­ta­yaḥ sthāvarāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">13</ref> || </p><p n="a_2372" rend="justify"><lb n="325,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,03</span>pṛ­thi­vī­kā­yi­kā­di­nā­ma­ka­rmo­da­ya­va­śā­t pṛ­thi­vyā­da­yo jīvāḥ pṛ­thi­vī­kā­yi­kā­da­yaḥ sthāvarāḥ pra­tye­ta­vyā na <lb n="325,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,04</span>punar a­jī­vā­s teṣām a­pra­stu­ta­tvā­t || kutas tava boddhavyā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2373"><l ana="bt" n="bt_2.13.1"><lb n="325,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.13.1</span>jīvāḥ pṛ­thvī­mu­khā­s tatra sthāvarāḥ pa­ra­mā­ga­mā­t | su­ni­rbā­dhā­t pra­bo­ddha­vyā yuktyā e­keṃ­dri­yā hi te || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2374" rend="justify"><lb n="325,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,06</span>saṃti pṛ­thi­vī­kā­yi­kā­da­yo jīvā ity ā­ga­mā­t pṛ­thi­vī­kā­yi­kā­di­si­ddhiḥ | kutas ta­dā­ga­ma­sya prā­mā­ṇya­ni<span type="hard-break">- </span><lb n="325,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,07</span>ścaya iti cet, sarvathā bā­dha­ka­ra­hi­ta­tvā­t | na hy asya pratyakṣaṃ bādhakaṃ ta­da­vi­ṣa­ya­tvā­t | pṛ­thi­vyā­da­yo ace<span type="hard-break">- </span><lb n="325,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,08</span>tanā eva vyā­pā­ra­vyā­hā­ra­ra­hi­ta­tvā­d bha­smā­di­va­t ity a­nu­mā­naṃ bā­dha­ka­m iti cen na, asya su­ṣu­ptā­di­nā­ne­kāṃ­tā­t | <lb n="325,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,09</span>tasyāpi pa­kṣī­ka­ra­ṇa­m ayuktaṃ sa­mā­dhi­sthe­nā­ne­kāṃ­tā­t­, pakṣasya pra­mā­ṇa­bā­dhā­nu­ṣaṃ­gā­t | sāṃkhyasya mu­ktā­tma­nā vyabhi<span type="hard-break">- </span><lb n="325,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,10</span>cārāt pra­tyā­ga­mo bādhaka iti cen na, ta­syā­pra­mā­ṇa­tvā­pā­da­nā­t syā­dvā­da­sya pra­mā­ṇa­bhū­ta­sya vya­va­sthā­pa­nā­t | <lb n="325,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,11</span>tad evam ā­ga­mā­t su­ni­rbā­dhā­t pṛ­thi­vī­pra­mu­khāḥ sthāvarāḥ prāṇino boddhavyāḥ | yukteś ca, jñānaṃ kvacid ātmani parama<span type="hard-break">- </span><lb n="325,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,12</span>pra­ka­rṣa­m āyāti a­pa­kṛ­ṣya­mā­ṇa­vi­śe­ṣa­tvā­t pa­ri­mā­ṇa­va­d ity ato yatra ta­da­pa­ka­rṣa­pa­ryaṃ­ta­s te '­smā­ka­m e­keṃ­dri­yāḥ sthāvarā <lb n="325,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,13</span>eva yuktyā saṃ­bhā­vi­tāḥ | nanu ca bha­smā­dā­v a­nā­tma­ny eva vi­jñā­na­syā­tyaṃ­ti­kā­pa­ka­rṣa­sya siddher na sthā­va­ra­si­ddhi<span type="hard-break">- </span><lb n="325,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,14</span>r iti cen na, svāśraya eva jñā­nā­pa­ka­rṣa­da­rśa­nā­t a­nā­tma­ni ta­syā­saṃ­bha­vā­d eva hā­nya­nu­pa­pa­tteḥ | pradhvaṃso hi <lb n="325,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,15</span>hāniḥ sata e­vo­pa­pa­dya­te nāsato nu­tpa­nna­sya baṃ­dhyā­pu­tra­va­t kvacid ātmany apy a­tyaṃ­ta­nā­śo jñā­na­syā­stī­ti cen na, <lb n="325,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,16</span>sato vastuna u­tpa­nna­vi­nā­śā­nu­pa­pa­tteḥ | karmaṇāṃ katham a­tyaṃ­ta­vi­nā­śa iti cet, ka evam āha ? teṣām a­tyaṃ­ta­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="325,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,17</span>nāśa iti | ka­rma­rū­pā­ṇāṃ hi pu­dga­lā­nā­m a­ka­rma­rū­pa­tā­pa­tti­r vināśaḥ su­va­rṇa­sya ka­ṭa­kā­kā­ra­syā­ka­ṭa­ka­rū­pa­tā­pa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="325,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,18</span>vat | tato ga­ga­na­pa­ri­mā­ṇā­d ā­ra­bhyā­pa­kṛ­pya­mā­ṇa­vi­śe­ṣaṃ pa­ri­mā­ṇaṃ yathā pa­ra­mā­ṇau pa­ra­mā­pa­ka­rṣa­pa­ryaṃ­ta­prā­ptaṃ siddhaṃ <lb n="325,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,19</span>tathā jñānam api ke­va­lā­d ā­ra­bhyā­pa­kṛ­ṣya­mā­ṇa­vi­śe­ṣa­m e­keṃ­dri­ye­ṣu pa­ra­mā­pa­ka­rṣa­pa­ryaṃ­ta­prā­pta­m a­va­sī­ya­te | iti yuktima<span type="hard-break">- </span><lb n="325,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,20</span>tpṛ­thi­vī­kā­yi­kā­di­sthā­va­ra­jī­va­pra­ti­pā­da­naṃ || </p><p n="a_2375" rend="justify"><lb n="325,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,21</span>ke punar vi­śe­ṣa­ta­s trasā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.14 a_2376" rend="justify"><lb n="325,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.14 </span>dvīṃ­dri­yā­da­ya­s trasāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">14</ref> || </p><p n="a_2377" rend="justify"><lb n="325,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,23</span>dve spa­rśa­na­ra­sa­ne iṃdriye yeṣāṃ te dvīṃdriyāḥ kṛ­myā­da­ya­s te ādayo yeṣāṃ te ime dvīṃ­dri­yā­da­ya iti vyava<span type="hard-break">- </span><lb n="325,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,24</span>sthā­vā­ci­nā­di­śa­bde­na ta­dgu­ṇa­saṃ­vi­jñā­na­la­kṣa­ṇā­ny a­pa­dā­rthā vṛttir a­va­ya­ve­na vigraho sa­mu­dā­ya­sya vṛ­ttya­rtha­tvā­t || </p><p n="a_2378" rend="justify"><lb n="325,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,25</span>te ca pra­mā­ṇa­taḥ siddhā evety ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2379"><l ana="bt" n="bt_2.14.1"><lb n="325,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.14.1</span>trasāḥ punaḥ sa­mā­khyā­tāḥ prasiddhā dvīṃ­dri­yā­da­yaḥ | ity evaṃ paṃcabhiḥ sūtraiḥ sa­rva­saṃ­sā­ri­saṃ­gra­ha || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2380" rend="justify"><lb n="325,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,27</span>vi­gra­ha­ga­tyā­pa­nna­sya saṃ­sā­ri­ṇo '­saṃ­gra­ha iti cen na, tasyāpi tra­sa­sthā­va­ra­nā­m a­ka­rmo­da­ya­ra­hi­ta­syā­saṃ­bha­vā­t tadva<span type="hard-break">- </span><lb n="325,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,28</span>canena saṃ­gṛ­hī­ta­tvā­t | so pi nai­keṃ­dri­ya­tvaṃ dvīṃ­dri­yā­di­tvaṃ vā­ti­krā­ma­ti sū­kta­tva­pra­saṃ­gā­t | tato bhavaty eva <lb n="325,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,29</span>paṃcabhiḥ sūtraiḥ sa­rva­saṃ­sā­ri­saṃ­gra­haḥ || na kā­ni­ci­d iṃ­dri­yā­ṇi ni­ya­tā­ni saṃti yat saṃ­baṃ­dhā­d e­keṃ­dri­yā­da­yo vyava<span type="hard-break">- </span><lb n="325,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,30</span>tiṣṭhaṃta ity āśaṃkāṃ ni­rā­ka­rtu­kā­maḥ sūrir idam ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.15 a_2381" rend="justify"><lb n="325,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.15 </span>paṃ­ceṃ­dri­yā­ṇi || <ref type="no-sbt" rend="b">15</ref> || </p><p n="a_2382" rend="justify"><lb n="325,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,32</span>saṃ­sā­ri­ṇo jīvasya saṃtīti vākyārthaḥ | kiṃ punar iṃdriyaṃ ? iṃdreṇa karmaṇā spṛṣṭam iṃdriyaṃ spa­rśa­nā­dīṃ­dri<span type="hard-break">- </span><lb n="325,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 325,33</span>ya­nā­ma­ka­rmo­da­ya­ni­mi­tta­tvā­t | iṃ­dra­syā­tma­no liṃgam iṃdriyaṃ iti vā ka­rma­ma­lī­ma­sa­syā­tma­naḥ svayam a­rthā­nu­pa­la<span type="hard-break">- </span><pb n="326"/><lb n="326,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,01</span>bdhya­sa­ma­rtha­sya hi yad a­rtho­pa­la­bdhau liṃgaṃ nimittaṃ ta­diṃ­dri­ya­m iti bhāṣyate | nanv evam ātmano rtha­jñā­na­m iṃ­dri­ya­liṃ­gā<span type="hard-break">- </span><lb n="326,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,02</span>d u­pa­jā­ya­mā­na­m a­nu­mā­naṃ syāt | tac cāyuktaṃ | liṃgasya pa­ri­jñā­ne nu­mā­nā­nu­da­yā­t | ta­syā­nu­mā­nāṃ­ta­rā­pa­ri­jñā­ne <lb n="326,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,03</span>'­na­va­sthā­nu­ṣaṃ­gā­d iti kaścit | tad asat | bhā­veṃ­dri­ya­syo­pa­yo­ga­la­kṣa­ṇa­sya sva­saṃ­vi­di­ta­tvā­t ta­da­va­laṃ­bi­no rtha­jñā­na­sya <lb n="326,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,04</span>siddheḥ | na cai­ta­da­nu­mā­naṃ pa­ro­kṣa­vi­śe­ṣa­rū­paṃ­, vi­śa­da­tve­na deśataḥ pra­tya­kṣa­tvā­vi­ro­dhā­t | pa­ro­kṣa­sā­mā­nya­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="326,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,05</span>nyat tu mu­khya­ta­s ta­di­ṣṭa­m eva pa­ra­pra­tya­yā­pe­kṣa­sya pa­ro­kṣa­tva­va­ca­nā­t || kathaṃ punaḥ paṃ­cai­veṃ­dri­yā­ṇi jī­va­sye­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2383"><l ana="bt" n="bt_2.15.1"><lb n="326,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.15.1</span>paṃ­ceṃ­dri­yā­ṇi jīvasya manaso niṃ­dri­ya­tva­taḥ | bu­ddhya­haṃ­kā­ra­yo­r ā­tma­rū­pa­yo­s ta­tpha­la­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.15.2"><lb n="326,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.15.2</span>vā­gā­dī­nā­m ato bhe­dā­si­ddhe­r dhī­sā­dha­na­tva­taḥ | spa­rśā­di­jñā­na­kā­ryā­ṇā­m e­vaṃ­vi­dha­vi­ni­rṇa­yā­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2384" rend="justify"><lb n="326,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,08</span>na hi manaḥ ṣaṣṭham iṃdriyaṃ ta­syeṃ­dri­ya­vai­dha­rmyā­d a­niṃ­dri­ya­tva­si­ddheḥ | ni­ya­ta­vi­ṣa­yā­ṇīṃ­dri­yā­ṇi­, manaḥ punar ani<span type="hard-break">- </span><lb n="326,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,09</span>ya­ta­vi­ṣa­ya­m iti ta­dvai­dha­rmyaṃ pra­si­ddha­m eva | ka­ra­ṇa­tvā­driṃ­dra­liṃ­ga­tvā­d iṃdriyaṃ mana iti cet, tad atra dhū­mā­di­nā­ne<span type="hard-break">- </span><lb n="326,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,10</span>kāṃtāt | tad api hi ka­ra­ṇa­mā­tma­no rtho­pa­la­bdhau liṃgaṃ ca bhavati na ceṃ­dri­ya­m iti | bu­ddhya­haṃ­kā­ra­yo­r iṃdriya<span type="hard-break">- </span><lb n="326,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,11</span>tvān na paṃ­cai­veṃ­dri­yā­ṇī­ti cet na, tayor ā­tma­pa­ri­ṇā­ma­yo­r iṃ­dri­yā­niṃ­dri­ya­pha­la­tvā­t | vā­kpā­ṇi­pā­da­pā­yū­pa­sthā­nāṃ <lb n="326,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,12</span>ka­rmeṃ­dri­ya­tvā­n na paṃ­cai­ve­ty apy a­yu­ktaṃ­, teṣāṃ spa­rśa­nāṃ­ta­rbhā­vā­t | ta­trā­naṃ­ta­rbhā­ve ti­pra­saṃ­gā­t | paṃ­cā­nā­m eva bu­ddhi­sā­dha<span type="hard-break">- </span><lb n="326,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,13</span>natvāc ceṃ­dri­yā­ṇāṃ pāṃ­ca­vi­dhya­ni­rṇa­yaḥ kartavyaḥ spa­rśā­di­jñā­na­kā­ryā­ṇi hi tāni | tathā hi­–­spa­rśa­nā­di­jñā­neṃ­dri­yāḥ <lb n="326,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,14</span>ka­ra­ṇa­sā­dha­nāḥ kri­yā­tvā­d iṃ­dri­ya­kri­yā­va­t | sva­saṃ­vi­tti­kri­ya­yā­ne­kāṃ­ta iti cen na, tasyā api sa­ma­na­skā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="326,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,15</span>m aṃ­taḥ­ka­ra­ṇa­kā­ra­ṇa­tvā­t pareṣāṃ sva­śa­kti­vi­śe­ṣa­ka­ra­ṇa­tvā­t | na cai­ka­trā­tma­ni ka­rtṛ­ka­ra­ṇa­rū­pa­vi­ro­dhaḥ pratīti<span type="hard-break">- </span><lb n="326,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,16</span>si­ddha­tvā­d iti ni­rū­pi­taṃ prāk | tataḥ spa­rśā­di­jñā­ne­bhyaḥ kā­rya­vi­śe­ṣe­bhyaḥ paṃcabhyaḥ paṃ­ceṃ­dri­yā­ṇī­ti sāma<span type="hard-break">- </span><lb n="326,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,17</span>rthyāt mano niṃdriyaṃ ṣaṣṭham iti sū­tra­kā­re­ṇa ni­ve­di­taṃ bhavati | te­nai­tai­r vya­va­sthi­tai­r yogo dvi­tri­ca­tuḥ­paṃ­ceṃ­dri­yāḥ <lb n="326,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,18</span>saṃ­jñi­na­ś ca trasā iti ni­ścī­ya­te || </p><p n="a_2385" rend="justify"><lb n="326,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,19</span>tāni punar iṃ­dri­yā­ṇi pau­dga­li­kā­ny e­ka­vi­dhā­ny eveti ka­sya­ci­d ā­kū­ta­m a­pā­ku­rva­nn ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.16 a_2386" rend="justify"><lb n="326,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.16 </span>dvi­vi­dhā­ni || <ref type="no-sbt" rend="b">16</ref> || </p><p n="a_2387" rend="justify"><lb n="326,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,21</span>dviḥ pra­kā­rā­ṇī­ty arthaḥ pra­kā­ra­vā­ci­tvā­d vi­dha­śa­bda­sya | śa­ktīṃ­dri­yā­ṇi vya­ktīṃ­dri­yā­ṇi ceti dvi­vi­dhā­ni <lb n="326,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,22</span>kecin ma­nya­te­, mūrtāny a­mū­rtā­ni vety apare | sū­tra­kā­rā­s tu dra­vyeṃ­dri­yā­ṇi bhā­veṃ­dri­yā­ṇi ceti cetasi <lb n="326,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,23</span>ni­dhā­yai­va­m āhuḥ || </p><p n="a_2388" rend="justify"><lb n="326,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,24</span>yady evaṃ kāni dra­vyeṃ­dri­yā­ṇī­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.17 a_2389" rend="justify"><lb n="326,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.17 </span>ni­rvṛ­ttyu­pa­ka­ra­ṇe dra­vyeṃ­dri­ya­m || <ref type="no-sbt" rend="b">17</ref> || </p><p n="a_2390" rend="justify"><lb n="326,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,26</span>ni­rva­rtya­ta iti nirvṛttiḥ sā dvedhā bā­hyā­bhyaṃ­ta­ra­bhe­dā­t | tatra vi­śu­ddhā­tma­pra­de­śa­vṛ­tti­r a­bhyaṃ­ta­rā tasyām eva <lb n="326,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,27</span>ka­rmo­da­yā­pā­di­tā­va­sthā­vi­śe­ṣaḥ pu­dga­la­pra­ca­yo bāhyā | u­pa­kri­ya­te nenety u­pa­ka­ra­ṇaṃ | tad api dvividhaṃ bā­hyā­bhyaṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="326,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,28</span>bhedāt | tatra bāhyaṃ pa­kṣa­pu­ṭā­di­, kṛ­ṣṇa­sā­ra­m aṃ­ḍa­lā­dya­bhyaṃ­ta­raṃ | ni­rvṛ­tti­ś co­pa­ka­ra­ṇaṃ ca ni­rvṛ­ttyu­pa­ka­ra­ṇe dravyeṃdri<span type="hard-break">- </span><lb n="326,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,29</span>yam iti jā­tya­pe­kṣa­yai­ka­va­ca­naṃ || kutaḥ punas tāni pra­ti­pa­dyaṃ­ta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2391"><l ana="bt" n="bt_2.17.1"><lb n="326,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.17.1</span>dvi­vi­dhā­ny eva ni­rvṛ­tti­sva­bhā­vā­ny a­nu­mi­nva­te | si­ddho­pa­ka­ra­ṇā­tmā­ni taccyutau ta­dvi­da­cyu­teḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2392" rend="justify"><lb n="326,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,31</span>bā­hyā­bhyaṃ­ta­ro­pa­ka­ra­ṇeṃ­dri­yā­ṇi tāvat pra­si­ddhā­ny eva ta­dvyā­pā­rā­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­yi­nāṃ spa­rśā­di­jñā­nā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="326,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,32</span>m u­pa­laṃ­bhā­t | bā­hyā­bhyaṃ­ta­ra­ni­rvṛ­tti­sva­bhā­vā­ni ceṃ­dri­yā­ṇi tata e­vā­nu­mī­yaṃ­te vyā­pā­ra­va­tsv apy u­pa­ka­ra­ṇeṃ­dri­ye­ṣu <lb n="326,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,33</span>vi­ṣa­yā­lo­ka­ma­na­ssu ca saṃ­ni­hi­te­ṣu saty api ca bhā­veṃ­dri­ye ka­dā­ci­t spa­rśā­di­jñā­nā­nu­tpa­tte­r a­nya­thā­nu­pa­pa­tte­s taccyu<span type="hard-break">- </span><lb n="326,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 326,34</span>tāv eva ta­dvi­da­ś cyu­ti­si­ddheḥ || </p><p n="a_2393" rend="justify"><pb n="327"/><lb n="327,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,01</span>kāni punar bhā­veṃ­dri­yā­ṇī­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.18 a_2394" rend="justify"><lb n="327,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.18 </span>la­bdhyu­pa­yo­gau bhā­veṃ­dri­ya­m || <ref type="no-sbt" rend="b">18</ref> || </p><p n="a_2395" rend="justify"><lb n="327,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,03</span>iṃ­dri­ya­ni­vṛ­tti­he­tuḥ kṣa­yo­pa­śa­ma­vi­śe­ṣo labdhiḥ ta­nni­mi­ttaḥ pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣa u­pa­yo­gaḥ labdhiś copayo<span type="hard-break">- </span><lb n="327,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,04</span>gaś ca la­bdhyu­pa­yo­gau bhā­veṃ­dri­ya­m iti jā­tya­pe­kṣa­yai­ka­va­ca­naṃ | kutaḥ punas tāni pa­rī­kṣa­kā jānata ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2396"><l ana="bt" n="bt_2.18.1"><lb n="327,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.18.1</span>bhā­veṃ­dri­yā­ṇi la­bdhyā­tmo­pa­yo­gā­tmā­ni jānate | svā­rtha­saṃ­vi­di yo­gya­tvā­d vyā­pṛ­ta­tvā­c ca saṃvidaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2397" rend="justify"><lb n="327,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,06</span>la­bdhi­sva­bhā­vā­ni tāvad bhā­veṃ­dri­yā­ṇi svā­rtha­saṃ­vi­ttau yo­gya­tvā­d ātmanaḥ pra­ti­pa­dyaṃ­te | na hi ta­trā­yo­gya­syā­tma<span type="hard-break">- </span><lb n="327,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,07</span>nas ta­du­tpa­tti­r ā­kā­śa­va­t svā­rtha­saṃ­vi­dyo­gya­tai­va ca labdhir iti la­bdhīṃ­dri­ya­si­ddhiḥ | u­pa­yo­ga­sva­bhā­vā­ni punaḥ svārtha<span type="hard-break">- </span><lb n="327,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,08</span>saṃvido vyā­pṛ­ta­tvā­n ni­ści­nvaṃ­ti | na hy a­vyā­pṛ­tā­ni spa­rśā­di­saṃ­ve­da­nā­ni puṃsaḥ spa­rśā­di­pra­kā­śa­kā­ni bha­vi­tu­m arhaṃti <lb n="327,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,09</span>su­ṣu­ptyā­dī­nā­m api ta­tpra­kā­śa­ka­pra­saṃ­gā­t | svā­rtha­pra­kā­śa­ne vyā­pṛ­ta­sya saṃ­ve­da­na­syo­pa­yo­ga­tve pha­la­tvā­d iṃ­dri­ya­tvā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="327,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,10</span>pa­pa­tti­r iti cen na, kā­ra­ṇa­dha­rma­sya kā­ryā­nu­vṛ­tteḥ | na hi pā­va­ka­sya pra­kā­śa­ka­tve ta­tkā­rya­sya pra­dī­pa­sya pra­kā­śa­ka­tvaṃ <lb n="327,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,11</span>vi­ru­dhya­te | na ca yenaiva sva­bhā­ve­no­pa­yo­ga­syeṃ­dri­ya­tvaṃ tenaiva pha­la­tva­m iṣyate yato virodhaḥ syāt sā­dha­ka­ta­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="327,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,12</span>tva­sva­bhā­ve­na hi ta­syeṃ­dri­ya­vya­pa­de­śaḥ kri­yā­rū­pa­ta­yā tu phalatvaṃ pra­dī­pa­va­t | pradīpaḥ pra­kā­śā­tma­nā prakāśa<span type="hard-break">- </span><lb n="327,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,13</span>yatīty atra hi sā­dha­ka­ta­maḥ pra­kā­śā­tmā karaṇaṃ kriyātmā phalaṃ sva­taṃ­trā­tmā karteti pra­rū­pi­ta­prā­yaṃ || </p><p n="a_2398" rend="justify"><lb n="327,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,14</span>kiṃ vya­pa­de­śa­la­kṣa­ṇā­ni tā­nīṃ­di­yā­ṇī­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.19 a_2399" rend="justify"><lb n="327,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.19 </span>spa­rśa­na­ra­sa­na­ghrā­ṇa­ca­kṣuḥ­śro­trā­ṇi || <ref type="no-sbt" rend="b">19</ref> || </p><p n="a_2400" rend="justify"><lb n="327,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,16</span>spa­rśa­nā­dī­nāṃ ka­ra­ṇa­sā­dha­na­tvaṃ pā­ra­taṃ­tryā­t ka­rtṛ­sā­dha­na­tvaṃ ca svā­taṃ­tryā­d ba­hu­tva­va­ca­nā­t | te­nā­nva­rtha­saṃ­jñā<span type="hard-break">- </span><lb n="327,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,17</span>ka­ra­ṇā­d evaṃ vya­pa­de­śā­ny evaṃ la­kṣa­ṇā­ni ca paṃ­ceṃ­dri­yā­ṇī­ty a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ kartavyaḥ | spa­rśa­na­sya gra­ha­ṇa­mā­dau śa­rī­ra­vyā<span type="hard-break">- </span><lb n="327,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,18</span>pi­tvā­t­, va­na­spa­tyaṃ­tā­nā­m ekam ity a­trā­bhī­ṣṭa­tvā­t sa­rva­saṃ­sā­ri­ṣū­pa­la­bdhe­ś ca | tato ra­sa­na­ghrā­ṇa­ca­kṣu­ṣāṃ kra­ma­va­ca<span type="hard-break">- </span><lb n="327,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,19</span>nam u­tta­ro­tta­rā­lpa­tvā­t­, śro­tra­syāṃ­te vacanaṃ ba­hū­pa­kā­ri­tvā­t | ra­sa­na­m api va­ktṛ­tve­na ba­hū­pa­kā­rī­ti cet na, <lb n="327,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,20</span>tena śro­tra­pra­ṇā­li­kā­pā­di­ta­syo­pa­de­śa­syo­ccā­ra­ṇā­t ta­tpā­ra­taṃ­trya­svī­ka­ra­ṇā­t | sarvajñe ta­da­bhā­va iti cen na, <lb n="327,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,21</span>iṃ­dri­yā­di­ka­ra­ṇā­t | na hi sa­rva­jña­sya śa­bdo­ccā­ra­ṇe ra­sa­na­vyā­pā­ro sti tī­rtha­ka­ra­tva­nā­ma­ka­rmo­da­yo­pa­ja­ni­ta­tvā­t <lb n="327,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,22</span>bha­ga­va­ttī­rtha­ka­rā­va­ga­ma­sya ka­ra­ṇa­vyā­pā­rā­pe­kṣa­tve kra­ma­pra­vṛ­tti­pra­saṃ­gā­t | sa­ka­la­vī­ryāṃ­ta­rā­ya­kṣa­yā­n na kra­ma­pra­vṛ­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="327,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,23</span>s tasyeti cet, tata eva ka­ra­ṇā­pe­kṣā­pi mā bhūt | tataḥ sūktaṃ śro­tra­syāṃ­te vacanaṃ ba­hū­pa­kā­ri­tvā­d iti | ekai<span type="hard-break">- </span><lb n="327,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,24</span>ka­vṛ­ddhi­jñā­pa­nā­rthaṃ vā spa­rśa­nā­di­kra­ma­va­ca­naṃ || kutaḥ punaḥ spa­rśa­nā­dī­ni jīvasya ka­ra­ṇā­ny a­rtho­pa­la­bdhā­v ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2401"><l ana="bt" n="bt_2.19.1"><lb n="327,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.19.1</span>spa­rśa­nā­dī­ni tāny āhuḥ kartuḥ sāṃ­ni­dhya­vṛ­tti­taḥ | kriyāyāṃ ka­ra­ṇā­nī­ha ka­rma­vai­ci­trya­ta­s tathā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2402" rend="justify"><lb n="327,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,26</span>spa­rśa­nā­dī­ni dra­vyeṃ­dri­yā­ṇi tāvan nā­ma­ka­rma­ṇo vai­ci­tryā­dyu­pa­la­bdhe­r ātmanaḥ spa­rśā­di­pa­ri­cche­da­na­kri­yā­yāṃ <lb n="327,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,27</span>vyā­pri­ya­mā­ṇa­sya sāṃ­ni­dhye­na vṛtteḥ ka­ra­ṇā­ni loke pra­tī­yaṃ­te | bhā­veṃ­dri­yā­ṇi punas ta­dā­va­ra­ṇa­vī­ryāṃ­ta­rā­ya­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="327,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,28</span>yo­pa­śa­ma­sya vai­ci­tryā­d iti maṃ­ta­vyaṃ­, teṣāṃ pa­ra­spa­raṃ ta­dva­ta­ś ca bhe­dā­bhe­daṃ pra­tya­ne­kāṃ­to­pa­pa­tteḥ | na hi pa­ra­spa­raṃ <lb n="327,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,29</span>tāvad i­driṃ­yā­ṇā­m a­bhe­dai­kāṃ­taḥ spa­rśa­ne­na spa­rśa­sye­va ra­sā­dī­nā­m api gra­ha­ṇa­pra­sa­kte­r iṃ­dri­yāṃ­ta­ra­pra­ka­lpa­nā­na­rtha­kyā­t | <lb n="327,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,30</span>ka­sya­ci­d vaikalye sākalye vā sarveṣāṃ vai­ka­lya­sya sā­ka­lya­sya vā pra­saṃ­gā­t | nāpi bhe­dai­kāṃ­ta­s teṣām e­ka­tva­saṃ­ka­la<span type="hard-break">- </span><lb n="327,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,31</span>na­jñā­na­ja­na­ka­tvā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | saṃ­tā­nāṃ­ta­reṃ­dri­ya­va­t manas tasya ja­na­ka­m iti cen na, iṃ­dri­ya­ni­ra­pe­kṣa­sya ta­jja­na­ka­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="327,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,32</span>saṃ­bha­vā­t | iṃ­dri­yā­pe­kṣaṃ ma­no­nu­saṃ­dhā­na­sya ja­na­ka­m iti cet, saṃ­tā­nāṃ­ta­reṃ­dri­yā­pe­kṣaṃ kuto na janakaṃ ? pratyāsa<span type="hard-break">- </span><lb n="327,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 327,33</span>tter a­bhā­vā­d iti cet, atra kā pra­tyā­sa­ttiḥ ? a­nya­trai­kā­tma­tā­dā­tmyā­d de­śa­kā­la­bhā­va­sya pra­tyā­sa­ttī­nāṃ vyabhicā<span type="hard-break">- </span><pb n="328"/><lb n="328,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,01</span>rāt | tataḥ spa­rśa­nā­dī­nāṃ pa­ra­spa­raṃ syād abhedo dra­vyā­rthā­de­śā­t­, syād bhedaḥ pa­ryā­yā­rthā­de­śā­t | etena teṣāṃ <lb n="328,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,02</span>tadvato bhe­dā­bhe­dai­kāṃ­tau pratyuktau | ātmanaḥ ka­ra­ṇā­nā­m a­bhe­dai­kāṃ­te ka­rtṛ­tva­pra­saṃ­gā­c cā­tma­va­t | ātmano vā kara<span type="hard-break">- </span><lb n="328,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,03</span>ṇa­tva­pra­saṃ­gaḥ­, u­bha­yo­r u­bha­yā­tma­ka­tva­pra­saṃ­go vā vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | tatas teṣāṃ bhe­dai­kāṃ­te cātmanaḥ ka­ra­ṇa­tvā­bhā­vaḥ <lb n="328,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,04</span>saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­ka­ra­ṇa­va­t vi­pa­rya­yo vety a­ne­kāṃ­ta e­vā­śra­ya­ṇī­yaḥ­, pra­tī­ti­sa­dbhā­vā­d bā­dha­kā­bhā­vā­c ca | tathā dravyeṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="328,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,05</span>dri­yā­ṇā­m api pa­ra­spa­raṃ svā­raṃ­bha­ka­pu­dga­la­dra­vyā­c ca bhe­dā­bhe­daṃ pra­tya­ne­kāṃ­to va­bo­ddha­vyaḥ pu­dga­la­dra­vyā­rthā­de­śā­d abhedo<span type="hard-break">- </span><lb n="328,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,06</span>papatteḥ | pra­ti­ni­ya­ta­pa­ryā­yā­rthā­de­śā­t teṣāṃ bhe­do­pa­pa­tte­ś ca || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2403"><l ana="bt" n="bt_2.19.2"><lb n="328,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.19.2</span>i­tīṃ­dri­yā­ṇi bhedena vyā­khyā­tā­ni ma­tāṃ­ta­raṃ | vya­va­ci­cchi­tsu­bhiḥ paṃ­ca­sū­tryā yu­ktyā­ga­mā­nvi­taiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2404" rend="justify"><lb n="328,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,08</span>i­dā­nī­m iṃ­dri­yā­niṃ­dri­ya­vi­ṣa­ya­pra­da­rśa­ne ka­rta­vye­, ke tāvad iṃ­dri­ya­vi­ṣa­yā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.20 a_2405" rend="justify"><lb n="328,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.20 </span>spa­rśa­ra­sa­gaṃ­dha­va­rṇa­śa­bdā­s tadarthāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">20</ref> || </p><p n="a_2406" rend="justify"><lb n="328,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,10</span>spa­rśā­dī­nāṃ ka­rma­bhā­va­sā­dha­na­tvaṃ dra­vya­pa­ryā­ya­vi­va­kṣo­pa­pa­tteḥ | ta­ccha­bdā­d iṃ­dri­ya­pa­rā­ma­rśaḥ teṣām arthās tadarthāḥ <lb n="328,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,11</span>spa­rśā­dī­nāṃ ka­rma­vi­ṣa­yāḥ spa­rśā­da­ya ity arthaḥ | tadarthā iti vṛ­ttya­nu­pa­pa­tti­r a­sā­ma­rthyā­d iti cet, na cātra <lb n="328,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,12</span>ga­ma­ka­tvā­t ni­tya­sā­pe­kṣe­ṣu saṃ­baṃ­dhi­śa­bda­va­t | ya eva hi vākye rthaḥ saṃ­pra­tī­ya­te sa eva vṛttāv iti ga­ma­ka­tvaṃ <lb n="328,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,13</span>ni­tya­sā­pe­kṣe­ṣu saṃ­baṃ­dhi­śa­bde­ṣu ka­thi­taṃ­, yathā de­va­da­tta­sya gu­ru­ku­laṃ de­va­da­tta­sya gu­ru­pu­traḥ de­va­da­tta­sya dā­sa­bhā­rye­ti | <lb n="328,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,14</span>ta­the­hā­pi ta­ccha­bda­sya spa­rśa­nā­di­sā­pe­kṣa­tve pi ga­ma­ka­tvā­t vṛttir ve­di­ta­vyā | spa­rśā­dī­nā­m ā­nu­pū­rvye­ṇa nirdeśaḥ <lb n="328,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,15</span>iṃ­dri­ya­kra­mā­bhi­saṃ­baṃ­dhā­rthaḥ || </p><p n="a_2407" rend="justify"><lb n="328,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,16</span>kiṃ punaḥ spa­rśā­da­yo dra­vyā­tma­kā eva pa­ryā­yā­tma­kā eva ceti du­rā­śaṃ­kāṃ ni­rā­ka­ro­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2408"><l ana="bt" n="bt_2.20.1"><lb n="328,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.20.1</span>spa­rśā­da­ya­s tadarthāḥ syur dra­vya­pa­ryā­ya­tā­rha­taḥ | dra­vyai­kāṃ­te kriyāyāḥ syāt sarvathā kū­rma­ro­ma­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.20.2"><lb n="328,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.20.2</span>tathaiva pa­rya­yai­kāṃ­te bhe­dai­kāṃ­te '­na­yo­r api | a­ne­kāṃ­tā­tma­nā teṣāṃ ni­rbā­dha­m u­pa­la­bdhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2409" rend="justify"><lb n="328,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,19</span>tato a­ne­kā­tma­na eva spa­rśā­da­yaḥ spa­rśā­dī­nāṃ vi­ṣa­ya­bhā­va­m a­nu­bha­vaṃ­ti nānyathā pra­tī­tya­bhā­vā­t || <lb n="328,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,20</span>a­thā­niṃ­dri­ya­sya ko viṣaya ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.21 a_2410" rend="justify"><lb n="328,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.21 </span>śrutam a­niṃ­dri­ya­sya || <ref type="no-sbt" rend="b">21</ref> || </p><p n="a_2411" rend="justify"><lb n="328,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,22</span>artha ity a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ sā­ma­rthyā­t | nanu cā­śrū­ya­mā­ṇa­m a­niṃ­dri­ya­m atra tat kathaṃ tasya viṣayo ni­rū­pya­te <lb n="328,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,23</span>ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2412"><l ana="bt" n="bt_2.21.1"><lb n="328,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.21.1</span>sā­ma­rthyā­d ga­mya­mā­na­syā­niṃ­dri­ya­sye­ha sūtritaḥ | śrutam arthaḥ śru­ta­jñā­na­ga­myaṃ vastu tad ucyate || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2413" rend="justify"><lb n="328,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,25</span>paṃ­cai­veṃ­dri­yā­ṇī­ti vadatā ma­no­niṃ­dri­ya­m aṃ­taḥ­ka­ra­ṇaṃ sā­ma­rthyā­d ity uktaṃ bhavati tasya ca viṣayaḥ śrutam itīha <lb n="328,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,26</span>sū­tra­ya­to na sū­tra­kā­ra­sya virodhaḥ | śrutaṃ punaḥ śru­ta­jñā­na­sa­ma­dhi­ga­myaṃ va­stū­cya­te viṣaye vi­ṣa­yi­ṇa upacā<span type="hard-break">- </span><lb n="328,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,27</span>rāt | ma­ti­jñā­na­pa­ri­cche­dyaṃ vastu katham a­ni­ndri­ya­sya viṣaya iti cen na, tasyāpi śru­ta­jñā­na­pa­ri­cche­dya­tvā­na­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="328,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,28</span>kramāt | a­va­dhi­ma­naḥ­pa­rya­ya­ke­va­la­jñā­na­pa­ri­cche­dya­m api śru­ta­jñā­na­pa­ri­cche­dya­tvā­d a­niṃ­dri­ya­sya viṣayaḥ syād iti <lb n="328,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,29</span>cet, na kiṃcid aniṣṭaṃ | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2414"><l ana="bt" n="bt_2.21.2"><lb n="328,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.21.2</span>ma­no­mā­tra­ni­mi­tta­tvā­t śru­ta­jñā­na­sya kārtsnyataḥ | spa­rśa­nā­dīṃ­dri­ya­jñe­ya­s tadartho hi ni­ya­mya­te || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2415" rend="justify"><lb n="328,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,31</span>atra spa­rśa­nā­dīṃ­dri­ya­pa­ri­cche­dyaḥ ta­syā­ni­ya­ta­tvā­t | sā­ka­lye­na śru­ta­jñā­na­mā­tra­ni­mi­ttā­t pa­ri­cchi­dya­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="328,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 328,32</span>nasya vastunaḥ śru­ta­śa­bde­nā­bhi­dhā­nā­t | nanv evaṃ sarvam a­niṃ­dri­ya­sye­ti vaktavyaṃ spa­ṣṭa­tvā­d iti cen na, pa­ro­kṣa­tva­jñā<span type="hard-break">- </span><pb n="329"/><lb n="329,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,01</span>pa­nā­rtha­tvā­c chru­ta­va­ca­na­sya | na hi yathā kevalaṃ sarvaṃ sākṣāt pa­ri­cchi­na­tti ta­thā­niṃ­dri­yaṃ ta­syā­vi­śa­da­rū­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="329,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,02</span>ta­yā­rtha­pa­ri­cche­da­ka­tvā­t | tataḥ sūktaṃ śrutam a­niṃ­dri­ya­sye­ti || </p><p n="a_2416" rend="justify"><lb n="329,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,03</span>ki­ma­rtha­m iṃ­dri­ya­ma­na­sāṃ vi­ṣa­ya­pra­rū­pa­ṇa­m atra kṛtam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2417"><l ana="bt" n="bt_2.21.3"><lb n="329,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.21.3</span>iti sū­tra­dva­ye­nā­kṣa­ma­no­rthā­nāṃ pra­rū­pa­ṇaṃ | kṛtaṃ ta­jja­nma­vi­jñā­na­ni­rā­laṃ­ba­na­tā­chi­de || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_2418" rend="justify"><lb n="329,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,05</span>keṣāṃ punaḥ prāṇināṃ kim iṃ­dri­ya­m ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.22 a_2419" rend="justify"><lb n="329,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.22 </span>va­na­spa­tyaṃ­tā­nā­m ekam || <ref type="no-sbt" rend="b">22</ref> || </p><p n="a_2420" rend="justify"><lb n="329,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,07</span>va­na­spa­ti­r aṃ­to­va­sā­naṃ yeṣāṃ te va­na­spa­tyaṃ­tāḥ sā­ma­rthyā­t pṛ­thi­vyā­da­ya iti gamyaṃte teṣām ekaṃ pra­tha­ma­m iṃdriyaṃ <lb n="329,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,08</span>spa­rśa­na­m iti pra­ti­pa­tta­vya­m || kuta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2421"><l ana="bt" n="bt_2.22.1"><lb n="329,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.22.1</span>va­na­spa­tyaṃ­ta­jī­vā­nā­m ekaṃ spa­rśa­na­m iṃdriyaṃ | ta­jja­jñā­na­ni­mi­ttā­yāḥ pra­vṛ­tte­r u­pa­laṃ­bha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2422" rend="justify"><lb n="329,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,10</span>ya­thā­sma­dā­dī­nāṃ spa­rśa­na­ja­jñā­na­ni­mi­ttā­hi­ta­sya saṃ­gra­ha­ṇa­pa­ri­tyā­ga­la­kṣa­ṇā pra­vṛ­tti­r u­pa­la­bhya­te tathā va­na­spa­tī<span type="hard-break">- </span><lb n="329,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,11</span>nām api so­pa­la­bhya­mā­nā spa­rśa­na­ja­jñā­na­pū­rva­ka­tvaṃ ca sā­dha­ya­ti tajjaṃ ca jñānaṃ spa­rśa­na­m i­ndri­ya­m iti nirbādhaṃ | <lb n="329,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,12</span>ta­dva­tpṛ­thi­vyā­di­jī­vā­nā­m ekam iṃdriyaṃ saṃ­bhā­vya­te bā­dha­kā­bhā­vā­t || </p><p n="a_2423" rend="justify"><lb n="329,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,13</span>keṣāṃ dvyā­dīṃ­dri­ya­m ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.23 a_2424" rend="justify"><lb n="329,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.23 </span>kṛ­mi­pi­pī­li­kā­bhra­ma­ra­ma­nu­ṣyā­dī­nā­m e­kai­ka­vṛ­ddhā­ni || <ref type="no-sbt" rend="b">23</ref> || </p><p n="a_2425" rend="justify"><lb n="329,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,15</span>e­kai­ka­m iti vī­psā­ni­rde­śā­d vṛ­ddhā­nī­ti ba­hu­tva­ni­rde­śā­c ca vā­kyāṃ­ta­ro­pa­pla­vaṃ katham ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2426"><l ana="bt" n="bt_2.23.1"><lb n="329,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.23.1</span>tathā kṛ­mi­pra­kā­rā­ṇāṃ ra­sa­ne­nā­dhi­kaṃ mataṃ | vṛddhe pi­pī­li­kā­dī­nāṃ te ghrāṇena ni­rū­pya­te || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.23.2"><lb n="329,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.23.2</span>cakṣuṣā tāni vṛddhāni bhra­ma­rā­di­śa­rī­ri­ṇāṃ | śro­tre­ṇā­nu ma­nu­ṣyā­di­jī­vā­nāṃ tāni ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.23.3"><lb n="329,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.23.3</span>ta­tta­ddhe­tu­ka­vi­jñā­na­mū­lā­nā­m u­pa­la­bdhi­taḥ | vi­ṣa­ye­ṣu pra­vṛ­ttī­nāṃ svasminn iva vi­pa­ści­tā­m || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_2427" rend="justify"><lb n="329,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,19</span>ke punaḥ saṃ­sā­ri­ṇaḥ sa­ma­na­skāḥ ke vā­'­ma­na­skā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.24 a_2428" rend="justify"><lb n="329,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.24 </span>saṃjñinaḥ sa­ma­na­skāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">24</ref> || </p><p n="a_2429" rend="justify"><lb n="329,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,21</span>sā­ma­rthyā­d a­saṃ­jñi­no a­ma­na­skā iti sū­tri­taṃ­, te­nā­ma­na­skā eva sarve saṃ­sā­ri­ṇaḥ sarve sa­ma­na­skā eveti <lb n="329,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,22</span>nirastaṃ bhavati || kutaḥ punaḥ saṃjñināṃ sa­ma­na­ska­tvaṃ siddham ity u­pa­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2430"><l ana="bt" n="bt_2.24.1"><lb n="329,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.24.1</span>saṃjñināṃ sa­ma­na­ska­tvaṃ saṃjñāyāḥ pra­ti­pa­tti­taḥ | sā hi śi­kṣā­kri­yā­lā­pa­gra­ha­ṇaṃ mu­ni­bhi­r matā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.24.2"><lb n="329,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.24.2</span>nā­nā­di­bha­va­saṃ­bhū­ta­vi­ṣa­yā­nu­bha­vo­dbha­vā | sā­mā­nya­dhā­ra­ṇā­hā­ra­saṃ­jñā­dī­nā­ma­dhī­r api || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2431" rend="justify"><lb n="329,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,25</span>na hy a­ma­na­skā­nāṃ śi­kṣā­kri­yā­lā­pa­gra­ha­ṇa­la­kṣa­ṇā saṃjñā saṃ­bha­va­ti yatas ta­du­pa­la­bdheḥ ke­ṣāṃ­ci­t sa­ma­na­ska­tvaṃ na <lb n="329,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,26</span>siddhyet | na cā­ma­na­skā­nāṃ sma­ra­ṇa­sā­mā­nyā­bhā­vo '­nā­di­bha­va­saṃ­bhū­ta­vi­ṣa­yā­nu­bha­vo­dbha­vā­yāḥ sā­mā­nya­dhā­ra­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="329,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,27</span>yās taddhetoḥ sa­dbhā­vā­t ā­hā­ra­saṃ­jñā­di­si­ddheḥ pra­vṛ­tti­vi­śe­ṣo­pa­la­bdheḥ | na ca saiva saṃjñā mu­ni­bhi­r iṣṭā <lb n="329,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,28</span>smṛ­ti­vi­śe­ṣa­ni­mi­ttā­yā­s tasyāḥ pra­kā­śa­nā­t | etena yad uktaṃ kaiścid a­ma­na­skā­nāṃ sma­ra­ṇā­bhā­ve py a­bhi­lā­ṣa­si­ddhe<span type="hard-break">- </span><lb n="329,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,29</span>s ta­da­ha­rjā­ta­dā­ra­ka­sya sta­nyā­bhi­mu­khaṃ mu­kha­ma­rja­ya­to bhilāṣaḥ sma­ra­ṇa­pū­rva­ko '­bhi­lā­ṣa­tvā­t a­sma­dā­dya­bhi­lā­ṣa­va­d ity atra <lb n="329,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,30</span>hetor a­nai­kāṃ­ti­ka­tvā­t pa­ra­lo­kā­si­ddhiḥ | tathā ca na smṛter a­bhi­lā­ṣo sti vināśo pi da­rśa­nā­t | tad dhi <lb n="329,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,31</span>ja­nmāṃ­ta­rā­n nāyaṃ jā­ta­mā­tre pi lakṣyate ity a­ka­laṃ­ka­va­ca­na­m a­vi­cā­ra­ca­tu­ra­m āyātaṃ iti | tad api pra­tyā­khyā­taṃ­, <lb n="329,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,32</span>sma­ra­ṇa­sā­mā­nya­m aṃ­ta­re­ṇa kvacid apy a­bhi­lā­ṣā­saṃ­bha­vā­t ta­ddhe­to­r a­nai­kāṃ­ti­ka­tvā­nu­pa­pa­tteḥ | na cā­ma­na­ske­ṣu sma­ra­ṇa­sā<span type="hard-break">- </span><lb n="329,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 329,33</span>mā­nya­sa­dbhā­vā­t sma­ra­ṇa­vi­śe­ṣa­sya siddhiḥ tasya te­nā­vi­nā­bhā­vā­bhā­vā­t | na hi ya­syā­nu­bhū­ta­sma­ra­ṇa­sā­mā­nya­m asti <pb n="330"/><lb n="330,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,01</span>tasya sma­ra­ṇa­vi­śe­ṣo ni­ya­mā­d u­pa­la­bhya­te vi­śe­ṣa­sa­ma­yā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | vi­śe­ṣa­mā­trā­vi­nā­bhā­ve pi vā na śikṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="330,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,02</span>kri­yā­lā­pa­gra­ha­ṇa­ni­mi­tta­sma­ra­ṇa­vi­śe­ṣā­vi­nā­bhā­vaḥ siddhyet prā­ṇi­mā­tra­sya ta­tpra­saṃ­gā­t | tato nā­ma­ma­ti­va­dā­hā<span type="hard-break">- </span><lb n="330,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,03</span>rā­di­saṃ­jñā ta­ddhe­tu­ś ca smṛ­ti­sā­mā­nyaṃ dhā­ra­ṇā­sā­mā­nyaṃ ca ta­nni­mi­tta­m a­vā­ya­sā­mā­nya­m ī­hā­sā­mā­nya­m a­va­gra­ha­sā­mā­nyaṃ <lb n="330,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,04</span>ca sa­rva­prā­ṇi­sā­dhā­ra­ṇa­m a­nā­di­bha­vā­bhyā­sa­saṃ­bhū­ta­m a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaṃ­, na punaḥ kṣa­yo­pa­śa­ma­ni­mi­ttaṃ bhā­va­ma­naḥ tasya <lb n="330,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,05</span>pra­ti­ni­ya­ta­prā­ṇi­vi­ṣa­ya­ta­yā­nu­bhū­ya­mā­na­tvā­t | anyathā sarvatra bhā­va­ma­na­so vya­va­sthā­pa­yi­tu­m aśakteḥ || </p><p n="a_2432" rend="justify"><lb n="330,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,06</span>bhā­va­ma­no '­nya­thā­nu­pa­pa­ttyā dra­vya­ma­no pi si­ddhya­tī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2433"><l ana="bt" n="bt_2.24.3"><lb n="330,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.24.3</span>kṣa­yo­pa­śa­ma­bhe­de­na yukto jīvo nu­ma­nya­te | sadbhir bhā­va­ma­na­s tāvat kaiścit saṃ­jñā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.24.4"><lb n="330,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.24.4</span>ta­tsa­ddra­vya­ma­no­yu­kta­m ātmanaḥ ka­ra­ṇa­tva­taḥ | svā­rtho­pa­laṃ­bha­ne bhā­va­spa­rśa­nā­di­va­d atra naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_2434" rend="justify"><lb n="330,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,09</span>na hi saṃ­jñā­vi­śe­ṣā­dṛ­te kṣa­yo­pa­śa­ma­vi­śe­ṣe­ṇa yukto jīva eva bhā­va­ma­naḥ kaiścid a­nu­mā­tuṃ śakyate | <lb n="330,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,10</span>pra­jñā­me­dhā­deḥ kā­rya­vi­śe­ṣā­nu­mi­tā­c chakyata eveti cen na, tasyāpi saṃ­jñā­vi­śe­ṣa­rū­pa­tvā­t | ū­hā­po­hā­tmi­kā <lb n="330,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,11</span>hi prajñā śi­kṣā­di­kri­yā­gra­ha­ṇa­la­kṣa­ṇai­va­, medhā punaḥ pā­ṭha­gra­ha­ṇa­la­kṣa­ṇā­lā­pa­gra­ha­rū­pai­ve­ti | tato bhā­va­ma­naḥ siddhaṃ <lb n="330,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,12</span>dra­vya­ma­na­stvā­t karṣati | tathā hi­–­bhā­va­ma­naḥ svā­rtho­pa­la­bdhau dra­vya­ka­ra­ṇā­pe­kṣaṃ bhā­va­ka­ra­ṇa­tvā­t spa­rśa­nā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="330,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,13</span>bhā­va­ka­ra­ṇa­va­t | manaso '­niṃ­dri­ya­tvā­t ka­ra­ṇa­tva­m a­si­ddha­m iti cen na, aṃ­taḥ­ka­ra­ṇa­tve­na prasiddheḥ | a­niṃ­dri­ya­tvaṃ tu <lb n="330,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,14</span>punas ta­syā­ni­ya­ta­vi­ṣa­ya­tvā­d i­driṃ­ya­vai­dha­rmyā­t nā­ka­ra­ṇa­tvā­t­, svā­rtho­pa­la­bdhau sā­dha­ka­ta­ma­tve­na ka­ra­ṇa­tvo­pa­pa­tteḥ | <lb n="330,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,15</span>na caivaṃ sū­tra­vi­ro­dhaḥ­, paṃ­ceṃ­dri­yā­ṇi dvi­vi­dhā­ni dra­vya­bhā­va­vi­ka­lpā­d ity a­trā­niṃ­dri­ya­syā­pi dvi­vi­dha­sya sāmarthya<span type="hard-break">- </span><lb n="330,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,16</span>si­ddha­tvā­t | śa­rī­ra­vā­ṅma­naḥ­prā­ṇā­pā­nāḥ pu­dga­lā­nā­m ity atra sūtre pau­dga­li­ka­sya dra­vya­ma­na­saḥ sū­tra­kā­re­ṇa svaya<span type="hard-break">- </span><lb n="330,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,17</span>m a­bhi­dhā­nā­t | tasmād iṃ­dri­ya­ma­na­sī vi­jñā­na­sya kāraṇaṃ nārtho pīty a­ka­laṃ­kai­r api dvi­vi­dheṃ­dri­ya­sā­mā­nya­vā­kya­tve­na <lb n="330,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,18</span>dvi­vi­dha­sya manaso bhī­ṣṭa­tvā­t | dra­vya­ma­naḥ­pra­ti­ṣe­dhi­ta­va­ca­na­bhā­vā­c ca ta­tpra­ti­ṣe­dhe pra­mā­ṇā­bhā­vā­dyu­ktyā­ga­ma­vi­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="330,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,19</span>dhāc ca | tatrāho pu­ru­ṣi­kā­mā­traṃ ke­ṣāṃ­ci­d a­vi­bhā­vi­ta­si­ddhāṃ­ta­tva­m ā­vi­rbhā­va­ya­ti || </p><p n="a_2435" rend="justify"><lb n="330,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,20</span>kaścid ā­ha­–­dra­vya­ma­na eva bhā­va­ma­no sti tac cā­tma­pu­dga­la­vya­ti­ri­ktaṃ dra­vyāṃ­ta­ra­m iti tad apy a­pa­sā­ra­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2436"><l ana="bt" n="bt_2.24.5"><lb n="330,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.24.5</span>ā­tma­pu­dga­la­pa­ryā­ya­vya­ti­ri­ktaṃ mano na tu | dravyam asti parair uktaṃ pra­mā­ṇā­bhā­va­ta­s tathā || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_2437" rend="justify"><lb n="330,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,22</span>bhā­va­ma­no hy ā­tma­pa­ryā­yaḥ tasya la­bdhyu­pa­yo­ga­tvā­t | saty api dra­vya­ma­na­si ta­da­bhā­ve svā­rtha­pa­ri­cche­da­prā<span type="hard-break">- </span><lb n="330,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,23</span>du­rbhā­vā­yo­gā­t ta­tpra­si­ddheḥ | dra­vya­ma­naḥ pu­dga­la­pa­ryā­ya­s ta­du­pa­ka­ra­ṇā­t dra­vyeṃ­dri­ya­va­t | ta­dvya­ti­ri­ktaṃ tu dra­vyāṃ­ta­raṃ <lb n="330,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,24</span>mano na śakyaṃ paraiḥ sā­dha­yi­tuṃ tathā pra­mā­ṇā­bhā­vā­t | yu­ga­pa­jjñā­nā­nu­tpa­tti­r manaso liṃgam iti cen na, tato <lb n="330,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,25</span>ma­no­mā­tra­sya pra­ti­pa­tti­s ta­ddra­vyāṃ­ta­ra­tvā­si­ddheḥ | pṛ­thi­vyā­di­dra­vya­tva­ni­ṣe­dhā­t pa­ri­śe­ṣā­t tasya dra­vyāṃ­ta­ra­tva­si­ddhi­r iti <lb n="330,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,26</span>cen nai­ta­t­, ni­ṣe­dhā­si­ddheḥ | tathā hi­–­spa­rśa­va­ddra­vya­ma­no '­sa­rva­ga­ta­dra­vya­tvā­t pa­va­na­va­d iti pu­dga­la­dra­vya­tva­si­ddheḥ | <lb n="330,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,27</span>kutaḥ ? pa­ri­śe­ṣā­t tasya dra­vyāṃ­ta­ra­tvaṃ sa­ma­rtha­yi­ṣya­te ca ta­syā­gra­taḥ pau­dga­li­ka­tva­m ity alaṃ pra­saṃ­gā­t | atrānye <lb n="330,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,28</span>dra­vya­ma­no bhā­va­ma­naḥ­sa­hi­taṃ dravyaṃ ka­ra­ṇa­tvā­t spa­rśa­nā­di­dra­vya­ka­ra­ṇa­va­d ity ā­ve­da­yaṃ­ti | tad ayuktaṃ | yo­gi­dra­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="330,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,29</span>ma­na­sā­ne­kāṃ­tā­t | yogino hi dra­vya­ma­naḥ sad api na bhā­va­ma­naḥ­sa­hi­taṃ dra­vyeṃ­dri­yaṃ ca na bhā­veṃ­dri­ya­yu­ktaṃ <lb n="330,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,30</span>kṣā­yi­ka­jñā­ne­na saha kṣā­yo­pa­śa­mi­ka­sya bhā­va­ma­no­kṣa­sya vi­ro­dhā­t | na ca ke­va­li­no dra­vya­ma­no­kṣā­ṇi na <lb n="330,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,31</span>saṃti bahir aṃtar apy u­bha­ya­thā ca ka­ra­ṇa­m a­vi­ghā­tī­ti va­ca­nā­t | tato vi­jñā­na­vi­śe­ṣā­d eva bhā­va­ma­naḥ sā­dha­nī­yaṃ­, <lb n="330,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,32</span>siddhāc ca bhā­va­ma­na­so dra­vya­ma­na­saḥ siddhir ity a­na­va­dyaṃ | yeṣāṃ tu prāṇināṃ śi­kṣā­kri­yā­lā­pa­gra­ha­ṇa­vi­jñā­na­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="330,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,33</span>śe­ṣā­bhā­vaḥ śa­śva­tta­dbha­ve ni­ści­ta­s teṣāṃ saṃ­jñi­tvā­bhā­vā­n na bhā­va­ma­no sti ta­da­bhā­vā­n na dra­vya­ma­no '­nu­mī­ya­ta ity ama<span type="hard-break">- </span><lb n="330,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 330,34</span>naskās te tato yuktaṃ saṃ­jñi­tvā­saṃ­jñi­tvā­bhyāṃ sa­ma­na­skā­ma­na­ska­tvaṃ vya­va­sthā­pa­yi­tu­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2438"><l ana="bt" n="bt_2.24.6"><pb n="331"/><lb n="331,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.24.6</span>iti sū­tra­tra­ye­ṇā­kṣa­ma­na­sāṃ svā­mi­ni­śca­yaḥ | saṃ­jñya­saṃ­jñi­vi­bhā­ga­ś ca sā­ma­rthyā­d vihito ṃjasā || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_2439" rend="justify"><lb n="331,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,02</span>yathā spa­rśa­na­sya va­na­spa­tyaṃ­tāḥ svāminaḥ kṛ­myā­da­yaḥ tasya ra­sa­na­vṛ­ddha­sya­, pi­pī­li­kā­da­ya­s tayor ghrā­ṇa­vṛ­ddha­yoḥ <lb n="331,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,03</span>bhra­ma­rā­da­ya­s teṣāṃ ca­kṣu­rvṛ­ddhā­nāṃ­, ma­nu­ṣyā­da­ya­s teṣām api śro­tra­vṛ­ddhā­nāṃ tathā saṃjñino manasa iti pra­ti­pa­tta­vyaṃ | <lb n="331,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,04</span>ye tu manaso '­svā­mi­naḥ saṃ­sā­ri­ṇa­ste na saṃjñinaḥ iti saṃ­jñya­saṃ­jñi­vi­bhā­ga­ś ca pa­ra­mā­rtha­to vihitaḥ || </p><p n="a_2440" rend="justify"><lb n="331,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,05</span>tad evam ā­hni­kā­rtha­m u­pa­saṃ­ha­ra­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2441"><l ana="bt" n="bt_2.24.7ab"><lb n="331,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.24.7ab</span>iti sva­ta­ttvā­di vi­śe­ṣa­rū­pa­to ni­ve­di­taṃ tu vya­va­hā­ra­to nayāt | </l><l ana="bt" n="bt_2.24.7cd"><lb n="331,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.24.7cd</span>tad eva sā­mā­nya­m a­vāṃ­ta­ro­di­tā­t sva­saṃ­gra­hā­t ta­ddvi­ta­ya­pra­mā­ṇa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_2442" rend="justify"><lb n="331,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,08</span>pra­mā­ṇa­na­yai­r a­dhi­ga­ma ity uktaṃ tatra jīvasya sva­ta­ttva­m iha sāmānyaṃ saṃ­gra­hā­d a­vāṃ­ta­ro­ktā­d a­dhi­ga­taṃ ni­ve­di­taṃ <lb n="331,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,09</span>tadbhedāḥ pa­rau­pa­śa­mi­kā­da­yo vya­va­hā­ra­na­yā­t yaj jīvasya svatattvaṃ ta­dau­pa­śa­mi­kā­di­bhe­da­rū­pa­m iti | punar apy aupaśa<span type="hard-break">- </span><lb n="331,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,10</span>mi­kā­di­sā­mā­nyaṃ ta­tsaṃ­gra­hā­t tadbhedo vya­va­hā­rā­t | yad au­pa­śa­mi­ka­sā­mā­nyaṃ ta­ddvi­bhe­daṃ­, yat kṣā­yi­ka­sā­mā­nyaṃ <lb n="331,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,11</span>tan na­va­bhe­daṃ­, yan mi­śra­sā­mā­nyaṃ tad a­ṣṭā­da­śa­bhe­daṃ­, yad au­da­yi­ka­sā­mā­nyaṃ tad e­ka­viṃ­śa­ti­bhe­daṃ­, yat pā­ri­ṇā­mi­kaṃ <lb n="331,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,12</span>sāmānyaṃ tat tribhedaṃ iti | punar api sa­mya­ktvā­di­sāṃ­mā­nyaṃ ta­tsaṃ­gra­hā­t tadbhedo vya­va­hā­rā­d iti saṃ­gra­ha­vya­va­hā<span type="hard-break">- </span><lb n="331,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,13</span>ra­ni­rū­pa­ṇa­pa­raṃ­pa­rā prā­gṛ­ju­sū­trā­d a­va­gaṃ­ta­vyā | sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­tma­kaṃ tu svatattvaṃ sakalaṃ pra­dhā­na­bhā­vā­t pramāṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="331,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,14</span>to dhigataṃ ni­ve­di­taṃ sū­tra­kā­re­ṇa | evaṃ jīvasya lakṣaṇaṃ bheda iṃdriyaṃ manas ta­dvi­ṣa­yaḥ tatsvāmī ca sā­mā­nya­taḥ <lb n="331,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,15</span>saṃ­gra­hā­d vi­śe­ṣa­to vya­va­hā­rā­t pra­dhā­na­bhā­vā­rpi­ta­sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­taḥ pra­mā­ṇā­d a­dhi­ga­mya­te || </p><p ana="trailer" n="trailer_2.1 a_2443" rend="justify"><lb n="331,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,16</span>iti ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­kā­laṃ­kā­re dvi­tī­yā­dhyā­ya­sya pra­tha­ma­m ā­hni­ka­m || </p><p ana="sbt" n="sbt_2.25 a_2444" rend="justify"><lb n="331,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.25 </span>vi­gra­ha­ga­tau ka­rma­yo­gaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">25</ref> || </p><p n="a_2445" rend="justify"><lb n="331,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,18</span>vigraho dehaḥ gatir ga­ma­na­kri­yā vi­gra­hā­ya gatiḥ vi­gra­ha­ga­tiḥ a­śva­ghā­sā­di­va­d atra vṛttiḥ karma kārmaṇaṃ <lb n="331,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,19</span>śarīraṃ karmaiva yogaḥ ka­rma­yo­gaḥ | kā­rma­ṇa­śa­rī­rā­laṃ­ba­nā­tma­pra­de­śa­pa­ri­spaṃ­da­rū­pā kriyety arthaḥ | vi­gra­ha­ga­tau karma<span type="hard-break">- </span><lb n="331,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,20</span>yogo stīti pra­ti­pa­tta­vyaṃ­, tena pūrvaṃ śarīraṃ pa­ri­tya­jyo­tta­ra­śa­rī­rā­bhi­mu­khaṃ gacchato jī­va­syāṃ­ta­rā­le ka­rmā­dā­na­si­ddhiḥ || </p><p n="a_2446" rend="justify"><lb n="331,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,21</span>kutaḥ punar vi­gra­ha­ga­tau jīvasya ka­rma­yo­go stīti ni­ścī­ya­ta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2447"><l ana="bt" n="bt_2.25.1"><lb n="331,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.25.1</span>gatau tu vi­gra­hā­rthā­yāṃ ka­rma­yo­go mato nyathā | tena saṃ­baṃ­dha­vai­dhu­ryā­d vyo­ma­va­nni­rvṛ­tā­tma­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2448" rend="justify"><lb n="331,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,23</span>yeṣāṃ vi­gra­ha­ni­mi­ttā­yāṃ gatau jīvasya ka­rma­yo­go nā­bhi­ma­ta­s teṣāṃ tadā paścād vā nātmā pū­rva­ka­rma­saṃ­baṃ­dha­va<span type="hard-break">- </span><lb n="331,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,24</span>t ka­rma­yo­ga­ra­hi­ta­tvā­d ā­kā­śa­va­nmu­ktā­tma­baṃ­dho vi­pa­rya­ya­pra­saṃ­go vā ātmanaḥ pa­ra­ma­ma­ha­ttvā­t ga­ti­ma­ttvā­bhā­vā­d vi<span type="hard-break">- </span><lb n="331,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,25</span>gra­ha­ga­ti­r asiddhā | ta­tho­tta­ra­śa­rī­ra­yo­ga eva pū­rva­śa­rī­ra­vi­yo­ga ity e­ka­kā­la­tvā­t tayor nā­nta­rā­la­m a­dṛ­ṣṭa­yo­ga­ra­hi­taṃ <lb n="331,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,26</span>yato pū­rva­ka­rma­saṃ­baṃ­dha­bhā­gā­tmā na syād iti kaścit | taṃ pra­tyā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2449"><l ana="bt" n="bt_2.25.2"><lb n="331,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.25.2</span>ga­ti­ma­ttvaṃ punas tasya kri­yā­he­tu­gu­ṇa­tva­taḥ | lo­ṣṭha­va­ddhe­tu­dha­rmo sti tatra kā­rya­kri­ye­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.25.3"><lb n="331,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.25.3</span>sa­rva­ga­tvā­d gatiḥ puṃsaḥ svavan nāstīti ye viduḥ | teṣāṃ hetur asiddho sya kā­ya­mā­tra­tva­ve­da­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.25.4"><lb n="331,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.25.4</span>vibhuḥ pumān a­mū­rta­tve sati ni­tya­tva­taḥ svavat | ityādi hetavo py evaṃ pra­tya­kṣa­ha­ta­go­ca­rāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.25.5"><lb n="331,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.25.5</span>hetur ī­śva­ra­bo­dhe­na vya­bhi­cā­rī ca kīrtitaḥ | ta­syā­mū­rta­tva­ni­tya­tva­si­ddhe­r a­vi­bhu­tā matā || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.25.6"><lb n="331,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.25.6</span>anityo bha­va­bo­dha­ś cen na syāt tasya pra­mā­ṇa­tā | gṛ­hī­ta­gra­ha­ṇā­n no cet smṛtyādeḥ śā­stra­bā­dhi­tā || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_2450" rend="justify"><lb n="331,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 331,32</span>ga­ti­mā­nā­tmā kri­yā­he­tu­gu­ṇa­saṃ­baṃ­dhā­l lo­ṣṭha­va­t | kri­yā­he­tu­gu­ṇa­saṃ­baṃ­dho sty ātmani kāye ta­tkṛ­ta­kri­yo­pa­laṃ­bhā­t | </p><p n="a_2451" rend="justify"><pb n="332"/><lb n="332,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,01</span>yatra yat kṛ­ta­kri­yo­pa­laṃ­bhaḥ tatra kri­yā­he­tu­gu­ṇa­saṃ­baṃ­dho sti yathā va­na­spa­tau vā­yu­kṛ­ta­kri­yo­pa­laṃ­bhā­d vāyau tathā <lb n="332,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,02</span>cā­tma­kṛ­ta­kri­yo­pa­laṃ­bhaḥ kāye tasmād ātmani kri­yā­he­tu­gu­ṇa­saṃ­baṃ­dho sti iti ni­ścī­ya­te | kaḥ punar asāv ātmani <lb n="332,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,03</span>kri­yā­he­tu­gu­ṇaḥ pra­ya­tnā­diḥ | pra­ya­tna­va­hā hy ātmanā bu­ddhi­pū­rvi­kā kri­yā­kā­ye kri­ya­te­, a­bu­ddhi­pū­rvi­kā tu dharmā<span type="hard-break">- </span><lb n="332,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,04</span>dha­rma­va­tā­nya­thā ta­da­yo­gā­t | nanu ca kri­yā­he­tu­gu­ṇa­yu­ktaḥ kaścid anyatra kriyām ā­ra­bha­mā­ṇaḥ kri­yā­vā­n dṛṣṭo <lb n="332,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,05</span>yathā vegena yukto vāyur va­na­spa­tau­, kaścit punar akriyo ya­thā­kā­śaṃ pa­ta­trī­ṇi tathātmā kri­yā­he­tu­gu­ṇa­yu­kta­ś ca <lb n="332,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,06</span>syād a­kri­ya­ś ceti nāyaṃ hetuḥ kri­yā­va­ttvaṃ sā­dha­ye­d ā­kā­śe­na vya­bhi­cā­rā­t iti ka­ści­t­, so traivaṃ pa­rya­nu­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="332,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,07</span>ktavyaḥ | kena kri­yā­he­tu­nā guṇena yuktam ā­kā­śa­m iti ? vā­yu­saṃ­yo­ge­ne­ti cen na, tasya kri­yā­he­tu­tvā­si­ddheḥ | <lb n="332,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,08</span>va­na­spa­tau vā­yu­saṃ­yo­gā­t kri­yā­he­tu­r asāv iti cen na, tasmin saty apy a­bhā­vā­t | viśiṣṭo vā­yu­saṃ­yo­gaḥ kriyā<span type="hard-break">- </span><lb n="332,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,09</span>hetur iti cet, kaḥ punar asau ? no­da­na­m a­bhi­ghā­ta­ś ceti | kiṃ punar nodanaṃ ka­ścā­bhi­ghā­taḥ ? ve­ga­va­ddra­vya­saṃ­yo­ga iti <lb n="332,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,10</span>cet, tarhi vega eva kri­yā­he­tu­s tadbhāve bhāvāt ta­da­bhā­ve vā­bhā­vā­t natv ā­kā­śa­sya vego stīti na kriyā<span type="hard-break">- </span><lb n="332,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,11</span>he­tu­gu­ṇa­yu­kta­m ākāśaṃ tato na tena sā­dha­na­sya vya­bhi­cā­raḥ | atha mataṃ na ga­ti­mā­nā­tmā sa­rva­ga­ta­tvā­d ākā<span type="hard-break">- </span><lb n="332,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,12</span>śavad ity a­nu­mā­nā­d ga­ti­ma­ttva­sya pra­ti­ṣe­dhā­d a­nu­mā­na­vi­ru­ddhaḥ pakṣa iti | tad a­yu­ktaṃ­, puṃsaḥ sa­rva­ga­ta­tvā­si­ddheḥ kāye <lb n="332,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,13</span>eva tasya saṃ­ve­da­nā­t tato bahiḥ saṃ­vi­ttya­bhā­vā­t | sa­rva­ga­taḥ pumān nityatve sa­tya­mū­rta­tvā­d ā­kā­śa­va­d iti <lb n="332,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,14</span>cen na, asya kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­tvā­t sā­dha­na­sya dha­rmi­grā­ha­ka­pra­mā­ṇa­bā­dhi­ta­tvā­t pra­tya­kṣa­vi­ru­ddha­pa­kṣa­ni­rde­śā­naṃ­ta­ra­pra­yu<span type="hard-break">- </span><lb n="332,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,15</span>ktatvāt śīto gnir dra­vya­tvā­t ja­la­va­d ity ā­di­va­t | e­te­nā­mū­rta­dra­vya­tvā­t sa­rva­tro­pa­la­bhya­mā­na­gu­ṇa­tvā­d ity evam ādayo <lb n="332,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,16</span>hetavaḥ pra­tyā­khyā­tāḥ pra­tya­kṣa­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tvā­vi­śe­ṣā­t | kiṃ ca, nityatve sa­tya­mū­rta­tvā­d ity ayaṃ hetur ī­śva­ra­jñā­ne­na <lb n="332,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,17</span>a­nai­kāṃ­ti­kaḥ ta­syā­sa­rva­ga­ta­syā­pi ni­tya­tvā­mū­rta­tva­si­ddheḥ nityaṃ hī­śva­ra­jñā­na­m a­nā­dya­naṃ­ta­tvā­t su­ra­va­rtma­va­t | tasya <lb n="332,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,18</span>sā­di­pa­ryaṃ­ta­tve sati ma­he­śva­ra­sya sa­rvā­rtha­pa­ri­cche­da­vi­ro­dhā­t | yo py āha, a­ni­tya­m ī­śva­ra­jñā­na­m u­tpa­tti­ma­ttvā­t <lb n="332,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,19</span>ka­la­śā­di­va­t u­tpa­tti­ma­tta­dā­tmāṃ­taḥ­ka­ra­ṇa­saṃ­yo­gā­pe­kṣa­tvā­d a­sma­dā­di­jñā­na­va­t | yo­ga­ja­dha­rmā­nu­gra­hī­te­na hi manase<span type="hard-break">- </span><lb n="332,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,20</span>śvarasya saṃyoge sati sarvārthe jñānam u­tpā­dya­te | na caivaṃ, ta­dā­di­pa­ryaṃ­ta­va­t saṃ­tā­na­rū­pa­ta­yā­nā­di­pa­ryaṃ­ta­tvo­pa­pa­tteḥ | <lb n="332,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,21</span>yo­ga­saṃ­tā­no hi ma­he­śa­syā­nā­di­pa­ryaṃ­taḥ sadā rā­gā­di­ma­lai­r a­spṛ­ṣṭa­tvā­t a­nā­di­śu­ddhā­dhi­ṣṭhā­na­tvā­d bhujaś ca dha­rma­vi­śe­ṣaḥ <lb n="332,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,22</span>ta­da­nu­gra­ha­ś ca manasaḥ tena saṃ­yo­ga­ś ceti ta­nni­mi­ttaṃ sa­rvā­rtha­jñā­na­m a­nā­di­pa­ryaṃ­ta­m u­pa­pa­dya­te pra­mā­ṇa­pha­la­tvā­c ce­śva­ra­jñā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="332,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,23</span>m anityaṃ nityatve tasya pra­mā­ṇa­pha­la­tva­vi­ro­dhā­t vi­śe­ṣa­ṇa­gu­ṇa­tvā­c ca ta­da­ni­tyaṃ su­khā­di­va­d iti, tasyāpi <lb n="332,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,24</span>gṛ­hī­ta­grā­hī­śva­ra­jñā­na­m āyātaṃ | tataś ca na pramāṇaṃ sma­ra­ṇā­di­va­t gṛ­hī­ta­grā­hi­ṇo pi tasya pra­mā­ṇa­tve pra­mā­ṇa­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="332,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,25</span>pla­va­vā­di­nā­m a­nu­bhū­tā­rthe sma­ra­ṇā­deḥ pra­mā­ṇa­tvā­nu­ṣaṃ­gaḥ kena ni­vā­rye­ta | syān mataṃ, pra­mā­ṇāṃ­ta­re­ṇā­gra­hī­ta­sya saka<span type="hard-break">- </span><lb n="332,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,26</span>la­sū­kṣmā­dya­rtha­sya ma­he­śva­ra­jñā­na­saṃ­tā­ne­na gra­ha­ṇā­n na tasya gra­hī­ta­grā­hi­tva­m iti | tad asat | dhā­rā­vā­hi­jñā­na­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="332,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,27</span>py evaṃ gṛ­hī­ta­grā­hi­tvā­bhā­vā­t pra­mā­ṇa­tā­pa­tteḥ | ta­tpra­mā­ṇa­tvo­pa­ga­me tathaiva pra­mā­ṇāṃ­ta­rā­gṛ­hī­ta­tvā­nu­bha­va­sma­ra­ṇa­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="332,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,28</span>tya­bhi­jñā­nā­di­saṃ­tā­na­sya pra­va­rta­mā­na­syā­gṛ­hī­ta­grā­hi­tvā­t pra­mā­ṇa­tva­m astu | yadi punar a­nu­bha­vā­dī­nā­m e­ka­saṃ­tā­na­tve <lb n="332,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,29</span>py a­nu­bha­va­gṛ­hī­te­rthe sma­ra­ṇā­deḥ pra­vṛ­tte­r a­pra­mā­ṇa­tvaṃ tadā pra­tha­ma­jñā­ne­na pa­ri­cchi­nne rthe ta­du­tta­ro­tta­ra­dhā­rā­vā­hi­vi­jñā<span type="hard-break">- </span><lb n="332,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,30</span>nānāṃ kutaḥ pra­mā­ṇa­tvaṃ ? ta­du­pa­yo­ga­vi­śe­ṣā­d iti cet, tata eva smṛ­tyā­dī­nāṃ pra­mā­ṇa­tva­m astu sarvathā viśeṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="332,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,31</span>bhāvāt | tathā sati pra­mā­ṇa­saṃ­khyā­ni­ya­mo na vya­va­ti­ṣṭhe­te­ty uktaṃ pu­ra­stā­t | tasmād anena gṛ­hī­ta­grā­hi­tvā­t ka<span type="hard-break">- </span><lb n="332,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,32</span>syacid vi­jñā­na­sya pra­mā­ṇa­tva­m u­ra­rī­ku­rva­tā ma­he­śva­ra­jñā­na­syā­py u­tta­ro­tta­ra­sya pū­rva­jñā­naṃ pa­ri­cchi­nnā­rtha­grā­hi­tvā­d apramā<span type="hard-break">- </span><lb n="332,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,33</span>ṇatvaṃ duḥśakaṃ pa­ri­ha­rtuṃ | yad apy uktaṃ, ma­he­śva­ra­jñā­na­sya nityatve pra­mā­ṇa­pha­la­tvā­bhā­va iti | tad apy ayuktaṃ | tasyo<span type="hard-break">- </span><lb n="332,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,34</span>pa­cā­ra­taḥ pra­mā­ṇa­pha­la­tvo­pa­pa­tteḥ | yathaiva ī­śva­ra­syāṃ­taḥ­kra­ra­ṇa­saṃ­yo­gā­di­sā­ma­grī ni­tya­jñā­na­syā­bhi­vya­kta­tvā­d upa<span type="hard-break">- </span><lb n="332,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 332,35</span>cārataḥ pramāṇaṃ tathā ta­dvyaṃ­gya­tvā­n ni­tya­syā­pī­śva­ra­jñā­na­syo­pa­cā­ra­taḥ pra­mā­ṇa­pha­la­tva­m u­pa­pa­dya­ta eva | na cābhivya<span type="hard-break">- </span><pb n="333"/><lb n="333,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,01</span>ktir u­tpa­tti­r eva sā­mā­nyā­deḥ kha­vya­kti­bhi­r a­bhi­vyaṃ­gya­syo­tpa­ti­ma­ttva­pra­saṃ­gā­t | tato nityam e­ve­śva­ra­jñā­na­m iti | tena <lb n="333,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,02</span>hetor vya­bhi­cā­ra eva | bhavatu vā ma­he­śva­ra­jñā­na­m anityaṃ tathāpi sa­li­la­pa­ra­mā­ṇu­rū­pā­di­bhi­r a­pa­de­śa­syā­nai­kāṃ­ti­ka­tā <lb n="333,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,03</span>du­ṣpa­ri­ha­re­ty alaṃ pra­saṃ­ge­na­, sa­rva­thā­tma­no ga­ti­ma­ttva­sya pra­ti­ṣe­ddhu­m aśakteḥ || </p><p n="a_2452" rend="justify"><lb n="333,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,04</span>kathaṃ punar a­śa­rī­ra­syā­tma­no gatir ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.26 a_2453" rend="justify"><lb n="333,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.26 </span>a­nu­śre­ṇi gatiḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">26</ref> || </p><p n="a_2454" rend="justify"><lb n="333,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,06</span>ā­kā­śa­pra­de­śa­paṃ­ktiḥ śreṇiḥ a­no­rā­nu­pū­rvye vṛttiḥ śre­ṇe­rā­nu­pū­rvye­ṇā­nu­śre­ṇi jīvasya pu­dga­la­sya ca gati<span type="hard-break">- </span><lb n="333,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,07</span>r iti pra­ti­pa­tta­vyaṃ | jī­vā­dhi­kā­rā­t pu­dga­la­syā­saṃ­pra­tya­ya iti cen na, punar ga­ti­gra­ha­ṇā­t ta­tsaṃ­pra­tya­yā­t kri­yāṃ­ta­ra­ni<span type="hard-break">- </span><lb n="333,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,08</span>vṛ­ttya­rtha­m iha ga­ti­gra­ha­ṇa­m iti cen na, a­va­sthā­nā­dya­saṃ­bha­vā­t kri­yāṃ­ta­ra­ni­vṛ­tti­si­ddheḥ | u­tta­ra­sū­tre jī­va­gra­ha­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="333,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,09</span>c ceha śa­rī­ra­pu­dga­la­sya jī­va­syā­nu­śre­ṇi­ga­tiḥ saṃ­pra­tī­ya­te | nanu ca kuto jīvasya cā­nu­śre­ṇi­ga­ti­r niścitā jyoti<span type="hard-break">- </span><lb n="333,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,10</span>rādīnāṃ niḥ­śre­ṇi­ga­ti­da­rśa­nā­t ta­nni­ya­mā­nu­pa­pa­tte­r iti kaścit | taṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2455"><l ana="bt" n="bt_2.26.1"><lb n="333,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.26.1</span>siddhā gatir a­nu­śre­ṇi dehinaḥ pa­ra­mā­ga­mā­t | lo­kāṃ­ta­raṃ pra­ti­jñe­yaṃ pu­dga­la­sya ca nānyathā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2456" rend="justify"><lb n="333,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,12</span>kaḥ punar asau pa­ra­mā­ga­ma­s ta­dā­ve­da­kaḥ kuto vāsya pra­mā­ṇa­tva­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2457"><l ana="bt" n="bt_2.26.2"><lb n="333,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.26.2</span>poḍhā pra­kra­ma­yu­kto yam ātmeti vacanaṃ pumān | saṃ­pra­dā­yā­t su­ni­rṇī­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2458" rend="justify"><lb n="333,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,14</span>ṣa­ṭpra­kra­ma­yu­kto jīva iti pa­ra­mā­ga­maḥ khataḥ saṃ­pra­dā­yā­vi­cche­dā­t pramāṇaṃ su­ni­rṇī­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tvā­d vā <lb n="333,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,15</span>mo­kṣa­mā­rga­va­d iti ni­rū­pi­ta­prā­yaṃ | tato jīvasya pu­dga­la­sya ca de­śa­kā­la­ni­ya­mā­d a­nu­śre­ṇi gatiḥ siddhā <lb n="333,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,16</span>boddhavyā || </p><p n="a_2459" rend="justify"><lb n="333,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,17</span>mu­kta­syā­tma­naḥ kīdṛśī gatir ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.27 a_2460" rend="justify"><lb n="333,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.27 </span>a­vi­gra­hā jīvasya || <ref type="no-sbt" rend="b">27</ref> || </p><p n="a_2461" rend="justify"><lb n="333,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,19</span>u­tta­ra­sū­tre saṃ­sā­ri­gra­ha­ṇā­d iha muktasya gatiḥ | vigraho vyāghātaḥ kau­ṭi­lya­m iti yā­va­t­, na vidyate vigra<span type="hard-break">- </span><lb n="333,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,20</span>ho syā ity a­vi­gra­hā muktasya jīvasya gatir ity a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ || kuta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2462"><l ana="bt" n="bt_2.27.1"><lb n="333,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.27.1</span>gatir muktasya jī­va­syā­vi­gra­hā vakratāṃ prati | ni­mi­ttā­bhā­va­ta­s tasya sva­bhā­ve­no­rdhva­ga­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2463" rend="justify"><lb n="333,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,22</span>ū­rdhva­vra­jyā­sva­bhā­vo jīva iti yu­ktyā­ga­mā­bhyā­m u­tta­ra­tra ni­rṇe­ṣya­te­, tato mu­kta­syā­nya­tra gamane ta­dva­krī­bhā­ve <lb n="333,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,23</span>ca kā­ra­ṇā­bhā­vā­d va­krī­bhā­vā­bhā­vā­d a­vi­gra­hā gatiḥ || </p><p n="a_2464" rend="justify"><lb n="333,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,24</span>saṃ­sā­ri­ṇaḥ kīdṛśī gatir ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.28 a_2465" rend="justify"><lb n="333,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.28 </span>vi­gra­ha­va­tī ca saṃ­sā­ri­ṇaḥ prāk caturbhyaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">28</ref> || </p><p n="a_2466" rend="justify"><lb n="333,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,26</span>ca śabdād a­vi­gra­hā ceti sa­mu­cca­yaḥ tena saṃ­sā­ri­ṇo jīvasya nā­vi­gra­ha­ga­te­r a­pa­vā­do­, vi­gra­ha­va­tyā vidhā<span type="hard-break">- </span><lb n="333,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,27</span>nād iti saṃ­pra­tya­yaḥ kā­la­pa­ri­cche­dā­rthaḥ prāk caturbhya iti va­ca­nā­t | āṅo grahaṇaṃ laghvarthaṃ ka­rta­vya­m iti <lb n="333,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,28</span>cen na, a­bhi­vi­dhi­pra­saṃ­gā­t | u­bha­ya­saṃ­bha­ve vyā­khyā­na­to ma­ryā­dā­saṃ­pra­tya­ya iti cen na, pra­ti­pa­tte­r gau­ra­vā­t | <lb n="333,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,29</span>pra­ti­pa­tti­gau­ra­vā­dva­raṃ graṃ­tha­gau­ra­vaṃ iti va­ca­nā­c ca prā­ggra­ha­ṇa­m astu || kutaś caturbhyaḥ sa­ma­ye­bhyaḥ prāg eva vi­gra­ha­va­tī <lb n="333,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,30</span>gatiḥ saṃ­sā­ri­ṇo na punaś caturthe samaye pa­ra­tre­ty ā­śaṃ­kā­yā­m idam ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2467"><l ana="bt" n="bt_2.28.1"><lb n="333,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.28.1</span>saṃ­sā­ri­ṇaḥ punar va­krī­bhā­va­yu­ktā ca sā matā | caturbhyaḥ sa­ma­ye­bhyaḥ prāk pa­ra­ta­s ta­da­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2468" rend="justify"><lb n="333,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 333,32</span>tri­va­kra­ga­ti­saṃ­bha­vaḥ kuta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2469"><l ana="bt" n="bt_2.28.2"><lb n="333,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.28.2</span>ni­ṣku­ṭa­kṣe­tra­saṃ­si­ddhe­s tri­va­kra­ga­ti­saṃ­bha­vaḥ | e­ka­dvi­va­kra­yā gatyā kvacid u­tpa­ttya­yo­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2470" rend="justify"><pb n="334"/><lb n="334,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,01</span>yadi hy e­ka­va­krā gatiḥ syād dvi­va­krai­va vā tadā ve­trā­sa­nā­dyā­kā­re loke ni­ṣku­ṭa­kṣe­tre kvacit pradeśe jīvasya <lb n="334,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,02</span>ku­ta­ści­d de­śāṃ­ta­rā­d ā­ga­ta­syo­tpa­tti­r na syāt || sū­kṣma­vā­da­ra­kai­r jīvaiḥ sarvo loko ni­raṃ­ta­raṃ nicitaḥ | bā­da­ra­kai­ś ca <lb n="334,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,03</span>yathā saṃ­bha­va­m iti pa­ra­mā­ga­ma­va­ca­naṃ | ta­thai­ke­na jīvena sa­rva­lo­kaḥ pra­ti­de­śaṃ kṣe­trī­kṛ­ta iti va­krā­va­kra­ma­la­bha­ta | <lb n="334,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,04</span>nanu dvi­va­kra­yā gatyā yato yatra vyāptiḥ saṃ­bha­va­ti tatas tatra jī­va­syo­tpa­tteḥ sarvam a­sa­maṃ­ja­sa­m etad va­ca­na­m iti cet, <lb n="334,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,05</span>sa­rva­smā­l lo­ka­pra­de­śā­t sa­rva­smi­n lo­ka­pra­de­śāṃ­ta­re jīvasya gatir iti si­ddhāṃ­ta­vyā­ha­ti­pra­saṃ­gā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2471"><l ana="bt" n="bt_2.28.3"><lb n="334,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.28.3</span>yeṣāṃ ca ca­tu­ra­sraḥ syāl loko vṛtto pi vā mataḥ | ni­ṣku­ṭa­tva­vi­ni­rmu­kta­s teṣāṃ sā na tri­va­kra­tā || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_2472" rend="justify"><lb n="334,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,07</span>mā bhūd ity a­yu­ktaṃ­, tathā pā­ṇi­mu­ktā lāṃ­ga­li­kā go­mū­tri­kā cai­ka­dvi­tri­va­krā saṃ­sā­ri­ṇo gatir iti siddhāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="334,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,08</span>ta­vi­ro­dhā­t | ta­da­vi­ru­ddha­m a­nu­ru­dhya­mā­naiḥ trivakrā tu gatir a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyā­, na cāsau ni­ṣku­ṭa­tva­vi­ni­rmu­kte ca­tu­ra­sre <lb n="334,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,09</span>vṛtte vā loke saṃ­bha­va­tī­ti na ta­du­pa­de­śa­saṃ­bha­vaḥ || </p><p n="a_2473" rend="justify"><lb n="334,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,10</span>ki­ya­tsa­ma­yā punar avakrā gatir ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.29 a_2474" rend="justify"><lb n="334,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.29 </span>e­ka­sa­ma­yā­vi­gra­hā || <ref type="no-sbt" rend="b">29</ref> || </p><p n="a_2475" rend="justify"><lb n="334,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,12</span>gatir ity a­nu­va­rta­ne­na sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyā­t strī­liṃ­ga­ni­rde­śaḥ kṛtaḥ | ekaḥ samayo 'syā ity e­ka­sa­ma­yā­, na <lb n="334,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,13</span>vidyate vigraho vyāghāto syā ity a­vi­gra­hā ṛjvī gatir ity arthaḥ || kutaś caivam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2476"><l ana="bt" n="bt_2.29.1"><lb n="334,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.29.1</span>a­vi­gra­hā gatis tatra pro­ktai­ka­sa­ma­yā­khi­lā | prāptiḥ sa­ma­ya­mā­tre­ṇa lo­kā­gra­sya tanor api || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2477" rend="justify"><lb n="334,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,15</span>lo­kā­gra­prā­pa­ṇī gatir muktasya tāvad e­ka­sa­ma­yā sa­mā­vi­rbhū­tā­naṃ­ta­vī­rya­sya ta­syai­ka­sa­ma­ya­mā­tre­ṇa lo­kā­gra­prā­ptyu<span type="hard-break">- </span><lb n="334,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,16</span>papatteḥ | pū­rva­ta­nu­pa­ri­tyā­ge­na ta­nvaṃ­ta­ra­prā­pa­ṇī­rva­kra­ga­ti­r e­ka­sa­ma­yai­va saṃ­sā­ri­ṇo pi, saṃ­prā­pta­tā­dṛ­gvī­ryāṃ­ta­rā­ya­kṣa­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="334,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,17</span>pa­śa­ma­sya lo­kāṃ­ta­ra­va­rti­nyāḥ tanor api sa­ma­ya­mā­tre­ṇa prā­pti­gha­ṭa­nā­t | tataḥ sa­ka­lā­py a­vi­gra­hā gatir e­ka­sa­ma­ye<span type="hard-break">- </span><lb n="334,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,18</span>ty u­pa­pa­nnaṃ | sā­ma­rthyā­d e­ka­va­krā dvi­sa­ma­yā­, dvivakrā tri­sa­ma­yā­, trivakrā ca­tuḥ­sa­ma­ye­ti siddhaṃ || </p><p n="a_2478" rend="justify"><lb n="334,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,19</span>yady evaṃ sa­rva­trā­hā­ra­ko jīvaḥ prasakta ity ākūtaṃ pra­ti­ṣe­dha­ya­nn ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.30 a_2479" rend="justify"><lb n="334,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.30 </span>ekaṃ dvau trīn vā­nā­hā­ra­kaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">30</ref> || </p><p n="a_2480" rend="justify"><lb n="334,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,21</span>ekaṃ vā samayaṃ dvau vā samayau trīn vā sa­ma­yā­n a­nā­hā­ra­ka iti saṃ­pra­tye­yaṃ­, pra­tyā­sa­tteḥ sa­ma­ya­syā­bhi­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="334,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,22</span>baṃ­dhā­t­, vā­śa­bda­sya pratyekaṃ pa­ri­sa­mā­pte­ś ca | sa­pta­mī­pra­saṃ­ga iti cen na, a­tyaṃ­ta­saṃ­yo­ga­sya vi­va­kṣi­ta­tvā­t | <lb n="334,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,23</span>kaḥ punar āhāro nāma ye­nā­hā­ra­ko jīvaḥ syād ity a­bhi­dhī­ya­te­–­tra­yā­ṇāṃ śa­rī­rā­ṇāṃ ṣaṇṇāṃ pa­ryā­ptī­nāṃ yogyapu<span type="hard-break">- </span><lb n="334,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,24</span>dga­la­gra­ha­ṇa­m āhāraḥ ta­da­bhā­vā­d vi­gra­ha­ga­tā­v a­nā­hā­ra­kaḥ­, na hi tasyām ā­hā­ra­ka­śa­rī­ra­sya saṃ­bha­vaḥ­, nāpy au­dā­ri­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="334,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,25</span>vai­kri­yi­ka­śa­rī­ra­yoḥ ṣaṇṇāṃ pa­ryā­ptī­nāṃ vyā­ghā­tā­t | punar ā­tmai­ka­sa­ma­ye dvau trīn vā­nā­hā­ra­ko na punaś ca­tu­rtha­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="334,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,26</span>pīty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2481"><l ana="bt" n="bt_2.30.1"><lb n="334,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.30.1</span>ekaṃ sa­ma­ya­m ātmā dvau trīn vā nā­hā­ra­ya­ty ayaṃ | śa­rī­ra­tra­ya­pa­ryā­pti­prā­yo­gyā­n pu­dga­lā­n idam || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.30.2"><lb n="334,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.30.2</span>caturthe samaye vaśyam ā­hā­ra­sya pra­si­ddhi­taḥ | ṛjvām iva gatau prācye puṃsaḥ saṃ­sā­ra­cā­ri­ṇaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.30.3"><lb n="334,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.30.3</span>dvitīye pā­ṇi­mu­ktā­yāṃ lāṃ­ga­li­kā tṛ­tī­ya­ke | yathā ta­dva­ttri­va­krā­yāṃ caturthe vigrahaḥ grahaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_2482" rend="justify"><lb n="334,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 334,30</span>saṃprati kṣa­ṇi­kā­dye­kāṃ­ta­vya­va­cche­de­na syā­dvā­da­pa­kṣa eva vi­gra­ha­ga­ti­r jīvasya saṃ­bha­va­tī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2483"><l ana="bt" n="bt_2.30.4"><lb n="334,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.30.4</span>kṣaṇikaṃ niṣkriyaṃ cittaṃ sva­śa­rī­ra­pra­de­śa­taḥ | bhinnaṃ ci­ttāṃ­ta­raṃ naiva prā­ra­bhe­ta sa­vi­gra­haṃ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.30.5"><lb n="334,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.30.5</span>sa­rva­kā­ra­ṇa­śū­nye hi deśe kāryasya janmani | kāle vā na kvacij jñātum asya janma na siddhyati || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.30.6"><lb n="334,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.30.6</span>kūṭastho pi pumān naiva jahāti prā­cya­vi­gra­haṃ | na gṛhṇāty uttaraṃ kāyam a­ni­tya­tva­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.30.7"><pb n="335"/><lb n="335,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.30.7</span>pa­ri­ṇā­mī yathā kālo ga­ti­mā­nā­ha­ra­tya­taḥ | svo­pā­tta­ka­rma­sṛ­ṣṭe­ṣṭa­de­śā­dī­n pu­dga­lā­nta­raṃ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.30.8"><lb n="335,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.30.8</span>iti vi­gra­ha­saṃ­prā­ptyai gatir jīvasya yujyate | ṣaḍbhiḥ sūtraiḥ su­ni­rṇī­tā nirbādhaṃ jai­na­da­rśa­ne || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_2484" rend="justify"><lb n="335,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,03</span>athaivaṃ ni­rū­pi­ta­ga­te­r jīvasya ni­ya­ta­kā­lā­tma­lā­bha­sya ṣa­ṣṭi­kā­dyā­tma­lā­bha­va­tsaṃ­bhā­vya­mā­na­sya ja­nma­bhe­da­pra­ti­pā<span type="hard-break">- </span><lb n="335,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,04</span>da­nā­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.31 a_2485" rend="justify"><lb n="335,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.31 </span>saṃ­mū­rcha­na­ga­rbho­pa­pā­dā janma || <ref type="no-sbt" rend="b">31</ref> || </p><p n="a_2486" rend="justify"><lb n="335,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,06</span>sa­maṃ­ta­to mūrchanaṃ śa­rī­rā­kā­ra­ta­yā sarvataḥ pu­dga­lā­nāṃ sa­mmū­rcha­naṃ­, śu­kra­śo­ṇi­ta­ga­ra­ṇā­d garbhaḥ mā­tṛ­pra­yu­ktā­hā<span type="hard-break">- </span><lb n="335,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,07</span>rā­tma­sā­t ka­ra­ṇā­d vā, upetya padyate sminn ity u­pa­pā­daḥ | e­te­ṣā­m i­ta­re­ta­ra­yo­ge dvaṃdve | saṃ­mū­rcha­na­sya gra­ha­ṇa­m ādāv ati<span type="hard-break">- </span><lb n="335,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,08</span>sthū­la­tvā­t a­lpa­kā­la­jī­vi­tvā­t ta­tkā­rya­kā­ra­ṇa­pra­tya­kṣa­tvā­c ca, ta­da­naṃ­ta­raṃ garbhasya grahaṇaṃ kā­la­pra­ka­rṣā­ni­ṣpa­tteḥ­, <lb n="335,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,09</span>u­pa­pā­da­sya gra­ha­ṇa­m aṃte dī­rgha­jī­vi­tvā­t | ta ete jīvasya janmeti pratyeyaṃ | saṃ­mū­rcha­nā­di­bhe­dā­t ja­nma­bhe­da­va­ca<span type="hard-break">- </span><lb n="335,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,10</span>na­bhe­da­pra­saṃ­ga iti cen na, ja­nma­sā­mā­nyo­pā­dā­nā­nāṃ ta­de­ka­tvo­pa­pa­tteḥ || </p><p n="a_2487" rend="justify"><lb n="335,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,11</span>kutaḥ punaḥ saṃ­mū­rcha­nā­da­ya eva ja­nma­bhe­dā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2488"><l ana="bt" n="bt_2.31.1"><lb n="335,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.31.1</span>saṃ­mū­rcha­nā­da­yo janma puṃso bhedena saṃ­gra­hā­t | sato pi ja­nma­bhe­da­sya pa­ra­syāṃ­ta­rga­te­r iha || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2489" rend="justify"><lb n="335,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,13</span>saṃ­sve­do­dbhe­dā­da­yaḥ pare ja­nma­bhe­dāḥ saṃ­mū­rcha­nā­t teṣāṃ ta­trai­vāṃ­ta­rga­ma­nā­t | bhedena tu saṃ­gṛ­hya­mā­ṇaṃ janma <lb n="335,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,14</span>trividhaṃ vya­va­ti­ṣṭha­te saṃ­mū­rcha­nā­di­bhe­daḥ punar jīvasya ta­tkā­ra­ṇa­ka­rma­bhe­dā­t­, so pi sva­ni­mi­ttā­dhya­va­sā­ya­bhe­dā­d iti <lb n="335,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,15</span>pra­ti­pa­tta­vyaṃ || </p><p n="a_2490" rend="justify"><lb n="335,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,16</span>ta­dyo­ni­pra­ti­pā­da­nā­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.32 a_2491" rend="justify"><lb n="335,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.32 </span>sa­ci­tta­śī­ta­saṃ­vṛ­tāḥ setarā miśrāś cai­ka­śa­s ta­dyo­na­yaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">32</ref> || </p><p n="a_2492" rend="justify"><lb n="335,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,18</span>ātmanaḥ pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣa­ś cittaṃ, śītaḥ spa­rśa­vi­śe­ṣaḥ­, saṃvṛto du­ru­pa­la­kṣyaḥ | saha cittena vartata iti <lb n="335,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,19</span>sa­ci­ttaḥ­, śīto syāstīti śītaḥ, saṃ­vrī­ya­te saṃvṛtaḥ | sa­ci­tta­ś ca śītaś ca saṃ­vṛ­ta­ś ca sa­ci­tta­śī­ta­saṃ­vṛ­tāḥ sahe<span type="hard-break">- </span><lb n="335,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,20</span>tarair a­ci­tto­ṣṇa­vi­vṛ­tai­r vartaṃte iti setarāḥ sa­pra­ti­pa­kṣāḥ­, mi­śra­gra­ha­ṇa­m u­bha­yā­tma­saṃ­gra­hā­rthaṃ | caśabdaḥ pratyekaṃ samu<span type="hard-break">- </span><lb n="335,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,21</span>ccayārtha ity eke, ta­da­yu­ktaṃ ta­maṃ­ta­re­ṇā­pi ta­tpra­tī­teḥ pṛ­thi­vya­pte­jo­vā­yu­r iti yathā | i­ta­ra­yo­ni­bhe­da­sa­mu­cca­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="335,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,22</span>rthas tu yuktaś ca­śa­bdaḥ­, ekraśo grahaṇaṃ kra­ma­mi­śra­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ tena sacitto citto miśraś ca śīta uṣṇo <lb n="335,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,23</span>miśraś ca saṃvṛto vivṛto miśraś ceti na­va­yo­ni­bhe­dā­s tasya janmanaḥ pra­tī­yaṃ­te ta­ccha­bda­sya pra­kṛ­tā­pe­kṣa­tvā­t | <lb n="335,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,24</span>sa­ci­ttā­dī­nāṃ dvaṃdve puṃ­va­dbhā­vā­bhā­vo bhi­nnā­śra­ya­tvā­d ity eke, tad ayuktaṃ | pu­lliṃ­ga­sya yo­ni­śa­bda­sye­hā­śra­ya­ṇā­t tasyo<span type="hard-break">- </span><lb n="335,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,25</span>bha­ya­liṃ­ga­tvā­t | strī­liṃ­ga­sya vā pra­yo­ga­syo­tta­re ya­di­ka­sya hra­sva­tva­sya vi­dhā­nā­t drutāyāṃ ta­pa­ra­ka­ra­ṇa­ka­ra­ṇā­n ma<span type="hard-break">- </span><lb n="335,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,26</span>dhyam a­va­laṃ­bi­ta­yo­r u­pa­saṃ­khyā­na­m ity atra dvaṃdve pi tasya da­rśa­nā­t | yo­ni­ja­nma­no­r a­vi­śe­ṣa iti cen na, ā­dhā­rā­dhe­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="335,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,27</span>bhedād vi­śe­ṣo­pa­pa­tteḥ | sa­ci­tta­gra­ha­ṇa­mā­dau tasya ce­ta­nā­tma­ka­tvā­t ta­da­naṃ­ta­raṃ śī­tā­bhi­dhā­naṃ tad apy ādye he­tu­tvā­t | <lb n="335,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,28</span>aṃte saṃ­vṛ­ta­gra­ha­ṇaṃ gu­pta­rū­pa­tvā­t | ta­trā­ci­tta­yo nayo de­va­nā­ra­kāḥ­, garbhajā mi­śra­yo­na­yaḥ­, śe­ṣā­stri­vi­ka­lpāḥ­; <lb n="335,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,29</span>śī­to­ṣṇa­yo nayo de­va­nā­ra­kāḥ­, u­ṣṇa­yo­ni­s te­ja­skā­yi­kaḥ­, itare tri­pra­kā­rāḥ­; de­va­nā­ra­kai­keṃ­dri­yāḥ saṃ­vṛ­ta­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="335,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,30</span>nayaḥ, vi­ka­leṃ­dri­yā vi­vṛ­ta­yo­na­yaḥ­, mi­śra­yo­na­yo garbhajāḥ ta­dbhe­dā­ś ca­śa­bda­sa­mu­cci­tāḥ pra­tya­kṣa­jñā­na­dṛ­ṣṭāḥ­, itare<span type="hard-break">- </span><lb n="335,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,31</span>ṣām ā­ga­ma­ga­myā­ś ca­tu­ra­śī­ti­śa­ta­sa­ha­sra­saṃ­khyāḥ | tad uktaṃ | "­ṇi­cci­da­ra­dhā­tu­sa­tta­ya­ta­ru­da­sa­vi­ya­liṃ­di­e dodo | <lb n="335,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 335,32</span>a­su­ra­ṇi­ra­ya­ti­ri­ya­ca­du­ro coddasa maṇue sa­da­sa­ha­ssā­" || a­thai­te­ṣāṃ yo­ni­bhe­dā­nāṃ sadbhāve yuktim u­pa­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2493"><l ana="bt" n="bt_2.32.1"><lb n="335,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.32.1</span>tasyāpi yonayaḥ saṃti sa­ci­ttā­dyā ya­tho­di­tāḥ | svā­vā­re­ṇa vinā janma kriyāyā jā­tva­nī­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.32.2"><pb n="336"/><lb n="336,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.32.2</span>ta­dvai­ci­tryaṃ punaḥ ka­rma­vai­ci­tryā­t tad vi­ha­nya­te | kā­rya­vai­ci­trya­si­ddhe­s tu ka­rma­vai­ci­trya­ni­rṇa­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2494" rend="justify"><lb n="336,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,02</span>na hi sva­bhā­va­ta eva prāṇināṃ su­kha­duḥ­khā­nu­bha­vā­di­kā­rya­vai­ci­tryaṃ ni­ya­mā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | kālād eveti vā <lb n="336,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,03</span>yuktaṃ, e­ka­smi­nn api kāle ta­dvai­ci­tryā­nu­bha­vā­t | bhū­ta­vai­ci­tryā­t su­khā­di­vai­ci­trya­m iti cet na, sukhādeḥ bhūta<span type="hard-break">- </span><lb n="336,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,04</span>kā­rya­tva­ni­ṣe­dhā­t | tataḥ ka­rma­vai­ci­trya­m eva su­khā­di­kā­rya­vai­ci­tryaṃ ga­ma­ya­ti­, ta­dvya­ti­re­ke­ṇa dṛ­ṣṭa­kā­ra­ṇa­sā­ka­lye pi <lb n="336,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,05</span>ka­dā­ci­d a­nu­tpa­tteḥ | tac ca ka­rma­vai­ci­trya­m asya ja­nma­ni­mi­tta­m iti paryāptaṃ pra­paṃ­ca­ke­na || </p><p n="a_2495" rend="justify"><lb n="336,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,06</span>keṣāṃ punar ga­rbha­ja­nme­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.33 a_2496" rend="justify"><lb n="336,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.33 </span>ja­rā­yu­jāṃ­ḍa­ja­po­tā­nāṃ garbhaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">33</ref> || </p><p n="a_2497" rend="justify"><lb n="336,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,08</span>jā­la­va­tprā­ṇi­pa­ri­va­ra­ṇaṃ jarāyuḥ jarāyau jātā ja­rā­yu­jāḥ­, śu­kra­śo­ṇi­ta­pa­ri­va­ra­ṇa­m u­pā­tta­kā­ṭhi­nyaṃ na­kha­tva­k<span type="hard-break">- </span><lb n="336,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,09</span>sadṛśaṃ pa­ri­maṃ­ḍa­la­m aṃḍaṃ aṃḍe jātā aṃḍajāḥ pū­rṇā­va­ya­vaḥ pa­ri­spaṃ­dā­di­sā­ma­rthyo­pa­la­kṣi­taḥ potaḥ | potaja ity a<span type="hard-break">- </span><lb n="336,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,10</span>yuktam a­rtha­bhe­dā­bhā­vā­t | ātmā potaja iti cen na, tasyāpi po­ta­pa­ri­mā­ṇā­tmā­tma­naḥ po­ta­tvā­t | jarāyu<span type="hard-break">- </span><lb n="336,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,11</span>jāś ca aṃ­ḍa­jā­ś ca potāś ca ja­rā­yu­jāṃ­ḍa­ja­po­tā iti siddhaṃ dvaṃdve | ja­rā­yu­gra­ha­ṇa­mā­dā­v a­bhya­rhi­ta­tvā­t kri­yā­raṃ­bha<span type="hard-break">- </span><lb n="336,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,12</span>śa­kti­yo­gā­t ke­ṣāṃ­ci­n ma­hā­pra­bhā­va­tvā­n mā­rga­pha­lā­bhi­saṃ­baṃ­dhā­c ca | ta­da­naṃ­ta­ra­m aṃ­ḍa­ja­gra­ha­ṇaṃ potebhyo '­bhya­rhi­ta­tvā­t | <lb n="336,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,13</span>eteṣāṃ garbha eva janmeti sūtrārthaḥ | uddeśe ca nirdeśo yukta iti cen na, gau­ra­va­pra­saṃ­gā­t | śeṣāṇāṃ saṃmū<span type="hard-break">- </span><lb n="336,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,14</span>rchanam iti la­ghu­no­pā­ye­na ga­rbho­pa­pā­dā­naṃ­ta­raṃ va­ca­no­pa­pa­tteḥ || kutaḥ punar ja­rā­yu­jā­dī­nāṃ garbha eva yukta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2498"><l ana="bt" n="bt_2.33.1"><lb n="336,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.33.1</span>yukto ja­rā­yu­jā­dī­nā­m eva garbho va­dhā­ra­ṇā­t | de­va­nā­ra­ka­śe­ṣā­ṇāṃ ga­rbhā­bhā­va­vi­bhā­va­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2499" rend="justify"><lb n="336,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,16</span>yadi hi ja­rā­yu­jā­dī­nāṃ garbha evety a­va­dhā­ra­ṇaṃ syāt tadā ja­rā­yu­jā­da­yo ga­rbha­ni­ya­tāḥ syuḥ garbhas tu teṣv ani<span type="hard-break">- </span><lb n="336,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,17</span>yata iti de­va­nā­ra­ke­ṣu śeṣeṣu sa pra­sa­jye­ta | yadā tu ja­rā­yu­jā­dī­nā­m evety a­va­dhā­ra­ṇaṃ tadā teṣu ga­rbhā­bhā­vo <lb n="336,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,18</span>vi­bhā­vya­ta iti yukto ja­rā­yu­jā­dī­nā­m eva garbhaḥ || </p><p n="a_2500" rend="justify"><lb n="336,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,19</span>ke­va­la­m u­pa­pā­de pi ja­rā­yu­jā­dī­nāṃ prasaktau ta­nni­vā­ra­ṇā­rtha­m idam ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.34 a_2501" rend="justify"><lb n="336,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.34 </span>de­va­nā­ra­kā­ṇā­m u­pa­pā­daḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">34</ref> || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2502"><l ana="bt" n="bt_2.34.1"><lb n="336,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.34.1</span>syād de­va­nā­ra­kā­ṇā­m u­pa­pā­do ni­ya­ta­s tathā | ta­syā­bhā­vā­t tato nyeṣāṃ teṣāṃ ja­nmāṃ­ta­ra­cyu­teḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2503" rend="justify"><lb n="336,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,22</span>de­va­nā­ra­kā­ṇā­m e­vo­pa­pā­da iti hi niyame de­va­nā­ra­ke­ṣu niyata u­pa­pā­daḥ de­va­nā­ra­kā­s tū­pa­pā­de­na niyatā <lb n="336,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,23</span>iti ga­rbha­saṃ­mū­rcha­na­yo­r api prasaktāḥ pū­rvo­tta­ra­sū­trā­va­dhā­ra­ṇā­t | tatra ni­ru­vā­ca­, ko sau ? u­pa­pā­da eva nārakā <lb n="336,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,24</span>a­va­ti­ṣṭhaṃ­te na garbhe saṃ­mū­rcha­ne vā pra­sa­jyaṃ­te tatas teṣāṃ ja­nmāṃ­ta­ra­cyu­ti­si­ddhe­r u­pa­pā­da eva || </p><p n="a_2504" rend="justify"><lb n="336,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,25</span>nanv evaṃ ja­rā­yu­jā­dī­nāṃ de­va­nā­ra­kā­ṇāṃ ca saṃ­mū­rcha­ne pi pra­sa­kti­r ity ākhyātaṃ pra­ti­ghna­nn ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.35 a_2505" rend="justify"><lb n="336,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.35 </span>śeṣāṇāṃ saṃ­mū­rcha­na­m || <ref type="no-sbt" rend="b">35</ref> || </p><p n="a_2506" rend="justify"><lb n="336,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,27</span>śe­ṣā­ṇā­m eva saṃ­mū­rcha­na­m ity a­va­dhā­ra­ṇī­yaṃ | ke punaḥ śeṣāḥ kuto vā teṣām eva saṃ­mū­rcha­na­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2507"><l ana="bt" n="bt_2.35.1"><lb n="336,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.35.1</span>ni­rdi­ṣṭe­bhya­s tu śeṣāṇāṃ yuktaṃ saṃ­mū­rcha­naṃ sadā | ga­rbho­pa­pā­da­yo­s tatra pra­tī­tya­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2508" rend="justify"><lb n="336,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,29</span>uktebhyo ja­rā­yu­jā­di­bhyo de­va­nā­ra­ke­bhya­ś ca anye śeṣās teṣām eva saṃ­mū­rcha­naṃ yuktaṃ sadā ga­rbho­pa­pā­da­yo­s tatra <lb n="336,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 336,30</span>pra­tī­tya­nu­pa­pa­tteḥ | tarhi saṃ­sve­da­jā­dī­nāṃ ja­nma­kā­ro nyaḥ sū­tra­yi­ta­vya ity ā­śaṃ­kā­m a­pa­sā­ra­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2509"><l ana="bt" n="bt_2.35.2"><lb n="336,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.35.2</span>tathā saṃ­sve­da­jā­dī­nā­m api saṃ­mū­rcha­naṃ mataṃ | janmeti nāparo ja­nma­pra­kā­ro sūtrito sti naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.35.3"><lb n="336,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.35.3</span>ity evaṃ paṃcabhiḥ sūtraiḥ sūtritaṃ janma janmināṃ | bhe­da­pra­bhe­da­ta­ś ciṃtyaṃ yu­ktyā­ga­ma­sa­mā­śra­yaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_2510" rend="justify"><pb n="337"/><lb n="337,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,01</span>atha jīvasya kati śa­rī­rā­ṇī­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.36 a_2511" rend="justify"><lb n="337,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.36 </span>au­dā­ri­ka­vai­kri­yi­kā­hā­ra­ka­tai­ja­sa­kā­rma­ṇā­ni śa­rī­rā­ṇi || <ref type="no-sbt" rend="b">36</ref> || </p><p n="a_2512" rend="justify"><lb n="337,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,03</span>śa­rī­ra­nā­ma­ka­rmo­da­ye sati śīryaṃta iti śa­rī­rā­ṇi | śa­ra­ṇa­kri­yā­tra vyu­tpa­tti­ni­mi­ttaṃ tu śa­rī­ra­nā­ma­ka­rmo­da­ya <lb n="337,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,04</span>e­vo­di­taḥ śa­rī­ra­tva­pa­ri­ṇā­maḥ na punar a­rthāṃ­ta­ra­bhū­ta­śa­rī­ra­tva­sā­mā­nyaṃ tasya vi­cā­rya­mā­ṇa­syā­yo­gā­t || </p><p n="a_2513" rend="justify"><lb n="337,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,05</span>kena punaḥ kā­ra­ṇe­na ja­nmāṃ­ta­raṃ śa­rī­rā­ṇy āhur ity u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2514"><l ana="bt" n="bt_2.36.1"><lb n="337,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.36.1</span>svayonau janma jīvasya śa­rī­ro­tpa­tti­r iṣyate | te­nā­trau­dā­ri­kā­dī­ni śa­rī­rā­ṇi pra­ca­kṣa­te || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2515" rend="justify"><lb n="337,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,07</span>au­dā­ri­kā­di­śa­rī­ra­nā­ma­ka­rma­vi­śe­ṣo­da­yā­pā­di­tā­ni paṃ­cai­vau­dā­ri­kā­dī­ni śa­rī­rā­ṇi jīvasya ya­du­tpa­ttiḥ <lb n="337,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,08</span>svayonau ja­nmo­ktaṃ­, na hi ga­ti­nā­mo­da­ya­mā­traṃ janma, a­nu­tpa­nna­śa­rī­ra­syā­pi ta­tpra­saṃ­gā­t | ta­tro­dā­raṃ sthūlaṃ <lb n="337,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,09</span>pra­yo­ja­na­m asyety au­dā­ri­kaṃ udāre bhavam iti vā, vikriyā pra­yo­ja­na­m asyeti vai­kri­yi­ka­m ā­hri­ya­te tad ity ā­hā­ra­kaṃ­, <lb n="337,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,10</span>te­jo­ni­mi­tta­tvā­t tai­ja­saṃ­, ka­rma­ṇā­m idaṃ kārmaṇaṃ ta­tsa­mū­ho vā | eteṣāṃ dvaṃdve, pūrvam au­dā­ri­ka­sya gra­ha­ṇa­m a­ti­sthū­la<span type="hard-break">- </span><lb n="337,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,11</span>tvāt u­tta­re­ṣāṃ kra­ma­va­ca­naṃ | sū­kṣma­kra­ma­sū­kṣma­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ kā­rma­ṇa­gra­ha­ṇa­mā­dau yuktam au­dā­ri­kā­di­śa­rī­rā­ṇāṃ <lb n="337,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,12</span>ta­tkā­rya­tvā­d iti cen na, ta­syā­tyaṃ­ta­pa­ro­kṣa­tvā­t | au­dā­ri­ka­m api pa­ro­kṣa­m iti cen na, tasya ke­ṣāṃ­ci­t parokṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="337,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,13</span>tvāt | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2516"><l ana="bt" n="bt_2.36.2"><lb n="337,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.36.2</span>siddham au­dā­ri­kaṃ ti­rya­ṅmā­nu­ṣā­ṇā­m a­ne­ka­dhā | śarīraṃ tatra ta­nnā­ma­ka­rma­vai­ci­trya­to bṛhat || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2517" rend="justify"><lb n="337,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,15</span>bṛhad dhi śa­rī­ra­m au­dā­ri­kaṃ ma­nu­ṣyā­ṇāṃ tiraścāṃ ca pra­tya­kṣa­taḥ siddhaṃ teṣu śa­rī­re­ṣu madhye | tac cā­ne­ka­dhā tannā<span type="hard-break">- </span><lb n="337,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,16</span>ma­ka­rma­ṇo ne­ka­vi­dha­tvā­t || śeṣāṇi kutaḥ si­ddhā­nī­ty āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2518"><l ana="bt" n="bt_2.36.3"><lb n="337,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.36.3</span>saṃ­bhā­vyā­ni tato nyāni bā­dha­kā­bhā­va­ni­rṇa­yā­t | pa­ra­mā­ga­ma­si­ddhā­ni yuktito pi ca kārmaṇaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_2519" rend="justify"><lb n="337,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,18</span>na ka­rma­ṇā­m idaṃ kā­rma­ṇa­m ity asmin pakṣe sarvam au­dā­ri­kā­di kārmaṇaṃ pra­sa­kta­m iti cen na, pra­ti­ni­ya­ta­ka­rma­ni<span type="hard-break">- </span><lb n="337,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,19</span>mi­tta­tvā­t teṣāṃ bhe­do­pa­pa­tteḥ | ka­rma­sā­mā­nya­kṛ­ta­tvā­d abheda iti cen na, e­ka­mṛ­dā­di­kā­ra­ṇa­pū­rva­ka­syā­pi ghaṭodaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="337,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,20</span>ca­nā­de­r bhe­da­da­rśa­nā­t kā­rma­ṇa­pra­ṇā­li­ka­yā ca ta­nni­ṣpa­ttiḥ svo­pā­dā­na­bhe­dā­d bhedaḥ prasiddhaḥ | pṛ­tha­gu­pa­laṃ­bha­pra­saṃ­ga <lb n="337,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,21</span>iti cen na, vi­śra­so­pa­ca­ye­na sthānāt kli­nna­gu­ḍa­re­ṇu­śle­ṣa­va­dau­dā­ri­kā­dī­nāṃ kā­rma­ṇa­ni­mi­tta­tve kārmaṇaṃ kiṃ <lb n="337,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,22</span>ni­mi­tta­m iti vācyaṃ ? na tāvan ni­rni­mi­ttaṃ ta­da­ni­rmo­kṣa­pra­saṃ­gā­d vā­bhi­bhā­va­pra­saṃ­gā­d vā śa­rī­rāṃ­ta­ra­ni­mi­tta­tve tu <lb n="337,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,23</span>tasyāpy a­nya­śa­rī­ra­ni­mi­tta­tve na­va­sthā­pa­tti­r iti cen na, tasyaiva ni­mi­tta­bhā­vā­t | pūrvaṃ hi kārmaṇaṃ kā­rma­ṇa­sya <lb n="337,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,24</span>nimittaṃ tad api ta­du­tta­ra­sye­ti ni­mi­tta­nai­mi­tti­ka­bhā­vo '­vi­ru­dhya­te | na­cai­va­m a­na­va­sthā­pa­ttiḥ kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­ve­na tatsaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="337,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,25</span>tā­na­syā­nā­de­r a­vi­ro­dhā­t | mi­thyā­da­rśa­nā­di­ni­mi­tta­tvā­c ca nā­ni­mi­ttaṃ kā­rma­ṇaṃ­, tato nā­ni­rmo­kṣa­pra­saṃ­gaḥ | <lb n="337,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,26</span>tac cai­vaṃ­vi­dhaṃ pa­ra­mā­ga­mā­t siddhaṃ vai­kri­yi­kā­di­va­t yu­kti­ta­ś ca ya­thā­pra­de­śaṃ sā­dha­yi­ṣya­te || </p><p n="a_2520" rend="justify"><lb n="337,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,27</span>nanu yady au­dā­ri­kaṃ sthūlaṃ tadā paraṃ paraṃ kī­dṛ­śa­m ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.37 a_2521" rend="justify"><lb n="337,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.37 </span>paraṃ paraṃ sūkṣmam || <ref type="no-sbt" rend="b">37</ref> || </p><p n="a_2522" rend="justify"><lb n="337,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,29</span>pa­ra­śa­bda­syā­ne­kā­rtha­tve vi­va­kṣā­to vya­va­sthā­rtha­ga­tiḥ pṛ­tha­gbhū­tā­nāṃ sū­kṣma­gu­ṇe­na vī­psā­ni­rde­śaḥ te­nau­dā­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="337,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,30</span>kāt paraṃ vai­kri­yi­kaṃ sūkṣmaṃ na sthū­la­ta­raṃ­, tato py ā­hā­ra­kaṃ­, tato pi taijasaṃ sūkṣmaṃ, tato pi kā­rma­ṇa­m iti saṃ­pra­tī­ya­te || </p><p n="a_2523" rend="justify"><lb n="337,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,31</span>pra­de­śa­taḥ paraṃ paraṃ kīdṛg ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.38 a_2524" rend="justify"><lb n="337,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.38 </span>pra­de­śa­to '­saṃ­khye­ya­gu­ṇaṃ prā­ktai­ja­sā­t || <ref type="no-sbt" rend="b">38</ref> || </p><p n="a_2525" rend="justify"><lb n="337,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 337,33</span>pradeśāḥ pa­ra­mā­ṇa­va­s tato '­saṃ­khye­ya­gu­ṇaṃ paraṃ param ity a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ prā­ktai­ja­sā­d iti va­ca­nā­t | na tai­ja­sa­kā­rma<span type="hard-break">- </span><pb n="338"/><lb n="338,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,01</span>ṇayor a­saṃ­khye­ya­gu­ṇa­tvaṃ | kiṃ tarhi ? au­dā­ri­kā­d vai­kri­yi­kaṃ pra­de­śa­to '­saṃ­khye­ya­gu­ṇaṃ tato py ā­hā­ra­ka­m iti niścayaḥ || </p><p n="a_2526" rend="justify"><lb n="338,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,02</span>tai­ja­sa­kā­rma­ṇe kiṃ guṇe ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.39 a_2527" rend="justify"><lb n="338,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.39 </span>a­naṃ­ta­gu­ṇe pare || <ref type="no-sbt" rend="b">39</ref> || </p><p n="a_2528" rend="justify"><lb n="338,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,04</span>pra­de­śa­ta ity a­nu­va­rta­te paraṃ param iti ca, te­nā­hā­ra­kā­t paraṃ taijasaṃ pra­de­śa­to '­naṃ­ta­gu­ṇaṃ tato pi kā­rma­ṇa­m anaṃta<span type="hard-break">- </span><lb n="338,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,05</span>guṇam iti vi­jñā­ya­te | tata eva no­bha­yo­s tu­lya­tva­m ā­hā­ra­kā­d a­naṃ­ta­gu­ṇa­tvā­bhā­vā­t | anyad eva hi ā­hā­ra­kā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="338,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,06</span>naṃ­ta­gu­ṇa­tvaṃ tai­ja­sa­sya­, tai­ja­sā­c cānyat kā­rma­ṇa­sya ta­syā­naṃ­ta­vi­ka­lpa­tvā­t pa­ra­smi­n sa­tyā­rā­tī­ya­syā­va­ra­tvā­va­re <lb n="338,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,07</span>iti nirdeśo na pra­sa­jya­te bu­ddhi­vi­ṣa­ya­vyā­pā­rā­d u­bha­yo­r ā­hā­ra­tvo­pa­pa­tteḥ | vya­va­hi­te pi vā pa­ra­śa­bda­pra­yo­gā­t | <lb n="338,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,08</span>nanu ca yadi pra­de­śā­pe­kṣa­yā paraṃ pa­ra­ma­saṃ­khye­ya­gu­ṇa­m a­naṃ­ta­gu­ṇaṃ cocyate sūkṣmaṃ katham ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2529"><l ana="bt" n="bt_2.39.1"><lb n="338,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.39.1</span>kṣe­trā­va­gā­ha­nā­pe­kṣāṃ kṛtvā sūkṣmaṃ paraṃ paraṃ | tai­ja­sā­t prā­ga­saṃ­khye­ya­gu­ṇaṃ jñeyaṃ pra­de­śa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.39.1ef"><lb n="338,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.39.1ef</span>ta­thā­naṃ­ta­gu­ṇe jñeye pare tai­ja­sa­kā­rma­ṇe | <ref type="no-bt" rend="b"/></l></lg><p n="a_2530" rend="justify"><lb n="338,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,11</span>tarhi sa­pra­ti­ghā­te te prāpte ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.40 a_2531" rend="justify"><lb n="338,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.40 </span>a­pra­tī­ghā­te || <ref type="no-sbt" rend="b">40</ref> || </p><p n="a_2532" rend="justify"><lb n="338,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,13</span>pra­tī­ghā­to mū­rtyaṃ­ta­ra­vyā­ghā­taḥ sa na vidyate yayos te '­pra­tī­ghā­te tai­ja­sa­kā­rma­ṇe | kuta ity ā­ha­;­ —</p><lg rend="one-line" n="a_2533"><l rend="center-bold"><lb n="338,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,14</span>sarvato py a­pra­tī­ghā­te pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣa­taḥ | </l></lg><p n="a_2534" rend="justify"><lb n="338,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,15</span>vai­kri­yi­kā­hā­ra­yo­r apy a­pra­tī­ghā­ta­tva­m iti na maṃ­ta­vyaṃ­, sarvato '­pra­tī­ghā­ta­sya tayor a­bhā­vā­t | na hi vai­kri­yi­kaṃ <lb n="338,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,16</span>sarvato pra­tī­ghā­ta­m ā­hā­ra­kaṃ vā pra­ti­ni­ya­ta­vi­ṣa­ya­tvā­t ta­da­pra­tī­ghā­ta­sya | tai­ja­sa­kā­rma­ṇe punaḥ sarvasya saṃ­sā­ri­ṇaḥ <lb n="338,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,17</span>sarvato pra­tī­ghā­te tābhyāṃ saha sa­rva­tro­tpā­dā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | tatas tarhi sūtre sarvato grahaṇaṃ ka­rta­vya­m iti cet <lb n="338,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,18</span>na, mukhyasya pra­tī­ghā­ta­syā­tra vi­va­kṣi­ta­tvā­t | kutaḥ punas tādṛśo '­pra­tī­ghā­ta iti cet, sū­kṣma­pa­ri­ṇā­ma­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="338,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,19</span>śe­ṣā­da­ya­s piṃḍe te­jo­nu­pra­ve­śa­va­t | ye tv āhuḥ, pūrvaṃ pūrvaṃ sūkṣmaṃ yuktaṃ pra­de­śa­to lpatvād iti tān pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2535"><l ana="bt" n="bt_2.40.1"><lb n="338,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.40.1</span>pra­de­śa­to lpa­tā­tā­ra­ta­myaṃ kāyeṣu ye viduḥ | sū­kṣma­tā­tā­ra­ta­mya­sya sādhanaṃ te ku­tā­rki­kāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.40.2"><lb n="338,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.40.2</span>tasya kā­rpā­sa­piṃ­ḍe­nā­ne­kāṃ­tā­t triṣv i­lā­tma­nāṃ | pra­de­śa­ba­hu­tā­tā­ra­ta­mya­va­tsthau­lya­baṃ­dha­ne || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2536" rend="justify"><lb n="338,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,22</span>yathaiva pra­de­śa­ba­hu­tva­tā­ra­ta­mya­m u­tta­ro­tta­ra­śa­rī­re­ṣu sthū­la­tva­pra­ka­rṣe sādhye ni­bi­ḍā­va­ya­va­saṃ­yo­ga­pa­ri­ṇā­me­nā­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="338,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,23</span>spiṃ­ḍe­nā­nai­kāṃ­ti­ka­m iti na tatra sthū­la­tā­tā­ra­ta­myaṃ sā­dha­ya­ti tathā pra­de­śā­lpa­tva­tā­ra­ta­mya­m api pū­rva­śa­rī­re­ṣu na <lb n="338,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,24</span>sū­kṣma­tā­tā­ra­ta­mya­m iti sva­he­tu­vi­śe­ṣa­sāṃ­ni­dhyā­t tai­ja­sa­kā­rma­ṇa­yo­r a­naṃ­ta­gu­ṇa­tve pi pū­rva­kā­yaḥ sū­kṣma­pa­ri­ṇā­maḥ <lb n="338,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,25</span>siddhaḥ sarvato pra­tī­ghā­ta­tvaṃ sā­dha­ya­ty e­vā­ya­spiṃ­ḍe te­jo­nu­pra­ve­śa­va­di­ti sūktaṃ | na hi te­ja­so­ya­spiṃ­ḍe­na pra­tī­ghā­te <lb n="338,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,26</span>ta­trā­nu­pra­ve­śo yujyate | syān mataṃ, tejasaḥ saṃ­yo­ga­vi­śe­ṣā­da­ya­s piṃ­ḍā­va­ya­ve­ṣu karmāṇy u­tpra­ti­pa­dyaṃ­te tato vibhā<span type="hard-break">- </span><lb n="338,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,27</span>gastataḥ saṃ­yo­ga­vi­nā­śa­s tato pi ta­syā­ya­spiṃ­ḍā­va­ya­vi­no vi­nā­śa­s tato py au­ṣṇyā­pe­kṣā­d a­gni­saṃ­yo­gā­t ta­da­va­ya­ve<span type="hard-break">- </span><lb n="338,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,28</span>ṣv a­nu­ṣṇā­śī­ta­spa­rśa­vi­nā­śaḥ pa­ra­smā­d a­gni­saṃ­yo­gā­d u­ṣṇa­spa­rśo­tpa­ttiḥ tatas ta­du­pa­bho­ktu­r a­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣa­va­śā­d dvya­ṇu­kā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="338,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,29</span>pra­kra­me­ṇa tā­dṛ­śa­syai­vā­ya­spiṃ­ḍa­syo­tpa­ttiḥ | evaṃ na nā­ya­spiṃ­ḍe ta­da­va­sthe tejaso nu­pra­ve­śo sti yato 'pratī<span type="hard-break">- </span><lb n="338,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,30</span>ghātasya vighāte ni­da­rśa­nī­kri­ye­te­ti | tad a­yu­ktaṃ­, pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t | sa e­vā­ya­m a­ya­spiṃ­ḍa­s te­jo­vyā­ptaḥ <lb n="338,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,31</span>pra­ti­bhā­ti yaḥ pūrvam anuṣṇaḥ sa­mu­pa­la­bdha iti pratīteḥ | paratra pra­kri­yā­mā­tra­sya jā­tu­ci­da­pra­tī­te­r na <lb n="338,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,32</span>bhrāṃtatvaṃ sa­dṛ­śā­pa­ro­tpa­tte­s tathā pra­tī­ti­r iti cen na, e­ka­tvā­di­va­t | na hi kiṃcin mū­rta­ma­ti pravi<span type="hard-break">- </span><lb n="338,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 338,33</span>śa­da­mū­rtaṃ dṛṣṭaṃ | vyoma dṛṣṭam iti cen na, tatra mū­rta­ma­ti mūrteṣv api tathā pra­saṃ­gā­t | tathā ca tat ka­thaṃ­ci­t pra<span type="hard-break">- </span><pb n="339"/><lb n="339,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,01</span>tya­bhi­jñā­nā­d e­ka­tva­si­ddhiḥ | bā­dha­ka­ra­hi­tā­t tatas tatsiddhau katham a­ya­spiṃ­ḍe pi pra­tya­bhi­jñā­nā­d ekatvaṃ siddhyet ? na <lb n="339,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,02</span>hi tatra kiṃcid bā­dha­ka­m asti | syān mataṃ, tejo '­ya­spiṃ­ḍe ta­da­va­sthe­nā­nu­pra­vi­śa­ti mū­rta­tvā­l lo­ṣṭha­va­d ity e­ta­dbā­dha­ka­m iti <lb n="339,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,03</span>tad a­sa­ddhe­toḥ saṃ­di­gdha­vi­pa­kṣa­vyā­vṛ­tti­ka­tvā­t sa­rva­jña­tvā­bhā­ve va­ktṛ­tvā­di­va­t | na hi kiṃcin mū­rta­ma­ti praviśa<span type="hard-break">- </span><lb n="339,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,04</span>damūrtaṃ dṛṣṭaṃ | vyoma dṛṣṭam iti cet, tatra mū­rti­ma­to nu­pra­ve­śā­t tathā pra­tī­te­r a­bā­dha­tvā­d ity alaṃ pra­saṃ­ge­na || </p><p n="a_2537" rend="justify"><lb n="339,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,05</span>nanu karmaiva kā­rma­ṇa­m ity asmin pakṣe na ta­ccha­rī­raṃ pu­ru­ṣa­vi­śe­ṣa­gu­ṇa­tvā­d bu­ddhyā­di­va­d iti kaścit taṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2538"><l ana="bt" n="bt_2.40.3"><lb n="339,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.40.3</span>karmaiva kārmaṇaṃ tatra śarīraṃ nṛ­gu­ṇa­tva­taḥ | ity a­sa­ddra­vya­rū­pe­ṇa tasya pau­dga­li­ka­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_2539" rend="justify"><lb n="339,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,07</span>na hi karma dha­rmā­dha­rma­rū­pa­m a­dṛ­ṣṭa­saṃ­jña­kaṃ pu­ru­ṣa­vi­śe­ṣa­gu­ṇa­s tasya dra­vyā­tma­nā pau­dga­li­ka­tvā­t tato nā­śa­rī­ra­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="339,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,08</span>siddhiḥ | bhā­va­ka­rmai­vā­tma­gu­ṇa­rū­paṃ na dra­vya­ka­rma pu­dga­la­pa­ryā­ya­tva­m ā­tma­sā­t ku­rva­tpra­si­ddha­m iti ma­nya­mā­naṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2540"><l ana="bt" n="bt_2.40.4"><lb n="339,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.40.4</span>karma pu­dga­la­pa­ryā­yo jīvasya pra­ti­pa­dya­te | pā­ra­taṃ­trya­ni­mi­tta­tvā­t kā­rā­gā­rā­di­baṃ­dha­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_2541" rend="justify"><lb n="339,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,10</span>kro­dhā­di­bhi­r vya­bhi­cā­ra iti cen na, teṣām api jīvasya pā­ra­taṃ­trya­ni­mi­tta­tve pau­dga­li­ka­tvo­pa­pa­tteḥ | cidrūpa<span type="hard-break">- </span><lb n="339,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,11</span>tayā saṃ­ve­dya­mā­nāḥ kro­dhā­da­yaḥ kathaṃ pau­dga­li­kāḥ pra­tī­ti­vi­ro­dhā­d iti cen na, ni­rhe­to­r vya­bhi­cā­rā­yo­gā­t <lb n="339,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,12</span>teṣāṃ pā­ra­taṃ­trya­ni­mi­tta­tvā­bhā­vā­t | dra­vya­kro­dhā­da­ya eva hi jīvasya pā­ra­taṃ­trya­ni­mi­ttaṃ na bhā­va­kro­dhā­da­ya­s teṣāṃ <lb n="339,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,13</span>svayaṃ pā­ra­taṃ­trya­rū­pa­tvā­d dra­vya­kro­dhā­di­ka­rmo­da­ye hi sati bhā­va­kro­dhā­dyu­tpa­tti­r eva jīvasya pā­ra­taṃ­tryaṃ na punas tatkṛta<span type="hard-break">- </span><lb n="339,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,14</span>m anyat kiṃcid ity a­vya­bhi­cā­rī hetur nā­ga­ma­kaḥ sadā || </p><p n="a_2542" rend="justify"><lb n="339,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,15</span>a­trā­pa­raḥ sva­pnāṃ­ti­kaṃ śarīraṃ pa­ri­ka­lpa­ya­ti tam a­pa­sā­ra­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2543"><l ana="bt" n="bt_2.40.5"><lb n="339,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.40.5</span>sva­pno­pa­bho­ga­si­ddhya­rthaṃ kāyaṃ sva­pnāṃ­ti­kaṃ tu ye | prāhus teṣāṃ ni­vā­ryaṃ­te bhogyāḥ sva­pnāṃ­ti­kāḥ katham || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.40.6"><lb n="339,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.40.6</span>bho­gya­vā­sa­na­yā bho­gyā­bhā­saṃ cet sva­pna­ve­di­nāṃ | śa­rī­ra­vā­sa­nā­mā­trā­c cha­rī­rā­bhā­sa­naṃ na kim || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_2544" rend="justify"><lb n="339,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,18</span>yathaiva hi sva­pna­da­śā­yāṃ bho­go­pa­la­bdhiḥ sva­pnāṃ­ti­kaṃ śa­rī­ra­m aṃ­ta­re­ṇa na ghaṭata iti manyate tathā bho­gyā­na­rthā<span type="hard-break">- </span><lb n="339,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,19</span>naṃ­ta­re­ṇā­pi sā na su­gha­ṭe­ti bha­va­dbhi­r ma­na­nī­yaṃ­, jā­gra­dda­śā­yāṃ śarīra iva bhogeṣv api satsu bho­go­pa­la­bdheḥ siddha<span type="hard-break">- </span><lb n="339,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,20</span>tvāt | yadi punar bho­gya­vā­sa­nā­mā­trā­t sva­pna­da­rśi­nāṃ bho­gyā­bhā­sa iti bhavatāṃ matis tadā śa­rī­ra­vā­sa­nā­mā­trā­c cha<span type="hard-break">- </span><lb n="339,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,21</span>rī­rā­bhā­sa­na­m iti kiṃ na mataṃ ? ta­thā­sa­ti sva­pna­pra­ti­bhā­sa­sya mithyātvaṃ si­ddhye­t­, anyathā śa­rī­ra­pra­tī­te­r api <lb n="339,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,22</span>bho­gya­pra­tī­teḥ su­khā­di­bho­go­pa­la­bdheḥ sva­pna­tva­pra­saṃ­gā­t | tato na sau­ga­tā­nāṃ sva­pnāṃ­ti­kaṃ śarīraṃ ka­lpa­yi­tuṃ <lb n="339,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,23</span>yuktaṃ nāpi svā­bhā­vi­ka­m ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2545"><l ana="bt" n="bt_2.40.7"><lb n="339,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.40.7</span>svā­bhā­vi­kaṃ punar gātraṃ śuddhaṃ jñānaṃ vadaṃti ye | kutas teṣāṃ vibhāgaḥ syāt ta­ccha­rī­ra­śa­rī­ri­ṇoḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_2546" rend="justify"><lb n="339,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,25</span>tad eva jñā­na­śa­rī­ra­vyā­vṛ­ttyā śarīrī syād a­śa­rī­ra­vyā­vṛ­ttyā śa­rī­ra­m iti su­ga­ta­sya śu­ddha­jñā­nā­tma­naḥ śarī<span type="hard-break">- </span><lb n="339,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,26</span>ritvam a­śa­rī­ri­tvaṃ ca vi­bhā­ge­na vya­va­ti­ṣṭha­te ka­lpa­nā­sā­ma­rthyā­d iti na maṃ­ta­vyaṃ­, ta­dvyā­vṛ­tte­r eva ta­trā­saṃ­bha­vā­t | <lb n="339,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,27</span>siddhe hi tasya śa­rī­ri­tve vā śa­rī­ri­ṇa śa­rī­rā­c ca vyāvṛttiḥ siddhyet tatsiddhau ca śa­rī­ri­tva­m a­śa­rī­ri­tvaṃ <lb n="339,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,28</span>ceti pa­ra­spa­rā­śra­yā­n nai­ka­syā­pi siddhiḥ | tato na svā­bhā­vi­kaṃ śarīraṃ nāma yat punar ā­ti­vā­hi­kaṃ nai­rmā­ṇi­kaṃ ca <lb n="339,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,29</span>ta­da­sma­da­bhi­ma­ta­m evety āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2547"><l ana="bt" n="bt_2.40.8"><lb n="339,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.40.8</span>kā­rma­ṇāṃ­ta­rga­taṃ yuktaṃ śarīraṃ cā­ti­vā­hi­ka­m | nai­rmā­ṇi­kaṃ tu yat teṣāṃ tan no vai­kri­yi­kaṃ mataṃ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_2548" rend="justify"><lb n="339,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,31</span>sāṃ­bho­gi­kaṃ punar au­dā­ri­kā­di­śa­rī­ra­tra­ya­m a­pra­ti­ṣi­ddha­m eveti na śa­rī­rāṃ­ta­ra­m asti || </p><p n="a_2549" rend="justify"><lb n="339,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,32</span>nanv au­dā­ri­kā­dī­ni bhinnāni pā­rthi­vā­di­śa­rī­rā­ṇi saṃti tato nya­tro­pa­saṃ­khyā­ta­vyā­nī­ti kecit tān <lb n="339,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,33</span>pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2550"><l ana="bt" n="bt_2.40.9"><lb n="339,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.40.9</span>pā­rthi­vā­di­śa­rī­rā­ṇi ye to bhinnāni menire | pra­tī­te­r a­pa­lā­pe­na manyatāṃ te kha­vā­ri­ja­m || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_2551" rend="justify"><lb n="339,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 339,35</span>na hi pṛ­thi­vyā­dī­ni dravyāṇi bhi­nna­jā­tī­yā­ni saṃti teṣāṃ pu­dga­la­pa­ryā­ya­tve­na pratīteḥ pa­ra­spa­ra­pa­ri­ṇā<span type="hard-break">- </span><pb n="340"/><lb n="340,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,01</span>ma­da­rśa­nā­d bhi­nna­jā­tī­ya­tve ta­da­yo­gā­t | na hy ākāśaṃ pṛ­thi­vī­rū­pa­ta­yā pa­ri­ṇa­ma­te kā­lā­di­r vā, pa­ri­ṇa­ma­te ca <lb n="340,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,02</span>jalaṃ mu­ktā­pha­lā­di pṛ­thi­vī­rū­pa­ta­yā | tato na ta­jjā­tyaṃ­ta­raṃ yuktaṃ yena pā­rthi­vā­di­śa­rī­rā­ṇi saṃ­bhā­vyaṃ­te saty api <lb n="340,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,03</span>tāni naitebhyaḥ śa­rī­re­bhyo bhinnāni pra­tī­te­r vi­ṣa­ya­bhā­va­m a­nu­bha­vaṃ­ti vyo­mā­ra­viṃ­da­va­t | pārthivaṃ hi śarīraṃ <lb n="340,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,04</span>yad iṃ­dra­lo­ke yac ca tai­ja­sa­mā­di­tya­lo­ke yad āpyaṃ va­ru­ṇa­lo­ke yac ca vāyavyaṃ vā­yu­lo­ke ve­di­ta­vyaṃ­, ta­dvai­kri­yi­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="340,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,05</span>m eva de­va­nā­ra­kā­ṇā­m au­pa­pā­di­ka­sya śa­rī­ra­sya vai­kri­yi­ka­tvā­t | yac ca cā­tu­rbhū­ti­kaṃ pāṃ­ca­bhau­ti­kaṃ vā kaiścid iṣṭaṃ <lb n="340,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,06</span>śarīraṃ ma­nu­ṣya­ti­ra­ścāṃ ta­dau­dā­ri­ka­m eva ca, na tato nyad iti paṃcaiva ya­tho­ktā­ni śa­rī­rā­ṇi vya­va­ti­ṣṭhaṃ­te sarva<span type="hard-break">- </span><lb n="340,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,07</span>vi­śe­ṣā­ṇāṃ ta­trāṃ­ta­rbhā­vā­t || </p><p n="a_2552" rend="justify"><lb n="340,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,08</span>nanu cā­mū­rta­syā­tma­naḥ kathaṃ mū­rti­ma­dbhiḥ śa­rī­rai­s saṃbaṃdho mu­ktā­tma­va­d ity ā­śaṃ­kā­m a­pa­nu­da­nn ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.41 a_2553" rend="justify"><lb n="340,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.41 </span>a­nā­di­saṃ­baṃ­dhe ca || <ref type="no-sbt" rend="b">41</ref> || </p><p n="a_2554" rend="justify"><lb n="340,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,10</span>a­nā­di­saṃ­baṃ­dho yayor ātmanā te yathā tai­ja­sa­kā­rma­ṇa­śa­rī­re­, ca­śa­bdā­t sā­di­saṃ­baṃ­dhe te pra­ti­pa­tta­vye | tato <lb n="340,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,11</span>nai­kāṃ­te­nā­mū­rta­tva­m ātmanaḥ pa­ra­śa­rī­ra­saṃ­baṃ­dhā­t pūrvaṃ yena ta­da­nu­pa­pa­ttiḥ ta­tsaṃ­baṃ­dhā­t prāg api tasya tai­ja­sa­kā­rma­ṇā­bhyāṃ <lb n="340,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,12</span>saṃ­baṃ­dha­sa­dbhā­vā­t | tataḥ pūrvam apy a­pa­rā­bhyāṃ tābhyām ity a­nā­di­ta­tsaṃ­baṃ­dha­saṃ­tā­naḥ pra­ti­vi­śi­ṣṭa­tai­ja­sa­kā­rma­ṇa­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="340,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,13</span>baṃghāt saiva sāditā || </p><p n="a_2555" rend="justify"><lb n="340,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,14</span>nanu ka­sya­ci­n nā­nā­di­saṃ­baṃ­dhe te 'taḥ pa­ra­śa­rī­ra­saṃ­baṃ­dhā­nu­pa­pa­tti­r ity ā­śaṃ­kā­yā­m idam ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.42 a_2556" rend="justify"><lb n="340,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.42 </span>sarvasya || <ref type="no-sbt" rend="b">42</ref> || </p><p n="a_2557" rend="justify"><lb n="340,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,16</span>sarvasya saṃ­sā­ri­ṇa­s tai­ja­sa­kā­rma­ṇa­śa­rī­re ta­thā­nā­di­saṃ­baṃ­dhe na punaḥ ka­sya­ci­t sā­di­saṃ­baṃ­dhe ye­nā­tma­naḥ śa­rī­ra­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="340,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,17</span>baṃ­dhā­nu­pa­pa­ttiḥ | kuta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2558"><l ana="bt" n="bt_2.42.1"><lb n="340,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.42.1</span>sa­rva­syā­nā­di­saṃ­baṃ­dhe cokte tai­ja­sa­kā­rma­ṇe | śa­rī­rāṃ­ta­ra­saṃ­baṃ­dha­syā­nya­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2559" rend="justify"><lb n="340,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,19</span>tai­ja­sa­kā­rma­ṇā­bhyā­m a­nya­ccha­rī­ra­m au­dā­ri­kā­di ta­tsaṃ­baṃ­dho sma­dā­dī­nāṃ tāvat su­pra­si­ddha eva sa ca tai­ja­sa­kā­rma<span type="hard-break">- </span><lb n="340,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,20</span>ṇābhyāṃ saṃbaṃdho nā­di­saṃ­baṃ­dha­m aṃ­ta­re­ṇa no­pa­pa­dya­te mu­kta­syā­pi ta­tsaṃ­baṃ­dha­pra­yo­gā­t || </p><p n="a_2560" rend="justify"><lb n="340,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,21</span>a­thai­tā­ni śa­rī­rā­ṇi yu­ga­pa­d e­ka­smi­nn ātmani kiyaṃti saṃ­bhā­vyaṃ­ta ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.43 a_2561" rend="justify"><lb n="340,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.43 </span>ta­dā­dī­ni bhājyāni yu­ga­pa­d e­ka­smi­nn ā­ca­tu­rbhyaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">43</ref> || </p><p n="a_2562" rend="justify"><lb n="340,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,23</span>ta­dgra­ha­ṇaṃ pra­kṛ­ta­śa­rī­ra­dva­ya­pra­ti­ni­rde­śā­rtha­m ā­di­śa­bde­na vya­va­sthā­vā­ci­nā­nya­pa­dā­rthā vṛttiḥ, tena tai­ja­sa­kā­rma­ṇe <lb n="340,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,24</span>ādir yeṣāṃ śa­rī­rā­ṇāṃ tāni ta­dā­dī­nī­ti saṃ­pra­tī­ya­te | bhājyāni pṛ­tha­kka­rta­vyā­ni | pṛ­tha­ktvā­d eva teṣāṃ bhājyagra<span type="hard-break">- </span><lb n="340,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,25</span>haṇam a­na­rtha­ka­m iti cet, tad dhi ka­sya­ci­d dvi­tri­ca­tuḥ­śa­rī­ra­saṃ­baṃ­dha­vi­bhā­go­pa­pa­ttiḥ | yu­ga­pa­d iti kā­lai­ka­tvaṃ va­rta­te­, <lb n="340,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,26</span>ā­ṅa­bhi­vi­dhya­rthaḥ | te­nai­ta­d uktaṃ bhavati kvacid ātmani vi­gra­ha­ga­ty āpanne dve eva tai­ja­sa­kā­rma­ṇe śarīre yugapa<span type="hard-break">- </span><lb n="340,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,27</span>tsaṃ­bha­va­taḥ­, kvacit trīṇi tai­ja­sa­kā­rma­ṇa­vai­kri­yi­kā­ṇi tai­ja­sa­kā­rma­ṇau­dā­ri­kā­ṇi vā, kvacic catvāri tāny evā<span type="hard-break">- </span><lb n="340,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,28</span>hā­ra­ka­sa­hi­tā­ni vai­kri­yi­ka­sa­hi­tā­ni || paṃca tv ekatra yu­ga­pa­n na saṃ­bha­vaṃ­tī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2563"><l ana="bt" n="bt_2.43.1"><lb n="340,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.43.1</span>ta­dā­dī­ni śa­rī­rā­ṇi bhājyāny ekatra dehini | sakṛt saṃty ā­ca­tu­rbhyo na paṃcānāṃ tatra saṃbhavaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2564" rend="justify"><lb n="340,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,30</span>na hi vai­kri­yi­kā­hā­ra­ka­yo­r yu­ga­pa­tsaṃ­bha­vo yataḥ kvacit paṃcāpi syuḥ || </p><p n="a_2565" rend="justify"><lb n="340,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,31</span>kiṃ punar atra śarīraṃ ni­ru­pa­bho­gaṃ kiṃ vā so­pa­bho­ga­m ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.44 a_2566" rend="justify"><lb n="340,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.44 </span>ni­ru­pa­bho­ga­m aṃtyam || <ref type="no-sbt" rend="b">44</ref> || </p><p n="a_2567" rend="justify"><lb n="340,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 340,33</span>prā­ga­pe­kṣa­yā aṃtyaṃ kārmaṇaṃ ta­nni­ru­pa­bho­ga­m iti | sā­ma­rthyā­d anyat so­pa­bho­gaṃ gamyate | ka­rmā­dā­na­su­khā­nu­bha­va<span type="hard-break">- </span><pb n="341"/><lb n="341,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,01</span>na­he­tu­tvā­t so­pa­bho­gaṃ kā­rma­ṇa­m iti cen na, vi­va­kṣi­tā­pa­ri­jñā­nā­t | iṃ­dri­ya­ni­mi­ttā hi śa­bdā­dyu­pa­la­bdhi­r upa<span type="hard-break">- </span><lb n="341,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,02</span>bhogas tasmān niṣkrāṃtaṃ ni­ru­pa­bho­ga­m iti vi­va­kṣi­taṃ | tai­ja­sa­m apy evaṃ ni­ru­pa­bho­ga­m astv iti cen na, tasya yogani<span type="hard-break">- </span><lb n="341,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,03</span>mi­tta­tvā­bhā­vā­d a­na­dhi­kā­rā­t | yad eva hi yo­ga­ni­mi­tta­m au­dā­ri­kā­di tad eva so­pa­bho­gaṃ procyate ni­ru­pa­bho­ga­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="341,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,04</span>d eva ca kā­rma­ṇa­m au­dā­ri­kā­di­bhyo bhinnaṃ ni­ścī­ya­ta ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2568"><l ana="bt" n="bt_2.44.1"><lb n="341,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.44.1</span>aṃtyaṃ ni­ru­pa­bho­ga­tvā­c cheṣebhyo bhidyate vapuḥ | śa­bdā­dya­nu­bha­vo hy asmād u­pa­bho­go na jāyate || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2569" rend="justify"><lb n="341,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,06</span>au­dā­ri­kaṃ kiṃ vi­śi­ṣṭa­m ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.45 a_2570" rend="justify"><lb n="341,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.45 </span>ga­rbha­saṃ­mū­rcha­na­ja­m ādyam || <ref type="no-sbt" rend="b">45</ref> || </p><p n="a_2571" rend="justify"><lb n="341,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,08</span>ga­rbha­saṃ­mū­rcha­na­jaṃ pā­ṭhā­pe­kṣa­yā­dya­m au­dā­ri­kaṃ ta­dga­rbha­jaṃ saṃ­mū­rcha­na­jaṃ ca pra­ti­pa­tta­vyaṃ | tata eva so­pa­bho­gā­bhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="341,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,09</span>m api parābhyāṃ śa­rī­rā­bhyāṃ tad bhidyate ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2572"><l ana="bt" n="bt_2.45.1"><lb n="341,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.45.1</span>ādyaṃ tu so­pa­bho­gā­bhyāṃ parābhyāṃ bhinnam ucyate | ga­rbha­saṃ­mū­rcha­nā­d dhetor jā­ya­mā­na­tva­to bhidā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2573" rend="justify"><lb n="341,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,11</span>yathaiva kārmaṇaṃ ni­ru­pa­bho­ga­tvā­t so­pa­bho­ge­bhyo bhinnaṃ ta­thau­dā­ri­kaṃ so­pa­bho­ga­m api kā­ra­ṇa­bhe­dā­t parābhyāṃ <lb n="341,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,12</span>bhinnam a­bhi­dhī­ya­te || </p><p n="a_2574" rend="justify"><lb n="341,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,13</span>vai­kri­yi­kaṃ kī­dṛ­śa­m ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.46 a_2575" rend="justify"><lb n="341,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.46 </span>au­pa­pā­di­kaṃ vai­kri­yi­ka­m || <ref type="no-sbt" rend="b">46</ref> || </p><p n="a_2576" rend="justify"><lb n="341,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,15</span>u­pa­pā­do vyākhyātaḥ tatra bhavam au­pa­pā­di­kaṃ ta­dvai­kri­yi­kaṃ boddhavyaṃ | kutaḥ punar au­dā­ri­kā­d idaṃ bhinnam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2577"><l ana="bt" n="bt_2.46.1"><lb n="341,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.46.1</span>au­pa­pā­di­ka­tā­si­ddhe­r bhinnam au­dā­ri­kā­d idaṃ | tāvad vai­kri­yi­kaṃ de­va­nā­ra­kā­ṇā­m u­dī­ri­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2578" rend="justify"><lb n="341,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,17</span>na hy au­dā­ri­ka­m eva vai­kri­yi­kaṃ tato nya­syau­pa­pā­di­ka­sya de­va­nā­ra­kā­ṇāṃ śa­rī­ra­sya vai­kri­yi­ka­tvā­t | tac ca <lb n="341,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,18</span>kā­ra­ṇa­bhe­dā­d au­dā­ri­kā­d bhinnam ucyate || </p><p n="a_2579" rend="justify"><lb n="341,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,19</span>kim etad eva vai­kri­yi­ka­m u­tā­nya­d apīty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.47 a_2580" rend="justify"><lb n="341,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.47 </span>la­bdhi­pra­tya­yaṃ ca || <ref type="no-sbt" rend="b">47</ref> || </p><p n="a_2581" rend="justify"><lb n="341,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,21</span>ta­po­ti­śa­ya­rddhi­r labdhiḥ sā pratyayaḥ kā­ra­ṇa­m asyeti la­bdhi­pra­tya­yaṃ vai­kri­yi­ka­m iti saṃ­pra­tya­yaḥ | <lb n="341,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,22</span>nanv idam au­dā­ri­kā­di kathaṃ bhinnam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2582"><l ana="bt" n="bt_2.47.1"><lb n="341,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.47.1</span>kiṃcid au­dā­ri­ka­tve pi la­bdhi­pra­tya­ya­tā gateḥ | tataḥ pṛthak ka­thaṃ­ci­t syād e­ta­tka­rma­sa­mu­dbha­vaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2583" rend="justify"><lb n="341,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,24</span>ya­thau­dā­ri­ka­nā­ma­ka­rma­sa­mu­dbha­va­m au­dā­ri­kaṃ tathā vai­kri­yi­ka­nā­ma­ka­rma­sa­mu­dbha­vaṃ vai­kri­yi­kaṃ yuktaṃ tathā ta­da­la­bdhi<span type="hard-break">- </span><lb n="341,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,25</span>pratyayaṃ vai­kri­yi­kaṃ | na hi labdhir evāsya kāraṇaṃ vai­kri­yi­ka­nā­ma­ka­rmo­da­ya­syā­pi kā­ra­ṇa­tvā­d anyathā sarvasya <lb n="341,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,26</span>vai­kri­yi­ka­sya ta­da­kā­ra­ṇa­tva­pra­saṃ­gā­t | te­ne­da­m au­dā­ri­ka­tve pi ka­thaṃ­ci­d au­dā­ri­kā­d bhinnaṃ la­bdhi­pra­tya­ya­tva­ni­śca­yā­t | <lb n="341,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,27</span>kiṃcid eva hi la­bdhi­pra­tya­yaṃ vai­kri­yi­ka­m iṣṭaṃ na sarvam || </p><p n="a_2584" rend="justify"><lb n="341,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,28</span>tai­ja­sa­m api kiṃcit tā­dṛ­śa­m ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.48 a_2585" rend="justify"><lb n="341,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.48 </span>tai­ja­sa­m api || <ref type="no-sbt" rend="b">48</ref> || </p><p n="a_2586" rend="justify"><lb n="341,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,30</span>la­bdhi­pra­tya­ya­m ity a­nu­va­rta­te­, tena tai­ja­sa­m api la­bdhi­pra­tya­ya­m api niśceyaṃ | </p><p n="a_2587" rend="justify"><lb n="341,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 341,31</span>tad api la­bdhi­pra­tya­ya­tā­ga­te­r eva bhinnam au­dā­ri­kā­de­r ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2588"><l ana="bt" n="bt_2.48.1"><lb n="341,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.48.1</span>tathā tai­ja­sa­m apy atra la­bdhi­pra­tya­ya­m īyatāṃ | sā­dhā­ra­ṇaṃ tu sarveṣāṃ dehināṃ kā­rya­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2589" rend="justify"><pb n="342"/><lb n="342,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,01</span>la­bdhi­pra­tya­yaṃ taijasaṃ dvi­vi­dhaṃ­, ni­ssa­ra­ṇā­tma­ka­m a­niḥ­sa­ra­ṇā­tma­kaṃ ca | dvividhaṃ niḥ­sa­ra­ṇā­tma­kaṃ ca praśa<span type="hard-break">- </span><lb n="342,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,02</span>stā­pra­śa­sta­bhe­dā­t la­bdhi­pra­tya­ya­tvā­d eva bhinnaṃ śa­rī­rāṃ­ta­raṃ ga­mya­tāṃ­, yat tu sarveṣāṃ saṃ­sā­ri­ṇāṃ sā­dhā­ra­ṇaṃ taijasaṃ <lb n="342,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,03</span>ta­tsva­kā­rya­bhe­dā­d bhinnam īyatāṃ | tai­ja­sa­vai­kri­yi­ka­yoḥ la­bdhi­pra­tya­ya­tvā­vi­śe­ṣā­d a­bhe­da­pra­saṃ­gā iti cen na, ka­rma­bhe­da<span type="hard-break">- </span><lb n="342,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,04</span>kā­ra­ṇa­ka­tvā­d bhe­do­pa­pa­tteḥ | saty api tayor la­bdhi­pra­tya­ya­tve tai­ja­sa­vai­kri­yi­ka­nā­ma­ka­rma­vi­śe­ṣo­da­yā­pe­kṣa­tvā­d bhedo <lb n="342,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,05</span>yujyata eva || </p><p n="a_2590" rend="justify"><lb n="342,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,06</span>saṃ­pra­tyā­hā­ra­kaṃ śa­rī­ra­m u­pa­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.49 a_2591" rend="justify"><lb n="342,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.49 </span>śubhaṃ vi­śu­ddha­m a­vyā­ghā­ti cā­hā­ra­kaṃ pra­ma­tta­saṃ­ya­ta­syai­va || <ref type="no-sbt" rend="b">49</ref> || </p><p n="a_2592" rend="justify"><lb n="342,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,08</span>śubhaṃ ma­naḥ­prī­ti­ka­raṃ viśuddhaṃ saṃ­kle­śa­ra­hi­taṃ a­vyā­ghā­ti sarvato vyā­ghā­ta­ra­hi­taṃ ca­śa­bdā­d u­kta­vi­śe­ṣa­ṇa­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="342,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,09</span>muccayaṃ | evaṃ vi­śi­ṣṭa­m ā­hā­ra­kaṃ śa­rī­ra­ma­ti­mā­traṃ pra­ma­tta­saṃ­ya­ta­syai­va muner nā­nya­sye­ti pra­ti­pa­tta­vyaṃ | </p><p n="a_2593" rend="justify"><lb n="342,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,10</span>ta­ccha­rī­rāṃ­ta­rā­t kuto bhinnam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2594"><l ana="bt" n="bt_2.49.1"><lb n="342,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.49.1</span>ā­hā­ra­kaṃ śarīraṃ tu śubhaṃ kā­rya­kṛ­ta­tva­taḥ | vi­śu­ddhi­kā­ra­ṇa­tvā­c ca viśuddhaṃ bhinnam anyataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.49.2"><lb n="342,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.49.2</span>a­vyā­ghā­ti­sva­rū­pa­tvā­t pra­ma­ttā­dhi­pa­ti­tva­taḥ | pha­la­he­tu­sva­rū­pā­dhi­pa­ti­bhe­de­na ni­ści­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2595" rend="justify"><lb n="342,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,13</span>ā­hā­ra­kaṃ vai­kri­yi­kā­di­bhyo bhinnaṃ śu­bha­pha­la­tvā­d ity a­trā­nai­kāṃ­ti­ka­tvaṃ hetoḥ vai­kri­yi­kā­de­r api śu­bha­pha­la­syo<span type="hard-break">- </span><lb n="342,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,14</span>pa­laṃ­bhā­d iti na maṃ­ta­vyaṃ­, ni­ya­me­na śu­bha­pha­la­tva­sya he­tu­tvā­t | vi­śu­ddhi­kā­ra­ṇa­tvā­t tato bhinnam ity atrāpi <lb n="342,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,15</span>la­bdhi­pra­tya­ye­na vai­kri­yi­kā­di­nā­. hetor a­ne­kāṃ­ta iti nā­śaṃ­ka­nī­yaṃ­, ni­ya­me­na vi­śu­ddhi­kā­ra­ṇa­tva­sya he­tu­tvā­t | <lb n="342,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,16</span>sa­mu­dbhū­ta­la­bdhe­r api kro­dhā­di­saṃ­kle­śa­pa­ri­ṇā­ma­va­śā­d vi­kri­yā­de­r ni­va­rta­nā­d vi­śu­ddhi­kā­ra­ṇa­tva­ni­ya­mā­bhā­vā­t | avyā<span type="hard-break">- </span><lb n="342,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,17</span>ghā­ti­sva­rū­pa­tvā­d ā­hā­ra­kaṃ śa­rī­rāṃ­ta­rā­d bhinnam ity asminn api tai­ja­sā­di­nā hetor vya­bhi­cā­ra ity a­co­dyaṃ­, prā­ṇi­vā­dhā<span type="hard-break">- </span><lb n="342,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,18</span>pa­ri­hā­ra­la­kṣa­ṇa­syā­vyā­ghā­ti­tva­sya he­tu­tvā­t | pra­ma­ttā­dhi­pa­ti­tva­m api nā­hā­ra­ka­sya śa­rī­rāṃ­ta­rā­d bhede sā­dhye­nai­kāṃ­ti­kaṃ­, <lb n="342,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,19</span>vi­śi­ṣṭa­pra­ma­ttā­dhi­pa­ti­tva­sya he­tu­tvā­t | tataḥ sūktaṃ pha­la­he­tu­sva­rū­pā­dhi­pa­ti­bhe­de­na bhinnam ā­hā­ra­ka­m anyebhyaḥ <lb n="342,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,20</span>śa­rī­re­bhyo ni­ści­ta­m iti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2596"><l ana="bt" n="bt_2.49.3"><lb n="342,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.49.3</span>ca­tu­rda­śa­bhi­r ity evaṃ sūtrair uktaṃ pra­paṃ­ca­taḥ | śarīraṃ tī­rthi­ko­pe­ta­śa­rī­ra­vi­ni­vṛ­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_2597" rend="justify"><lb n="342,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,22</span>atha ke saṃ­sā­ri­ṇo na­puṃ­sa­kā­nī­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.50 a_2598" rend="justify"><lb n="342,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.50 </span>nā­ra­ka­saṃ­mū­rchi­no na­puṃ­sa­kā­ni || <ref type="no-sbt" rend="b">50</ref> || </p><p n="a_2599" rend="justify"><lb n="342,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,24</span>nārakāḥ saṃ­mū­rchi­na­ś ca na­puṃ­sa­kā­ny eva bhavaṃti || </p><p n="a_2600" rend="justify"><lb n="342,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,25</span>deveṣu ta­tpra­ti­ṣe­dha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.51 a_2601" rend="justify"><lb n="342,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.51 </span>na devāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">51</ref> || </p><p n="a_2602" rend="justify"><lb n="342,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,27</span>devā na­puṃ­sa­kā­ni naiva saṃ­bha­vaṃ­tī­ti sā­ma­rthyā­t pumāṃsaḥ striyaś ca devyo bha­vaṃ­tī­ti gamyate | kuta ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2603"><l ana="bt" n="bt_2.51.1"><lb n="342,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.51.1</span>nārakā de­hi­na­s tatra proktāḥ saṃ­mū­rchi­na­ś ca ye | na­puṃ­sa­kā­ni te nityaṃ na devā jā­tu­ci­t tathā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.51.2"><lb n="342,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.51.2</span>strī­puṃ­sa­su­kha­saṃ­prā­pti­he­tu­hī­na­tva­taḥ purā | na­puṃ­sa­ka­tva­duḥ­khā­pti­he­tva­bhā­vā­d ya­thā­kra­maṃ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2604" rend="justify"><lb n="342,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,30</span>nārakāḥ saṃ­mū­rchi­na­ś ca prāṇino na­puṃ­sa­kā­ny eva, strī­puṃ­sa­su­kha­saṃ­prā­pti­kā­ra­ṇa­ra­hi­ta­tvā­t pū­rva­smi­n bhave napuṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="342,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,31</span>sa­ka­tva­sā­dha­nā­nu­ṣṭhā­nā­t | devās tu na ka­dā­ci­n na­puṃ­sa­kā­di jāyaṃte na­puṃ­sa­ka­tva­duḥ­khā­pti­kā­ra­ṇā­bhā­vā­d iti <lb n="342,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 342,32</span>ya­thā­kra­maṃ sā­dhya­dva­ye he­tu­dva­yaṃ pratyeyaṃ || </p><p n="a_2605" rend="justify"><pb n="343"/><lb n="343,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,01</span>śeṣāḥ ki­ya­dve­dā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.52 a_2606" rend="justify"><lb n="343,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.52 </span>śeṣās trivedāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">52</ref> || </p><p n="a_2607" rend="justify"><lb n="343,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,03</span>uktebhyo ye śeṣāḥ ga­rbha­jā­s trivedāḥ pra­ti­pa­tta­vyāḥ | kuta ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2608"><l ana="bt" n="bt_2.52.1"><lb n="343,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.52.1</span>trivedāḥ prāṇinaḥ śepās tebhyas tādṛk su­he­tu­taḥ | iti sū­tra­tra­ye­ṇo­ktaṃ liṃ­ga­bhe­de­na de­hi­nā­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2609" rend="justify"><lb n="343,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,05</span>strī­ve­do­da­yā­diḥ strī­ve­da­sya hetuḥ puṃ­ve­do­da­yā­diḥ puṃ­ve­da­sya­, na­puṃ­sa­ka­ve­do­da­yā­diḥ na­puṃ­sa­ka­ve­da­sye­ti | tata <lb n="343,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,06</span>eva prāṇināṃ strī­liṃ­gā­di­tra­ya­si­ddhi­r iti bhedena liṃgaṃ sa­ka­la­de­hi­nāṃ sū­tra­tra­ye­ṇo­ktaṃ ve­di­ta­vyaṃ || </p><p n="a_2610" rend="justify"><lb n="343,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,07</span>ke punar atra śa­rī­ri­ṇo na­pa­va­rtyā­yu­ṣaḥ ke vā­pa­va­rtyā­yu­ṣa ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_2.53 a_2611" rend="justify"><lb n="343,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 2.53 </span>au­pa­pā­di­ka­ca­ra­mo­tta­ma­de­hā saṃ­khye­ya­va­rṣā­yu­ṣo '­na­pa­va­rtyā­yu­ṣaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">53</ref> || </p><p n="a_2612" rend="justify"><lb n="343,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,09</span>au­pa­pā­di­kā de­va­nā­ra­kāḥ caramo ṃtyas ta­jja­nma­ni­rvā­ṇā­rha­sya dehaḥ uttama utkṛṣṭaḥ ta­ra­ma­ś cāsau u­tta­ma­ś ca <lb n="343,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,10</span>ca­ra­mo­tta­ma­ś ca­ra­ma­vi­śe­ṣa­ṇa­m u­tta­ma­syā­ca­ra­ma­sya ni­vṛ­ttya­rthaṃ u­tta­ma­gra­ha­ṇaṃ ca­ra­ma­syā­nu­tta­ma­tva­vyu­dā­sā­rthaṃ | ca­ra­mo­tta­mo <lb n="343,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,11</span>deho yeṣāṃ te ca­ra­mo­tta­ma­de­hāḥ | u­pa­mā­pra­mā­ṇa­ga­mya­saṃ­khye­ya­va­rṣā­yu­r yeṣāṃ te dvaṃ­dva­vṛ­ttyā nirdiṣṭāḥ saṃ­sā­ri­ṇo 'na<span type="hard-break">- </span><lb n="343,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,12</span>pavartyā yeṣāṃ bhavaṃti iti va­ca­na­sā­ma­rthyā­t tato nye a­pa­va­rtyā­yu­ṣo gamyaṃte || </p><p n="a_2613" rend="justify"><lb n="343,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,13</span>kutaḥ punar a­na­pa­va­rtya­m ā­yu­rau­pa­pā­di­kā­dī­nā­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2614"><l ana="bt" n="bt_2.53.1"><lb n="343,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.53.1</span>a­trau­pa­pā­di­kā­dī­nāṃ nā­pa­va­rtyaṃ ka­dā­ca­na | so­mā­tta­mā­yu­rī­dṛ­kṣā­dṛ­ṣṭa­sā­ma­rthya­saṃ­ga­teḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.53.2"><lb n="343,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.53.2</span>sā­ma­rthya­ta­s tato nyeṣām a­pa­va­rtyaṃ vi­ṣā­di­bhiḥ | siddhaṃ ci­ki­tsi­tā­dī­nā­m anyathā ni­ṣpha­la­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2615" rend="justify"><lb n="343,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,16</span>bā­hya­pra­tya­yā­na­pa­va­rta­nī­ya­m ā­yuḥ­ka­rma prā­ṇi­da­yā­di­kā­ra­ṇa­vi­śe­ṣo­pā­rji­taṃ tā­dṛ­śā­dṛ­ṣṭaṃ tasya sā­ma­rthya­m u­da­ya­s tasya <lb n="343,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,17</span>saṃgatiḥ saṃ­prā­pti­s tato bha­va­dhā­ra­ṇa­m au­pa­pā­di­kā­dī­nā­m a­na­pa­va­rtya­m iti sā­ma­rthyā­d anyeṣāṃ saṃ­sā­ri­ṇāṃ ta­dvi­pa­rī­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="343,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,18</span>dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣā­d a­pa­va­rtyaṃ jīvanaṃ vi­ṣā­di­bhiḥ siddhaṃ, ci­ki­tsi­tā­dī­nā­m anyathā ni­ṣpha­la­tva­pra­saṃ­gā­t | na hy aprāpta<span type="hard-break">- </span><lb n="343,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,19</span>kālasya ma­ra­ṇā­bhā­vaḥ kha­ḍga­pra­hā­rā­di­bhi­r ma­ra­ṇa­sya da­rśa­nā­t | prā­pta­kā­la­syai­va tasya tathā da­rśa­na­m iti cet, kaḥ <lb n="343,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,20</span>punar asau kālaṃ prāpto '­pa­mṛ­tyu­kā­laṃ vā ? pra­tha­ma­pa­kṣe si­ddha­sā­dhya­tā­, dvi­tī­ya­pa­kṣe sva­ṅga­pra­hā­rā­di­ni­ra­pe­kṣa­tva­pra­saṃ­gaḥ <lb n="343,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,21</span>sa­ka­la­ba­hiḥ­kā­ra­ṇa­vi­śe­ṣa­ni­re­pa­kṣa­sya mṛ­tyu­kā­ra­ṇa­sya mṛ­tyu­kā­la­vya­va­sthi­teḥ | śa­stra­saṃ­pā­tā­di­ba­hi­raṃ­ga­kā­ra­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="343,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,22</span>nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­yi­na­s ta­syā­pa­mṛ­tyu­kā­la­tvo­pa­pa­tteḥ | ta­da­bhā­ve punar ā­yu­rve­da­prā­mā­ṇya­ci­ki­tsi­tā­dī­nāṃ kva <lb n="343,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,23</span>sā­ma­rthyo­pa­yo­gaḥ | duḥ­kha­pra­tī­kā­rā­dā­v iti cet, ta­thai­vā­pa­mṛ­tyu­pra­tī­kā­rā­dau ta­du­pa­yo­go stu ta­syo­bha­ya­thā <lb n="343,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,24</span>da­rśa­nā­t | nanv ā­yuḥ­kṣa­ya­ni­mi­tto­pa­mṛ­tyuḥ kathaṃ ke­na­ci­t pra­ti­kri­ya­te­, tarhy a­sa­dve­dyo­da­ya­ni­mi­ttaṃ duḥkhaṃ kathaṃ <lb n="343,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,25</span>ke­na­ci­t pra­ti­kri­ya­tāṃ ? saty apy a­sa­dve­dyo­da­ye ntaraṃge hetau duḥkhaṃ ba­hi­raṃ­ge vā­tā­di­vi­kā­re ta­tpra­ti­pa­kṣau­ṣa­dho­pa­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="343,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,26</span>go panīte duḥ­kha­syā­nu­tpa­tteḥ pra­tī­kā­raḥ syād iti cet, tarhi saty api ka­sya­ci­d ā­yu­ru­da­ye ṃ­ta­raṃ­ge hetau ba­hi­raṃ­ge <lb n="343,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,27</span>pa­thyā­hā­rā­dau vicchinne jī­va­na­syā­bhā­ve prasakte ta­tsaṃ­pā­da­nā­ya jī­va­nā­dhā­na­m e­vā­pa­mṛ­tyo­r astu pra­tī­kā­raḥ | saty a<span type="hard-break">- </span><lb n="343,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,28</span>py āyuṣi jī­va­na­syā­bhā­va­pra­sa­ktau kṛ­ta­pra­ṇā­śaḥ syāt iti cet, tarhi saty apy a­sa­dve­dyo­da­ye duḥ­kha­syo­pa­śa­ma­ne <lb n="343,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,29</span>kathaṃ kṛ­ta­pra­ṇā­śo na bhavet ? ka­ṭu­kā­di­bhe­ṣa­jo­pa­yo­ga­ja­pī­ḍā­mā­traṃ svaphalaṃ da­tvai­vā­sa­dve­dya­sya ni­vṛ­tte­r na kṛtapra<span type="hard-break">- </span><lb n="343,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,30</span>ṇāśa iti cet, tarhy āyuṣo pi jī­va­na­mā­traṃ svaphalaṃ dattvaiva nivṛtteḥ kṛ­ta­pra­ṇā­śo mā bhūt vi­śi­ṣṭa­pha­la­dā<span type="hard-break">- </span><lb n="343,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,31</span>nā­bhā­va­s tū­bha­ya­tra samānaḥ | tato sti ka­sya­ci­d a­pa­mṛ­tyu­ś ci­ki­tsi­tā­dī­nāṃ sa­pha­lā­ny a­thā­nu­pa­pa­tteḥ ka­rma­ṇā­m ayathā<span type="hard-break">- </span><lb n="343,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,32</span>kā­la­vi­pā­ko­pa­pa­tte­ś cā­mra­pha­lā­di­va­t | yaś cāha, vi­vā­dā­pa­nnāḥ prāṇinaḥ sā­pa­va­rtyā­yu­ṣaḥ śa­rī­ri­tvā­d iṃ­dri­ya­va<span type="hard-break">- </span><lb n="343,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,33</span>ttvād vā pra­si­ddha­sā­pa­va­rtyā­yu­ṣka­prā­ṇi­va­t te vā­na­pa­va­rtyā­yu­ṣa­s tata e­vau­pa­pā­di­ka­va­d iti, so pi na yu­kta­vā­dī<span type="hard-break">- </span><lb n="343,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 343,34</span>ty u­pa­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2616"><l ana="bt" n="bt_2.53.3"><pb n="344"/><lb n="344,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.53.3</span>ta­da­nya­ta­ra­dṛ­ṣṭa­tvā­c cha­rī­ri­tvā­di­he­tu­bhiḥ | sa­rve­ṣā­m a­pa­va­rtyaṃ ta­nnā­pa­va­rtya­m i­tī­ra­ya­n || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_2.53.4"><lb n="344,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.53.4</span>pra­bā­dhya­te pra­mā­ṇe­na sve­ṣṭa­bhe­dā­pra­si­ddhi­taḥ | sa­rva­jñā­di­vi­ro­dhā­c ca mā­na­me­yā­vya­va­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_2617" rend="justify"><lb n="344,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 344,03</span>na hy a­pa­va­rtyā­na­pa­va­rtya­yo­r ā­yu­ṣo­r a­nya­ta­ra­syā­pi pra­ti­kṣe­paṃ kurvan pra­mā­ṇe­na na bā­dhya­te­, a­nu­mā­ne­nā­ga­me­na ca <lb n="344,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 344,04</span>tasya bā­dha­nā­t sve­ṣṭa­bhe­da­pra­si­ddhyā cāyaṃ pra­bā­dhya­te | svayam iṣṭaṃ hi ke­ṣāṃ­ci­t prā­ṇi­nā­m alpam āyuḥ ke­ṣāṃ­ci­d dīrghaṃ <lb n="344,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 344,05</span>tatra śakyaṃ vaktuṃ | vi­vā­dā­pa­nnāḥ prāṇino lpāyuṣaḥ śa­rī­ri­tvā­t pra­si­ddhā­lpā­yu­ṣka­va­t te vā dī­rghā­yu­ṣa­s tata eva <lb n="344,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 344,06</span>pra­si­ddha­dī­rghā­yu­ṣka­va­d iti sve­ṣṭa­vi­bhā­ga­si­ddhiḥ pra­bā­dha­kā sa­rva­jñā­di­vi­ro­dhā­c cāsau bādhyate | tathā vivādā<span type="hard-break">- </span><lb n="344,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 344,07</span>pannaḥ puruṣaḥ sarvajño vī­ta­rā­go vā na bhavati śa­rī­ri­tvā­d a­nya­pu­ru­ṣa­va­t ve­dā­rtha­jño vā na bhavati jai­mi­nyā­di­s tata <lb n="344,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 344,08</span>eva tadvat vi­pa­rya­ya­pra­saṃ­go veti pra­tya­va­sthā­na­sya kartuṃ śa­kya­tvā­t pra­mā­ṇa­pra­me­yā­vya­va­sthā­nā­c cāyaṃ bādhyate | <lb n="344,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 344,09</span>śakyaṃ hi vaktuṃ vi­vā­dā­dhyā­si­taḥ pramātā pra­mā­ṇa­ra­hi­taḥ śa­rī­ri­tvā­t sa­nni­pā­tā­dyā­ku­la­va­t pra­me­ya­sya vā <lb n="344,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 344,10</span>na pa­ri­cche­ttā tata eva tadvad iti | tataḥ pra­mā­ṇa­pra­me­ya­vya­va­sthi­tiṃ ku­ta­ści­t svī­ku­rva­t sa­rva­jñā­di­vya­va­sthi­tiṃ <lb n="344,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 344,11</span>sve­ṣṭa­vi­bhā­ga­si­ddhiṃ vā nā­na­pa­va­rtya­sye­ta­ra­sya vāyuṣaḥ pra­ti­kṣe­paṃ kartum arhati tasya pra­tī­ti­si­ddha­tvā­d iti da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2618"><l ana="bt" n="bt_2.53.5ab"><lb n="344,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.53.5ab</span>iha sati ba­hi­raṃ­ge kāraṇe ke 'pi mṛtyor na mṛtim a­nu­bha­vaṃ­ti svāyuṣo hā­nya­bhā­ve | </l><l ana="bt" n="bt_2.53.5cd"><lb n="344,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 2.53.5cd</span>jva­li­ta­hu­ta­bhu­gaṃ­taḥ­pā­ti­nāṃ paṃ­ca­tā­pi pra­ti­ni­ya­ta­ta­nu­r no jī­vi­ta­syā­pi dṛṣṭeḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_2619" rend="justify"><lb n="344,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 344,14</span>tad evaṃ yu­ktyā­ga­mā­bhyā­m a­vi­ru­ddho '­na­pa­va­rtye­ta­rā­yu­r vibhāgaḥ sūkta eva || </p><lg rend="one-line" n="a_2620"><l rend="center"><lb n="344,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 344,15</span>svaṃ tattvaṃ lakṣaṇaṃ bhedaḥ kāraṇaṃ viṣayo gatiḥ | ja­nma­yo­ni­r va­pu­rliṃ­ga­m a­hī­nā­yu­r i­ho­di­ta­m || <ref type="no-in-danda" rend="a">1</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_2 a_2621" rend="justify"><lb n="344,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 344,16</span>iti śrī­vi­dyā­naṃ­di ā­cā­rya­vi­ra­ci­te ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­kā­la­ṅkā­re dvitīyo 'dhyāyaḥ samāptaḥ || <ref type="no-trailer" rend="a">2</ref> || </p></div><div n="3"><head ana="bt" n="head_3 a_2622"><pb n="345"/><lb n="345,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 345,1</span>oṃ <lb n="345,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 345,2</span>tṛtīyo 'dhyāyaḥ || <ref type="no-head" rend="a">3</ref> || </head><p ana="sbt" n="sbt_3.1 a_2623" rend="justify"><lb n="345,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.1 </span>ra­tna­śa­rka­rā­vā­lu­kā­paṃ­ka­dhū­ma­ta­mo­ma­hā­ta­maḥ­pra­bhā bhūmayo gha­nāṃ­bu­vā­tā­kā<span type="hard-break">- </span><lb n="345,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.1 </span>śa­pra­ti­ṣṭhāḥ saptādho 'dhaḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">1</ref> || </p><p n="a_2624" rend="justify"><lb n="345,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,05</span>ra­tnā­dī­nā­m i­ta­re­ta­ra­yo­ge dvaṃdvaḥ, pra­bhā­śa­bda­sya pratyekaṃ pa­ri­sa­mā­pti­r bhu­ji­va­t | sā­ha­ca­ryā­t tā­ccha­bdya­si­ddhi­r ya<span type="hard-break">- </span><lb n="345,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,06</span>ṣṭivat | ta­maḥ­pra­me­ti vi­ru­ddha­m iti cen na, ta­tsvā­tma­pra­bho­pa­pa­tteḥ | a­nā­di­pā­ri­ṇā­mi­ka­saṃ­jñā­ni­rde­śā­d ve­ṣṭa­go­pa­va­t <lb n="345,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,07</span>ra­tna­pra­bhā­di­saṃ­jñāḥ pra­tye­ta­vyāḥ | rū­ḍhi­śa­bdā­nā­m a­ga­ma­ka­tva­m a­va­ya­vā­rthā­bhā­vā­d iti cen na, sūtrasya pra­ti­pā­da­no<span type="hard-break">- </span><lb n="345,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,08</span>pā­ya­tvā­t teṣām api ga­ma­ka­tvo­pa­pa­tteḥ | bhū­mi­gra­ha­ṇa­m a­dhi­ka­ra­ṇa­vi­śe­ṣa­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ­, gha­nā­di­gra­ha­ṇaṃ ta­dā­laṃ­ba­na­ni­rjñā<span type="hard-break">- </span><lb n="345,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,09</span>nārthaṃ, sa­pta­gra­ha­ṇa­m iyat tā­va­dhā­ra­ṇā­rthaṃ | sā­mī­pyā­bhā­vā­d adhodha iti dvi­tvā­nu­pa­pa­tti­r iti cen na, aṃ­ta­ra­syā­pi <lb n="345,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,10</span>vi­va­kṣi­ta­tvā­t || kutaḥ punar etāḥ saṃ­bhā­vyaṃ­ta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2625"><l ana="bt" n="bt_3.1.1"><lb n="345,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.1.1</span>gha­nāṃ­bu­pa­va­nā­kā­śa­pra­ti­ṣṭhāḥ sa­pta­bhū­ma­yaḥ | ra­tna­pra­bhā­da­yo 'dhodhaḥ saṃbhāvyā bā­dha­ka­cyu­teḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2626" rend="justify"><lb n="345,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,12</span>na hi ya­tho­di­ta­ra­tna­pra­bhā­di­bhū­mi­pra­ti­pā­da­ka­va­ca­na­sya kiṃcid bādhakaṃ ka­dā­ci­t saṃ­bhā­vya­te iti ni­rū­pi­ta­prā­yaṃ || <lb n="345,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,13</span>nanv etā bhūmayo gha­nā­ni­la­pra­ti­ṣṭhāḥ gha­nā­ni­la­s tv aṃ­bu­vā­ta­pra­ti­ṣṭhaḥ so pi ta­nu­vā­ta­pra­ti­ṣṭha­s ta­nu­vā­taḥ punar ā<span type="hard-break">- </span><lb n="345,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,14</span>kā­śa­pra­ti­ṣṭhaḥ svā­tma­pra­ti­ṣṭha­m ā­kā­śa­m ity etad a­nu­pa­pa­nnaṃ­, vyo­ma­va­dbhū­mī­nā­m api svā­tma­pra­ti­ṣṭha­tva­pra­saṃ­gā­t bhū­myā­di­va<span type="hard-break">- </span><lb n="345,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,15</span>d vā­kā­śa­syā­dhā­rāṃ­ta­ra­ka­lpa­nā­yā­m a­na­va­sthā­pra­saṃ­gā­t | tato nātra bā­dha­ka­cyu­ti­r iti kaścit taṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2627"><l ana="bt" n="bt_3.1.2"><lb n="345,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.1.2</span>svā­tma­pra­ti­ṣṭha­m ākāśaṃ vi­bhu­dra­vya­tva­to nyathā | gha­ṭā­de­r iva nai­vo­pa­pa­dye­ta vi­bhu­tā­sya sā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2628" rend="justify"><lb n="345,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,17</span>pa­ra­ma­ma­ha­da­nya­tpra­ti­ṣṭhaṃ veti vyā­ha­ta­m etat | tato vyoma cā­tma­pra­ti­ṣṭhaṃ vi­bhu­dra­vya­tvā­d yat tu na svātmapra<span type="hard-break">- </span><lb n="345,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,18</span>tiṣṭhaṃ tan na vibhu dravyaṃ yathā ghaṭādi vibhu dravyaṃ ca vyometi na tasyāpy ā­dhā­rāṃ­ta­ra­ka­lpa­na­yā­na­va­sthā syāt | <lb n="345,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,19</span>nāpi bhū­myā­dī­nā­m api sva­pra­ti­ṣṭha­tva­pra­saṃ­ga­s teṣām a­vi­bhu­dra­vya­tvā­d iti na pra­kṛ­ta­bā­dha­ka­tvaṃ || </p><p n="a_2629" rend="justify"><lb n="345,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,20</span>nanu katham idānīṃ vyoma ta­nu­vā­ta­syā­dhi­ka­ra­ṇa­m a­mū­rta­tvā­t ta­tpra­ti­baṃ­dha­ka­tvā­bhā­vā­d ity a­pa­ra­staṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2630"><l ana="bt" n="bt_3.1.3"><lb n="345,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.1.3</span>ta­nu­vā­taḥ punar vyo­ma­pra­ti­ṣṭhaḥ pra­ti­pa­dya­te | ta­nu­vā­ta­vi­śe­ṣa­tvā­n me­gha­dhā­ra­ṇa­vā­yu­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_2631" rend="justify"><lb n="345,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,22</span>me­gha­dhā­ra­ṇo vā­tā­va­ya­vī vā­yu­raṃ­bu­pra­ti­ṣṭha iti cen na, a­naṃ­ta­śaḥ pa­va­na­pa­ra­mā­ṇū­nāṃ pa­va­nā­va­ya­tvā­t teṣāṃ <lb n="345,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,23</span>vā­kā­śa­pra­ti­ṣṭha­tvā­d a­bhi­nna­sya ka­thaṃ­ci­t pa­va­nā­va­ya­vi­no pi ta­dā­dhā­ra­tvo­pa­pa­tte­r na sā­dhya­vi­ka­la­m u­dā­ha­ra­ṇaṃ­, nāpi saṃdi<span type="hard-break">- </span><lb n="345,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,24</span>gdha­vi­pa­kṣa­vyā­vṛ­tti­ko hetuḥ, ka­sya­ci­d apy a­nā­kā­śā­dhā­ra­sya ta­nu­vā­ta­syā­saṃ­bha­vā­t | tataḥ ta­syā­mū­rta­syā­pi pavanā<span type="hard-break">- </span><lb n="345,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,25</span>dhā­ra­tva­m u­pa­pa­nnaṃ ātmanaḥ śa­rī­rā­dyā­dhā­ra­tva­va­t tathā pra­tī­te­r a­bā­dhi­ta­tvā­t || </p><p n="a_2632" rend="justify"><lb n="345,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,26</span>ta­nu­vā­taḥ katham aṃ­bu­vā­ta­syā­dhi­ka­ra­ṇaṃ sa­mī­ra­ṇa­sva­bhā­va­tvā­d iti ced u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2633"><l ana="bt" n="bt_3.1.4"><lb n="345,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.1.4</span>ta­ddhṛ­ta­ś cāṃ­bu­vā­taḥ syād dha­nā­tmā­rtha­sya dhārakaḥ | aṃ­bu­vā­ta­tva­to vārddher vī­cī­vā­yu­vi­śe­ṣa­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_2634" rend="justify"><lb n="345,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 345,28</span>sa ca ta­nu­vā­ta­pra­ti­ṣṭho ṃ­bu­vā­to gha­na­vā­ta­sya sthi­ti­he­tuḥ so pi bhūmer na punaḥ kū­rmā­di­r ity ā­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2635"><l ana="bt" n="bt_3.1.5"><lb n="345,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.1.5</span>gha­nā­ni­laṃ pra­ti­ṣṭhā­na­he­tuḥ kūrmaḥ sa eṣa naḥ | na kū­rmā­di­r a­nā­dhā­ro dṛ­ṣṭa­kū­rmā­di­va­t sadā || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.1.6"><lb n="345,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.1.6</span>ta­nni­vā­sa­ja­nā­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣe vasato yadi | kū­rmā­di­r āśrayaḥ kiṃ na vā­yu­dṛ­ṣṭāṃ­ta­sā­ra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_2636" rend="justify"><pb n="346"/><lb n="346,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,01</span>so yaṃ kūrmaṃ varāhaṃ vā svayam a­nā­dhā­raṃ bhūmer āśrayaṃ ka­lpa­ya­n dṛ­ṣṭa­hā­nyā ni­rdhā­rya­te || </p><p n="a_2637" rend="justify"><lb n="346,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,02</span>kaścid ā­ha­–­na sthirā bhūmir da­rpa­ṇā­kā­rā | kiṃ tarhi ? go­la­kā­kā­rā sa­rva­do­rdhvā­dho bhrā­mya­ti­, sthiraṃ tu <lb n="346,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,03</span>na­kṣa­tra­ca­kraṃ meroḥ prā­da­kṣi­ṇye­nā­va­sthā­nā­t | tata eva pū­rvā­di­di­gde­śa­bhe­de­na na­kṣa­trā­dī­nāṃ saṃ­pra­tya­yo na vi­ru­dhya­te | <lb n="346,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,04</span>ta­tho­da­yā­s tam a­na­yo­ś caṃ­drā­dī­nāṃ bhū­mi­saṃ­la­gna­ta­yā pra­tī­ti­ś ca ghaṭate nā­nya­the­ti­, taṃ prati bā­dha­ka­m u­pa­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2638"><l ana="bt" n="bt_3.1.7"><lb n="346,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.1.7</span>no­rdhvā­dho­bhra­ma­ṇaṃ bhūmer ghaṭate go­la­kā­tma­naḥ | sadā tathaiva ta­dbhrāṃ­ti­he­to­r a­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_2639" rend="justify"><lb n="346,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,06</span>vāyur e­vo­rdhvā­dho bhraman sarvadā bhūmes tathā bhra­ma­ṇa­he­tu­r iti na saṃ­ga­taṃ­, pra­mā­ṇā­bhā­vā­t | āgamaḥ pra­mā­ṇa­m iti <lb n="346,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,07</span>cen na, ta­syā­nu­grā­ha­ka­pra­mā­ṇāṃ­ta­rā­bhā­vā­t | ta­syā­nu­mā­na­m a­nu­grā­ha­ka­m astīti cen na, a­vi­nā­bhā­vi­liṃ­gā­bhā­vā­t | <lb n="346,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,08</span>nanu ca yat pu­ru­ṣa­pra­ya­tnā­dya­bhā­ve pi bhrāmyati ta­dbhra­ma­dvā­yu­he­tu­kaṃ bhramaṇaṃ ya­thā­kā­śe parṇādi tathā ca bhūgola <lb n="346,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,09</span>ity a­vi­nā­bhā­vi liṃgam a­nu­mā­naṃ pu­ru­ṣa­pra­ya­tna­kṛ­ta­ca­krā­di­bhra­ma­ṇe­na pā­ṣā­ṇā­di­saṃ­gha­ṭṭa­kṛ­ta­na­dī­ja­lā­di­bhra­ma­ṇe­na ca <lb n="346,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,10</span>vya­bhi­cā­rā­bhā­vā­t | na ca pu­ru­ṣa­pra­ya­tnā­dya­bhā­vo 'siddhaḥ pṛ­thi­vī­go­la­ka­bhra­ma­ṇe ma­he­śva­rā­deḥ kā­ra­ṇa­sya ni­rā­ka­ra­ṇā­t | <lb n="346,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,11</span>pā­ṣā­ṇa­saṃ­gha­ṭṭā­di­saṃ­bha­vā­bhā­vā­t bhū­go­la­bhra­ma­ṇa­m asiddhaṃ iti na maṃtavyaṃ ta­da­bhā­ve ta­tstha­ja­nā­nāṃ caṃ­drā­rkā­di­biṃ­ba­syo<span type="hard-break">- </span><lb n="346,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,12</span>da­yā­sta­m a­na­yo­r bhi­nna­de­śā­di­ta­yā pra­tī­te­r a­gha­ṭa­nā­t | sāsti ca pra­tī­ti­s tato bhū­go­la­bhra­maḥ pra­mā­ṇa­si­ddha iti <lb n="346,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,13</span>kaścit | so traiva pa­rya­nu­yo­kta­vyaḥ | bhramaḥ kasmān na bha­va­tī­ti ta­dā­ve­di­naḥ pra­va­ca­na­sya sa­dbhā­vā­t | pra­ti­ni­ya­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="346,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,14</span>ne­ka­de­śā­di­ta­yā­rkā­dī­nāṃ pra­tī­te­r api gha­ṭa­nā­t bhū­bhra­ma­ṇa­he­to­r vi­ru­ddha­tvo­pa­pa­tteḥ | bhū­go­la­bhra­ma­ṇe sā­dha­na­syā­nu­mā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="346,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,15</span>di­bā­dhi­ta­pa­kṣa­tā­nu­ṣaṃ­gā­t | kā­ra­ṇā­bhā­vā­t bhūbhramo va­ti­ṣṭha­ta iti cet, ta­thā­vi­dhā­dṛ­ṣṭa­vai­ci­tryā­t ta­dbhra­ma­ṇo­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="346,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,16</span>patteḥ || bhū­go­la­bhra­ma­ṇe tu vā­yu­bhra­ma­ṇaṃ na kāraṇaṃ bha­vi­tu­m arhati sarvadā tasya tathā bhra­ma­ṇa­ni­ya­mā­nu­pa­pa­tte­r a­ni­ya­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="346,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,17</span>ga­ti­tvā­t | tato nā­bhi­pre­ta­di­ga­bhi­mu­khaṃ bhramaṇaṃ bhū­go­la­sya syāt | prā­ṇya­dṛ­ṣṭa­va­śā­d vāyor niyataṃ tathā bhra­ma­ṇa­m iti <lb n="346,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,18</span>cen na, ta­tkā­ryā­si­ddhau ta­da­si­ddheḥ | prasiddhe hi su­khā­di­kā­rye ni­rvi­vā­de dṛ­ṣṭa­kā­ra­ṇa­vya­bhi­cā­re cā­dṛ­ṣṭa­ta­tkā<span type="hard-break">- </span><lb n="346,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,19</span>raṇam a­nu­mī­ya­te na cā­bhi­pre­ta­vā­yu­bhra­ma­ṇaṃ ni­rvi­vā­daṃ siddhaṃ yato na dṛ­ṣṭa­kā­ra­ṇa­vya­bhi­cā­re ta­tkā­ra­ṇa­m a­dṛ­ṣṭa­m anu<span type="hard-break">- </span><lb n="346,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,20</span>mīyeta | bhū­bhra­mā­t pra­va­ha­dvā­yu­si­ddhi­r iti cen na, tasyāpi ta­dva­da­si­ddheḥ | nā­nā­di­gde­śā­di­ta­yā­rkā­di­pra­tī­ti­s tu <lb n="346,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,21</span>bhūbhrame pi gha­ṭa­mā­nā na bhūbhramaṃ sā­dha­ya­tī­ti | kathaṃ ? a­nu­mi­tā­nu­mā­nā­d apy a­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣa­si­ddhi­r iti sūktaṃ na <lb n="346,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,22</span>bhūmer ū­rdhvā­dho­bhra­ma­ṇaṃ­.­.­.­.­.­.­.­.­va­de­kā­nu­bha­vaṃ saṃ­pa­ri­vṛ­tti­r vā ghaṭate ta­dbhra­ma­ṇa­he­toḥ pa­rā­bhyu­pa­ga­ta­sya sa­rva­thā­nu­pa­pa­dya­mā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="346,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,23</span>tvāt pa­re­ṣṭa­bhū­bhra­mā­di­va­d iti | tathā dṛ­ṣṭa­vyā­ghā­tā­c ca na so stīty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2640"><l ana="bt" n="bt_3.1.8"><lb n="346,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.1.8</span>dṛ­śya­mā­na­sa­mu­drā­di­ja­la­sthi­ti­vi­ro­dha­taḥ | gole bhrāmyati pā­ṣā­ṇa­go­la­va­t kva vi­śe­ṣa­vā­k || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_2641" rend="justify"><lb n="346,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,25</span>na hi jalādeḥ pa­ta­na­dha­rma­ṇo bhūyaso bhrāmyati pā­ṣā­ṇa­go­le sthitir dṛṣṭā yato bhūgole pi sā saṃ­bhā­vye­ta | <lb n="346,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,26</span>dhā­ra­ka­vā­yu­va­śā­t tatra tasya sthitir na vi­ru­dhya­ta iti cet, sa dhārako vāyuḥ kathaṃ pre­ra­ka­vā­yu­nā na pra­ti­ha­nya­te ? <lb n="346,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,27</span>pra­va­ha­to hi sarvadā bhūgolaṃ ca bhra­ma­ya­tsa­maṃ­ta­to pi ta­tstha­sa­mu­drā­di­dhā­ra­ka­vā­yuṃ vi­gha­ṭa­ya­ty evam eva dhā­ra­ka­vā­yu­m iva <lb n="346,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,28</span>ta­tpra­ti­pa­kṣa­vā­ta iti vi­ru­ddhai­va ta­da­va­sthi­tiḥ­, sarvathā vi­śe­ṣa­pa­va­na­syā­saṃ­bha­vā­t | </p><p n="a_2642" rend="justify"><lb n="346,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,29</span>atra pa­rā­kū­ta­m āśaṃkya pra­ti­ṣe­dha­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2643"><l ana="bt" n="bt_3.1.9"><lb n="346,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.1.9</span>gu­rva­rtha­syā­bhi­mu­khye­na bhūmeḥ sarvasya pātataḥ | ta­tsthi­ti­ś cet pra­tī­ye­ta nā­dha­stā­t pā­ta­dṛ­ṣṭi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_2644" rend="justify"><lb n="346,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,31</span>bhūgole bhrāmyati patad api sa­mu­dra­ja­lā­di sthitam iva bhāti tasya ta­dā­bhi­mu­khye­na pa­ta­nā­t | sarvasya guro<span type="hard-break">- </span><lb n="346,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,32</span>r arthasya bhūmer a­na­bhi­mu­kha­ta­yā pa­ta­nā­da­rśa­nā­d iti cen naivaṃ, a­dha­stā­t gu­rva­rtha­sya pā­ta­da­rśa­nā­t­, ta­thā­bhi­to bhighātā<span type="hard-break">- </span><lb n="346,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,33</span>dyabhāve sva­sthā­nā­t pracyuto dhastāt patati gu­ru­tvā­l lo­ṣṭhā­di­va­t | na hi ta­trā­bhi­ghā­to nodanaṃ vā pu­ru­ṣa­ya­tnā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="346,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 346,34</span>kṛtam asti ye­nā­nya­thā­ga­tiḥ syāt | na cātra hetoḥ kaṃ­du­kā­di­nā vya­bhi­cā­raḥ­, a­bhi­ghā­tā­dya­bhā­ve satīti <pb n="347"/><lb n="347,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,01</span>vi­śe­ṣa­ṇā­t | nāpi sā­dhya­sā­dha­na­vi­ka­lo dṛṣṭāṃtaḥ sā­dha­na­sya gu­ru­tva­sya ya­tho­kta­vi­śe­ṣa­ṇa­sya sādhyasya vādha<span type="hard-break">- </span><lb n="347,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,02</span>stāt pa­ta­na­sya loṣṭhādau pra­si­ddha­tvā­t | tan na bhū­bhra­ma­vā­dī sa­tya­vā­gū­rdhvā­dho­bhū­bhra­ma­vā­di­va­t | kiṃ ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2645"><l ana="bt" n="bt_3.1.10"><lb n="347,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.1.10</span>bhū­bhra­mā­ga­ma­sa­tya­tve '­bhū­bhra­mā­ga­ma­sa­tya­tā | kiṃ na syāt sarvathā jyo­ti­rjñā­na­si­ddhe­r a­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.1.11"><lb n="347,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.1.11</span>dvayoḥ sa­tya­tva­m iṣṭaṃ cet kvā­vi­ru­ddhā­rtha­tā tayoḥ | pra­va­ktro­r āptatā naivaṃ su­ga­te­ś­‍­va­ra­yo­r iva || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_2646" rend="justify"><lb n="347,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,05</span>ma­tāṃ­ta­ra­m u­pa­da­rśya ni­vā­ra­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2647"><l ana="bt" n="bt_3.1.12"><lb n="347,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.1.12</span>sa­rva­dā­dhaḥ patanty etāḥ bhūmayo maruto 'sthiteḥ | ī­ra­ṇā­tma­tva­to dṛ­ṣṭa­pra­bhaṃ­ja­na­va­d ity asat || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.1.13"><lb n="347,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.1.13</span>maruto dhā­ra­ka­syā­pi da­rśa­nā­t to­ya­dā­di­ṣu | sarvadā dhā­ra­ka­tva­syā­nā­di­tvā­t tatra na kṣatiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_2648" rend="justify"><lb n="347,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,08</span>na hi bhū­myā­dhā­ro vāyur a­na­va­sthi­ta­s ta­sye­ra­ṇā­tma­tvā­bhā­vā­t | tac cā­saṃ­bha­va­n nāyam ī­ra­ṇā­tma­ka­tva­ra­hi­to marutto<span type="hard-break">- </span><lb n="347,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,09</span>ya­dā­di­dhā­ra­ṇā­tma­ka­syā­pi da­rśa­nā­t | sarvadā dhā­ra­ka­tvaṃ na dṛṣṭaṃ iti cet, sāder a­nā­de­r vā ? sādeś cet <lb n="347,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,10</span>si­ddha­sā­dhya­tā | yadi punar a­nā­de­r api sa­rva­dā­dhā­ra­ka­tvaṃ pa­va­na­sya na syāt ta­dā­tmā­kā­śā­de­r apy a­mū­rta­tva­vi­bhu­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="347,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,11</span>di­dha­rma­dhā­ra­ṇa­vi­ro­dhaḥ | a­trā­dhā­rā­dhe­ya­yo­r a­nā­di­tvā­t sarvadā tadbhāva iti cet, bhūmim a­va­bhṛ­to­r api tata eva <lb n="347,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,12</span>tathā so stu | tan na sa­rva­dā­dhaḥ pataṃti bhūmayaḥ pra­mā­ṇā­bhā­vā­t | etena sa­rva­do­tpa­taṃ­ty eva tiryag eva ga­cchaṃ­tī­ti <lb n="347,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,13</span>vā ni­ra­staṃ­, dhā­ra­ka­sya vāyor a­bā­dhi­ta­sya siddhes ta­da­va­sthā­nā­vi­ro­dhā­t | kaścid āha<span type="hard-break">-</span>vi­vā­dā­pa­nnā bhūmir bhūmyaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="347,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,14</span>ta­rā­dhā­rā bhū­mi­tvā­t tathā pra­si­ddha­bhū­mi­va­t | sāpy aparā bhūmir bhū­myaṃ­ta­rā­dhā­rā bhū­mi­tvā­t tathā pra­si­ddha­bhū­mi­va­t <lb n="347,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,15</span>sāpy aparā bhūmir bhū­myaṃ­ta­rā­dhā­rā tata eva tadvad iti śa­śva­da­pa­ryaṃ­tā tiryag adho pīti taṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2649"><l ana="bt" n="bt_3.1.14"><lb n="347,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.1.14</span>nā­pa­ryaṃ­tā dharādho pi siddhā saṃ­sthā­na­bhe­da­taḥ | dha­ra­va­tsva­m a­pa­ryaṃ­taṃ siddhaṃ saṃ­sthā­na­va­n na hi || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l></lg><p n="a_2650" rend="justify"><lb n="347,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,17</span>dharaḥ parvataḥ saṃ­sthā­na­vā­n dṛṣṭo yaḥ punar a­pa­ryaṃ­taḥ sa na saṃ­sthā­na­vā­n ya­thā­kā­śā­di­r iti vi­pa­kṣā­d vyāvṛtto <lb n="347,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,18</span>hetuḥ pa­ryaṃ­ta­va­ttāṃ dharāyāḥ sā­dha­ya­ty eva | yat punar a­bhya­dhā­yi­–­vi­vā­dā­pa­nnā dharā dha­rā­dhā­rā dha­rā­tvā­t pra­si­ddha­dha­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="347,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,19</span>vad iti | tad a­yu­ktaṃ­, hetor ā­di­tya­dha­rā­di­nā­ne­kāṃ­tā­t na hi tasyā dha­rāṃ­ta­rā­dhā­ra­tvaṃ siddham aṃ­ta­rā­tmā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | <lb n="347,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,20</span>tataḥ pa­ryaṃ­ta­va­tyo bhūmaya iti ni­rā­re­kaṃ pra­ti­pa­tta­vyaṃ | nanu cādhodhaḥ saptasu bhūmiṣu jīvasya ga­ti­vai­ci­tryaṃ <lb n="347,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,21</span>viruddhaṃ tato amībhyaḥ śū­nyā­bhi­s tābhir bha­vi­ta­vyaṃ | tathā ca ta­tka­lpa­nā­vai­ya­rthyaṃ jī­vā­dhi­ka­ra­ṇa­vi­śe­ṣa­pra­rū­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="347,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,22</span>ṇārthā hi ta­tpa­ri­ka­lpa­nā śreyasī nā­nya­the­ti vadaṃtaṃ pra­tyā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2651"><l ana="bt" n="bt_3.1.15"><lb n="347,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.1.15</span>nādho dho ga­ti­vai­ci­tryaṃ viruddhaṃ prā­ṇi­nā­m iha | tādṛk pāpasya vai­ci­tryā­t ta­nni­mi­tta­sya tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l></lg><p n="a_2652" rend="justify"><lb n="347,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,24</span>prasiddhaṃ hi tāvad a­śu­bha­pha­laṃ karma pāpaṃ tasya pra­ka­rṣa­tā­ra­ta­myaṃ ta­tpha­la­sya pra­ka­rṣa­tā­ra­ta­myā­d iti prāṇināṃ <lb n="347,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,25</span>ra­tna­pra­bhā­di­na­ra­ka­bhū­mi­sa­mu­dbhū­ti­ni­mi­tta­bhū­ta­sya pā­pa­vi­śe­ṣa­sya vai­ci­tryā­t ta­dga­ti­vai­ci­tryaṃ na vi­ru­dhya­te ti­rya­gā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="347,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,26</span>ga­ti­vai­ci­trya­va­t || yata evaṃ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2653"><l ana="bt" n="bt_3.1.16"><lb n="347,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.1.16</span>tataḥ sapteti saṃkhyānaṃ bhūmīnāṃ na vi­ru­ddhya­te | saṃ­khyāṃ­ta­raṃ ca saṃ­kṣe­pa­vi­sta­rā­di­va­śā­n mataṃ || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l></lg><p n="a_2654" rend="justify"><lb n="347,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,28</span>na hi saṃ­kṣe­pā­d e­kā­dho­bhū­mi­r iti vi­ru­dhya­te vi­sta­ra­to vā sai­ka­viṃ­śa­ti­bhe­dā saptānāṃ pratyekaṃ ja­gha­nya­m adhya<span type="hard-break">- </span><lb n="347,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,29</span>mo­tkṛ­ṣṭa­vi­ka­lpā­t || </p><p n="a_2655" rend="justify"><lb n="347,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,30</span>ta­dga­ta­na­ra­ka­saṃ­khyā­vi­śe­ṣa­pra­da­rśa­nā­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.2 a_2656" rend="justify"><lb n="347,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.2 </span>tāsu triṃ­śa­tpaṃ­ca­viṃ­śa­ti­paṃ­ca­da­śa­da­śa­tri­paṃ­co­nai­ka­na­ra­ka­śa­ta­sa­ha­srā­ṇi paṃca <lb n="347,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.2 </span>caiva ya­thā­kra­ma­m || <ref type="no-sbt" rend="a">2</ref> || </p><p n="a_2657" rend="justify"><lb n="347,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 347,33</span>triṃśac ca paṃ­ca­viṃ­śa­ti­ś ca paṃ­ca­da­śa ca daśa ca trayaś ca paṃ­co­nai­kaṃ ceti dvaṃdvaḥ, na­ra­kā­ṇāṃ śa­ta­sa­ha­srā­ṇi nara<span type="hard-break">- </span><pb n="348"/><lb n="348,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,01</span>ka­śa­ta­sa­ha­srā­ṇi ca tānīti sva­pa­dā­rthā vṛttiḥ, tāsv iti ra­tna­pra­bhā­di­bhū­mi­pa­rā­ma­rśaḥ­, ya­thā­kra­ma­va­ca­naṃ yathā<span type="hard-break">- </span><lb n="348,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,02</span>saṃ­khyā­bhi­saṃ­baṃ­dhā­rthaṃ | tena ra­tna­pra­bhā­yāṃ triṃ­śa­nna­ra­ka­śa­ta­sa­ha­srā­ṇi­, śa­rka­rā­pra­bhā­yāṃ paṃ­ca­viṃ­śa­tiḥ­, bā­lu­kā­pra­bhā­yāṃ <lb n="348,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,03</span>paṃ­ca­da­śa­, paṃ­ka­pra­bhā­yāṃ daśa, dhū­ma­pra­bhā­yāṃ trīṇi, ta­maḥ­pra­bhā­yāṃ paṃ­co­nai­kaṃ na­ra­ka­śa­ta­sa­ha­sraṃ­, ma­hā­ta­maḥ­pra­bhā­yāṃ <lb n="348,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,04</span>paṃ­ca­na­ra­kā­ṇi bha­vaṃ­tī­ti vi­jñā­ya­te | kutaḥ punas triṃ­śa­lla­kṣā­di­saṃ­khyā ra­tna­pra­bhā­di­ṣu siddhety ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2658"><l ana="bt" n="bt_3.2.1"><lb n="348,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.2.1</span>triṃ­śa­lla­kṣā­di­saṃ­khyā ca na­ra­kā­ṇāṃ su­sū­tri­tā | ra­tna­pra­bhā­di­ṣū­ktā­su prā­ṇya­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2659" rend="justify"><lb n="348,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,06</span>tādṛśāḥ prāṇināṃ ta­nni­vā­si­nā­m a­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣāḥ pū­rvo­pā­ttāḥ saṃ­bhā­vyaṃ­te yatas tāsu triṃ­śa­lla­kṣā­di­saṃ­khyā nara<span type="hard-break">- </span><lb n="348,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,07</span>kāṇāṃ ra­tna­pra­bhā­di­saṃ­khyā ca si­ddhya­tī­ti śobhanaṃ sūtritā sā || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2660"><l ana="bt" n="bt_3.2.2"><lb n="348,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.2.2</span>iti sū­tra­dva­ye­nā­dho­lo­kā­vā­sa­vi­ni­śca­yaḥ | śreyān sa­rva­vi­dā­yā­ta­syā­mnā­ya­syā­vi­lo­pa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2661" rend="justify"><lb n="348,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,09</span>na hi sa­rva­vi­dā­yā­ta­tva­m e­ta­dā­mnā­ya­syā­si­ddhaṃ bā­dha­kā­bhā­vā­t sva­rgā­dyā­mnā­ya­va­t­, prāk ciṃtitaṃ cā­ga­ma­sya <lb n="348,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,10</span>prā­mā­ṇya­m iti neha pra­ta­nya­te || </p><p n="a_2662" rend="justify"><lb n="348,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,11</span>kī­dṛ­śa­le­śyā­da­ya­s tatra prāṇino va­saṃ­tī­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.3 a_2663" rend="justify"><lb n="348,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.3 </span>nārakā ni­tyā­śu­bha­ta­ra­le­śyā­pa­ri­ṇā­ma­de­ha­ve­da­nā­vi­kri­yāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">3</ref> || </p><p n="a_2664" rend="justify"><lb n="348,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,13</span>le­śyā­di­śa­bdā uktārthāḥ | ti­rya­gvya­pe­kṣa­yā­ti­śa­ya­ni­rde­śaḥ pūrvo pekṣo vā­dho­ga­tā­nāṃ | ni­tya­gra­ha­ṇā­l leśyā<span type="hard-break">- </span><lb n="348,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,14</span>dya­ni­vṛ­tti­pra­saṃ­ga iti cen na, ā­bhī­kṣṇya­va­ca­na­tvā­n ni­tya­śa­bda­sya ni­tya­pra­ha­si­ta­va­t || </p><p n="a_2665" rend="justify"><lb n="348,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,15</span>ke punar evaṃ vi­śe­ṣya­mā­ṇā nā­ra­kā­ṇā­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2666"><l ana="bt" n="bt_3.3.1"><lb n="348,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.3.1</span>tiryaṃco '­śu­bha­le­śyā­dyā­s tebhyo pya­ti­śa­ye­na ye | prāṇino '­śu­bha­le­śyā­dyāḥ kecit te tatra nārakāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2667" rend="justify"><lb n="348,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,17</span>ti­ryaṃ­ca­s tāvad a­śu­bha­le­śyāḥ kecit pra­si­ddhā­s tato py a­ti­śa­ye­nā­śu­bha­le­śyāḥ prāṇino nārakāḥ saṃ­bhā­vyaṃ­te aśu<span type="hard-break">- </span><lb n="348,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,18</span>bha­ta­ra­le­śyāḥ­, pra­tha­mā­yāṃ bhūmau evam a­śu­bha­ta­ra­pa­ri­ṇā­mā­da­yo pīti prasiddhā eva pra­ti­pā­di­ta­vi­śe­ṣā­dhā­rā <lb n="348,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,19</span>nā­ra­kāḥ­, tato py a­ti­śa­ye­nā­śu­bha­le­śyā­da­yo dvi­tī­yā­yāṃ­, tato pi tṛ­tī­yā­yāṃ­, tato pi ca­tu­rthyāṃ­, tato pi <lb n="348,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,20</span>paṃ­ca­myāṃ­, tato pi ṣaṣṭhyāṃ, tato pi sa­pta­myā­m iti || </p><p n="a_2668" rend="justify"><lb n="348,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,21</span>kathaṃ punar e­ta­da­śu­bha­tva­tā­ra­ta­myaṃ siddham ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2669"><l ana="bt" n="bt_3.3.2"><lb n="348,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.3.2</span>saṃ­kle­śa­tā­ra­ta­mye­nā­śu­bha­tā­tā­ra­ta­mya­tā | siddhyed a­śu­bha­le­śyā­di­tā­ra­ta­mya­m a­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2670" rend="justify"><lb n="348,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,23</span>saṃkleśo jī­va­syā­vi­śu­ddhi­pa­ri­ṇā­mo mi­thyā­da­rśa­nā­di­s tasya tā­ra­ta­myā­d a­śu­bha­tva­tā­ra­ta­mya­m a­śe­ṣa­to pi leśyā<span type="hard-break">- </span><lb n="348,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,24</span>dīnāṃ siddhyed iti na ta­da­he­tu­kaṃ yato ti­pra­sa­jye­ta || </p><p n="a_2671" rend="justify"><lb n="348,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,25</span>nanu cai­kāṃ­ti­ka­duḥ­kha­yo­gi­no nārakāḥ su­kha­duḥ­kha­yo­gi­nāṃ ti­rya­ṅma­nu­ṣya­va­ca­nā­t­, ai­kāṃ­ti­ka­śa­rī­ra­su­kha<span type="hard-break">- </span><lb n="348,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,26</span>yogināṃ de­va­tvā­bhi­dhā­nā­t | tatra kim u­dī­ri­ta­duḥ­khā­s te nārakā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.4 a_2672" rend="justify"><lb n="348,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.4 </span>pa­ra­spa­ro­dī­ri­ta­duḥ­khāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">4</ref> || </p><p n="a_2673" rend="justify"><lb n="348,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,28</span>nanu ca ko­po­tpa­ttau satyāṃ pa­ra­spa­raṃ duḥ­kho­dī­ra­ṇaṃ dṛṣṭaṃ nānyathā na ca teṣāṃ ta­du­tpa­ttau kā­ra­ṇa­m asti na <lb n="348,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,29</span>cā­kā­ra­ṇi­kā sā­ti­pra­saṃ­gā­d iti cen na, ni­rda­ya­tvā­t teṣāṃ pa­ra­spa­ra­da­rśa­ne sati ko­po­tpa­tteḥ śvavat | sa­tyaṃ­ta­raṃ­ge <lb n="348,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,30</span>kro­dha­ka­rmo­da­ye ba­hi­raṃ­ge ca pa­ra­spa­ra­da­rśa­ne teṣāṃ ko­po­tpa­tti­r nā­he­tu­kā yato ti­pra­saṃ­gaḥ syād iti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2674"><l ana="bt" n="bt_3.4.1"><lb n="348,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.4.1</span>tathā tair nā­ra­kai­r duḥkhaṃ pa­ra­spa­ra­m u­dī­rya­te | rau­dra­dhyā­nā­t sa­mu­dbhū­teḥ kudher me­ṣā­di­bhi­r yathā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.4.2"><lb n="348,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.4.2</span>ni­mi­tta­he­ta­va­s tv ete 'nyonyaṃ duḥ­kha­sa­mu­dbha­ve | ba­hi­raṃ­gā­s ta­thā­bhū­te sati sva­kṛ­ta­ka­rma­ṇi || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2675" rend="justify"><lb n="348,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 348,33</span>tato nedaṃ pa­ra­spa­ro­dī­ri­ta­duḥ­kha­tvaṃ nā­ra­kā­ṇā­m a­saṃ­bhā­vyaṃ yu­kti­ma­ttvā­t || </p><p n="a_2676" rend="justify"><pb n="349"/><lb n="349,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,01</span>a­nyo­dī­ri­ta­duḥ­khā­ś ca te ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.5 a_2677" rend="justify"><lb n="349,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.5 </span>saṃ­kli­ṣṭā­su­ro­dī­ri­ta­duḥ­khā­ś ca prāk caturthyāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">5</ref> || </p><p n="a_2678" rend="justify"><lb n="349,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,03</span>pū­rva­bha­va­saṃ­kle­śa­pa­ri­ṇā­mo­pā­ttā­śu­bha­ka­rmo­da­yā­t satataṃ kliṣṭāḥ saṃkliṣṭā a­su­ra­nā­ma­ka­rmo­da­yā­d asurāḥ saṃkli<span type="hard-break">- </span><lb n="349,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,04</span>ṣṭāś ca te '­su­rā­ś ceti | saṃ­kli­ṣṭa­vi­śe­ṣa­ṇa­m a­nyā­su­ra­ni­vṛ­ttya­rthaṃ­, a­su­rā­ṇāṃ ga­ti­vi­ṣa­ya­ni­ya­ma­pra­da­rśa­nā­rthaṃ prāk <lb n="349,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,05</span>caturthyā iti vacanaṃ | āṅo grahaṇaṃ la­ghva­rtha­m iti cen na, saṃ­de­hā­t | caśabdaḥ pū­rva­he­tu­sa­mu­cca­yā­rthaḥ | a­naṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="349,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,06</span>tvād u­dī­ri­ta­gra­ha­ṇa­sye­hā­na­rtha­kya­m iti cen na, tasya vṛttau pa­rā­rtha­tvā­t | vākye '­va­ca­na­m iti cen na, u­dī­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="349,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,07</span>he­tu­pra­kā­ra­pra­da­rśa­nā­rtha­tvā­t punar u­dī­ri­ta­gra­ha­ṇa­sya | tena kuṃ­bhī­pā­kā­dyu­dī­ri­ta­duḥ­khā­ś ceti pra­ti­pā­di­taṃ bhavati || </p><p n="a_2679" rend="justify"><lb n="349,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,08</span>kathaṃ punaḥ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2680"><l ana="bt" n="bt_3.5.1"><lb n="349,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.5.1</span>saṃ­kli­ṣṭai­r a­su­rai­r duḥkhaṃ nā­ra­kā­ṇā­m u­dī­rya­te | me­ṣā­dī­nāṃ yathā tā­dṛ­krū­pai­s tisṛṣu bhūmiṣu || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.5.2"><lb n="349,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.5.2</span>parāsu ga­ma­nā­bhā­vā­t teṣāṃ ta­dvā­si­de­hi­nāṃ | duḥ­kho­tpa­ttau ni­mi­tta­tva­m a­su­rā­ṇāṃ na vidyate || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.5.3"><lb n="349,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.5.3</span>evaṃ sū­tra­tra­yo­nnī­ta­sva­bhā­vā nā­ra­kāṃ­gi­naḥ | sva­ka­rma­va­śa­taḥ saṃti pra­mā­ṇa­na­ya­go­ca­rāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_2681" rend="justify"><lb n="349,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,12</span>pramāṇaṃ pa­ra­mā­ga­maḥ syā­dvā­da­s ta­dvi­ṣa­yā­s tāvad ya­tho­nnī­tā nārakā jīvāḥ sā­ka­lye­na teṣāṃ tataḥ pra­ti­pa­tteḥ <lb n="349,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,13</span>na­ya­vi­ṣa­yā­ś ca vi­pra­ti­pa­tti­sa­mā­krāṃ­tai­ka­de­śa­pra­ti­pa­tte­r a­nya­thā­nu­pa­pa­tte­r iti pra­mā­ṇa­na­yai­r a­dhi­ga­mo nā­nā­nā­ra­kā­ṇā­m ūhyaḥ || </p><p n="a_2682" rend="justify"><lb n="349,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,14</span>atha ra­tna­pra­bhā­di­na­ra­ke­ṣu triṃ­śa­lla­kṣā­di­saṃ­khye­ṣu ya­thā­kra­maṃ sthi­ti­vi­śe­ṣa­pra­ti­pa­ttya­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.6 a_2683" rend="justify"><lb n="349,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.6 </span>teṣv e­ka­tri­sa­pta­da­śa­sa­pta­da­śa­dvā­viṃ­śa­ti­tra­ya­striṃ­śa­tsā­ga­ro­pa­mā sattvānāṃ <lb n="349,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.6 </span>parā sthitiḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">6</ref> || </p><p n="a_2684" rend="justify"><lb n="349,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,17</span>sāgara upamā yeṣāṃ tāni sā­ga­ro­pa­mā­ṇi­, sā­ga­ra­syo­pa­mā­tvaṃ dra­vya­bhū­ya­stvā­t | e­ka­tri­sa­pta­da­śa­sa­pta­da­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="349,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,18</span>dvā­viṃ­śa­ti­tra­ya­striṃ­śa­tsā­ga­ro­pa­mā­ṇi yasyā sā tathety e­kā­dī­nāṃ kṛ­ta­dva­ndvā­nāṃ sā­ga­ro­pa­ma­vi­śe­ṣa­ṇa­tvaṃ | ra­tna­pra­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="349,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,19</span>dibhir ā­nu­pū­rvye­ṇa saṃbaṃdho ya­thā­kra­mā­nu­vṛ­tteḥ | na­ra­ka­pra­saṃ­ga­s teṣv iti va­ca­nā­d iti cen na, ra­tna­pra­bhā­dyu­pa­la­kṣi­tā­ni hi <lb n="349,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,20</span>na­ra­kā­ṇi triṃ­śa­ccha­ta­sa­ha­strā­di­saṃ­khyā­ni teṣv ity anena pa­rā­mṛ­śya­te­, sā­ha­ca­ryā­d vā tā­ccha­dbyā­t siddhiḥ | tato <lb n="349,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,21</span>ya­tho­kta­saṃ­khya­na­ra­ka­sā­ha­ca­ryā­d ra­tna­pra­bhā­da­yo na­ra­ka­śa­bda­vā­cyāḥ pra­tī­yaṃ­te | yady evaṃ ra­tna­pra­bhā­di­ṣv a­dhi­ka­ra­ṇa­bhū­tā­su <lb n="349,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,22</span>na­ra­kā­ṇāṃ sthitiḥ pra­sa­kte­ti cet, sa­ttvā­nā­m iti va­ca­nā­t | pa­ro­tkṛ­ṣṭā na punar iṣṭā pa­ra­śa­bda­sye­ṣṭa­vā­ca<span type="hard-break">- </span><lb n="349,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,23</span>ka­sye­hā­gra­ha­ṇā­t || kutaḥ sotkṛṣṭā sthitiḥ sattvānāṃ pra­si­ddhe­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2685"><l ana="bt" n="bt_3.6.1"><lb n="349,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.6.1</span>na­ra­ke­ṣū­di­tai­kā­di­sā­ga­ro­pa­ma­sa­mmi­taḥ | sthitir asty atra sattvānāṃ sa­dbhā­vā­t tā­dṛ­gā­yu­ṣaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.6.2"><lb n="349,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.6.2</span>saṃ­kṣe­pā­di­pa­rā tv agre va­kṣya­mā­ṇā tu madhyamā | sā­ma­rthyā­d bahudhā proktā ni­rṇe­ta­vyā ya­thā­kra­maṃ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2686" rend="justify"><lb n="349,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,26</span>parā sthitir asti prāṇināṃ pa­ra­mā­yu­ṣka­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | pa­ra­mā­yu­ṣka­tvaṃ punaḥ ke­ṣāṃ­ci­t ta­ddhe­tu­pa­ri­ṇā­ma­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="349,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,27</span>śeṣāt svo­pā­ttā­d bhavan na vācyate ma­nu­ṣya­ti­ra­ścā­mā­yuḥ­pra­ka­rṣa­pra­si­ddheḥ | tatra ra­tna­pra­bhā­yāṃ na­ra­ke­ṣu sattvānāṃ parā<span type="hard-break">- </span><lb n="349,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,28</span>sthitir e­ka­sā­ga­ro­pa­ma­pra­mi­tāḥ­, śa­rka­rā­pra­bhā­yāṃ tri­sā­ga­ro­pa­ma­pra­mi­tāḥ­, bā­lu­kā­pra­bhā­yāṃ sa­pta­sā­ga­ro­pa­ma­pra­mi­tāḥ­, <lb n="349,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,29</span>paṃ­ka­pra­bhā­yāṃ da­śa­sā­ga­ro­pa­ma­pra­mi­tāḥ­, dhū­ma­pra­bhā­yāṃ sa­pta­da­śa­sā­ga­ro­pa­ma­pra­mi­tāḥ­, ta­maḥ­pra­bhā­yāṃ dvā­viṃ­śa­ti­sā­ga­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="349,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,30</span>pa­ma­pra­mi­tāḥ­, ma­hā­ta­maḥ­pra­bhā­yāṃ tra­ya­striṃ­śa­tsā­ga­ro­pa­ma­pra­mi­tā iti va­ca­na­sā­ma­rthyā­n madhyamā sthitir a­ne­ka­dhā yathā<span type="hard-break">- </span><lb n="349,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,31</span>gamaṃ ni­rṇī­ya­te | ja­gha­nyā­yāḥ sthites tv atra saṃ­kṣe­pā­d va­kṣya­mā­ṇa­tvā­d ity alaṃ pra­paṃ­ce­na || </p><lg rend="one-line" n="a_2687"><l rend="center-bold"><lb n="349,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,32</span>iha pra­paṃ­ce­na vi­ciṃ­ta­nī­yaṃ śa­rī­ri­ṇo '­dho­ga­ti­bhā­ja­na­sya | </l><l rend="center-bold"><lb n="349,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,33</span>sva­ta­ttva­m ā­cā­ra­vi­śe­ṣa­śi­ṣṭaṃ budhaiḥ sva­saṃ­ve­ga­vi­ra­kti­si­ddhyai || <ref type="no-in-danda" rend="a">2</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_3.1 a_2688" rend="justify"><lb n="349,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 349,34</span>iti tṛ­tī­yā­dhyā­ya­sya pra­tha­ma­m āhnikaṃ samāptaṃ | </p><p ana="sbt" n="sbt_3.7 a_2689" rend="justify"><pb n="350"/><lb n="350,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.7 </span>jaṃ­bū­dvī­pa­la­va­ṇo­dā­da­yaḥ śu­bha­nā­mā­no dvī­pa­sa­mu­drāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">7</ref> || </p><p n="a_2690" rend="justify"><lb n="350,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,02</span>pra­ti­vi­śi­ṣṭa­jaṃ­bū­vṛ­kṣā­sā­dhā­ra­ṇā­dhi­ka­ra­ṇā­j jaṃ­bū­dvī­paḥ­, la­va­ṇo­da­kā­nu­yo­gā­l la­va­ṇo­daḥ | ā­di­śa­bdaḥ pra­tye­ka­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="350,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,03</span>bhi­saṃ­ba­dhya­te tena jaṃ­bū­dvī­pā­da­yo dvīpā la­va­ṇo­dā­da­yaḥ samudrā iti saṃ­pra­tya­yaḥ | śu­bha­nā­mā­na iti va­ca­nā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="350,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,04</span>śu­bha­nā­ma­tva­ni­rā­saḥ || </p><p n="a_2691" rend="justify"><lb n="350,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,05</span>kiṃ­vi­ṣkaṃ­bhāḥ kiṃ­pa­ri­kṣe­pi­ṇaḥ ki­mā­kṛ­ta­ya­ś ca te ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.8 a_2692" rend="justify"><lb n="350,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.8 </span>dvi­rdvi­rvi­ṣkaṃ­bhāḥ pū­rva­pū­rva­pa­ri­kṣe­pi­ṇo va­la­yā­kṛ­ta­yaḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">8</ref> || </p><p n="a_2693" rend="justify"><lb n="350,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,07</span>dvirdvir iti vī­psā­bhyā­vṛ­tte­r vacanaṃ vi­ṣkaṃ­bha­dvi­gu­ṇa­tva­vyā­ptya­rthaṃ­, pū­rva­pū­rva­pa­ri­kṣe­pi­ṇa iti va­ca­nā­d a­ni­ṣṭa­ni<span type="hard-break">- </span><lb n="350,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,08</span>ve­śa­ni­vṛ­ttiḥ­, va­la­yā­kṛ­ta­ya iti va­ca­nā­c ca­tu­ra­srā­di­saṃ­sthā­na­ni­vṛ­ttiḥ | jaṃ­bū­dvī­pa­sya dvi­rvi­ṣkaṃ­bha­tva­pū­rva­pa­ri­kṣe­pi<span type="hard-break">- </span><lb n="350,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,09</span>tva­va­la­yā­kṛ­ti­tvā­bhā­vā­d a­vyā­pī­ni vi­śe­ṣa­ṇā­nī­ti cet na, jaṃ­bū­dvī­pa­syai­ta­da­pa­vā­da­la­kṣa­ṇa­sya va­kṣya­mā­ṇa­tvā­t <lb n="350,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,10</span>'­ta­nma­dhye­' ityādi sū­tra­syā­naṃ­ta­ra­sya sa­dbhā­vā­t || </p><p n="a_2694" rend="justify"><lb n="350,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,11</span>kva punar ime dvī­pa­sa­mu­drā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2695"><l ana="bt" n="bt_3.8.1"><lb n="350,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.8.1</span>saptādho bhūmayo yasmān ma­dhya­lo­ko balād gataḥ | tan na dvī­pa­sa­mu­drāḥ syuḥ sū­tra­dvi­ta­ya­va­rṇi­tā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2696" rend="justify"><lb n="350,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,13</span>ū­rdhvā­dho­lo­ka­va­ca­na­sā­ma­rthyā­n ma­dhya­lo­ka­s tāvad gata eva yasmād a­dho­ra­tna­pra­bhā­yāḥ sa­pta­bhū­ma­yaḥ pra­ti­pā­di­tā­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="350,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,14</span>smin ma­dhya­lo­ke dvī­pa­sa­mu­drāḥ saṃ­kṣe­pā­d a­bhi­hi­tāḥ sū­tra­dva­ye­na pra­paṃ­ca­to saṃ­khye­yā­s te ya­thā­ga­maṃ pra­ti­pa­tta­vyāḥ || </p><p n="a_2697" rend="justify"><lb n="350,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,15</span>kva punar ayaṃ jaṃ­bū­dvī­paḥ kī­dṛ­śa­ś cety ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.9 a_2698" rend="justify"><lb n="350,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.9 </span>tanmadhye me­ru­nā­bhi­rvṛ­tto yo­ja­na­śa­ta­sa­ha­sra­vi­ṣkaṃ­bho jaṃ­bū­dvī­paḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">9</ref> || </p><p n="a_2699" rend="justify"><lb n="350,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,17</span>tacchabdaḥ pū­rva­dvī­pa­sa­mu­dra­ni­rde­śā­rthaḥ | jaṃ­bū­dvī­pa­sya ni­rde­śa­pra­saṃ­gaḥ pū­rvo­kta­tvā­d vi­śe­ṣā­d iti cet, tasya <lb n="350,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,18</span>pra­ti­ni­ya­ta­de­śā­di­ta­yā pra­ti­pā­dya­tvā­t ta­tpa­ri­kṣe­pi­ṇā­m eva pa­rā­ma­rśo­pa­pa­tteḥ | tarhi pū­rvo­kta­sa­mu­dra­dvī­pa­ni­rde­śā<span type="hard-break">- </span><lb n="350,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,19</span>rthas tacchabda iti vaktavyaṃ jaṃ­bū­dvī­pa­pa­ri­kṣe­pi­ṇāṃ sa­mu­drā­di­tvā­d iti cen na, sthi­ti­kra­ma­syā­vi­va­kṣā­yāṃ pū­rvo­kta­dvī­pa­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="350,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,20</span>mu­dra­ni­rde­śā­rtha iti va­ca­nā­vi­ro­dhā­t­, yatra ku­tra­ci­d a­va­sthi­tā­nāṃ dvīpānāṃ sa­mu­drā­ṇāṃ ca vi­va­kṣi­ta­tvā­t | <lb n="350,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,21</span>dvī­pa­śa­bda­syā­tmā­ka­ra­tvā­c ca dvaṃdve pū­rva­va­ca­ne pi sa­mu­drā­da­ya e­vā­rthā­n nyāyāt pa­rā­mṛ­śyaṃ­te | tata idam uktaṃ bhavati <lb n="350,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,22</span>teṣāṃ sa­mu­drā­dī­nāṃ madhyaṃ tanmadhyaṃ tasmin jaṃ­bū­dvī­paḥ | sa ca me­ru­nā­bhi­ru­pa­ca­ri­ta­ma­dhya­de­śa­sya me­ru­tvā­t | <lb n="350,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,23</span>vṛtto na ca­tu­ra­srā­di­saṃ­sthā­naḥ | ta­tpa­ri­kṣe­pi­ṇāṃ va­la­yā­kṛ­ti­va­ca­nā­d eva tasya vṛttatvaṃ siddham iti cen na, catu<span type="hard-break">- </span><lb n="350,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,24</span>ra­srā­di­pa­ri­kṣe­pi­ṇā­m api va­la­yā­kṛ­ti­tvā­vi­ro­dhā­t | yo­ja­na­śa­ta­sa­ha­sra­vi­ṣkaṃ­bha iti va­ca­nā­t ta­ddvi­gu­ṇa­dvi­gu<span type="hard-break">- </span><lb n="350,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,25</span>ṇa­vi­ṣkaṃ­bhā­di­ni­rṇa­yaḥ śe­ṣa­sa­mu­drā­dī­nāṃ kṛto bhavati | evaṃ ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2700"><l ana="bt" n="bt_3.9.1"><lb n="350,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.9.1</span>tanmadhye me­ru­nā­bhiḥ syāj jaṃ­bū­dvī­po ya­tho­di­taḥ | sū­tre­ṇai­ke­na niḥ­śe­ṣa­ku­ma­tā­nāṃ vya­po­ha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2701" rend="justify"><lb n="350,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,27</span>sa­ka­la­sa­rva­thai­kāṃ­ta­ni­rā­ka­ra­ṇe hi nyā­ya­ba­lā­d vihite syādvāda eva vya­va­ti­ṣṭha­te pa­ra­mā­ga­maḥ­, sa ca yatho<span type="hard-break">- </span><lb n="350,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,28</span>di­ta­jaṃ­bū­dvī­pa­pra­kā­śa­ka iti bhaved evaṃ sūtrito jaṃ­bū­dvī­paḥ sarvathā bā­dha­kā­bhā­vā­t atra || </p><p n="a_2702" rend="justify"><lb n="350,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,29</span>tatra kāni kṣe­trā­ṇī­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.10 a_2703" rend="justify"><lb n="350,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.10 </span>bha­ra­ta­hai­ma­va­ta­ha­ri­vi­de­ha­ra­mya­ka­hai­ra­ṇya­va­tai­rā­va­ta­va­rṣāḥ kṣetrāṇi || <ref type="no-sbt" rend="b">10</ref> || </p><p n="a_2704" rend="justify"><lb n="350,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,31</span>bha­ra­ta­kṣa­tri­ya­yo­gā­d bharato varṣaḥ a­nā­di­saṃ­jñā­saṃ­baṃ­dha­tvā­d vā ā­di­ma­da­nā­di­rū­pa­to­pa­pa­tteḥ | sa ca hi­ma­va­tsa­mu<span type="hard-break">- </span><lb n="350,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 350,32</span>dra­tra­ya­ma­dhye jñeyaḥ | tatra paṃ­cā­śa­dyo­ja­na­vi­stā­ra­s ta­da­rdho­tse­dhaḥ ṣa­ḍyo­ja­nā­va­gā­ho ra­ja­tā­dri­rvi­ja­yā­rdho­nva­rthaḥ saka<span type="hard-break">- </span><pb n="351"/><lb n="351,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,01</span>la­ca­kra­dha­ra­vi­ja­ya­syā­rdha­sī­mā­tma­ka­tvā­t | hi­ma­va­to '­dū­ra­bha­vaḥ so sminn astīti vā hai­ma­va­taḥ sa ca kṣu­dra­hi­ma­va­nma<span type="hard-break">- </span><lb n="351,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,02</span>hā­hi­ma­va­to­r madhye, tanmadhye śa­bda­vā­n vṛ­tta­ve­dā­ḍhya | ha­ri­va­rṇa­ma­nu­ṣya­yo­gā­d dha­ri­va­rṣaḥ sa ni­ṣa­dha­ma­hā­hi­ma­va­to­r madhye <lb n="351,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,03</span>vi­kṛ­ta­vā­n vaidāḍhyaḥ | vi­de­ha­yo­gā­j ja­na­pa­de pi vi­de­ha­vya­pa­de­śaḥ ni­ṣa­dha­nī­la­va­to­r aṃtare ta­tsaṃ­ni­ve­śaḥ | sa <lb n="351,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,04</span>ca­tu­rvi­dhaḥ pū­rva­vi­de­hā­di­bhe­dā­t | ra­ma­ṇī­ya­de­śa­yo­gā­d ra­mya­kā­bhi­dhā­naṃ nī­la­ru­kmi­ṇo­r aṃ­ta­rā­le ta­tsaṃ­ni­ve­śaḥ <lb n="351,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,05</span>tanmadhye gaṃ­dha­vā­n vṛ­tta­ve­dā­ḍhyaḥ | hi­ra­ṇya­va­to '­dū­ra­bha­va­tvā­d dhai­ra­ṇya­va­ta­vya­pa­de­śaḥ ru­kmi­śi­kha­ri­ṇo­r aṃtare ta­dvi­stā­raḥ <lb n="351,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,06</span>tanmadhye mā­lya­vā­n vṛ­tta­ve­dā­ḍhyaḥ | ai­rā­va­ta­kṣa­tri­ya­yo­gā­d ai­rā­va­tā­bhi­dhā­naṃ śi­kha­ri­sa­mu­dra­tra­yāṃ­te ta­dvi­nyā­saḥ­, <lb n="351,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,07</span>tanmadhye pū­rva­va­dvi­ja­yā­rdhaḥ || </p><p n="a_2705" rend="justify"><lb n="351,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,08</span>kimarthaṃ punar bha­ra­tā­dī­ni kṣetrāṇi sa­pto­ktā­nī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2706"><l ana="bt" n="bt_3.10.1"><lb n="351,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.10.1</span>kṣetrāṇi bha­ra­tā­dī­ni sapta ta­trā­pa­re­ṇa tu | sū­tre­ṇo­ktā­ni tatsaṃkhyāṃ haṃtuṃ tī­rtha­ka­ka­lpi­tā­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2707" rend="justify"><lb n="351,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,10</span>kutaḥ punas tī­rtha­ka­ka­lpi­tā kṣe­tra­saṃ­khyā­ne­na pra­ti­ha­nya­te va­ca­na­syā­vi­śe­ṣā­t syā­dvā­dā­śra­ya­tvā­d e­ta­dva­ca­na­sya pramā<span type="hard-break">- </span><lb n="351,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,11</span>ṇa­tvo­pa­pa­tteḥ saṃ­vā­da­ka­tvā­t sarvathā bā­dha­vai­dhu­ryā­t sa­rva­thai­kāṃ­ta­vā­di­va­ca­na­sya tena pra­ti­ghā­ta­si­ddhe­r iti ni­rū­pi­ta­prā­yaṃ || </p><p ana="sbt" n="sbt_3.11 a_2708" rend="justify"><lb n="351,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.11 </span>ta­dvi­bhā­ji­naḥ pū­rvā­pa­rā­ya­tā hi­ma­va­nma­hā­hi­ma­va­nni­ṣa­dha­nī­la­ru­kmi­śi­kha<span type="hard-break">- </span><lb n="351,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.11 </span>riṇo va­rṣa­dha­ra­pa­rva­tāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">11</ref> || </p><p n="a_2709" rend="justify"><lb n="351,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,14</span>hi­mā­bhi­saṃ­baṃ­dha­to hi­ma­va­dvya­pa­de­śaḥ bha­ra­ta­hai­ma­va­ta­yoḥ sīmani sthitaḥ, ma­hā­hi­ma­va­nn iti coktaṃ hai­ma­va­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="351,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,15</span>ha­ri­va­rṣa­yo­r bhā­ga­ka­raḥ­, ni­ṣī­daṃ­ti tasminn iti niṣadho ha­ri­vi­de­ha­yo­r ma­ryā­dā­he­tuḥ­, nī­la­va­rṇa­yo­gā­n nī­la­vya­pa­de­śaḥ <lb n="351,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,16</span>vi­de­ha­ra­mya­ka­vi­ni­ve­śa­vi­bhā­jī­, ru­kma­sa­dbhā­va­to rukmīty a­bhi­dhā­naṃ ra­mya­ka­hai­ra­ṇya­va­ta­vi­ve­ka­ka­raḥ­, śi­kha­ri­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="351,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,17</span>dbhāvāc chi­kha­rī­ti saṃjñā hai­ra­ṇya­va­tai­r ā­va­ta­se­tu­baṃ­dhaḥ śikharī | hi­ma­va­dā­dī­nā­m i­ta­re­ta­ra­yo­ge dvaṃdvo a­va­ya­va­pra­dhā<span type="hard-break">- </span><lb n="351,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,18</span>na­tvā­t­, va­rṣa­dha­ra­pa­rva­tā iti vacanaṃ va­rṣa­dha­rā­ṇāṃ pa­rva­tā­nā­m a­pa­rva­tā­nāṃ ca ni­rā­sā­rthaṃ | ta­dvi­bhā­ji­na iti va­ca­nā­t <lb n="351,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,19</span>bha­ra­tā­di­va­rṣa­vi­bhā­ga­he­tu­tva­si­ddhiḥ­, pū­rvā­pa­rā­ya­tā iti vi­śe­ṣa­ṇā­d a­nya­thā­ya­ta­tva­m a­nā­ya­ta­tvaṃ vyu­da­sta­m || </p><p n="a_2710" rend="justify"><lb n="351,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,20</span>kiṃ pa­ri­ṇā­mā­s te ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.12 a_2711" rend="justify"><lb n="351,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.12 </span>he­mā­rju­na­ta­pa­nī­ya­vai­ḍū­rya­ra­ja­ta­he­ma­ma­yāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">12</ref> || </p><p n="a_2712" rend="justify"><lb n="351,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,22</span>he­ma­ma­yo hi­ma­vā­n­, a­rju­na­ma­yo ma­hā­hi­ma­vā­n­, ta­pa­nī­ya­ma­yo ni­ṣa­dhaḥ­, vai­ḍū­rya­ma­yo nīlaḥ, ra­ja­ta­ma­yo <lb n="351,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,23</span>rukmī, he­ma­ma­yaḥ śi­kha­rī­ti | he­mā­di­pa­ri­ṇā­mā hi­ma­va­dā­da­yaḥ ta­thā­nā­di­si­ddha­tvā­d a­nya­tho­pa­de­śa­sya paramā<span type="hard-break">- </span><lb n="351,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,24</span>ga­ma­pra­ti­ha­ta­tvā­t || </p><p n="a_2713" rend="justify"><lb n="351,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,25</span>punar api kiṃ vi­śi­ṣṭā­s ta ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.13 a_2714" rend="justify"><lb n="351,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.13 </span>ma­ṇi­vi­ci­tra­pā­rśvāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">13</ref> || </p><p n="a_2715" rend="justify"><lb n="351,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,27</span>ma­ṇi­bhi­r vi­ci­trā­ṇi pārśvāṇi yeṣāṃ te tathā | anena teṣām a­nā­di­pa­ri­ṇā­ma­m a­ṇi­vi­ci­tra­pā­rśva­tvaṃ pra­ti­pā­di­taṃ || </p><p n="a_2716" rend="justify"><lb n="351,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,28</span>ta­dvi­sta­ra­vi­śe­ṣa­pra­ti­pā­da­nā­rtha­m āha;</p><p ana="sbt" n="sbt_3.14 a_2717" rend="justify"><lb n="351,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.14 </span>upari mūle ca tu­lya­vi­stā­rāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">14</ref> || </p><p n="a_2718" rend="justify"><lb n="351,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,30</span>ca śabdān madhye ca, tathā cā­ni­ṣṭa­vi­stā­ra­saṃ­sthā­na­ni­vṛ­ttiḥ pra­tī­ya­te || </p><p n="a_2719" rend="justify"><lb n="351,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 351,31</span>tad evaṃ sū­tra­ca­tu­ṣṭa­ye­na parvatāḥ proktāḥ ity u­pa­saṃ­ha­ra­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2720"><l ana="bt" n="bt_3.14.1"><lb n="351,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.14.1</span>pū­rvā­pa­rā­ya­tā­s tatra pa­rva­tā­s ta­dvi­bhā­ji­naḥ | ṣa­ṭpra­dhā­nāḥ pa­re­ṇai­te proktā hi­ma­va­dā­da­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2721" rend="justify"><pb n="352"/><lb n="352,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,01</span>sū­tre­ṇe­ti pū­rva­ślo­kā­d a­nu­vṛ­ttiḥ pa­re­ṇe­ti sū­tra­vi­śe­ṣa­ṇaṃ tena kṣe­trā­bhi­dhā­yi­sū­trā­t pareṇa sūtreṇa hi­ma­va­dā<span type="hard-break">- </span><lb n="352,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,02</span>dayaḥ ṣaṭ pradhānāḥ parvatāḥ proktāḥ iti saṃbaṃdhaḥ kartavyaḥ | pū­rva­pa­rā­ya­tā­s ta­dvi­bhā­ji­na iti vi­śe­ṣa­ṇa­dva­ya­va<span type="hard-break">- </span><lb n="352,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,03</span>canaṃ he­mā­di­ma­ya­tva­m a­ṇi­vi­ci­tra­pā­rśva­tvo­pa­ri mūle ca tu­lya­vi­stā­ra­tva­vi­śe­ṣa­ṇā­nā­m u­pa­la­kṣa­ṇā­rthaṃ | he­mā­di­ma­yāḥ <lb n="352,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,04</span>ma­ṇi­bhi­r vi­ci­tra­pā­rśvāḥ ta­tho­pa­ri mūle ca tu­lya­vi­stā­rāḥ proktāḥ sū­tra­tra­ye­ṇa || </p><p n="a_2722" rend="justify"><lb n="352,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,05</span>teṣāṃ hi­ma­va­dā­dī­nā­m upari pa­dmā­di­hra­da­sa­dbhā­va­ni­ve­da­nā­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.15 a_2723" rend="justify"><lb n="352,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.15 </span>pa­dma­ma­hā­pa­dma­ti­giṃ­cha­ke­śa­ri­ma­hā­puṃ­ḍa­rī­ka­puṃ­ḍa­rī­kā hradās teṣām u<span type="hard-break">- </span><lb n="352,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.15 </span>pari || <ref type="no-sbt" rend="b">15</ref> || </p><p n="a_2724" rend="justify"><lb n="352,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,08</span>hi­ma­va­ta upari padmo hradaḥ, ma­hā­hi­ma­va­to ma­hā­pa­dmaḥ­, ni­ṣa­dha­sya ti­giṃ­chaḥ­, nīlasya ke­śa­rī­, rukmiṇaḥ <lb n="352,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,09</span>ma­hā­puṃ­ḍa­rī­kaḥ­, śi­kha­ri­ṇaḥ puṃ­ḍa­rī­ka iti saṃbaṃdho ya­thā­kra­maṃ ve­di­ta­vyaḥ | pa­dmā­di­ja­la­ku­su­ma­vi­śe­ṣa­sa­ha­ca­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="352,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,10</span>tatvāt pa­dmā­da­yo hradā vya­pa­di­śyaṃ­te­, tathā rū­ḍhi­sa­dbhā­vā­d vā hi­ma­va­dā­di­vya­pa­de­śa­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2725"><l ana="bt" n="bt_3.15.1"><lb n="352,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.15.1</span>pa­dmā­da­yo hradās teṣām upari pra­ti­pā­di­tāḥ | sū­tre­ṇai­ke­na vijñeyā ya­thā­ga­ma­m a­saṃ­śa­ya­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2726" rend="justify"><lb n="352,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,12</span>tatra prathamo hradaḥ kim ā­yā­ma­vi­ṣkaṃ­bha ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.16 a_2727" rend="justify"><lb n="352,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.16 </span>prathamo yo­ja­na­sa­ha­srā­yā­ma­s ta­da­rdha­vi­ṣkaṃ­bho hradaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">16</ref> || </p><p n="a_2728" rend="justify"><lb n="352,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,14</span>sū­tra­pā­ṭhā­pe­kṣa­yā prathamaḥ padmo hradaḥ yo­ja­na­sa­ha­srā­yā­ma iti va­ca­nā­d anyathā ta­ddai­rghya­vya­va­cche­daḥ­, ta­da­rgha­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="352,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,15</span>ṣkaṃbha iti va­ca­nā­t paṃ­ca­yo­ja­na­śa­ta­vi­ṣkaṃ­bha­tva­pra­ti­pa­tti­r anyathā ta­dvi­stā­ra­ni­rā­saḥ pra­ti­pa­tta­vyaḥ || </p><p n="a_2729" rend="justify"><lb n="352,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,16</span>kim a­va­gā­ho­sā­v ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.17 a_2730" rend="justify"><lb n="352,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.17 </span>da­śa­yo­ja­nā­va­gā­haḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">17</ref> || </p><p n="a_2731" rend="justify"><lb n="352,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,18</span>pṛ­tha­gyo­ga­ka­ra­ṇaṃ sa­rva­hra­dā­sā­dhā­ra­ṇā­va­gā­ha­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2732"><l ana="bt" n="bt_3.17.1"><lb n="352,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.17.1</span>saṃ­khya­yā­yā­m a­vi­ṣkaṃ­bhā­va­gā­ha­ga­ta­yā hradaḥ | sū­tra­dva­ye­na nirdiṣṭaḥ prathamaḥ sa­rva­ve­di­bhiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2733" rend="justify"><lb n="352,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,20</span>sā­ma­rthyā­d ekena sūtreṇa hi­ma­va­dā­dī­nā­m upari ṣaṭ pa­dmā­da­yo hradā nirdiṣṭā iti ga­mya­te­, ta­tpā­ṭhā­pe­kṣa­yā <lb n="352,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,21</span>padmasya hradasya pra­tha­ma­tva­va­ca­nā­t || </p><p n="a_2734" rend="justify"><lb n="352,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,22</span>atha tanmadhye vi­śi­ṣṭa­pa­ri­ṇā­maṃ puṣkaraṃ pra­ti­pā­da­ya­ti­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.18 a_2735" rend="justify"><lb n="352,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.18 </span>tanmadhye yojanaṃ pu­ṣka­ra­m || <ref type="no-sbt" rend="b">18</ref> || </p><p n="a_2736" rend="justify"><lb n="352,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,24</span>dvi­kro­śa­ka­rṇi­ka­tvā­d e­ka­kro­śa­ba­ha­la­pa­tra­tvā­c ca yo­ja­na­pa­ri­mā­ṇaṃ yojanaṃ puṣkaraṃ ja­la­ku­su­maṃ ta­thā­nā­di­pa­ri­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="352,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,25</span>mād ve­di­ta­vya­m | kva tat ? tasya pa­dma­hra­da­sya madhye || </p><p n="a_2737" rend="justify"><lb n="352,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,26</span>śe­ṣa­hra­da­pu­ṣka­ra­pa­ri­ṇā­ma­pra­ti­pā­da­nā­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.19 a_2738" rend="justify"><lb n="352,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.19 </span>ta­ddvi­gu­ṇa­dvi­gu­ṇā hradāḥ pu­ṣka­rā­ṇi ca || <ref type="no-sbt" rend="b">19</ref> || </p><p n="a_2739" rend="justify"><lb n="352,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,28</span>tataḥ pa­dma­hra­dā­t puṃ­ḍa­rī­ka­hra­dā­c ca dvi­gu­ṇa­dvi­gu­ṇā hradā ma­hā­pa­dma­ma­hā­puṃ­ḍa­rī­kā­da­yaḥ­, yo­ja­na­pa­ri­mā­ṇā­c ca <lb n="352,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,29</span>pu­ṣka­rā­d da­kṣi­ṇā­d u­tta­ra­smā­c ca dvi­gu­ṇa­dvi­gu­ṇā­ni pu­ṣka­rā­ṇi vi­ṣkaṃ­bhā­yā­mā­nī­ti vī­psā­ni­rde­śā­t saṃ­pra­tī­yaṃ­te <lb n="352,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,30</span>'­u­tta­rā da­kṣi­ṇa­tu­lyāḥ­' iti va­kṣya­mā­ṇa­sū­tra­saṃ­baṃ­dha­tvā­t | ta­tsaṃ­baṃ­dhaḥ punar ba­hu­va­ca­na­sā­ma­rthyā­d anyathā dvi­va­ca­na<span type="hard-break">- </span><lb n="352,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 352,31</span>pra­saṃ­gā­t ta­ddvi­gu­ṇau dvi­gu­ṇā­v iti | tad evaṃ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2740"><l ana="bt" n="bt_3.19.1"><lb n="352,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.19.1</span>tanmadhye yojanaṃ proktaṃ puṣkaraṃ dvi­gu­ṇā­s tataḥ | hradāś ca pu­ṣka­rā­ṇī­ti sū­tra­dvi­ta­ya­to ṃjasā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2741" rend="justify"><pb n="353"/><lb n="353,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,01</span>ta­nni­vā­si­nyo devyaḥ kāḥ kiṃ sthitayaḥ pa­ri­vā­rā­ś ca śrūyanta ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.20 a_2742" rend="justify"><lb n="353,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.20 </span>ta­nni­vā­si­nyo devyaḥ śrī­hrī­dhṛ­ti­kī­rti­bu­ddhi­la­kṣmyaḥ pa­lyo­pa­ma­sthi­ta­yaḥ <lb n="353,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.20 </span>sa­sā­mā­ni­ka­pa­ri­ṣa­tkāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">20</ref> || </p><p n="a_2743" rend="justify"><lb n="353,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,04</span>teṣu pu­ṣka­re­ṣu ni­va­sa­na­śī­lā­s ta­nni­vā­si­nyaḥ­, de­va­ga­ti­nā­ma­ka­rma­vi­śe­ṣā­d u­pa­jā­tā iti devyaḥ śrī­pra­bhṛ­ta­yaḥ <lb n="353,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,05</span>tatra pa­dma­hra­da­pu­ṣka­ra­prā­sā­de­ṣu | śe­ṣa­hra­da­pu­ṣka­ra­prā­sā­de­ṣu hrī­pra­bhṛ­ta­yo ya­thā­kra­maṃ ni­va­saṃ­tī­ti ya­thā­ga­maṃ vedi<span type="hard-break">- </span><lb n="353,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,06</span>tavyaṃ | tāḥ pa­lyo­pa­ma­sthi­ta­ya­s tāvad ā­pu­ṣka­ra­tve­no­tpa­tteḥ | sā­mā­ni­kāḥ pa­ri­ṣa­da­ś ca va­kṣya­mā­ṇa­la­kṣa­ṇāḥ saha <lb n="353,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,07</span>tābhir vartaṃta iti sa­sā­mā­ni­ka­pa­ri­ṣa­tkāḥ | etena tāsāṃ pa­ri­vā­ra­vi­bhū­tiṃ ka­thi­ta­vā­n | etad e­vā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2744"><l ana="bt" n="bt_3.20.1"><lb n="353,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.20.1</span>devyaḥ śrīmukhāḥ khyātāḥ sū­tre­ṇai­ke­na sū­ca­nā­t | ṣaḍ eva ta­nni­vā­si­nya­stā sa­sā­mā­ni­kā­da­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_3.21 a_2745" rend="justify"><lb n="353,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.21 </span>gaṃ­gā­siṃ­dhū­ro­hi­dro­hi­tā­syā ha­ri­ddha­ri­kāṃ­tā­sī­tā­sī­to­dā­nā­rī­na­ra­kāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="353,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.21 </span>tā­su­va­rṇa­rū­pya­kū­lā­ra­ktā­ra­kto­dāḥ sa­ri­ta­sta­nma­dhya­gāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">21</ref> || </p><p n="a_2746" rend="justify"><lb n="353,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,11</span>sarito na vāpyaḥ, teṣāṃ bha­ra­tā­di­kṣe­trā­ṇāṃ madhyaṃ tanmadhyaṃ tad ga­cchaṃ­tī­ti ta­nma­dhya­gā ity a­ne­nā­nya­thā­ga­tiṃ <lb n="353,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,12</span>gaṃ­gā­siṃ­dhvā­dī­nāṃ ni­vā­ra­ya­ti | tatra bha­ra­ta­kṣe­tra­ma­dhye gaṃ­gā­siṃ­dhvau­, hai­ma­va­ta­ma­dhya­ge ro­hi­dro­hi­tā­sye­, harima<span type="hard-break">- </span><lb n="353,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,13</span>dhyage ha­ri­ddha­ri­kāṃ­te­, vi­de­ha­ma­dhya­ge sī­tā­sī­to­de­, ra­mya­ka­ma­dhya­ge nā­rī­na­ra­kāṃ­te­, hai­ra­ṇya­va­ta­ma­dhya­ge suvarṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="353,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,14</span>rū­pya­kū­le­, ai­rā­va­ta­ma­dhya­ge ra­ktā­ra­kto­de iti || </p><p n="a_2747" rend="justify"><lb n="353,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,15</span>a­thai­ta­yo­r dvayoḥ kā pū­rva­sa­mu­draṃ ga­ccha­tī­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.22 a_2748" rend="justify"><lb n="353,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.22 </span>dvayor dvayoḥ pūrvā pūrvagāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">22</ref> || </p><p n="a_2749" rend="justify"><lb n="353,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,17</span>dvayor dvayor e­ka­kṣe­tra­vi­ṣa­ya­ga­tya­bhi­saṃ­baṃ­dhā­d ekatra sarvāsāṃ pra­saṃ­ga­ni­vṛ­ttiḥ­, pūrvāḥ pūrvagā iti vacanaṃ digvi<span type="hard-break">- </span><lb n="353,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,18</span>śe­ṣa­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ || </p><p n="a_2750" rend="justify"><lb n="353,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,19</span>a­thā­pa­raṃ samudraṃ kā ga­cchaṃ­tī­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.23 a_2751" rend="justify"><lb n="353,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.23 </span>śeṣās tv a­pa­ra­gāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">23</ref> || </p><p n="a_2752" rend="justify"><lb n="353,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,21</span>dvayor dvayor e­ka­trai­ka­kṣe­tre va­rta­mā­na­yo­r nadyor yāḥ pūrvās tābhyo nyāḥ śeṣāḥ sarito 'paraṃ samudraṃ ga­cchaṃ­tī­ti | tatra <lb n="353,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,22</span>pa­dma­hra­da­pra­bha­vā pū­rva­to­ra­ṇa­dvā­ra­ni­rga­tā gaṃgā, a­pa­ra­to­ra­ṇa­dvā­ra­ni­rga­tā siṃdhuḥ, u­dī­cya­to­ra­ṇa­dvā­ra­ni­rga­tā rohi<span type="hard-break">- </span><lb n="353,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,23</span>tāsyā | ma­hā­pa­dma­hra­da­pra­bha­vā­pā­cya­to­ra­ṇa­dvā­ra­ni­rga­tā ro­hi­t­, u­dī­cya­to­ra­ṇa­dvā­ra­ni­rga­tā ha­ri­kāṃ­tā | tigiṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="353,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,24</span>cha­hra­da­sa­mu­dbha­vā da­kṣi­ṇa­dvā­ra­ni­rga­tā ha­ri­t­, u­dī­cya­to­ra­ṇa­dvā­ra­ni­rga­tā sītodā | ke­sa­ri­hra­da­pra­bha­vā apācya<span type="hard-break">- </span><lb n="353,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,25</span>dvā­ra­ni­rga­tā sītā, u­dī­cya­dvā­ra­ni­rga­tā nārī | ma­hā­puṃ­ḍa­rī­ka­hra­da­pra­bha­vā da­kṣi­ṇa­dvā­ra­ni­rga­tā na­ra­kāṃ­tā­, udī<span type="hard-break">- </span><lb n="353,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,26</span>cya­dvā­ra­ni­rga­tā rū­pya­kū­lā | puṃ­ḍa­rī­ka­hra­da­pra­bha­vā a­pā­cya­dvā­ra­ni­rga­tā su­va­rṇa­kū­lā­, pū­rva­to­ra­ṇa­dvā­ra­ni­rga­tā <lb n="353,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,27</span>raktā, pra­tī­cya­dvā­ra­ni­rga­mā raktodā || </p><p n="a_2753" rend="justify"><lb n="353,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,28</span>atha kiyan na­dī­pa­ri­vṛ­tā etā nadya ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.24 a_2754" rend="justify"><lb n="353,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.24 </span>ca­tu­rda­śa­na­dī­sa­ha­sra­pa­ri­vṛ­tā gaṃ­gā­siṃ­dhvā­da­yo nadyaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">24</ref> || </p><p n="a_2755" rend="justify"><lb n="353,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,30</span>gaṃ­gā­siṃ­dhvā­dya­gra­ha­ṇaṃ pra­ka­ra­ṇā­d iti cen na, a­naṃ­ta­ra­gra­ha­ṇa­pra­saṃ­gā­t | gaṃ­gā­di­gra­ha­ṇa­m iti cen na, pū­rva­gā­ṇāṃ <lb n="353,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,31</span>gra­ha­ṇa­m a­saṃ­gā­t | na­dī­gra­ha­ṇā­t siddhir iti cen na, ta­syo­tta­ra­tra dvi­gu­ṇā­bhi­saṃ­baṃ­dha­nā­rtha­tvā­t || sa­rva­thai­vā­saṃ­bhā­vyā <lb n="353,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 353,32</span>gaṃ­gā­da­yo nadyaḥ sūtritā iti ka­sya­ci­d ārekāṃ ni­rā­ka­rtuṃ pra­kra­ma­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2756"><l ana="bt" n="bt_3.24.1"><pb n="354"/><lb n="354,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.24.1</span>atha gaṃ­gā­da­yaḥ proktāḥ saritaḥ kṣe­tra­ma­dhya­gāḥ | pū­rvā­pa­ra­sa­mu­drāṃ­taḥ­pra­ve­śi­nyo ya­thā­ga­maṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2757" rend="justify"><lb n="354,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,02</span>pa­ri­vā­ra­na­dī­saṃ­khyā­vi­śe­ṣa­sa­hi­tāḥ pṛthak ca­tu­rda­śa ca­tuḥ­sū­tryā nā­saṃ­bhā­vyā ka­thaṃ­ca­na saṃbhāvyaṃ | tata <lb n="354,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,03</span>eva hi gaṃ­gā­siṃ­dhvā­da­yo ma­hā­na­dyo ya­thā­ga­ma­mā­yā­m a­vi­ṣkaṃ­bhā­va­gā­hai­r a­pa­rai­ś ca vi­śe­ṣai­s ta­da­dhi­ka­ra­ṇa­sya ma­ha­tvā­d i<span type="hard-break">- </span><lb n="354,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,04</span>hāsti kā­sāṃ­ci­n nadīnāṃ sa­ra­yvā­dī­nāṃ ma­hā­vi­stā­rā­ṇā­m u­pa­laṃ­bhā­t ka­sya­ci­d bā­dha­ka­syā­saṃ­bha­vā­t || </p><p n="a_2758" rend="justify"><lb n="354,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,05</span>atha kiyad viṣkaṃbho bharato varṣa ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.25 a_2759" rend="justify"><lb n="354,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.25 </span>bharataḥ ṣa­ḍviṃ­śa­ti­paṃ­ca­yo­ja­na­śa­ta­vi­stā­raḥ ṣaṭ cai­ko­na­viṃ­śa­ti­bhā­gā <lb n="354,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.25 </span>yo­ja­na­sya || <ref type="no-sbt" rend="b">25</ref> || </p><p n="a_2760" rend="justify"><lb n="354,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,08</span>bha­ra­ta­vi­ṣkaṃ­bha­syo­tta­ra­tra va­ca­nā­d i­hā­va­ca­na­m iti cen na, jaṃ­bū­dvī­pa­na­va­ti­śa­ta­bhā­ga­sye­ya­ttā­pra­ti­pā­da­nā­rtha­tvā­d e<span type="hard-break">- </span><lb n="354,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,09</span>ta­tsū­tra­sya ta­tsaṃ­khyā­na­ya­no­pā­ya­pra­ti­pa­ttya­rtha­tvā­t || </p><p n="a_2761" rend="justify"><lb n="354,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,10</span>ato nye va­rṣa­dha­rā­da­yaḥ kiṃ­vi­stā­rā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.26 a_2762" rend="justify"><lb n="354,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.26 </span>ta­ddvi­gu­ṇa­dvi­gu­ṇa­vi­stā­rā va­rṣa­dha­ra­va­rṣā vi­de­hāṃ­tāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">26</ref> || </p><p n="a_2763" rend="justify"><lb n="354,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,12</span>va­rṣa­dha­ra­śa­bda­sya pū­rva­ni­pā­ta­s ta­dā­nu­pū­rvya­pra­ti­pa­ttya­rthaḥ va­rṇā­nā­m ā­nu­pū­rvye­ṇa iti ni­ru­kti­kā­ra­va­ca­na­syā­sya mā<span type="hard-break">- </span><lb n="354,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,13</span>nā­kṣu­rā­ṇā­m a­nye­ṣā­m api ya­thā­bhi­dhā­na­m ā­nā­nu­pū­rvye­ṇa pū­rva­ni­pā­ta­pra­ti­pā­da­nā­rtha­tvā­t tathā prāyaḥ pra­yo­ga­da­rśa­nā­t | <lb n="354,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,14</span>vi­de­hāṃ­ta­va­ca­naṃ ma­ryā­dā­rthaṃ tena bha­ra­ta­vi­ṣkaṃ­bhā­d dvi­gu­ṇa­vi­ṣkaṃ­bho hi­ma­vā­n va­rṣa­dha­raḥ­, tato hai­ma­va­to varṣaḥ, tato <lb n="354,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,15</span>ma­hā­hi­ma­vā­n va­rṣa­dha­raḥ­, tato ha­ri­va­rṣaḥ­, tato niṣadho va­rṣa­dha­ra­s tato 'pi videho varṣa ity uktaṃ bhavati || </p><p n="a_2764" rend="justify"><lb n="354,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,16</span>pare va­rṣa­dha­rā­da­yaḥ kiṃ­vi­stā­rā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.27 a_2765" rend="justify"><lb n="354,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.27 </span>uttarā da­kṣi­ṇa­tu­lyāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">27</ref> || </p><p n="a_2766" rend="justify"><lb n="354,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,18</span>ni­ṣa­dhe­na tulyo nīlo va­rṣa­dha­raḥ­, hariṇā ramyako varṣaḥ, ma­hā­hi­ma­va­tā ru­kmī­va­rṣa­dha­raḥ­, hai­ma­va­te­na hairaṇya<span type="hard-break">- </span><lb n="354,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,19</span>vato varṣaḥ, hi­ma­va­tā śikharī va­rṣa­dha­raḥ­, bha­ra­te­na da­kṣi­ṇe­no­tta­ra ai­rā­va­ta iti yojyaṃ || </p><p n="a_2767" rend="justify"><lb n="354,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,20</span>atha bha­ra­tai­rā­va­ta­yo­r a­na­va­sthi­ta­tva­pra­ti­pa­ttya­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.28 a_2768" rend="justify"><lb n="354,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.28 </span>bha­ra­tai­rā­va­ta­yo­r vṛ­ddhi­hrā­sau ṣa­ṭsa­ma­yā­bhyā­m u­tsa­rpi­ṇy a­va­sa­rpi­ṇī­bhyā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">28</ref> || </p><p n="a_2769" rend="justify"><lb n="354,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,22</span>tātsthāt ta­ccha­bdā­si­ddhe­r bha­ra­tai­rā­va­ta­yo­r vṛ­ddhi­hrā­sa­yo­gaḥ a­dhi­ka­ra­ṇa­ni­rde­śo vā, ta­tra­sthā­nāṃ hi ma­nu­ṣyā­dī­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="354,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,23</span>m a­nu­bha­vā­yuḥ­pra­mā­ṇā­di­kṛ­tau vṛ­ddhi­hrā­sau ṣa­ṭkā­lā­bhyā­m u­tsa­rpi­ṇy a­va­sa­rpi­ṇī­bhyāṃ | ta­trā­nu­bha­vā­di­bhi­r u­tsa­rpa­ṇa­śī­lā <lb n="354,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,24</span>u­tsa­rpi­ṇī tair e­vā­va­sa­rpa­ṇa­śī­lā­va­sa­rpi­ṇī | ṣaṭkālāḥ punar u­tsa­rpi­ṇyāṃ duḥ­ṣa­ma­duḥ­ṣa­mā­da­yo '­va­sa­rpi­ṇyāṃ su­ṣa­ma­su­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="354,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,25</span>mādayaḥ pra­ti­pa­tta­vyāḥ || </p><p n="a_2770" rend="justify"><lb n="354,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,26</span>atha bha­ra­tai­rā­va­tā­bhyā­m aparā bhūmayo vasthitā evety ā­ve­da­ya­ti­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.29 a_2771" rend="justify"><lb n="354,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.29 </span>tābhyām aparā bhūmayo '­va­sthi­tāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">29</ref> || </p><p n="a_2772" rend="justify"><lb n="354,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,28</span>ta­tstha­prā­ṇi­nā­m a­nu­bha­vā­di­bhi­r vṛ­ddhi­hrā­sā­bhā­vā­t ṣa­ṭsa­ma­ya­yo­r u­tsa­rpi­ṇy a­va­sa­rpi­ṇyo­r a­saṃ­bha­vā­d e­kai­ka­kā­la­tvā­d ava<span type="hard-break">- </span><lb n="354,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,29</span>sthitā eva tābhyām aparā bhūmayo '­va­gaṃ­ta­vyāḥ | tad evaṃ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2773"><l ana="bt" n="bt_3.29.1"><lb n="354,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.29.1</span>va­rṣa­va­rṣa­dha­rā­bā­dhya­vi­ṣkaṃ­bha­ka­tha­naṃ kṛtaṃ | sū­tra­tra­ye­ṇa bhūmīnāṃ sthi­ti­bhe­do­da­ye­na tu || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2774" rend="justify"><lb n="354,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 354,31</span>na hi bha­ra­tā­di­va­rṣā­ṇāṃ hi­ma­va­dā­di­va­rṣa­dha­rā­ṇāṃ ca sū­tra­tra­ye­ṇa vi­ṣkaṃ­bha­sya kathanaṃ bādhyate pra­tya­kṣā­nu­mā<span type="hard-break">- </span><pb n="355"/><lb n="355,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,01</span>nayos ta­da­vi­ṣa­ya­tve­na ta­dbā­dha­ka­tvā­yo­gā­t pra­va­ca­nai­ka­de­śa­sya ca ta­dbā­dha­ka­syā­bhā­vā­t ā­ga­māṃ­ta­ra­sya ca tadbādha<span type="hard-break">- </span><lb n="355,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,02</span>ka­syā­pra­mā­ṇa­tvā­t | tata eva sū­tra­dva­ye­na bha­ra­tai­rā­va­ta­yo­s ta­da­pa­ra­bhū­mi­ṣu ca sthiter bhedasya vṛ­ddhi­hrā­sa­yo­gā­yo­gā­bhyāṃ <lb n="355,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,03</span>vi­hi­ta­sya pra­ka­tha­naṃ na bā­dhya­te­, tathā saṃ­bha­vā­t a­nya­thā­bhā­vā­d e­ka­pra­mā­ṇā­bhā­vā­c ceti paryāptaṃ pra­paṃ­ce­na || </p><p n="a_2775" rend="justify"><lb n="355,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,04</span>atha bha­ra­tai­rā­va­tā­bhyā­m aparā bhūmayaḥ kiṃ­sthi­ta­ya ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.30 a_2776" rend="justify"><lb n="355,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.30 </span>e­ka­dvi­tri­pa­lyo­pa­ma­sthi­ta­yo hai­ma­va­ta­ka­hā­ri­va­rṣa­ka­dai­va­ku­ra­va­kāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">30</ref> || </p><p n="a_2777" rend="justify"><lb n="355,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,06</span>hi­ma­va­tā­di­bhyo bha­vā­rthe­ṣu ma­hā­hai­ma­va­ta­kā­dī­nāṃ dvaṃdve sati hai­ma­va­ta­ka­syā­nu­pū­rvya­pra­ti­pa­ttya­rthaḥ pū­rva­ni­pā­taḥ | <lb n="355,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,07</span>e­kā­dī­nāṃ hai­ma­va­ta­kā­di­bhi­r ya­thā­saṃ­khyaṃ saṃ­baṃ­dhaḥ­, te­nai­ka­pa­lyo­pa­ma­sthi­ta­yo hai­ma­va­ta­kā­, dvi­pa­lyo­pa­ma­sthi­ta­yo hāri<span type="hard-break">- </span><lb n="355,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,08</span>va­rṣa­kāḥ­, tri­pa­lyo­pa­ma­sthi­ta­yo dai­va­ku­ra­va­kā ity uktaṃ bhavati || </p><p n="a_2778" rend="justify"><lb n="355,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,09</span>vi­de­hā­d uttarāḥ katham ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.31 a_2779" rend="justify"><lb n="355,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.31 </span>ta­tho­tta­rāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">31</ref> || </p><p n="a_2780" rend="justify"><lb n="355,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,11</span>hai­ra­ṇya­va­ta­ka­ra­mya­ko­tta­ra­ku­ra­va­kā e­ka­dvi­tri­pa­lyo­pa­ma­sthi­ta­yo hai­ma­va­ta­kā­di­va­d ity arthaḥ || </p><p n="a_2781" rend="justify"><lb n="355,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,12</span>vi­de­he­ṣu kiṃkālā manuṣyā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.32 a_2782" rend="justify"><lb n="355,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.32 </span>vi­de­he­ṣu saṃ­khye­ya­kā­lāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">32</ref> || </p><p n="a_2783" rend="justify"><lb n="355,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,14</span>saṃkhyeyaḥ kālo yeṣāṃ te saṃ­khye­ya­kā­lāḥ saṃ­va­tsa­rā­di­ga­ṇa­nā­vi­ṣa­ya­tvā­t ta­tkā­la­sya || </p><p n="a_2784" rend="justify"><lb n="355,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,15</span>atha pra­kā­rāṃ­ta­re­ṇa bha­ra­ta­vi­ṣkaṃ­bha­pra­ti­pa­ttya­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.33 a_2785" rend="justify"><lb n="355,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.33 </span>bha­ra­ta­sya viṣkaṃbho jaṃ­bū­dvī­pa­sya na­va­ti­śa­ta­bhā­gaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">33</ref> || </p><p n="a_2786" rend="justify"><lb n="355,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,17</span>na­va­tyā­dhi­kaṃ śataṃ na­va­ti­śa­taṃ na­va­ti­śa­te­na labdho bhāgo na­va­ti­śa­ta­bhā­gaḥ | atra tṛ­tī­yāṃ­ta­pū­rvā­d u­tta­ra­pa­de <lb n="355,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,18</span>lopaś cety anena vṛttir da­dhyo­da­nā­di­va­t | sa punar bhavati śa­ta­bhā­go jaṃ­bū­dvī­pa­sya paṃ­ca­yo­ja­na­śa­tā­ni ṣa­ḍviṃ­śā­ni <lb n="355,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,19</span>ṣa­ṭcai­kā­n na­viṃ­śa­ti­bhā­gā yo­ja­na­sye­ty uktaṃ ve­di­ta­vyaṃ | punar bha­ra­ta­vi­ṣkaṃ­bha­va­ca­naṃ pra­kā­rāṃ­ta­ra­pra­ti­pa­ttya­rtha­m u­tta­rā­rthaṃ <lb n="355,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,20</span>vā | tad evaṃ<span type="hard-break">-</span></p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2787"><l ana="bt" n="bt_3.33.1"><lb n="355,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.33.1</span>ta­tkṣe­tra­vā­si­nāṃ nṝṇāṃ sāyuṣaḥ sthitir īritā | sū­tra­tra­ye­ṇa viṣkaṃbho bha­ra­ta­syai­ka­sū­tra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2788" rend="justify"><lb n="355,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,22</span>ta­nnṛ­ṇā­m ity u­pa­la­kṣa­ṇā­t ti­ra­ścā­m api sthitir ukteti gamyate || </p><p n="a_2789" rend="justify"><lb n="355,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,23</span>dhā­ta­kī­khaṃ­ḍe bha­ra­tā­di­vi­ṣkaṃ­bhaḥ kathaṃ pra­mī­ya­ta ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.34 a_2790" rend="justify"><lb n="355,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.34 </span>dvi­rdhā­ta­kī­khaṃ­ḍe || <ref type="no-sbt" rend="b">34</ref> || </p><p n="a_2791" rend="justify"><lb n="355,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,25</span>nanu ca jaṃ­bū­dvī­pā­naṃ­ta­raṃ la­va­ṇo­do va­kta­vya­s ta­du­llaṃ­gha­ne pra­yo­ja­nā­bhā­vā­d iti cen na, jaṃ­bū­dvī­pa­bha­ra­tā­di­dvi­gu<span type="hard-break">- </span><lb n="355,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,26</span>ṇa­dhā­ta­kī­khaṃ­ḍa­bha­ra­tā­di­pra­ti­pā­da­nā­rtha­tvā­t­, la­va­ṇo­da­va­ca­na­sya sā­ma­rthya­la­bdha­tvā­c ca | ma­hī­ta­la­mū­la­yo­r daśayo<span type="hard-break">- </span><lb n="355,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,27</span>ja­na­sa­ha­sra­vi­stā­ro la­va­ṇo­daḥ tanmadhye dikṣu pā­tā­lā­ni yo­ja­na­śa­ta­sa­ha­srā­va­gā­hā­ni­, vidikṣu kṣu­dra­pā­tā­lā­ni <lb n="355,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,28</span>da­śa­yo­ja­na­sa­ha­srā­va­gā­hā­ni­, ta­daṃ­ta­re kṣu­dra­pā­tā­lā­nāṃ yo­ja­na­sa­ha­srā­va­gā­hā­nāṃ sahasraṃ | dikṣu ve­laṃ­dha­ra­nā­gā­dhi­pa­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="355,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,29</span>na­ga­rā­ṇi catvāri dvā­da­śa­yo­ja­na­sa­ha­srā­yā­m a­vi­ṣkaṃ­bho gau­ta­ma­dvī­pa­ś ceti śrūyate | nanu ca pū­rva­pū­rva­pa­ri­kṣe­pi<span type="hard-break">- </span><lb n="355,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,30</span>dvī­pa­sa­mu­dra­pra­kā­śa­ka­s tatra sā­ma­rthyā­j jaṃ­bū­dvī­pa­pa­ri­kṣe­pī la­va­ṇo­do jñāyate sā­mā­nya­ta eva | ta­dvi­śe­ṣā­s tu katham a<span type="hard-break">- </span><lb n="355,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,31</span>nuktā i­hā­va­sī­yaṃ­ta iti na śaṃ­ka­nī­yaṃ­, sā­mā­nya­ga­tau vi­śe­ṣa­sa­dbhā­va­ga­teḥ sā­mā­nya­sya sva­vi­śe­ṣā­vi­nā­bhā­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="355,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 355,32</span>tvāt saṃ­kṣe­pa­taḥ sūtrāṇāṃ pravṛtteḥ sūtrais ta­dvi­śe­ṣā­na­bhi­dhā­naṃ jaṃ­bū­dvī­pā­di­vi­śe­ṣā­na­bhi­dhā­na­va­t | vā­rti­ka­kā­rā­da­ya<span type="hard-break">- </span><pb n="356"/><lb n="356,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,01</span>s tv a­rthā­vi­ro­dhe­na ta­dvi­śe­ṣā­n sū­tra­sā­ma­rthyā­l la­bdhā­nā­ca­kṣā­ṇā no­tsū­tra­vā­di­tāṃ labhaṃte '­vyā­khyā­na­to viśeṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="356,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,02</span>pra­ti­pa­tti­r na hi saṃ­de­hā­d a­la­kṣa­ṇa­m­' iti va­ca­nā­t | nanu ca dhā­ta­kī­khaṃ­ḍe dvau bharatau dvau hi­ma­vaṃ­tā­v ityādi<span type="hard-break">- </span><lb n="356,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,03</span>dra­vyā­bhyā­vṛ­ttau dvir ity atra sū­tra­saṃ­bha­va iti cen na, mīyaṃta iti kri­yā­dhyā­hā­rā­t | dvi­stā­vā­n iti yathā, <lb n="356,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,04</span>tena dhā­ta­kī­khaṃ­ḍe bha­ra­tā­di­va­rṣo hi­ma­va­dā­di­va­rṣa­dha­ra­ś ca hra­dā­di­ś ca dvi­rmī­ya­ta iti sūtritaṃ bhavati | kiyān <lb n="356,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,05</span>punar dhā­ta­kī­khaṃ­ḍe bha­ra­ta­sya viṣkaṃbha ity ucyate<span type="hard-break">-</span>ṣa­ṭṣa­ṣṭi­śa­tā­ni ca­tu­rda­śā­ni yo­ja­nā­nā­m ekān na­triṃ­śa­c ca bhāgāḥ <lb n="356,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,06</span>śa­ta­yo­ja­na­syā­bhyaṃ­ta­ra­vi­ṣkaṃ­bhaḥ | sai­kā­śī­ti­paṃ­ca­śa­tā­dhi­ka­dvā­da­śa­sa­ha­srā­ṇi ṣa­ṭtriṃ­śa­c ca bhāgā yo­ja­na­sya madhya<span type="hard-break">- </span><lb n="356,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,07</span>viṣkaṃbhaḥ | sa­pta­ca­tvā­riṃ­śa­tpaṃ­ca­śa­tā­dhi­kā­ṣṭā­da­śa­sa­ha­srā­ṇi yo­ja­nā­nāṃ paṃ­ca­paṃ­cā­śa­c ca bhāgāḥ śa­ta­yo­ja­na­sya <lb n="356,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,08</span>bā­hya­vi­ṣkaṃ­bhaḥ | varṣād va­rṣa­śca­tu­rgu­ṇa­vi­stā­ra ā­vi­de­hā­t | va­rṣa­dha­rā­d va­rṣa­dha­ra ā­ni­ṣa­dhā­t | uttarā da­kṣi­ṇa­tu­lyā <lb n="356,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,09</span>iti ca vijñeyaṃ | bha­ra­tai­r ā­va­ta­vi­bhā­ji­nau ca da­kṣi­ṇo­tta­rā­ya­tau la­va­ṇo­da­kā­lo­da­spa­rśi­nau la­va­ṇo­dā­d dakṣiṇo<span type="hard-break">- </span><lb n="356,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,10</span>tta­rā­vi­ṣvā­kā­ra­gi­rī pra­ti­pa­tta­vyau | dhā­ta­kī­khaṃ­ḍa­va­la­ya­pū­rvā­pa­ra­vi­bhā­ga­ma­dhya­gau merū ca || </p><p n="a_2792" rend="justify"><lb n="356,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,11</span>atha pu­ṣka­rā­rdhe kathaṃ bha­ra­tā­di­r mīyate ta­dvi­ṣkaṃ­bhā­ś cety ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.35 a_2793" rend="justify"><lb n="356,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.35 </span>pu­ṣka­rā­rdhe ca || <ref type="no-sbt" rend="b">35</ref> || </p><p n="a_2794" rend="justify"><lb n="356,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,13</span>saṃ­khyā­bhyā­vṛ­ttya­nu­va­rta­nā­rtha­ś caśabdaḥ | dhā­ta­kī­khaṃ­ḍa­va­tpu­ṣka­rā­rdhe ca bha­ra­tā­da­yo dvir mīyaṃte | tatraikā<span type="hard-break">- </span><lb n="356,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,14</span>śī­tyu­tta­ra­paṃ­ca­śa­tā­dhi­kai­ka­ca­tvā­riṃ­śa­dyo­ja­na­sa­ha­srā­ṇi sa­tri­sa­pta­ti­bhā­ga­śa­taṃ ca bha­ra­ta­syā­bhyaṃ­ta­ra­vi­ṣkaṃ­bhaḥ­, dvādaśa<span type="hard-break">- </span><lb n="356,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,15</span>paṃ­ca­śa­to­tta­rā­ṇi tri­paṃ­cā­śa­dyo­ja­na­sa­ha­srā­ṇi na­va­na­va­tya­dhi­kaṃ ca bhā­ga­śa­taṃ yo­ja­na­sya ma­dhya­vi­ṣkaṃ­bhaḥ­, dvācatvā<span type="hard-break">- </span><lb n="356,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,16</span>riṃśac ca­tuḥ­śa­to­tta­ra­paṃ­ca­ṣa­ṣṭi­sa­ha­srā­ṇi tra­yo­da­śa ca bhāgā yo­ja­na­sya bā­hya­vi­ṣkaṃ­bhaḥ | va­rṣā­dva­rṣa­śca­tu­rgu­ṇa­vi­stā­ra <lb n="356,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,17</span>ā vi­de­hā­t | va­rṣa­dha­rā­dva­rṣa­dha­ra­ś cā ni­ṣa­dhā­t | mā­nu­ṣo­tta­ra­śai­le­na vi­bha­ktā­rdha­tvā­t pu­ṣka­rā­rdha­saṃ­jñā­, pu­ṣka­ra­dvī<span type="hard-break">- </span><lb n="356,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,18</span>pasyārdhaṃ hi pu­ṣka­rā­rdha­m iti proktaṃ | atra dhā­ta­kī­khaṃ­ḍa­va­rṣa­dha­rā­ś ca­krā­ra­va­da­va­sthi­tā­s ta­daṃ­ta­rā­la­va­dva­rṣāḥ | kālo<span type="hard-break">- </span><lb n="356,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,19</span>da­mā­nu­ṣo­tta­ra­śai­la­spa­rśi­nā­vi­ṣvā­kā­ra­gi­rī da­kṣi­ṇo­tta­rau pu­rva­va­dve­di­ta­vyau | pu­ṣka­rā­rdha­va­la­ya­pū­rvā­pa­ra­vi­bhā­ga­m adhyava<span type="hard-break">- </span><lb n="356,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,20</span>rtinau merū ceti prapaṃcaḥ sarvasya vi­dyā­naṃ­da­ma­ho­da­yaiḥ pra­ti­pā­di­to va­gaṃ­ta­vyaḥ | tad evaṃ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2795"><l ana="bt" n="bt_3.35.1"><lb n="356,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.35.1</span>jaṃ­bū­dvī­pa­ga­va­rṣā­di­vi­ṣkaṃ­bhā­di­r a­śe­ṣa­taḥ | sadā dvi­rdhā­ta­kī­khaṃ­ḍe pu­ṣka­rā­rdhe ca bhīyate || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2796" rend="justify"><lb n="356,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,22</span>e­ke­nai­ke­na sū­tre­ṇo­ktaṃ ya­tho­di­ta­sū­tra­va­ca­nā­t | kasmāt punaḥ pu­ṣka­rā­rdha­ni­rū­pa­ṇa­m eva kṛtam ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.36 a_2797" rend="justify"><lb n="356,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.36 </span>prā­ṅmā­nu­ṣo­tta­rā­n manuṣyāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">36</ref> || </p><p n="a_2798" rend="justify"><lb n="356,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,24</span>na parato yasmād ity a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ | ma­nu­ṣya­lo­ko hi pra­ti­pā­da­yi­tu­m u­pa­krāṃ­taḥ sa ceyān eva || </p><p n="a_2799" rend="justify"><lb n="356,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,25</span>yady evaṃ kiṃ­pra­kā­rā ma­nu­ṣyā­s tatrety ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.37 a_2800" rend="justify"><lb n="356,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.37 </span>āryā mlecchāś ca || <ref type="no-sbt" rend="b">37</ref> || </p><p n="a_2801" rend="justify"><lb n="356,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,27</span>etad eva pra­rū­pa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2802"><l ana="bt" n="bt_3.37.1"><lb n="356,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.37.1</span>prā­ṅmā­nu­ṣo­tta­rā­dya­smā­n manuṣyāḥ pa­ra­ta­ś ca na | ā­ryā­mle­cchā­ś ca te jñeyās tā­dṛ­kka­rma­ba­lo­dbha­vāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2803" rend="justify"><lb n="356,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,29</span>uccair go­tro­da­yā­de­r āryā, nīcair go­trā­de­ś ca mlecchāḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2804"><l ana="bt" n="bt_3.37.2"><lb n="356,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.37.2</span>prā­pta­rddhī­ta­ra­bhe­de­na tatrāryā dvividhāḥ smṛtāḥ | sa­dgu­ṇai­r a­rya­mā­ṇa­tvā­d gu­ṇa­va­dbhi­ś ca mānavaiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.37.3"><lb n="356,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.37.3</span>tatra prā­pta­rddha­yaḥ sa­pta­vi­dha­rdhi­m a­dhi­saṃ­sṛ­tāḥ | bu­ddhyā­di­sa­pta­dhā nānā vi­śe­ṣā­s ta­dvi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_2805" rend="justify"><lb n="356,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,32</span>ṛ­ddhi­prā­ptā­ryāḥ sa­pta­vi­dhāḥ sa­pta­vi­dha­rddhi­mā­sṛ­tā hi te | sa­pta­vi­dha­rdhiḥ punar bu­ddhyā­di­s tathā hi­–­bu­ddhi­ta­po<span type="hard-break">- </span><lb n="356,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 356,33</span>vi­kri­yau­ṣa­dha­ra­sa­ba­lā­kṣī­ṇa­rddha­yaḥ sapta pra­jñā­pi­tāḥ nānā vi­śe­ṣā­ś ca prā­pta­rdha­yo bhavaṃty āryās ta­dvi­śe­ṣā­t | buddhi<span type="hard-break">- </span><pb n="357"/><lb n="357,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,01</span>vi­śe­ṣa­rdhi­prā­ptā hi bī­ja­bu­ddhyā­da­yaḥ­, ta­po­vi­śe­ṣa­rdhi­prā­ptā­s ta­pta­ta­paḥ­pra­bhṛ­ta­yaḥ­, vi­kri­yā­vi­śe­ṣa­rdhi­prā­ptā eka<span type="hard-break">- </span><lb n="357,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,02</span>tva­vi­kri­yā­di­sa­ma­rthāḥ­, au­ṣa­dha­vi­śe­ṣa­rdhi­prā­ptāḥ ja­llau­ṣa­dhi­prā­ptā­da­yaḥ­, ra­sa­rdhi­prā­ptāḥ kṣī­ra­srā­vi­pra­bhṛ­ta­yaḥ­, balavi<span type="hard-break">- </span><lb n="357,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,03</span>śe­ṣa­rdhi­prā­ptā ma­no­ba­la­pra­bhṛ­ta­yaḥ­, a­kṣī­ṇa­vi­śe­ṣa­rdhi­prā­ptāḥ pu­na­ra­kṣī­ṇa­ma­hā­la­yā­da­ya iti | anye tv āhuḥ ṛddhi<span type="hard-break">- </span><lb n="357,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,04</span>prāptāryā a­ṣṭa­vi­dhāḥ bu­ddhi­kri­yā­vi­kri­yā­ta­po­ba­lau­ṣa­dha­ra­sa­kṣe­tra­bhe­dā­d iti | te kutaḥ saṃbhāvyā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2806"><l ana="bt" n="bt_3.37.4"><lb n="357,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.37.4</span>saṃ­bhā­vyaṃ­te ca te he­tu­vi­śe­ṣa­va­śa­va­rti­naḥ | kecit pra­kṛ­ṣya­mā­ṇā­tma­vi­śe­ṣa­tvā­t pra­mā­ṇa­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_2807" rend="justify"><lb n="357,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,06</span>yathā pa­ri­mā­ṇa­m ā­pa­ra­mā­ṇoḥ pra­kṛ­ṣya­mā­ṇa­sva­rū­pa­m ākāśe pa­ra­ma­pra­ka­rṣa­pa­ryaṃ­ta­prā­ptaṃ si­ddhya­tta­daṃ­ta­rā­le a­ne­ka­dhā <lb n="357,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,07</span>pa­ri­mā­ṇa­pra­ka­rṣaṃ sā­dha­ya­ti tathā sa­rva­ja­gha­nya­jñā­nā­di­gu­ṇa­rdhi­vi­śe­ṣā­dā­ra­bhya­rdhi­vi­śe­ṣaḥ pra­kṛ­ṣya­mā­ṇa­sva­rū­paṃ parama<span type="hard-break">- </span><lb n="357,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,08</span>pra­ka­rṣa­pa­ryaṃ­ta­m ā­pnu­va­nn aṃ­ta­rā­la­rdhi­vi­śe­ṣa­pra­ka­rṣaṃ sā­dha­ya­tī­ti saṃ­bhā­vyaṃ­te sarve bu­ddhya­ti­śa­ya­rdhi­vi­śe­ṣā­da­yaḥ pa­ra­mā­ga­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="357,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,09</span>pra­si­ddhā­ś ceti na kiṃcid a­nu­pa­pa­nnaṃ || ke punar a­saṃ­prā­pta­rdha­ya ity ā­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2808"><l ana="bt" n="bt_3.37.5"><lb n="357,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.37.5</span>a­saṃ­prā­pta­rdha­yaḥ kṣe­trā­dyā­ryā ba­hu­vi­dhāḥ sthitāḥ | kṣe­trā­dya­pe­kṣa­yā teṣāṃ tathā ni­rṇī­ti­yo­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_2809" rend="justify"><lb n="357,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,11</span>kṣe­trā­ryā­, jā­tyā­ryāḥ­, ka­rmā­ryā­ś cā­ri­trā­ryā­, da­rśa­nā­ryā­ś cety a­ne­ka­vi­dhāḥ kṣe­trā­dya­pe­kṣa­yā a­nṛ­ddhi­prā­ptā­ryāḥ <lb n="357,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,12</span>pra­tye­ta­vyā tathā pra­tī­ti­yo­gā­t || </p><p n="a_2810" rend="justify"><lb n="357,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,13</span>ke punar mlecchā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2811"><l ana="bt" n="bt_3.37.6"><lb n="357,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.37.6</span>tathā ta­ddvī­pa­jā mlecchāḥ pare syuḥ ka­rma­bhū­mi­jāḥ | ādyāḥ ṣa­ṇṇa­va­tiḥ khyātā vā­rdhi­dva­ya­ta­ṭa­dva­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_2812" rend="justify"><lb n="357,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,15</span>mlecchā dvividhāḥ aṃ­ta­rdvī­pa­jāḥ ka­rma­bhū­mi­jā­ś ca | ta­trā­dyā­s tāval la­va­ṇo­da­syo­bha­yo­r a­ṣṭa­ca­tvā­riṃ­śa­t tathā <lb n="357,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,16</span>kā­lo­da­sya iti ṣa­ṇṇa­va­tiḥ || </p><p n="a_2813" rend="justify"><lb n="357,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,17</span>te ca kecid bho­ga­bhū­mi­sa­ma­pra­ṇi­dha­yaḥ pare ka­rma­bhū­mi­sa­ma­pra­ṇi­dha­yaḥ śrū­ya­mā­ṇāḥ kī­dṛ­gā­yu­ru­tse­dha­vṛ­tta­ya ity ā­ca­ṣṭe­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2814"><l ana="bt" n="bt_3.37.7"><lb n="357,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.37.7</span>bho­ga­bhū­myā­yu­ru­tse­dha­vṛ­tta­yo­r bho­ga­bhū­mi­bhiḥ | sa­ma­pra­ṇi­dha­yaḥ ka­rma­bhū­mi­va­tka­rma­bhū­mi­bhiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_2815" rend="justify"><lb n="357,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,19</span>bho­ga­bhū­mi­bhiḥ sa­mā­na­pra­ṇi­dha­yoṃ­ta­rdvī­pa­jā mlecchā bho­ga­bhū­myā­yu­ru­tse­dha­vṛ­tta­yaḥ pra­ti­pa­tta­vyāḥ­, ka­rma­bhū­mi­bhiḥ <lb n="357,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,20</span>sa­ma­prā­ṇi­dha­yaḥ ka­rma­bhū­myā­yu­ru­tse­dha­vṛ­tta­s tathā ni­mi­tta­sa­dbhā­vā­t || </p><p n="a_2816" rend="justify"><lb n="357,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,21</span>atha ke ka­rma­bhū­mi­jā mlecchā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2817"><l ana="bt" n="bt_3.37.8"><lb n="357,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.37.8</span>ka­rma­bhū­mi­bha­vā mlecchāḥ prasiddhā ya­va­nā­da­yaḥ | syuḥ pare ca ta­dā­cā­ra­pā­la­nā­d bahudhā janāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_2818" rend="justify"><lb n="357,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,23</span>kutaḥ punar evam ā­rya­mle­ccha­vya­va­sthe­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2819"><l ana="bt" n="bt_3.37.9"><lb n="357,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.37.9</span>saṃ­pra­dā­yā­vya­va­cche­dā­d ā­rya­mle­ccha­vya­va­sthi­tiḥ | saṃ­tā­ne­na vi­ni­śce­yā ta­dvi­dbhi­r vya­va­hā­ri­bhiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.37.10"><lb n="357,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.37.10</span>svayaṃ saṃ­ve­dya­mā­nā ca gu­ṇa­do­ṣa­ni­baṃ­dha­nā | ka­thaṃ­ci­d a­nu­me­yā ca ta­tkā­rya­sya vi­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_2820" rend="justify"><lb n="357,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,26</span>na saṃ­pra­dā­yā­vya­va­cche­do '­si­ddha­s tadvidāṃ nā­sti­ka­saṃ­pra­dā­yā­vya­va­cche­da­va­t­, nāpy a­pra­mā­ṇaṃ su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va<span type="hard-break">- </span><lb n="357,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,27</span>dbā­dha­ka­tvā­t tadvat | tataḥ saṃ­tā­ne­nā­rya­mle­ccha­vya­va­sthi­ti­s ta­dvi­dbhi­r ni­śce­ta­vyā | nā­sti­ka­saṃ­tā­na­vya­va­sthi­ti­va­t | <lb n="357,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,28</span>sarvaḥ sa­rva­dā­rya­tva­mle­ccha­tva­śū­nyo ma­nu­ṣya­saṃ­tā­na ity atrāpi saṃ­pra­dā­yā­vya­va­cche­da eva nā­sti­kā­nāṃ śaraṇaṃ pratya<span type="hard-break">- </span><lb n="357,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,29</span>kṣa­syā­nu­mā­na­sya ca ta­trā­vyā­pā­rā­t | yathā cāhaṃ nā­sti­ka­s tathā sarve pū­rva­kā­la­va­rti­no nāstikā jātyādi<span type="hard-break">- </span><lb n="357,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,30</span>vya­va­sthā­ni­rā­ka­ra­ṇa­pa­rā ity api saṃ­pra­dā­yā­d e­vā­vi­cchi­nnā­d a­va­gaṃ­ta­vyaṃ nānyathā | ayam eva saṃ­pra­dā­yaḥ pramāṇaṃ na <lb n="357,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,31</span>punar ā­rya­mle­ccha­vya­va­sthi­ti­pra­ti­pā­da­ka iti ma­no­ra­tha­mā­traṃ pra­tī­tya­bhā­vā­t | jā­ta­mā­tra­sya jaṃtor ā­rye­ta­ra­bhā­va­śū­nya­sya <lb n="357,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,32</span>pratīteḥ pramāṇaṃ ta­dbhā­vā­bhā­va­vi­ṣa­yaḥ saṃ­pra­dā­ya iti cen na, tasyāpy ā­rye­ta­ra­bhā­va­pra­si­ddhe­r anyathā vya­va­hā­ra­vi­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="357,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 357,33</span>dhāt | ka­lpa­nā­ro­pi­ta­s ta­dvya­va­hā­ra iti cet, ta­nni­rbī­jā­yāḥ ka­lpa­nā­yā e­vā­saṃ­bha­vā­t kvacit ka­sya­ci­t tattvataḥ <pb n="358"/><lb n="358,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,01</span>pra­si­ddha­syā­nya­trā­ro­pyo hi kalpanā dṛṣṭā vi­ka­lpa­mā­tra­sthā ga­tyaṃ­ta­rā­bhā­vā­t u­bha­ya­thā­cā­rye­ta­ra­bhā­va­ka­lpa­nā­yāṃ <lb n="358,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,02</span>vā­sta­ba­s ta­dbhā­va­si­ddheḥ pra­dhā­nā­d vai­tā­di­ka­lpa­nā­nā­m api hi ni­rbī­jā­nā­m a­nu­pa­pa­tti­r eva sa­ttva­ra­ja­sta­ma­sāṃ sā­mya­vā­sta<span type="hard-break">- </span><lb n="358,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,03</span>vasya pra­dhā­na­tve­na na­rā­dhi­pā­dau pra­si­ddhe­nā­dhyā­ro­pa­sya pra­dhā­na­ka­lpa­na­tvā­t | kvacic cai­ka­tva­syā­dvai­ta­sya pra­mā­ṇa­taḥ <lb n="358,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,04</span>siddhasya sa­rva­va­stu­ṣv a­dhyā­ro­pa­ṇa­syā­dvai­ta­ka­lpa­nā­tvā­d anyathā ta­da­saṃ­bha­vā­t | kathaṃ vā kvacit saṃ­pra­dā­yā­t pā­ra­mā­rthi­kī <lb n="358,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,05</span>vya­va­sthā­mā­ca­kṣā­ṇo ma­nu­ṣye­ṣv e­vā­rye­ta­ra­bhā­va­vya­va­sthāṃ kā­lpa­ni­kī­m ā­ca­kṣī­ta­, ? pra­mā­ṇāṃ­ta­rā­vi­ṣa­ya­tvā­d iti cet <lb n="358,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,06</span>na, ā­rya­mle­ccha­vya­va­sthā­yā gu­ṇa­do­ṣa­ni­baṃ­dha­nā­yāḥ pra­tya­kṣā­nu­mā­nā­bhyā­m iti pra­si­ddhe­ra­ta | tathā hi­–­sva­saṃ­tā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="358,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,07</span>vartinī hi ma­nu­ṣyā­ṇāṃ ā­rya­tva­vya­va­sthi­tiḥ sa­mya­gda­rśa­nā­di­gu­ṇa­ni­baṃ­dha­nā mle­ccha­vya­va­sthi­ti­ś ca mi­thyā­tvā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="358,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,08</span>do­ṣa­ni­baṃ­dha­nā sva­saṃ­ve­da­na­si­ddhā sva­rū­pa­va­t | saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­va­rti­nī tu sā vyā­pā­ra­vyā­hā­rā­kā­ra­vi­śe­ṣa­sya <lb n="358,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,09</span>kāryasya vi­ni­śca­yā­d a­nu­me­yā ceti na pra­mā­ṇāṃ­ta­rā­go­ca­rā pra­tya­kṣā­nu­mā­nā­bhyāṃ pra­si­ddhā­yāṃ ca gu­ṇa­ni­baṃ­dha­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="358,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,10</span>yām ā­rya­tva­vya­va­sthā­yāṃ kā­su­ci­t ma­nu­ṣya­vya­kti­ṣu yugād ā­va­vya­va­cchi­nna­saṃ­tā­nā­s ta­thā­bhū­ta­gu­ṇai­r a­rya­mā­ṇā jātyāryāḥ <lb n="358,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,11</span>prasiddhā bhavaṃti kṣe­trā­dyā­rya­va­t || </p><p n="a_2821" rend="justify"><lb n="358,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,12</span>tathā mlecchāḥ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2822"><l ana="bt" n="bt_3.37.11"><lb n="358,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.37.11</span>ni­tya­sa­rva­ga­tā­mū­rta­sva­bhā­vā sarvathā tu yā | jātir brā­hma­ṇya­cāṃ­ḍā­lya­pra­bhṛ­tiḥ kaiścid īryate || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.37.11ef"><lb n="358,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.37.11ef</span>sā na siddhā pra­mā­ṇe­na bā­dhya­mā­nā ka­dā­ca­na | <ref type="no-bt" rend="b">11</ref></l></lg><p n="a_2823" rend="justify"><lb n="358,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,15</span>brā­hma­ṇa­tvā­di­jā­tiḥ sa­rva­ga­tā sarvatra sva­pra­tya­ya­he­tu­tvā­d ā­kā­śa­va­t sa­ttā­va­d vā, tathā nityā sa­rva­do­tpā­da­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="358,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,16</span>vi­nā­śa­ka­kā­ra­ṇa­ra­hi­ta­tvā­t tadvad eva ity eke | te tra pra­ṣṭa­vyāḥ­, sā sa­rva­ga­tā satī vya­ktyaṃ­ta­rā­le kasmāt sva<span type="hard-break">- </span><lb n="358,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,17</span>pratyayaṃ no­tpā­da­ya­tī­ti ? sva­vyaṃ­ja­ka­vi­śe­ṣā­bhā­vā­d a­na­bhi­vya­kta­tvā­d iti cen na, ta­da­bhi­vya­kteḥ karaṇe <lb n="358,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,18</span>kvacid u­pa­laṃ­bhe sa­rva­tro­pa­laṃ­bha­pra­saṃ­gā­t­, deśataḥ karaṇe sā­va­ya­va­tva­pra­sa­kteḥ | nanu ca kā­rtsnye­nā­bhi­vya­ktā­v api <lb n="358,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,19</span>jāter na sa­rva­tro­pa­laṃ­bhaḥ sā­ma­grya­bhā­vā­t sva­vya­kti­de­śa eva hi ta­du­pa­laṃ­bha­sā­ma­grī pratītā iṃ­dri­ya­ma­na­ā­kā­śā<span type="hard-break">- </span><lb n="358,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,20</span>divat na ca vya­ktyaṃ­ta­rā­le sāstīti kecit | tad apy a­saṃ­ga­taṃ­, gha­ṭā­de­r evaṃ sa­rva­ga­ta­tva­pra­sa­kteḥ | śakyaṃ hi vaktuṃ <lb n="358,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,21</span>gha­ṭā­dī­nāṃ sa­rva­ga­ta­tve pi na sa­rva­tro­pa­laṃ­bhaḥ sā­ma­grya­bhā­vā­t ka­pā­lā­di­de­śa eva hi ta­du­pa­laṃ­bha­sā­ma­grī na ca <lb n="358,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,22</span>sā sa­rva­trā­stī­ti ka­pā­lā­de­r apy a­va­ya­vi­naḥ sa­rva­ga­ta­tve pi na sa­rva­tro­pa­laṃ­bhaḥ sā­va­ya­vo­pa­laṃ­bha­sā­ma­grya­bhā­vā­d ity eva<span type="hard-break">- </span><lb n="358,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,23</span>m a­naṃ­ta­śaḥ pa­ra­mā­ṇū­nā­m a­na­va­ya­vi­tvā­d a­sa­rva­ga­ta­tve sa­rva­tro­pa­laṃ­bhā­bhā­vā­tya­yā­nu­yo­ga­ni­vṛ­tti­r iti | yadi punar ghaṭādeḥ <lb n="358,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,24</span>sa­rva­ga­ta­tva­ka­lpa­nā­yā pra­tya­kṣa­vi­ro­dhaḥ pra­ti­ni­ya­ta­saṃ­sthā­na­sya pra­tya­kṣa­tvā­t a­nu­mā­na­vi­ro­dha­ś ca | na sa­rva­ga­to <lb n="358,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,25</span>ghaṭādiḥ sā­va­ya­va­tvā­t mū­rti­ma­ttvā­t pa­ra­mā­ṇu­va­t ity a­nu­mā­nā­d a­sa­rva­ga­ta­tva­si­ddhe­r iti mataṃ, tadā jā­ti­sa­rva­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="358,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,26</span>ta­tva­ka­lpa­nā­yā­m api sa eva pra­tya­kṣā­di­vi­ro­dhaḥ sā­dṛ­śya­la­kṣa­ṇā­yā eva jāter a­sa­rva­ga­tā­yāḥ pra­ti­ni­ya­ta­vya­kti<span type="hard-break">- </span><lb n="358,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,27</span>gatāyāḥ pra­tya­kṣa­tvā­t | tathā na jātiḥ sa­rva­ga­tā pra­ti­ni­ya­ta­vya­kti­pa­ri­ṇā­ma­tvā­d vi­śe­ṣa­va­d ity a­nu­mā­nā­j jāter asa<span type="hard-break">- </span><lb n="358,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,28</span>rva­ga­ta­tva­si­ddheḥ | kutaḥ punaḥ sā­dṛ­śya­la­kṣa­ṇaṃ sāmānyaṃ siddham iti cet —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2824"><l ana="bt" n="bt_3.37.12"><lb n="358,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.37.12</span>siddhaṃ sā­dṛ­śya­sā­mā­nyaṃ samānā iti ta­dgra­hā­t | ku­ta­ści­t sa­dṛ­śe­ṣv eva ma­nu­ṣye­ṣu ga­vā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_2825" rend="justify"><lb n="358,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,30</span>sa evaṃ manuṣya iti pra­tya­yā­n na samānā iti tadgraho sti yataḥ sā­dṛ­śya­sā­mā­nyaṃ siddhyed iti cet na, <lb n="358,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,31</span>sadṛśe ma­nu­ṣyā­dau sa e­vā­ya­m iti pra­tya­ya­syo­pa­ca­ri­tai­ka­tva­vi­ṣa­ya­tvā­t | dvividhaṃ hy ekatvaṃ mukhyam u­pa­ca­ri­taṃ ca, <lb n="358,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,32</span>mu­khya­mū­rdhva­tā­sā­mā­nya­m u­pa­ca­ri­taṃ tiryak sāmānyaṃ sā­dṛ­śya­m iti su­ni­ści­ta­m anyatra | sā punar brā­hma­ṇa­tvā­di <lb n="358,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,33</span>jātir nai­kāṃ­ta­to nityā śakyā vya­va­sthā­pa­yi­tu­m a­ni­tya­vya­kti­tā­d ā­tmyā­t­, sarvathā tasyās ta­da­tā­dā­tmye vṛtti<span type="hard-break">- </span><lb n="358,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,34</span>vi­ka­lpā­na­va­sthā­di­do­ṣā­nu­ṣaṃ­gā­t | nāpy e­kāṃ­te­nā­mū­rtā mū­rta­tā­dā­tmya­vi­ro­dhā­t | tataḥ syān nityā jātir ni<span type="hard-break">- </span><lb n="358,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 358,35</span>tya­sā­dṛ­śya­rū­pa­tvā­t­, syād anityā na­śva­ra­sā­dṛ­śya­sva­bhā­va­tvā­t­, syāt sa­rva­ga­tā sa­rva­pa­dā­rthā­nva­yi­tvā­t­, syād a<span type="hard-break">- </span><pb n="359"/><lb n="359,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,01</span>sa­rva­ga­tā pra­ti­ni­ya­ta­pa­dā­rthā­śra­ya­tvā­t­, syān mū­rti­ma­tī mū­rti­ma­ddra­vya­pa­ri­ṇā­ma­tvā­t­, syād amūrtā ga­ga­nā­dya­mū­rta­dra<span type="hard-break">- </span><lb n="359,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,02</span>vya­pa­ri­ṇā­mā­tmi­ke­ti ni­tya­sa­rva­ga­tā­mū­rta­sva­bhā­vā sarvathā brā­hma­ṇa­tvā­di­jā­ti­r ayuktā pra­mā­ṇe­na bā­dhya­mā­na­tvā­t <lb n="359,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,03</span>iti sūktaṃ || tad evaṃ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2826"><l ana="bt" n="bt_3.37.13"><lb n="359,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.37.13</span>sā­rdha­dvi­dvī­pa­vi­ṣkaṃ­bha­pra­bhṛ­ti pra­ti­pā­di­taṃ | sa­ma­nu­ṣyaṃ catuṣṭyā ca sū­trā­ṇā­m iti gamyate || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_2827" rend="justify"><lb n="359,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,05</span>kāḥ punaḥ ka­rma­bhū­ma­yaḥ kāś ca bho­ga­bhū­ma­ya ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.38 a_2828" rend="justify"><lb n="359,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.38 </span>bha­ra­tai­rā­va­ta­vi­de­hāḥ ka­rma­bhū­ma­yo 'nyatra de­va­ku­rū­tta­ra­ku­ru­bhyaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">38</ref> || </p><p n="a_2829" rend="justify"><lb n="359,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,07</span>ka­rma­bhū­ma­ya iti vi­śe­ṣa­ṇā­nu­pa­pa­ttiḥ sarvatra karmaṇo vyā­pā­rā­d iti cen na vā, pra­kṛ­ṣṭa­gu­ṇā­nu­bha­va­na­ka­rmo­pā<span type="hard-break">- </span><lb n="359,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,08</span>rji­ta­ni­rja­rā­dhi­ṣṭhā­no­pa­pa­tteḥ ṣa­ṭka­rma­da­rśa­nā­c ca | a­nya­tra­śa­bdaḥ pa­ri­va­rja­nā­rthaḥ | śeṣās tā bho­ga­bhū­ma­ya iti sāmarthyā<span type="hard-break">- </span><lb n="359,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,09</span>d gamyata ity ā­ve­da­ya­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2830"><l ana="bt" n="bt_3.38.1"><lb n="359,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.38.1</span>bha­ra­tā­dyā vi­de­hāṃ­tāḥ prakhyātāḥ ka­rma­bhū­ma­yaḥ | de­vo­tta­ra­ku­rūṃ­s tyaktvā tāḥ śeṣā bho­ga­bhū­ma­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.38.2"><lb n="359,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.38.2</span>sā­ma­rthyā­d a­va­sī­yaṃ­te sūtre sminn āgatā api | sa­mu­dra­dvi­ta­yaṃ yadvat pū­rva­sū­tro­kta­śa­kti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2831" rend="justify"><lb n="359,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,12</span>sā­rdha­dvī­pa­dva­ya­pra­ti­pā­da­na­sū­tre va­ca­na­sā­ma­rthyā­d a­śrū­ya­mā­ṇa­syā­pi sa­mu­dra­dvi­ta­ya­sya ya­thā­va­sā­yo jaṃ­bū­dvī­pa­la­va­ṇo<span type="hard-break">- </span><lb n="359,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,13</span>dā­di­dvī­pa­sa­mu­drā­ṇāṃ pū­rva­pū­rva­pa­ri­kṣe­pi­tva­va­ca­nā­t ta­thā­smi­n sūtre nu­ktā­nā­m api bho­ga­bhū­mī­nāṃ niścayaḥ syāt | <lb n="359,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,14</span>bha­ra­tai­r ā­va­ta­vi­de­hā de­va­ku­rū­tta­ra­ku­ru­bhi­r varjitāḥ ka­rma­bhū­ma­ya iti va­ca­na­sā­ma­rthyā­t de­va­ku­rū­tta­ra­ku­ra­vaḥ śeṣāś ca <lb n="359,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,15</span>hai­ma­va­ta­ha­ri­ra­mya­ka­hai­r a­ṇya­va­tā­khyā bhūmayaḥ ka­rma­bhū­mi­vi­la­kṣa­ṇa­tvā­d bho­ga­bhū­ma­ya ity a­va­sī­yaṃ­te || </p><p n="a_2832" rend="justify"><lb n="359,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,16</span>atha ta­nni­vā­si­nāṃ nṛṇāṃ ke pa­rā­va­re sthitī bhavata ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.39 a_2833" rend="justify"><lb n="359,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.39 </span>nṛsthitī pa­rā­va­re tri­pa­lyo­pa­māṃ­ta­rmu­hū­rte || <ref type="no-sbt" rend="b">39</ref> || </p><p n="a_2834" rend="justify"><lb n="359,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,18</span>ya­thā­saṃ­khya­m a­bhi­saṃ­ba­dha­s tri­pa­lyo­pa­mā parā nṛ­sthi­ti­r aṃ­ta­rmu­hū­rtā­va­rā iti | madhyamā nṛsthitiḥ kety ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2835"><l ana="bt" n="bt_3.39.1"><lb n="359,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.39.1</span>pa­rā­va­re vi­ni­rdi­ṣṭe ma­nu­ṣyā­ṇā­m iha sthitī | tri­pa­lyo­pa­ma­saṃ­khyāṃ­ta­rmu­hū­rta­ga­ṇa­ne balāt || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.39.2"><lb n="359,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.39.2</span>madhyamā sthitir eteṣāṃ vividhā vi­ni­ve­di­tā | svo­pā­ttā­yu­r vi­śe­ṣā­ṇāṃ bhāvāt sūtre tra tādṛśāṃ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2836" rend="justify"><lb n="359,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,21</span>tiraścāṃ ke pa­rā­va­re sthitī syātām ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_3.40 a_2837" rend="justify"><lb n="359,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 3.40 </span>ti­rya­gyo­ni­jā­nāṃ ca || <ref type="no-sbt" rend="b">40</ref> || </p><p n="a_2838" rend="justify"><lb n="359,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,23</span>tri­pa­lyo­pa­māṃ­ta­rmu­hū­rte iti va­rta­te­, pṛ­tha­gyo­ga­ka­ra­ṇaṃ ya­thā­saṃ­khya­ni­vṛ­ttya­rthaṃ | e­ka­yo­ga­ka­ra­ṇe hi nṛsthitī <lb n="359,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,24</span>iti nirdeśe nṛsthitiḥ parā tri­pa­lyo­pa­mā­, ti­rya­ksthi­ti­ra­va­rā­nta­rmu­hū­rte­ti ya­thā­saṃ­khya­m a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ pra­sa­jye­ta | <lb n="359,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,25</span>tatas ta­nni­vṛ­ttiḥ pṛ­tha­gyo­ga­ka­ra­ṇā­t | ti­rya­ṅgā­m a­ka­rmo­da­yā­pā­di­ta­ja­nma ti­rya­gyo­ni­s tatra jātās ti­rya­gyo­ni­jāḥ <lb n="359,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,26</span>e­keṃ­dri­ya­vi­ka­leṃ­dri­ya­paṃ­ceṃ­dri­ya­vi­ka­lpā­s trividhāḥ teṣāṃ ca ya­thā­ga­maṃ madhyamā sthitiḥ sā­ma­rthya­la­bhyā pratipa<span type="hard-break">- </span><lb n="359,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,27</span>ttavyā pa­rā­va­ra­sthi­ti­va­t | kim artham ihokte tiraścāṃ pa­rā­va­re sthiti pra­ka­ra­ṇā­bhā­ve pīty ā­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2839"><l ana="bt" n="bt_3.40.1"><lb n="359,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.1</span>te ti­rya­gyo­ni­jā­nāṃ ca saṃ­kṣe­pā­rtha­m i­ho­di­te | sthitī pra­ka­ra­ṇā­bhā­ve py eṣāṃ sūtreṇa sūribhiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2840" rend="justify"><lb n="359,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,29</span>nanv a­saṃ­khye­ye­ṣv api dvī­pa­sa­mu­dre­ṣu dṛṣṭeṣu sā­rdha­dvī­pa­dva­ya­pra­paṃ­caṃ ni­rū­pa­ya­taḥ sū­tra­kā­ra­sya kiṃ cetasi sthitam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2841"><l ana="bt" n="bt_3.40.2"><lb n="359,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.2</span>sā­rdha­dvī­pa­dva­ye kṣe­tra­vi­bhā­gā­di­ni­rū­pa­ṇaṃ | adhyāye sminn a­saṃ­khye­ye­ṣv api dvīpeṣu yat kṛtaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.3"><lb n="359,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.3</span>ma­nu­ṣya­lo­ka­saṃ­khyā yā ji­jñā­sa­vi­ṣa­yā muneḥ | tena ni­rṇī­ya­te sadbhir anyatra ta­da­bhā­va­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_2842" rend="justify"><lb n="359,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 359,32</span>nanu ca jī­va­ta­ttva­pra­rū­pa­ṇe prakṛte kiṃ ni­ra­rtha­kaṃ dvī­pa­sa­mu­dra­vi­śe­ṣa­ni­rū­pa­ṇa­m ity āśaṃkāṃ ni­vā­ra­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2843"><l ana="bt" n="bt_3.40.4"><pb n="360"/><lb n="360,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.4</span>na ca dvī­pa­sa­mu­drā­di­vi­śe­ṣā­ṇāṃ pra­rū­pa­ṇaṃ | niḥ­pra­yo­ja­na­m āśaṃkyaṃ ma­nu­ṣyā­dhā­ra­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_2844" rend="justify"><lb n="360,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,02</span>kāni punar ni­mi­ttā­ni ta­ddvī­pa­sa­mu­dra­vi­śe­ṣe­ṣū­tpa­dya­mā­nā­nāṃ ma­nu­ṣyā­ṇā­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2845"><l ana="bt" n="bt_3.40.5"><lb n="360,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.5</span>nā­nā­kṣe­tra­vi­pā­kī­ni karmāṇy u­tpa­tti­he­ta­vaḥ | saṃty eva ta­dvi­śe­ṣe­ṣu pu­dga­lā­di­vi­pā­ka­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_2846" rend="justify"><lb n="360,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,04</span>yathā pu­dga­le­ṣu śa­rī­rā­di­la­kṣa­ṇe­ṣu vi­ve­ca­na­śī­lā­ni pu­dga­la­vi­pā­kī­ni karmāṇi śa­rī­ra­nā­m ādīni yathā ca <lb n="360,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,05</span>bha­va­vi­pā­kī­ni nā­ra­kā­yu­rā­dī­ni jī­va­vi­pā­kī­ni ca sa­dve­dyā­dī­ni tathā ta­tro­tpa­ttau ma­nu­ṣyā­ṇā­m anyeṣāṃ ca <lb n="360,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,06</span>prāṇināṃ hetavaḥ saṃti tadvan nā­nā­kṣe­tre­ṣu vi­ve­ca­na­śī­lā­ni kṣe­tra­vi­pā­kī­ny api karmāṇi saṃti tatra ta­tro­tpa­ttau <lb n="360,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,07</span>teṣāṃ hetava iti ta­dā­dhā­ra­vi­śe­ṣāḥ sarve ni­rū­pa­ṇī­yā eva || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2847"><l ana="bt" n="bt_3.40.6"><lb n="360,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.6</span>ta­da­pra­rū­pa­ṇe jī­va­ta­ttvaṃ na syāt pra­rū­pi­taṃ | vi­śe­ṣe­ṇe­ti ta­jjñā­na­śra­ddhā­ne na pra­si­ddhya­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.7"><lb n="360,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.7</span>ta­nni­baṃ­dha­na­m akṣuṇṇaṃ cāritraṃ ca tathā kva nu | mu­kti­mā­rgo­pa­de­śo no śe­ṣa­ta­ttva­vi­śe­ṣa­vā­k || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_2848" rend="justify"><lb n="360,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,10</span>teṣāṃ hi dvī­pa­sa­mu­dra­vi­śe­ṣā­ṇā­m a­pra­rū­pa­ṇe ma­nu­ṣyā­dhā­rā­ṇāṃ nā­ra­ka­ti­rya­gde­vā­dhā­rā­ṇā­m apy a­pra­rū­pa­ṇa­pra­saṃ­gā­n na <lb n="360,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,11</span>vi­śe­ṣe­ṇa jī­va­ta­ttvaṃ ni­rū­pi­taṃ syāt, ta­nni­rū­pa­ṇā­bhā­ve ca na ta­dvi­jñā­naṃ śraddhānaṃ ca si­ddhye­t­, ta­dā­si­ddhau <lb n="360,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,12</span>śra­ddhā­na­jñā­na­ni­baṃ­dha­na­m akṣuṇṇaṃ cāritraṃ ca kva nu saṃ­bhā­vya­te ? mu­kti­mā­rga­ś ca kvaivaṃ ? śe­ṣā­jī­vā­di­ta­ttva­va­ca­naṃ ca naivaṃ <lb n="360,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,13</span>syāt | tato mu­kti­mā­rgo­pa­de­śa­m icchatā sa­mya­gda­rśa­na­jñā­na­cā­ri­trā­ṇy a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyā­ni | ta­da­nya­ta­mā­pā­ye mukti<span type="hard-break">- </span><lb n="360,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,14</span>mā­rgā­nu­pa­pa­tteḥ­, tāni cā­bhyu­pa­ga­ccha­tā ta­dvi­ṣa­ya­bhā­va­m a­nu­bha­va­t jī­va­ta­ttva­m a­jī­vā­di­ta­ttva­va­t pra­ti­pa­tta­vyaṃ | <lb n="360,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,15</span>ta­tpra­ti­pa­dya­mā­ne ca ta­dvi­śe­ṣā ā­dhā­rā­da­yaḥ pra­ti­pa­tta­vyāḥ | iti yuktaṃ dvī­pa­sa­mu­drā­di­sa­nni­ve­śā­di­vi­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="360,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,16</span>pra­rū­pa­ṇa­m adhyāye 'smin || a­trā­pa­raḥ prā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2849"><l ana="bt" n="bt_3.40.8"><lb n="360,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.8</span>nanu dvī­pā­da­yo dhī­ma­ddhe­tu­kāḥ saṃtu sūtritāḥ | sa­nni­ve­śa­vi­śe­ṣa­tva­si­ddhe­r gha­ṭa­va­d ity asat || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.9"><lb n="360,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.9</span>hetor ī­śva­ra­de­he­nā­ne­kāṃ­tā­d iti kecana | ta­trā­pa­re tu manyaṃte ni­rde­he­śva­ra­vā­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.10"><lb n="360,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.10</span>ni­mi­tta­kā­ra­ṇaṃ teṣāṃ ne­śva­ra­s tatra siddhyati | ni­rde­ha­tvā­d yathā muktaḥ puruṣaḥ sammataḥ svayaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_2850" rend="justify"><lb n="360,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,20</span>vi­vā­dā­dhyā­si­tā dvī­pā­da­yo bu­ddhi­ma­tkā­ra­ṇa­kāḥ sa­nni­ve­śa­vi­śe­ṣa­tvā­t gha­ṭa­va­d iti kaścit | tad asat | <lb n="360,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,21</span>hetor ī­śva­ra­śa­rī­re­ṇa vi­śva­ta­ś ca­kṣu­ru­ta viśvato mukho viśvato bāhur uta vi­śva­ta­spā­t | saṃ­bā­hu­bhyāṃ dhamati <lb n="360,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,22</span>saṃ­pa­ta­trai­rdyā­vā­bhū­mī ja­na­ya­n deva eka ity ā­ga­ma­pra­si­ddhe­nā­ne­kāṃ­tā­d iti | apare ne­śva­ra­sya śa­rī­ra­m asti <lb n="360,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,23</span>hetor vya­bhi­cā­ra­ś codyata iti manyaṃte teṣāṃ "­a­pā­ṇi­pā­do javano grahītā paśyaty acakṣuḥ sa śṛṇoty akarṇaḥ | <lb n="360,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,24</span>sa vetti viśvaṃ na hi tasya vettā ta­mā­hu­ra­gryaṃ puruṣaṃ ma­hāṃ­taṃ­" ity āgamaṃ pra­mā­ṇa­ya­tāṃ ne­śva­ra­s tatra ni­mi­tta­kā<span type="hard-break">- </span><lb n="360,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,25</span>raṇaṃ siddhyati ni­rde­ha­tvā­t svayaṃ saṃ­ma­ta­m u­ktā­tma­va­t | nanu ca mu­ktā­tma­nā­m a­jña­tvā­n na ja­ga­du­tpa­ttau ni­mi­tta­tvaṃ <lb n="360,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,26</span>ī­śva­ra­sya tu ni­rde­ha­syā­pi ni­tya­jñā­na­tvā­t tu ni­mi­tta­kā­ra­ṇa­tva­m eveti cet —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2851"><l ana="bt" n="bt_3.40.11"><lb n="360,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.11</span>ni­tya­jñā­na­tva­to hetur īśvaro ja­ga­tā­m iti | na yuktam a­nva­yā­sa­ttvā­d vya­ti­re­kā­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_2852" rend="justify"><lb n="360,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,28</span>nanu ni­tya­jñā­na­tvā­d ity etasya hetor a­nva­ya­sa­ttve pi na vya­ti­re­ka­sa­ttvaṃ ja­ga­da­kā­ra­ṇa­syā­sma­dā­de­r ni­tya­jñā­na­tvā­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="360,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,29</span>vād iti na maṃ­ta­vyaṃ­, jñā­na­saṃ­tā­nā­pe­kṣa­yā­sma­dā­de­r api ni­tya­jñā­na­tvā­t | na hi jñā­na­sā­mā­nya­ra­hi­to smadādiḥ <lb n="360,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,30</span>saṃ­bha­va­ti­, vi­ro­dhā­t | yadi pu­na­rjñā­na­vi­śe­ṣā­pe­kṣa­yā ni­tya­jñā­na­tvaṃ hetus tadā na siddha ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2853"><l ana="bt" n="bt_3.40.12"><lb n="360,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.12</span>bodho na vedhaso nityo bo­dha­tvā­d a­nya­bo­dha­va­t | iti hetor a­si­ddha­tvā­n na vedhāḥ kāraṇaṃ bhuvaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_2854" rend="justify"><lb n="360,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,32</span>bodhatvaṃ ca syād ī­śva­ra­bo­dha­sya nityatvaṃ ca syād vi­ro­dhā­bhā­vā­d asmād ṛ­śa­vi­śe­ṣa­tvā­d ī­śva­ra­sya vi­śi­ṣṭa­bo­dho<span type="hard-break">- </span><lb n="360,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 360,33</span>papatteḥ anyathā sa­rva­jña­tva­si­ddhi­vi­ro­dhā­t iti kaścit | so py a­yu­kta­vā­dī­, ta­dbo­dha­sya pra­mā­ṇa­tve tato '­pa­ra­sya <pb n="361"/><lb n="361,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,01</span>pha­la­jñā­na­syā­ni­tya­sya tatra pra­si­ddhe­r a­pha­la­sya pra­mā­ṇa­syā­saṃ­bha­vā­t | tasya phalatve ni­tya­tva­vi­ro­dhā­t | phalaṃ hi <lb n="361,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,02</span>pramāṇaṃ kāryaṃ tat kathaṃ nityaṃ yuktaṃ ? pra­mā­ṇa­pha­lā­tma­ka­m ī­śva­ra­jñā­na­m ekam ity api vyā­ha­taṃ­, svātmani kri­yā­vi­ro­dhā­t <lb n="361,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,03</span>tasya sva­ja­na­nā­saṃ­bha­vā­t | yadi punar īśasya pra­mā­ṇa­bhū­taṃ jñānaṃ nityaṃ pha­la­bhū­taṃ tv a­ni­tya­m iti mataṃ, tadā jñāna<span type="hard-break">- </span><lb n="361,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,04</span>dva­ya­pa­ri­ka­lpa­nā­yāṃ pra­yo­ja­naṃ vācyaṃ | ta­syā­śa­rī­ra­syā­sa­taḥ sadā sa­rva­jña­tva­si­ddhiḥ pra­yo­ja­na­m iti cen na, ajñā<span type="hard-break">- </span><lb n="361,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,05</span>na­rū­pā­yā eva sa­nni­ka­rṣā­di­sā­ma­gryāḥ pra­mā­ṇa­tvā­bhyu­pa­ga­me pi sadā sa­rvā­rtha­jñā­na­syā­ni­tya­sya ta­tpha­la­sya kalpa<span type="hard-break">- </span><lb n="361,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,06</span>nāt sadā sa­rva­jña­tva­si­ddhe­r vya­va­sthā­pa­nā­t | nanv a­śa­rī­ra­syeṃ­dri­ya­saṃ­ni­ka­rṣā­bhā­va­va­daṃ­taḥ­ka­ra­ṇa­saṃ­ni­ka­rṣa­syā­py a­bhā­vā­t <lb n="361,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,07</span>sa­nni­ka­rṣā­di­sā­ma­grī­vi­ra­he tato a­nā­di­sa­rvā­rtha­vi­ṣa­yaṃ ni­tya­jñā­na­m eva tasya pra­mā­ṇa­m iti cen na, ā­tmā­rtha­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="361,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,08</span>nni­ka­rṣa­sya pra­mā­ṇa­tvo­pa­ga­mā­t | ma­he­śva­ra­sya hi sa­kṛ­tsa­rvā­rtha­saṃ­ni­ka­rṣa­mā­trā­t sa­rvā­rtha­jñā­no­tpa­tti­r iṣyate kaiścit <lb n="361,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,09</span>tato na ni­tya­jñā­na­tvaṃ siddhaṃ, yena na ja­ga­nni­mi­tta­m īśvaro ni­rde­ha­tvā­t mu­ktā­tma­va­d ity a­nu­mā­naṃ pra­ti­ha­nye­ta || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2855"><l ana="bt" n="bt_3.40.13"><lb n="361,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.13</span>kā­lā­de­r a­śa­rī­ra­sya kā­ryo­tpa­tti­ni­mi­tta­tā | siddheti vya­bhi­cā­ri­tvaṃ ni­rde­ha­tva­sya cen mataṃ || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.14"><lb n="361,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.14</span>na tasya pu­ru­ṣa­tve­na vi­śi­ṣṭa­sya pra­yo­ga­taḥ | kā­lā­de­r a­śa­rī­ra­tve­śva­ra­tvā­vya­bhi­cā­ra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l></lg><p n="a_2856" rend="justify"><lb n="361,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,12</span>dehān niṣkrāṃto nirdehaḥ pu­ru­ṣa­vi­śe­ṣo ma­he­śva­ra­s ta­ttva­ni­rde­ha­pu­ru­ṣa­tvaṃ tataḥ pu­ru­ṣa­tve sati ni­rde­ha­tvā­d iti <lb n="361,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,13</span>pu­ru­ṣa­tve­na vi­śi­ṣṭa­sya ni­rde­ha­tva­sya pra­yo­gā­n na kā­lā­di­nā sa­rva­kā­ryo­tpa­tti­ni­mi­tte­nā­śa­rī­re­ṇa vya­bhi­cā­ri­tvaṃ <lb n="361,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,14</span>yato '­pra­ti­ha­ta­m idam a­nu­mā­naṃ na syād a­śa­rī­re­śva­ra­ja­ga­nni­mi­tta­tvā­bhā­va­sā­dha­naṃ | kiṃ ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2857"><l ana="bt" n="bt_3.40.15"><lb n="361,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.15</span>jagatāṃ neśvaro hetur a­jña­tvā­d a­nya­jaṃ­tu­va­t | na jño­sā­va­śa­rī­ra­tvā­n mu­kta­va­t so nyathā sa vit || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l></lg><p n="a_2858" rend="justify"><lb n="361,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,16</span>e­te­nā­ni­tya­jñā­na­tve pī­śva­ra­sya jñātvā ja­ga­nni­mi­tta­tva­si­ddhe­r na mu­ktā­tma­va­tta­da­ni­mi­tta­tva­m ity e­ta­nni­ra­sta­m a­śa­rī­ra­sya­, <lb n="361,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,17</span>tanmate sa­rva­thā­py a­jña­tvā­t | tasya jñatve mu­ktā­tma­no pi jña­tva­pra­saṃ­gā­d vi­śe­ṣā­bhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2859"><l ana="bt" n="bt_3.40.16"><lb n="361,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.16</span>sa­de­ha­bu­ddhi­ma­ddhe­tu­r dṛṣṭāṃto pi ghaṭaḥ kathaṃ | ni­rde­ha­bu­ddhi­ma­ddhe­tau sādhye jagati yujyate || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.17"><lb n="361,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.17</span>dhī­ma­ddhe­tu­tva­sā­mā­nyaṃ sādhyaṃ cen ni­rvi­śe­ṣa­kaṃ | nā­nā­dhī­ma­nni­mi­tta­tva­si­ddheḥ syāt si­ddha­sā­dha­naṃ || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.18"><lb n="361,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.18</span>nā­nā­tva­pa­ri­ṇā­mā­khya­bhā­va­ka­rma­ni­mi­tta­kaṃ | siddhaṃ hīdaṃ jagat tasya ta­dbho­gya­tva­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l></lg><p n="a_2860" rend="justify"><lb n="361,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,21</span>na hi dhī­ma­ddhe­tu­tva­mā­traṃ jagatāṃ pa­ryā­yā­rthā­de­śā­d a­bhyu­pa­ga­ccha­taḥ syā­dvā­di­no '­pa­si­ddhāṃ­taḥ­, siddhāṃte pi <lb n="361,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,22</span>nā­nā­prā­ṇi­pa­ri­ṇā­mā­khya­bhā­va­ka­rma­ni­mi­tta­ja­ga­dvya­va­sthi­teḥ anyathā ja­ga­ta­s ta­du­pa­bho­gya­vi­ro­dhā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2861"><l ana="bt" n="bt_3.40.19"><lb n="361,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.19</span>sa­śa­rī­ra­ku­lā­lā­diḥ kurvan dṛṣṭo gha­ṭā­di­kaṃ | svayam ātmā punar deham a­śa­rī­ro pi viśrutaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.20"><lb n="361,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.20</span>sa­de­he­ta­ra­sā­mā­nya­sva­bhā­vo ja­ga­dī­śva­raḥ | ka­ro­tī­ti nu sādhyeta yadā doṣas tadā kva saḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.21"><lb n="361,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.21</span>ity eke ta­da­saṃ­baṃ­dhaṃ sva­śa­rī­rā­ṇi kurvatā | śa­rī­rāṃ­ta­ra­saṃ­baṃ­dhā­tma­nāṃ syān nānyathā kriyā || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.22"><lb n="361,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.22</span>pa­rā­pa­ra­śa­rī­rā­ṇāṃ ka­lpa­nā­n nā­na­va­sthi­tiḥ | te sa­mā­nā­di­saṃ­baṃ­dhā­t kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l></lg><p n="a_2862" rend="justify"><lb n="361,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,27</span>pūrvam a­ta­nu­tve na­ra­sya­ —</p><p n="a_2863" rend="justify"><lb n="361,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,28</span>mu­kta­sye­va na yujyeta bhūyo nya­ta­nu­saṃ­ga­tiḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2864"><l ana="bt" n="bt_3.40.23"><lb n="361,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.23</span>sā yady a­dṛ­ṣṭa­sa­dbhā­vā­n matā tasya tu siddhyatu | pūrvaṃ ka­rma­śa­rī­re­ṇa saṃbaṃdhaḥ pa­ra­vi­gra­hā­t || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.24"><lb n="361,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.24</span>śa­rī­ra­m ātmano 'dṛṣṭaṃ pu­dga­lā­tma­ka­m īritaṃ | sa­rva­thā­tma­gu­ṇa­tve sya pā­ra­taṃ­tryā­ni­mi­tta­tā || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l></lg><p n="a_2865" rend="justify"><lb n="361,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,31</span>na hi sa­rva­thā­tma­gu­ṇa­tve dha­rmā­dha­rma­saṃ­jña­ka­syā­dṛ­ṣṭa­syā­tma­pā­ra­taṃ­trya­ni­mi­tta­tvaṃ yuktaṃ | bu­ddhi­va­t i­cchā­dve­ṣa­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="361,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,32</span>r ā­tma­gu­ṇa­tve py ā­tma­pā­ra­taṃ­trya­ni­mi­tta­tva­si­ddhe­r yuktam eveti cen na, tayoḥ sa­rva­thā­tma­gu­ṇa­tvā­bhā­vā­t ka­rmo­da­ya­ni­mi<span type="hard-break">- </span><lb n="361,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,33</span>ttatvena bhā­va­ka­rma­tva­va­ca­nā­t | tayor e­vā­tma­pā­ra­taṃ­trya­sva­bhā­va­tvā­c ca na pā­ra­taṃ­trya­ni­mi­tta­tvaṃ | mo­ha­vi­śe­ṣa­pā­ra­taṃ­trya <lb n="361,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 361,34</span>eva hi pu­ru­ṣa­sye­cchā­dve­ṣau ta­da­pa­ra­taṃ­tra­sya kvacid a­bhi­lā­ṣa­dve­ṣā­saṃ­bha­vā­t | tato na dha­rmā­dha­rmau pu­ru­ṣa­gu­ṇau puruṣa<span type="hard-break">- </span><pb n="362"/><lb n="362,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,01</span>pā­ra­taṃ­trya­ni­mi­tta­tvā­n mo­ha­vi­śe­ṣā­n ni­ga­lā­di­va­t | kiṃ tarhi ? pu­dga­la­pa­ri­ṇā­mā­tma­kau tau tata eva tadvat <lb n="362,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,02</span>pu­dga­la­pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣā­tma­ka­tvā­c cā­dṛ­ṣṭa­syā­tma­śa­rī­ra­tva­m u­pa­ga­ta­m iti nau­dā­ri­kā­di­śa­rī­ra­saṃ­baṃ­dhā­t pūrvam a­dṛ­ṣṭa­va­t sarva<span type="hard-break">- </span><lb n="362,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,03</span>thātmā nirdeho yuktaḥ | yas tu nirdeho muktātmā sa na ka­sya­ci­c cha­rī­ra­syā­raṃ­bha­ko bhavati yatas ta­dva­dī­śva­ro pi <lb n="362,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,04</span>jagato 'hetuḥ syāt || </p><p n="a_2866" rend="justify"><lb n="362,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,05</span>saṃprati sa­de­he­śva­ra­vā­di­ma­ta­m āśaṃkya pra­ti­vi­dha­tte­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2867"><l ana="bt" n="bt_3.40.25"><lb n="362,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.25</span>kṣi­tyā­di­mū­rta­yaḥ saṃti ma­he­śa­sya ta­du­dbha­ve | sa eva hetur ityādi vya­bhi­cā­ro na ced bhavet || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.26"><lb n="362,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.26</span>tathānye pi ki­mā­tmā­naḥ sva­mū­rtyu­tpa­tti­he­ta­vaḥ | svayaṃ na syur i­tī­śa­sya kva siddhyet sa­rva­he­tu­tā || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.27"><lb n="362,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.27</span>kurvan kṣi­tyā­di­mū­rtīṃ­ś ca svamūrtiṃ ta­tpra­yo­ga­taḥ | mū­rtyaṃ­ta­rā­ṇi kurvīta yadi vā­nā­di­bhi­r yataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.28"><lb n="362,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.28</span>gatvā su­dū­ra­m apy evaṃ yadi mūrtī na kāścana | kuryāt tābhis tadā hetor a­nai­kāṃ­ti­ka­tā na kiṃ || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.29"><lb n="362,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.29</span>a­nā­di­mū­rti­bhi­s tasya saṃbaṃdha iti cen mataṃ | kiṃ­kṛ­tā­nā­di­tā tāsāṃ sa­nni­ve­śa­vi­śi­ṣṭa­tā || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.30"><lb n="362,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.30</span>na vā tābhir ma­he­śe­na kṛ­tā­bhi­r vya­bhi­cā­ra­tā | sā­dha­na­sya kṛ­tā­bhi­r vā tena tām a­na­va­sthi­tiṃ || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.31"><lb n="362,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.31</span>kevalaṃ mukham astīti yat kiṃcid a­bhi­dhī­ya­te | mi­thyo­tta­rā­ṇā­m ā­naṃ­tyā­t pre­kṣā­va­ttā nu tatra kā || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l></lg><p n="a_2868" rend="justify"><lb n="362,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,13</span>tataḥ sūktam etat sa­de­he­śva­ra­vā­di­nāṃ sa­nni­ve­śa­vi­śi­ṣṭa­tvā­d iti hetur ī­śva­ra­de­he­na vya­bhi­cā­rī­ti || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2869"><l ana="bt" n="bt_3.40.32"><lb n="362,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.32</span>bu­ddhi­ma­ddhe­tu­kaṃ yā­dṛ­gdṛ­ṣṭaṃ dra­vya­gra­hā­di­ṣu | saṃ­ni­ve­śa­vi­śi­ṣṭa­tvaṃ tā­dṛ­gja­ga­ti nekṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.33"><lb n="362,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.33</span>iti hetor a­si­ddha­tvaṃ kaiścid uktaṃ na yujyate | tathā sa­rve­ṣṭa­he­tū­nā­m a­si­ddha­tva­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.34"><lb n="362,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.34</span>kṛ­ta­dhī­ja­na­kaṃ tad dhi nā­kri­yā­da­rśi­no yathā | kvacit tathā na dhū­mā­di­r a­gnyā­di­jñā­na­kā­ra­ṇaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.35"><lb n="362,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.35</span>va­hnyā­di­bu­ddhi­kā­ri­tvaṃ svayaṃ siddhasya siddhatā | dhūmādeḥ sā­dha­na­syai­ta­tsi­ddhau va­nhyā­di­dhī­r iti || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.36"><lb n="362,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.36</span>ya­thā­nyo­nyā­śra­ya­s ta­dva­tpra­kṛ­te pi hi sādhane | kṛ­ta­dhī­ja­na­ka­tve sya si­ddha­tā­yāṃ kṛ­ta­tva­dhīḥ || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.37"><lb n="362,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.37</span>tato nai­kāṃ­ti­ko hetur eṣa vācyaḥ pa­rī­kṣa­kaiḥ | kā­rya­tvā­rtha­kri­yā­kṛ­tva­pra­mu­kho­ne­na varṇitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l></lg><p n="a_2870" rend="justify"><lb n="362,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,20</span>yathaiva hi sa­nni­ve­śa­vi­śi­ṣṭa­tvā­d iti hetur nāsiddhaḥ saṃbaṃdho vaktum i­ṣṭa­he­tū­nā­m apy a­si­ddha­tva­pra­saṃ­gā­t | kiṃ <lb n="362,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,21</span>tarhi ? pa­rī­kṣa­kai­r a­nai­kāṃ­ti­ko vācyas tathā kā­rya­tvā­d a­ce­ta­no­pā­dā­na­tvā­d a­rtha­kri­yā­kā­ri­tvā­t sthi­tvā­pra­vṛ­tteḥ ity e<span type="hard-break">- </span><lb n="362,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,22</span>vam ādir a­pī­śva­ra­de­he­na nai­kāṃ­ti­ka eva sarvathā vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | api ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2871"><l ana="bt" n="bt_3.40.38"><lb n="362,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.38</span>sthā­va­rā­di­bhi­r apy asya vya­bhi­cā­ro nu­va­rṇya­te | kaiścit pa­kṣī­kṛ­tai­s teṣām a­dhī­ma­ddhe­tu­tā­sthi­taiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l></lg><p n="a_2872" rend="justify"><lb n="362,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,24</span>kathaṃ punaḥ sthā­va­rā­dī­nā­m a­bu­ddhi­ma­tkā­ra­ṇa­ka­tva­sthi­ti­r yatas tair a­nai­kāṃ­ti­ka­tvaṃ kā­rya­tvā­di­he­tū­nā­m u­dbhā­vya­ta <lb n="362,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,25</span>ity ā­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2873"><l ana="bt" n="bt_3.40.39"><lb n="362,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.39</span>dṛ­ṣṭa­kṣi­tyā­di­he­tū­nā­m a­nva­ya­vya­ti­re­ka­taḥ | dṛśyate sthā­va­rā­dī­nāṃ sa­rva­ga­tve­na vedhasaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.40"><lb n="362,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.40</span>na deśe vya­ti­re­ko sti kṣi­tā­va­sya sadā sthiteḥ | sa­rva­ga­syā­nva­ya­s tv eko na tajjanyaṃ tv a­sā­dha­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l></lg><p n="a_2874" rend="justify"><lb n="362,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,28</span>kṣi­tyu­da­ka­bī­jā­di­ta­yā kā­ra­ṇā­nva­ya­vya­ti­re­kā­t sthā­va­rā­dī­nāṃ bhā­vya­bhā­va­ka­yo­r u­pa­laṃ­bhā­n na bu­ddhi­ma­tkā­ra­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="362,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,29</span>nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­naṃ | na hi bu­ddhi­ma­to vedhasaḥ kvacid deśe vya­ti­re­ko sti sa­rva­ga­ta­tvā­t­, nāpi kāle <lb n="362,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,30</span>ni­tya­tvā­t | tathā ca nānvayo niścitaḥ saṃ­bha­va­ti ta­dbhā­vā­bhā­va­da­rśa­na­mā­trā­nva­yo vā, sa na ta­jja­nya­tvaṃ <lb n="362,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,31</span>sā­dha­ya­ti ka­ra­bhā­de­r bhāve dhū­mā­vi­rbhā­va­da­rśa­nā­t ta­jja­nya­tva­si­ddhi­pra­saṃ­gā­t | katham a­dṛ­ṣṭa­sya sthā­va­rā­di­ni­mi­tta­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="362,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,32</span>m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2875"><l ana="bt" n="bt_3.40.41"><lb n="362,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.41</span>na­śva­ra­tvā­d a­dṛ­ṣṭa­syā­sa­rva­ga­tvā­c ca siddhyati | vya­ti­re­ka­s tatra tasya sthā­va­rā­di­ni­mi­tta­tā || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l></lg><p n="a_2876" rend="justify"><lb n="362,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 362,34</span>na hy adṛṣṭaṃ dha­rmā­dha­rma­saṃ­jñi­taṃ kūṭasthaṃ sa­rva­ga­taṃ vā ma­he­śva­ra­va­d ipy ate yatas tasya de­śa­kā­la­vya­ti­re­ko na <pb n="363"/><lb n="363,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,01</span>siddhyet | kṣi­tyā­di­dṛ­ṣṭa­sā­ma­grī­sa­dbhā­ve pi kvacit sthā­va­rā­dī­nā­m a­nu­pa­laṃ­bhā­d a­dṛ­ṣṭa­kā­ra­ṇa­tvaṃ siddhyaty eva | katham evaṃ <lb n="363,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,02</span>ta­du­tpa­ttau kā­lā­de­r he­tu­tva­m iti sa­rva­ga­ta­sya vya­ti­re­kā­si­ddhe­r ī­śva­ra­va­d iti vadaṃtaṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2877"><l ana="bt" n="bt_3.40.42"><lb n="363,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.42</span>kā­lā­di­pa­rya­ya­syā­pi ni­tya­tvā­dya­pra­si­ddhi­taḥ | sarvathā kā­rya­ni­ṣpa­ttau hetutvaṃ na vi­ru­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l></lg><p n="a_2878" rend="justify"><lb n="363,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,04</span>na hi kā­lā­kā­śā­di­pa­ryā­yā­ṇāṃ nityatvaṃ sa­rva­ga­ta­tvaṃ vā prasiddhaṃ kā­lā­ṇū­nā­m eva dra­vyā­rthā­de­śā­n nityatvo<span type="hard-break">- </span><lb n="363,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,05</span>pa­ga­mā­t | niḥ­pa­ryā­ya­sya nityasya sa­rva­ga­ta­sya ca kālasya pa­ro­pa­ga­ta­syā­pra­mā­ṇa­ka­tvā­t­, sa­rva­ga­ta­sya nityasya <lb n="363,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,06</span>cā­kā­śa­dra­vya­syai­va vya­va­sthā­pa­nā­n niḥ­pa­ryā­ya­sya tasyāpi grā­ha­ka­pra­mā­ṇā­bhā­vā­t | dha­rmā­sti­kā­ya­syā­dha­rmā­sti­kā<span type="hard-break">- </span><lb n="363,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,07</span>yasya ca lo­ka­vyā­pi­no pi dravyata eva ni­tya­tvo­pa­ga­mā­t pa­ryā­ya­to '­sa­rva­ga­ta­tvā­d a­ni­tya­tvā­c ca | tato yuktaṃ <lb n="363,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,08</span>sva­kā­ryo­tpa­ttau ni­mi­tta­tvaṃ sarvathā vi­ro­dhā­bhā­vā­t | yady evaṃ ma­he­śva­ra­gu­ṇa­sya si­sṛ­kṣā­la­kṣa­ṇa­syā­ni­tya­tvā­d asarva<span type="hard-break">- </span><lb n="363,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,09</span>ga­ta­tvā­t ca ta­nni­mi­tta­tvaṃ sthā­va­rā­dī­nāṃ yuktaṃ vya­ti­re­ka­pra­si­ddhe­r iti pa­rā­kū­ta­m anūdya dū­ṣa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2879"><l ana="bt" n="bt_3.40.43"><lb n="363,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.43</span>ma­he­śva­ra­si­sṛ­kṣā­yā ja­ga­jja­nme­ti kecana | tasyāḥ śā­śva­ta­tā­pā­yā­d a­vi­bhu­tvā­d a­dṛ­ṣṭa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.44"><lb n="363,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.44</span>ta­da­yu­ktaṃ ma­he­śa­sya si­sṛ­kṣāṃ­ta­ra­to vinā | si­sṛ­kṣo­tpā­da­ne hetos tathaiva vya­bhi­cā­ra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.45"><lb n="363,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.45</span>si­sṛ­kṣāṃ­ta­ra­ta­s tasyāḥ pra­sū­tā­v a­na­va­sthi­teḥ | sthā­va­rā­di­sa­mu­dbhū­ti­r na syāt ka­lpa­śa­tai­r api || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.46"><lb n="363,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.46</span>ta­dbho­ktṛ­prā­ṇya­dṛ­ṣṭa­sya sā­ma­rthyā­t sā bhavasya cet | prasūtiḥ sthā­va­rā­dī­nāṃ tasmād a­nva­ya­nā­n na kiṃ || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.47"><lb n="363,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.47</span>svā­taṃ­trye­ṇa ta­du­dbhū­tau sa­rva­do­pa­ra­m acyuteḥ | sarvatra sa­rva­kā­ryā­ṇāṃ janma kena ni­vā­rya­te || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.48"><lb n="363,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.48</span>vyā­khyā­tā­tre­śva­re­ṇai­va nityā sā­dhyā­ti­re­ki­ṇī | kvacid vya­va­sthi­tā­nya­tra na syād a­nva­ya­bhā­g api || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l></lg><p n="a_2880" rend="justify"><lb n="363,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,16</span>nanv evaṃ kā­lā­di­pa­rya­ya­sya sva­kā­ryo­tpa­ttau ni­mi­tta­bhā­va­m a­nu­bha­va­taḥ prā­du­rbhā­ve yady aparaḥ kā­lā­di­pa­ryā­yo <lb n="363,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,17</span>nimittaṃ ta­dva­da­nya­kā­ryo­tpa­ttā­v api kā­lā­di­pa­ryā­yo nimittaṃ mā bhūt, atha nimittaṃ ta­du­tpa­ttā­v apy aparo nimi<span type="hard-break">- </span><lb n="363,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,18</span>ttam ity a­na­va­sthā syāt kā­lā­di­pa­ryā­ya­sya kā­ra­ṇa­maṃ­ta­re­ṇo­tpa­ttau de­śa­kā­lā­di­ni­ya­mā­nu­pa­pa­tteḥ sarvatra sarvadā <lb n="363,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,19</span>bhāvāt sa­rva­kā­ryā­ṇā­m a­nu­pa­ra­te­ty a­ti­pra­saṃ­gaḥ | tasya nityatve kā­lā­di­dra­vya­va­dvya­ti­ri­ktā siddhir a­nva­ya­mā­tra­si­ddhā<span type="hard-break">- </span><lb n="363,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,20</span>v api sa­rva­do­tpa­tti­s teṣām a­ni­mi­tta­tva­pra­saṃ­gaḥ | si­sṛ­kṣā­va­tsthā­va­rā­dyu­tpa­ttā­v iti ke­ci­t­, te pi na tattvajñāḥ | <lb n="363,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,21</span>syā­dvā­di­nāṃ sva­kā­ryo­tpa­tti­ni­mi­tta­sya kā­lā­di­pa­rya­ya­sya ni­mi­tta­tva­si­ddhe­s ta­du­tpa­ttā­v api ta­tpū­rva­kā­lā­di­pa­ryā­ya­sya <lb n="363,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,22</span>ni­mi­tta­tva­m ity a­nā­di­tvā­n ni­mi­tta­nai­mi­tti­ka­bhā­va­sya ta­tpa­ryā­yā­ṇāṃ bī­jāṃ­ku­rā­di­va­da­na­va­sthā­na­va­tā­rā­t | ka­thaṃ­ci­t svā<span type="hard-break">- </span><lb n="363,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,23</span>taṃ­trye­ṇo­tpa­dya­mā­na­syā­pi sarvatra sarvadā ca bhā­vā­nu­tpa­tteḥ ni­tya­tvā­bhyu­pa­ga­mā­c ca | nanu ma­he­śva­ra­si­sṛ­kṣā­pi tarhi <lb n="363,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,24</span>svā­va­rā­dyu­tpa­ttau ni­mi­tta­bhā­va­m a­nu­bha­va­tī­ti pū­rva­si­sṛ­kṣā­taḥ sāpi sva­pū­rva­si­sṛ­kṣā­taḥ ity a­nā­di­tvā­t kāryakā<span type="hard-break">- </span><lb n="363,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,25</span>ra­ṇa­bhā­va­sya katham a­na­va­sthā­do­ṣe­ṇo­pa­drū­ye­ta kathaṃ vā tayaiva hetavo nai­kāṃ­ti­kāḥ syuḥ ? na sthā­va­rā­di­kā­ryā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="363,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,26</span>paramaḥ svā­taṃ­trye­ṇā­nu­tpā­dā­t | nā­vya­ti­re­ko ni­tya­tvā­na­bhyu­pa­ga­mā­t si­sṛ­kṣā­yāḥ ta­nni­tya­tve sarvadā kāryotpa<span type="hard-break">- </span><lb n="363,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,27</span>tti­pra­saṃ­gā­t | sarvadā sa­ha­kā­rī­ṇā­m a­bhā­vā­n na ta­tpra­saṃ­ga iti cen na, teṣām api ma­he­śva­ra­si­sṛ­kṣa­yā ta­jja­nma­tve <lb n="363,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,28</span>sarvadā sa­dbhā­vā­pa­tte­s ta­da­nā­ya­tta­ja­nma­kṛ­tai­r eva hetūnāṃ vya­bhi­cā­rā­t | ta­tsa­ha­kā­ri­ṇo pi svo­tpa­tti­he­tū­nā­m a­bhā­vā­t <lb n="363,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,29</span>sa­rva­do­tpa­dya­ta iti cen na, teṣām a­pī­śva­ra­si­sṛ­kṣā­yā­s ta­jja­nma­tve­ta­ra­yo­r u­kta­do­ṣā­nu­ṣaṃ­gā­t | ta­tsa­ha­kā­ri­ṇāṃ nityatve <lb n="363,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,30</span>sa eva sarvadā kā­ryo­tpa­tti­pra­saṃ­gaḥ | si­sṛ­kṣā­yāḥ sa­ha­kā­ri­ṇāṃ ca ni­tya­tvā­d a­ni­tyai­va sā yuktā | brāhmeṇa <lb n="363,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,31</span>mānena va­rṣa­śa­tāṃ­te prāṇināṃ bho­ga­bhū­ta­ye bha­ga­va­to ma­he­śva­ra­sya ca­tu­rda­śa­bhu­va­nā­dhi­pa­teḥ si­sṛ­kṣo­tpa­dya­ta iti <lb n="363,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,32</span>va­ca­nā­c ca na nityāsau ta­tho­tpa­tti­vi­ro­dhā­d iti kecit | ta­trai­ke­ṣāṃ dūṣaṇaṃ si­sṛ­kṣā­yā ni­tya­tvā­bhā­ve pi <lb n="363,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,33</span>dṛṣṭaṃ kṣi­tyā­di­kā­ra­ṇa­sā­ka­lye pi sthā­va­rā­dī­nāṃ ka­dā­ci­d a­nu­tpa­tti­pra­saṃ­gaḥ ka­dā­ci­t ta­da­bhā­va­saṃ­bha­vā­t ta­daṃ­tya­sa­ha­kā<span type="hard-break">- </span><lb n="363,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 363,34</span>ri­kā­ra­ṇa­sa­nni­dhā­nā­naṃ­ta­ra­m eva si­sṛ­kṣo­tpa­tte­s ta­da­bhā­vā­saṃ­bha­ve tasyāḥ sa­ha­kā­ri­kā­ra­ṇa­pra­bha­va­tva­pra­saṃ­gaḥ ta­da­naṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><pb n="364"/><lb n="364,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,01</span>bhā­va­ni­ya­ma­syā­nu­pa­pa­tteḥ teṣāṃ sa­ha­kā­ri­ṇāṃ si­sṛ­kṣā­m u­tpā­da­ya­tāṃ si­sṛ­kṣāṃ­ta­rā­d utpattau sthā­va­rā­di­va­t kadāci<span type="hard-break">- </span><lb n="364,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,02</span>d a­nu­tpa­tti­pra­saṃ­ga­s tasya ka­dā­ci­d a­saṃ­ni­dhā­nā­t ta­daṃ­tya­kā­ra­ṇa­saṃ­ni­dhā­nā­naṃ­ta­ra­m eva si­sṛ­kṣāṃ­ta­ra­syo­tpa­tti­ni­ya­mā­t | tada<span type="hard-break">- </span><lb n="364,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,03</span>prasaṃge ta­tkā­ra­ṇa­pra­bha­va­tva­pra­saṃ­ga­s ta­da­naṃ­ta­ra­bhā­va­ni­ya­ma­syā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ ityādi punar ā­va­rta­ta iti ca­kra­ka­m etat | <lb n="364,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,04</span>si­sṛ­kṣāṃ­ta­re­ṇā­pre­ri­tā­nā­m eva sa­ha­kā­ri­ṇā­m u­tpa­tte­r eva he­tū­nā­m a­ne­kāṃ­ti­ka­tvaṃ sa­ha­kā­ri­ṇāṃ si­sṛ­kṣa­yā saha niya<span type="hard-break">- </span><lb n="364,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,05</span>me­no­tpa­tteḥ | sthā­va­rā­dī­nāṃ sa­ka­la­kā­ra­ṇā­nāṃ ka­dā­ci­d a­nu­pa­pa­tteḥ | pra­saṃ­gā­bhā­ve si­sṛ­kṣā­yā sa­ha­kā­ri­ṇāṃ ca <lb n="364,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,06</span>kṣi­tyā­dī­nā­m ekaṃ kā­ra­ṇa­m a­nu­pa­pa­dye­ta anyathā sa­ha­bhā­va­ni­ya­mā­yo­gā­t | tac caikaṃ kāraṇaṃ yadi si­sṛ­kṣāṃ­ta­re­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="364,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,07</span>preritaṃ ta­jja­na­kaṃ tenaiva he­tu­vya­bhi­cā­ra­s tena pre­ri­ta­sya ta­jja­na­ka­tve ka­dā­ci­t ta­jja­na­na­pra­saṃ­gaḥ | pū­rva­va­tta­syā­pi <lb n="364,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,08</span>preryeṇa saha ni­ya­me­no­tpa­ttau tayor apy ekaṃ kāraṇaṃ syāt | tac caikaṃ kāraṇaṃ yadi si­sṛ­kṣāṃ­ta­re­ṇā­pre­ri­taṃ ta­jja­na­kaṃ <lb n="364,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,09</span>tenaiva he­tu­vya­bhi­cā­ra ityādi punar ā­va­rta­ta iti ca­kra­ka­m aparaṃ | kṣi­tyā­di­bhiḥ prā­ga­naṃ­ta­raṃ ni­ya­mo­tpa­ttau sisṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="364,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,10</span>kṣāyāḥ sa­ha­kā­ri­he­tu­bhi­r e­ka­sā­ma­grya­dhī­na­tā syād anyathā prā­ga­naṃ­ta­raṃ ni­ya­mo­tpa­ttya­yo­gā­t | sā caikā sāmagrī <lb n="364,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,11</span>yadi si­sṛ­kṣāṃ­ta­re­ṇā­pre­ri­tā ta­jja­ni­kā tadā tayaiva he­tu­vya­bhi­cā­raḥ | yadi punaḥ preritā sā ta­jja­ni­kā <lb n="364,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,12</span>tadā preryāt prā­ga­naṃ­ta­raṃ ni­ya­me­no­tpa­ttyā tasyā bha­vi­ta­vya­m a­nya­tho­kta­do­ṣā­nu­ṣaṃ­gā­t | tathā ca si­sṛ­kṣāṃ­ta­raṃ preryā<span type="hard-break">- </span><lb n="364,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,13</span>t sā­ma­grya­vi­śe­ṣā­t prā­ga­naṃ­ta­raṃ ni­ya­me­no­tpa­dya­mā­naṃ ta­ddhe­tu­bhi­r e­ka­sā­ma­grya­dhī­naṃ syāt | sā caikā sāmagrī yadi <lb n="364,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,14</span>si­sṛ­kṣāṃ­ta­re­ṇā­pre­ri­tā ta­jja­ni­kā tadā tayaiva he­tu­vya­bhi­cā­ra ityādi punar ā­va­rta­ta ity a­nya­cca­kra­kaṃ | tad e­ta­ddū­ṣa­ṇaṃ <lb n="364,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,15</span>pa­ri­ha­rtu­kā­me­na kṣi­tyā­di­bhyo naṃtaraṃ prāk sad vā taiḥ si­sṛ­kṣo­tpa­tti­r ni­ya­ma­to nā­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyā | tathā ca tadvya<span type="hard-break">- </span><lb n="364,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,16</span>ti­re­kā­nu­vi­dhā­na­m u­pa­la­bhye­ta na co­pa­la­bhya­te­, kṣi­tyu­da­ka­bī­jā­di­kā­ra­ṇa­sā­ma­grī­sa­nni­dhā­ne pra­ti­baṃ­dhe vā sati <lb n="364,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,17</span>sthā­va­rā­di­kā­rya­syā­va­śyaṃ bhā­va­da­rśa­nā­d iti | tad e­ta­da­yu­ktaṃ­, sthā­va­rā­dī­nā­m a­dṛ­ṣṭā­di­he­tu­tve py e­ta­ddo­ṣa­pra­saṃ­gā­t svasi<span type="hard-break">- </span><lb n="364,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,18</span>ddhāṃ­ta­vi­ro­dhā­t | yadi punar a­dṛ­ṣṭa­kṣi­tyā­di­kā­ra­ṇa­sā­ka­lye pi sthā­va­rā­dī­nāṃ pa­ri­ṇā­ma­vai­ci­tryā­d a­dṛ­ṣṭā­di­si­ddhiḥ <lb n="364,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,19</span>ca­kṣu­rā­di­kā­ra­ṇa­sā­ka­lye pi rū­pā­di­jñā­na­pa­ri­ṇā­ma­vai­ci­tryā­di­ni­ya­ta­śa­kti­va­d iti mataṃ, ta­de­śva­ra­si­sṛ­kṣā­si­ddhi­r api <lb n="364,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,20</span>tata evāstu tasyās tatsiddhyā vi­ro­dhā­bhā­vā­d ity apare | tetra praṣṭavyāḥ | sthā­va­rā­dyu­tpa­ttau ni­mi­tta­bhā­va­m anubha<span type="hard-break">- </span><lb n="364,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,21</span>vaṃtī ma­he­śva­ra­sya sisṛkṣā yadi pū­rva­si­sṛ­kṣā­to bhavati sāpi ta­tpū­rva­si­sṛ­kṣā­ta­s tadā sottarāṃ sisṛkṣāṃ prādu<span type="hard-break">- </span><lb n="364,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,22</span>r bhā­va­ya­ti vā navā ? na tāvad uttaraḥ pakṣas ta­da­naṃ­ta­ra­sthā­va­rā­di­bhya u­tta­ro­tta­ra­sthā­va­rā­dya­nu­tpa­tti­pra­saṃ­gā­t | tata <lb n="364,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,23</span>eva ta­du­tpa­ttau vya­rthā­nā­di­si­sṛ­kṣā­pa­raṃ­pa­rā­pa­ri­ka­lpa­nā­, ka­thaṃ­ci­d e­ka­yai­vā­śe­ṣa­pa­rā­pa­ra­sthā­va­rā­di­kā­ryā­ṇā­m u­tpā­da­yi­tuṃ <lb n="364,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,24</span>śa­kya­tvā­t pū­rva­si­sṛ­kṣa­yā apy u­tta­ro­tta­ra­si­sṛ­kṣāṃ pra­tya­vyā­pā­rā­t | yadi punar ādyaḥ pa­kṣī­kri­ya­te tadā cotta<span type="hard-break">- </span><lb n="364,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,25</span>ra­si­sṛ­kṣā­yā­m eva pra­kṛ­ta­si­sṛ­kṣā­yā vyā­pā­rā­t tataḥ sthā­va­rā­di­kā­ryo­tpa­tti­r na bhavet | etena pū­rva­pū­rva­si­sṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="364,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,26</span>kṣāyā apy u­tta­ro­tta­ra­si­sṛ­kṣā­yā­m eva vyāvṛtteḥ pūrvam api sthā­va­rā­dyu­tpa­ttya­bhā­vaḥ pra­ti­pā­di­taḥ | yadi punar iyaṃ <lb n="364,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,27</span>si­sṛ­kṣāṃ­ta­ro­tpa­ttau sthā­va­rā­di­kā­ryo­tpa­ttau ca vyā­pri­ye­ta pūrvā pūrvā ca sisṛkṣā parāṃ parāṃ ca sisṛkṣāṃ tatsa<span type="hard-break">- </span><lb n="364,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,28</span>ha­bhā­vi­sthā­va­rā­dīṃ­ś ca prati vyā­pri­ya­mā­ṇā­bhyu­pe­ye­ta­, ta­dai­kai­va sisṛkṣā sa­ka­lo­tpa­tti­ma­tā­m utpattau vyā­pā­ra­va­tī <lb n="364,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,29</span>pra­ti­pa­tta­vyā | tathā ca sa­kṛ­tsa­rva­kā­ryo­tpa­tteḥ kutaḥ punaḥ kā­rya­kra­ma­bhā­va­pra­tī­tiḥ ? syān mataṃ, kramaśaḥ sthāvarā<span type="hard-break">- </span><lb n="364,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,30</span>di­kā­ryā­ṇāṃ de­śā­di­ni­ya­ta­sva­bhā­vā­nā­m u­bha­ya­vā­di­pra­si­ddha­tvā­t ta­nni­mi­tta­bhā­va­m ā­tma­sā­t kurvāṇā ma­he­śva­ra­si­sṛ­kṣāḥ <lb n="364,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,31</span>kra­ma­bhā­vi­nya e­vā­nu­bhī­yaṃ­te kā­rya­vi­śe­ṣā­nu­me­ya­tvā­t kā­ra­ṇa­vi­śe­ṣa­vya­va­sthi­te­r iti | tarhi si­sṛ­kṣāṃ­ta­ro­tpa­ttā<span type="hard-break">- </span><lb n="364,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,32</span>v anyāḥ sisṛkṣāḥ sthā­va­rā­di­kā­ryo­tpa­ttau vā­pa­rā­s tāvaṃtyo a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyāḥ kā­rya­vi­śe­ṣā­t kāraṇa vi­śe­ṣa­vya­va­sthi<span type="hard-break">- </span><lb n="364,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,33</span>ter a­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | nā­nā­śa­kti­r ekaiva si­sṛ­kṣā­yāṃ ta­nni­mi­tta­m iti cet, tarhi sa­ka­la­kra­ma­bhā­vī­ta­ra­kā­rya­kā­ra­ṇa­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="364,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,34</span>ṭur a­ne­ka­śa­kti­r ekaiva ma­he­śva­ra­si­sṛ­kṣā­stu | sā ca yadi si­sṛ­kṣāṃ­ta­ra­ni­ra­pe­kṣo­tpa­dya­te tadā sthā­va­rā­di­kā­ryā­ṇy api <lb n="364,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 364,35</span>ta­nni­ra­pe­kṣā­ṇi bhavaṃtu kim ī­śva­ra­si­sṛ­kṣa­yā ? si­sṛ­kṣāṃ­ta­rā­t ta­du­tpa­ttau tata eva sa­ka­la­kra­ma­bhā­vī­ta­ra­sthā­va­rā­di<span type="hard-break">- </span><pb n="365"/><lb n="365,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,01</span>kāryāṇi prā­du­rbha­vaṃ­tu | nānā śa­kti­yo­gā­t ta­da­bhyu­pa­ga­me ca sa eva pa­rya­nu­yo­ga ity a­na­va­sthā du­rni­vā­rā | yadi <lb n="365,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,02</span>punar ni­tyā­ne­ka­śa­kti­r ekaiva ma­he­śva­ra­si­sṛ­kṣā tadā asyāḥ sa eva vya­ti­re­kā­bhā­vo ma­he­śva­ra­nyā­ya­va­t | tada<span type="hard-break">- </span><lb n="365,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,03</span>vyāpitve e­ta­cchū­nye pi deśe sthā­va­rā­dī­nā­m utpatteḥ kuto nva­ya­syā­pi prasiddhaḥ ? yadi punar a­ni­tyā­pi sisṛkṣā <lb n="365,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,04</span>brāhmeṇa mānena va­rṣa­śa­tāṃ­te ja­ga­dbho­ktṛ­prā­ṇya­dṛ­ṣṭa­sā­ma­rthyā­d e­kai­vo­tpa­dya­te na si­sṛ­kṣāṃ­ta­rā­d iti mataṃ, tadā tata <lb n="365,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,05</span>eva ja­ga­du­tpa­tti­r astu kim ī­śva­ra­si­sṛ­kṣa­yā ? tato na sthā­va­rā­dyu­tpa­ttau ma­he­śva­ro nimittaṃ ta­da­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="365,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,06</span>vi­dhā­na­vi­ka­lpa­tvā­t | yady a­nni­mi­ttaṃ tan na ta­da­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­na­vi­ka­laṃ dṛṣṭaṃ yathā ku­viṃ­dā­di­ni­mi­ttaṃ <lb n="365,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,07</span>vastrādi | ma­he­śva­ra­si­sṛ­kṣā­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­na­vi­ka­laṃ ca sthā­va­rā­di tasmān na ta­nni­mi­tta­m iti vyā­pa­ka­sya <lb n="365,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,08</span>ta­da­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­na­syā­nu­pa­laṃ­bhā­d vyā­pya­ta­nni­mi­tta­tva­sya sthā­va­rā­di­ṣu pra­ti­ṣi­ddhe siddhe sati sa­nni­ve­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="365,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,09</span>vi­śi­ṣṭa­tvā­de­r hetor a­nai­kāṃ­ti­ka­tvaṃ sthā­va­rā­di­bhiḥ kecin manyaṃte || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2881"><l ana="bt" n="bt_3.40.49"><lb n="365,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.49</span>e­va­mī­śa­sya he­tu­tvā­bhā­va­si­ddhiṃ pra­ca­kṣa­te | vyā­pa­kā­nu­pa­laṃ­bhe­na sthā­va­rā­di­sa­mu­dbha­ve || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l></lg><p n="a_2882" rend="justify"><lb n="365,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,11</span>evaṃ jagatāṃ bu­ddhi­ma­tkā­ra­ṇa­tve sādhye kā­rya­tvā­di­he­toḥ sthā­va­rā­di­bhi­r vya­bhi­cā­ra­m udbhāvya punaḥ sthāvarā<span type="hard-break">- </span><lb n="365,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,12</span>dīnām ī­śa­ni­mi­tta­tvā­bhā­va­si­ddhiṃ vyā­pa­kā­nu­pa­laṃ­bhe­na kecit pra­ca­kṣa­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2883"><l ana="bt" n="bt_3.40.50"><lb n="365,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.50</span>pa­kṣa­syai­vā­nu­mā­ne­na bā­dho­dbhā­vye­ti cāpare | pa­kṣī­kṛ­tai­r a­yu­kta­tvā­d vya­bhi­cā­ra­sya sādhane || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l></lg><p n="a_2884" rend="justify"><lb n="365,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,14</span>a­ne­nai­vā­nu­mā­ne­na vyā­pa­kā­nu­pa­laṃ­bhe­na pa­kṣa­bā­dho­dbhā­va­nī­yā kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­tvaṃ ca hetos ta­tho­dbhā­vi­taṃ <lb n="365,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,15</span>syān na punaḥ pa­kṣī­kṛ­taiḥ sthā­va­rā­di­bhiḥ sā­dha­na­sya vya­bhi­cā­ra­s ta­tro­dbhā­va­nī­ya­s ta­syā­yu­kta­tvā­t | evaṃ hi na kaści<span type="hard-break">- </span><lb n="365,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,16</span>d dhetur a­vya­bhi­cā­rī syāt kṛ­ta­ka­tvā­de­r api śa­bdā­ni­tya­tvā­dau pa­kṣī­kṛ­taiḥ śabdair eva kaścid vya­bhi­cā­ra­syo­dbhā­va­yi­tuṃ <lb n="365,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,17</span>śa­kya­tvā­t | na kaścij ja­ga­dbu­ddhi­ma­nni­mi­ttaṃ sā­dha­yi­tuṃ sthā­va­rā­dī­n pa­kṣī­ku­ru­te | taiḥ sā­dha­na­sya vyabhicā<span type="hard-break">- </span><lb n="365,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,18</span>ro­dbhā­va­ne vā kṛte sati paścān na pa­kṣī­ku­rvī­ta yena vya­bhi­cā­rā­vi­ṣa­ya­sya pa­kṣī­ka­ra­ṇā­d dhetor a­vya­bhi­cā­re na <lb n="365,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,19</span>kaścid dhetur vya­bhi­cā­rī syāt | pakvānye tāny ā­mra­pha­lā­ny e­ka­śā­khā­pra­bha­va­tvā­d u­pa­yu­kta­pha­la­va­d i­tyā­di­ṣu ta­de­ka­śā­khā<span type="hard-break">- </span><lb n="365,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,20</span>pra­bha­vā­nā­m a­pa­kvā­nā­m ā­mra­pha­lā­nāṃ vya­bhi­cā­ra­vi­ṣa­yā­ṇāṃ pa­kṣī­ka­ra­ṇā­d ity u­pa­laṃ­bhaḥ syāt | yathā cātra na pakṣī<span type="hard-break">- </span><lb n="365,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,21</span>kṛtaiḥ kaścid vya­bhi­cā­ra­m u­dbhā­va­ya­ti kiṃtu pra­tya­kṣa­bā­dhā pakṣasya hetoś ca kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­tvaṃ tathā pra­kṛ­tā­nu­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="365,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,22</span>ne pi | yathā ca pakṣasya pra­tya­kṣa­bā­dho­dbhā­va­yi­tuṃ yuktā ta­thā­nu­mā­na­bā­dhā­pi | yathā ca pra­tya­kṣa­bā­dhi­ta­pa­kṣa­ni­rde<span type="hard-break">- </span><lb n="365,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,23</span>śā­naṃ­ta­raṃ pra­yu­jya­mā­no hetuḥ kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­s ta­thā­nu­mā­na­bā­dhi­ta­pa­kṣa­ni­rde­śā­naṃ­ta­ra­m api sarvathā vi­śe­ṣā­bhā­vā­t <lb n="365,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,24</span>pa­kṣa­bā­dho­dbhā­va­ne ca hetubhiḥ pa­ri­dhā­na­m api na bhaved iti so­dbhā­va­nī­yā­, ta­du­pe­kṣā­yāṃ pra­yo­ja­nā­bhā­vā­d iti <lb n="365,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,25</span>cāpare pra­ca­kṣa­te | anye tv āhuḥ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2885"><l ana="bt" n="bt_3.40.51"><lb n="365,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.51</span>sarvathā yadi kāryatvaṃ hetuḥ syā­dvā­di­nāṃ tayā | na siddho dra­vya­rū­pe­ṇa sa­rva­syā­kā­rya­tā sthiteḥ || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.52"><lb n="365,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.52</span>ka­thaṃ­ci­t tu viruddhaḥ syād dhīmattve tu ja­ga­tsva­yaṃ | ka­thaṃ­ci­t sā­dha­ya­nn i­ṣṭa­vi­pa­rī­taṃ vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.53"><lb n="365,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.53</span>nā­kro­śaṃ­taḥ pa­lā­yaṃ­te viruddhā hetavaḥ svataḥ | sarvage bu­ddhi­ma­ddhe­tau sādhye nyair ja­ga­tā­m iha || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l></lg><p n="a_2886" rend="justify"><lb n="365,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,29</span>yadi sarvathā kā­rya­tva­m a­ce­ta­no­pā­dā­na­tvaṃ sa­nni­ve­śa­vi­śi­ṣṭa­tvaṃ sthitvā pra­vṛ­ttyā­di vā hetus tadā na siddha<span type="hard-break">- </span><lb n="365,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,30</span>s ta­nvā­de­r api ka­dra­rvyā­thā­de­śā­d ā­rya­tvā­t | kāryatvaṃ tāvad asiddhaṃ tathā tasya ni­tya­tva­vya­va­sthi­teḥ sarvathā kasya<span type="hard-break">- </span><lb n="365,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,31</span>cid a­ni­tya­tve rtha­kri­yā­vi­ro­dhā­t | tata eva sa­rva­syā­nu­pā­dā­na­tvā­d a­ce­ta­no­pā­dā­na­tvaṃ na siddhaṃ jñānādeḥ pakṣī<span type="hard-break">- </span><lb n="365,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,32</span>kṛ­ta­syā­pi ce­ta­no­pā­dā­na­tvā­t ta­da­bhyu­pa­ga­mo nāpi bhā­gā­si­ddhaṃ va­na­spa­ti­cai­ta­nye svā­pa­va­t sa­nni­ve­śa­vi­śi<span type="hard-break">- </span><lb n="365,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,33</span>ṣṭatvam api na dravyasya pa­ryā­ya­vi­ṣa­ya­tvā­t tasyety asiddhaṃ jñānādau svayam a­bhyu­pa­ga­mā­c ca bhā­gā­si­ddhaṃ tadvad eva sthitvā <lb n="365,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 365,34</span>pra­vṛ­tti­r api na dra­vyā­rthā­de­śā­t ka­sya­ci­t tathā sarvasya ni­tya­pra­vṛ­tta­tvā­d i­tī­ta­ra­si­ddhiḥ | a­rtha­kri­yā­kā­ri­tvaṃ <pb n="366"/><lb n="366,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,01</span>punar dravyād a­rthāṃ­ta­ra­bhū­ta­sya pa­ryā­ya­syai­kāṃ­te­na ta­ddu­ru­pa­pā­da­m ity a­si­ddha­m eva | yadi punaḥ ka­thaṃ­ci­t kā­rya­tva­m anyad vā <lb n="366,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,02</span>hetus tadā viruddhaḥ syāt svayam i­ṣṭa­vi­pa­rī­ta­sya ka­thaṃ­ci­d dhī­ma­ddhe­tu­ka­tva­sya sā­dha­nā­t | sarvathā bu­ddhi­ma­tkā­ra­ṇa­tve <lb n="366,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,03</span>hi sādhye jagataḥ ka­thaṃ­ci­d dhī­ma­ddhe­tu­ka­tva­sā­dha­no hetur vi­śe­ṣa­vi­ru­ddhaḥ sarvo pīti | nā­kro­śaṃ­taḥ pra­pa­lā­yaṃ­te <lb n="366,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,04</span>vi­śe­ṣa­vi­ru­ddhā hetavaḥ | kā­rya­tvā­di­nā maulena hetunā sveṣṭasya sā­dhya­syā­pra­sā­dha­nā­t teṣāṃ ni­ra­va­kā­śa­tvā­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="366,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,05</span>vāt tair asya vyā­ghā­ta­si­ddheḥ | na caivaṃ dhū­mā­de­r a­gnyā­dya­nu­mā­naṃ pra­tyā­khye­yaṃ ka­thaṃ­ci­d a­gni­ma­ttvā­de­r eva kvacil lau<span type="hard-break">- </span><lb n="366,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,06</span>kikaiḥ sā­dhya­tvā­t ka­thaṃ­ci­d dhū­ma­ka­tvā­de­r eva he­tu­tve­no­pa­ga­mā­c cā­si­ddha­tva­vi­ru­ddha­tva­yo­r a­yo­gā­t | tarhi jagatāṃ <lb n="366,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,07</span>ka­thaṃ­ci­d bu­ddhi­ma­tkā­ra­ṇa­tva­sya sā­dhya­tvā­t ka­thaṃ­ci­t kā­rya­tvā­de­ś ca he­tu­tvo­pa­ga­mā­t pa­ra­syā­pi na doṣaḥ iti cen na, <lb n="366,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,08</span>syā­dvā­di­nāṃ si­ddha­sā­dha­na­sya tathā vya­va­sthā­pa­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2887"><l ana="bt" n="bt_3.40.54"><lb n="366,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.54</span>dravyaṃ guṇaḥ kri­yā­naṃ­ta­vi­śe­ṣo śāśvato nanu | vi­vā­dā­dhyā­si­to dhīmān hetuḥ sā­dhya­sthi­to yadā || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.55"><lb n="366,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.55</span>kāryatvaṃ na tathā sve­ṣṭa­vi­pa­rī­taṃ pra­sā­dha­ye­t | nāpy asiddhaṃ bhavet tatra sa­rva­thā­pi vi­va­kṣi­taṃ || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.56"><lb n="366,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.56</span>ity eke ta­da­saṃ­prā­ptaṃ bhe­dai­kāṃ­tā­pra­si­ddhi­taḥ | kā­rya­kā­ra­ṇa­yo­r ai­kya­pra­ti­pa­tteḥ ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l></lg><p n="a_2888" rend="justify"><lb n="366,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,12</span>yad apy āhuḥ pare pṛ­thi­vyā­di­kā­rya­dra­vya­m a­śā­śva­taṃ dharmi tasya vi­vā­dā­dhyā­si­ta­tvā­n na punar ākāśaṃ a­bhi­lā­pā<span type="hard-break">- </span><lb n="366,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,13</span>t tam evaṃ śāśvataṃ dravyaṃ, nāpy ātmā su­khā­dya­nu­me­yo nityo, na kālaḥ pa­ra­tvā­pa­ra­tvā­dya­nu­me­yo dig vā, nāpi <lb n="366,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,14</span>manaḥ sa­kṛ­dvi­jñā­nā­nya­thā­nu­pa­pa­ttyā­nu­me­yaṃ­, nāpi pṛ­thi­vyā­di­pa­ra­mā­ṇa­vo kā­rya­dra­vyā­nu­me­yā­s teṣām a­vi­vā­dā­pa­nna<span type="hard-break">- </span><lb n="366,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,15</span>tvāt | tata eva na sā­mā­nya­m a­nu­vṛ­tti­pra­tya­yā­nu­me­yaṃ­, nāpi sa­ma­vā­ya i­he­da­m iti pra­tya­yā­nu­me­yo­, nāṃ­tya­vi­śe­ṣā <lb n="366,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,16</span>ni­tya­dra­vya­vṛ­tta­yo '­tyaṃ­ta­vyā­vṛ­tti­bu­ddhi­he­ta­vaḥ tathā guṇo py a­śā­śva­ta eva rū­pā­di­r dharmī na punaḥ śāśvato ṃ­tya­vi­śe­ṣai<span type="hard-break">- </span><lb n="366,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,17</span>kā­rtha­sa­ma­ve­taḥ | pa­ri­mā­ṇai­ka­tvai­ka­pṛ­tha­ktva­gu­ru­tva­sne­ha­sa­li­lā­di­pa­ra­mā­ṇu­rū­pa­ra­sa­spa­rśā­di­la­kṣa­ṇo nāpi dra­vya­tva­m amūrta<span type="hard-break">- </span><lb n="366,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,18</span>dra­vya­saṃ­yo­go vā ta­dā­dhā­re­ta­re­ta­rā­bhā­vo vā ta­syā­nu­tpa­tti­rū­pa­syā­vi­vā­dā­dhyā­si­ta­tvā­t | tathā kri­yā­dha­rmi­ṇī <lb n="366,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,19</span>vi­na­śva­rī pa­ri­spaṃ­da­la­kṣa­ṇo­tkṣe­pa­ṇā­di­r na punar dhā­tva­rtha­la­kṣa­ṇā bhā­va­nā­diḥ kācin nityā tasyā api vi­vā­dā­pa­nna<span type="hard-break">- </span><lb n="366,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,20</span>tvā­bhā­vā­t | tasya ca bu­ddhi­mā­n hetur astīti | yadā sā­dhya­sthi­to bhavet tadā nu kāryatvaṃ sve­ṣṭa­vi­pa­rī<span type="hard-break">- </span><lb n="366,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,21</span>tatvaṃ sā­dha­ye­t sve­ṣṭa­syai­va sarvathā bu­ddhi­ma­tkā­ra­ṇa­ka­tva­sya sā­dha­nā­t | sarvathā vi­va­kṣi­ta­syā­pi tasya siddhatvaṃ ca <lb n="366,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,22</span>no­pa­pa­tti­ma­d iti tad e­ta­tsa­rva­m a­saṃ­ba­ddhaṃ­, kā­rya­kā­ra­ṇa­yo­r bhe­dai­kāṃ­tā­pra­si­ddheḥ ka­thaṃ­ci­d ai­kya­pra­ti­pa­tteḥ | sarvasya tadbhe<span type="hard-break">- </span><lb n="366,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,23</span>dai­kāṃ­ta­sā­dha­na­syā­ne­kā­nta­grā­hi­ṇā pra­mā­ṇe­na bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tvā­t kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­tva­vya­va­sthi­teḥ | nanu ca <lb n="366,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,24</span>kā­rya­kā­ra­ṇa­yo­r ekasya ka­thaṃ­ci­n ni­śca­yā­t kā­rya­dra­vya­sya kā­ra­ṇa­dra­vyā­d bhe­dai­kāṃ­to mā bhūt guṇasya cā­ni­tya­sya <lb n="366,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,25</span>karmaṇo pi ca ta­tkā­rya­tvā­vi­śe­ṣā­t sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­la­kṣa­ṇa­sya sā­mā­nya­sya vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­la­kṣa­ṇa­sya vi­śe­ṣa­sya <lb n="366,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,26</span>vāṃ­tyā­pa­ra­vi­ka­lpa­sya sa­ma­vā­ya­sya vā vi­ṣva­gbhā­va­la­kṣa­ṇa­sya dra­vya­kā­rya­tvā­t ka­thaṃ­ci­t tato na­nya­tva­m astu nityāt tu <lb n="366,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,27</span>guṇād guṇī bhinna eva tayoḥ kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vā­bhā­vā­d iti ma­nya­mā­naṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2889"><l ana="bt" n="bt_3.40.57"><lb n="366,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.57</span>nai­kāṃ­ta­bhe­da­bhṛ­tsi­ddho nityād api guṇād guṇī | dra­vya­syā­nā­di­pa­ryaṃ­ta­pa­ri­ṇā­mā­t tathā sthiteḥ || <ref type="no-bt" rend="b">57</ref> || </l></lg><p n="a_2890" rend="justify"><lb n="366,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,29</span>na ke­va­la­m a­ni­tyā­d guṇāt ka­rmā­de­ś ca guṇī jī­vā­di­dra­vya­pa­dā­rthaḥ sarvathā bhinno na siddhaḥ | kiṃ tarhi ? <lb n="366,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,30</span>nityād api guṇād da­rśa­nā­di­sā­mā­nyā­n na sarvathā bhinnas tasya ta­thā­nā­di­pa­ryaṃ­ta­pa­ri­ṇā­mā­t tathā vya­va­sthi­ta­tvā­j jīva<span type="hard-break">- </span><lb n="366,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,31</span>tvā­di­va­t | ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmyā­bhā­ve tasya ta­dgu­ṇa­tva­vi­ro­dhā­d dra­vyāṃ­ta­ra­gu­ṇa­va­t | tatra sa­ma­vā­yā­t tasya ta­dgu­ṇa­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="366,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,32</span>m iti cen na, sa­ma­vā­ya­sya sa­ma­vā­yi­tā­dā­tmya­sya pra­sā­dhi­ta­tvā­t | tataḥ sarvasya vi­vā­dā­dhyā­si­ta­sya tatkāra<span type="hard-break">- </span><lb n="366,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,33</span>ṇa­bhu­va­nā­deḥ sarvathā bu­ddhi­ma­tkā­ra­ṇa­tve sādhye ka­thaṃ­ci­t kāryatvaṃ sādhanaṃ sve­ṣṭa­vi­pa­rī­taṃ ka­thaṃ­ci­d bu­ddhi­ma­nni<span type="hard-break">- </span><lb n="366,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 366,34</span>mittatvaṃ pra­sā­dha­ye­d eveti viruddhaṃ bhavet | sa­rva­thā­tra kā­rya­tva­m a­si­ddha­m iti du­ṣpa­ri­ha­ra­m e­vai­ta­ddū­ṣa­ṇa­dva­yaṃ || </p><p n="a_2891" rend="justify"><pb n="367"/><lb n="367,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,01</span>saṃprati sā­dha­nāṃ­ta­ra­m anūdya dū­ṣa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2892"><l ana="bt" n="bt_3.40.58"><lb n="367,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.58</span>vi­vā­dā­dhyā­si­tā­tmā­ni ka­ra­ṇā­dī­ni ke­na­ci­t | ka­rtrā­dhi­ṣṭhi­ta­vṛ­ttī­ni ka­ra­ṇā­di­tva­to yathā || <ref type="no-bt" rend="b">58</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.59"><lb n="367,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.59</span>vā­syā­dī­ni ca ta­tka­rtṛ­sā­mā­nye si­ddha­sā­dha­naṃ | sādhye ka­rtṛ­vi­śe­ṣe tu sā­dhya­śū­nyaṃ ni­da­rśa­na­m || <ref type="no-bt" rend="b">59</ref> || </l></lg><p n="a_2893" rend="justify"><lb n="367,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,04</span>vi­vā­dā­pa­nna­sva­bhā­vā­ni ka­ra­ṇā­dhi­ka­ra­ṇā­dī­ni ke­na­ci­t ka­rtrā­dhi­ṣṭhi­tā­ni vartaṃte ka­ra­ṇā­dhi­ka­ra­ṇa­tvā­d vāsyā<span type="hard-break">- </span><lb n="367,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,05</span>divat | yo sau kartā sa ma­he­śva­ra iti ka­ści­t­, tasya ka­rtṛ­sā­mā­nye sādhye si­ddha­sā­dha­naṃ | ka­rtṛ­vi­śe­ṣe tu <lb n="367,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,06</span>ni­tya­sa­rva­ga­tā­mū­rta­sa­rva­jñā­di­gu­ṇo­pe­te sādhye sā­dhya­vi­ka­la­m u­dā­ha­ra­ṇaṃ­, vā­syā­de­r a­sa­rva­ga­tā­di­rū­pa­ta­kṣā­di­ka­rtra­dhi<span type="hard-break">- </span><lb n="367,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,07</span>ṣṭhitasya pra­vṛ­tti­da­rśa­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2894"><l ana="bt" n="bt_3.40.60"><lb n="367,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.60</span>ta­tsā­mā­nya­vi­śe­ṣa­sya sā­dhya­tvā­c ced a­dū­ṣa­ṇaṃ | so pi si­ddhā­khi­la­vya­kti­vyā­pī kaścit pra­si­ddhya­ti || <ref type="no-bt" rend="b">60</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.61"><lb n="367,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.61</span>de­śa­kā­la­vi­śe­ṣā­va­cchi­nnā­gni­vya­kti­ni­ṣṭhi­taṃ | sādhyate hy a­gni­sā­mā­nyaṃ dhūmān nā­si­ddha­bhe­da­gaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">61</ref> || </l></lg><p n="a_2895" rend="justify"><lb n="367,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,10</span>na kā­ra­ṇā­di­dha­rmi­ṇaḥ ka­ra­ṇā­di­tve­na hetunā ka­rtṛ­sā­mā­nyā­dhi­ṣṭhi­ta­vṛ­tti­tvaṃ sā­dhya­te­, nāpi ka­rtu­vi­śe­ṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="367,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,11</span>dhi­ṣṭhi­ta­vṛ­tti­tvaṃ ye­no­kta­dū­ṣa­ṇaṃ syāt | kiṃ tarhi ? ka­rtṛ­sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­dhi­ṣṭhi­ta­tvaṃ sā­dhya­te­, rū­po­pa­la­bdhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="367,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,12</span>di­kri­yā­ṇāṃ kri­yā­tve­na ka­ra­ṇa­sā­mā­nya­vi­śe­ṣā­dhi­ṣṭhi­ta­tva­va­t | na hi tāsāṃ ka­ra­ṇa­sā­mā­nyā­dhi­ṣṭhi­ta­tvaṃ sādhyaṃ, <lb n="367,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,13</span>si­ddha­sā­dha­nā­pa­tteḥ | nāpy a­mū­rta­tvā­di­dha­rmā­dhā­ra­ka­ra­ṇa­vi­śe­ṣā­dhi­ṣṭhi­ta­tvaṃ­, vi­cchi­di­kri­yā­dyu­dā­ha­ra­ṇa­sya sādhyavi<span type="hard-break">- </span><lb n="367,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,14</span>ka­la­tva­pra­saṃ­gā­t | tasya mū­rta­tvā­di­dha­rmā­dhā­ra­dā­trā­di­ka­ra­ṇā­dhi­ṣṭhi­ta­sya da­rśa­nā­t | yathā vā lau­ki­ka­pa­rī­kṣa­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="367,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,15</span>prasiddhe dhūmād a­gnya­nu­mā­ne sā­mā­nya­vi­śe­ṣaḥ sādhyate ta­thā­trā­pī­ty a­dū­ṣa­ṇa­m eva, anyathā sa­rvā­nu­mā­no­cche­da­pra­saṃ­gā<span type="hard-break">- </span><lb n="367,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,16</span>d iti ma­nya­mā­na­syā­pi so pi ka­rtṛ­sā­mā­nya­vi­śe­ṣaḥ pra­si­ddhā­khi­la­ka­rtṛ­vya­kti­vyā­pī kaścit siddhyati na puna<span type="hard-break">- </span><lb n="367,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,17</span>r i­ṣṭa­vi­śe­ṣa­vyā­pī | na hy a­pra­si­ddhā­gni­sā­mā­nyaṃ ke­na­ci­t sādhyate de­śa­kā­la­vi­śe­ṣā­va­cchi­nnā­gni­vya­kti­ni­ṣṭhi­ta­syai­va <lb n="367,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,18</span>tasya sā­dha­yi­tuṃ śa­kya­tvā­d anyathā ni­tya­sa­rva­ga­tā­mū­rtā­gni­sā­dha­na­syā­pi pra­saṃ­gā­t | tathā rū­po­pa­la­bdhyā­dī­nā­m api <lb n="367,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,19</span>kri­yā­tve­na pra­si­ddha­ka­ra­ṇa­vya­kti­vyā­pi­ka­ra­ṇa­sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­pū­rva­ka­tva­m eva sādhyate nā­pra­si­ddha­ka­ra­ṇa­vya­kti­vyā­pi | <lb n="367,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,20</span>vyaktir hi kvacin mū­rti­ma­tī dṛṣṭā yathā dā­trā­di­chi­di­kri­yā­yāṃ kvacid amūrtā yathā vi­śe­ṣa­ṇa­jñā­nā­di­r viśeṣya<span type="hard-break">- </span><lb n="367,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,21</span>jñānādau | tatra rū­po­pa­la­bdhyā­dau ka­ra­ṇa­sā­mā­nyaṃ ku­ta­ści­t siddhyati ta­du­pā­dā­na­sā­ma­rthyaṃ siddhyet ta­ddra­vya­ka­ra­ṇaṃ <lb n="367,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,22</span>mū­rti­ma­tpu­dga­la­pa­ri­ṇā­mā­tma­ka­tvā­d bhā­va­ka­ra­ṇaṃ punar a­mū­rta­m api ta­syā­tma­pa­ri­ṇā­ma­tvā­d iti tasya kri­yā­vi­śe­ṣā­t prasi<span type="hard-break">- </span><lb n="367,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,23</span>ddhasya saṃ­jñā­vi­śe­ṣa­mā­traṃ kriyate cakṣuḥ sparśanaṃ ra­sa­na­m ityādi | tato bha­va­tī­ṣṭa­si­ddhi­s tā­va­nmā­tra­sye­ṣṭa­tvā­t | <lb n="367,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,24</span>nanu ca ya­thā­tma­ni rū­po­pa­la­bdhyā­di­kri­yā­m u­pa­la­bhya tasyaiva tatra vyā­pri­ya­mā­ṇa­sya sva­taṃ­tra­sya kartuḥ karaṇaṃ <lb n="367,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,25</span>ca­kṣu­rā­di si­ddhya­ti­, tathā jagati ka­ra­ṇā­di­sā­dha­na­m u­pa­la­bhya tasyaiva ka­ra­ṇā­dī­nāṃ ka­rtra­dhi­ṣṭhi­ta­tvaṃ si­ddhya­tī­ti <lb n="367,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,26</span>sa­ka­la­ja­ga­tkā­ra­ṇā­dya­dhi­ṣṭhā­yī­śva­ra iti saṃ­jñā­ya­mā­naḥ katham iṣṭo na siddhyet tā­va­nmā­tra­sya ma­yā­pī­ṣṭa­tvā­d iti <lb n="367,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,27</span>pa­rā­kū­ta­m anūdya ni­rā­ka­ro­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2896"><l ana="bt" n="bt_3.40.62"><lb n="367,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.62</span>siddhe kartari niḥ­śe­ṣa­kā­ra­kā­ṇāṃ pra­yo­kta­ri | he­tuḥ­sā­ma­rthya­taḥ siddhaḥ sa ced iṣṭo ma­he­śva­raḥ || <ref type="no-bt" rend="b">62</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.63"><lb n="367,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.63</span>naivaṃ pra­yo­ktu­r ekasya kā­ra­kā­ṇā­m a­si­ddhi­taḥ | nānā pra­yo­ktṛ­ka­tva­sya kvacid dṛṣṭer a­saṃ­śa­yaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">63</ref> || </l></lg><p n="a_2897" rend="justify"><lb n="367,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,30</span>na hi kā­ra­ṇā­d dvitvasya hetor e­ka­ka­rtṛ­tve sāmarthyaṃ yena tato niḥ­śe­ṣa­kā­ra­kā­ṇā­m eka eva prayoktā sveṣṭo<span type="hard-break">- </span><lb n="367,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,31</span>ma­he­śva­raḥ siddhyet kvacit prā­sā­dā­dau ka­ra­ṇā­dī­nāṃ nānā pra­yo­ktṛ­ka­tva­syā­py a­saṃ­de­ha­m u­pa­la­bdheḥ | nanu prā­dhā­nye­na <lb n="367,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,32</span>cātrāpi teṣām eka eva prayoktā sū­tra­kā­ro ma­ha­tta­ro rājā vā gu­ṇa­bhā­ve­na tu nānā pra­yo­ktṛ­ka­tvaṃ jagatka<span type="hard-break">- </span><lb n="367,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,33</span>ra­ṇā­dī­nā­m api na ni­vā­rya­ta eva, tataḥ pra­dhā­na­bhū­to a­mī­ṣā­m eka eva pra­yo­kte­śva­ra iti cet na; pra­dhā­na­bhū<span type="hard-break">- </span><lb n="367,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 367,34</span>tānām api sa­mā­na­ku­le vi­tta­pau­ru­ṣa­tyā­gā­bhi­mā­nā­nāṃ kvacin na­ga­rā­dau ka­ra­ṇā­di­ṣu nānā pra­yo­ktṝ­ṇā­m u­pa­laṃ­bhā­t | <pb n="368"/><lb n="368,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,01</span>teṣām api rā­jā­cā­ryā­di­r vā pra­yo­ktai­ka eveti cet, tasyāpi rājño nyo ma­hā­rā­jaḥ pradhānaḥ prayoktā tasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="368,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,02</span>py aparaḥ tato mahān iti kva nāma pra­dhā­na­pra­yo­ktṛ­tvaṃ vya­va­ti­ṣṭhe­ta | ma­he­śva­ra eveti cen na, tasyāpi pradhānā<span type="hard-break">- </span><lb n="368,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,03</span>pa­rā­dhi­ṣṭhā­pa­ka­pa­ri­ka­lpa­nā­yā­m a­na­va­sthā­na­sya du­rni­vā­ra­tvā­t | su­dū­ra­m api gatvā vya­va­sthi­ti­ni­mi­ttā­bhā­vā­c ca | <lb n="368,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,04</span>syān mataṃ, ne­śva­ra­syā­nyo '­dhi­ṣṭhā­tā prabhuḥ sa­rva­jña­tvā­d a­nā­di­śu­ddhi­vai­bha­va­bhā­ktvā­c ca | yasya tv a­nyo­dhi­ṣṭhā­tā prabhuḥ sa na <lb n="368,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,05</span>sarvajño '­nā­di­śu­ddhi­vai­bha­va­bhā­g vā ya­thā­dhi­ṣṭa­ka­rma­ka­rā­diḥ na ca ta­the­śva­ra­s tasmān na ta­syā­nyo­dhi­ṣṭhā­tā prabhur iti | <lb n="368,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,06</span>nātra dharmiṇo siddhir a­khi­la­ja­ga­tkā­ra­ṇā­dī­nāṃ pra­yo­ktu­sta­syā­nu­mā­na­si­ddha­tvā­t­, nāpi hetur a­si­ddha­s tasya sa­rva­jña­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="368,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,07</span>m aṃ­ta­re­ṇa sa­ma­sta­kā­ra­kā­pra­yo­ktṛ­tva­syā­nu­mā­na­si­ddha­syā­nu­pa­pa­tte­r a­nā­di­śu­ddhi­vai­bha­vā­bhā­ve vā śa­rī­ra­sya sa­rva­jña­tvā­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="368,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,08</span>gāt | na ca śarīro sau ta­ccha­rī­ra­pra­ti­pā­da­ka­pra­mā­ṇā­bhā­vā­t iti | tad apy a­sa­t­, sa­rva­jña­tva­sya heto rudrair vya<span type="hard-break">- </span><lb n="368,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,09</span>bhi­cā­rā­t | teṣāṃ hi sa­rva­jña­tva­m iṣyate yo­gi­nā­nye­na vā­dhi­ṣṭhi­ta­tvaṃ ma­he­śva­ra­syā­nā­de­r a­dhi­ṣṭhā­pa­ka­sya teṣām ādi<span type="hard-break">- </span><lb n="368,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,10</span>mataṃ svayam a­bhyu­pa­ga­mā­t­, ta­da­na­bhyu­pa­ga­me a­pa­si­ddhāṃ­ta­pra­saṃ­gā­t | ta­thā­nā­di­śu­ddhi­vai­bha­va­m apy ā­kā­śe­nā­nai­kāṃ­ti­kaṃ­, <lb n="368,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,11</span>tasya ja­ga­du­tpa­ttau vā­dhi­ka­ra­ṇa­sya mā­he­śva­rā­dhi­ṣṭhi­ta­tvo­pa­ga­mā­t | kiṃ ca, yadi prā­dhā­nye­na sa­ma­sta­kā­ra­ka­pra­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="368,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,12</span>ktṛ­tvā­dī­śva­ra­sya sa­rva­jña­tvaṃ sādhyate sa­rva­jña­tvā­c ca pra­yo­ktraṃ­ta­raṃ ni­ra­pe­kṣaṃ sa­ma­sta­kā­ra­ka­pra­yo­ktṛ­tvaṃ pra­dhā­na­bhā­ve­na <lb n="368,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,13</span>tadā pa­ra­spa­rā­śra­yo doṣaḥ kuto ni­vā­rye­ta ? sā­dha­nāṃ­ta­rā­t tasya sa­rva­jña­tva­si­ddhi­r iti cen na, ta­syā­nu­mā­ne­na <lb n="368,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,14</span>bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tve­nā­ga­ma­ka­tvā­t | tathā hi­–­ne­śva­ro '­śe­ṣā­rtha­ve­dī dṛ­ṣṭe­ṣṭa­vi­ru­ddhā­bhi­dhā­yi­tvā­t bu­ddhā­di­va­d ity anumā<span type="hard-break">- </span><lb n="368,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,15</span>nena ta­tsa­rva­jña­tvā­va­bo­dha­ka­m a­khi­la­m a­nu­mā­na­m a­bhi­dhī­ya­mā­na­m e­kāṃ­ta­vā­di­bhi­r a­bhi­ha­nya­te­, syā­dvā­di­na eva sa­rva­jña­tvo<span type="hard-break">- </span><lb n="368,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,16</span>papatteḥ yu­kti­śā­strā­vi­ro­dhi­vā­ktvā­d ity anyatra ni­ve­di­taṃ | tato nā­śe­ṣa­kā­ryā­ṇā­m utpattau kā­ra­kā­ṇā­m ekaḥ <lb n="368,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,17</span>prayoktā prā­dhā­nye­nā­pi si­ddhya­tī­ti pareṣāṃ ne­ṣṭa­si­ddhiḥ | syān mataṃ; naikaḥ prayoktā sādhyate teṣāṃ nāpy anekaḥ <lb n="368,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,18</span>pra­yo­ktṛ­sā­mā­nya­sya sā­dha­yi­tu­m i­ṣṭa­tvā­d iti | tad apy a­saṃ­ga­ta­m eva, tathā si­ddha­sā­dha­nā­bhi­dhā­nā­t | na hi prayo<span type="hard-break">- </span><lb n="368,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,19</span>ktṛmātre sa­ma­sta­kā­ra­kā­ṇāṃ vi­pra­ti­pa­dyā­ma­he yasya yad u­pa­bho­gyaṃ ta­tkā­ra­ṇaṃ tat pra­yo­ktṛ­tva­ni­ya­ma­ni­śca­yā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2898"><l ana="bt" n="bt_3.40.64"><lb n="368,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.64</span>iti kri­yā­nu­mā­nā­nāṃ mālā nai­vā­ma­lā bhuvaṃ | kartary ekatra saṃsādhye numityā pa­kṣa­bā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">64</ref> || </l></lg><p n="a_2899" rend="justify"><lb n="368,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,21</span>yathaiva sa­nni­ve­śa­vi­śi­ṣṭa­tvā­di­sā­dha­naṃ ni­ra­va­dyaṃ vyā­pa­kā­nu­pa­laṃ­bhe­na pakṣasya bā­dha­nā­t tathā ka­ra­ṇa­tvā­dya­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="368,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,22</span>mānam api ja­ga­tā­m e­ka­ka­rtṛ­tve sādhye vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | tac ca sa­ma­rthi­ta­m eveti nā­nu­mā­na­mā­lā ni­ra­va­dyā vidhātuṃ <lb n="368,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,23</span>śakyā tasyāḥ pra­ti­pā­di­tā­ne­ka­do­ṣā­śra­ya­tvā­t | tata e­vā­ga­mā­d api ne­śva­ra­si­ddhi­r ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2900"><l ana="bt" n="bt_3.40.65"><lb n="368,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.65</span>vi­śva­ta­ś cakṣur i­tyā­de­r ā­ga­mā­d api neśvaraḥ | siddhyet ta­syā­nu­mā­ne­nā­nu­gra­hā­bhā­va­ta­s tataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">65</ref> || </l></lg><p n="a_2901" rend="justify"><lb n="368,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,25</span>na hi nai­yā­yi­kā­nāṃ ya­ktya­na­nu­gra­hī­taḥ kaścid āgamaḥ pra­mā­ṇa­m a­ti­pra­saṃ­gā­t | na ca yuktis tatra kācid vya<span type="hard-break">- </span><lb n="368,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,26</span>va­ti­ṣṭha­ta iti ne­śva­ra­si­ddhiḥ pra­mā­ṇā­bhā­vā­t pra­dhā­nā­dvai­tā­di­va­t || tataḥ kiṃ siddham ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2902"><l ana="bt" n="bt_3.40.66"><lb n="368,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.66</span>loko '­kṛ­tri­ma ity e­ta­dva­ca­naṃ satyatāṃ gataṃ | bā­dha­ka­sya pra­mā­ṇa­sya sarvathā vi­ni­vā­ra­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">66</ref> || </l></lg><p n="a_2903" rend="justify"><lb n="368,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,28</span>lokaḥ kha­lva­kṛ­tri­mo '­nā­di­ni­dha­naḥ pa­ri­ṇā­ma­taḥ sā­di­pa­rya­va­sā­na­ś ceti pra­va­ca­naṃ ya­thā­tre­dā­nīṃ kṛ­ta­pu­ru­ṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="368,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,29</span>pekṣayā bā­dha­vi­va­rji­taṃ tathā de­śāṃ­ta­ra­kā­lāṃ­ta­ra­va­rti pu­ru­ṣā­pe­kṣa­yā­pi vi­śe­ṣā­bhā­vā­t tataḥ satyatāṃ prāptam iti <lb n="368,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,30</span>siddhaṃ su­ni­rṇī­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­pra­mā­ṇa­tvā­d ā­tmā­di­pra­ti­pā­da­ka­pra­va­ca­na­va­t || </p><p n="a_2904" rend="justify"><lb n="368,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 368,31</span>a­thā­nu­mā­nā­d apy a­kṛ­tri­maṃ ja­ga­tsi­ddha­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2905"><l ana="bt" n="bt_3.40.67"><lb n="368,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.67</span>vi­śi­ṣṭa­sa­nni­ve­śaṃ ca dhīmatā na kṛtaṃ jagat | dṛ­ṣṭa­kṛ­tri­m a­kū­ṭā­di­vi­la­kṣa­ṇa­ta­ye­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">67</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_3.40.68"><lb n="368,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.68</span>sa­mu­drā­ka­ra­saṃ­bhū­ta­ma­ṇi­m u­ktā­pha­lā­di­va­t | iti he­tu­va­caḥ śakter api loko '­kṛ­taḥ­sthi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">68</ref> || </l></lg><p n="a_2906" rend="justify"><pb n="369"/><lb n="369,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,01</span>dṛ­ṣṭa­kṛ­tri­m a­vi­la­kṣa­ṇa­tā­pe­kṣya­mā­ṇa­ś ca syāt kṛ­tri­ma­ś ca syāt saṃ­ni­ve­śa­vi­śi­ṣṭo loko vi­ro­dhā­bhā­vā­t | <lb n="369,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,02</span>tato siddham asya hetoḥ sā­dhye­nā­vi­nā­bhā­vi­tva­m iti ma­nya­mā­naṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2907"><l ana="bt" n="bt_3.40.69"><lb n="369,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.69</span>nā­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­m a­syā­si­ddhaṃ ka­thaṃ­ca­na | kṛ­tri­mā­rtha­vi­bhi­nna­syā­kṛ­tri­ma­tva­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">69</ref> || </l></lg><p n="a_2908" rend="justify"><lb n="369,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,04</span>na hi kṛ­tri­mā­rtha­vi­la­kṣa­ṇo ga­ga­nā­diḥ kṛtrimaḥ siddho yena sā­dhya­vyā­vṛ­ttau sā­dha­na­vyā­vṛ­tti­ni­ści­tā­nya<span type="hard-break">- </span><lb n="369,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,05</span>thā­nu­pa­pa­tti­r asya hetor na siddhyet || </p><p n="a_2909" rend="justify"><lb n="369,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,06</span>a­si­ddha­tā­py asya hetor ne­tyā­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2910"><l ana="bt" n="bt_3.40.70"><lb n="369,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.70</span>nā­si­ddhi­r ma­ṇi­mu­ktā­dau kṛ­tri­me­ta­ra­to kṛte | kṛ­tri­ma­tvaṃ na saṃbhāvyaṃ ja­ga­tskaṃ­dha­sya tādṛśaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">70</ref> || </l></lg><p n="a_2911" rend="justify"><lb n="369,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,08</span>ma­ṇi­mu­ktā­pha­lā­dī­nāṃ ke­ṣāṃ­ci­t kṛ­tri­ma­tvaṃ vrī­hi­saṃ­ma­rda­nā­di­nā re­khā­di­ma­ttva­pra­tī­tyā svayam u­pa­ya­n pareṣāṃ <lb n="369,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,09</span>sa­mu­drā­ka­ro­tthā­nā­t tathā re­khā­di­ma­ttva­saṃ­pra­tya­ye­nā­kṛ­tri­ma­tvaṃ ca ta­dvai­la­kṣa­ṇya­m ā­la­kṣa­ya­ty eva | tadvad dṛ­ṣṭa­ka­rtṛ­ka­prā­sā<span type="hard-break">- </span><lb n="369,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,10</span>dādibhyaḥ kā­ṣṭe­ṣṭa­kā­di­gha­ṭa­nā­vi­śe­ṣā­śra­ye­bhya­s ta­dvi­pa­rī­tā­kā­ra­pra­ti­pa­ttyā bhū­bhū­dha­rā­dī­nāṃ vai­la­kṣa­ṇyaṃ pra­ti­pa­ttu­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="369,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,11</span>rhati ca | na ced a­bhi­ni­vi­ṣṭa­ma­nā iti nāsiddho hetur ma­ṇi­mu­ktā­dau kṛ­tri­ma­tva­vya­va­hā­ra­kṣa­ti­pra­saṃ­gā­t ta­dvai­la­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="369,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,12</span>ṇyasyāpi ta­dva­da­si­ddheḥ | na hi vayaṃ dṛ­ṣṭa­kṛ­tri­m a­kū­ṭā­di­vi­la­kṣa­ṇa­ta­ye­kṣa­mā­ṇa­tva­m a­kṛ­tri­ma­m a­pe­kṣya­mā­ṇa­tvaṃ vacmo <lb n="369,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,13</span>yena sā­dhya­sa­mo hetuḥ syād anityaḥ śabdo ni­tya­dha­rmā­nu­pa­la­bdhe­r i­tyā­di­va­t | nāpi bhi­nna­de­śa­kā­lā­kā­ra­mā­tra<span type="hard-break">- </span><lb n="369,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,14</span>ta­ye­kṣa­mā­ṇa­tvaṃ ta­da­bhi­da­dhma­he yena pu­rā­ṇa­prā­sā­dā­di­nā­nai­kāṃ­ti­kaḥ | kiṃ tarhi ? gha­ṭa­nā­vi­śe­ṣā­nā­śra­yā­pe­kṣa­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="369,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,15</span>ṇatvaṃ jagataḥ pra­tī­ta­kṛ­tri­ma­kū­ṭā­di­vi­la­kṣa­ṇa­ta­ye­kṣa­mā­ṇa­tva­m a­bhi­dhī­ya­te | tato ni­ra­va­dya­m idaṃ sādhanaṃ | nanu <lb n="369,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,16</span>ced a­sma­dā­di­ka­rtṛ­ka­kū­ṭā­di­vi­la­kṣa­ṇa­ta­ye­kṣa­ṇaṃ jagato sma­dā­di­ka­rtra­pe­kṣa­yai­vā­kṛ­tri­ma­tvaṃ sā­dha­ye­t ma­ṇi­mu­ktā­pha­lā­dī<span type="hard-break">- </span><lb n="369,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,17</span>nām iva sa­mu­drā­di­pra­bha­vā­nāṃ na punar asmād vi­la­kṣa­ṇa­ma­he­śva­ra­ka­rtṛ­vi­śe­ṣā­pe­kṣa­yā ta­du­pa­bho­ktṛ­prā­ṇya­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣā­pe­kṣa­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="369,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,18</span>py a­kṛ­tri­ma­tva­pra­saṃ­gā­t | na ca ta­da­pe­kṣa­yā­kṛ­tri­ma­tve pi teṣāṃ sarvatra kṛ­tri­mā­kṛ­tri­ma­tva­vya­va­hā­ra­vi­ro­dhaḥ pratīta<span type="hard-break">- </span><lb n="369,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,19</span>ka­rtṛ­vyā­pā­rā­pe­kṣa­yā ke­ṣāṃ­ci­t kṛ­tri­ma­tve­na vya­va­ha­ra­ṇā­t pa­re­ṣā­m a­tīṃ­dri­ya­ka­tvaṃ vyā­pā­rā­pe­kṣa­ṇe­nā­kṛ­tri­ma­ta­yā vyava<span type="hard-break">- </span><lb n="369,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,20</span>hṛter a­nī­śva­ra­vā­di­nā­py a­bhyu­pa­ga­ma­nī­ya­tvā­t­, a­nya­thā­sya sa­rva­tro­tpa­tti­ma­ti ta­du­pa­bho­ktṛ­prā­ṇya­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣā­he­tu­ke <lb n="369,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,21</span>katham a­kṛ­tri­ma­vya­va­hā­raḥ kvacid eva yujyeta | tato sma­dā­di­ka­rtra­pe­kṣa­yā jagato kṛ­tri­ma­tva­sā­dha­ne si­ddha­sā­dha­na­m asma<span type="hard-break">- </span><lb n="369,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,22</span>dvi­la­kṣa­ṇe­śva­ra­ka­rtṛ­vi­śe­ṣā­pe­kṣa­yā tu tasya sādhane viruddho hetuḥ sā­dhya­vi­pa­rī­ta­syā­sma­dā­di­ka­rtra­pe­kṣa­yai­vā­kṛ­tri­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="369,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,23</span>tvasya tataḥ siddher iti kecit | te pi na nyā­ya­vi­daḥ­, anityaḥ śabdo ni­tya­vi­la­kṣa­ṇa­ta­yā pra­tī­ya­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="369,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,24</span>natvāt ka­la­śā­di­va­d i­tyā­de­r apy evam a­ga­ma­ka­pra­saṃ­gā­t | śakyaṃ hi vaktuṃ yadi ni­ra­ti­śa­ya­ni­tya­vi­la­kṣa­ṇa­ta­ye<span type="hard-break">- </span><lb n="369,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,25</span>kṣaṇāt sā­ti­śa­ya­ni­tya­tva­m a­ni­tya­tvaṃ sādhyate tadā si­ddha­sā­dhya­tā teneyaṃ vya­va­hā­rā­t syād a­kau­ṭa­sthye pi nitya<span type="hard-break">- </span><lb n="369,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,26</span>tve pi svayaṃ mī­māṃ­sa­kai­r a­bhi­dhā­nā­t | a­ne­ka­kṣa­ṇa­tra­ya­sthā­yi­tva­m a­ni­tya­tvaṃ sādhyaṃ tadā viruddho hetus ta­dvi­pa­rī<span type="hard-break">- </span><lb n="369,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,27</span>tasya sā­ti­śa­ya­ni­tya­la­kṣa­ṇa­syai­vā­ni­tya­tva­sya tataḥ siddher iti | yadi punar ni­tya­mā­tra­vi­la­kṣa­ṇa­tā­pe­kṣa­ṇā­d iti hetu<span type="hard-break">- </span><lb n="369,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,28</span>r iṣṭam eva kṣa­ṇi­ka­tvā­khya­m a­ni­tya­tvaṃ sā­dha­ya­ti­, tato na si­ddha­sā­dha­naṃ pa­ra­sya­, nāpi viruddho hetur iti mataṃ <lb n="369,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,29</span>tadā dṛ­ṣṭā­kṛ­tri­ma­sā­mā­nya­vi­la­kṣa­ṇa­ta­ye­kṣa­ṇā­d iti hetur a­sma­dā­di­ka­rtra­pe­kṣa­yā­sma­dvi­la­kṣa­ṇe­śva­rā­di­ka­rtra­pe­kṣa­yā­pi vā <lb n="369,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,30</span>kṛ­tri­ma­tvaṃ sā­dha­ya­tī­ti kathaṃ nai­yā­yi­ka­syā­pi si­ddha­sā­dha­naṃ viruddho vā hetu syāt | yathaiva hi ni­ra­ti­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="369,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,31</span>ya­ni­tyā­t sā­ti­śa­ya­ni­tyā­c ca vai­la­kṣa­ṇya­m u­tpā­da­ka­vi­nā­śa­kā­ra­ṇa­ka­tvaṃ pra­tī­ya­mā­naṃ śabde sveṣṭaṃ kṣa­ṇi­ka­tvaṃ <lb n="369,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,32</span>sā­dha­ye­t­, ta­thai­vā­sma­dā­di­kṛ­tā­t kū­ṭa­prā­sā­dā­de­r ī­śva­rā­di­kṛ­tā­c ca tri­pu­ra­dā­hāṃ­dha­kā­su­ra­vi­dhvaṃ­sa­nā­deḥ sā­mā­nya­to <lb n="369,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,33</span>vai­la­kṣa­ṇya­gha­ṭa­nā­di­vi­śe­ṣā­nā­śra­ya­tvaṃ jagati sa­mī­kṣya­mā­ṇaṃ sa­ka­la­bu­ddhi­ma­tka­rtra­pe­kṣa­yai­vā­kṛ­tri­ma­tvaṃ sā­dha­ya­tī­ti <lb n="369,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 369,34</span>sarvaṃ ni­ra­va­dyaṃ | na hī­śva­ra­nā­rā­ya­ṇā­da­yaḥ syā­dvā­di­nā­m a­pra­si­ddhā eva, nāpi ta­tkṛ­ta­tri­pu­ra­dā­hā­di­ka­va­tsa vidhvaṃ<span type="hard-break">- </span><pb n="370"/><lb n="370,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 370,01</span>sa­nā­śra­yo yena ta­dvi­la­kṣa­ṇaṃ sā­dha­na­m u­pā­dī­ya­mā­naṃ vi­ru­ddhye­ta ma­he­śva­rā­de­r a­khi­la­ja­ga­tkā­ra­ṇa­syai­va teṣām a­na­bhi­ma­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="370,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 370,02</span>tvāt tādṛśo mahato ja­ga­tskaṃ­dha­sya sa­ka­la­gha­ṭa­nā­vi­śe­ṣā­nā­śra­ya­sye­śva­rā­pe­kṣa­yā­pi ka­rtṛ­ma­ttva­m a­saṃ­bhā­vyaṃ sanni<span type="hard-break">- </span><lb n="370,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 370,03</span>ve­śa­vi­śi­ṣṭa­tvā­deḥ sā­dha­na­sya ta­tpra­yo­ja­ka­tvā­yo­ga­sya sa­ma­rtha­nā­t | etena sa­mu­drā­ka­ra­saṃ­bhū­ta­m a­ṇi­mu­ktā­pha­lā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="370,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 370,04</span>dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya sā­dhya­dha­rma­vi­ka­la­tvaṃ sā­dha­na­dha­rma­vi­ka­la­tvaṃ ca ni­rā­kṛ­taṃ­, tatrāpi sa­ka­la­kṛ­tri­ma­vi­la­kṣa­ṇa­ta­ye­kṣa­ṇa­sya <lb n="370,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 370,05</span>ma­he­śva­ra­kṛ­ta­tvā­saṃ­bha­va­sya ca kṛ­tā­ne­śca­ya­tvā­t | tad evaṃ ni­khi­la­bā­dha­ka­ra­hi­tā­t pra­va­ca­nā­d a­nu­mā­nā­c cā­kṛ­tri­ma­lo<span type="hard-break">- </span><lb n="370,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 370,06</span>ka­vya­va­sthā­nā­n nai­ka­bu­ddhi­ma­tkā­ra­ṇo lokaḥ śaṃ­ka­nī­yaḥ kā­lā­di­va­t | tato ma­dhya­lo­ka­sya niveśaḥ kathitaḥ | <lb n="370,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 370,07</span>dvī­pa­sa­mu­dra­pa­rva­ta­kṣe­tra­sa­ri­tpra­bhṛ­ti­vi­śe­ṣaḥ samyak sa­ka­la­nai­ga­mā­di­na­ya­m ayena jyotiṣā pra­va­ca­na­mū­la­sū­trai­r janya<span type="hard-break">- </span><lb n="370,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 370,08</span>mānena katham api bhā­va­ya­dbhiḥ sadbhiḥ svayaṃ pū­rvā­pa­ra­śā­strā­rtha­pa­ryā­lo­ca­ne­na pra­va­ca­na­pa­dā­rtha­vi­du­pā­sa­ne­na cābhi<span type="hard-break">- </span><lb n="370,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 370,09</span>yo­gā­vi­śe­ṣa­vi­śe­ṣe­ṇa vā pra­paṃ­ce­na pa­ri­ve­dyo a­dho­lo­ka­sa­nni­ve­śa­vi­śe­ṣa­va­d ity u­pa­saṃ­ha­ra­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2912"><l ana="bt" n="bt_3.40.71ab"><lb n="370,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.71ab</span>iti ka­thi­ta­vi­śe­ṣo ma­dhya­lo­ka­sya samyak sa­ka­la­na­ya­ma­ye­na jyotiṣā sa­nni­ve­śaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_3.40.71cd"><lb n="370,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 3.40.71cd</span>pra­va­ca­na­bha­va­sū­trai­r ja­nya­mā­ne­na sadbhiḥ katham api pa­ri­ve­dyo bhā­va­ya­dbhiḥ pra­paṃ­cā­t || <ref type="no-bt" rend="b">71</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_3.2 a_2913" rend="justify"><lb n="370,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 370,12</span>iti tṛ­tī­yā­dhyā­ya­sya <hi rend="bold">dvitīya</hi>m ā­hni­ka­m | </p><lg rend="one-line" n="a_2914"><l rend="center-bold"><lb n="370,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 370,13</span>a­dho­lo­ka­ś citro na­ra­ka­ga­ṇa­nā nā­ra­ka­ja­na­s tathā loko madhyo ba­hu­vi­dha­vi­śe­ṣo na­ra­ga­ṇaḥ | </l><l rend="center-bold"><lb n="370,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 370,14</span>ta­dā­yu­rbhe­da­ś ca pra­ti­ni­ya­ta­kā­lo ni­ga­di­ta­s ti­ra­ścā­m adhyāye sthitir api tṛ­tī­ye­tra muninā || <ref type="no-in-danda" rend="a">1</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_3 a_2915" rend="justify"><lb n="370,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 370,15</span>iti śrī<hi rend="bold">vi­dyā­naṃ­di</hi>ā­cā­ryā­vi­ra­ci­te ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­kā­laṃ­kā­re <hi rend="bold">tṛtīyo</hi> 'dhyāyaḥ || <ref type="no-trailer" rend="a">3</ref> || </p></div><div n="4"><head ana="bt" n="head_4 a_2916"><pb n="371"/><lb n="371,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 371,1</span>atha caturtho 'dhyāyaḥ || <ref type="no-head" rend="a">4</ref> || </head><p ana="sbt" n="sbt_4.1 a_2917" rend="justify"><lb n="371,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.1 </span>devāś ca­tu­rṇi­kā­yāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">1</ref> || </p><p n="a_2918" rend="justify"><lb n="371,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,03</span>de­va­ga­ti­nā­ma­ka­rmo­da­ye sati dī­vyaṃ­tī­ti devāḥ vyu­tpa­ttya­rthā­vi­ro­dhā­t | ba­hu­tva­ni­rde­śo ṃ­ta­rga­ta­bhe­da­pra­ti­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="371,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,04</span>ttyarthaḥ | sva­dha­rma­vi­śe­ṣo­pa­pā­di­ta­sā­ma­rthyā­n ni­cī­yaṃ­ta iti nikāyāḥ catvāro nikāyāḥ yeṣāṃ te caturni<span type="hard-break">- </span><lb n="371,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,05</span>kāyāḥ | kutaḥ punaś catvāra eva nikāyā de­vā­nā­m iti cet, ni­kā­yi­nāṃ teṣāṃ ca­tuḥ­pra­kā­ra­ta­yā vakṣyamā<span type="hard-break">- </span><lb n="371,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,06</span>ṇatvāt | te hi bha­va­na­vā­si­no vyaṃtarā jyotiṣkā vai­mā­ni­kā­ś ceti ca­tu­rvi­dhā­n ni­kā­yi­bhe­dā­c ca nikāya<span type="hard-break">- </span><lb n="371,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,07</span>bhedā iti | naika eva devānāṃ nikāyo nāpi dvāv eva traya eva vā, paṃ­cā­da­yo py a­saṃ­bhā­vyā eva teṣām atrāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="371,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,08</span>ta­rbhā­vā­t | nanu ca brā­hma­sau­mya­prā­jā­pa­tya­aiṃ­dra­ya­kṣa­rā­kṣa­sa­bhū­ta­pi­śā­cā­nā­m a­ṣṭa­pra­kā­rā­ṇā­m aṣṭau nikāyāḥ kuto na <lb n="371,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,09</span>paroktā iti cet, pa­rā­ga­ma­sya ta­tpra­ti­pā­da­ka­sya pra­mā­ṇa­tvā­saṃ­bha­vā­d ity a­sa­kṛ­da­bhi­dhā­nā­t || </p><p n="a_2919" rend="justify"><lb n="371,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,10</span>nanu ca nā­ra­ka­ma­nu­ṣyā­ṇā­m i­vā­dhā­ra­va­ca­na­pū­rva­kaṃ devānāṃ vacanaṃ kimarthaṃ na kṛtam ity ā­śaṃ­ka­mā­naṃ pra­tyā­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2920"><l ana="bt" n="bt_4.1.1"><lb n="371,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.1.1</span>devāś ca­tu­rṇi­kā­yā ity etat sūtraṃ yad a­bra­vī­t | nā­ra­kā­ṇā­m i­vā­dhā­ra­m anuktaṃ de­va­saṃ­vi­de || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.1.2"><lb n="371,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.1.2</span>sū­tra­kā­ra­s tad eteṣāṃ lo­ka­tra­ya­ni­vā­si­nāṃ | sā­ma­rthyā­d ū­rdhva­lo­ka­sya saṃsthānaṃ vaktum aihata || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2921" rend="justify"><lb n="371,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,13</span>na hi yathā nā­ra­kā­ṇā­m ādhāraḥ pra­ti­ni­ya­to '­dho­lo­ka eva ma­nu­ṣyā­ṇāṃ ca mā­nu­ṣo­tta­rā­n ma­dhya­lo­ka eva, <lb n="371,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,14</span>tathā de­vā­nā­m ū­rdhva­lo­ka eva śrūyate | bha­va­na­vā­si­nā­m a­dho­lo­kā­dhā­ra­ta­yai­va śra­va­ṇā­t­, vyaṃ­ta­rā­ṇāṃ ti­rya­glo­kā<span type="hard-break">- </span><lb n="371,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,15</span>dhā­ra­ta­yā­pi śrū­ya­mā­ṇa­tvā­t | tato lo­ka­tra­ya­ni­vā­si­nāṃ sā­ma­rthyā­d ū­rdhva­lo­ka­sya saṃsthānaṃ ca mṛ­daṃ­ga­va­d vaktum aihata <lb n="371,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,16</span>sū­tra­kā­raḥ ā­dhā­ra­m anuktvā ni­kā­ya­saṃ­vi­tta­ye sū­tra­pra­ṇa­ya­nā­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.2 a_2922" rend="justify"><lb n="371,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.2 </span>ā­di­ta­s triṣu pī­tāṃ­ta­le­śyāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">2</ref> || </p><p n="a_2923" rend="justify"><lb n="371,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,18</span>saṃ­kṣe­pā­rtha­m ihedaṃ sūtraṃ le­śyā­pra­ka­ra­ṇa­sya vacane vi­sta­ra­pra­saṃ­gā­t | tena bha­va­na­vā­si­vyaṃ­ta­ra­jyo­ti­ṣka­ni­kā­ye­ṣu <lb n="371,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,19</span>devāḥ pī­tāṃ­ta­le­śyā iti | iha tu devā ity a­va­ca­na­m a­nu­vṛ­tte­r bha­va­na­vā­syā­dya­va­ca­naṃ ca tata eva | katham iha <lb n="371,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,20</span>ni­kā­ye­ṣv ity a­nu­va­rta­yi­tuṃ śakyaṃ, teṣām a­nya­pa­dā­rthe vṛttau sā­ma­rthyā­bhā­vā­t | ca­tvā­ra­ś ca te ni­kā­yā­ś caturṇi<span type="hard-break">- </span><lb n="371,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,21</span>kāyā iti sva­pa­dā­rthā­yā­m api vṛttau devā iti sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyā­t u­pa­pa­tti­r iti cen na, u­bha­ya­thā­pi doṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="371,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,22</span>bhāvāt | a­nya­pa­dā­rthā­yāṃ vṛttau tā­va­nni­kā­ye­ṣv iti śakyam a­nu­va­rta­yi­tuṃ | triṣv iti va­ca­na­sā­ma­rthyā­t tritvasaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="371,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,23</span>khyāyāś ca saṃ­khye­yai­r vinā saṃ­bha­vā­bhā­vā­d a­nye­ṣā­m i­hā­śru­ta­tvā­t pra­ka­ra­ṇā­bhā­vā­c ca tri­ni­kā­yai­r eva tair bha­vi­ta­vya­m i<span type="hard-break">- </span><lb n="371,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,24</span>ty a­rtha­sā­ma­rthyā­n ni­kā­yā­nu­vṛ­ttiḥ | sva­pa­dā­rthā­yā­m api vṛttau tata eva ta­da­nu­vṛ­ttiḥ pra­dhā­na­tvā­c ca ni­kā­yā­nāṃ <lb n="371,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,25</span>ca­tuḥ­saṃ­khyā­vi­śe­ṣa­ṇa­ra­hi­tā­nā­m a­nu­vṛ­tti­gha­ṭa­nā­t tri­tva­saṃ­khya­yā ca­tuḥ­saṃ­khya­yā bā­dhi­ta­tvā­t | devā iti <lb n="371,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,26</span>iti sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyaṃ tu ni­kā­ya­ni­kā­yi­nāṃ ka­thaṃ­ci­d a­bhe­dā­n na vi­ru­dhya­te | tri­ni­kā­yāḥ pī­tāṃ­ta­le­śyā iti <lb n="371,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,27</span>yuktam iti cen na, i­ṣṭa­vi­pa­rya­ya­pra­saṃ­gā­t | ādita iti vacane tv atra sū­tra­gau­ra­va­m a­ni­vā­ryaṃ | tato ya­thā­nyā­sa­me<span type="hard-break">- </span><lb n="371,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,28</span>vās tu ki­ma­rtha­m i­hā­di­ta iti vacanaṃ ? vi­pa­ryā­sa­ni­vṛ­ttya­rthaṃ­, aṃte nyathā vā triṣv iti vi­pa­ryā­sa­syā­nya­thā <lb n="371,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 371,29</span>ni­vā­ra­yi­tu­m aśakteḥ | dvy­‍­e­ka­ni­vṛ­ttya­rtha­s tu triṣv iti vacanaṃ | ca­tu­rni­vṛ­ttya­rthaṃ kasmān na bhavati ? ādita iti <pb n="372"/><lb n="372,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,01</span>va­ca­nā­t ca­tu­rtha­syā­di­tvā­saṃ­bha­vā­t­, aṃ­tya­tvā­t paṃ­ca­mā­di­ni­kā­yā­nu­pa­de­śā­t | ādyeṣu pī­tāṃ­ta­le­śyā ity astu <lb n="372,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,02</span>la­ghu­tvā­d iti cen na, vi­pa­rya­ya­pra­saṃ­gā­t | ādau nikāye bhavā ādyā devās teṣu pī­tāṃ­ta­le­śyā iti vi­pa­rya­yo <lb n="372,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,03</span>yathā nyāsaṃ suśakaḥ pa­ri­ha­rtuṃ­, niḥ­saṃ­de­hā­rthaṃ caivaṃ vacanaṃ | atha pī­tāṃ­ta­va­ca­naṃ kimarthaṃ ? le­śyā­va­dhā­ra­ṇā­rthaṃ | <lb n="372,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,04</span>kṛṣṇā nīlā kapotā pītā padmā śuklā leśyeti pāṭhe hi pī­tāṃ­ta­va­ca­nā­t kṛ­ṣṇā­dī­nāṃ saṃ­pra­tya­yo bhava<span type="hard-break">- </span><lb n="372,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,05</span>tīti, padmā śuklā ca ni­va­rti­tā syāt | tena triṣv ādito ni­kā­ye­ṣu devānāṃ kṛṣṇā nīlā kapotā <lb n="372,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,06</span>pīteti catastro leśyā bha­vaṃ­tī­ti || anyathā kasmān na bhavaṃti teṣu devā ity u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2924"><l ana="bt" n="bt_4.2.1"><lb n="372,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.2.1</span>triṣv ādyeṣu ni­kā­ye­ṣu devāḥ sūtreṇa sūcitāḥ | saṃti pī­tāṃ­ta­le­śyā­s te nānyathā bā­dhi­ta­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2925" rend="justify"><lb n="372,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,08</span>na tāvad devāḥ sūtroktāḥ saṃto nyathā bha­vaṃ­ti­, su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tvā­t su­khā­di­va­t | nāpi triṣu nikā<span type="hard-break">- </span><lb n="372,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,09</span>yeṣu pī­tāṃ­ta­le­śyāḥ sū­tre­ṇo­ktā­s ta­da­nya­thā pa­dma­le­śyāḥ śu­kla­le­śyā vā bha­vaṃ­ti­, tata eva tadvat || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.3 a_2926" rend="justify"><lb n="372,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.3 </span>da­śā­ṣṭa­paṃ­ca­dvā­da­śa­vi­ka­lpāḥ ka­lpo­pa­pa­nna­pa­ryaṃ­tāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">3</ref> || </p><p n="a_2927" rend="justify"><lb n="372,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,11</span>devāś ca­tu­rṇi­kā­yā ity a­nu­va­rta­mā­ne­nā­bhi­saṃ­baṃ­dho sya caturṇāṃ ni­kā­yā­nā­m aṃ­ta­rvi­ka­lpa­pra­ti­pā­da­nā­rtha­tvā­t na <lb n="372,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,12</span>punar ā­di­ta­s triṣv ity ādīnāṃ pī­tāṃ­ta­le­śyā­nāṃ ka­lpo­pa­pa­nna­pa­ryaṃ­ta­tvā­bhā­vā­t | tena caturṇāṃ de­va­ni­kā­yā­nāṃ <lb n="372,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,13</span>da­śā­di­bhiḥ saṃ­khyā­śa­bdai­r ya­thā­saṃ­khya­m a­bhi­saṃ­baṃ­dho vi­jñā­ya­te­, tena bha­va­na­vā­si­vyaṃ­ta­ra­jyo­ti­ṣka­vai­mā­ni­kā daśāṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="372,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,14</span>paṃ­ca­dvā­da­śa­vi­ka­lpā iti | vai­mā­ni­kā­nāṃ dvā­da­śa­vi­ka­lpāṃ­taḥ­pā­ti­tve prasakte ta­dvya­po­ha­nā­rthaṃ ka­lpo­pa­pa­nna­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="372,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,15</span>ryaṃ­ta­va­ca­naṃ­, grai­ve­ya­kā­dī­nāṃ dvā­da­śa­vi­ka­lpa­vai­mā­ni­ka­ba­hi­rbhā­va­pra­tī­teḥ | e­ta­de­vā­bhi­dhī­ya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2928"><l ana="bt" n="bt_4.3.1"><lb n="372,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.3.1</span>caturṣv api ni­kā­ye­ṣu te da­śā­di­vi­ka­lpa­kāḥ | ka­lpo­pa­pa­nna­pa­ryaṃ­tā iti sūtre ni­yā­ma­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2929" rend="justify"><lb n="372,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,17</span>ca­tu­rni­kā­yā devā da­śā­di­vi­ka­lpā ity a­bhi­saṃ­baṃ­dhe hi vai­mā­ni­kā­nāṃ dvā­da­śa­vi­ka­lpāṃ­taḥ­pā­ti­tva­pra­sa­ktau <lb n="372,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,18</span>ka­lpo­pa­pa­nna­pa­ryaṃ­tā iti va­ca­nā­n niyamo yu­jya­te­, nānyathā | iṃ­drā­da­yo da­śa­pra­kā­rā eteṣu kalpyaṃta iti <lb n="372,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,19</span>kalpāḥ sau­dha­rmā­da­yo rū­ḍhi­va­śā­n na bha­va­na­vā­si­naḥ | ka­lpe­ṣū­pa­pa­nnāḥ ka­lpo­pa­pa­nnāḥ '­sā­dha­naṃ kṛtā ba­hu­la­m iti <lb n="372,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,20</span>vṛttiḥ ma­yū­ra­vyaṃ­sa­kā­di­tvā­d vā, ka­lpo­pa­pa­nnāḥ paryaṃte yeṣāṃ te ka­lpo­pa­pa­nna­pa­ryaṃ­tāḥ prā­ggrai­ve­ya­kā­di­bhya iti yāvat || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.4 a_2930" rend="justify"><lb n="372,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.4 </span>iṃ­dra­sā­mā­ni­ka­trā­ya­striṃ­śa­pā­ri­ṣa­dā­tma­ra­kṣa­lo­ka­pā­lā­nī­ka­pra­kī­rṇa­kā­bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="372,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.4 </span>yo­gya­ki­lbi­ṣi­kā­ś caikaśaḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">4</ref> || </p><p n="a_2931" rend="justify"><lb n="372,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,23</span>a­nya­de­vā­sā­dhā­ra­ṇā­ṇi­mā­di­gu­ṇa­pa­ra­m ai­śva­rya­yo­gā­diṃ­daṃ­tī­tīṃ­drāḥ | ā­jñai­śva­rya­va­rji­ta­m ā­yu­rvī­rya­pa­ri­vā­ra­bho­go­pa­bho<span type="hard-break">- </span><lb n="372,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,24</span>gā­di­sthā­na­m iṃdraiḥ samānaṃ tatra bhavāḥ sā­mā­ni­kā iṃ­dra­sthā­nā­rha­tvā­t­, sa­mā­na­sya ta­dā­de­ś ceti ṭhak | trayastriṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="372,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,25</span>śati jātāḥ trā­ya­striṃ­śāḥ '­dṛ­ṣṭe­śā­ni ca jāte ca a­ṇi­dvi­dhī­ya­ta­' ity a­bhi­dhā­na­m astīti a­ṇi­dvi­dhī­ya­te­, kathaṃ <lb n="372,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,26</span>vṛttir bhe­dā­bhā­vā­t ma­ha­tta­ra­pi­tṛ­gu­rū­pā­dhyā­ya­tu­lyāḥ | maṃ­tri­pu­ro­hi­ta­saṃ­sthā­nī­yā hi ye tra­ya­striṃ­śa­dde­vā­s ta eva trāya<span type="hard-break">- </span><lb n="372,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,27</span>striṃśā na tatra jātāḥ kecid anye saṃtīti du­ru­pa­pā­dā vṛttiḥ | nai­ta­tsā­raṃ­, saṃ­khyā­saṃ­khye­ya­bhe­da­vi­va­kṣā­yā­m ādhārā<span type="hard-break">- </span><lb n="372,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,28</span>dhe­ya­bhe­do­pa­pa­tteḥ­, tra­ya­striṃ­śa­tsaṃ­khyā ta­dā­dhā­raḥ saṃ­khye­yā­s tu ya­tho­ktā­s ta­dā­dhe­yā iti sū­pa­pā­dā vṛttiḥ | atha vā <lb n="372,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,29</span>tra­ya­striṃ­śa­dde­vā eva trā­ya­striṃ­śāḥ '­svā­rthi­ko pi hṛta' iti ba­hu­tva­ni­rde­śā­t | aṃ­ti­mā­di­va­t pa­ri­ṣa­dva­kṣya­mā­ṇā <lb n="372,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,30</span>tatra jātā bhavā vā pā­ri­ṣa­dāḥ­, pa­ri­ṣa­tta­dva­tāṃ ka­thaṃ­ci­d bhedāt te ca vayasya pīṭham a­rda­tu­lyāḥ | ātmānaṃ rakṣaṃtī<span type="hard-break">- </span><lb n="372,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,31</span>tī­tyā­tma­ra­kṣā­s te śi­ro­ra­kṣo­pa­māḥ | lokaṃ pā­la­yaṃ­tī­ti lo­ka­pā­lā­s te cā­ra­kṣi­kā­rtha­ca­ra­sa­māḥ | a­nī­kā­nī­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="372,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,32</span>nīkāni tāni daṃ­ḍa­sthā­nī­yā­ni gaṃ­dha­rvā­nī­kā­dī­ni sapta | prakīrṇā eva pra­kī­rṇa­kāḥ te pau­ra­jā­na­pa­da­ka­lpāḥ | <lb n="372,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 372,33</span>vā­ha­nā­di­bhā­ve­nā­bhi­mu­khye­na yogo bhi­yo­ga­s tatra bhavā a­bhi­yo­gyā­s ta eva ā­bhi­yo­gyāḥ iti svārthikaḥ ghaṇu <pb n="373"/><lb n="373,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,01</span>cā­tu­rva­rṇyā­di­va­t­, athavā a­bhi­yo­ge sādhavaḥ ā­bhi­yo­gyāḥ a­bhi­yo­ga­m a­rhaṃ­tī­ti vā ā­bhi­yo­gyā­s te ca <lb n="373,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,02</span>dā­sa­sa­mā­nāḥ | kilbiṣaṃ pāpaṃ tad eṣām astīti ki­lbi­ṣi­kāḥ te ṃty a­vā­si­sthā­nī­yāḥ | e­kai­ka­sya ni­kā­ya­syai­ka­śa <lb n="373,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,03</span>iti vīpsārthe śas || kutaḥ punar e­kai­ka­sya ni­kā­ya­syeṃ­drā­da­yo da­śa­vi­ka­lpāḥ pra­tī­yaṃ­ta ity ā­ve­da­ya­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2932"><l ana="bt" n="bt_4.4.1"><lb n="373,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.4.1</span>iṃ­drā­da­yo da­śai­te­ṣā­m ekaśaḥ pra­ti­sū­tri­tāḥ | pu­ṇya­ka­rma­vi­śe­ṣā­ṇāṃ ta­ddhe­tū­nāṃ tathā sthiteḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2933" rend="justify"><lb n="373,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,05</span>yathaiva hi de­va­ga­ti­nā­m a­pu­ṇya­ka­rma­sā­mā­nyā­d devās ta­dvi­śe­ṣa­bha­va­na­vā­si­nā­m ā­di­pu­ṇyo­da­yā­c ca bha­va­na­vā­syā­da­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="373,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,06</span>s ta­thai­veṃ­drā­di­nā­m a­pu­ṇya­ka­rma­vi­śe­ṣe­ṇa iṃ­drā­da­yo pi saṃ­bhā­vyaṃ­te­, teṣāṃ ta­ddhe­tū­nāṃ yu­ktyā­ga­mā­bhyāṃ vya­va­sthi­te­r bā<span type="hard-break">- </span><lb n="373,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,07</span>dha­kā­bhā­vā­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.5 a_2934" rend="justify"><lb n="373,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.5 </span>trā­ya­striṃ­śa­lo­ka­pā­la­va­rjyā vyaṃ­ta­ra­jyo­ti­ṣkāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">5</ref> || </p><p n="a_2935" rend="justify"><lb n="373,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,09</span>iṃ­drā­di­da­śa­vi­ka­lpā­nā­m u­tsa­rga­to '­bhi­hi­tā­nāṃ caturṣu ni­kā­ye­ṣv a­vi­śe­ṣe­ṇa prasaktau ta­da­rtha­m idam ucyate | kutaḥ <lb n="373,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,10</span>pu­na­rvyaṃ­ta­rā jyotiṣkāḥ trā­ya­striṃ­śai­r lo­ka­pā­lai­ś ca varjyā yena te ṣṭa­vi­ka­lpā eva syur ity ā­re­kā­yā­m idam ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2936"><l ana="bt" n="bt_4.5.1"><lb n="373,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.5.1</span>tatrāpi vyaṃtarā varjyā jyo­ti­ṣkā­ś co­pa­va­rṇi­tāḥ | trā­ya­striṃ­śai­s tathā lo­ka­pā­lai­s ta­ddhe­tva­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2937" rend="justify"><lb n="373,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,12</span>na hi vyaṃ­ta­ra­jyo­ti­ṣkā ni­kā­yā­s tra­ya­striṃ­śa­llo­ka­pā­la­nā­m a­pu­ṇya­ka­rma­vi­śe­ṣā­s trā­ya­striṃ­śa­lo­ka­pā­la­de­va­vi­śe<span type="hard-break">- </span><lb n="373,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,13</span>ṣa­ka­lpa­nā­he­tu­r asti yatas tayos trā­ya­striṃ­śa­lo­ka­pā­lā­ś ca syur iti ta­dva­rjyā­s te devāḥ ta­da­ti­śa­ya­vi­śe­ṣa­sya pratī<span type="hard-break">- </span><lb n="373,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,14</span>ti­he­to­r ni­kā­yāṃ­ta­ra­va­t ta­trā­saṃ­bha­vā­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.6 a_2938" rend="justify"><lb n="373,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.6 </span>pū­rva­yo­r dvīndrāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">6</ref> || </p><p n="a_2939" rend="justify"><lb n="373,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,16</span>bha­va­na­vā­si­vyaṃ­ta­ra­ni­kā­ya­yoḥ pū­rva­yo­r devā dvīṃdrā na punar ekeṃdrā ni­kā­yāṃ­ta­ra­va­d iti pra­ti­pa­ttya­rtha­m idaṃ sūtraṃ | <lb n="373,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,17</span>pū­rva­yo­r iti vacanaṃ pra­tha­ma­dvi­tī­ya­ni­kā­ya­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ­, tṛ­tī­yā­pe­kṣa­yā dvi­tī­ya­sya pū­rva­tvo­pa­pa­tteḥ dvi­va­ca­na­sā<span type="hard-break">- </span><lb n="373,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,18</span>marthyāc ca­tu­rthā­pe­kṣa­yā tṛ­tī­ya­sya pūrvatve py a­gra­ha­ṇā­d a­pra­tyā­sa­tteḥ | dvau dvau iṃdrau yeṣāṃ te dvīṃdrā ity aṃ­ta­rnī­ta­vī<span type="hard-break">- </span><lb n="373,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,19</span>psārtho nirdeśaḥ | dvi­pa­di­kā tri­pa­di­ke­ti yathā vīpsāyāṃ vuno vi­dhā­nā­d iha vī­psā­ga­ti­r yuktā na prakṛteḥ <lb n="373,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,20</span>kiṃcid vi­dhā­na­m asti | tarhi sa­pta­pa­rṇā­di­va­d bha­vi­ṣya­ti vī­psā­vi­dhā­nā­bhā­ve pi vī­psā­saṃ­pra­tya­yaḥ | pū­rva­yo­r nikāya<span type="hard-break">- </span><lb n="373,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,21</span>yor dvau dvāv iṃdrau de­vā­nā­m iti ni­kā­ya­ni­kā­yi­bhe­da­vi­va­kṣā­va­śā­d ā­dhā­rā­dhe­ya­bhā­vo vi­bhā­vya­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2940"><l ana="bt" n="bt_4.6.1"><lb n="373,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.6.1</span>dvīṃdrāḥ ni­kā­ya­yo­r devāḥ pū­rva­yo­r iti ni­śca­yā­t | ta­trai­ka­sya prabhor bhāvo neti te sto­ka­pu­ṇya­kāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2941" rend="justify"><lb n="373,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,23</span>bha­va­na­vā­si­ni­kā­ye a­su­rā­ṇāṃ dvāviṃdrau ca­ma­ra­vai­ro­ca­nau­, nā­ga­ku­mā­rā­ṇāṃ dha­ra­ṇa­bhū­tā­naṃ­dau­, vi­dyu­tku­mā­rā­ṇāṃ <lb n="373,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,24</span>ha­ri­siṃ­ha­ha­ri­kāṃ­tau­, su­pa­rṇa­ku­mā­rā­ṇāṃ ve­ṇu­de­va­ve­ṇu­dhā­ri­ṇau­, a­gni­ku­mā­rā­ṇāṃ a­gni­śi­khā­gni­mā­ṇa­vau­, vātaku<span type="hard-break">- </span><lb n="373,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,25</span>mārāṇāṃ vai­laṃ­ba­na­pra­bhaṃ­ja­nau­, sta­ni­ta­ku­mā­rā­ṇāṃ su­gho­ṣa­ma­hā­gho­ṣau­, u­da­dhi­ku­mā­rā­ṇāṃ ja­la­kāṃ­ta­ja­la­pra­bhau­, dvīpaku<span type="hard-break">- </span><lb n="373,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,26</span>mārāṇāṃ pū­rṇa­va­śi­ṣṭau­, di­kku­mā­rā­ṇāṃ a­mi­ta­ga­tya­mi­ta­vā­ha­nau | tathā vyaṃ­ta­ra­ni­kā­ye ki­nna­rā­ṇāṃ ki­nna­ra­kiṃ­pu<span type="hard-break">- </span><lb n="373,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,27</span>ruṣau, kiṃ­pu­ru­ṣā­ṇāṃ sa­tpu­ru­ṣa­ma­hā­pu­ru­ṣau­, ma­ho­ra­gā­ṇā­m a­ti­kā­ya­ma­hā­kā­yau­, gaṃ­dha­rvā­ṇāṃ gī­ta­ra­ti­gī­ta­ya­śa­sau­, <lb n="373,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,28</span>yakṣāṇāṃ pū­rṇa­bha­dra­mā­ṇi­bha­drau­, rā­kṣa­sā­nāṃ bhī­ma­ma­hā­bhī­mau­, pi­śā­cā­nāṃ kā­la­ma­hā­kā­lau­, bhūtānāṃ pra­ti­rū­pā­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="373,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,29</span>tirūpau | evam e­te­ṣā­m e­kai­ka­sya pra­bho­ra­bhā­vā­t te sto­ka­pu­ṇyāḥ prabhavo ni­ścī­yaṃ­te || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.7 a_2942" rend="justify"><lb n="373,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.7 </span>kā­ya­pra­vī­cā­rā ā ai­śā­nā­t || <ref type="no-sbt" rend="a">7</ref> || </p><p n="a_2943" rend="justify"><lb n="373,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,31</span>pra­ti­pū­rvā­c careḥ saṃjñāyāṃ ghaṇu tu pra­vī­ca­ra­ṇaṃ pra­vī­cā­ro mai­thu­no­pa­se­va­naṃ | kāye pra­vī­cā­ro yeṣāṃ te kāya<span type="hard-break">- </span><lb n="373,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 373,32</span>pra­vī­cā­rāḥ | a­saṃ­hi­tā­ni­rde­śo '­saṃ­de­hā­rthaḥ | ai­śā­nā­d ity u­cya­mā­ne hi saṃdehaḥ syāt ki­mā­daṃ­ta­rbhū­ta uta <pb n="374"/><lb n="374,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,01</span>dikchabdo dhyāhārya iti vi­pa­rya­yo vā syāt | ai­śā­nā­t pū­rva­yo­r ity a­nu­va­rta­mā­ne­nā­bhi­saṃ­baṃ­dhā­t | asaṃhi<span type="hard-break">- </span><lb n="374,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,02</span>tā­ni­rde­śe tu nāyaṃ doṣaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2944"><l ana="bt" n="bt_4.7.1"><lb n="374,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.7.1</span>devāḥ kā­ya­pra­vī­cā­rā ā ai­śā­nā­di­tī­ra­ṇā­t | caturṣv api ni­kā­ye­ṣu su­kha­bhe­da­sya sūcanaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2945" rend="justify"><lb n="374,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,04</span>ca­tu­rṇi­kā­yā devāḥ kā­ya­pra­vī­cā­rāḥ iti saṃ­baṃ­dhā­c caturṣv api ni­kā­ye­ṣu surāṇāṃ su­ra­ta­su­kha­vi­śe­ṣa­sya <lb n="374,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,05</span>kathanaṃ gamyate ā ai­śā­nā­d iti va­ca­nā­t | na hi vai­mā­ni­ka­ni­kā­ye sa­rva­su­rā­ṇāṃ kā­ya­pra­vī­cā­ra­pra­sa­ktau tanni<span type="hard-break">- </span><lb n="374,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,06</span>vṛttyarthaṃ ai­śā­nā­d iti va­ca­na­m a­bhyu­pa­gaṃ­tuṃ yuktaṃ || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.8 a_2946" rend="justify"><lb n="374,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.8 </span>śeṣāḥ spa­rśa­rū­pa­śa­bda­ma­naḥ­pra­vī­cā­rāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">8</ref> || </p><p n="a_2947" rend="justify"><lb n="374,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,08</span>śeṣā iti vacanaṃ u­ktā­va­śi­ṣṭa­saṃ­gra­hā­rthaṃ­, te co­ktā­va­śi­ṣṭāḥ sā­na­tku­mā­rā­da­yaḥ ka­lpo­pa­pa­nnā evācyu<span type="hard-break">- </span><lb n="374,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,09</span>tāntāḥ pare '­pra­vī­cā­rā iti va­kṣya­mā­ṇa­tvā­t ka­lpo­pa­pa­nna­pa­ryaṃ­tā­nā­m eva dvā­da­śa­vi­ka­lpa­tve­na ni­rdi­ṣṭā­nāṃ prakara<span type="hard-break">- </span><lb n="374,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,10</span>ṇāc ca | nanv evaṃ ke spa­rśa­pra­vī­cā­rāḥ ke ca rū­pā­di­pra­vī­cā­rā iti vi­ṣa­ya­vi­ve­kā­pa­ri­jñā­nā­d a­ga­ma­ko 'yaṃ nirdeśa <lb n="374,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,11</span>ity ā­śaṃ­kā­yā­m idam a­bhi­dhī­ya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2948"><l ana="bt" n="bt_4.8.1"><lb n="374,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.8.1</span>te spa­rśā­di­pra­vī­cā­rāḥ śeṣās tebhyo ya­thā­ga­maṃ | jñeyāḥ kā­mo­da­yāḥ pā­pa­tā­ra­ta­mya­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2949" rend="justify"><lb n="374,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,13</span>te devāḥ śeṣāḥ sā­na­tku­mā­rā­da­yo ya­thā­ga­maṃ spa­rśā­di­pra­vī­cā­rāḥ pra­ti­pa­tta­vyāḥ | sā­na­tku­mā­ra­mā­heṃ­dra­yoḥ <lb n="374,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,14</span>spa­rśa­pra­vī­cā­rā devās teṣām u­tpa­nna­mai­thu­na­su­kha­li­psā­nāṃ sa­mu­pa­sthi­ta­sva­de­vī­śa­rī­ra­spa­rśa­mā­trā­t prī­tyu­tpa­ttau ni­vṛ­tte­ccha<span type="hard-break">- </span><lb n="374,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,15</span>tvo­pa­pa­tteḥ | bra­hma­bra­hmo­tta­ra­lāṃ­ta­va­kā­pi­ṣṭhe­ṣu rū­pa­pra­vī­cā­rāḥ­, sva­de­vī­ma­no­jña­rū­pā­va­lo­ka­na­mā­trā­d eva ni­rā­kāṃ­kṣa­ta­yā <lb n="374,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,16</span>prī­tya­ti­śa­yo­pa­pa­tteḥ | śu­kra­ma­hā­śu­kra­sa­tā­ra­sa­ha­srā­re­ṣu śa­bda­pra­vī­cā­rāḥ­, sva­kāṃ­tā­ma­no jña­śa­bda­śra­va­ṇa­mā­trā­d eva saṃto<span type="hard-break">- </span><lb n="374,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,17</span>ṣo­pa­pa­tteḥ | ā­na­ta­prā­ṇa­tā­ra­ṇā­cyu­ta­ka­lpe­ṣu ma­naḥ­pra­vī­cā­rāḥ­, svāṃ­ga­nā­ma­naḥ­saṃ­ka­lpa­mā­trā­d eva pa­ra­ma­su­khā­nu­bha­va<span type="hard-break">- </span><lb n="374,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,18</span>siddher iti hi pa­ra­mā­ga­maḥ śrūyate | tatas ta­da­na­ti­kra­me­ṇai­va vi­ṣa­ya­vi­ve­ka­vi­jñā­nā­n nā­ga­ma­ko 'yaṃ nirdeśaḥ | punaḥ <lb n="374,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,19</span>pra­vī­cā­ra­gra­ha­ṇā­d i­ṣṭā­bhi­saṃ­baṃ­dha­pra­tya­yā­d a­nya­thā­bhi­saṃ­baṃ­dhe cā­rtha­vi­ro­dhā­t | saṃ­bhā­vyaṃ­te ya­thā­ga­maṃ spa­rśā­di­pra­vī­cā­rā <lb n="374,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,20</span>devāḥ kā­mo­da­yāḥ pāpasya cā­ri­tra­mo­ha­kṣa­yo­pa­śa­ma­vi­śe­ṣa­sya tā­ra­ta­mya­bhe­dā­n ma­nu­ṣya­vi­śe­ṣa­va­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.9 a_2950" rend="justify"><lb n="374,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.9 </span>pare '­pra­vī­cā­rāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">9</ref> || </p><p n="a_2951" rend="justify"><lb n="374,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,22</span>pera grahaṇaṃ ka­lpā­tī­ta­sa­rva­de­va­saṃ­gra­hā­rthaṃ | tato '­ni­ṣṭa­ka­lpa­nā­ni­vṛ­ttiḥ | a­pra­vī­cā­ra­gra­ha­ṇaṃ pra­kṛ­ṣṭa­su­kha­pra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="374,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,23</span>pa­ttya­rthaṃ­, te na ma­naḥ­pra­vī­cā­rāḥ | tebhyaḥ pare ka­lpā­tī­tāḥ sa­rva­de­vāḥ pra­vī­cā­ra­ra­hi­tā ity uktaṃ bhavati || </p><p n="a_2952" rend="justify"><lb n="374,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,24</span>kutaḥ punar uktebhyaḥ pare '­pra­vī­cā­rā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2953"><l ana="bt" n="bt_4.9.1"><lb n="374,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.9.1</span>tebhyas tu pare kā­ma­ve­da­nā­yāḥ pa­ri­kṣa­yā­t | su­kha­pra­ka­rṣa­saṃ­prā­pteḥ pra­vī­cā­re­ṇa varjitāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.9.2"><lb n="374,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.9.2</span>saṃ­bhā­vyaṃ­te ca te sarve tā­ra­ta­mya­sya da­rśa­nā­t | na­rā­ṇā­m iha ke­ṣāṃ­ci­t kā­mā­pā­pa­sya tādṛśaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2954" rend="justify"><lb n="374,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,27</span>vi­vā­dā­pa­nnāḥ surāḥ kā­ma­ve­da­nā­krāṃ­tāḥ sa­śa­rī­ra­tvā­t pra­si­ddha­kā­mu­ka­va­t ity uktaṃ kā­ma­ve­da­nā­pā­pa­sya <lb n="374,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,28</span>śa­rī­ra­tve­na vi­ro­dhā­bhā­vā­t | ke­ṣāṃ­ci­d ihaiva ma­nu­ṣyā­ṇāṃ maṃdam aṃ­da­ta­ma­kā­nāṃ vi­ni­śca­yā­t kā­ma­ve­da­nā­hā­ni<span type="hard-break">- </span><lb n="374,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,29</span>tā­ra­ta­mye śa­rī­ra­hā­ni­tā­ra­ta­mya­da­rśa­nā­bhā­vā­t pra­kṣī­ṇa­śe­ṣa­ka­lma­ṣā­ṇā­m api śa­rī­rā­ṇāṃ pra­mā­ṇa­taḥ sā­dha­nā­t | <lb n="374,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,30</span>etena kāmitve sādhye sa­ttva­pra­me­ya­tvā­da­yo pi hetavaḥ saṃ­di­gdha­vi­pa­kṣa­vyā­vṛ­tti­kā iti pra­ti­pā­di­taṃ­, tataḥ <lb n="374,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,31</span>saṃbhāvyā eva kecid a­pra­vī­cā­rāḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2955"><l ana="bt" n="bt_4.9.3"><lb n="374,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.9.3</span>ity evaṃ navabhiḥ sūtraiḥ ni­kā­yā­dyaṃ­ta­ra­sya yā | kalpanā saṃ­śa­ya­ś cātra ke­ṣāṃ­ci­t ta­nni­rā­kṛ­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_2956" rend="justify"><lb n="374,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 374,33</span>pra­tha­me­na sūtreṇa tāvat ke­ṣāṃ­ci­n ni­kā­yāṃ­ta­ra­sya kalpanā ta­tsaṃ­de­haḥ cātra ni­rā­kṛ­tiḥ | dvi­tī­ye­na le­śyāṃ­ta­ra­sya­, <pb n="375"/><lb n="375,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,01</span>tṛ­tī­ye­na saṃ­khyāṃ­ta­ra­sya­, ca­tu­rthe­na ka­lpāṃ­ta­ra­sya­, paṃ­ca­me­na ta­da­pa­vā­dāṃ­ta­ra­sya­, ṣa­ṣṭhe­neṃ­dra­saṃ­khyāṃ­ta­ra­sya­, sa­pta­me­nā­ṣṭa­me­na <lb n="375,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,02</span>cā­ni­ṣṭa­pra­vī­cā­ra­sya­, na­va­me­na sa­rva­pra­vī­cā­ra­sye­ti navabhiḥ sūtrair ni­kā­yā­dyaṃ­ta­ra­ka­lpa­na­saṃ­śa­ya­ni­rā­kṛ­tiḥ pra­tye­ta­vyā || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.10 a_2957" rend="justify"><lb n="375,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.10 </span>bha­va­na­vā­si­no '­su­ra­nā­ga­vi­dyu­tsu­pa­rṇā­gni­vā­ta­sta­ni­to­da­dhi­dvī­pa­di­kku­mā­rāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">10</ref> || </p><p n="a_2958" rend="justify"><lb n="375,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,04</span>bha­va­na­vā­si­nā­m a­ka­rmo­da­ye sati bha­va­ne­ṣu va­sa­na­śī­lā bha­va­na­vā­si­na iti sā­mā­nya­saṃ­jñā pra­tha­ma­ni­kā­ye <lb n="375,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,05</span>devānāṃ | a­su­rā­di­nā­m a­ka­rma­vi­śe­ṣo­da­yā­d a­su­ra­ku­mā­rā­da­ya iti vi­śe­ṣa­saṃ­jñā | ku­mā­ra­śa­bda­sya pra­tye­ka­m abhisaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="375,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,06</span>baṃdhāt teṣāṃ kau­mā­ra­va­yo­vi­śe­ṣa­vi­kri­yā­di­yo­gāḥ kecid āhuḥ | devaiḥ sa­hā­syaṃ­tī­ti asurā iti, tad a­yu­ktaṃ­, <lb n="375,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,07</span>teṣām evam a­va­rṇa­vā­dā­t | sau­dha­rmā­di­de­vā­nāṃ ma­hā­pra­bhā­va­tvā­d asuraiḥ saha yu­ddhā­yo­gā­t teṣāṃ ta­tprā­ti­kū­lye­nā­vṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="375,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,08</span>tter vai­ra­kā­ra­ṇa­sya ca pa­ra­dā­rā­pa­hā­rā­de­r a­bhā­vā­t || a­thai­te­ṣāṃ bha­va­na­vā­si­nāṃ da­śā­nā­m api ni­ru­kti­sā­ma­rthyā­d ācā<span type="hard-break">- </span><lb n="375,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,09</span>ra­vi­śe­ṣa­pra­ti­pa­tti­r iti pra­da­rśa­ya­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2959"><l ana="bt" n="bt_4.10.1"><lb n="375,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.10.1</span>da­śā­su­rā­da­ya­s tatra proktā bha­va­na­vā­si­naḥ | a­dho­lo­ka­ga­te­ṣv eṣāṃ bha­va­ne­ṣu ni­vā­sa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2960" rend="justify"><lb n="375,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,11</span>kva punar a­dho­lo­ke teṣāṃ bha­va­nā­ni śrūyaṃte ? ra­tna­pra­bhā­yāḥ paṃ­ka­ba­hu­la­bhā­ge bha­va­nā­ny a­su­ra­ku­mā­rā­ṇāṃ­, kha­ra­pṛ­thi<span type="hard-break">- </span><lb n="375,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,12</span>vībhāge ca­tu­rda­śa­yo­ja­na­sa­ha­sre­ṣu nā­gā­di­ku­mā­rā­ṇāṃ | ta­tro­pa­ry adhaś cai­kai­ka­smi­n yo­ja­na­sa­ha­sre ta­dbha­va­nā­bhā­va­śra­va<span type="hard-break">- </span><lb n="375,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,13</span>ṇāt | tatra da­kṣi­ṇo­tta­rā­dhi­pa­tī­nāṃ ca­ma­ra­vai­ro­ca­nā­dī­nāṃ bha­va­na­saṃ­khyā­vi­śe­ṣaḥ pa­ri­vā­ra­vi­bha­va­vi­śe­ṣa­ś ca yathā<span type="hard-break">- </span><lb n="375,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,14</span>gamaṃ pra­ti­pa­tta­vyaḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.11 a_2961" rend="justify"><lb n="375,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.11 </span>vyaṃtarāḥ kiṃ­na­ra­kiṃ­pu­ru­ṣa­ma­ho­ra­ga­gaṃ­dha­rva­ya­kṣa­rā­kṣa­sa­bhū­ta­pi­śā­cāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">11</ref> || </p><p n="a_2962" rend="justify"><lb n="375,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,16</span>vyaṃ­ta­ra­nā­m a­ka­rmo­da­ye sati vi­vi­dhāṃ­ta­ra­ni­vā­si­tvā­d vya­‍­ṃ­ta­rā ity a­ṣṭa­vi­ka­lpā­nā­m api dvi­tī­ya­ni­kā­ye devānāṃ <lb n="375,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,17</span>sā­mā­nya­saṃ­jñā | ki­nna­rā­di­nā­m a­ka­rma­vi­śe­ṣo­da­yā­t ki­nna­rā­da­ya iti vi­śe­ṣa­saṃ­jñā | kiṃ­na­rā­n kā­ma­yaṃ­ta iti <lb n="375,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,18</span>kiṃ­na­rāḥ­, kiṃ­pu­ru­ṣā­n kā­ma­yaṃ­ta iti kiṃ­pu­ru­ṣāḥ­, pi­śi­tā­śa­nā­t piśācā i­tyā­dya­nva­rtha­saṃ­jñā­yā­m a­va­rṇa­vā­da<span type="hard-break">- </span><lb n="375,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,19</span>pra­saṃ­gā­t­; devānāṃ ta­thā­bhā­va­saṃ­bha­vā­t | pi­śā­cā­nāṃ ma­tsyā­di­pra­vṛ­tti­da­rśa­nā­t pi­śi­tā­śi­tva­saṃ­bha­va iti cet <lb n="375,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,20</span>na, tasyāḥ krī­ḍā­su­kha­ni­mi­tta­tvā­t teṣāṃ mā­na­sā­hā­ra­tvā­t || kva punar vyaṃ­ta­rā­ṇāṃ vi­vi­dhā­nyaṃ­ta­rā­ṇy a­va­kā­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="375,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,21</span>sthā­nā­khyā­ni yato ni­ru­kti­sā­ma­rthyā­d e­te­ṣā­m ā­dhā­ra­pra­ti­pa­tti­r ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2963"><l ana="bt" n="bt_4.11.1"><lb n="375,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.11.1</span>a­ṣṭa­bhe­dā vi­ni­rdi­ṣṭā vyaṃtarāḥ ki­nna­rā­da­yaḥ | vi­vi­dhā­nyaṃ­ta­rā­ṇy eṣām a­dho­ma­dhya­ma­lo­ka­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2964" rend="justify"><lb n="375,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,23</span>a­dho­lo­ke tāvad au­pa­ri­ṣṭe kha­ra­pṛ­thvī­bhā­ge kiṃ­na­rā­dī­nā­m a­ṣṭa­bhe­dā­nāṃ vyaṃ­ta­rā­ṇāṃ da­kṣi­ṇā­dhi­pa­tī­nāṃ kiṃ­pu­ru­ṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="375,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,24</span>dīnāṃ co­tta­rā­dhi­pa­tī­nā­m a­saṃ­khye­ya­na­ga­ra­śa­ta­sa­ha­srā­ṇi śrū­yaṃ­te­, ma­dhya­lo­ke ca dvī­pā­di­sa­mu­dra­de­śa­grā­ma­na­ga­ra­tri­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="375,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,25</span>ca­tu­ṣka­ca­tu­ra­sra­gṛ­hāṃ­ga­ṇe ra­thyā­ja­lā­śa­yo­dyā­na­de­va­ku­lā­dī­nāṃ vā­sa­śa­ta­sa­ha­srā­ṇāṃ saṃ­khye­yā­ni teṣām ā­khyā­yaṃ­te | <lb n="375,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,26</span>ta­dvi­śe­ṣa­saṃ­khyā­pa­ri­vā­ra­vi­bhū­ti­vi­śe­ṣo ya­thā­ga­maṃ pra­ti­pa­tta­vyaḥ pū­rva­va­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.12 a_2965" rend="justify"><lb n="375,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.12 </span>jyotiṣkāḥ sū­ryā­caṃ­dra­m asau gra­ha­na­kṣa­tra­pra­kī­rṇa­ka­tā­ra­kā­ś ca || <ref type="no-sbt" rend="b">12</ref> || </p><p n="a_2966" rend="justify"><lb n="375,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,28</span>jyotiṣa eva jyotiṣkāḥ ko vā yā­vā­de­r iti svārthikaḥ kaḥ | jyo­tiḥ­śa­bda­sya yā­vā­di­ṣu pāṭhāt <lb n="375,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,29</span>ta­thā­bhi­dhā­na­da­rśa­nā­t pra­kṛ­ti­liṃ­gā­nu­vṛ­ttiḥ kuṭīraḥ samīra iti yathā | sū­ryā­caṃ­dra­ma­sā ity a­trā­na­du devatā<span type="hard-break">- </span><lb n="375,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,30</span>dvaṃ­dva­vṛ­tteḥ | gra­ha­na­kṣa­tra­pra­kī­rṇa­ka­tā­ra­kā ity atra nānadu | nanu dvaṃ­dva­gra­ha­ṇā­t ta­sye­ṣṭa­vi­ṣa­ye vya­va­sthā­nā­d a­su­rā­di­va­t <lb n="375,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,31</span>kiṃ­na­rā­di­va­c ca kathaṃ jyotiṣkāḥ paṃ­ca­vi­ka­lpāḥ siddhā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2967"><l ana="bt" n="bt_4.12.1"><lb n="375,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.12.1</span>jyotiṣkāḥ paṃcadhā dṛṣṭāḥ sūryādyā jyotir āśritāḥ | nā­ma­ka­rma­va­śā­t tādṛk saṃjñā sā­mā­nya­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2968" rend="justify"><lb n="375,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 375,33</span>jyo­ti­ṣka­nā­ma­ka­rmo­da­ye sa­tī­rā­śra­ya­tvā­jyo­ti­ṣkā iti sā­mā­nya­ta­s teṣāṃ saṃjñā sū­ryā­di­nā­m a­ka­rma­vi­śe­ṣo<span type="hard-break">- </span><pb n="376"/><lb n="376,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,01</span>dayāt sūryādyā iti vi­śe­ṣa­saṃ­jñāḥ | ta ete paṃ­ca­dhā­pi dṛṣṭāḥ pra­tya­kṣa­jñā­ni­bhiḥ sā­kṣā­tkṛ­tā­s ta­du­pa­de­śā­vi­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="376,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,02</span>vā­dā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2969"><l ana="bt" n="bt_4.12.2"><lb n="376,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.12.2</span>sā­mā­nya­to '­nu­me­yā­ś ca cha­dma­sthā­nāṃ vi­śe­ṣa­taḥ | pa­ra­mā­ga­ma­saṃ­ga­myā iti nā­dṛ­ṣṭa­ka­lpa­nā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_4.13 a_2970" rend="justify"><lb n="376,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.13 </span>me­ru­pra­da­kṣi­ṇā ni­tya­ga­ta­yo nṛloke || <ref type="no-sbt" rend="b">13</ref> || </p><p n="a_2971" rend="justify"><lb n="376,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,05</span>jyotiṣkā ity a­nu­va­rta­te | nṛloka iti ki­ma­rtha­m ity ā­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2972"><l ana="bt" n="bt_4.13.1"><lb n="376,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.1</span>niruktyā vā­sa­bhe­da­sya pū­rva­va­dga­tya­bhā­va­taḥ | te nṛloka iti proktam ā­vā­sa­pra­ti­pa­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2973" rend="justify"><lb n="376,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,07</span>na hi jyo­ti­ṣkā­ṇāṃ ni­ru­ktyā­vā­sa­pra­ti­pa­tti­r bha­va­na­vā­syā­dī­nā­m ivāsti yato nṛloka ity ā­vā­sa­pra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="376,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,08</span>pattyarthaṃ nocyate | kva punar nṛloke teṣām āvāsāḥ śrūyaṃte ? —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2974"><l ana="bt" n="bt_4.13.2"><lb n="376,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.2</span>asmāt sa­mā­ddha­rā­bhā­gā­d ūrdhvaṃ teṣāṃ pra­kā­śi­tāḥ | āvāsāḥ kramaśaḥ sa­rva­jyo­ti­ṣāṃ vi­śva­ve­di­bhiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.13.3"><lb n="376,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.3</span>yo­ja­nā­nāṃ śatāny aṣṭau hīnāni da­śa­yo­ja­naiḥ | utpatya tā­ra­kā­s tāvac caraṃty adha iti śrutiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.13.4"><lb n="376,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.4</span>tataḥ sūryā da­śo­tpa­tya yo­ja­nā­ni ma­hā­pra­bhāḥ | tataś caṃ­dra­ma­so­śī­tiṃ bhāni trīṇi tatas trayaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.13.5"><lb n="376,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.5</span>trīṇi trīṇi budhāḥ śukrā gu­ra­va­ś copari kramāt | catvāro ṃ­gā­ra­kā­s tadvac catvāri ca śanaiś carāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.13.6"><lb n="376,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.6</span>caraṃti tā­dṛ­śā­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣa­va­śa­va­rti­naḥ | sva­bhā­vā­d vā ta­thā­nā­di­ni­dha­nā­d dra­vya­rū­pa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.13.7"><lb n="376,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.7</span>eṣa eva nabho bhāgo jyo­tiḥ­saṃ­ghā­ta­go­ca­raḥ | bahalaḥ sa­da­śa­kaṃ sarvo yo­ja­nā­nāṃ śataṃ smṛtaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.13.8"><lb n="376,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.8</span>sa gha­no­da­dhi­pa­ryaṃ­to nṛloke 'nyatra vā sthitaḥ | siddhas ti­rya­ga­saṃ­khyā­ta­dvī­pāṃ­bho­dhi­pra­mā­ṇa­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.13.9"><lb n="376,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.9</span>sa­rvā­bhyaṃ­ta­ra­cā­rī­ṣṭaḥ ta­trā­bhi­ji­da­tho bahiḥ | sarvebhyo gaditaṃ mūlaṃ bharaṇyo dhas ta­tho­di­tāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.13.10"><lb n="376,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.10</span>sa­rve­ṣā­m upari svātir iti saṃ­kṣe­pa­taḥ kṛtā | vyavasthā jyotiṣāṃ ciṃtyā pra­mā­ṇa­na­ya­ve­di­bhiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_2975" rend="justify"><lb n="376,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,18</span>me­ru­pra­da­kṣi­ṇā ni­tya­ga­ta­ya iti va­ca­nā­t kim iṣyata ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2976"><l ana="bt" n="bt_4.13.11"><lb n="376,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.11</span>me­ru­pra­da­kṣi­ṇā ni­tya­ga­ta­ya­s tv iti ni­ve­da­nā­t | nai­vā­pra­da­kṣi­ṇā teṣāṃ kā­dā­ci­t kīṣyate na ca || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.13.12"><lb n="376,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.12</span>ga­tya­bhā­vo pi cāniṣṭaṃ yathā bhū­bhra­ma­vā­di­naḥ | bhuvo bhra­ma­ṇa­ni­rṇī­ti­vi­ra­ha­syo­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_2977" rend="justify"><lb n="376,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,21</span>na hi pra­tya­kṣa­to bhūmer bhra­ma­ṇa­ni­rṇī­ti­r asti, sthi­ra­ta­yai­vā­nu­bha­vā­t | na cāyaṃ bhrāṃtaḥ sa­ka­la­de­śa­kā­la­pu­ru­ṣā­ṇāṃ <lb n="376,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,22</span>ta­dbhra­ma­ṇā­pra­tī­teḥ | ka­sya­ci­n nā­vā­di­sthi­ra­tvā­nu­bha­va­s tu bhrāṃtaḥ pareṣāṃ ta­dga­ma­nā­nu­bha­ve­na bā­dha­nā­t | nāpy anumā<span type="hard-break">- </span><lb n="376,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,23</span>nato bhū­bhra­ma­ṇa­vi­ni­śca­yaḥ kartuṃ suśakaḥ ta­da­vi­nā­bhā­vi­liṃ­gā­bhā­vā­t | sthire bhacake sū­ryo­da­yā­sta­m ayam adhyāhnā<span type="hard-break">- </span><lb n="376,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,24</span>di­bhū­go­la­bhra­ma­ṇe a­vi­nā­bhā­va­liṃ­ga­m iti cen na, tasya pra­mā­ṇa­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tvā­t pā­va­kā­nau­ṣṇyā­di­ṣu dravyatvā<span type="hard-break">- </span><lb n="376,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,25</span>divat | bha­ca­kra­bhra­ma­ṇe sati bhū­bhra­ma­ṇa­m aṃ­ta­re­ṇā­pi sū­ryo­da­yā­di­pra­tī­tyu­pa­pa­tte­ś ca | na tasmāt sā­dhyā­vi­nā­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="376,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,26</span>ni­ya­ma­ni­śca­yaḥ | pra­ti­vi­hi­taṃ ca pra­paṃ­ca­taḥ pu­ra­stā­t bhū­go­la­bhra­ma­ṇa­m iti na ta­da­va­laṃ­ba­ne­na jyotiṣāṃ nitya<span type="hard-break">- </span><lb n="376,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,27</span>ga­tya­bhā­vo vi­bhā­va­yi­tuṃ śakyaḥ | nāpi kā­dā­ci­t kīṣyate gatir ni­tya­gra­ha­ṇā­t | ta­dga­te­r ni­tya­tva­vi­śe­ṣa­ṇā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="376,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,28</span>pa­pa­tti­r a­ghrau­vyā­d iti na śaṃ­ka­nī­yaṃ­, ni­tya­śa­bda­syā­bhī­kṣṇya­vā­ci­tvā­n ni­tya­pra­ha­si­tā­di­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2978"><l ana="bt" n="bt_4.13.13"><lb n="376,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.13</span>ū­rdhvā­dho­bhra­ma­ṇaṃ sa­rva­jyo­ti­ṣāṃ dhru­va­tā­ra­kāḥ | muktvā bhū­go­la­kā­d evaṃ prāhur bhū­bhra­ma­vā­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.13.14"><lb n="376,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.14</span>tad apy a­pā­sta­m ā­cā­ryai­r nṛloka iti sū­ca­nā­t | tatraiva bhramaṇaṃ yasmān no­rdhvā­dho­bhra­ma­ṇe sati || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l></lg><p n="a_2979" rend="justify"><lb n="376,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,31</span>dha­no­da­dheḥ paryaṃte hi jyotir ga­ṇa­go­ca­re siddhe triloka eva bhramaṇaṃ jyo­ti­ṣā­mū­rdhvā­dhaḥ katham u­pa­pa­dya­te ? <lb n="376,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,32</span>bhū­vi­dā­ra­ṇa­pra­saṃ­gā­t | tata eva viṃ­śa­tyu­tta­rai­kā­da­śa­yo­ja­na­śa­ta­vi­ṣkaṃ­bha­tvaṃ bhū­go­la­ś cā­bhyu­pa­ga­mya­ta iti cen na, <lb n="376,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 376,33</span>u­tta­ra­to bhū­maṃ­ḍa­la­sye­ya­ttā­ti­kra­mā­t ta­da­dhi­ka­pa­ri­mā­ṇa­sya pratīteḥ ta­ccha­ta­bhā­ga­sya ca sā­ti­re­kai­kā­da­śa <pb n="377"/><lb n="377,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,01</span>yo­ja­na­mā­tra­syai­va sa­ma­bhū­bhā­ga­syā­pra­tī­teḥ ku­ru­kṣe­trā­di­ṣu bhū­dvā­da­śa­yo­ja­nā­di­pra­mā­ṇa­syā­pi sa­ma­bhū­ta­la­sya su­pra­si­ddha<span type="hard-break">- </span><lb n="377,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,02</span>tvāt | ta­ccha­ta­gu­ṇa­vi­ṣkaṃ­bha­bhū­go­la­pa­ri­ka­lpa­nā­yā­m a­na­va­sthā­pra­saṃ­gā­t | kathaṃ ca sthire pi bhūgole gaṃ­gā­siṃ­dhvā­da­yo <lb n="377,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,03</span>nadyaḥ pū­rvā­pa­ra­sa­mu­dra­gā­mi­nyo gha­ṭe­ra­n ? bhū­go­la­ma­dhyāṃ­ta­pra­bha­vā­d iti cet, kiṃ punar bhū­go­la­ma­dhyaṃ ? | u­jja­yi­nī­ti <lb n="377,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,04</span>cet, na tato gaṃ­gā­siṃ­dhvā­dī­nāṃ prabhavaḥ sa­mu­pa­la­bhya­te | yasmāt ta­tpra­bha­vaḥ pra­tī­ya­te tad eva madhyam iti cet, <lb n="377,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,05</span>tad idam a­ti­vyā­ha­taṃ | gaṃ­gā­pra­bha­va­de­śa­sya madhyatve siṃ­dhu­pra­bha­va­bhū­bhā­ga­sya tato ti­vya­va­hi­ta­sya ma­dhya­tva­vi­ro­dhā­t | <lb n="377,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,06</span>sva­bā­hya­de­śā­pe­kṣa­yā tv asya madhyatve na kiṃcid amadhyaṃ syāt sva­si­ddhāṃ­ta­pa­ri­tyā­ga­ś co­jja­yi­nī­m a­dhya­vā­di­nāṃ | <lb n="377,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,07</span>ta­da­pa­ri­tyā­ge co­jja­yi­nyā u­tta­ra­to nadyaḥ sarvā u­da­ṅmu­khya­s tasyā da­kṣi­ṇa­to '­vā­ṅmu­khya­s tataḥ pa­ści­ma­taḥ pratya<span type="hard-break">- </span><lb n="377,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,08</span>ṅmukhyas tataḥ pūrvataḥ prāṅmukhyaḥ pra­tī­ye­ra­n | bhū­mya­va­gā­ha­bhe­dā­n na­dī­ga­ti­bhe­da iti cen na, bhū­go­la­ma­dhye ma­hā­va­gā­ha<span type="hard-break">- </span><lb n="377,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,09</span>pra­tī­ti­pra­saṃ­gā­t | na hi yāvān eva nīcair deśe va­gā­ha­s tāvān e­vo­rdhva­bhū­go­le yujyate | tato na­dī­bhi­r bhū­go­lā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="377,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,10</span>rū­pa­tā­m a­ti­kra­mya va­haṃ­tī­ti bhū­go­la­vi­dā­ra­ṇa­m iti samam eva dha­rā­ta­la­m a­va­laṃ­bi­tuṃ yuktaṃ, sa­mu­drā­di­sthi­ti­vi­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="377,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,11</span>dhaś ca tathā pa­ri­hṛ­taḥ syāt | sa­dbhū­mi­śa­kti­vi­śe­ṣā­t sa pa­ri­gī­ya­ta iti cet, tata eva sa­ma­bhū­mau chāyādi<span type="hard-break">- </span><lb n="377,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,12</span>bhedo stu | śakyaṃ hi vaktuṃ laṃ­kā­bhū­me­r īdṛśī śaktir yato madhyāhne a­lpa­chā­yā mā­nya­khe­ṭā­dyu­tta­ra­bhū­me­s tu tādṛśī <lb n="377,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,13</span>yatas ta­dā­dhi­ṣṭhi­ta­tā­ra­ta­mya­bhā chāyā | tathā da­rpa­ṇa­sa­ma­ta­lā­yā­m api bhūmau na sa­rve­ṣā­m upari sthite sūrye chāyā<span type="hard-break">- </span><lb n="377,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,14</span>vi­ra­ha­s tasyās ta­da­bhe­da­ni­mi­tta­śa­kti­vi­śe­ṣā­sa­dbhā­vā­t | tathā vi­ṣu­ma­ti sa­ma­rā­tra­m api tulyam a­dhya­di­ne vā bhūmi<span type="hard-break">- </span><lb n="377,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,15</span>śa­kti­vi­śe­ṣā­d astu | prācyām udayaḥ pra­tī­cyā­ma­sta­ma­yaḥ sūryasya tata eva ghaṭate | kā­rya­vi­śe­ṣa­da­rśa­nā­d dravyasya <lb n="377,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,16</span>śa­kti­vi­śe­ṣā­nu­mā­na­syā­vi­ro­dhā­t anyathā dṛ­ṣṭa­hā­ne­r a­dṛ­ṣṭa­ka­lpa­nā­yā­ś cāvaśyaṃ bhā­vi­tvā­t | sā ca pā­pī­ya­sī <lb n="377,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,17</span>ma­hā­mo­ha­vi­jṛṃ­bhi­ta­m ā­ve­da­ya­ti | na ca vayaṃ da­rpa­ṇa­sa­ma­ta­lā­m eva bhūmiṃ bhā­ṣā­ma­he pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t tasyāḥ <lb n="377,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,18</span>kā­lā­di­va­śā­d u­pa­ca­yā­pa­ca­ya­si­ddhe­r ni­mno­nna­tā­kā­ra­sa­dbhā­vā­t | tato no­jja­yi­nyā u­tta­ro­tta­ra­bhū­mau nimnāyāṃ madhyaṃ <lb n="377,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,19</span>dine chā­yā­vṛ­ddhi­r vi­ru­dhya­te | nāpi tato da­kṣi­ṇa­kṣi­tau sa­mu­nna­tā­yāṃ chā­yā­hā­ni­r u­nna­te­ta­rā­kā­ra­bhe­da­dvā­rā­yāḥ <lb n="377,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,20</span>śa­kti­bhe­da­pra­si­ddheḥ | pra­dī­pā­di­vā­di­tyā­n na dūre chāyāyā vṛ­ddhi­gha­ṭa­nā­t nikaṭe pra­bhā­to­pa­pa­tteḥ | tata eva <lb n="377,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,21</span>no­da­yā­s ta­ma­ya­yoḥ sū­ryā­de­biṃ­bā­rdha­da­rśa­naṃ vi­ru­dhya­te | bhū­mi­saṃ­la­gna­ta­yā vā sū­ryā­di­pra­tī­ti­r na saṃ­bhā­vyā­, dūrādi<span type="hard-break">- </span><lb n="377,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,22</span>bhūmes ta­thā­vi­dha­da­rśa­na­ja­na­na­śa­kti­sa­dbhā­vā­t || na ca bhū­mā­tra­ni­baṃ­dha­nāḥ sa­ma­rā­trā­da­ya­s teṣāṃ jyo­ti­ṣka­ga­ti­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="377,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,23</span>śe­ṣa­ni­baṃ­dha­na­tvā­d ity ā­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2980"><l ana="bt" n="bt_4.13.15"><lb n="377,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.15</span>sa­ma­rā­traṃ­di­vā­vṛ­ddhi­r hānir doṣāc ca yujyate | chā­yā­gra­ho­pa­rā­gā­di­r yathā jyo­ti­rga­ti­s tathā || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.13.16"><lb n="377,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.16</span>kha­khaṃ­ḍa­bhe­da­taḥ siddhā bā­hyā­bhyaṃ­ta­ra­m adhyataḥ | ta­thā­bhi­yo­gya­de­vā­nāṃ ga­ti­bhe­dā­t sva­bhā­va­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l></lg><p n="a_2981" rend="justify"><lb n="377,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,26</span>sūryasya tāvac ca­tu­ra­śī­ti­śa­taṃ maṃ­ḍa­lā­ni | tatra paṃ­ca­ṣa­ṣṭi­r a­bhyaṃ­ta­re jaṃ­bū­dvī­pa­syā­śī­ti­śa­ta­yo­ja­naṃ sa­ma­va­gā­hya<span type="hard-break">- </span><lb n="377,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,27</span>pra­kā­śa­nā­j jaṃ­bū­dvī­pā­d bā­hya­maṃ­ḍa­lā­ny e­kā­nna­viṃ­śa­ti­śa­taṃ la­va­ṇo­da­syā­bhyaṃ­ta­re trīṇi triṃśāni yo­ja­na­śa­tā­ny a­va­gā­hya <lb n="377,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,28</span>tasya pra­kā­śa­nā­t | dvi­yo­ja­na­m e­kai­ka­maṃ­ḍa­lāṃ­ta­raṃ dve yojane a­ṣṭā­ca­tvā­riṃ­śa­dyo­ja­nai­ka­ṣa­ṣṭi­bhā­gā­ś cai­kai­ka­m u­da­yāṃ­ta­raṃ | <lb n="377,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,29</span>tatra yadā trīṇi śa­ta­sa­ha­srā­ṇi ṣo­ḍa­śa­sa­ha­srā­ṇi sa­pta­śa­tā­ni dvya­dhi­kā­ni pa­ri­dhi­pa­ri­mā­ṇaṃ bibhrati tulame<span type="hard-break">- </span><lb n="377,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,30</span>ṣa­pra­ve­śa­di­na­go­ca­re sa­rva­ma­dhya­m aṃḍale meruṃ paṃ­ca­ca­tvā­riṃ­śa­dyo­ja­na­sa­ha­sraiḥ paṃ­ca­paṃ­cā­śa­dyo­ja­nai­r a­ṣṭā­viṃ­śa­tyā yo­ja­nai­ka­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="377,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,31</span>ṣṭi­bhā­gai­ś ca prāpya sūryaḥ pra­kā­śa­ya­ti ta­dā­ha­ni paṃ­ca­da­śa­mu­hū­rtā bhavaṃti rātrau ceti sa­ma­rā­traṃ siddhyati | viṣu<span type="hard-break">- </span><lb n="377,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,32</span>mati dine dvā­viṃ­śa­tye­ka­ṣa­ṣṭi­bhā­gaḥ sā­ti­re­kā­ṣṭa­sa­pta­ti­dvi­śa­ta­paṃ­ca­sa­ha­sra­yo­ja­na­pa­ri­mā­ṇāṃ ka­mu­hū­rta­ga­ti­kṣe­tro­pa­pa­teḥ | <lb n="377,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,33</span>da­kṣi­ṇo­tta­re sa­ma­pra­ṇi­dhī­nāṃ ca vya­va­hi­tā­nā­m api janānāṃ prācyam ā­di­tya­pra­tī­ti­ś ca laṃ­kā­di­ku­ru­kṣe­trāṃ­ta­ra­de­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="377,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 377,34</span>sthānām a­bhi­mu­kha­m ā­di­tya­syo­da­yā­t | a­ṣṭa­ca­tvā­riṃ­śa­dyo­ja­nai­ka­ṣa­ṣṭi bhā­ga­tvā­t pra­mā­ṇa­yo­ja­nā­pe­kṣa­yā sā­ti­re­ka<span type="hard-break">- </span><pb n="378"/><lb n="378,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,01</span>tri­na­va­ti­yo­ja­na­śa­ta­tra­ya­pra­mā­ṇa­tvā­d u­tse­dha­yo­ja­nā­pe­kṣa­yā dū­ro­da­ya­tvā­c ca svā­bhi­mu­kha­laṃ­bī­ddha­pra­ti­bhā­sa­si­ddheḥ | <lb n="378,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,02</span>dvitīye ahani tathā pra­ti­bhā­saḥ kuto na syāt ta­da­vi­śe­ṣā­d iti cen na, maṃ­ḍa­lāṃ­ta­re sū­rya­syo­da­yā­t ta­daṃ­ta­ra­syo<span type="hard-break">- </span><lb n="378,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,03</span>tse­dha­yo­ja­nā­pe­kṣa­yā dvā­viṃ­śa­tye­ka­ṣa­ṣṭi­bhā­ga­yo­ja­na­sa­ha­sra­pra­mā­ṇa­tvā­t­, u­tta­rā­ya­ṇe ta­du­tta­ra­taḥ pra­ti­bhā­sa­syo­pa­pa­tteḥ | <lb n="378,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,04</span>da­kṣi­ṇā­ya­ne ta­dda­kṣi­ṇa­taḥ pra­ti­bhā­sa­na­sya gha­ṭa­nā­t | sū­rya­pa­ri­ṇā­ma­da­kṣi­ṇo­tta­ra­sa­ma­pra­ṇi­dhi­bhū­bhā­gā­d a­nya­pra­de­śe <lb n="378,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,05</span>kutaḥ prācī siddhir iti cet, ta­da­naṃ­ta­ra­maṃ­ḍa­le tathā sa­rvā­bhi­mu­kha­m ā­di­tya­syo­da­yā­d eveti sarvam a­na­va­dyaṃ­, kṣetrāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="378,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,06</span>tare pi tathā vya­va­hā­ra­si­ddheḥ | tad etena prā­cī­da­rśa­nā­d dharāyāṃ go­lā­kā­ra­tā­sā­dha­na­m a­pra­yo­ja­ka­mu­ktaṃ tatra tatra <lb n="378,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,07</span>da­rpa­ṇā­kā­ra­tā­yā­m api prā­cī­da­rśa­no­pa­pa­tteḥ | yadā tu sūryaḥ sa­rvā­bhyaṃ­ta­ra­maṃ­ḍa­le ca­tu­śca­tvā­riṃ­śa­dyo­ja­na­sa­ha­srai<span type="hard-break">- </span><lb n="378,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,08</span>r a­ṣṭā­bhi­ś ca yo­ja­na­śa­tai­r vi­sta­rai­r merum aprāpya pra­kā­śa­ya­ti ta­dā­ha­ny a­ṣṭā­da­śa muhūrtā bhavaṃti | ca­tvā­riṃ­śa­ṣa­ṭcha­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="378,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,09</span>dhi­ka­na­va­na­va­ti­yo­ja­na­sa­ha­sra­vi­ṣkaṃ­bha­sya tri­gu­ṇa­sā­ti­re­ka­pa­ri­dhe­s ta­nmaṃ­ḍa­la­syai­kā­n na­viṃ­śa­dyo­ja­na­ṣa­ṣṭi­bhā­gā­dhi­kai­kaṃ <lb n="378,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,10</span>paṃ­cā­śa­ddvi­śa­to­tta­ra­yo­ja­na­sa­ha­sra­paṃ­ca­ka­mā­tra­mu­hū­rta­ga­ti­kṣe­tra­tva­si­ddheḥ śe­ṣā­pra­ka­rṣa­pa­ryaṃ­ta­taḥ prāptā di­vā­vṛ­ddhi­r hāniś ca <lb n="378,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,11</span>rātrau sū­rya­ga­ti­bhe­dā­d a­bhyaṃ­ta­ra­maṃ­ḍa­lā­t siddhā | yadā ca sūryaḥ sa­rva­bā­hya­maṃ­ḍa­le paṃ­ca­ca­tvā­riṃ­śa­tsa­ha­srai­s tribhiś ca <lb n="378,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,12</span>śatais triṃśair yo­ja­nā­nāṃ merum aprāpya bhā­sa­ya­ti ta­dā­ha­ni dvādaśa muhūrtāḥ | ṣa­ṣṭya­dhi­ka­śa­ta­ṣa­ṭko­tta­ra­yo­ja­na­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="378,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,13</span>ta­sa­ha­sra­vi­ṣkaṃ­bha­sya ta­tri­gu­ṇa­sā­ti­re­ka­pa­ri­dheḥ ta­nmaṃ­ḍa­la­sya paṃ­ca­da­śai­ka­yo­ja­na­ṣa­ṣṭi­bhā­gā­dhi­ka­paṃ­co­tta­ra­śa­ta­tra­ya­sa­ha<span type="hard-break">- </span><lb n="378,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,14</span>sra­paṃ­ca­ka­pa­ri­mā­ṇa­ga­ti­mu­hū­rta­kṣe­tra­tvā­t śeṣā pa­ra­ma­pra­ka­rṣa­pa­ryaṃ­ta­prā­ptā tā­va­ddi­vā­hā­ni­rvṛ­ddhi­ś ca rātrau sū­rya­ga­ti­bhe­dā<span type="hard-break">- </span><lb n="378,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,15</span>d bāhyād ga­ga­na­khaṃ­ḍa­maṃ­ḍa­lā­t siddhā | madhye tv a­ne­ka­vi­dhā dinasya vṛddhir hāniś cā­ne­ka­maṃ­ḍa­la­bhe­dā­t sū­rya­ga­ti­bhe­dā<span type="hard-break">- </span><lb n="378,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,16</span>d eva ya­thā­ga­maṃ maṃḍalaṃ ya­thā­ga­ṇa­naṃ ca pra­tye­ta­vyā tathā do­ṣā­vṛ­ddhi­r hāniś ca yujyate | tad etena di­na­rā­tri­vṛ­ddhi<span type="hard-break">- </span><lb n="378,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,17</span>hā­ni­da­rśa­nā­d bhuvo go­lā­kā­ra­tā­nu­mā­na­m a­pā­staṃ­, ta­syā­nya­thā­nu­pa­pa­tti­vai­ka­lyā­d a­nya­thai­va ta­du­pa­pa­tteḥ | tathā chāyā <lb n="378,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,18</span>mahatī dūre sūryasya gatim a­nu­mā­pa­ya­ti aṃtike '­ti­sva­lpāṃ na punar bhūmer go­la­kā­kā­ra­tā­m iti chā­yā­vṛ­ddhi<span type="hard-break">- </span><lb n="378,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,19</span>hā­ni­da­rśa­na­m api sū­rya­ga­ti­bhe­da­ni­mi­tta­ka­m eva | madhyāhne kvacic chā­yā­vi­ra­he pi paratra ta­dda­rśa­naṃ bhūmer go­lā­kā­ra­tāṃ <lb n="378,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,20</span>ga­ma­ya­ti sa­ma­bhū­mau ta­da­nu­pa­pa­tte­r iti cen na, tadāpi bhū­mi­ni­mna­tvo­nna­ta­tva­vi­śe­ṣa­mā­tra­syai­va gateḥ tasya ca <lb n="378,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,21</span>bha­ra­tai­rā­va­ta­yo­r dṛ­ṣṭa­tvā­t "­bha­ra­tai­rā­va­ta­yo­r vṛ­ddhi­hra­sau ṣa­ṭsa­ma­yā­bhyā­m u­tsa­rpi­ṇy a­va­sa­rpi­ṇī­bhyāṃ­" iti va­ca­nā­t | <lb n="378,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,22</span>ta­nma­nu­ṣyā­ṇā­m u­tse­dhā­nu­bha­vā­yu­rā­di­bhi­r vṛ­ddhi­hrā­sau pra­ti­pā­di­tau na bhūmer a­pa­ra­pu­dga­lai­r iti na maṃ­ta­vyaṃ­, gau­ṇa­śa­bda­pra­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="378,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,23</span>gān mukhyasya gha­ṭa­nā­d anyathā mu­khya­śa­bdā­rthā­ti­kra­me pra­yo­ja­nā­bhā­vā­t | tena bha­ra­tai­rā­va­ta­yoḥ kṣe­tra­yo­r vṛ­ddhi­hrā­sau <lb n="378,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,24</span>mukhyataḥ pra­ti­pa­tta­vyau­, gu­ṇa­bhā­va­ta­s tu ta­tstha­ma­nu­ṣyā­ṇā­m iti tathā vacanaṃ sa­pha­la­tā­m astu te pra­tī­ti­ś cānullaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="378,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,25</span>dhitā syāt | sūryasya gra­ho­pa­rā­go pi na bhū­go­la­chā­ya­yā yujyate tanmate bhū­go­la­syā­lpa­tvā­t sū­rya­go­la­sya <lb n="378,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,26</span>ta­cca­tu­rgu­ṇa­tvā­t tayā sa­rva­grā­sa­gra­ha­ṇa­vi­ro­dhā­t | etena caṃ­dra­chā­ya­yā sūryasya gra­ha­ṇa­m apāstaṃ caṃ­dra­ma­so pi tato <lb n="378,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,27</span>lpatvāt kṣi­ti­go­la­ca­tu­rgu­ṇa­chā­yā­vṛ­ddhi­gha­ṭa­nā­c caṃ­dra­go­la­vṛ­ddhi­gu­ṇa­chā­yā­vṛ­ddhi­gu­ṇa­gha­ṭa­nā­d vā | tataḥ sa­rva­grā­se grahaṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="378,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,28</span>m a­vi­ru­ddha­m eveti cet kutas tatra tathā ta­cchā­yā­vṛ­ddhiḥ | sū­rya­syā­ti­dū­ra­tvā­d iti cen na, sa­ma­ta­la­bhū­mā­v api tata <lb n="378,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,29</span>eva chā­yā­vṛ­ddhi­pra­saṃ­gā­t | kathaṃ ca bhū­go­lā­de­r upari sthite sūrye ta­cchā­yā­prā­ptiḥ pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t tadā <lb n="378,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,30</span>chā­yā­vi­ra­ha­pra­si­ddhe­r ma­dhyaṃ­di­na­va­t tataḥ tiryak sthite sūrye ta­cchā­yā­prā­pti­r iti cen na, golāt pū­rva­di­kṣu sthite <lb n="378,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,31</span>ravau pa­ści­ma­di­ga­bhi­mu­kha­chā­yo­pa­pa­tte­s ta­tprā­ptya­yo­gā­t | sarvadā tiryag eva sū­rya­gra­ha­ṇa­saṃ­pra­tya­ya­pra­saṃ­gā­t | madhyaṃ dine <lb n="378,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,32</span>sva­syo­pa­ri ta­tpra­tī­te­ś ca kṣi­ti­go­la­syā­dhaḥ­sthi­te bhānau caṃdre ca ta­cchā­ya­yā gra­ha­ṇa­m iti cen na, rātrāv iva <lb n="378,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,33</span>ta­da­da­rśa­na­pra­saṃ­gā­t | nanu ca na ta­yā­va­ra­ṇa­rū­pa­yā bhū­myā­di­chā­ya­yā gra­ha­ṇa­m u­pa­ga­mya­te ta­dvi­dbhi­r yato 'yaṃ doṣaḥ | <lb n="378,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,34</span>kiṃ tarhi ? u­pa­rā­ga­rū­pa­yā caṃdrādau bhū­myā­dyu­pa­rā­ga­sya caṃ­drā­di­gra­ha­ṇa­vya­va­hā­ra­vi­ṣa­ya­ta­yo­pa­ga­mā­t | spha­ṭi­kā­dau <lb n="378,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 378,35</span>ja­pā­ku­su­mā­dyu­pa­rā­ga­va­t tatra ta­du­pa­pa­tte­r iti kaścit ; so pi na sa­tya­vā­k­, tathā sati sarvadā gra­ha­ṇa­vya­va<span type="hard-break">- </span><pb n="379"/><lb n="379,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,01</span>hā­ra­pra­saṃ­gā­t bhū­go­lā­t sa­rva­di­kṣu sthitasya caṃ­drā­de­s ta­du­pa­rā­go­pa­pa­tteḥ | ja­pā­ku­su­mā­deḥ sa­maṃ­ta­taḥ sthitasya <lb n="379,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,02</span>spha­ṭi­kā­de­s ta­du­pa­rā­ga­va­t | na hi caṃdrādeḥ ka­syāṃ­ci­d api diśi ka­dā­ci­d a­vya­va­sthi­ti­r nāma bhū­go­la­sya yena <lb n="379,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,03</span>sarvadā ta­du­pa­rā­go na bhavet tasya tato ti­vi­pra­ka­rṣā­t ka­dā­ci­n na bhavaty eva pra­tyā­sa­ttya­ti­de­śa­kā­la eva tadu<span type="hard-break">- </span><lb n="379,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,04</span>pa­ga­mā­d iti cet, kim idānīṃ sū­ryā­de­r bhra­ma­ṇa­mā­rga­bhe­do bhyu­pa­ga­mya­te ? bāḍham a­bhyu­pa­ga­mya­ta iti cet, kathaṃ <lb n="379,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,05</span>nā­nā­rā­śi­ṣu sū­ryā­di­gra­ha­ṇaṃ pra­ti­rā­śi­mā­rga­sya ni­ya­mā­t pra­tyā­sa­nna­ta­ma­mā­rga­bhra­ma­ṇa eva ta­dgha­ṭa­nā­t anyathā <lb n="379,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,06</span>sarvadā gra­ha­ṇa­pra­saṃ­ga­sya du­rni­vā­ra­tvā­t | pra­ti­rā­śi pra­ti­di­naṃ ca ta­nmā­rga­syā­pra­ti­ni­ya­mā­t sa­ma­rā­tra­di­va­sa­vṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="379,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,07</span>ddhi­hā­nyā­di­ni­ya­mā­bhā­vaḥ kuto vi­ni­vā­rye­ta ? bhū­go­la­śa­kte­r iti cet, uktam atra sa­mā­yā­m api bhūmau <lb n="379,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,08</span>tata eva sa­ma­rā­trā­di­ni­ya­mo stv iti | tato na bhū­chā­ya­yā caṃ­dra­gra­ha­ṇaṃ caṃ­dra­chā­ya­yā vā sū­rya­gra­ha­ṇaṃ vi­cā­ra­sa­haṃ | <lb n="379,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,09</span>rā­hu­vi­mā­no­pa­rā­go tra caṃ­drā­di­gra­ha­ṇa­vya­va­hā­ra iti yuktam u­tpa­śyā­maḥ sa­ka­la­bā­dha­ka­vi­ka­la­tvā­t | na hi rāhu<span type="hard-break">- </span><lb n="379,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,10</span>vi­mā­nā­ni sū­ryā­di­vi­mā­ne­bhyo lpāni śrūyaṃte | a­ṣṭa­ca­tvā­riṃ­śa­dyo­ja­nai­ka­ṣa­ṣṭi­bhā­ga­vi­ṣkaṃ­bhā­yā­mā­ni ta­ttri­gu­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="379,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,11</span>sātir e­ka­pa­ri­dhī­ni ca­tu­rviṃ­śa­ti­yo­ja­nai­ka­ṣa­ṣṭi­bhā­ga­bā­hu­lyā­ni sū­rya­vi­mā­nā­ni­, tathā ṣa­ṭpaṃ­cā­śa­dyo­ja­nai­ka­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="379,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,12</span>ṣṭi­bhā­ga­vi­ṣkaṃ­bhā­yā­mā­ni ta­tri­gu­ṇa­sā­ti­r e­ka­pa­ri­dhī­nya­ṣṭā­viṃ­śa­ti­yo­ja­nai­ka­ṣa­ṣṭi­bhā­ga­bā­hu­lyā­ni caṃ­dra­vi­mā­nā­ni­, <lb n="379,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,13</span>ta­thai­ka­yo­ja­na­vi­ṣkaṃ­bhā­yā­mā­ni sā­ti­re­ka­yo­ja­na­tra­ya­pa­ri­dhī­nya­rdha­tṛ­tī­ya­dha­nu­s tu bā­hu­lyā­ni rā­hu­vi­mā­nā­nī­ti <lb n="379,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,14</span>śruteḥ | tato na caṃ­dra­biṃ­ba­sya sū­rya­biṃ­ba­sya vā­rdha­gra­ho­pa­rā­go kuṃ­ṭha­vi­ṣā­ṇa­tva­da­rśa­naṃ vi­ru­dhya­te | nāpy anyadā <lb n="379,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,15</span>tī­kṣṇa­vi­ṣā­ṇa­tva­da­rśa­naṃ vyā­ha­nya­te rā­hu­vi­mā­na­syā­ti­vṛ­tta­sya a­rdha­go­la­kā­kṛ­teḥ pa­ra­bhā­ge­no­pa­ra­kte sa­ma­vṛ­tte ardha<span type="hard-break">- </span><lb n="379,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,16</span>go­la­kā­kṛ­tau sū­rya­biṃ­be caṃ­dra­biṃ­be tī­kṣṇa­vi­ṣā­ṇa­ta­yā pra­tī­ti­gha­ṭa­nā­t | sū­ryā­caṃ­dra­ma­sāṃ rāhūṇāṃ ca ga­ti­bhe­dā­t ta<span type="hard-break">- </span><lb n="379,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,17</span>du­pa­rā­ga­bhe­da­saṃ­bha­vā­d gra­ha­yu­ddhā­di­va­t | yathaiva hi jyo­ti­rga­tiḥ siddhā tathā gra­ho­pa­rā­gā­diḥ siddha iti syādvā<span type="hard-break">- </span><lb n="379,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,18</span>dināṃ darśanaṃ na ca sū­ryā­di­vi­mā­na­sya rā­hu­vi­mā­ne­no­pa­rā­go '­saṃ­bhā­vyaḥ­, spha­ṭi­ka­sye­va svacchasya te­nā­si­te<span type="hard-break">- </span><lb n="379,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,19</span>no­pa­rā­ga­gha­ṭa­nā­t | svacchatvaṃ punaḥ sū­ryā­di­vi­mā­nā­nāṃ ma­ṇi­ma­ya­tvā­t | ta­pta­ta­pa­nī­ya­sa­ma­pra­bhā­ṇi lo­hi­tā­kṣa­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="379,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,20</span>ṇi­ma­yā­ni sū­rya­vi­mā­nā­ni­, vi­ma­la­mṛ­ṇā­la­va­rṇā­ni caṃ­dra­vi­mā­nā­ni­, a­rka­ma­ṇi­ma­yā­ni aṃ­ja­na­sa­ma­pra­bhā­ṇi <lb n="379,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,21</span>rā­hu­vi­mā­nā­ni­, a­ri­ṣṭa­ma­ṇi­ma­yā­nī­ti pa­ra­mā­ga­m a­sa­dbhā­vā­t | śi­ro­mā­traṃ rāhuḥ sa­rpā­kā­ro veti pra­vā­da­sya <lb n="379,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,22</span>mi­thyā­tvā­t tena gra­ho­pa­rā­nu­pa­pa­tteḥ va­rā­ha­mi­ha­rā­di­bhi­r apy a­bhi­dhā­nā­t | kathaṃ punaḥ sūryādiḥ ka­dā­ci­d rāhu<span type="hard-break">- </span><lb n="379,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,23</span>vi­mā­na­syā­rvā­gbhā­ge­na ma­ha­to­pa­ra­jya­mā­naḥ kuṃ­ṭha­vi­ṣā­ṇaḥ sa e­vā­nya­dā ta­syā­pa­ra­bhā­ge­nā­lpe­no­pa­ra­jya­mā­na­s tī<span type="hard-break">- </span><lb n="379,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,24</span>kṣṇa­vi­ṣā­ṇaḥ syād iti cet, ta­dā­bhi­yo­gya­de­va­ga­ti­vi­śe­ṣā­t ta­dvi­mā­na­pa­ri­va­rta­no­pa­pa­tteḥ | ṣo­ḍa­śa­bhi­r de­va­sa­ha­srai<span type="hard-break">- </span><lb n="379,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,25</span>r uhyaṃte sū­rya­vi­mā­nā­ni pratyekaṃ pū­rva­da­kṣi­ṇo­tta­rā­pa­ra­bhā­gā­t krameṇa siṃ­ha­kuṃ­ja­ra­vṛ­ṣa­bha­tu­raṃ­ga­rū­pā­ṇi vikṛtya <lb n="379,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,26</span>catvāri catvāri de­va­sa­ha­srā­ṇi va­haṃ­tī­ti va­ca­nā­t | tathā caṃ­dra­vi­mā­nā­ni pratyekaṃ ṣo­ḍa­śa­rbhi­r de­va­sa­ha­srai­r u­hyaṃ­te­, <lb n="379,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,27</span>tathaiva rā­hu­vi­mā­nā­ni pratyekaṃ ca­tu­rbhi­r de­va­sa­ha­srai­r uhyaṃte iti ca śruteḥ | ta­dā­bhi­yo­gya­de­vā­nāṃ siṃ­hā­di­rū­pa­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="379,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,28</span>kāriṇāṃ kuto ga­ti­bhe­da­s tādṛk iti cet, sva­bhā­va­ta eva pū­rvo­pā­tta­ka­rma­vi­śe­ṣa­ni­mi­tta­kā­d iti brūmaḥ | <lb n="379,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,29</span>sa­rve­ṣā­m evam a­bhyu­pa­ga­ma­syā­va­śyaṃ bhā­vi­tvā­d anyathā sve­ṣṭa­vi­śe­ṣa­vya­va­sthā­nu­pa­pa­tteḥ ta­tpra­ti­pā­da­ka­syā­ga­ma­syā­saṃ­bha­va­dbā­dha<span type="hard-break">- </span><lb n="379,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,30</span>kasya sa­dbhā­vā­c ca | go­lā­kā­rā bhūmiḥ sa­ma­rā­trā­di­da­rśa­nā­ny a­thā­nu­pa­pa­tte­r ity e­ta­dbā­dha­ka­m ā­ga­ma­syā­sye­ti cet na, atra <lb n="379,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,31</span>hetor a­pra­yo­ja­ka­tvā­t | sa­ma­rā­trā­di­da­rśa­naṃ hi yadi ti­ṣṭha­dbhū­me­r go­lā­kā­ra­tā­yāṃ sādhyāyāṃ hetus tadā na pra­yo­ja­kaḥ <lb n="379,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,32</span>syāt bhrāmyad bhūmer go­lā­kā­ra­tā­yā­m api ta­du­pa­pa­tteḥ | atha bhra­ma­dbhū­me­r go­lā­kā­ra­tā­yāṃ sā­dhyā­yāṃ­, tathāpy aprayo<span type="hard-break">- </span><lb n="379,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,33</span>jako hetus ti­ṣṭha­tbhū­go­lā­kā­ra­tā­yā­m api ta­dgha­ṭa­nā­t | atha bhū­sā­mā­nya­sya go­lā­kā­ra­tā­yāṃ sādhyāyāṃ hetu<span type="hard-break">- </span><lb n="379,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,34</span>s tathāpy a­ga­ma­ka­s ti­rya­ksū­ryā­di­bhra­ma­ṇa­vā­di­nā­m a­rdha­go­la­kā­kā­ra­tā­yā­m api bhūmeḥ sādhyāyāṃ ta­du­pa­pa­tteḥ | samata<span type="hard-break">- </span><lb n="379,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 379,35</span>lāyām api bhūmau jyotir ga­ti­vi­śe­ṣā­t sa­ma­rā­trā­di­da­rśa­na­syo­pa­pā­di­ta­tvā­c ca | nātaḥ sā­dhya­si­ddhiḥ kā­lā­tya­yā<span type="hard-break">- </span><pb n="380"/><lb n="380,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,01</span>pa­di­ṣṭa­tvā­c ca | pra­mā­ṇa­bā­dhi­ta­pa­kṣa­ni­rde­śā­naṃ­ta­raṃ pra­yu­jya­mā­na­sya hetutve ti­pra­saṃ­gā­t | tato nedam a­nu­mā­naṃ hetvābhā<span type="hard-break">- </span><lb n="380,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,02</span>sotthaṃ bādhakaṃ pra­kṛ­tā­ga­ma­sya ye­nā­smā­d e­ve­ṣṭa­si­ddhi­r na syāt || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2982"><l ana="bt" n="bt_4.13.17"><lb n="380,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.13.17</span>jyotiḥ śā­stra­ma­to yuktaṃ nai­ta­tsyā­dvā­da­vi­dvi­ṣāṃ | saṃ­vā­da­ka­m a­ne­kāṃ­te sati tasya pra­ti­ṣṭhi­te || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l></lg><p n="a_2983" rend="justify"><lb n="380,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,04</span>na hi kiṃcit sa­rva­thai­kāṃ­te jyo­tiḥ­śā­stre saṃ­vā­da­kaṃ vya­va­ti­ṣṭha­te pra­tya­kṣā­di­va­t ni­tyā­dya­ne­kāṃ­ta­rū­pa­sya tadvi<span type="hard-break">- </span><lb n="380,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,05</span>ṣayasya su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tvā­bhā­vā­t tasya dṛ­ṣṭe­ṣṭā­bhyāṃ bā­dha­nā­t | tataḥ syā­dvā­di­nā­m eva tad yuktaṃ, satya<span type="hard-break">- </span><lb n="380,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,06</span>nekāṃte ta­tpra­ti­ṣṭhā­nā­t tatra sarvathā bā­dha­ka­vi­ra­hi­ta­ni­śca­yā­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.14 a_2984" rend="justify"><lb n="380,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.14 </span>tatkṛtaḥ kā­la­vi­bhā­gaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">14</ref> || </p><p n="a_2985" rend="justify"><lb n="380,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,08</span>kiṃ kṛta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2986"><l ana="bt" n="bt_4.14.1"><lb n="380,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.14.1</span>ye jyotiṣkāḥ smṛtā devās tatkṛto vya­va­hā­ra­taḥ | kṛtaḥ kā­la­vi­bhā­go yaṃ sa­ma­yā­di­r na mukhyataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.14.2"><lb n="380,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.14.2</span>ta­dvi­bhā­gā­t tathā mukhyo nā­vi­bhā­gaḥ pra­si­ddhya­ti | vi­bhā­ga­ra­hi­te hetau vibhāgo na phale kvacit || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_2987" rend="justify"><lb n="380,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,11</span>vi­bhā­ga­vā­n mukhyaḥ kālo vi­bhā­ga­va­tpha­la­ni­mi­tta­tvā­t kṣi­tyā­di­va­t | sa­ma­yā­va­li­kā­di­vi­bhā­ga­va­dvya­va<span type="hard-break">- </span><lb n="380,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,12</span>hā­ra­kā­la­la­kṣa­ṇa­pha­la­ni­mi­tta­tva­sya mu­khya­kā­le dharmiṇi pra­si­ddha­tvā­t nāpy ā­śra­yā­si­ddhaḥ­, sa­ka­la­kā­la­vā­di­nāṃ <lb n="380,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,13</span>mu­khya­kā­le vi­vā­dā­bhā­vā­t ta­da­bhā­va­vā­di­nāṃ tu pra­ti­kṣe­pā­t | ga­ga­nā­di­nā­nai­kāṃ­ti­ko 'yaṃ hetur iti cen na, <lb n="380,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,14</span>tasyāpi vi­bhā­ga­va­da­va­gā­ha­nā­di­kā­ryo­tpa­ttau vi­bhā­ga­va­ta eva ni­mi­tta­tvo­pa­pa­tteḥ | nanu ca yady a­va­ya­va­bhe­do <lb n="380,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,15</span>vi­bhā­ga­s tadā nāsau ga­ga­nā­dā­v asti ta­syai­ka­dra­vya­tvo­pa­ga­mā­t | pa­ṭā­di­va­da­va­ya­vā­ra­bhya­tvā­nu­pa­pa­tte­ś ca | atha <lb n="380,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,16</span>pra­de­śa­va­to­pa­cā­ro vi­bhā­ga­s tadā kāle py asti, sa­rva­ga­tai­ka­kā­la­vā­di­nā­m ā­kā­śā­di­va­du­pa­ca­ri­ta­pra­de­śa­kā­la­sya <lb n="380,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,17</span>vi­bhā­ga­va­ttvo­pa­ga­mā­t | tathā ca ta­tsā­dha­ne si­ddha­sā­dha­na­m iti ka­ści­t­, pa­ra­mā­rtha­ta eva ga­ga­nā­deḥ sa­pra­de­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="380,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,18</span>tva­ni­śca­yā­t tasya sa­rva­dā­va­sthi­ta­pra­de­śa­tvā­t e­ka­dra­vya­tvā­c ca | dvividhā hy a­va­ya­vāḥ sa­dā­va­sthi­ta­va­pu­ṣo 'nava<span type="hard-break">- </span><lb n="380,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,19</span>sthi­ta­va­pu­ṣa­ś ca | gu­ṇa­va­t tatra sa­dā­va­sthi­ta­dra­vya­pra­de­śāḥ sa­dā­va­sthi­tā e­vā­nya­thā dra­vya­syā­na­va­sthi­ta­tva­pra­saṃ­gā­t | <lb n="380,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,20</span>pa­ṭā­di­va­da­na­va­sthi­ta­dra­vya­pra­de­śā­s tu taṃ­tvā­da­yo '­na­va­sthi­tā­s teṣām a­va­sthi­ta­tve pa­ṭā­dī­nā­m a­va­sthi­ta­tvā­pa­tteḥ | kādā<span type="hard-break">- </span><lb n="380,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,21</span>ci­tka­tva­sthe­ya­ta­yā­va­dhā­ri­tā­va­ya­va­tva­sya ca vi­ro­dhā­t | tatra gaganaṃ dha­rmā­dha­rmai­ka­jī­vā­ś cā­va­sthi­ta­pra­de­śāḥ sarve <lb n="380,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,22</span>yato va­dhā­ri­ta­pra­de­śa­tve­na va­kṣya­mā­ṇa­tvā­t pra­de­śa­pra­de­śi­bhā­va­sya ca teṣāṃ tair a­nā­di­tvā­t | katham a­nā­dī­nāṃ gaga<span type="hard-break">- </span><lb n="380,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,23</span>nā­di­ta­tpra­de­śā­nāṃ pra­de­śa­pra­de­śi­bhā­vaḥ pa­ra­mā­rtha­pa­tha­pra­sthā­yī ? sā­dī­nā­m eva taṃ­tu­pa­ṭā­dī­nāṃ ta­dbhā­va­da­rśa­nā­t iti <lb n="380,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,24</span>cet, katham idānīṃ ga­ga­nā­di ta­nma­ha­tvā­di­gu­ṇā­nā­m a­nā­di­ni­dha­nā­nāṃ gu­ṇa­gu­ṇi­bhā­vaḥ pā­ra­mā­rthi­kaḥ siddhyet ? <lb n="380,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,25</span>teṣāṃ gu­ṇa­gu­ṇi­la­kṣa­ṇa­yo­gā­t ta­thā­bhā­va iti cet, tarhi ta­tpra­de­śā­nā­m api pra­de­śi­pra­de­śa­la­kṣa­ṇa­yo­gā­t pradeśa<span type="hard-break">- </span><lb n="380,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,26</span>pra­de­śi­bhā­vo stu | yathaiva hi gu­ṇa­pa­rya­ya­va­ddra­vya­m iti ga­ga­nā­dī­nāṃ dra­vya­la­kṣa­ṇa­m asti ta­nma­ha­tvā­dī­nāṃ ca "dravyā<span type="hard-break">- </span><lb n="380,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,27</span>śritā nirguṇā guṇā" iti gu­ṇa­la­kṣa­ṇaṃ ta­thā­va­ya­vā­nā­m e­ka­tva­pa­ri­ṇā­maḥ pra­de­śi­dra­vya­m iti pra­de­śi­la­kṣa­ṇaṃ gaga<span type="hard-break">- </span><lb n="380,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,28</span>nā­dī­nā­m a­va­yu­to '­va­ya­vaḥ pra­de­śa­la­kṣa­ṇaṃ ta­de­ka­de­śā­nā­m astīti yuktas teṣāṃ pra­de­śa­pra­de­śi­bhā­vaḥ | kālas tu naika<span type="hard-break">- </span><lb n="380,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,29</span>dravyaṃ ta­syā­saṃ­khye­ya­gu­ṇa­dra­vya­pa­ri­ṇā­ma­tvā­t | e­kai­ka­smiṃ­l lo­kā­kā­śa­pra­de­śe kā­lā­ṇo­r e­kai­ka­sya dra­vya­syā­naṃ­ta­pa­ryā<span type="hard-break">- </span><lb n="380,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,30</span>ya­syā­na­bhyu­pa­ga­me ta­dde­śa­va­rti­dra­vya­syā­naṃ­ta­sya pa­ra­mā­ṇvā­de­r a­naṃ­ta­pa­ri­ṇā­mā­nu­pa­pa­tte­r iti dravyato bhāvato vā vibhā<span type="hard-break">- </span><lb n="380,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,31</span>gavattve sādhye kālasya na si­ddha­sā­dha­naṃ | nāpi ga­ga­nā­di­nā­nai­kāṃ­ti­ko hetuḥ | kṣi­tyā­di­ni­da­rśa­naṃ sādhya<span type="hard-break">- </span><lb n="380,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,32</span>sā­dha­na­vi­ka­la­m ity api na maṃtavyaṃ ta­tkā­rya­syāṃ­ku­rā­de­r vi­bhā­ga­va­taḥ pra­tī­teḥ­, kṣi­tyā­de­ś ca dravyato bhā­va­ta­ś ca <lb n="380,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 380,33</span>vi­bhā­ga­tva­si­ddhe­r iti sūktaṃ "­vi­bhā­ga­ra­hi­te hetau vibhāgo na phale kva­ci­t­" iti || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.15 a_2988" rend="justify"><pb n="381"/><lb n="381,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.15 </span>ba­hi­ra­va­sthi­tāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">15</ref> || </p><p n="a_2989" rend="justify"><lb n="381,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,02</span>kim anena sūtreṇa kṛtam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2990"><l ana="bt" n="bt_4.15.1"><lb n="381,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.15.1</span>ba­hi­rma­nu­ṣya­lo­kāṃ­te vasthitā iti sūtrataḥ | ta­trā­sa­n nā­vya­va­cche­daḥ prā­da­kṣi­ṇya­ma­ti kṣatiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2991" rend="justify"><lb n="381,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,04</span>kṛteti śeṣaḥ | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2992"><l ana="bt" n="bt_4.15.2"><lb n="381,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.15.2</span>evaṃ sū­tra­ca­tu­ṣṭa­yā­j jyo­ti­ṣā­ma­ra­ciṃ­ta­naṃ | ni­vā­sā­di­vi­śe­ṣe­ṇa yuktaṃ bā­dha­vi­va­rja­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_4.16 a_2993" rend="justify"><lb n="381,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.16 </span>vai­mā­ni­kāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">16</ref> || </p><p n="a_2994" rend="justify"><lb n="381,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,07</span>svāṃs tu kṛtino vi­śe­ṣe­ṇa mā­na­yaṃ­tī­ti vi­mā­nā­ni teṣu bhavā vai­mā­ni­kāḥ | pare pi vai­mā­ni­kāḥ syur eva<span type="hard-break">- </span><lb n="381,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,08</span>m iti cen na, vai­mā­ni­ka­nā­m a­ka­rmo­da­ye sati vai­mā­ni­kā iti va­ca­nā­t | tena śre­ṇīṃ­dra­ka­pu­ṣpa­pra­kī­rṇa­ka­bhe­dā­t <lb n="381,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,09</span>tri­vi­dhe­ṣu vi­mā­ne­ṣu bhavā devā vai­mā­ni­ka­nā­ma­ka­rmo­da­yā­dvai­mā­ni­kā ity a­dhi­kṛ­tā ve­di­ta­vyāḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.17 a_2995" rend="justify"><lb n="381,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.17 </span>ka­lpo­pa­pa­nnāḥ ka­lpā­tī­tā­ś ca || <ref type="no-sbt" rend="b">17</ref> || </p><p n="a_2996" rend="justify"><lb n="381,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,11</span>sau­dha­rmā­da­yo cyutāṃtāḥ ka­lpo­pa­pa­nnā iṃ­drā­di­da­śa­ta­ya­ka­lpa­nā­sa­dbhā­vā­t ka­lpo­pa­pa­nna­nā­ma­ka­rmo­da­ya­va­śa­va­rti<span type="hard-break">- </span><lb n="381,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,12</span>tvāc ca na bha­va­na­vā­syā­da­ya­s teṣāṃ ta­da­bhā­vā­t | naca grai­ve­ya­kā na­vā­nu­di­śāḥ paṃ­cā­nu­tta­rā­ś ca ka­lpā­tī­tāḥ <lb n="381,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,13</span>ka­lpā­tī­ta­nā­m a­ka­rmo­da­ye sati ka­lpā­tī­ta­tvā­t teṣām iṃ­drā­di­da­śa­ta­ya­ka­lpa­nā­vi­ra­hā­t sa­rve­ṣā­m aham iṃ­dra­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_2997"><l ana="bt" n="bt_4.17.1"><lb n="381,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.17.1</span>vai­mā­ni­kā vi­mā­ne­ṣu ni­vā­sā­d u­pa­va­rṇi­tāḥ | dvidhā ka­lpo­pa­pa­nnā­ś ca ka­lpā­tī­tā­ś ca te matāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_2998" rend="justify"><lb n="381,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,15</span>na vai­mā­ni­kā­s tridhā caturdhā vānyathā vā saṃ­bhā­vyaṃ­te dvi­vi­dhe­ṣv e­vā­nye­ṣā­m aṃ­ta­rbhā­vā­t te ca katham a­va­sthi­tāḥ­? || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.18 a_2999" rend="justify"><lb n="381,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.18 </span>u­pa­ryu­pa­ri || <ref type="no-sbt" rend="b">18</ref> || </p><p n="a_3000" rend="justify"><lb n="381,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,17</span>sāmīpye vo­pa­ryu­pa­rī­ti dvitvaṃ teṣām a­saṃ­khye­ya­yo­ja­nāṃ­ta­ra­tve pi tu­lya­jā­tī­ya­vya­va­dhā­nā­bhā­vā­t sāmīpyo<span type="hard-break">- </span><lb n="381,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,18</span>papatteḥ | kim a­tro­pa­ryu­pa­rī­ty a­ne­nā­bhi­saṃ­ba­dhya­te ? kalpā ity eke | ka­lpo­pa­pa­nnā ity atra ka­lpa­gra­ha­ṇa­syo­pa­sa­rja<span type="hard-break">- </span><lb n="381,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,19</span>nī­bhū­ta­syā­pi vi­śe­ṣa­ṇe­nā­bhi­saṃ­baṃ­dhā­t | rā­ja­pu­ru­ṣo 'yaṃ, kasya rājña iti yathā pra­tyā­sa­tte­r du­rvya­pe­kṣi­ta­tvā­d iti | <lb n="381,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,20</span>tan na bu­dhyā­ma­he­, vai­mā­ni­kā ity a­dhi­ka­rā­rthaṃ va­ca­na­m ity etasya vyā­ghā­tā­t | yathā hi vai­mā­ni­kā devāḥ kalpo<span type="hard-break">- </span><lb n="381,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,21</span>papannāḥ ka­lpā­tī­tā­ś ceti saṃ­ba­dhya­te ta­tho­pa­ryu­pa­rī­ty api ta eveti yuktaṃ | na hi devā eva ni­rvi­śe­ṣa­ṇā <lb n="381,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,22</span>u­pa­ryu­pa­rī­ty ucyate ye­nā­ni­ṣṭa­pra­saṃ­gaḥ | kiṃ tarhi ? ma­dhya­stheṃ­dra­ka­ti­rya­ga­va­sthi­ta­śre­ṇi­pra­kī­rṇa­ka­vi­mā­na­la­kṣa­ṇa­ka­lpo<span type="hard-break">- </span><lb n="381,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,23</span>pa­pa­nna­tva­vi­śe­ṣa­ṇā­krāṃ­tāḥ ka­lpā­tī­ta­tva­vi­śe­ṣa­ṇā­krāṃ­tā­ś ca ya­tho­pa­va­rṇi­ta­sa­nni­ve­śāḥ saṃ­ba­dhyaṃ­te | tathā ca nira<span type="hard-break">- </span><lb n="381,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,24</span>vadyo nirdeśaḥ sa­rvā­ni­ṣṭa­ni­vṛ­tteḥ | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3001"><l ana="bt" n="bt_4.18.1"><lb n="381,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.18.1</span>u­pa­ryu­pa­ri taddhāma nā­dha­sti­rya­k ca tatsthitiḥ | yathā bha­va­na­vā­syā­di­de­vā­nā­m iti nirṇayaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3002" rend="justify"><lb n="381,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,26</span>na hi yathā bha­va­na­vā­si­no vyaṃ­ta­rā­ś cā­dha­sti­rya­k sa­ma­va­sthi­ta­yo jyo­ti­ṣkā­s tiryak sthi­ta­ya­s tathā vaimā<span type="hard-break">- </span><lb n="381,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,27</span>nikā i­ṣyaṃ­te­, teṣām u­pa­ryu­pa­ri sa­ma­va­sthi­ta­tvā­t u­pa­ryu­pa­ri va­ca­ne­nai­va ni­rṇa­yā­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.19 a_3003" rend="justify"><lb n="381,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.19 </span>sau­dha­rmai­śā­na­sā­na­tka­mā­ra­mā­heṃ­dra­bra­hma­lo­ka­bra­hmo­tta­ra­lāṃ­ta­va­kā­pi­ṣṭha­śu­kra­ma­hā­śu<span type="hard-break">- </span><lb n="381,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.19 </span>kra­sa­tā­ra­sa­ha­srā­re­ṣv ā­na­ta­prā­ṇa­ta­yo­r ā­ra­ṇā­cyu­ta­yo­r navasu grai­ve­ya­ke­ṣu <lb n="381,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.19 </span>vi­ja­ya­vai­ja­yaṃ­ta­ja­yaṃ­tā­pa­rā­ji­te­ṣu sa­rvā­rtha­si­ddha ca || <ref type="no-sbt" rend="b">19</ref> || </p><p n="a_3004" rend="justify"><lb n="381,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 381,31</span>sudharmā nāma sabhā sāsminn astīti saudharmaḥ kalpaḥ 'tad asminn a­stī­tya­ṇ­' ta­tka­lpa­sā­ha­ca­ryā­diṃ­dro pi sau­dha­rmaḥ­, <pb n="382"/><lb n="382,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,01</span>īśāno nāmeṃdraḥ sva­bhā­va­taḥ īśāno sya nivāsaḥ kalpa aiśānaḥ 'tasya ni­vā­saḥ­' ityaṇ ta­tsā­ha­ca­ryā­diṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="382,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,02</span>dro py ai­śā­naḥ­, sa­na­tku­mā­ro nāmeṃdraḥ sva­bhā­va­taḥ tasya nivāsaḥ kalpaḥ sā­na­tku­mā­raḥ ta­tsā­ha­ca­ryā­d iṃdro pi <lb n="382,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,03</span>sā­na­tku­mā­raḥ­, māheṃdro nāmeṃdraḥ sva­bhā­va­taḥ tasya nivāsaḥ kalpo māheṃdraḥ ta­tsā­ha­ca­ryā­diṃ­dro pi mā­heṃ­draḥ­, <lb n="382,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,04</span>bra­hma­nā­meṃ­draḥ tasya loko bra­hma­lo­kaḥ kalpo bra­hmo­tta­ra­ś ca, lāṃ­ta­vā­da­yo cyutāṃtā iṃdrās ta­tsā­ha­ca­ryā­t kalpā api <lb n="382,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,05</span>lāṃ­ta­vā­da­yaḥ­, iṃ­dra­lo­ka­pu­ru­ṣa­sya grī­vā­sthā­nī­ya­tvā­d grīvāḥ grīvāsu bhavāni grai­ve­ya­kā­ṇi vi­mā­nā­ni tatsāha<span type="hard-break">- </span><lb n="382,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,06</span>ca­ryā­diṃ­drā api grai­ve­ya­kāḥ vi­ja­yā­dī­ni vi­mā­nā­ni pa­ra­mā­bhyu­da­ya­vi­ja­yā­d a­nva­rtha­saṃ­jñā­ni ta­tsā­ha­ca­ryā­d iṃdrā <lb n="382,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,07</span>api vi­ja­yā­di­nā­mā­naḥ sa­rvā­rthā­nāṃ siddheḥ sa­rvā­rtha­si­ddhi­vi­mā­naṃ ta­tsā­ha­ca­ryā­diṃ­dro pi sa­rvā­rtha­si­ddhaḥ | tasya <lb n="382,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,08</span>pṛ­tha­ggra­ha­ṇaṃ dvaṃdve kartavye pi sthi­tyā­di­vi­śe­ṣa­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ | sa­rvā­rtha­si­ddha­sya hi sthitir utkṛṣṭā jaghanyā ca traya<span type="hard-break">- </span><lb n="382,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,09</span>striṃ­śa­tsā­ga­ro­pa­mā vi­ja­yā­di­bhyo ja­gha­nya­to dvā­triṃ­śa­tsā­ga­ro­pa­ma­sthi­ti­bhyo viśiṣṭā pra­bhā­va­ta­ś ca tato lpapra<span type="hard-break">- </span><lb n="382,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,10</span>bhāvebhyaḥ iti śrūyate | grai­ve­ya­kā­ṇāṃ pṛ­tha­ggra­ha­ṇaṃ ka­lpā­tī­ta­tva­jñā­pa­nā­rthaṃ­, na­va­śa­bda­syā­vṛ­tti­ka­ra­ṇa­m a­nu­di­śa­sū­ca<span type="hard-break">- </span><lb n="382,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,11</span>nārthaṃ | diśa ā­nu­pū­rvye­ṇā­nu­di­śaṃ vi­mā­nā­nī­ti pū­rva­pa­dā­rtha­pra­dhā­nā vṛttiḥ di­kcha­bda­sya śa­ra­dā­di­tvā­t ākārāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="382,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,12</span>tasya vā­di­śā­śa­bda­sya bhāvāt ta­tsā­ha­ca­ryā­d iṃdrā apy a­nu­di­śā­s te ca nava saṃti grai­ve­ya­kā­ṇā­m u­pa­rī­ti śra­va­ṇā­t || <lb n="382,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,13</span>nanu ca sau­dha­rmai­śā­na­yoḥ ke­ṣāṃ­ci­d apy u­pa­ri­bhā­vā­bhā­vā­d a­vyā­pa­ka­to­pa­ri­bhā­va­sya syād ity ā­śaṃ­kā­yā­m idam ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3005"><l ana="bt" n="bt_4.19.1"><lb n="382,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.19.1</span>sau­dha­rmai­śā­na­yo­r devā jyo­ti­ṣā­mu­pa­ri sthitāḥ | no­pa­ryu­pa­ri­bhā­va­sya te­nā­vyā­pa­ka­tā bhavet || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3006" rend="justify"><lb n="382,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,15</span>kutaḥ punar dvayor dvayor u­pa­ryu­pa­ri­bhā­vaḥ prā­ggrai­ve­ya­ke­bhya evety ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3007"><l ana="bt" n="bt_4.19.2"><lb n="382,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.19.2</span>sau­dha­rme­tyā­di­sū­tre ca dvaṃ­dva­vṛ­tti­r vi­bhā­vya­te | sau­dha­rmā­di­vi­mā­nā­nā­m u­pa­ryu­pa­ri nānyathā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.19.3"><lb n="382,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.19.3</span>ā­na­ta­prā­ṇa­ta­dvaṃ­dva­mā­ra­ṇā­cyu­ta­yo­r iti | sū­ca­nā­d aṃtaśaḥ sā ca kalpeṣv e­vai­ka­śa­s tataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.19.4"><lb n="382,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.19.4</span>grai­ve­ya­ke­ṣu navasu na­va­sva­nu­di­śe­ṣv iyaṃ | tato nu­tta­ra­saṃ­jñā­nāṃ paṃcānāṃ seṣyate rthataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_3008" rend="justify"><lb n="382,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,19</span>sau­dha­rme­tyā­di­sū­tre ni­rdi­ṣṭā­nāṃ sau­dha­rme­śā­nā­dī­nāṃ śre­ṇīṃ­dra­ka­pra­kī­rṇa­kā­tma­ka­pa­ṭa­la­bhā­vā­pa­nnā­nāṃ vi­mā­nā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="382,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,20</span>m u­pa­ryu­pa­ri dvaṃ­dva­va­rta­naṃ vi­bhā­vya­te ā­na­ta­prā­ṇa­ta­dvaṃ­dva­m a­naṃ­ta­mā­ra­ṇā­cyu­ta­yo­r iti sū­ca­nā­d a­nyā­vṛ­ttya­ka­ra­ṇe prayo<span type="hard-break">- </span><lb n="382,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,21</span>ja­nā­bhā­vā­t | tac ca dvaṃ­dva­va­rta­naṃ kalpeṣv eva vi­bhā­vya­te | tadaṃte vṛ­ttya­ka­ra­ṇā­t prāg eva sau­dha­rmai­śā­na­yoḥ sāna<span type="hard-break">- </span><lb n="382,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,22</span>tku­mā­ra­mā­heṃ­dra­yo­r ity a­vṛ­tya­ka­ra­ṇā­t | tata eva navasu grai­ve­ya­ke­ṣv ekaśo vartanaṃ vi­bhā­vya­te | na­va­sva­nu­di­śe­ṣu <lb n="382,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,23</span>ca tatra di­gvi­di­gva­rtye­kai­ka­vi­mā­na­ma­dhya­ga­syeṃ­dra­ka­vi­mā­na­syai­ka­tvā­t | tata e­vā­nu­tta­ra­saṃ­jñā­nāṃ paṃ­cā­nā­m ekaśo <lb n="382,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,24</span>vartanaṃ vi­bhā­vya­te di­gva­ka­rtye­kai­ka­vi­bhā­na­ma­dhya­ga­syeṃ­dra­ka­sya sa­rvā­rtha­si­ddha­syai­ka­tvā­t | a­rtha­ta­ś caivaṃ vi­bhā­vya­te anya<span type="hard-break">- </span><lb n="382,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,25</span>tho­kta­ni­rde­śa­kra­ma­sya pra­yo­ja­nā­nu­pa­pa­tteḥ || </p><p n="a_3009" rend="justify"><lb n="382,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,26</span>te ca sū­tri­te­ṣu sau­dha­rmā­di­ṣu kalpeṣu ka­lpā­tī­te­ṣu ca vai­mā­ni­kā devāḥ —</p><p ana="sbt" n="sbt_4.20 a_3010" rend="justify"><lb n="382,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.20 </span>sthi­ti­pra­bhā­va­su­kha­dyu­ti­le­śyā­vi­śu­ddhīṃ­dri­yā­va­dhi­vi­ṣa­ya­to dhikāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">20</ref> || </p><p n="a_3011" rend="justify"><lb n="382,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,28</span>svo­pā­ttā­yu­ṣa u­da­yā­t tasmin bhave tena śa­rī­re­ṇā­va­sthā­naṃ sthitiḥ, śā­pā­nu­gra­ha­ṇa­la­kṣa­ṇaḥ pra­bhā­vaḥ­, sa­dve­dyo­da­ye <lb n="382,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,29</span>sa­tī­ṣṭa­vi­ṣa­yā­nu­bha­va­naṃ sukhaṃ, śa­rī­ra­va­sa­nā­bha­ra­ṇā­di­dī­pti­r dyutiḥ, ka­ṣā­yā­nu­raṃ­ji­tā yo­ga­pra­vṛ­tti­r leśyoktā tasyā <lb n="382,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,30</span>vi­śu­ddhi­r le­śyā­vi­śu­ddhiḥ­, iṃ­dri­ya­syā­va­dhe­ś ca viṣayo gocaraḥ pra­tye­yaḥ­, vi­ṣa­ya­śa­bda­syeṃ­dri­yā­va­dhi­bhyāṃ pra­tye­ka­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="382,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,31</span>bhi­saṃ­baṃ­dhā­t a­nya­tho­pa­ryu­pa­ri de­vā­nā­m iṃ­dri­yā­di­vṛ­ddhi­pra­saṃ­gā­t si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dhā­pa­tteḥ | sthi­tyā­dī­nāṃ dvaṃdve <lb n="382,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,32</span>sthi­ti­śa­bda­syā­dau grahaṇaṃ ta­tpū­rva­ka­tvā­t pra­bhā­vā­dī­nāṃ | tebhyas tataḥ ity a­tro­pā­dā­ne '­hī­ya­ra­ho­ri­ta­siḥ tair vā <lb n="382,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,33</span>tatas tasi pra­ka­ra­ṇe ā­ṭyā­di­bhya u­pa­saṃ­khyā­na­m iti' tasiḥ | u­pa­ryu­pa­ri vai­mā­ni­kā iti cā­nu­va­rta­te tenai<span type="hard-break">- </span><lb n="382,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 382,34</span>vam a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ kriyate u­pa­ryu­pa­ri vai­mā­ni­kāḥ pra­ti­ka­lpaṃ pra­ti­pra­stā­raṃ ca sthi­tyā­di­bhi­r adhikā iti || </p><p n="a_3012" rend="justify"><pb n="383"/><lb n="383,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,01</span>kutas te tathā siddhā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3013"><l ana="bt" n="bt_4.20.1"><lb n="383,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.20.1</span>sa­pta­bhi­s te tathā jñeyāḥ sthi­tyā­di­bhi­r a­saṃ­śa­yaṃ | teṣām iha ma­nu­ṣyā­dau tā­ra­ta­mya­sya da­rśa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3014" rend="justify"><lb n="383,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,03</span>ma­nu­ṣyā­dau sthites tā­va­ttā­ra­ta­mya­sya da­rśa­nā­d de­vā­nā­m u­pa­ryu­pa­ri sthi­tyā­dhi­kyaṃ dṛṣṭaṃ saṃ­bhā­vya­te | yeṣām api <lb n="383,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,04</span>samānā sthitiḥ teṣām api guṇato dhi­ka­tva­si­ddheḥ pra­bhā­va­sya tā­ra­ta­mya­da­rśa­naṃ te­nā­dhi­kaṃ | yaḥ prabhāvaḥ saudharma<span type="hard-break">- </span><lb n="383,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,05</span>kalpe ni­gra­hā­nu­gra­ha­ṇa­pa­rā­bhi­yo­gā­di­ṣu ta­da­naṃ­ta­gu­ṇa­tvā­d u­pa­ryu­pa­ri devānāṃ kevalaṃ maṃ­dā­bhi­mā­na­ta­yā­lpa­saṃ­kle­śa­ta­yā <lb n="383,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,06</span>ca na pra­va­rta­naṃ | evam iha sukhasya tā­ra­ta­mya­da­rśa­nā­t teṣāṃ su­khe­nā­dhi­kyaṃ | dyutyā tā­ra­ta­mya­da­rśa­nā­d iti dyutyā<span type="hard-break">- </span><lb n="383,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,07</span>dhikyaṃ | le­śyā­vi­śu­ddhe­s tā­ra­ta­mya­da­rśa­nā­t ta­yā­dhi­kyaṃ­, sa­mā­na­le­śyā­nā­m api ka­rma­vi­śu­ddhya­dhi­ka­tva­si­ddheḥ | <lb n="383,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,08</span>iṃ­dri­ya­vi­ṣa­ya­sya tā­ra­ta­mya­da­rśa­nā­d iṃ­dri­ya­vi­ṣa­ye­ṇā­dhi­kyaṃ | ta­dva­da­va­dhi­vi­ṣa­ye­ṇa tathā saṃ­bhā­va­nā­yāṃ bā­dha­kā­bhā­vā­t || <lb n="383,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,09</span>ga­tyā­di­bhi­r a­dhi­ka­tva­pra­saṃ­ge ta­nni­vṛ­ttya­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_4.21 a_3015" rend="justify"><lb n="383,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.21 </span>ga­ti­śa­rī­ra­pa­ri­gra­hā­bhi­mā­na­to hīnāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">21</ref> || </p><p n="a_3016" rend="justify"><lb n="383,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,11</span>u­bha­ya­ni­mi­tta­va­śā­d de­śāṃ­ta­ra­prā­pti­ni­mi­ttaḥ kā­ya­pa­ri­spaṃ­do gatiḥ, śa­rī­ra­m iha vai­kri­yi­ka­m u­kta­la­kṣa­ṇaṃ grāhyaṃ, <lb n="383,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,12</span>lo­bha­ka­ṣā­yo­da­yā­n mūrchā pa­ri­gra­ho va­kṣya­mā­ṇaḥ­, mā­na­ka­ṣā­yo­da­yā­t pra­ti­yo­ge­ṣv a­pra­ṇa­ti­pa­ri­ṇā­mo '­bhi­mā­naḥ | <lb n="383,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,13</span>ga­ti­śa­rī­ra­pa­ri­gra­hā­bhi­mā­nai­r ga­ti­śa­rī­ra­pa­ri­gra­hā­bhi­mā­na­taḥ u­pa­ryu­pa­ri vai­mā­ni­kāḥ pra­ti­ka­lpaṃ pra­ti­pra­stā­raṃ ca <lb n="383,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,14</span>hīnāḥ pra­tye­ta­vyāḥ || kutas te tathety ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3017"><l ana="bt" n="bt_4.21.1"><lb n="383,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.21.1</span>u­pa­ryu­pa­ri te hīnā ga­tyā­di­bhi­r a­saṃ­bha­vā­t | ta­tkā­ra­ṇa­pra­ka­rṣa­sya pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3018" rend="justify"><lb n="383,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,16</span>gatyā tāvad u­pa­ryu­pa­ri hīnā devās ta­tkā­ra­ṇa­sya vi­ṣa­yā­bhi­ṣv aṃ­go­dre­ka­sya hī­na­tvā­t tathā pa­ri­ṇā­me­no­tpa­tteḥ | <lb n="383,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,17</span>śa­rī­re­ṇā­pi hīnās ta­tkā­ra­ṇa­sya pra­vṛ­ddha­śa­rī­ra­nā­ma­ka­rmo­da­ya­sya hī­na­tvā­t | sau­dha­rmai­śā­na­yo­r devānāṃ śarīraṃ sapta<span type="hard-break">- </span><lb n="383,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,18</span>ra­tni­pra­mā­ṇaṃ­, sā­na­tku­mā­ra­mā­heṃ­dra­yo­r a­ra­tni­hī­naṃ­, tato py a­ra­tni­hī­naṃ kā­pi­ṣṭāṃ­te­ṣu­, tato pi sa­ha­srā­rāṃ­te­ṣv a­ra­tni­hī­naṃ­, <lb n="383,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,19</span>tato py ā­na­ta­prā­ṇa­ta­yo­r a­rdha­ra­tni­hī­naṃ­, tato py ā­ra­ṇā­cyu­ta­yoḥ­, tato py a­dho­grai­ve­ya­ke­ṣu­, tato ma­dhya­grai­ve­ya­ke­ṣu­, tato <lb n="383,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,20</span>py upari grai­ve­ya­ke­ṣv a­nu­di­śa­vi­mā­ne­ṣu ca, tato nu­tta­re­ṣu ta­trā­ra­tni­mā­tra­tvā­d de­va­śa­rī­ra­sye­ti hi śrutiḥ | pa­ri­gra­he<span type="hard-break">- </span><lb n="383,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,21</span>ṇāpi vi­mā­na­pa­ri­vā­rā­di­la­kṣa­ṇe­na hīnāḥ ta­tkā­ra­ṇa­sya pra­kṛ­ṣṭa­syā­bhā­vā­t | sau­dha­rmā­di­ṣu hi de­vā­nā­m u­pa­ryu­pa­ri <lb n="383,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,22</span>nā­ma­ka­rma­vi­śe­ṣo lpā­lpa­ta­rā­lpa­ta­ma­vi­mā­na­pa­ri­vā­ra­he­tu­r aṃ­ta­raṃ­go ba­hi­raṃ­ga­s tu kṣe­tra­vi­śe­ṣā­di­r iti kā­ra­ṇā­pa­ka­rṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="383,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,23</span>tā­ra­ta­myā­t kā­ryā­pa­ka­rṣa­tā­ra­ta­myā siddhiḥ | kuto bhi­mā­ne­na hīnās te ? ta­tkā­ra­ṇa­pra­ka­rṣa­syā­bhā­vā­d eva | kiṃ punar a<span type="hard-break">- </span><lb n="383,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,24</span>bhi­mā­na­kā­ra­ṇaṃ ? śa­rī­ri­ṇā­ma­pra­ta­nu­ka­ṣā­ya­tvaṃ manasaḥ saṃkleśo va­dhi­śu­ddhi­vi­ra­hā­d a­ta­ttvā­va­lo­ka­na­m a­saṃ­ve­ga­pa­ri­ṇā­ma­ś ca <lb n="383,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,25</span>tasya hā­ni­tā­ra­ta­myā­d u­pa­ryu­pa­ri de­vā­nā­m a­bhi­mā­na­hā­ni­tā­ra­ta­myaṃ tat punar a­bhi­mā­na­kā­ra­ṇa­sya hā­ni­tā­ra­ta­myaṃ tatpra<span type="hard-break">- </span><lb n="383,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,26</span>ti­pa­kṣa­bhū­tā­nā­m a­ta­nu­ka­ṣā­ya­tvā­lpa­saṃ­kle­śā­va­dhi­vi­śu­ddhi­ta­ttvā­va­lo­ka­na­saṃ­ve­ga­pa­ri­ṇā­mā­dhi­kyā­nāṃ tā­ra­ta­myā­d u­pa­pa­dya­te <lb n="383,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,27</span>pū­rva­ja­nmo­pā­tta­vi­śu­ddhā­dhya­va­sā­ya­pra­ka­rṣa­tā­ra­ta­myā­d u­pa­ryu­pa­ri teṣām u­pa­pā­da­sya gha­ṭa­nā­c ca || kathaṃ punar u­pa­ryu­pa­ri­bhā­vo <lb n="383,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,28</span>vai­mā­ni­kā­nāṃ saṃ­ga­ccha­ta ity ā­śaṃ­kā­yā­m idam ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3019"><l ana="bt" n="bt_4.21.2"><lb n="383,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.21.2</span>sthi­tyā­di­bhi­s ta­thā­dhi­kya­syā­nya­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ | no­pa­ryu­pa­ri­bhā­va­sya teṣāṃ saṃ­ke­ti­saṃ­ga­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3020" rend="justify"><lb n="383,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,30</span>pū­rva­ja­nma­bhā­vi­sva­pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣa­vi­śu­ddhi­tā­ra­ta­myo­pā­tta­śu­bha­ka­rma­vi­śe­ṣa­pra­ka­rṣa­tā­ra­ta­myā­t sthi­tyā­di­bhi­r ādhikyaṃ <lb n="383,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,31</span>tāvad vai­mā­ni­kā­nāṃ sūtritaṃ sarvathā bā­dha­ka­vi­dhu­ra­tvā­t ta­da­nya­thā­nu­pa­pa­ttyā ca teṣām u­pa­ryu­pa­ri­bhā­va­sya saṃgatiḥ | <lb n="383,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,32</span>pū­rva­ja­nma­bhā­vi­sva­pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣa­vi­śu­ddhi­tā­ra­ta­myo­pā­tta­śu­bha­ka­rma­tā­ra­ta­myā­t sthi­tyā­di­bhi­r ā­dhi­kya­sya da­rśa­nā­t <lb n="383,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 383,33</span>kṣī­ṇā­nya­thā­nu­pa­pa­tti­r iti cen na, ta­dā­dhi­kya­vi­śe­ṣa­sya teṣām u­pa­ryu­pa­ri­bhā­ve­nā­nya­thā­nu­pa­pa­tti­si­ddheḥ || </p><p n="a_3021" rend="justify"><pb n="384"/><lb n="384,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,01</span>a­thā­dye­ṣu triṣu ni­kā­ye­ṣu le­śyā­vi­dhā­na­m uktaṃ vai­mā­ni­ka­ni­kā­ye saṃ­pra­tyu­cya­te­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_4.22 a_3022" rend="justify"><lb n="384,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.22 </span>pī­ta­pa­dma­śu­kla­le­śyā dvi­tri­śe­ṣe­ṣu || <ref type="no-sbt" rend="b">22</ref> || </p><p n="a_3023" rend="justify"><lb n="384,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,03</span>nanu ca pūrvam e­ta­dva­kta­vyaṃ tatra punar le­śyā­bhā­vā­t sūtrasya lā­gha­vo­pa­pa­tteḥ ā­di­ta­s triṣu pī­tāṃ­ta­le­śyāḥ tataḥ <lb n="384,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,04</span>pī­ta­pa­dma­śu­klā dvi­tri­śe­ṣe­ṣv iti | tad a­sa­t­, tatra sai­dha­rmā­di­gra­ha­ṇe sū­tra­gau­ra­pra­saṃ­gā­d a­gra­ha­ṇe bhi­saṃ­baṃ­dhā­nu­pa­pa­tteḥ <lb n="384,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,05</span>saṃ­kṣe­pā­rtha­m ihaiva va­ca­no­pa­pa­tteḥ | pī­ta­pa­dma­śu­klā­nāṃ dvaṃdve pī­ta­pa­dma­yo­r u­tta­ra­pa­di­kaṃ hrasvatvaṃ dru­tā­pā­tta­pa­ra­ka­ra­ṇā­n ma<span type="hard-break">- </span><lb n="384,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,06</span>dhya­ma­vi­ḍaṃ­bi­ta­yo­r u­pa­saṃ­khyā­na­m ity ā­cā­rya­va­ca­na­da­rśa­nā­t ma­dhya­mā­śa­bda­sya vi­ḍaṃ­bi­to­tta­ra­pa­de dvaṃdve pi hra­sva­tva­si­ddheḥ | <lb n="384,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,07</span>tataḥ pī­ta­pa­dma­śu­kla­le­śyāḥ yeṣāṃ devānāṃ te pī­ta­pa­dma­śu­kla­le­śyā iti dvaṃ­dva­pū­rvā­ny a­pa­dā­rthā vṛttiḥ | dvitriśe<span type="hard-break">- </span><lb n="384,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,08</span>ṣeṣv ity a­dhi­ka­ra­ṇa­ni­rde­śā­d dva­yā­di­vi­ka­lpā­dī­nā­m ā­dhā­ra­tva­si­ddheḥ || kathaṃ punaḥ pī­tā­da­yo leśyās ta­dā­dhe­yā­naḥ <lb n="384,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,09</span>devānāṃ vijñeyā ity ā­ve­dya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3024"><l ana="bt" n="bt_4.22.1"><lb n="384,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.1</span>leśyāḥ pī­tā­da­ya­s teṣāṃ sū­tra­vā­kya­pra­bhe­da­taḥ | pra­tye­ta­vyāḥ pra­paṃ­ce­na ya­thā­ga­ma­m a­saṃ­śa­yaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3025" rend="justify"><lb n="384,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,11</span>dvayoḥ sau­dha­rmai­śā­na­yoḥ sā­na­tku­mā­ra­mā­heṃ­dra­yo­ś ca pī­ta­le­śyāḥ dvayor bra­hma­lāṃ­ta­va­ka­lpa­yoḥ śu­kla­sa­tā­ra­ka­lpa<span type="hard-break">- </span><lb n="384,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,12</span>yoś ca pa­dma­le­śyāḥ­, dvayor ā­na­ta­prā­ṇa­ta­yo­r ā­ra­ṇā­cyu­ta­yo­ś ca śu­kla­le­śyāḥ­, triṣv a­dho­grai­ve­ya­ke­ṣu triṣu ma­dhya­ma­grai­ve­ya­ke­ṣu <lb n="384,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,13</span>tri­ṣū­pa­ri­grai­ve­ya­ke­ṣu ca śu­kla­le­śyāḥ | śeṣeṣv a­nu­di­śe­ṣu paṃcasv a­nu­tta­re­ṣu ca śu­kla­le­śyā iti sū­tra­vā­kya­pra­bhe­da­tāṃ <lb n="384,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,14</span>pra­tye­ta­vyāḥ | ca­tuḥ­śe­ṣe­ṣv iti vaktavyaṃ spa­ṣṭā­rtha­m iti cet na, a­vi­śe­ṣe­ṇa caturṣu mā­heṃ­drāṃ­te­ṣu pītāyāḥ <lb n="384,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,15</span>pra­saṃ­gā­t­, caturṣu ca sa­ha­srāṃ­te­ṣu kalpeṣu padmāyāḥ prasakteḥ śeṣeṣu cā­na­tā­di­ṣu śu­kla­le­śyā­yāḥ sa­ma­nu­ṣaṃ­gā­t <lb n="384,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,16</span>ta­thā­cā­rya­vi­ro­dhaḥ syāt | tatra hi sau­dha­rmai­śā­na­yoḥ devānāṃ pītā le­śye­ṣya­te­, sā­na­tku­mā­ra­mā­heṃ­dra­yoḥ pīta<span type="hard-break">- </span><lb n="384,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,17</span>padmā, tataḥ kā­pi­ṣṭāṃ­te­ṣu padmā, tataḥ sa­ha­srā­rāṃ­te­ṣu pa­dma­śu­klā­, tato '­cyu­tāṃ­te­ṣu śuklā, tataḥ śeṣeṣu parama<span type="hard-break">- </span><lb n="384,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,18</span>śukleti | kathaṃ sū­tre­ṇā­na­bhi­hi­to­yaṃ viśeṣaḥ pra­tī­ya­te ? | pī­tā­gra­ha­ṇe­na pī­ta­pa­dma­yoḥ saṃ­gra­hā­t pa­dmā­gra­ha­ṇe­na <lb n="384,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,19</span>pa­dma­śu­kla­yoḥ ity āhuḥ | kathaṃ ? tathā loke śa­bda­vya­va­hā­ra­da­rśa­nā­t | chatriṇo ga­cchaṃ­tī­ti yathā cha­tri­sa­ha­ca­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="384,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,20</span>tānām a­cha­tri­ṇā­m api cha­tri­vya­pa­de­śā­t | pā­ṭhāṃ­ta­re pi yathā vyā­khyā­nā­d adoṣa iti cen na, a­ni­ṣṭa­śaṃ­kā­ni<span type="hard-break">- </span><lb n="384,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,21</span>vṛ­ttya­rtha­tvā­t | dvi­tre­śe­ṣe­ṣv iti pāṭhasya ca­tuḥ­śe­ṣe­ṣv iti tu pāṭhe caturṇāṃ ca­tu­rṇā­m u­pa­ryu­pa­ri­bhā­ve 'niṣṭaḥ śakyeta <lb n="384,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,22</span>ta­nni­vṛ­tti­r ya­thā­nyā­sa­va­ca­ne kṛtā bhavati | ya­thā­saṃ­khya­pra­saṃ­gā­d atrāpy a­ni­ṣṭa­m iti cen na, dvyā­di­śa­bdā­nā­m aṃ­ta­rnī­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="384,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,23</span>vī­psā­rtha­tvā­d dvi­bho­ja­nā­di­va­t | dine dine dvi­bho­ja­ne yasya sa dvi­bho­ja­na i­tyā­da­yo ya­thā­nta­rnī­ta­vī­psā­rthā<span type="hard-break">- </span><lb n="384,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,24</span>s ta­tho­pa­ryu­pa­ri dvayor dvayos triṣu śeṣeṣu śeṣeṣv ity aṃ­ta­rnī­ta­vī­psā­rthā dvyā­di­śa­bdā iha vyā­khyā­yaṃ­te­, tato na yathā<span type="hard-break">- </span><lb n="384,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,25</span>saṃ­khya­pra­saṃ­go vā­kya­bhe­dā­d vyā­khyā­nā­c ca | pī­ta­mi­śra­pa­dma­mi­śra­pa­dma­śu­kla­le­śyā dvi­dvi­ca­tuḥ­śe­ṣe­ṣv iti pā­ṭhāṃ­ta­ra­m anye <lb n="384,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,26</span>ma­nyaṃ­te­, tatra sū­tra­gau­ra­vaṃ ta­da­va­sthaṃ | a­tha­vā­stu ya­thā­saṃ­khya­m a­bhi­saṃ­baṃ­dha­sthā­pi nā­ni­ṣṭa­pra­saṃ­gaḥ | kathaṃ ? dvayoḥ <lb n="384,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,27</span>yu­ga­la­yoḥ pī­ta­le­śyā­, sā­na­tku­mā­ra­mā­heṃ­dra­yoḥ pa­dma­le­śyā­yāḥ a­vi­va­kṣā­taḥ bra­hma­lo­kā­di­ṣu triṣu ka­lpa­yu­ga­le­ṣu <lb n="384,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,28</span>pa­dma­le­śyā śeṣeṣu sa­ttā­rā­di­ṣu śu­kla­le­śyā pa­dma­le­śyā­yā a­vi­va­kṣā­taḥ ity uktau a­bhi­saṃ­baṃ­dhā­t | tato na <lb n="384,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 384,29</span>kaścid ā­rṣa­vi­ro­dhaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3026"><l ana="bt" n="bt_4.22.2"><lb n="384,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.2</span>leśyā ni­rde­śa­taḥ sādhyā kṛ­ṣṇe­tyā­di­sva­rū­pa­taḥ | varṇato bhra­ma­rā­dī­nāṃ chāyāṃ bibhrati bāhyataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.3"><lb n="384,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.3</span>a­naṃ­ta­bhe­da­mā­sāṃ syād va­rṇāṃ­ta­ra­m api sphuṭaṃ | e­ka­dvi­tri­ka­saṃ­khyā­di­kṛ­ṣṇā­di­gu­ṇa­yo­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.4"><lb n="384,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.4</span>ta­thāṃ­taḥ­pa­ri­ṇā­me­na sā­dhya­jī­va­sya tattvataḥ | sa cā­saṃ­khyā­ta­lo­kā­tma­pra­de­śa­pa­ri­mā­ṇa­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.5"><lb n="384,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.5</span>ta­tka­ṣā­yo­da­ya­sthā­ne­ṣv i­ya­tsū­tkṛ­ṣṭa­m a­dhya­ma­– | ja­gha­nyā­tma­ka­rū­pe­ṣu kle­śa­hā­nyā ni­va­rta­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.6"><lb n="384,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.6</span>kṛ­ṣṇā­da­yo '­śu­bhā­s tisro vi­va­rtaṃ­te śa­rī­ri­ṇaḥ | ja­gha­nya­ma­dhya­mo­tkṛ­ṣṭe­ṣv aṃ­śāṃ­śe­ṣu vi­vṛ­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.7"><pb n="385"/><lb n="385,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.7</span>vi­śu­ddhe­r u­tta­rā­s tisraḥ śubhā evaṃ vi­pa­rya­yā­t | vi­śu­ddhi­hā­nyā saṃ­kle­śa­vṛ­ddhyā caiva śu­bhe­ta­rāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.8"><lb n="385,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.8</span>ekaikā cāpy a­saṃ­khye­ya­lo­kā­tmā vya­va­sā­ya­bhṛ­t | le­śyā­vi­śe­ṣa­to jñeyāḥ ka­ṣā­yo­da­ya­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.9"><lb n="385,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.9</span>tathā saṃ­kra­ma­taḥ sādhyā leśyāḥ kle­śa­vi­śu­ddhi­jā­t | kli­śya­mā­na­sya kṛṣṇāyāṃ na le­śyāṃ­ta­ra­saṃ­kra­maḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.10"><lb n="385,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.10</span>tasyām eva tu ṣa­ṭsthā­na­pa­ti­te­na vi­va­rdha­te | hīyate ca pumān eṣa saṃ­kra­me­ṇa ni­ja­kra­mā­t || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.11"><lb n="385,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.11</span>kṛṣṇā prā­tha­mi­ka­kle­śa­sthā­nā­d dhi pa­ri­va­rdha­te | saṃ­khye­yā­d apy a­saṃ­khye­ya­bhā­ga­taḥ sva­ni­mi­tta­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.12"><lb n="385,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.12</span>saṃ­khye­yā­di­gu­ṇā­d vāpi nā­nya­the­ti vi­ni­śca­yaḥ | le­śyāṃ­ta­ra­sya kṛṣṇāto '­śu­bha­syā­nya­sya bā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.13"><lb n="385,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.13</span>ta­tkṛ­ṣṇa­le­śya­taḥ sthā­nā­ddhī­ya­mā­no vi­hī­ya­te | kṛ­ṣṇā­yā­m eva nānyasyāṃ leśyāyāṃ he­tva­bhā­va­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.14"><lb n="385,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.14</span>sā­dya­naṃ­tā­di­bhā­gā­d vā saṃ­khyā­tā­di­gu­ṇā­t tathā | hīyate nānyathā sthā­na­ṣa­ṭka­saṃ­kra­ma­to subhṛt || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.15"><lb n="385,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.15</span>ya­dā­naṃ­ta­gu­ṇā hāniḥ kṛṣṇāyāḥ saṃ­kra­ma­s tadā | nīlāyā u­tta­ma­sthā­ne ta­lle­śyāṃ­ta­ra­saṃ­kra­maḥ || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.16"><lb n="385,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.16</span>evaṃ vi­śu­ddhi­vṛ­ddhau syāc chu­kla­le­śya­sya saṃkramaḥ | śu­klā­yā­m eva nānyatra leśyā e­vā­va­sā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.17"><lb n="385,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.17</span>tathā vi­śu­ddhi­hā­nyāṃ syāt ta­lle­śyāṃ­ta­ra­saṃ­kra­maḥ | a­naṃ­ta­gu­ṇa­hā­nyai­va nā­nya­hā­nyā ka­dā­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.18"><lb n="385,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.18</span>madhye le­śyā­ca­tu­ṣka­sya śu­ddhi­saṃ­kle­śa­yo­r nṛṇāṃ | hānau vṛddhau ca vi­jñe­ya­s teṣāṃ sva­pa­ra­saṃ­kra­maḥ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.19"><lb n="385,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.19</span>tathaiva karmato leśyāḥ sādhyāḥ ṣaḍ api bhedataḥ | pha­la­la­kṣa­ṇa­dṛ­ṣṭāṃ­ta­sā­ma­rthyā­t ta­ttva­ve­di­bhiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.20"><lb n="385,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.20</span>ādyā tu skaṃ­dha­bhe­de­cchā vi­ṭa­pa­cche­da­śe­mu­pī | parā ca śā­khā­che­dī­cchā­d a­nu­śā­kha­chi­dai­ṣa­ṇā || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.21"><lb n="385,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.21</span>piṃ­ḍi­kā­che­da­ne­cchā na svayaṃ pa­ti­ta­mā­tra­ka | pha­lā­di­tsā ca kṛ­ṣṇā­di­le­śyā­nāṃ bha­kṣa­ṇe­ccha­yā || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.22"><lb n="385,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.22</span>tathā la­kṣa­ṇa­to leśyāḥ sādhyāḥ siddhāḥ pra­mā­ṇa­taḥ | parān a­nu­bha­yā­diḥ syāt kṛ­ṣṇā­yā­s tatra lakṣaṇaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.23"><lb n="385,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.23</span>a­la­syā­di­s tu nīlāyā mā­tsa­ryā­diḥ punaḥ sphuṭaṃ | kāpotyā dṛ­ḍha­mai­tryā­diḥ pītāyāḥ sa­tya­vā­di­tā || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.24"><lb n="385,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.24</span>prabhṛti pa­dma­le­śyā­yāḥ śuklāyāḥ pra­śa­mā­di­kaṃ | gatyā leśyās tathā jñeyāḥ prāṇināṃ ba­hu­bhe­da­yā || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.25"><lb n="385,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.25</span>pra­tyaṃ­śa­kaṃ sa­mā­khyā­tāḥ ṣa­ṅviṃ­śa­ti­r i­hāṃ­śa­kāḥ | tatrāṣṭau ma­dhya­mā­s tāvad āyuṣo baṃ­dha­he­ta­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.26"><lb n="385,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.26</span>ā­rṣo­pa­de­śa­taḥ siddhāḥ śeṣās tu ga­ti­he­ta­vaḥ | pu­ṇya­pā­pa­vi­śe­ṣā­ṇā­m u­pa­cā­ra­ta­yā hi te || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.27"><lb n="385,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.27</span>bha­vā­yu­rga­ti­bhe­dā­nāṃ kāraṇaṃ nā­ma­bhe­da­va­t | śu­klo­tkṛ­ṣṭāṃ­śa­kā­d ātmā bhavet sa­rvā­rtha­si­ddhi­gaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.28"><lb n="385,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.28</span>kṛ­ṣṇo­tkṛ­ṣṭāṃ­śa­kā­t tu syād a­pra­ti­ṣṭhā­na­gā­my asau | śe­ṣāṃ­śa­ka­va­śā­n nā­nā­ga­ti­bhā­g a­va­ga­mya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.29"><lb n="385,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.29</span>ya­thā­ga­maṃ pra­paṃ­ce­na vi­dyā­naṃ­da­ma­ho­da­yā | svā­mi­tve­na tathā sādhyā leśyā sā­dha­na­to pi ca || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.22.30"><lb n="385,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.22.30</span>saṃkhyātaḥ kṣe­tra­ta­ś cāpi spa­rśa­nā­t kālato ṃ­ta­rā­t | bhāvāc cā­lpa­ba­hu­tvā­c ca pū­rva­sū­tro­kta­nī­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_4.23 a_3027" rend="justify"><lb n="385,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.23 </span>prā­ggrai­ve­ya­ke­bhyaḥ kalpāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">23</ref> || </p><p n="a_3028" rend="justify"><lb n="385,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 385,26</span>sau­dha­rmā­di­gra­ha­ṇa­m a­nu­va­rta­te­, te­nā­ya­m a­rthaḥ­–­sau­dha­rmā­da­yaḥ prā­ggrai­ve­ya­ke­bhyaḥ kalpā iti | sau­dha­rmā­di­sū­trā<span type="hard-break">- </span><lb n="385,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 385,27</span>naṃ­ta­ra­m idaṃ sūtraṃ va­kta­vya­m iti cen na, sthi­ti­pra­bhā­vā­di­sū­tra­tra­ya­sya vya­va­dhā­na­pra­saṃ­gā­t | sati vya­va­dhā­ne 'nena <lb n="385,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 385,28</span>vi­dhī­ya­mā­no rthaḥ kalpeṣv eva syād a­naṃ­ta­ra­tvā­t || ke punaḥ ka­lpā­tī­tā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3029"><l ana="bt" n="bt_4.23.1"><lb n="385,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.23.1</span>kalpāḥ prāg eva te bodhyā grai­ve­ya­ka­vi­mā­na­taḥ | ta­dā­da­ya­s tu sā­ma­rthyā­t ka­lpā­tī­tāḥ pra­tī­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3030" rend="justify"><lb n="385,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 385,30</span>nanu ca pa­ri­śe­ṣā­d grai­ve­ya­kā­dī­nāṃ ka­lpā­tī­ta­tva­si­ddhau bha­va­na­vā­syā­dī­nāṃ ka­lpā­tī­ta­tva­pra­saṃ­ga iti cen na, <lb n="385,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 385,31</span>u­pa­ryu­pa­rī­ty a­nu­va­rta­nā­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.24 a_3031" rend="justify"><lb n="385,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.24 </span>bra­hma­lo­kā­la­yā lau­kāṃ­ti­kāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">24</ref> || </p><p n="a_3032" rend="justify"><lb n="385,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 385,33</span>e­tyā­smiṃ­l līyata ity ālayo nivāsaḥ | bra­hma­lo­ka ālayo yeṣāṃ te bra­hma­lo­kā­la­yāḥ | sa­rva­bra­hma­lo­ka­de<span type="hard-break">- </span><lb n="385,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 385,34</span>vānāṃ lau­kāṃ­ti­ka­tva­pra­saṃ­ga iti cen na, lo­kāṃ­to­pa­śle­ṣā­t | bra­hma­lo­ka­syāṃ­to hi lokāṃtaḥ lokāṃte bhavā <pb n="386"/><lb n="386,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,01</span>lau­kāṃ­ti­kā iti na sarvatra bra­hma­lo­ka­de­vā­s tathā | athavā lokaḥ saṃsāraḥ ja­nma­ja­rā­mṛ­tyu­saṃ­kī­rṇaḥ tasyāṃto <lb n="386,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,02</span>lokāṃtaḥ ta­tpra­yo­ja­nā lau­kāṃ­ti­kāḥ | te hi pa­rī­ta­saṃ­sā­rāḥ tataś cyutvā ekaṃ ga­rbha­vā­sa­m avāpya pari<span type="hard-break">- </span><lb n="386,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,03</span>nirvāṃti || kiṃ punar anena sūtreṇa kriyata ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3033"><l ana="bt" n="bt_4.24.1"><lb n="386,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.24.1</span>tatra lau­kāṃ­ti­kā devā bra­hma­lo­kā­la­yā iti | sū­ca­nā­t ka­lpa­vā­si­tvaṃ teṣāṃ ni­ya­ta­m ucyate || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3034" rend="justify"><lb n="386,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,05</span>lau­kāṃ­ti­kā­nāṃ ka­lpo­pa­pa­nna­ka­lpā­tī­te­bhyo nyatvaṃ mā bhūd iti teṣāṃ ka­lpa­vā­si­ni­ya­mo 'nena kriyate na <lb n="386,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,06</span>tato devānāṃ ca­tu­rṇi­kā­ya­tva­ni­ya­mo vi­ru­dhya­te || </p><p n="a_3035" rend="justify"><lb n="386,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,07</span>ta­dvi­śe­ṣa­pra­ti­pā­da­nā­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_4.25 a_3036" rend="justify"><lb n="386,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.25 </span>sā­ra­sva­tā­d ity a­va­nhya­ru­ṇa­ga­rda­to­ya­tu­ṣi­tā­vyā­bā­dhā­ri­ṣṭā­ś ca || <ref type="no-sbt" rend="b">25</ref> || </p><p n="a_3037" rend="justify"><lb n="386,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,09</span>kim ime sā­ra­sva­tā­da­yaḥ pū­rvo­tta­rā­di­di­kṣu ya­thā­kra­maṃ | tad ya­thā­–­a­ru­ṇa­sa­mu­dra­pra­bha­vo mūle saṃ­khye­ya­yo­ja­na<span type="hard-break">- </span><lb n="386,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,10</span>vi­stā­ra­s tamasaḥ skaṃdhaḥ sa­mu­dra­va­la­yā­kṛ­ti­r iti tī­vrāṃ­dha­kā­ra­pa­ri­ṇā­maḥ sa ūrdhvaṃ kra­ma­vṛ­ddhyā gacchan madhye ṃte <lb n="386,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,11</span>vā saṃ­khye­ya­yo­ja­na­bā­hu­lyaḥ a­ri­ṣṭa­vi­mā­na­syā­dho­bhā­ge sametaḥ ku­kku­ṭa­ku­ṭī­va­da­va­sthi­taḥ | ta­syo­pa­ri ta­mo­rā­ja<span type="hard-break">- </span><lb n="386,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,12</span>yoṣṭā vyu­tpa­ttyā­ri­ṣṭeṃ­dra­ka­vi­mā­na­sa­ma­prā­ṇi­dha­yaḥ | tatra ca­ta­sṛ­ṣv api dikṣu dvaṃdvaṃ gatās ti­rya­gā­lo­kāṃ­tā­t ta­daṃ­ta­re­ṣu <lb n="386,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,13</span>pū­rvo­tta­ra­ko­ṇā­di­ṣu sā­ra­sva­tā­da­yo ya­thā­kra­maṃ ve­di­ta­vyāḥ | ca­śa­bda­sa­mu­cci­tāḥ sā­ra­sva­tā­dyaṃ­ta­rā­la­va­rti­naḥ <lb n="386,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,14</span>pare '­gnyā­bha­sū­ryā­bhā­da­yo dvaṃ­dva­vṛ­ttyā sthitāḥ pra­tye­ta­vyāḥ | tad ya­thā­–­sā­ra­sva­tā­di­tya­yo­r aṃ­ta­rā­le '­gnyā­bha­sū­ryā­bhāḥ­, <lb n="386,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,15</span>ā­di­tya­va­hna­yo­ś caṃ­drā­bha­sa­tyā­bhāḥ­, va­hnya­ru­ṇa­yoḥ śre­ya­ska­ra­kṣe­maṃ­ka­rāḥ­, a­ru­ṇa­ga­rda­to­ya­yo­r vṛ­ṣa­bhe­ṣṭa­kā­ma­cā­rāḥ­, garda<span type="hard-break">- </span><lb n="386,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,16</span>to­ya­tu­ṣi­ta­yo­r ni­mā­ṇa­ra­jo­di­gaṃ­ta­ra­kṣi­tāḥ­, tu­ṣi­tā­vyā­bā­dha­yo­r ā­tma­ra­kṣi­ta­sa­rva­ra­kṣi­tāḥ­, a­vyā­bā­dhā­ri­ṣṭa­yo­r marudva<span type="hard-break">- </span><lb n="386,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,17</span>savaḥ, a­ri­ṣṭa­sā­ra­sva­ta­yo­r a­śva­vi­śvāḥ | tāny etāni vi­mā­nā­nāṃ nāmāni ta­nni­vā­si­nāṃ ca devānāṃ ta­tsā­ha­ca<span type="hard-break">- </span><lb n="386,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,18</span>ryāt | tatra sā­ra­sva­tāḥ sa­pta­śa­ta­saṃ­khyāḥ­, ādityā vahnayaḥ sa­pta­sa­ha­srā­ṇi sa­ptā­dhi­kā­ni­, a­ru­ṇā­ś ca tāvaṃta <lb n="386,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,19</span>eva, ga­rda­to­yā na­va­sa­ha­srā­ṇi na­vo­tta­rā­ṇi­, tu­ṣi­tā­ś ca tāvaṃta eva, a­vyā­bā­dhā e­kā­da­śa­sa­ha­srā­ṇy e­kā­da­śā­ni­, <lb n="386,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,20</span>ariṣṭā api tāvaṃta eva | ca­śa­bda­sa­mu­cci­tā­nāṃ saṃ­khyo­cya­te­–­a­gnyā­bhe devāḥ sa­pta­sa­ha­srā­ṇi sa­ptā­dhi­kā­ni­, <lb n="386,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,21</span>sūryābhe na­va­na­vo­tta­rā­ṇi­, caṃdrābhe e­kā­da­śai­kā­da­śo­tta­rā­ṇi­, satyābhe tra­yo­da­śa tra­yo­da­śo­tta­rā­ṇi­, śre­ya­ska­re paṃca<span type="hard-break">- </span><lb n="386,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,22</span>da­śa­paṃ­ca­da­śo­tta­rā­ṇi­, kṣe­maṃ­ka­re sa­pta­da­śa­sa­pta­da­śo­tta­rā­ṇi­, vṛ­ṣa­bhe­ṣṭe e­ko­na­viṃ­śa­tye­ko­nā­viṃ­śa­tya­dhi­kā­ni­, kā­ma­cā­re <lb n="386,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,23</span>e­ka­viṃ­śa­tye­ka­viṃ­śa­tya­dhi­kā­ni­, ni­rmā­ṇa­ra­ja­si tra­yo­viṃ­śa­ti­tra­yo­viṃ­śa­tya­dhi­kā­ni­, di­gaṃ­ta­ra­kṣi­te paṃ­ca­viṃ­śa­ti­paṃ­ca­viṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="386,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,24</span>śa­tya­dhi­kā­ni­, ā­tma­ra­kṣi­te sa­pta­viṃ­śa­ti­sa­pta­viṃ­śa­tya­dhi­kā­ni­, sa­rva­ra­kṣi­te ekān na triṃ­śa­de­kā­n na triṃ­śa­da­dhi­kā­ni­, <lb n="386,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,25</span>maruti e­ka­triṃ­śa­de­ka­triṃ­śa­da­dhi­kā­ni­, vasuni tra­ya­striṃ­śa­ttra­ya­striṃ­śa­da­dhi­kā­ni­, aśve paṃ­ca­triṃ­śa­tpaṃ­ca­triṃ­śa­da­dhi<span type="hard-break">- </span><lb n="386,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,26</span>kāni, viśve sa­pta­triṃ­śa­tsa­pta­triṃ­śa­da­dhi­kā­ni | ta ete ca­tu­rviṃ­śa­ti­r lau­kāṃ­ti­ka­ga­ṇāḥ sa­mu­di­tāḥ ca­tvā­riṃ­śa­tsa<span type="hard-break">- </span><lb n="386,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,27</span>hasrāṇi a­ṣṭa­sa­pta­ti­ś ca śatāni ṣa­ḍu­tta­rā­ṇi | sarve svataṃtrāḥ hī­nā­dhi­ka­tvā­bhā­vā­t | vi­ṣa­ya­ra­ti­vi­ra­hā­d de<span type="hard-break">- </span><lb n="386,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,28</span>varṣayaḥ tata e­ve­ta­re­ṣāṃ de­vā­nā­m a­rca­nī­yāḥ ca­tu­rda­śa­pū­rva­dha­rāḥ satataṃ jñā­na­bhā­va­nā­va­hi­ta­ma­na­saḥ nityaṃ saṃsārā<span type="hard-break">- </span><lb n="386,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,29</span>d udvignāḥ a­ni­tyā­śa­ra­ṇā­dya­nu­pre­kṣā­va­hi­ta­ce­ta­saḥ tī­rtha­ka­ra­niḥ­kra­ma­ṇa­pra­bo­dha­na­pa­rāḥ nā­ma­ka­rma­vi­śe­ṣo­da­yā­d u­pa­jā­yaṃ­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3038"><l ana="bt" n="bt_4.25.1"><lb n="386,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.25.1</span>te nva­rtha­saṃ­jña­tāṃ prāptā bhedāḥ sā­ra­sva­tā­da­yaḥ | te­nai­ka­ca­ra­mā­s ta­dva­ccha­krā­dyā­ś co­pa­la­kṣi­tāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3039" rend="justify"><lb n="386,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,31</span>ya­thai­ka­ca­ra­mā lau­kāṃ­ti­kāḥ sarve nvarthe saṃjñāṃ prāptāḥ sūtritāḥ tathā śa­krā­da­ya­ś ca teṣām u­pa­la­kṣa­ṇa­tvā­t || <lb n="386,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,32</span>kva punar dvi­ca­ra­mā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_4.26 a_3040" rend="justify"><lb n="386,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.26 </span>vi­ja­yā­di­ṣu dvi­ca­ra­māḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">26</ref> || </p><p n="a_3041" rend="justify"><lb n="386,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 386,34</span>ā­di­śa­bdaḥ pra­kā­rā­rthaḥ | kaḥ prakāraḥ ? sa­mya­gdṛ­ṣṭi­tve ni­rgraṃ­tha­tve ca sa­tyu­pa­pā­daḥ | sa ca vi­ja­ya­sye­va <pb n="387"/><lb n="387,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,01</span>vai­ja­yaṃ­tā­pa­rā­ji­tā­nā­m a­nu­di­śā­nā­m apy astīti ta­trā­di­śa­bde­na gṛhyaṃte | sa­rvā­rtha­si­ddha­sya gra­ha­ṇa­pra­saṃ­ga iti cen na, <lb n="387,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,02</span>ta­syā­nva­rtha­saṃ­jñā­ka­ra­ṇā­t pṛ­tha­gu­pā­dā­nā­c ca lau­kāṃ­ti­ka­va­de­ka­ca­ra­ma­tva­si­ddheḥ | kathaṃ punar vi­ja­yā­dī­nāṃ dvi­ca­ra­ma­tvaṃ <lb n="387,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,03</span>ma­nu­ṣya­bha­vā­pe­kṣā­yāṃ tathaiva vyā­khyā­pra­jña­pti­daṃ­ḍa­ke '­bhi­dhā­nā­t | de­va­bha­vā­pe­kṣā­yā­m api tri­ca­ra­ma­tva­pra­saṃ­gā­t | <lb n="387,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,04</span>ma­nu­ṣya­bha­va­sya punar ekasya mu­khya­ca­ra­ma­tvaṃ yenaiva ni­rvā­ṇa­prā­pteḥ | a­pa­ra­sya tu ca­ra­ma­pra­tyā­sa­tte­r u­pa­ca­ri­taṃ ca­ra­ma­tvaṃ <lb n="387,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,05</span>sa­jā­tī­ya­sya vya­va­dhā­ya­ka­syā­bhā­vā­t tasya ta­tpra­tyā­sa­tti­si­ddheḥ | dvau caramau ma­nu­ṣya­bha­vau yeṣāṃ te dvi­ca­ra­māḥ <lb n="387,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,06</span>devāḥ vi­ja­yā­di­ṣu pra­ti­pa­tta­vyāḥ | a­thā­nya­tra sau­dha­rmā­di­ṣu ki­ya­cca­ra­mā devā ity ā­ve­da­yi­tu­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3042"><l ana="bt" n="bt_4.26.1"><lb n="387,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.26.1</span>tathā dvi­ca­ra­māḥ proktā vi­ja­yā­di­ṣu yato 'marāḥ | tato nyatra niyāmo sti na ma­nu­ṣya­bha­ve­ṣv iha || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3043" rend="justify"><lb n="387,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,08</span>yato lau­kāṃ­ti­kā­nāṃ sa­rvā­rtha­si­ddha­sya śakrasya ca ta­da­gra­ma­hi­ṣyā lo­ka­pā­lā­dī­nā­m e­ka­ca­ra­ma­tva­m uktaṃ tathā <lb n="387,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,09</span>vi­ja­yā­di­de­vā­nāṃ dvi­ca­ra­ma­tvaṃ­, tato nyatra sau­dha­rmā­di­ṣu niyamo nāstīti gamyate || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3044"><l ana="bt" n="bt_4.26.2"><lb n="387,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.26.2</span>ity e­kā­da­śa­bhiḥ sūtrair vai­mā­ni­ka­ni­rū­pa­ṇaṃ | yu­ktyā­ga­ma­va­śā­dā­ttaṃ ta­nni­kā­ya­ca­tu­ṣṭa­ya­m || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_4.1 a_3045" rend="justify"><lb n="387,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,11</span>iti ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­kā­laṃ­kā­re ca­tu­rthā­dhyā­ya­sya <hi rend="bold">pra­tha­ma­m</hi> ā­hni­ka­m | </p><p ana="sbt" n="sbt_4.27 a_3046" rend="justify"><lb n="387,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.27 </span>au­pa­pā­di­ka­ma­nu­ṣye­bhyaḥ śe­ṣā­sti­rya­gyo­na­yaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">27</ref> || </p><p n="a_3047" rend="justify"><lb n="387,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,13</span>au­pa­pā­di­kā­ś ca ma­nu­ṣyā­ś cau­pa­pā­di­ka­ma­nu­ṣyā ityatra dvaṃdve bhya­rhi­ta­tvā­d au­pa­pā­di­ka­śa­bda­sya pū­rva­ni­pā­taḥ | <lb n="387,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,14</span>ma­nu­ṣya­śa­bda­syā­lpā­kṣa­ra­tve pi tasmād u­tta­ra­tra pra­yo­gaḥ­, a­bhya­rhi­ta­tva­syā­lpā­kṣa­rā­pa­vā­da­tvā­t | tebhyo nye śeṣāḥ <lb n="387,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,15</span>saṃ­sā­ri­ṇaḥ ti­rya­gyo­na­yaḥ pra­tye­yāḥ­, ti­rya­gnā­ma­ka­rmo­da­ya­sa­dbhā­vā­t | na punaḥ siddhāḥ saṃ­sā­ri­pra­ka­ra­ṇe tadapra<span type="hard-break">- </span><lb n="387,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,16</span>saṃgāt | kasmāt punar hi te bhi­dhī­yaṃ­te ? ti­rya­kpra­ka­ra­ṇe teṣām a­bhi­dhā­nā­rha­tvā­t ity ā­śaṃ­ka­mā­naṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3048"><l ana="bt" n="bt_4.27.1"><lb n="387,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.27.1</span>sa­rva­lo­kā­śra­yāḥ siddhās tiryaṃco py arthato ṃginaḥ | saṃ­tau­pa­pā­di­ke bhyaste ma­nu­ṣye­bhyo pi cāpare || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.27.2"><lb n="387,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.27.2</span>iti saṃ­kṣe­pa­ta­sti­rya­gyo­ni­jā­nāṃ vi­ni­śca­yaḥ | kṛto tra sū­tra­kā­re­ṇa la­kṣa­ṇā­vā­sa­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3049" rend="justify"><lb n="387,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,19</span>a­dho­lo­kaṃ ma­dhya­lo­ka­m ū­rdhva­lo­kaṃ cā­bhi­dhā­ya yad atra pra­ka­ra­ṇā­bhā­ve pi ti­rya­gyo­ni­jā­nāṃ ni­rū­pa­ṇaṃ sūtrakā<span type="hard-break">- </span><lb n="387,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,20</span>reṇa kṛtaṃ tat teṣāṃ sa­rva­lo­ka­śra­ya­tva­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ saṃ­kṣe­pā­rthaṃ ca | ti­rya­kpra­ka­ra­ṇe sya sū­tra­syā­bhi­dhā­ne sa­rva­ti­rya­gbhe<span type="hard-break">- </span><lb n="387,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,21</span>da­va­ca­ne sati sūtrasya gau­ra­va­pra­saṃ­gā­t sa­rva­lo­kā­śra­ya­tvaṃ punar eṣāṃ pa­ri­śe­ṣā­t yojyate | ti­rya­gyo­na­yo dvividhāḥ <lb n="387,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,22</span>sūkṣmā bā­da­rā­ś ca, sū­kṣma­bā­da­ra­nā­ma­ka­rma­dvai­vi­dhyā­t | tatra sūkṣmāḥ sa­rva­lo­ka­vā­si­naḥ­, bā­da­rā­s tu ni­ya­tā­vā­sā <lb n="387,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,23</span>iti ni­ya­tā­vā­sa­bhe­da­ni­rū­pa­ṇaṃ ti­rya­gyo­ni­śa­bda­ni­ru­kta­yā la­kṣa­ṇa­ni­rū­pa­ṇaṃ tiraścī nya­gbhū­to­pa­jā­tā yonir yeṣāṃ <lb n="387,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,24</span>te ti­rya­gyo­na­ya iti | ma­nu­ṣyā­dī­nāṃ ke­ṣāṃ­ci­t pa­ro­pa­bā­hya­tvā­t ti­rya­gyo­ni­tva­pra­saṃ­gā­d iti cen na, ti­rya­gnā­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="387,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,25</span>ka­rmo­da­ye satīti va­ca­nā­t || </p><p n="a_3050" rend="justify"><lb n="387,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,26</span>saṃprati bha­va­na­vā­si­nāṃ tāvad u­tkṛ­ṣṭa­sthi­ti­pra­ti­pā­da­nā­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_4.28 a_3051" rend="justify"><lb n="387,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.28 </span>sthitir a­su­ra­nā­ga­su­pa­rṇa­dvī­pa­śe­ṣā­ṇāṃ sā­ga­ro­pa­ma­tri­pa­lyo­pa­mā­rdha<span type="hard-break">- </span><lb n="387,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.28 </span>hī­na­mi­tā || <ref type="no-sbt" rend="b">28</ref> || </p><p n="a_3052" rend="justify"><lb n="387,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,29</span>a­su­rā­dī­nāṃ sā­ga­ro­pa­mā­di­bhi­r a­bhi­saṃ­baṃ­dho ya­thā­kra­maṃ || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.29 a_3053" rend="justify"><lb n="387,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.29 </span>sau­dha­rmai­śā­na­yoḥ sā­ga­ro­pa­me dhike || <ref type="no-sbt" rend="b">29</ref> || </p><p n="a_3054" rend="justify"><lb n="387,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 387,31</span>dvi­va­ca­na­ni­rde­śā­d dvi­tva­ga­tiḥ­, adhike ity a­dhi­kā­ra ā­sa­ha­srā­rā­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.30 a_3055" rend="justify"><pb n="388"/><lb n="388,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.30 </span>sā­na­tku­mā­ra­mā­heṃ­dra­yoḥ sapta || <ref type="no-sbt" rend="b">30</ref> || </p><p n="a_3056" rend="justify"><lb n="388,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,02</span>a­dhi­kā­rā­t sā­ga­ro­pa­mā­dhi­kā­ni ceti saṃ­pra­tya­yaḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.31 a_3057" rend="justify"><lb n="388,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.31 </span>tri­sa­pta­na­vai­kā­da­śa­tra­yo­da­śa­paṃ­ca­da­śa­bhi­r a­dhi­kā­ni tu || <ref type="no-sbt" rend="b">31</ref> || </p><p n="a_3058" rend="justify"><lb n="388,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,04</span>sapte tya­nu­va­rta­te­, tena sā­na­tku­mā­ra­mā­heṃ­dra­yo­r upari dvayoḥ kalpayoḥ sa­pta­sā­ga­ro­pa­mā­ṇi tribhir a­dhi­kā­ni iti <lb n="388,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,05</span>daśa sā­dhi­kā­ni sthitiḥ, tayor upari dvayoḥ kalpayoḥ sapta sa­ptā­dhi­kā­nī­ti ca­tu­rda­śā­dhi­kā­nī­ti­, tayor upari <lb n="388,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,06</span>dvayoḥ sapta na­va­bhi­r a­dhi­kā­nī­ti ṣo­ḍa­śā­dhi­kā­ni­, tayor upari dvayoḥ sa­ptai­kā­da­śa­bhi­r a­dhi­kā­nī­ty a­ṣṭa­da­śā­dhi­kā­ni­, <lb n="388,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,07</span>tayor upari dvayor ā­na­ta­prā­ṇa­ta­yoḥ sa­pta­tra­yo­da­śa­bhi­r a­dhi­kā­nī­ti viṃ­śa­ti­r eva, tayor upari dvayor ā­ra­ṇā­cyu­ta­yoḥ <lb n="388,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,08</span>sa­pta­paṃ­ca­da­śa­bhi­r a­dhi­kā­nī­ti dvā­viṃ­śa­ti­r eva | tu­śa­bda­sya vi­śe­ṣa­ṇā­rtha­tvā­t | ā­sa­ha­srā­d a­dhi­kā­rā­t pa­ra­trā­dhi<span type="hard-break">- </span><lb n="388,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,09</span>kānīty a­bhi­saṃ­baṃ­dhā­bhā­vaḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.32 a_3059" rend="justify"><lb n="388,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.32 </span>ā­ra­ṇā­cyu­tā­d ūrdhvam e­kai­ke­na navasu grai­ve­ya­ke­ṣu vi­ja­yā­di­ṣu <lb n="388,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.32 </span>sa­rvā­rtha­si­ddhau ca || <ref type="no-sbt" rend="b">32</ref> || </p><p n="a_3060" rend="justify"><lb n="388,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,12</span>a­dhi­kā­rā­d a­dhi­ka­saṃ­baṃ­dhaḥ | grai­ve­ya­ke­bhyo vi­ja­yā­dī­nāṃ pṛ­tha­ggra­ha­ṇa­m a­nu­di­śa­saṃ­gra­hā­rthaṃ | pra­tye­ka­m e­kai­ka­vṛ­ddhya<span type="hard-break">- </span><lb n="388,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,13</span>bhiṃ­saṃ­baṃ­dhā­rthaṃ na­va­gra­ha­ṇaṃ | sa­rvā­rtha­si­ddha­sya pṛ­tha­ggra­ha­ṇaṃ vi­ka­lpa­ni­vṛ­ttya­rthaṃ || </p><p n="a_3061" rend="justify"><lb n="388,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,14</span>kā punar iyaṃ bha­va­na­vā­syā­dī­nāṃ sthitir uktety ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3062"><l ana="bt" n="bt_4.32.1"><lb n="388,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.32.1</span>sthitir ity ā­di­sū­tre­ṇa yoktā bha­va­na­vā­si­nāṃ | vi­śe­ṣe­ṇa sthitir yā ca ta­da­naṃ­ta­ra­kī­rti­tā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.32.3"><lb n="388,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.32.3</span>sūtraiś ca­tu­rbhi­r a­bhyā­sā­dya­thā­ga­ma­vi­śe­ṣa­taḥ | parā vai­mā­ni­kā­nāṃ ca so­tta­ra­trā­va­ro­kti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3063" rend="justify"><lb n="388,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,17</span>a­va­rā­yāḥ sthiter u­tta­ra­tra va­ca­nā­d iha bha­va­na­vā­si­nā­m ekena sūtreṇa vai­mā­ni­kā­nāṃ ca caturbhiḥ sūtrair vi­śe­ṣe­ṇa <lb n="388,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,18</span>yā sthitiḥ paroktā sā pa­ro­tkṛ­ṣṭe­ti gamyate || </p><p n="a_3064" rend="justify"><lb n="388,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,19</span>kā punar a­va­re­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_4.33 a_3065" rend="justify"><lb n="388,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.33 </span>aparā pa­lyo­pa­ma­m a­dhi­ka­m || <ref type="no-sbt" rend="b">33</ref> || </p><p n="a_3066" rend="justify"><lb n="388,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,21</span>pa­ri­śe­ṣā­t sau­dha­rmai­śā­na­yo­r de­vā­nā­m avarā sthitir iyaṃ vi­jñā­ya­te­, tato nyeṣām u­tta­ra­tra ja­gha­nya­sthi­te­r va­kṣya­mā­ṇa­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3067"><l ana="bt" n="bt_4.33.1"><lb n="388,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.33.1</span>pa­lyo­pa­ma­m a­ti­ri­kta­m a­va­rā­sthi­ti­m a­bra­vī­t | sau­dha­rmai­śā­na­yoḥ sahe sūtre rthāt saṃ­pra­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3068" rend="justify"><lb n="388,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,23</span>tata e­vā­naṃ­ta­ra­sū­tre­ṇa sā­na­tku­mā­rā­di­ṣu jaghanyā sthitir u­cya­te­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_4.34 a_3069" rend="justify"><lb n="388,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.34 </span>parataḥ parataḥ pūrvā pū­rvā­naṃ­ta­rā || <ref type="no-sbt" rend="b">34</ref> || </p><p n="a_3070" rend="justify"><lb n="388,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,25</span>a­pa­re­ty a­nu­va­rta­te­, tena parataḥ parato yā ca parā sthitiḥ sā pūrvā pū­rvā­naṃ­ta­rā pa­ra­smi­nn avarā sthitir iti <lb n="388,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,26</span>saṃ­pra­tya­yaḥ | a­dhi­ka­gra­ha­ṇā­nu­vṛ­tteḥ sā­ti­re­ka­saṃ­pra­tya­yaḥ | ā vi­ja­yā­di­bhyo dhikāraḥ | a­naṃ­ta­re­ti vacanaṃ <lb n="388,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,27</span>vya­va­hi­ta­ni­vṛ­ttya­rthaṃ | sarvety e­tā­va­tyu­cya­mā­ne vya­va­hi­ta­gra­ha­ṇa­pra­saṃ­ga­s tatrāpi pū­rva­śa­bda­pra­vṛ­tteḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.35 a_3071" rend="justify"><lb n="388,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.35 </span>nā­ra­kā­ṇāṃ ca dvi­tī­yā­di­ṣu || <ref type="no-sbt" rend="b">35</ref> || </p><p n="a_3072" rend="justify"><lb n="388,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,29</span>kimarthaṃ nā­ra­kā­ṇāṃ jaghanyā sthitir iha ni­ve­di­te­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3073"><l ana="bt" n="bt_4.35.1"><lb n="388,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.35.1</span>sā­na­tku­mā­ra­mā­heṃ­dra­pra­bhṛ­tī­nā­m a­naṃ­ta­re | yathā tathā dvi­tī­yā­di­pṛ­thi­vī­ṣu ni­ve­di­tā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3074" rend="justify"><lb n="388,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 388,31</span>nā­ra­kā­ṇāṃ ca saṃ­kṣe­pā­d atraiva ta­da­naṃ­ta­re de­va­sthi­ti­pra­ka­ra­ṇe pi nā­ra­ka­sthi­ti­va­ca­naṃ saṃ­kṣe­pā­rthaṃ || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.36 a_3075" rend="justify"><pb n="289"/><lb n="289,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.36 </span>da­śa­va­rṣa­sa­ha­srā­ṇi pra­tha­mā­yā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">36</ref> || </p><p n="a_3076" rend="justify"><lb n="289,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,02</span>pṛthivyāṃ na­ra­kā­ṇā­m a­va­ra­sthi­ti­r iti gha­ṭa­nī­yaṃ || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.37 a_3077" rend="justify"><lb n="289,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.37 </span>bha­va­ne­ṣu ca || <ref type="no-sbt" rend="b">37</ref> || </p><p n="a_3078" rend="justify"><lb n="289,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,04</span>da­śa­va­rṣa­sa­ha­srā­ṇi de­vā­nā­m avarā sthitir iti saṃ­pra­tya­yaḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.38 a_3079" rend="justify"><lb n="289,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.38 </span>vyaṃ­ta­rā­ṇāṃ ca || <ref type="no-sbt" rend="b">38</ref> || </p><p n="a_3080" rend="justify"><lb n="289,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,06</span>aparā sthitir da­śa­va­rṣa­sa­ha­strā­ṇī­ti ca­śa­bde­na sa­mu­ccī­ya­te || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3081"><l ana="bt" n="bt_4.38.1"><lb n="289,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.38.1</span>da­śa­va­rṣa­sa­ha­strā­ṇi pra­tha­mā­yā­m u­dī­ri­tā | bha­va­ne­ṣu ca sā proktā vyaṃ­ta­rā­ṇāṃ ca tāvatī || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3082" rend="justify"><lb n="289,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,08</span>atha vyaṃ­ta­rā­ṇāṃ parā kā sthitir ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_4.39 a_3083" rend="justify"><lb n="289,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.39 </span>pa­rā­pa­lyo­pa­ma­m a­dhi­ka­m || <ref type="no-sbt" rend="b">39</ref> || </p><p n="a_3084" rend="justify"><lb n="289,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,10</span>sthitir iti saṃbaṃdhaḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.40 a_3085" rend="justify"><lb n="289,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.40 </span>jyo­ti­ṣkā­ṇāṃ ca || <ref type="no-sbt" rend="b">40</ref> || </p><p n="a_3086" rend="justify"><lb n="289,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,12</span>pa­lyo­pa­ma­m adhikaṃ parā sthi­ti­gha­ṭa­nā || </p><p ana="sbt" n="sbt_4.41 a_3087" rend="justify"><lb n="289,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 4.41 </span>ta­da­ṣṭa­bhā­go 'parā || <ref type="no-sbt" rend="b">41</ref> || </p><p n="a_3088" rend="justify"><lb n="289,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,14</span>sthitir jyo­ti­ṣkā­ṇā­m iti saṃ­pra­tya­ya­s teṣām a­naṃ­ta­ra­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3089"><l ana="bt" n="bt_4.41.1"><lb n="289,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.41.1</span>pa­re­ṣā­m adhikaṃ jñeyaṃ pa­lyo­pa­ma­m a­va­sthi­tiḥ | jyo­ti­ṣkā­ṇāṃ ca ta­dva­tta­da­ṣṭa­bhā­go '­pa­ro­di­tā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3090" rend="justify"><lb n="289,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,16</span>yathā vyaṃ­ta­rā­ṇāṃ pa­lyo­pa­ma­m adhikaṃ parā sthitiḥ tadvat jyo­ti­ṣkā­ṇā­m api tad jñeyaṃ ta­da­ṣṭa­bhā­gaḥ | puna<span type="hard-break">- </span><lb n="289,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,17</span>r avarā sthitir jyo­ti­ṣkā­ṇāṃ pratītā | atha madhyamā sthitiḥ kuto va­ga­mya­ta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3091"><l ana="bt" n="bt_4.41.2"><lb n="289,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.41.2</span>sā­ma­rthyā­n madhyamā bodhyā sarveṣāṃ sthitir āyuṣaḥ | prāṇināṃ sā ca saṃbhāvyā ka­rma­vai­ci­trya­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.41.3"><lb n="289,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.41.3</span>nanu ya­dva­dgha­ṭā­dī­nāṃ vicitrā sthitir iṣyate | ka­rmā­na­pe­kṣi­ṇāṃ ta­dva­dde­hi­nā­m iti ye viduḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.41.4"><lb n="289,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.41.4</span>te '­na­bhi­jñā gha­ṭā­dī­nā­m api ta­dbho­ktṛ­ka­rma­bhiḥ | sthiter ni­ṣpā­da­nā­dṛ­ṣṭa­kā­ra­ṇa­vya­bhi­cā­ra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.41.5"><lb n="289,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.41.5</span>sūkṣmo bhū­ta­vi­śe­ṣa­ś ced vyā­bhi­cā­re­ṇa varjitaḥ | ta­ddhe­tu­r vividhaṃ karma tan na siddhaṃ ta­thā­khya­yā || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_3092" rend="justify"><lb n="289,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,22</span>pa­rā­pa­ra­sthi­ti­va­ca­na­sā­ma­rthyā­t ma­dhya­mā­ne­ka­vi­dhā sthitir de­va­nā­ra­kā­ṇāṃ ti­rya­ṅma­nu­ṣyā­ṇā­m iva saṃbhāvyā | <lb n="289,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,23</span>sā ca ka­rma­vai­ci­trya­si­ddhiṃ prāpya vya­va­ti­ṣṭha­te tataḥ ka­rma­ve­ci­trya­m a­nu­mī­ya­te | sthi­ti­vai­ci­trya­si­ddhe­r a­nya­thā­nu­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="289,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,24</span>patteḥ | ka­rma­vai­ci­tryā­bhā­ve pi gha­ṭā­dī­nāṃ sthi­ti­vai­ci­trya­da­rśa­nā­d a­si­ddhā­ny a­thā­nu­pa­pa­tti­r iti ye '­bhya­ma­nyaṃ­ta te 'na<span type="hard-break">- </span><lb n="289,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,25</span>bhijñā eva, gha­ṭā­dī­nā­m api vi­ci­trā­yāḥ sthites ta­du­pa­bho­ktṛ­prā­ṇi­ka­rma­bhi­r vi­ci­trai­r ni­va­rta­nā­t­, kuṃ­bha­kā­rā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="289,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,26</span>dṛ­ṣṭa­ta­tkā­ra­ṇā­nāṃ vya­bhi­cā­rā­t | a­dṛ­ṣṭa­kā­ra­ṇā­na­pe­kṣi­tve ta­da­gha­ṭa­nā­t | sa­mā­na­kuṃ­bha­kā­rā­di­kā­ra­ṇā­nāṃ samāna<span type="hard-break">- </span><lb n="289,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,27</span>kā­la­ja­nma­nāṃ sa­dṛ­śa­kṣe­trā­ṇāṃ sa­mā­na­kā­ra­ṇā­nāṃ ca gha­ṭā­dī­nāṃ sa­mā­na­kā­la­sthi­ti­pra­saṃ­gā­t | mu­dga­rā­di­vi­nā­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="289,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,28</span>ka­ra­ṇa­saṃ­pā­ta­vai­ci­tryā­d dṛṣṭād eva gha­ṭa­sthi­ti­vai­ci­trya­m iti cet, tad eva kutaḥ ? sa­mā­na­kā­ra­ṇā­di­tve pi teṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="289,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,29</span>m iti ciṃtyaṃ | sva­kā­ra­ṇa­vi­śe­ṣā­d dṛṣṭād eveti cen na, mu­dga­rā­di­vi­nā­śa­kā­ra­ṇa­saṃ­pā­ta­he­toḥ pu­ru­ṣa­pra­ya­tnā­deḥ <lb n="289,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,30</span>pa­ri­dṛ­ṣṭa­sya vya­bhi­cā­rā­t | samāne pi tasmin kvacit ta­tsaṃ­pā­tā­da­rśa­nā­t | samāne pi ca ta­tsaṃ­pā­te ta­dvi­nā­śā<span type="hard-break">- </span><lb n="289,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,31</span>pratīteḥ kā­ra­ṇāṃ­ta­ra­sya siddheḥ | sūkṣmo bhū­ta­vi­śe­ṣaḥ sarvathā vya­bhi­cā­ra­va­rji­to vividhaḥ kā­ra­ṇāṃ­ta­ra­m iti <lb n="289,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 289,32</span>cet, tad eva ka­rmā­smā­kaṃ siddhaṃ tasya sū­kṣma­bhū­ta­vi­śe­ṣa­saṃ­jñā­mā­traṃ tu bhidyate pa­ri­dṛ­ṣṭa­sya sū­kṣma­bhū­ta­vi­śe­ṣa­sya <pb n="390"/><lb n="390,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,01</span>vya­bhi­cā­ra­va­rji­ta­tvā­saṃ­bha­vā­t | atha kim ete saṃ­sā­ri­ṇo jīvāḥ ka­rma­vai­ci­tryā­t sthi­ti­vai­ci­trya­m a­nu­bha­vaṃ­to <lb n="390,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,02</span>nā­nā­tmā­naḥ pra­tye­kā­ya­ttai­kā­tmā­naḥ iti ? yadi nā­nā­tmā­na­s tadā nu saṃ­baṃ­dhā­nā­dya­bhā­vaḥ syād e­ka­saṃ­tā­ne pi nānā<span type="hard-break">- </span><lb n="390,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,03</span>saṃ­tā­na­va­t | a­thai­kā­tmā­na­s ta­dā­nu­bha­va­sma­ra­ṇā­di­saṃ­kra­mā­nu­pa­pa­ttiḥ pau­rvā­pa­ryā­yo­gā­d iti vadaṃtaṃ pra­tyā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3093"><l ana="bt" n="bt_4.41.6"><lb n="390,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.41.6</span>tataḥ saṃ­sā­ri­ṇo jīvāḥ sva­ta­ttvā­di­bhi­r īritāḥ | nā­nai­kā­tma­ta­yā saṃto nā­nya­thā­rtha­kri­yā­kṣa­teḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_3094" rend="justify"><lb n="390,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,05</span>yasmād dvi­tī­yā­dhyā­ye sva­ta­ttva­la­kṣa­ṇā­di­bhiḥ svabhāvaiḥ saṃ­sā­ri­ṇo jīvāḥ pratyekaṃ ni­ści­tā­s tṛ­tī­ya­ca­tu­rthā<span type="hard-break">- </span><lb n="390,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,06</span>dhyā­ya­yo­ś cā­dhā­rā­di­vi­śe­ṣai­r nā­nā­vi­dhai­r a­dhya­va­si­tā­s tato nā­nai­kā­tma­ta­yā vya­va­sthi­tāḥ | na punar nā­nā­tmā­na evai<span type="hard-break">- </span><lb n="390,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,07</span>kātmāna eva vā sa­rvā­rtha­kri­yā­vi­ra­hā­t teṣām a­sa­ttva­pra­saṃ­gā­t | saṃś ca sa­rva­saṃ­sā­rī jīva iti ni­ści­ta­prā­yaṃ­, <lb n="390,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,08</span>a­bhā­va­vi­la­kṣa­ṇa­tvaṃ hi sattvaṃ tac ca nāstīty e­ka­sva­bhā­vā­d dhi bhāvād vai­la­kṣa­ṇyaṃ || nā­nā­sva­bhā­va­tvaṃ jīvasya kuta <lb n="390,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,09</span>ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3095"><l ana="bt" n="bt_4.41.7"><lb n="390,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.41.7</span>ja­nmā­sti­tvaṃ nivṛttiṃ ca kramād vṛddhim a­pa­kṣa­yaṃ | vināśaṃ ca pra­pa­dyaṃ­te vikāraṃ ṣaṅvidhaṃ hi te || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_3096" rend="justify"><lb n="390,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,11</span>sarvo hi bhāvo janma pra­ti­pa­dya­te ni­mi­tta­dva­ya­va­śā­d ā­tma­lā­bha­m ā­pa­dya­mā­na­sya jāyata ity asya vi­ṣa­ya­tvā­t | <lb n="390,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,12</span>yathā suvarṇaṃ ka­ṭa­kā­di­tve­na astitvaṃ ca pra­ti­pa­dya­te sva­ni­mi­tta­va­śā­d a­va­sthā­m ā­vi­bhra­to rtha­syā­stī­ti pra­tya­yā­bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="390,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,13</span>dhā­na­go­ca­ra­tvā­t | nivṛtiṃ ca pra­pa­dya­te tata e­vā­va­sthāṃ­ta­rā­v ā­pti­da­rśa­nā­t pa­ri­ṇa­ma­te ity asya vi­ṣa­ya­tvā­t | <lb n="390,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,14</span>vṛddhiṃ ca pra­ti­pa­dya­te a­ni­vṛ­tta­pū­rva­sva­bhā­va­sya bhā­vāṃ­ta­re­ṇā­dhi­kyaṃ la­bha­mā­na­sya varddhate ity asya vi­ṣa­ya­tvā­t | <lb n="390,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,15</span>a­pa­kṣa­yaṃ ca pra­pa­dya­te krameṇa pū­rva­bhā­vai­ka­de­śa­vi­ni­vṛ­ttiṃ prā­pnu­va­to vastuno pa­kṣī­ya­ta ityasya vi­ṣa­ya­tvā­t | <lb n="390,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,16</span>vināśaṃ ca pra­ti­pa­dya­te­, ta­tpa­ryā­ya­sā­mā­nya­ni­vṛ­ttiṃ sa­mā­sā­da­ya­to rthasya na­śya­tī­ty asya go­ca­ra­tvā­t | tathā <lb n="390,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,17</span>jīvā api bhāvāḥ saṃtaḥ ṣaṅvidhaṃ vikāraṃ pra­pa­dyaṃ­te a­bhā­va­vi­la­kṣa­ṇa­tvā­d i­tye­k­, teṣāṃ yady a­va­stu­vi­la­kṣa­ṇa­tvaṃ <lb n="390,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,18</span>sattvaṃ dharmas tadā na samyag idaṃ sādhanaṃ | pra­ti­kṣa­ṇa­pa­ri­ṇā­me­nai­ke­na a­bhā­va­vi­la­kṣa­ṇa­tvaṃ vastutvaṃ tadā yuktaṃ | <lb n="390,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,19</span>tato jīvasya ṣa­ṅvi­kā­ra­prā­pti­sā­dha­naṃ va­stu­tva­sya ta­da­vi­nā­bhā­va­si­ddheḥ | a­thā­sa­ttva­dha­rma­vi­la­kṣa­ṇa­tvaṃ sattvaṃ dharma<span type="hard-break">- </span><lb n="390,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,20</span>s tadā na samyag idaṃ sādhanaṃ pra­ti­kṣa­ṇa­pa­ri­ṇā­mai­ke­na ṛ­ju­sū­tra­vi­ṣa­ye­ṇa vya­va­hā­ra­na­ya­go­ca­re­ṇa dravyeṇa ca vyabhi<span type="hard-break">- </span><lb n="390,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,21</span>cārāt tasya ṣa­ṅvi­dha­vi­kā­rā­bhā­ve pi sa­ttva­dha­rmā­śra­ya­tve­nā­bhā­va­vi­la­kṣa­ṇa­tva­si­ddhe­r anyathā si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dhā­t || <lb n="390,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,22</span>nanu ca va­stu­tva­m apy a­bhā­va­vi­la­kṣa­ṇa­tvaṃ na jīvānāṃ ṣa­ṅvi­dha­vi­kā­ra­prā­ptiṃ sā­dha­ya­ti ta­syā­sti­tva­mā­tre­ṇa vyāpta<span type="hard-break">- </span><lb n="390,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,23</span>tvād iti ma­nya­mā­naṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3097"><l ana="bt" n="bt_4.41.8"><lb n="390,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.41.8</span>bibhrate stitvam evaite śa­śva­de­kā­tma­ka­tva­taḥ | nānyaṃ vi­kā­ra­m ity eke tan na ja­nmā­di­dṛ­ṣṭi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_3098" rend="justify"><lb n="390,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,25</span>eteṣv a­sti­tvā­di­ṣu madhye a­sti­tva­m e­vā­tmā­no bibhrati nānyaṃ paṃ­ca­vi­dhaṃ ja­nmā­di­vi­kā­raṃ teṣāṃ nityaika<span type="hard-break">- </span><lb n="390,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,26</span>rū­pa­tvā­t sva­rū­pe­ṇa śa­śva­da­sti­tvo­pa­pa­tte­r ity eke | tan na sa­mya­k­, teṣāṃ ja­nmā­di­da­rśa­nā­t | ma­nu­ṣyā­dī­nāṃ hi <lb n="390,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,27</span>dehināṃ bā­lyā­di­bhā­ve­na ja­nmā­da­yaḥ pra­tī­yaṃ­te mu­ktā­tma­nā­m api mu­kta­tvā­di­nā te saṃ­bhā­vyaṃ­ta iti pratīti<span type="hard-break">- </span><lb n="390,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,28</span>viruddhaṃ jīvānāṃ ja­nmā­di­vi­kā­ra­vi­ka­la­tva­va­ca­na­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3099"><l ana="bt" n="bt_4.41.9"><lb n="390,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.41.9</span>ja­nmā­da­yaḥ pra­dhā­na­sya vikārāḥ pa­ri­ṇā­mi­naḥ | ta­tsaṃ­sa­rgā­t pra­tī­yaṃ­te bhrāṃte puṃsīti cen na vai || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.41.10"><lb n="390,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.41.10</span>teṣāṃ bhā­va­vi­kā­ra­tvā­d ātmany apy a­vi­ro­dha­taḥ | ja­nmā­di­ra­hi­ta­syā­syā­pra­tī­te bhrāṃ­tya­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.41.11"><lb n="390,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.41.11</span>vikārī puruṣaḥ sattvād ba­hu­dhā­na­ka­va­t tava | sa­rva­thā­rtha­kri­yā­hā­ne­r anyathā sa­ttva­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_3100" rend="justify"><lb n="390,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,32</span>yathā hi pradhānaṃ bhāvas ta­thā­tmā­pi sann a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaḥ | sattvaṃ cā­rtha­kri­ya­yā vyāptaṃ ta­da­bhā­ve sva­pu­ṣpa­va<span type="hard-break">- </span><lb n="390,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,33</span>tsa­ttvā­nu­pa­pa­tteḥ | sā cā­rtha­kri­yā kra­ma­yau­ga­pa­dyā­bhyāṃ vyāptā, ta­dvi­ra­he rtha­kri­yā­vi­ra­hā­t tadvat | te ca kra­ma­yau­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="390,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 390,34</span>padye vi­kā­ra­tve­na vyāpte ja­nmā­di­vi­kā­rā­bhā­ve kra­mā­nu­pa­la­bdhe­r ātmano '­sa­ttva­pra­sa­kte­r ity u­kta­prā­yaṃ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3101"><l ana="bt" n="bt_4.41.12"><pb n="391"/><lb n="391,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.41.12</span>jāyaṃte te vi­na­śyaṃ­ti saṃti ca kṣa­ṇa­mā­tra­kaṃ | pumāṃso na vi­va­rtaṃ­te vṛ­ddhya­pa­kṣa­ya­gā­ś ca na || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_4.41.13"><lb n="391,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.41.13</span>iti kecit pra­dhva­stā­s te py e­te­nai­vā­vi­gā­na­taḥ | vi­va­rtā­dyā­tma­tā­pā­ye sa­ttva­syā­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l></lg><p n="a_3102" rend="justify"><lb n="391,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,03</span>yathaiva hi ja­nma­vi­nā­śā­sti­tvā­pe­kṣa­ṇa­m api na pa­ra­mā­rtha­sa­ttvaṃ tathā vi­va­rta­na­pa­ri­va­rdha­na­pa­ri­kṣa­ya­ṇā­tma­ka­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="391,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,04</span>pāye pi tathā pra­tī­ya­te­, anyathā kū­ṭa­sthā­tma­nī­va khe pu­ṣpa­va­d vā ce­ta­na­sya sa­ttvā­nu­pa­pa­tteḥ | sva­bhā­vāṃ­ta­re­ṇo­pa­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="391,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,05</span>ttir eva pa­ri­ṇā­mo vṛddhiś cā­dhi­kye­no­tpa­tti­r a­pa­kṣa­ya­s tu vināśa eveti na ṣa­ṅvi­kā­ro jīva iti cen na, anvi<span type="hard-break">- </span><lb n="391,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,06</span>ta­sva­bhā­vā­pa­ri­tyā­ge­na sa­jā­tī­ye­ta­ra­sva­bhā­vāṃ­ta­ra­mā­tra­prā­pteḥ pa­ri­ṇā­ma­tvā­d ā­dhi­kye­no­tpa­tte­ś ca vṛ­ddhi­tvā­d deśato vinā<span type="hard-break">- </span><lb n="391,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,07</span>śa­syā­pa­kṣa­ya­tvā­t pa­ri­ṇā­mā­dī­nāṃ vi­nā­śo­tpā­dā­sti­tve­bhyaḥ ka­thaṃ­ci­d bhe­da­va­ca­nā­t | jī­va­syā­nvi­ta­sva­bhā­vā­si­ddhe<span type="hard-break">- </span><lb n="391,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,08</span>r ya­tho­kta­pa­ri­ṇā­mā­d a­nu­pa­pa­tti­r iti cen na, tasya pu­ra­stā­d a­nvi­ta­sya bhāvasya pra­mā­ṇa­taḥ sā­dha­nā­t | tato na jīva<span type="hard-break">- </span><lb n="391,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,09</span>syai­kā­ne­kā­tma­ka­tve sādhye sattvād ity ayaṃ hetur asiddho '­nai­kāṃ­ti­ko viruddho vā, ja­nmā­dya­ne­ka­vi­kā­rā­tma­ka­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="391,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,10</span>pāye nvi­tai­ka­tva­bhā­vā­bhā­ve ca sarvathā sa­ttvā­nu­pa­pa­tteḥ | e­te­nā­ne­ka­vā­gvi­jñā­na­vi­ṣa­ya­tva­m ātmano ni­ve­di­taṃ | <lb n="391,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,11</span>ta­thā­ne­ka­śa­kti­pra­ci­ta­tvaṃ va­stvaṃ­ta­ra­saṃ­baṃ­dhā­vi­rbhū­tā­ne­ka­saṃ­baṃ­dhi­rū­pa­tvaṃ a­nyā­pe­kṣā­ne­ka­rū­po­tka­rṣā­pa­ka­rṣa­pa­ri­ṇa­ta­gu­ṇa­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="391,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,12</span>baṃdhitvaṃ a­tī­tā­nā­ga­ta­va­rta­mā­na­kā­la­saṃ­baṃ­dhi­tvaṃ u­tpā­da­vya­ya­dhrau­vya­yu­kta­tvaṃ a­nva­ya­vya­ti­re­kā­tma­ka­tvaṃ ca sa­ma­rthi­taṃ | <lb n="391,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,13</span>tasya ja­nmā­di­vi­kā­ra­ṣa­ṭka­pra­paṃ­cā­tma­ka­tvā­t sa­ttva­vyā­pa­ka­tvo­pa­pa­tteḥ | sa­ttvā­nya­thā­nu­pa­pa­ttyā prasiddhaṃ ca ta­tsa­rva­m e<span type="hard-break">- </span><lb n="391,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,14</span>kā­tma­ka­tva­m a­ne­kā­tma­ka­tvaṃ ca jīvasya sā­dha­ya­ti ta­da­nya­ta­rā­pā­ye a­ne­ka­vā­gvi­jñā­na­vi­ṣa­ya­tvā­dya­nu­pa­pa­tteḥ | tada<span type="hard-break">- </span><lb n="391,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,15</span>nu­pa­pa­ttau sa­ttvā­nu­pa­pa­tte­ś ca jī­va­ta­ttvā­vya­va­sthi­ti­pra­saṃ­gā­t | tatra ja­nmā­di­vi­kā­ra­pra­paṃ­ca­syā­vi­dyo­pa­ka­lpi­ta­tve <lb n="391,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,16</span>kra­mā­kra­ma­yo­r apy a­vi­dyo­pa­ka­lpi­ta­tva­pra­sa­ktiḥ | tataś cā­rtha­kri­yā­py a­vi­dyā­vi­jṛṃ­bhi­tai­ve­ti na sattvaṃ pa­ra­mā­rtha­taḥ <lb n="391,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,17</span>pra­si­ddhye­t | tata eva saṃ­ci­nmā­traṃ tattvam ity a­yu­ktaṃ­, tasya bra­hmā­dya­dvai­ta­va­da­pra­tī­te­r iti pra­paṃ­ce­na sa­ma­rthi­ta­tvā­t | <lb n="391,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,18</span>nā­nai­kā­tma­ta­yā pra­tī­te­r aṃtar bahiś ca su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tva­si­ddhe­ś ca siddho nā­nai­kā­tma­ko jīvaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3103"><l ana="bt" n="bt_4.41.14ab"><lb n="391,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.41.14ab</span>tataḥ sva­ta­ttvā­di­vi­śe­ṣa­ciṃ­ta­naṃ ghaṭeta jīvasya na­ya­pra­mā­ṇa­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_4.41.14cd"><lb n="391,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 4.41.14cd</span>kra­mā­dya­ne­kāṃ­ta­ta­yā vya­va­sthi­te­r i­ho­di­ta­nyā­ya­ba­le­na tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_4.2 a_3104" rend="justify"><lb n="391,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,21</span>iti ca­tu­rthā­dhyā­ya­sya dvi­tī­ya­m ā­hni­ka­m | </p><p ana="trailer" n="trailer_4 a_3105" rend="justify"><lb n="391,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 391,22</span>iti śrī­vi­dyā­naṃ­di­ā­cā­rya­vi­ra­ci­te ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­kā­laṃ­kā­re caturtho 'dhyāyaḥ samāptaḥ || <ref type="no-trailer" rend="a">4</ref> || </p></div><div n="5"><head ana="bt" n="head_5 a_3106"><pb n="392"/><lb n="392,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 392,1</span> oṃ <lb n="392,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 392,2</span>atha pañcamo 'dhyāyaḥ || <ref type="no-head" rend="a">5</ref> || </head><p ana="sbt" n="sbt_5.1 a_3107" rend="justify"><lb n="392,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.1 </span>a­jī­va­kā­yā dha­rmā­dha­rmā­kā­śa­pu­dga­lāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">1</ref> || </p><p n="a_3108" rend="justify"><lb n="392,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,04</span>ki­ma­rthā­sya sūtrasya pra­vṛ­tti­r atrety ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3109"><l ana="bt" n="bt_5.1.1"><lb n="392,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.1.1</span>a­thā­jī­va­vi­bhā­gā­di­vi­vā­da­vi­ni­vṛ­tta­ye | a­jī­ve­tyā­di­sū­tra­sya pra­vṛ­tti­r u­pa­pa­dya­te || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3110" rend="justify"><lb n="392,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,06</span>sa­mya­gda­rśa­na­vi­ṣa­ya­bhā­ve­na jī­vo­ddi­ṣṭe dṛ­ṣṭe­ṣṭa­jī­va­ta­ttva­vyā­khyā­na­m arhaty eva, tatra ca la­kṣa­ṇa­vi­bhā­ga­vi­śe­ṣa­la<span type="hard-break">- </span><lb n="392,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,07</span>kṣa­ṇa­vi­pra­ti­pa­ttau ta­dvi­ni­vṛ­ttya­rthā­sya sūtrasya pra­vṛ­tti­r ghaṭata e­vā­nya­thā niḥ­śaṃ­ka­m a­jī­va­ta­ttvā­vya­va­sthā­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3111"><l ana="bt" n="bt_5.1.2"><lb n="392,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.1.2</span>a­jī­va­nā­d ajīvāḥ syur iti sā­mā­nya­la­kṣa­ṇaṃ | kāyāḥ pra­de­śa­bā­hu­lyā­d iti kālād vi­śi­ṣṭa­tā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.1.3"><lb n="392,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.1.3</span>dha­rmā­di­śa­bda­to bodhyo vibhāgo bhe­da­la­kṣa­ṇaḥ | tena naikaṃ pra­dhā­nā­di­rū­pa­tā nāpy a­naṃ­śa­tā || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.1.4"><lb n="392,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.1.4</span>niḥ­śe­ṣā­ṇā­m a­jī­vā­nā­m iti siddhaṃ pra­tī­ti­taḥ | vipakṣe bā­dha­sa­dbhā­vā­d dṛ­ṣṭe­ne­ṣṭe­na ca svayam || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_3112" rend="justify"><lb n="392,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,11</span>jī­va­syo­pa­yo­go lakṣaṇaṃ jī­va­na­m iti pra­ti­pā­di­taṃ tato nyad a­jī­va­naṃ ga­ti­sthi­tya­va­gā­ha­he­tu­tva­rū­pā­di­sva­rū­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="392,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,12</span>m a­nva­yi­sā­dhā­ra­ṇa­m a­jī­vā­nāṃ lakṣaṇaṃ | tri­kā­la­vi­ṣa­yā­jī­va­nā­nu­bha­va­nā­d ajīva iti ni­ru­kte­r a­vya­bhi­cā­rā­n na <lb n="392,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,13</span>punar jī­va­nā­bhā­va­mā­traṃ tasya pra­mā­ṇā­go­ca­ra­tvā­t pa­dā­rtha­la­kṣa­ṇa­tvā­yo­gā­t bhā­vāṃ­ta­ra­sva­bhā­va­syai­vā­bhā­va­sya vyavasthā<span type="hard-break">- </span><lb n="392,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,14</span>panāt | kāyā iva kāyāḥ pra­de­śa­bā­hu­lyā­t kā­lā­ṇu­va­da­ṇu­mā­tra­tvā­bhā­vā­t | tato viśiṣṭāḥ paṃ­cai­vā­sti<span type="hard-break">- </span><lb n="392,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,15</span>kāyā iti va­ca­nā­t | a­jī­vā­ś ca te kāyāś ceti sa­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇā­vṛ­ttiḥ sā­ma­rthyā­d a­va­sī­ya­te­, bhinnādhi<span type="hard-break">- </span><lb n="392,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,16</span>ka­ra­ṇā­yāṃ vṛttau ka­thaṃ­ci­d bhe­da­vi­va­kṣā­yā­m api kā­yā­nā­m eva saṃ­pra­tya­ya­pra­saṃ­gā­t | jīvānāṃ vi­śe­ṣa­ṇa­bhā­vā­t sāmā<span type="hard-break">- </span><lb n="392,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,17</span>nā­dhi­ka­ra­ṇyā­yā­m api vṛttau doṣo yam iti cen na, a­bhe­da­pra­tī­teḥ | ajīvā eva kāyā iti dha­rmā­dī­nā­m ajī<span type="hard-break">- </span><lb n="392,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,18</span>va­tva­kā­ya­tvā­bhyāṃ tā­dā­tmya­prā­dhā­nye tayoḥ sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyo­pa­pa­tteḥ | kāyā ity evāstu iti cen na, jīva<span type="hard-break">- </span><lb n="392,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,19</span>syāpi kā­ya­tvā­t ta­dvya­va­cche­dā­rtha­tvā­d a­jī­va­gra­ha­ṇa­sya | dha­rmā­dī­nā­m a­jī­va­tva­vi­dhā­nā­rtha­tvā­c ca sūtrasya yuktam ajī<span type="hard-break">- </span><lb n="392,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,20</span>va­gra­ha­ṇaṃ | tarhy ajīvā ity evāstu iti cen na, kā­lā­ṇu­va­tpra­de­śa­mā­tra­tva­ni­rā­ka­ra­ṇā­rtha­tvā­t kā­ya­gra­ha­ṇa­sya | <lb n="392,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,21</span>anyathā te '­sti­kā­yā iti sū­trāṃ­ta­rā­raṃ­bha­pra­saṃ­gā­t | jīvānāṃ kā­ya­tva­vi­dhā­nā­rtha­m ā­raṃ­bha­ṇī­ya­m eva sū­trāṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="392,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,22</span>m iti cet; nā­raṃ­bha­ṇī­yaṃ­, a­saṃ­khye­yāḥ pradeśā dha­rmā­dha­rmai­ka­jī­vā­nā­m ity ata eva jīvānāṃ pra­de­śa­bā­hu­lya­si­ddheḥ <lb n="392,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,23</span>kā­ya­tva­vi­dhā­nā­t | tarhi dha­rmā­dha­rma­yo­s tata eva, ā­kā­śa­syā­naṃ­tā iti va­ca­nā­d ā­kā­śa­sya­, saṃ­khye­yā­saṃ­khye<span type="hard-break">- </span><lb n="392,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,24</span>yā­naṃ­tā­ś ca pu­dga­lā­nā­m iti va­ca­nā­t pu­dga­la­sya kā­ya­tva­vi­dhā­na­si­ddhe­r a­pā­rtha­kaṃ kā­ya­gra­ha­ṇa­m iti cen na, tato <lb n="392,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,25</span>dha­rmā­di­pra­de­śā­nā­m i­ya­ttā­vi­dhā­nā­t | tarhi jī­va­syā­pi tato '­saṃ­khye­ya­pra­de­śa­tva­vi­dhā­nā­n na kā­ya­tva­vi­dhi­r iti <lb n="392,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,26</span>cen na, tato jīvasya kā­ya­tvā­nu­mā­nā­t | na cātra dha­rmā­dī­nāṃ kā­ya­tva­vi­dhā­ne tatra jīvasya kā­ya­tva­m a­nu­mā­tuṃ <lb n="392,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,27</span>śakyam iti yuktam iha kā­ya­gra­ha­ṇaṃ | a­sti­kā­yo jīvaḥ pra­de­śe­ya­ttā­śra­ya­tvā­d dha­rmā­di­va­d ity a­nu­mā­na­pra­vṛ­tteḥ­, anyathā <lb n="392,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,28</span>dṛ­ṣṭāṃ­tā­si­ddheḥ | kimarthaṃ dha­rmā­di­śa­bdā­nāṃ vacanaṃ ? vi­bhā­ga­vi­śe­ṣa­la­kṣa­ṇa­pra­si­ddhya­rthaṃ | astu nāma dha­rmā­dha­rmā<span type="hard-break">- </span><lb n="392,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,29</span>kā­śa­pu­dga­lā iti śa­bdo­pā­dā­nā­t vi­bhā­ga­sya pra­si­ddhiḥ­, vi­śe­ṣa­la­kṣa­ṇa­sya tu kathaṃ ? ta­nni­rva­ca­na­sya la­kṣa­ṇā­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="392,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,30</span>bhi­cā­rā­t ta­dvi­śe­ṣa­la­kṣa­ṇa­si­ddhiḥ | sa­kṛ­tsa­ka­la­ga­ti­pa­ri­ṇā­mi­nāṃ sāṃ­ni­dhya­dhā­nā­d dharmaḥ, sa­kṛ­tsa­ka­la­sthi­ti­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="392,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 392,31</span>ṇā­mi­nā­m a­sāṃ­ni­dhya­dhā­nā­d ga­ti­pa­ryā­yā­d a­dha­rmaḥ­, ā­kā­śaṃ­te 'smin dravyāṇi svayaṃ vā­kā­śa­te ity ā­kā­śaṃ­, trikāla<span type="hard-break">- </span><pb n="393"/><lb n="393,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,01</span>pū­ra­ṇa­ga­la­nā­t pudgalā iti ni­rva­ca­naṃ na pra­ti­pa­kṣa­m u­pa­yā­tī­ty a­vya­bhi­cā­raṃ siddhaṃ | kā­la­syā­jī­va­tve­no­pa­saṃ­khyā<span type="hard-break">- </span><lb n="393,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,02</span>nam iha ka­rta­vya­m iti cen na, tasyāgre va­kṣya­mā­ṇa­tvā­t | tato dha­rmā­dha­rmā­kā­śa­pu­dga­lāḥ kālaś ceti paṃ­cai­vā­jī­va<span type="hard-break">- </span><lb n="393,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,03</span>padārthāḥ pra­ti­pā­di­tā bhavaṃti | tena pra­dhā­na­m e­vā­jī­va­pa­dā­rtho dha­rmā­dī­nā­m a­śe­ṣā­ṇā­m a­jī­vā­nāṃ pra­dhā­na­rū­pa­tvā­d iti <lb n="393,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,04</span>naḥ siddhaṃ teṣāṃ pṛ­tha­gu­pa­la­bdheḥ | pra­dhā­nā­dvai­te dṛṣṭena svayam iṣṭena ca bā­dha­sa­dbhā­vā­t | na hi pra­dhā­na­m ekam u<span type="hard-break">- </span><lb n="393,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,05</span>pa­la­bhā­ma­he aṃtar bahiś ca bhe­dā­nā­m u­pa­la­bdheḥ | na caiṣā bhrāṃtā bhe­do­pa­la­bdhi­r bā­dha­kā­bhā­vā­t | pra­dhā­nā­dvai­ta­grā­ha­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="393,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,06</span>m a­nu­mā­naṃ bā­dha­ka­m iti cen na, tasya ta­da­bhe­de ta­dva­da­si­ddha­tva­ta­tsā­dha­ka­tvā­bhā­vā­d bhe­do­pa­la­bdhi­bā­dha­ka­tvā­yo­gā­t | <lb n="393,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,07</span>tato bhede dvai­ta­si­ddhi­pra­saṃ­gā­t | pa­rā­bhyu­pa­ga­mā­d a­nu­mā­naṃ ta­tsā­dha­kaṃ bhe­do­pa­la­bdhe­ś ca bā­dha­ka­m iti cen na, <lb n="393,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,08</span>pa­rā­bhyu­pa­ga­ma­syā­pra­mā­ṇa­tvā­t | ta­tpra­mā­ṇa­tve bhe­da­si­ddhe­r a­va­śyaṃ­bhā­vā­t | tataḥ pra­dhā­nā­dvai­te nirbādhaṃ dṛ­ṣṭa­vi­ro­dhaḥ | <lb n="393,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,09</span>ta­the­ṣṭe­na ca ma­ha­dā­di­vi­kā­ra­pra­ti­pā­da­kā­ga­me­na tadbādho sti, ta­syā­vi­dyo­pa­ka­lpi­ta­tve pra­dhā­nā­dvai­ta­si­ddhi­r api tato <lb n="393,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,10</span>na syāt | na ca pra­tya­kṣā­nu­mā­nā­ga­mā­go­ca­ra­syā­pi pra­dhā­na­sya svataḥ pra­kā­śa­m a­ce­ta­na­tvā­d iti na ta­drū­pa­tā dharmā<span type="hard-break">- </span><lb n="393,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,11</span>dīnāṃ | etena śa­bdā­dvai­ta­rū­pa­tā pra­ti­ṣi­ddhā­, pu­ru­ṣā­dvai­ta­rū­pa­tā­yāṃ tu teṣām a­jī­va­tva­vi­ro­dhaḥ | na ca puruṣa <lb n="393,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,12</span>evedaṃ sarvam iti śa­kya­vya­va­sthaṃ­, pu­ra­stā­d a­jī­va­si­ddhi­vi­dhā­nā­t | pṛ­thi­vya­pte­jo­vā­yu­ma­no­di­kkā­lā­kā­śa­bhe­da­rū<span type="hard-break">- </span><lb n="393,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,13</span>pa­tā­pya­jī­va­pa­dā­rtha­syā­yu­ktai­va­, pṛ­thi­vya­pte­jo­vā­yu­ma­na­sāṃ pu­dga­la­dra­vya­pa­ryā­ya­tvā­j jā­tyaṃ­ta­ra­tvā­si­ddheḥ | pṛ­thi­vyā­da­yaḥ <lb n="393,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,14</span>pu­dga­la­pa­ryā­yā eva bhe­da­saṃ­ghā­tā­bhyā­m u­tpa­dya­mā­na­tvā­t | ye tu na pu­dga­la­pa­ryā­yā­s te na tathā dṛṣṭāḥ ya­thā­kā­śā­da­yaḥ <lb n="393,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,15</span>bhe­da­saṃ­ghā­tā­bhyā­m u­tpa­dya­mā­nā­ś ca pṛ­thi­vyā­da­ya iti na tato jā­tyaṃ­ta­raṃ | vi­bhā­ga­saṃ­yo­gā­bhyā­m u­tpa­dya­mā­ne­na śabdena <lb n="393,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,16</span>vya­bhi­cā­ra iti cen na, tasyāpi pu­dga­la­pa­ryā­ya­tvā­t | ta­da­pa­ryā­ya­tve tasya ba­hiḥ­ka­ra­ṇa­ve­dya­tva­vi­ro­dhā­t | na ca <lb n="393,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,17</span>bhedo vi­bhā­ga­mā­traṃ­, skaṃ­dha­vi­dā­ra­ṇa­sya bhe­da­śa­bde­nā­bhi­dhā­nā­t | nāpi saṃghātaḥ saṃ­yo­ga­mā­traṃ­, mṛ­tpiṃ­ḍā­dī­nāṃ <lb n="393,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,18</span>skaṃ­dha­pa­ri­ṇā­ma­sya saṃ­ghā­ta­śa­bda­vā­cya­tvā­t | na ca tābhyām u­tpa­dya­mā­na­tva­m a­pu­dga­la­pa­ryā­ya­sya jñā­nā­de­r asti yenā<span type="hard-break">- </span><lb n="393,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,19</span>nai­kāṃ­ti­ko hetuḥ syāt | bhedāt pṛ­thi­vyā­dī­nā­m u­tpa­ttya­saṃ­bha­vā­d asiddho hetur iti cen na, gha­ṭā­di­bhe­dā­t kapā<span type="hard-break">- </span><lb n="393,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,20</span>lā­dyu­tpa­tti­da­rśa­nā­t dvya­ṇu­bhe­dā­d api pa­ra­mā­ṇū­tpa­tti­si­ddheḥ | yathaiva hi taṃ­tvā­di­saṃ­ghā­tā­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­nā­t <lb n="393,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,21</span>pa­ṭā­dī­nāṃ ta­tsaṃ­ghā­tā­d u­tpa­tti­r u­ra­rī­kri­ya­te tathā pa­ṭā­di­bhe­dā­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­nā­t taṃ­tvā­dī­nā­m ā­tma­lā­bhā­t ta<span type="hard-break">- </span><lb n="393,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,22</span>dbhedād utpattiḥ su­śa­kā­bhyu­pa­gaṃ­tuṃ | pa­ṭā­di­bhe­dā­bhā­ve pi taṃ­tvā­di­da­rśa­nā­n na tatas ta­du­pa­pa­tti­r iti cen na, tasyāpi <lb n="393,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,23</span>taṃtvādeḥ ka­rpā­sa­pra­ve­ṇī­bhe­dā­d e­vo­tpa­tti­si­ddheḥ | ya­thā­vi­dhā­nāṃ ca taṃ­tvā­dī­nāṃ pa­ṭā­di­bhe­dā­d u­tpa­tti­r u­pa­la­bdhā <lb n="393,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,24</span>ta­thā­vi­dhā­nāṃ na ta­da­bhā­ve pra­tī­ya­te iti no­pā­laṃ­bhaḥ samam iṣyate ca bhedāt pa­ra­mā­ṇvā­dī­nā­m utpattiḥ saṃghā<span type="hard-break">- </span><lb n="393,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,25</span>tāc ceti nāsiddho hetuḥ, yataḥ pu­dga­la­pa­ryā­yāḥ pṛ­thi­vyā­da­yo na siddhyeyuḥ | diśo pi nā­tro­pa­saṃ­khyā­naṃ <lb n="393,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,26</span>kāryam ākāśe '­nta­rbhā­vā­t tato dra­vyāṃ­ta­ra­tvā­pra­si­ddheḥ | syān mataṃ, pū­rvā­pa­rā­di­pra­tya­ya­vi­śe­ṣaḥ pa­dā­rtha­vi­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="393,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,27</span>hetuko vi­śi­ṣṭa­pra­tya­ya­tvā­t daṃ­ḍā­di­pra­tya­ya­va­t­, yo sau viśiṣṭaḥ pa­dā­rtha­s taddhetuḥ sā digdravyaṃ pa­ri­śe­ṣā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="393,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,28</span>nyasya pra­sa­kta­sya pra­ti­ṣe­dhā­t tato dra­vyāṃ­ta­ra­m ā­kā­śā­d iti | tad a­sa­t­, ta­ddhe­tu­tve nāśasya pra­ti­ṣe­ddhu­m a­śa­kte­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="393,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,29</span>tpra­de­śa­śre­ṇi­ṣv e­vā­di­tyo­da­yā­di­va­śā­t prā­cyā­di­di­gvya­va­hā­ra­pra­si­ddheḥ | prā­cyā­di­di­ksaṃ­baṃ­dhā­c ca mū­rta­dra­vye­ṣu <lb n="393,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,30</span>pū­rvā­pa­rā­di­pra­tya­ya­vi­śe­ṣo­tpa­tte­r na pa­ra­spa­rā­pe­kṣa­yā mū­rta­dra­vyā­ṇy eva ta­ddhe­ta­vaḥ | e­ka­ta­ra­sya pū­rva­tvā­si­ddhā­v a­nya­ta­ra­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="393,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,31</span>pa­ra­tvā­si­ddhe­s ta­da­si­ddhau cai­ka­ta­ra­sya pū­rva­tvā­yo­gā­d i­ta­re­ta­rā­śra­ya­tvā­t u­bha­yā­sa­ttva­pra­saṃ­gā­t | nanv evam ā­kā­śa­pra­de<span type="hard-break">- </span><lb n="393,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,32</span>śa­śre­ṇi­ṣv api kutaḥ pū­rvā­pa­rā­di­pra­tya­yaḥ siddhyet ? sva­rū­pa­ta eva tatsiddhau tasya pa­rā­vṛ­ttya­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | <lb n="393,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,33</span>pa­ra­spa­rā­pe­kṣa­yā ta­tsi­ddhā­v i­ta­re­ta­rā­śra­ya­ṇā­d u­bha­yā­sa­ttva­pra­sa­kte­r iti cet, di­kpra­de­śe­ṣv api pū­rvā­pa­rā­di­pra­tya­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="393,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,34</span>tpattau samaḥ pa­rya­nu­yo­gaḥ | dra­vyāṃ­ta­ra pa­ri­ka­lpa­nā­yā­m a­na­va­sthā­pra­saṃ­ga­ś ca | yathaiva hi mū­rta­dra­vya­m avadhiṃ kṛtvā mūrte<span type="hard-break">- </span><lb n="393,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 393,35</span>ṣv e­ve­da­m asmāt pa­ści­me­ne­tyā­di­pra­tya­yā di­gdra­vya­he­tu­kā­s tato di­gbhe­da­m avadhiṃ kṛtvā di­gbhe­da­ṣv e­ve­yā­m ataḥ pūrvā paści<span type="hard-break">- </span><pb n="394"/><lb n="394,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,01</span>meyam i­tyā­di­pra­tya­yā dra­vyāṃ­ta­ra­he­tu­kāḥ saṃtu vi­śi­ṣṭa­pra­tya­ya­tvā­vi­śe­ṣā­t ta­dbhe­de­ṣv api pū­rvā­pa­rā­di­pra­tya­yāḥ para<span type="hard-break">- </span><lb n="394,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,02</span>dra­vya­he­tu­kā ity a­na­va­sthā | dikṣu bhedeṣu dra­vyāṃ­ta­ra­m aṃ­ta­re­ṇa pū­rvā­pa­rā­di­pra­tya­ya­syo­tpa­ttau tenaiva hetor a­ne­kāṃ­ti­ka­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="394,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,03</span>t kuto diksiddhiḥ ? vi­ṣu­va­ti dine yatra sa­vi­to­de­ti sa pūrvo di­gbhā­go­, ya­trā­sta­me­ti so 'para iti <lb n="394,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,04</span>di­gbhe­de­ṣu pū­rvā­pa­rā­di­pra­tya­ya­si­ddhau ga­ga­na­pra­de­śa­paṃ­kti­ṣv api tathaiva ta­tsi­ddhi­r astu kim atra di­gdra­vyāṃ­ta­ra­ka­lpa­na­yā <lb n="394,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,05</span>ta­dde­śa­dra­vya­ka­lpa­nā­pra­saṃ­gā­t | ayam ataḥ pūrvo deśa i­tyā­di­pra­tya­ya­sya de­śa­dra­vya­m aṃ­ta­re­ṇā­nu­pa­pa­tteḥ | pṛ­thi­vyā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="394,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,06</span>r eva deśaṃ dravyam ity a­yu­ktaṃ­, tatra pṛ­thi­vyā­di­pra­tya­yo­tpa­tteḥ | pū­rvā­di­di­kkṛ­taḥ pṛ­thi­vyā­di­ṣu pū­rva­de­śā­di­pra­tya­ya <lb n="394,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,07</span>iti cet, pū­rvā­dyā­kā­śa­kṛ­ta­s tatraiva pū­rvā­di­di­kpra­tya­yo stv iti vyarthā di­kka­lpa­nā | nanv evam ā­di­tyo­da­yā­di­va<span type="hard-break">- </span><lb n="394,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,08</span>śād e­vā­kā­śa­pra­de­śa­śre­ṇi­ṣv iva pṛ­thi­vyā­di­ṣv eva pū­rvā­pa­rā­di­pra­tya­ya­si­ddhe­r ā­kā­śa­śre­ṇi­ka­lpa­nā­py a­na­rthi­kā bhavatv iti <lb n="394,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,09</span>cet na, pūrvasyāṃ diśi pṛ­thi­vyā­da­ya i­tyā­dyā­dhā­rā­dhe­ya­vya­va­hā­ra­da­rśa­nā­t | pṛ­thi­vyā­dya­dhi­ka­ra­ṇa­bhū­tā­yā gagana<span type="hard-break">- </span><lb n="394,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,10</span>pra­de­śa­paṃ­kteḥ pa­ri­ka­lpa­na­sya sā­rtha­ka­tvā­t ga­ga­na­sya pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­tva­taḥ sā­dha­yi­ṣya­mā­ṇa­tvā­c ca | tato na dharmādī<span type="hard-break">- </span><lb n="394,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,11</span>nām a­jī­vā­dī­nāṃ di­gdra­vya­rū­pa­to­pa­saṃ­khyā­ta­vyā | pṛ­thi­vyā­di­rū­pa­tā­va­tskaṃ­dha­sva­rū­pa e­vā­jī­va­pa­dā­rtha ity apy a­yu­ktaṃ­, <lb n="394,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,12</span>dha­rmā­dha­rmā­dī­nā­m api tato bhi­nna­sva­bhā­vā­nā­m a­jī­va­dra­vyā­ṇā­m agre sa­ma­rtha­yi­ṣya­mā­ṇa­tvā­t | pu­dga­la­dra­vya­vya­ti­re­ke­ṇa <lb n="394,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,13</span>rū­pa­skaṃ­dha­syā­saṃ­bha­vā­c ca sūktaṃ dha­rmā­da­ya e­vā­jī­va­pa­dā­rthā iti || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.2 a_3113" rend="justify"><lb n="394,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.2 </span>dravyāṇi || <ref type="no-sbt" rend="a">2</ref> || </p><p n="a_3114" rend="justify"><lb n="394,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,15</span>sva­pa­ra­pra­tya­yo­tpā­da­vi­ga­ma­pa­ryā­yai­r drūyaṃte dravaṃti vā tānīti dra­vyā­ṇi­, ka­rma­ka­rtṛ­sā­dha­na­tvo­pa­pa­tteḥ dra­vya­śa­bda­sya <lb n="394,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,16</span>syā­dvā­di­nāṃ vi­ro­dhā­na­va­tā­rā­t | sa­rva­thai­kāṃ­ta­vā­di­nāṃ tu ta­da­nu­pa­pa­tti­r vi­ro­dhā­t | dra­vya­pa­ryā­yā­ṇāṃ hi bhedaikāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="394,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,17</span>tena dravyāṇāṃ pa­ryā­yai­r dravaṇaṃ tathā svayam a­si­ddha­tvā­t | si­ddha­rū­pai­r eva hi de­va­da­ttā­di­bhiḥ pra­si­ddha­sa­ttā­kā grāmā<span type="hard-break">- </span><lb n="394,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,18</span>drayo drū­ya­mā­ṇā dṛṣṭāḥ na punar a­si­ddha­sa­ttā­kai­r a­si­ddha­sa­ttā­kā vaṃ­dhyā­pu­trā­di­bhiḥ kū­rma­ro­mā­da­ya iti | na ca <lb n="394,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,19</span>dravyebhyaḥ paryāyāḥ pṛthak si­ddha­sa­ttvāḥ pa­ryā­ya­tva­vi­ro­dhā­t dra­vyāṃ­ta­ra­va­t­, dra­vya­pa­ra­taṃ­trā­ṇā­m eva sva­bhā­vā­nāṃ <lb n="394,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,20</span>pa­ryā­ya­tvo­pa­pa­tteḥ | pṛ­tha­gbhū­tā api dravyato dra­vya­pa­ra­taṃ­trāḥ pa­ryā­yā­s ta­tsa­ma­vā­yā­d iti cen na, ka­thaṃ­ci­t tādātmya<span type="hard-break">- </span><lb n="394,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,21</span>vya­ti­re­ke­ṇa sa­ma­vā­ya­sya ni­ra­sta­pū­rva­tvā­t | pa­ryā­ye­bhyo bhinnānāṃ dravyāṇāṃ ca sa­ttva­si­ddhau pa­ryā­ya­pa­ri­ka­lpa<span type="hard-break">- </span><lb n="394,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,22</span>nā­vai­ya­rthyā­t | kā­rya­nā­nā­tva­pa­ri­ka­lpa­nā­yāṃ tv a­bhi­nna­pa­ryā­ya­saṃ­baṃ­dha­nā­nā­tva­si­ddhi­ta­s ta­nni­baṃ­dha­na­pa­ryā­yāṃ­ta­ra­pa­ri­ka­lpa<span type="hard-break">- </span><lb n="394,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,23</span>nā­pra­saṃ­gā­t | su­dū­ra­m api gatvā pa­ryā­yāṃ­ta­ra­tā­dā­tmyo­pa­ga­me pra­tha­ma­ta eva pa­ryā­ya­tā­dā­tmyo­pa­ga­me ca na paryā<span type="hard-break">- </span><lb n="394,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,24</span>yair dravyāṇi drūyaṃte ka­thaṃ­ci­d bhi­nnā­nā­m eva prā­pya­prā­pa­ka­bhā­vo­pa­pa­tteḥ | syā­dvā­di­nāṃ tu bhe­da­na­yā­rpa­ṇā­t pa­ryā­yā­ṇāṃ <lb n="394,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,25</span>dravyebhyaḥ ka­thaṃ­ci­d bhede sati ya­tho­di­ta­pa­ryā­yai­r drūyaṃte prāpyaṃte iti dravyāṇi '­ka­rma­ṇi yastye yu­jya­te­' dravaṃti prāpnu<span type="hard-break">- </span><lb n="394,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,26</span>vaṃti pa­ryā­yā­n iti dra­vyā­ṇī­ti ca kartari ba­hu­la­va­ca­nā­d u­pa­pa­dya­te dravyā iva bha­vaṃ­tī­ti dra­vyā­ṇī­ti cevārthe <lb n="394,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,27</span>dra­vya­śa­bda­sya ni­pā­ta­nā­t | dra­vya­tva­yo­gā­d dra­vyā­ṇī­ty a­pa­re­, teṣāṃ dra­vya­tva­vaṃ­tī­ti syād daṃḍīty a­bhi­dhā­na­va­t | athā<span type="hard-break">- </span><lb n="394,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,28</span>bhe­do­pa­cā­raḥ kriyate ya­ṣṭi­yo­gā­t puruṣo yaṣṭir iti yathā tad api dra­vya­tvā­nī­ti syān na tu dra­vyā­ṇi­, dravya<span type="hard-break">- </span><lb n="394,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,29</span>tvā­bhā­va­la­kṣa­ṇā­bhā­vā­t | tac ca dravyatvaṃ dravaṇaṃ dravyam iti dra­vya­śa­bdā­bhi­dhe­ya­m api sāmānyaṃ | yadi sa­rva­ga­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="394,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,30</span>mūrtānāṃ sva­sva­bhā­vaṃ dravyebhyaḥ sarvathā bhinnaṃ tadā na pra­mā­ṇa­si­ddhaṃ­, dravyeṣu sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­syai­va dra­vya­tvā­khya­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="394,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,31</span>nu­vṛ­ttya­pra­tya­ya­he­tu­tvo­pa­pa­tte­r ity anyatra ni­rū­pa­ṇā­t | atha tad eva sādṛśyaṃ sāmānyaṃ ta­dā­bhi­ma­ta­m eva pa­ryā­yai­r drūyaṃta <lb n="394,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,32</span>iti dra­vyā­ṇī­ti va­ca­nā­t sā­dṛ­śya­vyaṃ­ja­na­pa­ryā­ya­tvā­t dha­rmā­da­yo nu­va­rtaṃ­te iti sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyā­t dra­vyā­ṇī­ti <lb n="394,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,33</span>va­ca­nā­t | pu­lliṃ­ga­tva­pra­saṃ­ga iti cen na, ā­vi­ṣṭa­liṃ­ga­tvā­d dra­vya­śa­bda­sya va­nā­di­śa­bda­va­t || kiṃ punar a­trā­ne­na <lb n="394,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 394,34</span>sūtreṇa kṛtam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3115"><l ana="bt" n="bt_5.2.1"><pb n="395"/><lb n="395,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.2.1</span>ta­dgu­ṇā­di­sva­bhā­va­tvaṃ dra­vyā­ṇī­tī­ha sūtrataḥ | dra­vya­la­kṣa­ṇa­sa­dbhā­vā­t pra­tyā­khyā­ta­m a­ve­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3116" rend="justify"><lb n="395,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,02</span>dha­rmā­dha­rma­yo­r ā­tma­gu­ṇa­tvā­d ā­kā­śa­sya ca mū­rta­dra­vyā­bhā­va­sva­bhā­va­tvā­n na dra­vya­tva­m ity eke ma­nyaṃ­te­, tān prati dharmā<span type="hard-break">- </span><lb n="395,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,03</span>dīnāṃ gu­ṇā­bhā­va­sva­bhā­va­tva­m a­ne­nā­tra pra­tyā­khyā­taṃ ni­ścī­ya­te | na hi pu­ṇya­pā­pe dha­rmā­dha­rmau brūmo nāpy ākāśaṃ <lb n="395,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,04</span>mū­rta­dra­vyā­bhā­va­mā­traṃ dra­vya­la­kṣa­ṇa­yo­gā­t teṣāṃ dra­vya­vya­pa­de­śa­si­ddheḥ | katham ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3117"><l ana="bt" n="bt_5.2.2"><lb n="395,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.2.2</span>dha­rmā­dha­rmau matau dravye gu­ṇi­tvā­t pu­dga­lā­di­va­t | ta­thā­kā­śa­ma­to naiṣāṃ gu­ṇā­bhā­va­sva­bhā­va­tā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.2.3"><lb n="395,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.2.3</span>na hetor ā­śra­yā­si­ddhi­s teṣām agre pra­sā­dha­nā­t | nāpi sva­rū­pa­to siddhir ma­ha­ttvā­di­gu­ṇa­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3118" rend="justify"><lb n="395,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,07</span>dravyatve sādhye dha­rmā­dī­nāṃ dha­rmi­ṇā­m a­pra­si­ddha­tvā­d gu­ṇi­tvā­d ity asya hetor ā­śra­yā­si­ddha­tvā­t tata eva gu­ṇi­tva­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="395,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,08</span>saṃ­bha­vā­t sva­rū­pā­si­ddha­tvaṃ cety eke | tan na sa­mya­k­, teṣām agre pra­mā­ṇa­taḥ sā­dha­nā­t tatra ma­ha­ttvā­di­gu­ṇa­sthi­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="395,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,09</span>tvāc ca | tataḥ sūktaṃ dha­rmā­da­yo dra­vyā­ṇī­ti || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.3 a_3119" rend="justify"><lb n="395,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.3 </span>jīvāś ca || <ref type="no-sbt" rend="a">3</ref> || </p><p n="a_3120" rend="justify"><lb n="395,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,11</span>dra­vyā­ṇī­ty a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ | tatra ba­hu­tva­va­ca­naṃ jīvānāṃ vai­vi­dhya­khyā­pa­nā­rthaṃ | dravyāṇi jīvā ity e­ka­yo­ga­ka­ra­ṇaṃ <lb n="395,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,12</span>yuktam iti cen na, jī­vā­nā­m eva dra­vya­tva­pra­saṃ­gā­t | dha­rmā­dī­nā­m apy a­dhi­kā­rā­t dra­vya­tva­saṃ­pra­tya­ya iti cen na, <lb n="395,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,13</span>dra­vya­śa­bda­sya jī­va­śa­bdā­va­ba­ddha­tvā­d dha­rmā­di­bhiḥ saṃ­baṃ­dha­yi­tu­m aśakteḥ | saty apy a­dhi­kā­re a­bhi­pre­ta­saṃ­baṃ­dha­sya yatna<span type="hard-break">- </span><lb n="395,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,14</span>m aṃ­ta­re­ṇā­pra­si­ddheḥ | ca­śa­bda­ka­ra­ṇā­t ta­tsi­ddhi­r iti cet, ko viśeṣaḥ syād e­ka­yo­ga­ka­ra­ṇe ? yo­ga­vi­bhā­ge tu <lb n="395,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,15</span>spaṣṭā pra­ti­pa­tti­r iti sa evāstu || kiṃ punar anena vā vya­va­cchi­dya­te ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3121"><l ana="bt" n="bt_5.3.1"><lb n="395,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.3.1</span>ka­lpi­tā­ś ci­tta­saṃ­tā­nā jīvā iti ni­ra­sya­te | jīvāś cetīha sūtreṇa dra­vyā­ṇī­ty a­nu­vṛ­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3122" rend="justify"><lb n="395,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,17</span>na hy a­pa­rā­mṛ­ṣṭa­bhe­dā ni­ra­nva­ya­vi­na­śva­ra­ci­tta­la­kṣa­ṇā eva pū­rva­pū­rvā­pa­rī­bhū­tāḥ saṃtānā jīvākhyāṃ pra­ti­pa­dyaṃ­ta <lb n="395,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,18</span>iti yuktaṃ, yatas teṣāṃ saṃvṛttyā dra­vya­vya­va­hā­rā­nu­ro­dha­taḥ pra­mā­ṇa­taḥ pra­si­ddhā­nva­ya­tvā­t | pramāṇaṃ punas ta­da­nva­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="395,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,19</span>pra­sā­dha­ka­m e­ka­tva­pra­tya­bhi­jñā­naṃ pu­ra­stā­t sa­ma­rthi­ta­m iti pa­ra­mā­rtha­sa­d eva dra­vya­tva­m anena jīvānāṃ sūtritaṃ | tataḥ <lb n="395,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,20</span>ka­lpi­tā­ś ci­tta­saṃ­tā­nā eva jīvā ity e­ta­nni­rā­kṛ­taṃ ve­di­ta­vyaṃ | pṛ­thi­vyā­dī­ny eva dravyāṇi na jīvās teṣāṃ <lb n="395,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,21</span>ta­tsa­mu­dā­yo­ttha­jī­va­tkā­yā­tma­ka­tvā­t­, cai­ta­nya­vi­śi­ṣṭaḥ kāyaḥ puruṣa iti va­ca­nā­t dra­vyāṃ­ta­ra­tvā­nu­pa­pa­tte­r ity a­pa­raḥ­, <lb n="395,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,22</span>so pi tenaiva pa­rā­kṛ­ta ity ā­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3123"><l ana="bt" n="bt_5.3.2"><lb n="395,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.3.2</span>kṣmā­di­bhū­ta­ca­tu­ṣkā­c ca dra­vyāṃ­ta­ra­ta­yā gatiḥ | nanu de­ha­gu­ṇa­tvā­di­r iti dehāt pare narāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3124" rend="justify"><lb n="395,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,24</span>pṛ­thi­vyā­di­bhyo dra­vyāṃ­ta­raṃ jīva iti prā­gu­ktā­t sā­dha­nā­d bhi­nna­la­kṣa­ṇa­tvā­de­r vi­ni­śca­yaḥ | tathā dehasya guṇaḥ <lb n="395,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,25</span>kāryaṃ vā ce­ta­ne­ty api na, vi­gra­ha­gu­ṇo bodhaḥ ta­trā­na­dhya­va­sī­ya­te i­tyā­de­r vā ni­ra­sta­tvā­n na de­ha­gu­ṇa­tvā­di­r jī<span type="hard-break">- </span><lb n="395,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,26</span>vā­nā­ma­to bhedāt dra­vyāṃ­ta­rā­n naiva jīvāḥ | evaṃ ca paṃ­cā­sti­kā­ya­dra­vyā­ṇi dha­rmā­dha­rmā­kā­śa­pu­dga­la­jī­vā­khyā­ni <lb n="395,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,27</span>pra­si­ddhā­ni bhavaṃti || tāni punaḥ —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.4 a_3125" rend="justify"><lb n="395,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.4 </span>ni­tyā­va­sthi­tā­ny a­rū­pā­ṇi || <ref type="no-sbt" rend="a">4</ref> || </p><p n="a_3126" rend="justify"><lb n="395,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,29</span>ta­dbhā­vā­vya­yā­ni ni­tyā­ni­, ni­tya­śa­bda­sya dhrau­vya­va­ca­na­tvā­t sa­rva­de­ya­ttā­ni­vṛ­tte­r a­va­sthi­tā­ni­, na vidyate rūpa<span type="hard-break">- </span><lb n="395,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,30</span>m eteṣv ity a­rū­pā­ṇi || kutas tāny evam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3127"><l ana="bt" n="bt_5.4.1"><lb n="395,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.4.1</span>dra­vyā­rthi­ka­na­yā­t tāni nityāny e­vā­nvi­ta­tva­taḥ | a­va­sthi­tā­ni sāṃ­ka­rya­syā­nyo­nyaṃ śa­śva­da­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.4.2"><lb n="395,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.4.2</span>tato dra­vyāṃ­ta­ra­syā­pi dra­vya­ṣa­ṭkā­d a­bhā­va­taḥ | ta­tpa­ryā­yā­na­va­sthā­nā­n nityatve pu­na­ra­rtha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3128" rend="justify"><lb n="395,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 395,33</span>dha­rmā­dī­ni vyā­khyā­tā­ni paṃca va­kṣya­mā­ṇe­na kālena saha ṣaḍ eva dravyāṇi | tāni dra­vyā­rthi­ka­na­yā­de­śā­d eva <pb n="396"/><lb n="396,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,01</span>ni­tyā­ni­, ni­rbā­dhā­nvi­ta­vi­jñā­na­vi­ṣa­ya­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | tata e­vā­va­sthi­tā­ni teṣām a­nyo­nya­sāṃ­ka­rya­syā­vya­va<span type="hard-break">- </span><lb n="396,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,02</span>sthānāt sarvadā sa­pta­ma­dra­vya­syā­bhā­vā­c ceti sū­tra­kā­ra­va­ca­nā­t pa­ryā­yā­rthā­de­śā­d a­ni­tyā­ni tāny a­na­va­sthi­tā­ni <lb n="396,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,03</span>ceti sā­ma­rthyā­d a­va­ga­mya­te | etena kṣa­ṇi­kā­ny eva sva­la­kṣa­ṇā­ni dra­vyā­ṇī­ti darśanaṃ pra­tyā­khyā­taṃ­, pra­mā­ṇa­taḥ <lb n="396,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,04</span>pra­kṛ­ta­dra­vyā­ṇāṃ ni­tya­tva­si­ddhe­r anyatra pra­tī­tya­bhā­vā­t | ta­thai­ka­m eva dravyaṃ sanmātraṃ pra­dhā­nā­dya­dvai­ta­m eva vā nānā <lb n="396,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,05</span>dravyāṇāṃ ta­trā­nu­pra­ve­śā­t | pa­ra­mā­rtha­to na­va­sthi­tā­ni tānīty api matam a­pā­staṃ­, pra­ti­ni­ya­ta­la­kṣa­ṇa­bhe­dā­t sarvadā <lb n="396,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,06</span>teṣām a­va­sthi­ta­tva­si­ddheḥ || a­thā­rū­pā­ṇī­ti kiṃ sā­mā­nya­to vi­śe­ṣa­to vā­bhi­dhī­ya­ta ity ā­śaṃ­ka­mā­naṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3129"><l ana="bt" n="bt_5.4.3"><lb n="396,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.4.3</span>a­rū­pā­ṇī­ti sā­mā­nyā­d āha na tv a­pa­vā­da­taḥ | rū­pi­tva­va­ca­nā­d agre pu­dga­lā­nāṃ vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3130" rend="justify"><lb n="396,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,08</span>na vidyate rūpaṃ mūrtir yeṣāṃ tāny a­rū­pā­ṇī­ty u­tsa­rga­taḥ ṣaḍ api dravyāṇi vi­śe­ṣyaṃ­te na punar vi­śe­ṣa­ta­s ta­tho­tta­ra­tra <lb n="396,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,09</span>pu­dga­lā­nāṃ rū­pi­tva­vi­dhā­nā­t | kaścid ā­ha­–­dha­rmā­dha­rma­kā­lā­ṇa­vo jīvāś ca nā­mū­rta­yo a­sa­rva­ga­ta­dra­vya­tvā­t pudga<span type="hard-break">- </span><lb n="396,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,10</span>lavat | syā­dvā­di­bhi­s teṣām a­sa­rva­ga­ta­dra­vya­tvā­bhyu­pa­ga­mā­n nā­trā­si­ddho hetuḥ, nāpy a­nai­kāṃ­ti­kaḥ sā­dhya­vi­pa­kṣe gagane <lb n="396,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,11</span>sukhādau vā paryāye ta­da­saṃ­bha­vā­d iti | so tra praṣṭavyaḥ | kā punar iyaṃ mūrtir iti ? a­sa­rva­ga­ta­dra­vya­pa­ri­ṇā­mo <lb n="396,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,12</span>mūrtir iti cet, tarhi sa­rva­ga­ta­dra­vya­pa­ri­ṇā­ma­vaṃ­to dha­rmā­da­ya iti sādhyam āyātaṃ tathā vā si­ddha­sā­dha­naṃ | atha <lb n="396,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,13</span>spa­rśā­di­saṃ­sthā­na­pa­ri­ṇā­mo mūrtis ta­dbhā­vā­n nā­mū­rta­yo dha­rmā­da­ya iti sādhyaṃ ta­dā­nu­mā­na­bā­dhi­taḥ pakṣaḥ kālātya<span type="hard-break">- </span><lb n="396,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,14</span>yā­pa­di­ṣṭa­ś ca hetuḥ | tathā hi­–­dha­rmā­da­yo na mū­rti­maṃ­taḥ pu­dga­lā­d anyatve sati dra­vya­tvā­d ā­kā­śa­va­d ity a­nu­mā­naṃ <lb n="396,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,15</span>vi­vā­dā­dhyā­si­ta­dra­vyā­ṇā­m a­mū­rti­tvaṃ sā­dha­ya­ty eva | su­khā­di­pa­ryā­ye­ṣv a­bhā­vā­d bhā­gā­si­ddha­tvaṃ hetor iti cen na, teṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="396,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,16</span>m api pa­kṣī­kṛ­ta­tvā­t | kutas teṣām a­mū­rti­tva­si­ddhiḥ ? sā­dha­nāṃ­ta­rā­d ity a­bhi­dhī­ya­te | su­khā­da­yo py a­mū­rta­dra­vya­pa­ryā­yā <lb n="396,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,17</span>na mū­rti­maṃ­taḥ a­mū­rti­dra­vya­pa­ryā­ya­tvā­d ā­kā­śa­pa­ryā­ya­va­t | mū­rti­ma­ddra­vya­pa­ryā­yā­ṇāṃ rū­pā­dī­nāṃ katham a­mū­rti­tva­si­ddhi<span type="hard-break">- </span><lb n="396,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,18</span>r iti cen na, katham api teṣāṃ svayaṃ mū­rti­ma­ttvā­t | mū­rtyaṃ­ta­rā­bhā­vā­t teṣām a­mū­rti­tvaṃ gu­ṇa­tvā­d eva siddhyati <lb n="396,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,19</span>guṇānāṃ ni­rgu­ṇa­tva­sā­dha­nā­t | etena sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­sa­ma­vā­yā­nāṃ sa­dṛ­śe­ta­ra­pa­ri­ṇā­mā­vi­ṣva­gbhā­va­la­kṣa­ṇā­na­, <lb n="396,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,20</span>mū­rti­ma­ddra­vyā­śra­yā­ṇāṃ karmaṇāṃ ca mū­rti­tva­m a­mū­rti­tvaṃ ciṃtitaṃ boddhavyaṃ | teṣām a­mū­rti­tva­m evety api vyākhyātāṃ <lb n="396,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,21</span>tena yad uktaṃ gu­ṇa­ka­rma­sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­sa­ma­vā­yā a­mū­rta­ya eveti tad a­yu­ktaṃ­, pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t || </p><p n="a_3131" rend="justify"><lb n="396,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,22</span>a­tho­tsa­rga­taḥ pu­dga­lā­nā­m apy a­rū­pi­tva­pra­sa­ktau ta­da­pa­vā­dā­rtha­m idam ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.5 a_3132" rend="justify"><lb n="396,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.5 </span>rūpiṇaḥ pudgalāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">5</ref> || </p><p n="a_3133" rend="justify"><lb n="396,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,24</span>rū­pa­śa­bda­syā­ne­kā­rtha­tve pi mū­rti­ma­tpa­ryā­ya­gra­ha­ṇaṃ­, śā­stra­sā­ma­rthyā­t | tato rūpaṃ mūrtir iti gṛhyate rūpādi<span type="hard-break">- </span><lb n="396,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,25</span>saṃ­sthā­na­pa­ri­ṇā­mo mūrtir iti va­ca­nā­t | gu­ṇa­vi­śe­ṣa­va­ca­naṃ grahaṇaṃ vā­sma­dā­dī­nāṃ ta­da­vi­nā­bhā­vā­t ta­daṃ­ta­rbhū­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="396,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,26</span>tvād a­gra­ha­ṇā­bhā­vā­t | rūpam eteṣv astīti rūpiṇa iti ni­tya­yo­ge ka­thaṃ­ci­d vya­ti­re­ki­ṇāṃ rū­pa­ta­dva­tā­m iti | <lb n="396,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,27</span>pudgalā iti ba­hu­va­ca­naṃ bhe­da­pra­ti­pā­da­nā­rthaṃ | tad evaṃ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3134"><l ana="bt" n="bt_5.5.1"><lb n="396,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.5.1</span>a­rū­pi­tvā­pa­vā­do 'yaṃ rūpiṇaḥ pudgalā iti | rūpaṃ mūrtir iha jñeyā na svabhāve khi­lā­rtha­bhā­k || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.5.2"><lb n="396,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.5.2</span>rū­pā­di­pa­ri­ṇā­ma­sya mū­rti­tve­nā­bhi­dhā­na­taḥ | spa­rśā­di­ma­ttva­m e­te­ṣā­m u­pa­la­kṣye­ta tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3135" rend="justify"><lb n="396,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,30</span>atha ṣaṇṇām api dravyāṇāṃ nā­nā­dra­vya­tva­m ā­ho­svi­de­kai­ka­dra­vya­tva­m uta ke­ṣāṃ­ci­n nā­nā­dra­vya­tva­m ity ā­śaṃ­kā­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="396,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,31</span>m idam ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.6 a_3136" rend="justify"><lb n="396,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.6 </span>ā ā­kā­śā­d e­ka­dra­vyā­ṇi || <ref type="no-sbt" rend="a">6</ref> || </p><p n="a_3137" rend="justify"><lb n="396,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,33</span>a­bhi­vi­dhā­vā­pra­yo­gaḥ | e­ka­śa­bdaḥ saṃ­khyā­va­ca­na­s ta­tsaṃ­baṃ­dhā­d dra­vya­syai­ka­va­ca­na­pra­saṃ­ga iti cen na, dha­rmā­dya­pe­kṣa­yā <lb n="396,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 396,34</span>ba­hu­tva­si­ddheḥ | ekaṃ ca dravyaṃ ca ta­de­ka­dra­vyaṃ e­ka­dra­vyaṃ cai­ka­dra­vyaṃ ca e­ka­dra­vyā­ṇī­ti dha­rmā­dya­pe­kṣa­yā bahutvaṃ na <pb n="397"/><lb n="397,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,01</span>vi­ru­dhya­te | e­kai­ka­m astu la­ghu­tvā­t pra­si­ddha­tvā­d dra­vya­ga­te­r iti cen na vā, dra­vyā­pe­kṣa­yai­ka­tva­khyā­pa­nā­rtha­tvā­d eka<span type="hard-break">- </span><lb n="397,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,02</span>dra­vyā­ṇī­ti va­ca­na­sya pa­ryā­yā­rthā­de­śā­d ba­hu­tva­pra­ti­pa­tteḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3138"><l ana="bt" n="bt_5.6.1"><lb n="397,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.6.1</span>e­ka­saṃ­khyā­vi­śi­ṣṭā­nī­ty e­ka­dra­vyā­ṇi sū­ca­ya­n | a­ne­ka­dra­vya­tāṃ haṃti dha­rmā­dī­nā­m a­saṃ­śa­ya­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.6.2"><lb n="397,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.6.2</span>ā ā­kā­śā­d iti khyātiḥ pu­dga­lā­nāṃ nṛṇām api | kā­lā­ṇū­nā­m a­ne­ka­tva­vi­śi­ṣṭa­dra­vya­tāṃ viduḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3139" rend="justify"><lb n="397,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,05</span>ā ā­kā­śā­d e­ka­tva­saṃ­khyā­vi­śi­ṣṭā­ny e­ka­dra­vyā­ṇī­ti sū­tra­ya­n na kevalaṃ dra­vyā­pe­kṣa­yā­ne­ka­dra­vya­tā­m eṣām apā<span type="hard-break">- </span><lb n="397,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,06</span>syati | kiṃ tarhi ? jī­va­pu­dga­la­kā­la­dra­vyā­ṇā­m ekatvaṃ ca tato ne­ka­tva­vi­śi­ṣṭa­dra­vya­tā­m eṣāṃ vā­rti­ka­kā­rā­da­yo <lb n="397,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,07</span>viduḥ | katham iti cet, u­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3140"><l ana="bt" n="bt_5.6.3"><lb n="397,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.6.3</span>e­ka­dra­vya­m ayaṃ dharmaḥ syād a­dha­rma­ś ca tattvataḥ | mahattve sa­tya­mū­rta­tvā­t kha­va­tta­tsi­ddhi­vā­di­nā­m || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3141" rend="justify"><lb n="397,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,09</span>ma­ha­ttvā­d ity u­cya­mā­ne pu­dga­la­skaṃ­dhai­r vya­bhi­cā­ro mā bhūd ity a­mū­rta­tva­va­ca­naṃ­, a­mū­rta­tvā­d ity ukte kā­lā­ṇu­bhi­r vā<span type="hard-break">- </span><lb n="397,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,10</span>dinaḥ su­khā­di­bhiḥ pra­ti­vā­di­no '­ne­kāṃ­to mā bhūd iti ma­ha­ttva­vi­śe­ṣa­ṇaṃ | na cā­mū­rta­tva­m asiddhaṃ dha­rmā­dha­rma­yoḥ <lb n="397,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,11</span>pu­dga­lā­d anyatve sati dra­vya­tvā­d ā­kā­śa­va­d iti ta­tsā­dha­nā­t | nāpi mahattvaṃ tri­ja­ga­dvyā­pi­tve­na sā­dha­yi­ṣya­mā­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="397,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,12</span>tvāt | tato ni­ra­va­dyo hetuḥ | kham u­dā­ha­ra­ṇa­m api na sā­dhya­sā­dha­na­dha­rma­vi­ka­laṃ ta­tsi­ddhi­vā­di­nāṃ­, ta­de­ka­dra­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="397,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,13</span>tvasya sā­dhya­dha­rma­sya sā­dha­na­dha­rma­sya ca ma­ha­ttvā­mū­rta­tva­sya tattvasya tatra pra­si­ddha­tvā­t | ga­ga­nā­sa­ttva­vā­di­nāṃ prati <lb n="397,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,14</span>tasya ta­thā­tve­nā­gre sā­dha­nā­d dha­rmā­dha­rma­dra­vya­va­t | tata eva nā­śra­yā­si­ddho hetus ta­dā­śra­ya­sya dha­rma­syā­dha­rma­sya ca <lb n="397,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,15</span>pra­mā­ṇa­tve si­ddha­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3142"><l ana="bt" n="bt_5.6.4"><lb n="397,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.6.4</span>nā­nā­dra­vya­m asau nā­nā­pra­de­śa­tvā­d dha­rā­di­va­t | ity a­yu­kta­m a­ne­kāṃ­tā­d ā­kā­śe­nai­ka­tā hṛtā || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.6.5"><lb n="397,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.6.5</span>tasya nā­nā­pra­de­śa­tva­sā­dha­nā­d agrato nayāt | ni­raṃ­śa­sya sa ta­tsa­rva­mū­rta­dra­vyai­r a­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_3143" rend="justify"><lb n="397,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,18</span>tato na pa­kṣa­syā­syā­nu­mā­ne bādhā ta­syā­pra­yo­ja­ka­tvā­t | nāpi hetoḥ kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­te­ti dha­rmā­dha­rma­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="397,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,19</span>r e­ka­dra­vya­tva­si­ddhiḥ || yathā ca tāni dha­rmā­dha­rmā­kā­śā­ny e­ka­dra­vyā­ṇi tathā —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.7 a_3144" rend="justify"><lb n="397,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.7 </span>ni­ṣkri­yā­ṇi ca || <ref type="no-sbt" rend="a">7</ref> || </p><p n="a_3145" rend="justify"><lb n="397,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,21</span>u­bha­ya­ni­mi­ttā­pe­kṣaḥ pa­ryā­ya­vi­śe­ṣo dravyasya de­śāṃ­ta­ra­prā­pti­he­tuḥ kriyā, na punaḥ pa­dā­rthāṃ­ta­raṃ tathā pratīya<span type="hard-break">- </span><lb n="397,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,22</span>mā­na­tvā­t gu­ṇa­sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­sa­ma­vā­ya­va­t | nanu kriyā dravyāt pa­dā­rthāṃ­ta­raṃ ta­dbhi­nna­la­kṣa­ṇa­tvā­d gu­ṇā­di­va­d iti | <lb n="397,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,23</span>pa­dā­rthāṃ­ta­ra­tve­nā­pra­tī­ya­mā­na­tva­m a­si­ddha­m iti cet, ka­thaṃ­ci­d bhi­nna­la­kṣa­ṇa­tva­sya dra­vya­vya­kti­bhi­r a­ne­kāṃ­tā­t | kālā<span type="hard-break">- </span><lb n="397,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,24</span>di­dra­vya­vya­ktī­nāṃ na dravyād bhi­nna­la­kṣa­ṇa­tvaṃ kri­yā­va­dgu­ṇa­va­tsa­ma­vā­yi­kā­ra­ṇa­m iti dra­vya­la­kṣa­ṇa­sya tatra bhāvād iti <lb n="397,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,25</span>cen na, kā­lā­di­ṣu kri­yā­va­ttva­va­rji­ta­sya dra­vya­la­kṣa­ṇa­syo­pa­ga­mā­t | pṛ­thi­vyā­di­ṣu ta­da­va­rji­ta­sya tasya vyākhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="397,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,26</span>nāt ka­thaṃ­ci­t teṣāṃ dra­vya­la­kṣa­ṇa­bhe­da­si­ddheḥ | pa­dā­rthāṃ­ta­ra­tve tu dra­vya­vya­ktī­nāṃ gu­ṇā­di­vya­ktī­nā­m api pa­dā­rthāṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="397,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,27</span>tva­pra­sa­kteḥ kutaḥ ṣa­ṭpa­dā­rtha­ni­ya­maḥ ? dra­vya­tva­pra­tī­ti­mā­traṃ dra­vya­la­kṣa­ṇaṃ sa­ka­la­dra­vya­vya­ktī­nā­m abhinnaṃ nāsya <lb n="397,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,28</span>karmaṇi manāg apy a­bhā­vā­t | sarvathā ta­dbhi­nna­la­kṣa­ṇa­tvaṃ hetur iti cet, pra­ti­vā­dya­si­ddhaḥ sa­ddra­vya­la­kṣa­ṇa­m iti karma<span type="hard-break">- </span><lb n="397,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,29</span>ṇy api dra­vya­pra­tya­ya­mā­tra­sya dra­vya­la­kṣa­ṇa­sya bhāvād anyathā ta­da­sa­ttva­pra­saṃ­gā­t | na hi sa­ttā­ma­hā­sā­mā­nya­m eva dravya<span type="hard-break">- </span><lb n="397,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,30</span>m iti syā­dvā­di­nāṃ darśanaṃ tasyāḥ śu­ddha­dra­vya­tvo­pa­ga­mā­t | gu­ṇa­pa­rya­ya­va­ddra­vya­m ity a­śu­ddha­dra­vya­la­kṣa­ṇa­sya karmaṇy a<span type="hard-break">- </span><lb n="397,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,31</span>bhāve pi ka­thaṃ­ci­d e­ka­dra­vyā­bhi­nna­la­kṣa­ṇa­tvaṃ tasya siddhyen na sarvathā | tac ca ka­thaṃ­ci­t pa­dā­rthāṃ­ta­ra­tvaṃ sā­dha­ye­d iti <lb n="397,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,32</span>vi­ru­ddha­sā­dha­nā­d viruddhaṃ paraiḥ sarvathā pa­dā­rthāṃ­ta­ra­tva­sya tatra sā­dhya­tvā­t | karma sarvathā na dra­vya­pa­dā­rthāṃ­ta­raṃ <lb n="397,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,33</span>ka­thaṃ­ci­t ta­dbhi­nna­la­kṣa­ṇa­tvā­d gu­ṇā­di­va­d iti pa­ra­ma­ta­si­ddheḥ | na cātra ka­rmā­pra­ti­pa­nnaṃ ye­nā­śra­yā­si­ddhiḥ sā­dha­na­sya | <lb n="397,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 397,34</span>nāpi sarvathā pa­dā­rthāṃ­ta­ra­tve­na dravyāt pra­ti­pa­nnaṃ ku­ta­ści­t pra­mā­ṇā­t syā­dvā­di­bhiḥ­, yena dha­rmi­grā­ha­ka­pra­mā­ṇa­bā­dhā<span type="hard-break">- </span><pb n="398"/><lb n="398,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,01</span>t tasya ka­thaṃ­ci­t pa­dā­rthāṃ­ta­ra­tve­nai­va pra­ti­pa­nna­tvā­t | na caivaṃ si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dhaḥ­, karmaṇaḥ pa­ryā­ya­tve­na dravyāt kathaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="398,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,02</span>cit pa­dā­rthāṃ­ta­ra­tva­vya­va­sthi­te­r u­tpā­da­vi­nā­śa­tva­la­kṣa­ṇa­sya dhrauvyād dra­vya­la­kṣa­ṇā­d bhe­da­si­ddheḥ ka­rma­gu­ṇa­sā­mā­nya­vi­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="398,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,03</span>sa­ma­vā­yā­nāṃ pa­ryā­ya­la­kṣa­ṇa­sa­dbhā­vā­t pa­ryā­ya­pa­dā­rtha­tva­va­ca­nā­d a­nya­thā­ti­pra­sa­kteḥ | prā­gbhā­vā­dī­nāṃ vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe<span type="hard-break">- </span><lb n="398,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,04</span>ṣya­bhā­vā­dī­nāṃ ca pa­dā­rthāṃ­ta­ra­tva­pra­saṃ­gā­t | pa­dā­rtha­śe­ṣa­tva­ka­lpa­nā­yā­m e­ke­nai­va pa­dā­rthe­na pa­ryā­pta­tvā­d anyeṣāṃ padā<span type="hard-break">- </span><lb n="398,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,05</span>rtha­śe­ṣā­va­sthi­te sūtre va­dhā­ra­ṇā­d ity u­kta­prā­yaṃ | sā­mā­nya­sa­ma­vā­yau kathaṃ paryāyau ? ni­tya­tvā­d iti cen na, tayor api <lb n="398,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,06</span>gu­ṇa­ka­rma­vi­śe­ṣa­va­da­ni­tya­tvo­pa­ga­mā­t | sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mo hi sāmānyaṃ syā­dvā­di­nāṃ a­vi­ṣva­gbhā­va­ś ca dra­vya­pa­ryā<span type="hard-break">- </span><lb n="398,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,07</span>yayoḥ sa­ma­vā­yaḥ­, sa co­tpā­da­vi­nā­śa­vā­n eva sa­dṛ­śa­vya­ktyu­tpā­de sā­dṛ­śyo­tpā­da­pra­tī­te­s ta­dvi­nā­śe ca ta­dvi­nā­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="398,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,08</span>mā­tra­bhā­vā­t | sā­dṛ­śya­sya vya­ktyaṃ­ta­re­ṣu da­rśa­nā­n ni­tya­tva­m iti cen na ca, sā­dṛ­śya­sya vi­śe­ṣa­sya guṇasya karma<span type="hard-break">- </span><lb n="398,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,09</span>ṇaś caivaṃ ni­tya­tva­pra­saṃ­gā­t | na­ṣṭo­tpa­nna­vya­kti­bhyo vya­ktyaṃ­ta­re­ṣu na tad eva vai­sā­dṛ­śyā­di dṛśyate | tato nya<span type="hard-break">- </span><lb n="398,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,10</span>syaiva da­rśa­nā­d iti cet, sā­dṛ­śyā­di param eva kin na bhavet ta­thā­pra­tī­te­r a­vi­śe­ṣā­t | tato dra­vya­pa­ryā­ya eva | <lb n="398,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,11</span>kri­yā­gu­ṇā­dī­nāṃ kri­yā­tva­pra­saṃ­ga iti cen na, tato vi­śe­ṣa­la­kṣa­ṇa­sa­dbhā­vā­t | dravyasya hi de­śāṃ­ta­ra­prā­pti­he­tuḥ <lb n="398,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,12</span>paryāyaḥ kriyā na sarvaḥ | sarvatra sarvadā kasmān na syād iti cen na, u­bha­ya­ni­mi­ttā­pe­kṣa­tvā­t kri­yā­yā­s tadbhāva <lb n="398,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,13</span>eva bhāvāt pa­ryā­yāṃ­ta­ra­va­t | ni­ṣkrāṃ­tā­ni kriyāyāḥ ni­ṣkri­yā­ṇi dha­rmā­dha­rmā­kā­śā­ni | kuta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3146"><l ana="bt" n="bt_5.7.1"><lb n="398,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.1</span>ni­ṣkri­yā­ṇi ca tānīti pa­ri­spaṃ­da­vi­mu­kti­taḥ | sūtritaṃ tri­ja­ga­dvyā­pi­rū­pā­ṇāṃ spaṃ­da­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3147" rend="justify"><lb n="398,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,15</span>dha­rmā­dha­rmau pa­ri­spaṃ­da­la­kṣa­ṇa­yā kriyayā niṣkriyau sa­ka­la­ja­ga­dvyā­pi­tvā­d ā­kā­śa­va­t | pa­ri­ṇā­ma­la­kṣa­ṇa­yā <lb n="398,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,16</span>tu kriyayā sa­kri­yā­v eva, anyathā va­stu­tva­vi­ro­dhā­t | sva­rū­pā­si­ddho hetur iti cen na, dha­rmā­dha­rma­yoḥ sakala<span type="hard-break">- </span><lb n="398,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,17</span>lo­ka­vyā­pi­tva­syā­gre sa­ma­rtha­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3148"><l ana="bt" n="bt_5.7.2"><lb n="398,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.2</span>sā­ma­rthyā­t sakriyau jī­va­pu­dga­lā­v iti niścayaḥ | jīvasya ni­ṣkri­ya­tve hi na kri­yā­he­tu­tā tanau || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3149" rend="justify"><lb n="398,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,19</span>pra­kṛ­te­ṣu paṃcasu dravyeṣv ā­kā­śāṃ­tā­nāṃ trayāṇāṃ ni­ṣkri­ya­tva­va­ca­ne sā­ma­rthyā­j jī­va­pu­dga­lau sakriyau sūtritau <lb n="398,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,20</span>ve­di­ta­vyau | nanu pudgalāḥ kri­yā­va­tta­yo­pa­la­bhya­mā­nāḥ kri­yā­vaṃ­ta iti yuktaṃ, jīvas tu na sa­kri­ya­s tasya tathā<span type="hard-break">- </span><lb n="398,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,21</span>nu­pa­la­bhya­mā­na­tvā­d iti na codyaṃ; tasya ni­ṣkri­ya­tve śarīre kri­yā­he­tu­tva­vi­ro­dhā­t | tataḥ kri­yā­vā­n ātmā<span type="hard-break">- </span><lb n="398,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,22</span>ny atra dravye kri­yā­he­tu­tvā­t pu­dga­la­dra­vya­va­d ity a­nu­mā­nā­j jīvasya kri­yā­va­tto­pa­laṃ­bhā­n na tasya sa­kri­ya­tva­m ayuktaṃ | <lb n="398,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,23</span>kālena vya­bhi­cā­rā­n na hetur gamako veti cen na, kālasya kri­yā­he­tu­tvā­bhā­vā­t | kri­yā­ni­rva­rta­ka­tvaṃ kri­yā­he­tu<span type="hard-break">- </span><lb n="398,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,24</span>tvam iha sādhanaṃ na punaḥ kri­yā­ni­mi­tta­mā­tra­tvaṃ tasya kālādau sa­dbhā­vā­bhā­vā­n na vya­bhi­cā­raḥ | kālo hi <lb n="398,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,25</span>kri­yā­pa­ri­ṇā­mi­nāṃ svayaṃ ni­mi­tta­mā­traṃ stha­vi­ra­ga­tau ya­ṣṭi­va­t­, na punaḥ kri­yā­ni­rva­rta­kaḥ parṇādau pa­va­na­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3150"><l ana="bt" n="bt_5.7.3"><lb n="398,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.3</span>pra­ya­tnā­di­gu­ṇa­s tadvān na hetur iti cen na vai | guṇo sti tadvato bhinnaḥ sa­rva­the­ti ni­ve­di­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3151" rend="justify"><lb n="398,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,27</span>nātmā śa­rī­rā­dau kri­yā­he­tu­r ni­rgu­ṇa­syā­pi muktasya ta­ddhe­tu­tva­pra­saṃ­gā­t | tato 'siddho hetuḥ | prayatno dharmo <lb n="398,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,28</span>'­dha­rma­ś cātmano guṇo hi tanvām anyatra vā dravye kri­yā­he­tu­r iti pa­re­ṣā­m āśayo na yuktaḥ, pra­ya­tna­sya guṇatvā<span type="hard-break">- </span><lb n="398,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,29</span>siddheḥ | vī­ryāṃ­ta­rā­ya­kṣa­yo­pa­śa­mā­di­kā­ra­ṇā­pā­di­to hy ā­tma­pra­de­śa­pa­ri­spaṃ­daḥ prayatno naḥ kri­yai­ve­ti syā­dvā­di­bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="398,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,30</span>r ni­ve­da­nā­t | tathā dha­rmā­dha­rma­yo­r api pu­dga­la­pa­ri­ṇā­ma­tva­sa­ma­rtha­nā­n nā­tma­gu­ṇa­tvaṃ | sann apy asau pra­ya­tnā­di­r ā­tma­gu­ṇaḥ <lb n="398,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,31</span>sa­rva­thā­tma­no bhinno na pra­mā­ṇa­si­ddho stīti ni­ve­da­nā­t ka­thaṃ­ci­t ta­da­bhi­nna­s tu sa tatra kri­yā­he­tu­r ity ātmaiva taddhe<span type="hard-break">- </span><lb n="398,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 398,32</span>tur uktaḥ syāt | tathā ca katham asiddho hetuḥ ? || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3152"><l ana="bt" n="bt_5.7.4"><lb n="398,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.4</span>kri­yā­he­tu­gu­ṇa­tvā­d vā lo­ṣṭha­va­tsa­kri­yaḥ pumān | dha­rma­dra­vye­ṇa ced asya vya­bhi­cā­raḥ pa­ra­śru­tau || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.5"><lb n="398,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.5</span>na tasya pre­ra­ṇā­he­tu­gu­ṇa­yo­gi­tva­hā­ni­taḥ | ni­mi­tta­mā­tra­he­tu­tvā­t svayaṃ ga­ti­vi­va­rti­nā­m || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_3153" rend="justify"><pb n="399"/><lb n="399,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,01</span>kri­yā­he­tu­gu­ṇa­tva­sya hetoḥ kri­yā­va­ttve sādhye ga­ga­ne­nā­ne­kāṃ­ta ity a­yu­ktaṃ­, tasya kri­yā­he­tu­gu­ṇā­yo­gā­t | <lb n="399,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,02</span>vā­yu­saṃ­yo­gaḥ kri­yā­he­tu­r iti cen na, tasya kri­yā­va­ti tṛṇādau kri­yā­he­tu­tve­na da­rśa­nā­t | niṣkriye vyomādau <lb n="399,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,03</span>ta­thā­tve­nā­pra­tī­teḥ | na ca ya eva tṛṇādau vā­yu­saṃ­yo­gaḥ sa e­vā­kā­śe sti, pra­ti­yo­gi­saṃ­yo­ga­sya bhedāt | <lb n="399,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,04</span>vā­yu­saṃ­yo­ga­sā­mā­nyaṃ tu na kvacid api kri­yā­kā­ra­ṇaṃ­, maṃ­da­ta­m a­ve­ga­vā­yu­saṃ­yo­ge saty api pā­da­pā­dau kri­yā­nu­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="399,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,05</span>labdheḥ | syān mataṃ, kri­yā­vā­n ātmā sa­rva­ga­ta­tvā­d ā­kā­śa­va­d ity a­nu­mā­na­bā­dhi­taḥ kri­yā­vā­n puruṣa iti pakṣaḥ <lb n="399,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,06</span>kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­ś ca hetur iti | tad a­sa­t­, pu­ru­ṣa­sya sa­rva­ga­ta­tvā­si­ddheḥ | sa­rva­ga­taḥ puruṣo dravyatve satyamū<span type="hard-break">- </span><lb n="399,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,07</span>rtatvād ga­ga­na­va­d iti cen na, pareṣāṃ kā­la­dra­vye­ṇa vya­bhi­cā­rā­t sā­dha­na­sya | kālasya pa­kṣī­ka­ra­ṇā­d adoṣa iti <lb n="399,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,08</span>cen na, pa­kṣa­syā­nu­mā­nā­ga­ma­bā­dhā­nu­ṣaṃ­gā­t | tathā hi­–­kā­lo '­sa­rva­ga­to nā­nā­dra­vya­tvā­t pu­dga­la­va­d ity a­nu­mā­naṃ <lb n="399,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,09</span>pakṣasya bādhakaṃ | na cā­trā­si­ddho hetuḥ tasya nā­nā­dra­vya­tve­na syā­dvā­di­nāṃ si­ddha­tvā­t | nā­nā­dra­vyaṃ kālaḥ <lb n="399,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,10</span>pra­tyā­kā­śa­pra­de­śaṃ yu­ga­pa­dvya­va­hā­ra­kā­la­bhe­dā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | pra­tyā­kā­śa­pra­de­śa­bhi­nno vya­va­hā­ra­kā­laḥ sa­kṛ­tku­ru­kṣe<span type="hard-break">- </span><lb n="399,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,11</span>trā­kā­śa­laṃ­kā­kā­śa­de­śa­yo­r di­va­sā­di­bhe­dā­ny a­thā­nu­pa­pa­tteḥ | tatra di­va­sā­di­bhe­da­taḥ punaḥ kri­yā­vi­śe­ṣa­bhe­dā­t naimi<span type="hard-break">- </span><lb n="399,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,12</span>ttikānāṃ lau­ki­kā­nāṃ ca su­pra­si­ddha eva | sa ca vya­va­hā­ra­kā­la­bhe­do gauṇaḥ parair a­bhyu­pa­ga­mya­mā­no mukhyakā<span type="hard-break">- </span><lb n="399,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,13</span>la­dra­vya­m aṃ­ta­re­ṇa no­pa­pa­dya­te | yathā mu­khya­sa­ttva­m aṃ­ta­re­ṇa kvacid u­pa­ca­ri­taṃ sattvam iti pra­ti­lo­kā­kā­śa­pra­de­śaṃ kāla<span type="hard-break">- </span><lb n="399,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,14</span>dra­vya­bhe­da­si­ddhi­s ta­tsā­dha­na­syā­na­va­dya­tvā­t a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­tva­si­ddheḥ || kā­la­syā­sa­rva­ga­ta­tve '­ni­ṣṭā­nu­ṣaṃ­ga­pa­ri­ji­hī<span type="hard-break">- </span><lb n="399,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,15</span>rṣayā prā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3154"><l ana="bt" n="bt_5.7.6"><lb n="399,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.6</span>kālo '­sa­rva­ga­ta­tve­na kri­yā­va­n nā­nu­ṣa­jya­te | sarvadā ja­ga­de­kai­ka­de­śa­stha­tvā­t pṛthak pṛthak || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_3155" rend="justify"><lb n="399,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,17</span>kri­yā­vā­n kālo '­sa­rva­ga­ta­dra­vya­tvā­t pu­dga­la­va­d ity a­ni­ṣṭā­nu­ṣaṃ­ja­na­m a­yu­ktaṃ­, sarvadā lo­kā­kā­śai­kai­ka­pra­de­śa­stha<span type="hard-break">- </span><lb n="399,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,18</span>tvena pṛthak pṛthak kā­lā­ṇū­nāṃ pra­sā­dha­nā­t | te hi pra­tyā­kā­śa­pra­de­śaṃ pra­ti­ni­ya­ta­sva­bhā­va­sthi­ta­yo bhyupagaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="399,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,19</span>tavyāḥ pa­rī­kṣa­kai­r anyathā vya­va­hā­ra­kā­la­bhe­da­pra­ti­ni­ya­ta­sva­bhā­va­sthi­tya­nu­pa­pa­tteḥ ka­dā­ci­t ta­tpa­rā­vṛ­tti­pra­saṃ­gā­t | <lb n="399,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,20</span>a­ṇu­pa­ri­mā­ṇā­ni ca tāni kā­la­dra­vyā­ṇi skaṃ­dhā­kā­ra­tve­na kā­ryā­nu­mi­ti­pra­tī­ya­mā­na­sya kāryasya pra­tyā­kā­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="399,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,21</span>pradeśaṃ sa­kṛ­dvya­va­hā­ra­kā­la­bhe­da­la­kṣa­ṇa­syā­ṇu­nā­pi kā­la­dra­vye­ṇa kartuṃ śa­kya­tvā­t | etena sa­rva­ga­taḥ kāla iti <lb n="399,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,22</span>pa­kṣa­syā­ga­ma­bā­dho­pa­da­rśi­tā | kathaṃ ? "­lo­yā­yā­sa­pa­e­se ekkekke je ṭhiyā hu ekkekkā | ra­ya­ṇā­ṇaṃ rāsī iva te <lb n="399,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,23</span>kālāṇū mu­ṇe­ya­vvā || " ity ā­ga­ma­syā­bā­dhi­ta­sya siddheḥ | ata eva dravyatve sa­tya­mū­rta­tvā­d iti hetuḥ kālā<span type="hard-break">- </span><lb n="399,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,24</span>tya­yā­pa­di­ṣṭaḥ | kālo '­sa­rva­ga­ta eva vya­va­ti­ṣṭha­te | tathā cātmanaḥ pa­ra­ma­ma­ha­ttve sādhye syaiva hetoḥ kālena <lb n="399,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,25</span>vya­bhi­cā­raḥ si­ddhya­tī­ti nātas ta­tsi­ddhi­r yena kri­yā­vā­n ātmā kri­yā­he­tu­gu­ṇa­tvā­l lo­ṣṭha­va­d ity a­nu­mā­na­m a­na­va­dyaṃ na <lb n="399,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,26</span>bhavet | pa­kṣa­syā­nu­mā­na­bā­dha­nā­na­va­tā­rā­d dhetoś ca kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­tvā­bhā­vā­d iti sūktam ā­kā­śāṃ­tā­nāṃ ni­ṣkri­ya­tvaṃ <lb n="399,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 399,27</span>ta­dva­ca­ne­na sā­ma­rthyā­j jī­va­pu­dga­lā­nāṃ sa­kri­ya­tva­pra­ti­pā­da­naṃ ca kālasya va­kṣya­mā­ṇa­sya ni­ṣkri­ya­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3156"><l ana="bt" n="bt_5.7.7"><lb n="399,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.7</span>nanv evaṃ na kriyatve pi dha­rmā­dī­nāṃ vya­va­sthi­teḥ | na syuḥ svayam a­bhi­pre­tā ja­nma­sthā­na­vya­ya­kri­yāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.8"><lb n="399,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.8</span>ta­tho­tpā­da­vya­ya­dhrau­vya­yu­ktaṃ sad iti lakṣaṇaṃ | tatra na syāt tato naiṣāṃ dravyatvaṃ va­stu­tā­pi ca || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.9"><lb n="399,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.9</span>ity apāstaṃ pa­ri­spaṃ­da­kri­yā­yāḥ pra­ti­ṣe­dha­nā­t | u­tpā­dā­di­kri­yā­si­ddhe­r anyathā sa­ttva­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.10"><lb n="399,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.10</span>pa­ri­spaṃ­da­kri­yā­mū­lā na­co­tpā­dā­da­yaḥ kriyāḥ | sarvatra gu­ṇa­bhe­dā­nā­m u­tpā­dā­di­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.11"><lb n="399,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.11</span>sva­pa­ra­pra­tya­yau ja­nma­vya­yau yadi gu­ṇā­di­ṣu | sthitiś ca kiṃ na dha­rmā­di­dra­vye­ṣv evam u­pe­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.12"><lb n="399,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.12</span>ga­ti­sthi­tya­va­gā­hā­nāṃ paratra na ni­baṃ­dha­naṃ | dha­rmā­dī­ni kri­yā­śū­nya­sva­bhā­va­tvā­t kha­pu­ṣpa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.13"><lb n="399,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.13</span>kri­yā­va­ttva­pra­saṃ­go vā teṣāṃ vā­yu­dha­rāṃ­bu­va­t | ity acodyaṃ ba­lā­dhā­na­mā­tra­tvā­d ga­ma­nā­di­ṣu || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.14"><lb n="399,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.14</span>dha­rmā­dī­nāṃ sva­śa­ktyai­va ga­tyā­di­pa­ri­ṇā­mi­nāṃ | ya­theṃ­dri­yaṃ ba­lā­dhā­na­mā­traṃ vi­ṣa­ya­saṃ­ni­dhau || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.15"><pb n="400"/><lb n="400,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.15</span>puṃsaḥ svayaṃ sa­ma­rtha­sya tatra siddher na cānyathā | tatraiva dra­vya­sā­ma­rthyā­n ni­ṣkri­yā­ṇā­m api svayaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.16"><lb n="400,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.16</span>dha­rmā­dī­nāṃ pa­ra­trā­stu kri­yā­kā­ra­ṇa­m āptatā | na­cai­va­m ātmanaḥ kā­ya­kri­yā­he­tu­tva­m ā­pa­te­t || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.17"><lb n="400,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.17</span>sarvathā ni­ṣkri­ya­syā­pi svayaṃ mā­na­vi­ro­dha­taḥ | ātmā hi prerako hetur iṣṭaḥ kā­yā­di­ka­rma­ṇi || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.18"><lb n="400,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.18</span>tṛ­ṇā­di­ka­rma­ṇī­vā­stu pa­va­nā­di­ś ca sakriyaḥ | vī­ryāṃ­ta­rā­ya­vi­jñā­nā­va­ra­ṇa­cche­da­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.19"><lb n="400,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.19</span>sa­kri­ya­syai­va jīvasya tato ṃge ka­rma­he­tu­tā | haste ka­rmā­tma­saṃ­yo­ga­pra­pa­nnā­bhyā­m u­pe­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.20"><lb n="400,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.20</span>yais te pi ca pra­ti­kṣi­ptā­s tayos ta­ccha­ktya­yo­ga­taḥ | niṣkriyo hi ya­thā­tmai­ṣāṃ kri­yā­va­dvai­sa­dṛ­śya­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.21"><lb n="400,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.21</span>kā­lā­di­va­tta­thai­vā­tma­saṃ­yo­gaḥ sa­pra­ya­tna­kaḥ | guṇaḥ syāt tasya tadvac ca ni­ṣkri­ya­tvā­di­de­śa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.22"><lb n="400,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.22</span>guṇāḥ karmāṇi caitena vyā­khyā­tā­nī­ti sū­ca­nā­t | na tāvad ā­tma­saṃ­yo­gaḥ kevalaḥ ka­rma­kā­ra­ṇaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.23"><lb n="400,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.23</span>niḥ­pra­ya­tna­sya hastādau kri­yā­he­tu­tva­hā­ni­taḥ | naikasya ta­tpra­ya­tna­sya kri­yā­he­tu­tva­m īkṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.24"><lb n="400,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.24</span>śa­rī­rā­yo­gi­no nyasya tataḥ ka­rma­pra­saṃ­ga­taḥ | sa­hi­tā­v ā­tma­saṃ­yo­ga­pra­pa­nnau kurutaḥ kriyāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.25"><lb n="400,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.25</span>ha­stā­dā­v ity a­saṃ­bhā­vya­ma­na­yoḥ sa­ha­dṛ­ṣṭi­va­t | a­dṛ­ṣṭā­pe­kṣi­ṇau tau ced a­ku­rvā­ṇau kriyāṃ nari || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.26"><lb n="400,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.26</span>hastādau kurutaḥ karma naivaṃ kvacid a­dṛ­ṣṭa­taḥ | u­ṣṇā­pe­kṣo yathā va­nhi­saṃ­yo­gaḥ ka­la­śā­di­ṣu || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.27"><lb n="400,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.27</span>rū­pā­dī­n pā­ka­jā­n vartate vahnau svāśraye tathā | nṛ­saṃ­yo­gā­di­r anyatra kriyām ā­ra­bha­te na tu || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.28"><lb n="400,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.28</span>svādhāre nari tasyetthaṃ sā­ma­rthyā­d iti cen na vai | vai­ṣa­myā­d a­sma­di­ṣṭa­sya siddheḥ sā­dhya­sa­ma­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.29"><lb n="400,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.29</span>pra­tī­ti­bā­dha­nā­c cai­ta­dvi­pa­rī­ta­pra­si­ddhi­taḥ | sādhye kri­yā­ni­mi­tta­tve dṛṣṭāṃto hy a­kri­yā­śra­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.30"><lb n="400,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.30</span>syād eṣa vi­ṣa­ma­s tāvad a­gni­saṃ­yo­ga u­ṣṇa­bhṛ­t | yathā ca svāśraye kurvan vikāraṃ ka­la­śā­di­ṣu || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.31"><lb n="400,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.31</span>karoti va­nhi­saṃ­yo­gaḥ puṃso yogas tathā tanau | ity a­sma­di­ṣṭa­saṃ­si­ddhiḥ kri­yā­pa­ri­ṇa­ta­sya nuḥ || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.32"><lb n="400,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.32</span>kāye kri­yā­ni­mi­tta­tva­si­ddheḥ saṃ­yo­gi­ni sphuṭaṃ | saṃ­yo­gā­rthāṃ­ta­raṃ vanheḥ ku­ṭā­de­ś ca ta­dā­śri­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.33"><lb n="400,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.33</span>sa­ma­vā­yā­t tato bhi­nna­pra­tī­tyā bādhyate na kiṃ | gha­ṭā­di­ṣv ā­ma­rū­pā­dī­n vi­nā­śa­ya­ti sa svayaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.34"><lb n="400,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.34</span>pā­ka­jā­n ja­na­ya­ty etat pra­ti­pa­dye­ta kaḥ sudhīḥ | na caiṣā pā­ka­jo­tpa­tti­pra­kri­yā vya­va­ti­ṣṭha­te || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.35"><lb n="400,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.35</span>vanheḥ pā­ka­ja­ru­pā­di­pa­ri­ṇā­māḥ ku­ṭā­di­ṣu | sva­he­tu­bhe­da­taḥ sarvaḥ pa­ri­ṇā­maḥ pra­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.36"><lb n="400,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.36</span>pū­rvā­kā­ra­pa­ri­tyā­gā­d u­tta­rā­kā­ra­la­bdhi­taḥ | kuṭe pā­ka­ja­rū­pā­di­pa­ri­tyā­ge­na jāyate || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.37"><lb n="400,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.37</span>vanheḥ pā­ka­ja­rū­pā­di­s tathā dṛṣṭer a­bā­dha­nā­t | nau­ṣṇyā­pe­kṣa­s tato va­nhi­saṃ­yo­go tra ni­da­rśa­naṃ || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.38"><lb n="400,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.38</span>nuḥ kri­yā­he­tu­tā­si­ddhau vi­pa­rī­ta­pra­si­ddhi­taḥ | a­nu­ṣṇā­śī­ta­rū­pa­ś cā­pre­ra­ko nu­pa­ghā­ta­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.39"><lb n="400,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.39</span>kuṭeḥ prāptaḥ kathaṃ rū­pā­dyu­cche­do­tpā­da­kā­ra­ṇaṃ | gurutvaṃ niṣkriyaṃ loṣṭhe va­rta­mā­naṃ tṛ­ṇā­di­ṣu || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.40"><lb n="400,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.40</span>kri­yā­he­tu­r yathā ta­dva­tpra­ya­tnā­di­s ta­the­kṣa­ṇā­t | ye tv āhus te pi vidhvastāḥ pra­tye­ta­vyā di­śā­na­yā || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.41"><lb n="400,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.41</span>svāśraye vi­kri­yā­he­tau tato nyatra hi vikriyā | dra­vya­syai­va kri­yā­he­tu­pa­ri­ṇā­mā­t punaḥ punaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.42"><lb n="400,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.42</span>kri­yā­kā­ri­tva­m anyatra pratītyā naiva bādhyate | pu­ru­ṣa­s tadguṇo vāpi na kri­yā­kā­ra­ṇaṃ tanau || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.43"><lb n="400,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.43</span>ni­ṣkri­ya­tvā­d yathā vyomety uktir yātmani bādhakaṃ | nā­nai­kāṃ­ti­ka­tā dha­rma­dra­vye­ṇā­sya ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.44"><lb n="400,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.44</span>tasyāḥ pre­ra­ka­tā­si­ddheḥ kriyāyā vi­gra­hā­di­ṣu | evaṃ sa­kri­ya­tā­si­ddhā­v ātmano ni­rvṛ­tā­v api || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.45"><lb n="400,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.45</span>sa­kri­ya­tvaṃ prasaktaṃ ced iṣṭam ū­rdhva­ga­ti­tva­taḥ | yādṛśī sa­śa­rī­ra­sya kriyā muktasya tādṛśī || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.46"><lb n="400,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.46</span>na yuktā tasya mu­kta­tva­vi­ro­dhā­t ka­rma­saṃ­ga­teḥ | kri­yā­ne­ka­pra­kā­rā hi pu­dga­lā­nā­m i­vā­tma­nāṃ || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.47"><lb n="400,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.47</span>sva­pa­ra­pra­tya­yā­ya­tta­bhe­dā na vya­ti­kī­rya­te | sānyaiva sadvato yeṣāṃ teṣāṃ ta­ddva­ya­śū­nya­tā || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.48"><lb n="400,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.48</span>kri­yā­kri­yā­va­to­r bhe­de­nā­pra­tī­teḥ ka­dā­ca­na | kri­yā­kri­yā­śra­yau bhinnau vi­bhi­nna­pra­tya­ya­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.49"><lb n="400,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.49</span>sa­hya­viṃ­dhya­va­d ity e­ta­dvi­bhe­dai­kāṃ­ta­sā­dha­naṃ | dha­rmi­grā­hi­pra­mā­ṇe­na hetor bā­dha­na­ni­rṇa­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.50"><pb n="401"/><lb n="401,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.50</span>ka­thaṃ­ci­d bhi­nna­yo­s tena tayor gra­ha­ṇa­taḥ sphuṭaṃ | vi­bhi­nna­pra­tya­ya­tvaṃ ca sarvathā yadi gadyate || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.51"><lb n="401,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.51</span>tata eva tadā tasya siddhatvaṃ pra­ti­vā­di­naḥ | ka­thaṃ­ci­t tu na tatsiddhaṃ vā­di­nā­m ity a­sā­dha­naṃ || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.52"><lb n="401,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.52</span>viruddhaṃ vā bhaved i­ṣṭa­vi­pa­rī­ta­pra­sā­dha­nā­t | sā­dhya­sā­dha­na­vai­ka­lyaṃ dṛ­ṣṭāṃ­ta­syā­pi dṛ­śya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.53"><lb n="401,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.53</span>sa­ttve­nā­bhi­nna­yo­r eva pratīteḥ sa­hya­viṃ­dhya­yoḥ | vi­ru­ddha­dha­rma­tā­dhyā­sā­d i­tyā­de­r apy a­he­tu­tā || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.54"><lb n="401,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.54</span>pro­ktai­te­na pra­pa­tta­vyā sa­rva­thā­py a­vi­śe­ṣa­taḥ | kri­yā­kri­yā­va­to na­nyā­na­nya­de­śa­tva­taḥ kriyā || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.55"><lb n="401,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.55</span>ta­tsva­rū­pa­va­d ity eke tad apy a­jñā­na­ce­ṣṭi­taṃ | lau­ki­kā­na­ny a­de­śa­tvaṃ hetuś ce­dvya­bhi­cā­ra­tā || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.56"><lb n="401,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.56</span>vā­tā­ta­pā­di­bhi­s ta­syā­na­nya­de­śai­r vi­bhe­di­bhiḥ | śā­strī­yā­n a­nya­de­śa­tvaṃ manyate sādhanaṃ yadi || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.57"><lb n="401,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.57</span>na siddham a­nya­de­śa­tva­pra­tī­te rū­pa­yo­s tayoḥ | ta­dva­dde­śā kriyā ta­dva­tsva­kī­yā­śra­ya­de­śa­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">57</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.58"><lb n="401,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.58</span>pra­tī­ya­te ya­dā­na­nya­de­śa­tvaṃ katham etayoḥ | sa­rva­thā­na­nya­de­śa­tva­m asiddhaṃ pra­ti­vā­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">58</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.59"><lb n="401,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.59</span>ka­thaṃ­ci­d vā­di­na­s ta­tsyā­dvi­ru­ddhaṃ ce­ṣṭa­hā­ni­kṛ­t | dha­rmi­grā­hi­pra­mā­ṇe­na bādhā pakṣasya pū­rva­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">59</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.60"><lb n="401,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.60</span>sā­dha­na­sya ca vijñeyā tair e­vā­tī­ta­kā­la­tā | niṣkriyāḥ sarvathā sarve bhāvāḥ syuḥ kṣa­ṇi­ka­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">60</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.61"><lb n="401,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.61</span>pa­ryā­yā­rtha­ta­yā labdhiṃ pra­ti­kṣa­ṇa­vi­va­rta­va­t | ity āhur ye na te svasthāḥ sā­dha­na­syā­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">61</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.62"><lb n="401,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.62</span>na hi pra­tya­kṣa­taḥ siddhaṃ kṣa­ṇi­ka­tvaṃ ni­ra­nva­yaṃ | sā­dha­rmya­sya tataḥ siddher bahir aṃtaś ca vastunaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">62</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.63"><lb n="401,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.63</span>i­dā­nīṃ­ta­na­tā dṛṣṭir na kṣa­ṇa­kṣa­yi­ṇaḥ kvacit | kā­lāṃ­ta­ra­sthi­te­r eva ta­thā­tva­pra­ti­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">63</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.64"><lb n="401,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.64</span>nā­nu­mā­nā­c ca tatsiddhaṃ ta­ddhe­to­r a­na­bhī­kṣa­ṇā­t | sattvādi sa­ttva­he­tu­ś cen na ta­trā­ga­ma­ka­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">64</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.65"><lb n="401,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.65</span>vi­ru­ddhā­di­ta­yā tasya pu­ra­stā­d u­pa­va­rṇa­nā­t | pra­paṃ­ce­na punar neha ta­dvi­cā­raḥ pra­ta­nya­te || <ref type="no-bt" rend="b">65</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.66"><lb n="401,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.66</span>ka­thaṃ­ci­n ni­ṣkri­ya­tve na sādhye syāt si­ddha­sā­dha­naṃ | ta­nni­śca­ya­na­yā­de­śā­t prasiddhaṃ sa­rva­va­stu­ṣu || <ref type="no-bt" rend="b">66</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.67"><lb n="401,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.67</span>vya­va­hā­ra­na­yā­t teṣāṃ sa­kri­ya­tva­pra­si­ddhi­taḥ | bhūtir yeṣāṃ kriyā saive py ayuktaṃ sā­nva­ya­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">67</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.68"><lb n="401,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.68</span>ni­tya­tvā­t sa­rva­bhā­vā­nāṃ ni­ṣkri­ya­tvaṃ tu sarvathā | yair uktaṃ te py a­ne­nai­va hetunā dūṣitā hṛtāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">68</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.69"><lb n="401,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.69</span>sarvathā ta­nma­ta­dhvaṃ­sā­t pra­mā­ṇā­bhā­va­taḥ kvacit | ka­thaṃ­ci­n ni­tya­tā­he­tu­r yadi tasya vi­ru­ddha­tā || <ref type="no-bt" rend="b">69</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.70"><lb n="401,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.70</span>ka­thaṃ­ci­n ni­ṣkri­ya­tva­sya sā­dha­nā­t kṣa­ṇi­kā­di­va­t | tataḥ syur niṣkriyāḥ sarve bhāvāḥ syāt sa­kri­yā­sa­ha || <ref type="no-bt" rend="b">70</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.71"><lb n="401,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.71</span>vi­ro­dhā­di­pra­saṃ­ga­ś cen na dṛṣṭe ta­da­yo­ga­taḥ | cai­trai­ka­jñā­na­va­t sve­ṣṭa­ta­ttva­va­d vā pra­vā­di­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">71</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.72"><lb n="401,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.72</span>sveṣṭaṃ tattvam a­ni­ṣṭā­tma­śū­nyaṃ sad iti ye viduḥ | sa­da­sa­drū­pa­m ekaṃ te ni­rā­ku­ryuḥ kathaṃ punaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">72</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.7.73"><lb n="401,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.7.73</span>ni­ṣkri­ye­ta­ra­tā­bhā­ve ba­hi­raṃ­taḥ ka­thaṃ­ca­na | pra­tī­te­r bā­dha­śū­nyā­yāḥ sa­rva­thā­py a­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">73</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_5.8 a_3157" rend="justify"><lb n="401,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.8 </span>a­saṃ­khye­yāḥ pradeśā dha­rmā­dha­rmai­ka­jī­vā­nā­m || <ref type="no-sbt" rend="a">8</ref> || </p><p n="a_3158" rend="justify"><lb n="401,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 401,26</span>pra­de­śe­ya­ttā­va­dhā­ra­ṇā­rtha­m idaṃ | dha­rmā­dha­rma­yo­r e­ka­jī­va­sya ca | kutaḥ punar a­saṃ­khye­ya­pra­de­śa­tā dha­rmā­dī­nāṃ prasi<span type="hard-break">- </span><lb n="401,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 401,27</span>ddhyatīty ā­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3159"><l ana="bt" n="bt_5.8.1"><lb n="401,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.8.1</span>pra­ti­de­śaṃ ja­ga­dvyo­ma­vyā­pta­yo­gya­tva­si­ddhi­taḥ | dha­rmā­dha­rmai­ka­jī­vā­nā­m a­saṃ­khye­ya­pra­de­śa­tā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.8.2"><lb n="401,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.8.2</span>lo­kā­kā­śa­va­d eva syāc cā­saṃ­khye­ya­pra­de­śā­bhṛ­t | ta­dā­dhye­ya­sya lokasya sā­va­dhi­tva­pra­sā­dha­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.8.3"><lb n="401,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.8.3</span>a­naṃ­ta­de­śa­tā­pā­yā­t pra­saṃ­khyā­tu­m a­śa­kti­taḥ | na ta­trā­naṃ­ta­saṃ­khyā­ta­pra­de­śa­tva­vi­bhā­va­nā || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3160" rend="justify"><lb n="401,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 401,31</span>na hy ayaṃ loko ni­ra­va­dhiḥ pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t | pṛthivyā upari sā­va­dhi­tva­da­rśa­nā­t pārśvato dhastāc ca sāva<span type="hard-break">- </span><lb n="401,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 401,32</span>dhi­tva­saṃ­bha­va­nā­t ta­dva­du­pa­ri lokasya sā­va­dhi­tva­si­ddheḥ | sarvataḥ a­pa­ryaṃ­tā bhe­di­nī­ti sādhane sarvasya heto<span type="hard-break">- </span><lb n="401,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 401,33</span>r a­pra­yo­ja­ka­tvā­pa­tteḥ | prasiddhe ca sāvadhau loke ta­da­dhi­ka­ra­ṇa­syā­kā­śa­sya lo­kā­kā­śa­saṃ­jña­ka­sya sā­va­dhi­tva­si­ddheḥ <lb n="401,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 401,34</span>pa­ri­śe­ṣā­d a­saṃ­khye­ya­pra­de­śa­tva­si­ddhiḥ | tathā hi–na tā­va­llo­kā­kā­śa­m a­naṃ­ta­pra­de­śaṃ śa­śva­da­saṃ­ha­ra­ṇa­dha­rma­tve sati <pb n="402"/><lb n="402,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,01</span>sā­va­dhi­tvā­t paṃ­cā­ṇu­kā­kā­śa­va­t | a­saṃ­ha­ra­ṇa­dha­rma­tvā­d ity u­cya­mā­ne lo­kā­kā­śe­na vya­bhi­cā­ra iti sā­va­dhi­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="402,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,02</span>va­ca­naṃ­, sā­va­dhi­tvā­d ity ukte pi pu­dga­la­skaṃ­dhe­nā­naṃ­ta­pa­ra­mā­ṇu­ke­nā­ne­kāṃ­to mā bhūd iti śa­śva­da­saṃ­ha­ra­ṇa­dha­rma­ka­tve <lb n="402,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,03</span>satīti vi­śe­ṣa­ṇaṃ | na caitad asiddhaṃ sā­dha­na­sa­dbhā­vā­t | śa­śva­da­saṃ­ha­ra­ṇa­dha­rma­kaṃ lo­kā­kā­śa­m a­jī­va­tve saty a­mū­rta­dra<span type="hard-break">- </span><lb n="402,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,04</span>vyatvād a­lo­kā­kā­śa­va­t | na hy a­lo­kā­kā­śaṃ ka­dā­ci­t saṃ­ha­ra­ṇa­dha­rma sarvadā pa­ra­ma­ma­ha­ttvā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | tathā na <lb n="402,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,05</span>saṃ­khyā­ta­pra­de­śaṃ lo­kā­kā­śaṃ ga­ṇa­na­yā pra­saṃ­khyā­tu­m a­śa­kya­tvā­d a­lo­kā­kā­śa­va­d eveti nā­naṃ­ta­saṃ­khyā­ta­pra­de­śa­tvaṃ <lb n="402,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,06</span>tasya vi­bhā­va­yi­tuṃ śakyaṃ | pa­ri­śe­ṣā­d a­saṃ­khye­ya­pra­de­śaṃ lo­kā­kā­śaṃ siddhaṃ | tato dha­rmā­dha­rmai­ka­jī­vā­s tv a­saṃ­khye­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="402,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,07</span>pradeśāḥ pra­ti­pra­de­śaṃ tāvad a­saṃ­khye­ya­pra­de­śa­lo­kā­kā­śa­vyā­pti­yo­gya­tvā­t yan na tathā tan na tathā ya­thai­ka­pa­ra­mā­ṇu<span type="hard-break">- </span><lb n="402,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,08</span>r iti ni­ra­va­dyo hetuḥ, a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­sa­dbhā­vā­t || nanv atra jī­va­syai­ka­vi­śe­ṣa­ṇaṃ ki­ma­rtha­m ity ā­re­kā­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="402,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,09</span>m idam ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3161"><l ana="bt" n="bt_5.8.4"><lb n="402,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.8.4</span>e­ka­jī­va­va­caḥ­śa­kte­r nā­saṃ­khye­ya­pra­de­śa­tā | nā­nā­tma­nā­m a­naṃ­tā­di­pra­de­śa­tva­sya saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_3162" rend="justify"><lb n="402,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,11</span>e­ka­jī­va­va­ca­na­sā­ma­rthyā­n na nā­nā­jī­vā­nā­m a­saṃ­khye­ya­pra­de­śa­tvaṃ teṣāṃ a­naṃ­ta­pra­de­śa­tva­syā­naṃ­tā­naṃ­ta­pra­de­śa­tva­sya ca <lb n="402,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,12</span>saṃ­bha­vā­t || kutaḥ punar dha­rmā­dī­nāṃ sa­pra­de­śa­tvaṃ siddhaṃ yato '­saṃ­khye­ya­pra­de­śa­tā sādhyata ity āśaṃkāṃ nirāci<span type="hard-break">- </span><lb n="402,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,13</span>kīrṣur ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3163"><l ana="bt" n="bt_5.8.5"><lb n="402,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.8.5</span>sa­pra­de­śā ime sarve mū­rti­ma­ddra­vya­saṃ­ga­mā­t | sa­kṛ­de­vā­nya­thā ta­syā­yo­gā­d e­kā­ṇu­va­t tataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_3164" rend="justify"><lb n="402,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,15</span>na hi sa­kṛ­tsa­rva­mū­rti­ma­ddra­vya­saṃ­ga­maḥ sa­pra­de­śa­tva­m aṃ­ta­re­ṇa ghaṭate dha­rmā­dī­nā­m e­ka­pa­ra­mā­ṇu­va­t | tato mī dha­rmā­dha­rmai<span type="hard-break">- </span><lb n="402,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,16</span>ka­jī­vā­s te sa­pra­de­śā eva | mu­khya­pra­de­śā­bhā­vā­d u­pa­ca­ri­tāḥ pra­de­śā­s teṣām iti cet, kutas tatra ta­du­pa­cā­raḥ­? <lb n="402,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,17</span>sa­kṛ­nnā­nā­de­śa­dra­vya­saṃ­baṃ­dhā­d eva tasya sa­pra­de­śe kāṃ­ḍa­pa­ṭā­dau da­rśa­nā­d iti cet ta­dva­nmu­khya­pra­de­śa­sa­dbhā­ve ko <lb n="402,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,18</span>doṣo ? a­ni­tya­tva­pra­saṃ­gaḥ sā­va­ya­va­syā­ni­tya­tva­pra­si­ddhe­r gha­ṭā­di­va­d iti cet, ka­thaṃ­ci­d a­ni­tya­tva­sye­ṣṭa­tvā­d ado<span type="hard-break">- </span><lb n="402,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,19</span>ṣo yaṃ | sa­rva­thā­ni­tya­tve rtha­kri­yā­vi­ro­dhā­t | sarvasya ka­thaṃ­ci­d a­ni­tya­tva­sya vya­va­sthā­pa­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3165"><l ana="bt" n="bt_5.8.6"><lb n="402,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.8.6</span>jīvasya sa­rva­ta­ddra­vya­saṃ­ga­mo na vi­ru­dhya­te | lo­ka­pū­ra­ṇa­saṃ­si­ddheḥ sadā ta­dyo­gya­tā­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_3166" rend="justify"><lb n="402,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,21</span>jīvo hi lo­ka­pū­ra­ṇā­va­sthā­yāṃ sa­kṛ­tsa­rva­mū­rti­ma­ddra­vyaiḥ saṃ­ba­dhya­te iti si­ddhāṃ­ta­sa­dbhā­vā­n na syā­dvā­di­nāṃ tasya <lb n="402,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,22</span>sa­kṛ­tsa­rva­mū­rti­ma­ddra­vya­saṃ­ga­mo vi­ru­dhya­te­, śe­ṣā­va­sthā­sv api ta­dyo­gya­tā­vya­va­sthā­pa­nā­t | etena dha­rmā­dha­rma­yoḥ <lb n="402,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,23</span>sarvathā pra­ti­de­śaṃ lo­kā­kā­śa­vyā­pti­va­de­ka­jī­va­syā­pi ta­dvyā­pti­yo­gya­tva­sthi­te­r a­saṃ­khye­ya­pra­de­śa­tva­sā­dha­ne hetor a<span type="hard-break">- </span><lb n="402,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,24</span>siddhiḥ pa­ri­hṛ­tā ve­di­ta­vyā | tathā yo­gya­tā­m aṃ­ta­re­ṇa dha­rmā­dī­nāṃ śa­śva­ta­dvyā­pti­vi­ro­dhā­t | pa­ra­mā­ṇu­va­t <lb n="402,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,25</span>kā­lā­ṇu­va­d vā tadvyāptiḥ sā­dha­yi­ṣya­te cāgrataḥ || </p><p n="a_3167" rend="justify"><lb n="402,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,26</span>a­thā­kā­śa­sya kiyaṃtaḥ pradeśā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.9 a_3168" rend="justify"><lb n="402,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.9 </span>ā­kā­śa­syā­naṃ­tāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">9</ref> || </p><p n="a_3169" rend="justify"><lb n="402,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,28</span>pradeśā ity a­nu­va­rta­te | pū­rva­sū­tre vṛ­ttya­ka­ra­ṇaṃ tata e­vā­saṃ­khye­ya­pra­de­śā iti vṛ­tti­ni­rde­śe lāghave pi vākya<span type="hard-break">- </span><lb n="402,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,29</span>nirdeśo '­saṃ­khye­yāḥ iti kṛta i­ho­tta­ra­sū­tre­ṣu ca pra­de­śa­gra­ha­ṇaṃ mā bhūd yogair evam iti | aṃto '­va­sā­na­m iha <lb n="402,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,30</span>gṛ­hya­te­, a­vi­dya­mā­no ṃto yeṣāṃ ta ime 'naṃtāḥ pradeśā ity a­nya­pa­dā­rtha­ni­rde­śo yaṃ | te cā­kā­śa­sye­ti bhedani<span type="hard-break">- </span><lb n="402,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,31</span>rdeśaḥ ka­thaṃ­ci­t pra­de­śa­pra­de­śi­no­r bhe­do­pa­pa­tteḥ | sarvathā tayor abhede pra­de­śi­naḥ sva­pra­de­śā­d e­ka­smā­d a­rthāṃ­ta­ra­tvā­bhā­vā­t <lb n="402,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,32</span>pra­de­śa­mā­tra­tva­pra­saṃ­ga iti pra­de­śi­no 'sattvaṃ | ta­da­sa­ttve pra­de­śa­syā­py a­sa­ttva­m ity u­bha­yā­sa­ttva­pra­sa­ktiḥ | sarvathā <lb n="402,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,33</span>tadbhede punar ā­kā­śa­sya ca dra­vya­pra­de­śā dravyāṇi vā syur gu­ṇā­da­yo vā ? yadi dravyāṇi ta­dā­kā­śa­syā­ne­ka­dra<span type="hard-break">- </span><lb n="402,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 402,34</span>vya­tva­pra­saṃ­go gha­ṭā­di­va­t | tathā ca sā­di­pa­rya­va­sā­na­tvaṃ tadvad eva | na hy a­ne­ka­dra­vyā­ra­bdhaṃ dravyaṃ kiṃcid a­nā­dya­naṃ­taṃ <pb n="403"/><lb n="403,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,01</span>dṛ­ṣṭa­mi­ṣṭaṃ vā parasya | guṇāḥ pradeśā iti cen na, gu­ṇāṃ­ta­rā­śra­ya­tva­vi­ro­dhā­t | sā­dhā­ra­ṇa­gu­ṇā hi saṃ­yo­ga­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="403,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,02</span>bhā­ga­saṃ­khyā­da­ya­s ta­tre­ṣyaṃ­te gha­ṭa­saṃ­yo­go nya­syā­kā­śa­pra­de­śa­sya ku­ḍya­saṃ­yo­go nyasya dvā­rvi­bhā­go 'nyasya daṃ­ḍa­vi­bhā­go <lb n="403,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,03</span>nyasyeti saṃ­yo­ga­vi­bhā­ga­yoḥ pratīteḥ | ekaḥ khasya pradeśo dvau ceti saṃkhyāyāḥ saṃ­pra­tya­yā­t paro ga­ga­na­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="403,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,04</span>deśo 'paro veti pa­ra­tvā­pa­ra­tva­yo­r a­va­bo­dhā­t pṛthag e­ta­smā­t pā­ṭa­li­pu­trā­kā­śa­pra­de­śā­c ci­tra­kū­ṭā­dyā­kā­śa­pra­de­śa <lb n="403,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,05</span>iti pṛ­tha­ktva­syo­pa­laṃ­bhā­t | tathā gha­ṭā­kā­śa­pra­de­śā­n mahān maṃ­da­rā­kā­śa­pra­de­śa iti pa­ri­mā­ṇa­sya sa­nni­rṇa­yā­t | <lb n="403,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,06</span>pra­de­śi­ny e­vā­kā­śe saṃ­yo­gā­da­yo guṇā na pra­de­śe­ṣv iti cen na, a­va­ya­va­saṃ­yo­ga­pū­rva­kā­va­ya­vi­saṃ­yo­go­pa­ga­mā­d dhi <lb n="403,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,07</span>taṃ­tu­ka­vī­ra­ṇa­saṃ­yo­ga­va­t | pa­ṭā­dī­nā­m ā­kā­śa­pra­de­śa­saṃ­yo­ga­m aṃ­ta­re­ṇā­kā­śa­pra­de­śe saṃyogo paraḥ e­ka­vī­ra­ṇa­sya siddhiḥ | <lb n="403,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,08</span>siddhe taṃ­tu­ka­saṃ­yo­ge dvi­taṃ­tu­ka­saṃ­yo­ga­pra­saṃ­gā­t saṃ­yo­ga­ja­saṃ­yo­gā­bhā­vaḥ | etena vi­bhā­ga­ja­vi­bhā­gā­bhā­vaḥ prati<span type="hard-break">- </span><lb n="403,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,09</span>pāditaḥ | saṃkhyā punar dvi­tvā­di­kā­kā­śe pra­de­śi­ny a­nu­pa­pa­nnai­va ta­syai­ka­tvā­t | etena pa­ra­tvā­pa­ra­tva­pṛ­tha­ktva­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="403,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,10</span>mā­ṇa­bhe­dā­bhā­vaḥ pra­ti­ni­ve­di­taḥ ta­trai­ka­tra ta­da­nu­pa­pa­tteḥ | tataḥ sva­pra­de­śe­ṣv evaite guṇāḥ siddhā iti na guṇāḥ <lb n="403,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,11</span>pradeśā gu­ṇi­tvā­t pṛ­thi­vyā­di­va­t | nāpi karmāṇi tata eva pa­ri­spaṃ­dā­tma­ka­tvā­bhā­vā­c ca | nāpi sāmānyā<span type="hard-break">- </span><lb n="403,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,12</span>dayo nu­vṛ­tti­pra­tya­yā­di­he­tu­tvā­bhā­vā­t | pa­dā­rthāṃ­ta­rā­ṇi sva­pra­de­śā ity ayuktaṃ | ṣa­ṭpa­dā­rtha­ni­ya­ma­vi­ro­dhā­t | <lb n="403,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,13</span>ata eva na mukhyāḥ khasya pradeśā iti cen na, mu­khya­kā­rya­kā­ra­ṇa­da­rśa­nā­t | teṣām u­pa­ca­ri­ta­tve ta­da­yo­gā­t | <lb n="403,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,14</span>na hy u­pa­ca­ri­to gniḥ pā­kā­dā­v u­pa­yu­jya­mā­no dṛṣṭas tasya mu­khya­tva­pra­saṃ­gā­t | pra­tī­ya­te ca mukhyaṃ kāryam aneka<span type="hard-break">- </span><lb n="403,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,15</span>pu­dga­la­dra­vyā­dya­va­gā­ha­ka­la­kṣa­ṇaṃ | ni­raṃ­śa­syā­pi vi­bhu­tvā­t tad yuktam iti cet, kathaṃ vibhur niraṃśo veti na viru<span type="hard-break">- </span><lb n="403,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,16</span>ddhyate | nanu pra­mā­ṇa­si­ddha­tvā­d vā­di­pra­ti­vā­di­no­r ākāśe vi­bhu­tva­bhā­vaṃ na vi­pra­ti­ṣi­ddhaṃ | tata eva ni­raṃ­śa­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="403,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,17</span>siddhiḥ | tathā hi­–­ni­raṃ­śa­m ā­kā­śā­di sa­rva­ja­ga­dvyā­pi­tvā­t yan na niraṃśaṃ na tat tathā dṛṣṭaṃ yathā ghaṭādi sarva<span type="hard-break">- </span><lb n="403,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,18</span>ja­ga­dvyā­pi cā­kā­śā­di tasmān ni­raṃ­śa­m iti kaścit | ta­da­sa­mī­cī­naṃ­, hetoḥ pa­kṣā­vyā­pa­ka­tvā­t pa­ra­mā­ṇau <lb n="403,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,19</span>niraṃśe ta­da­bhā­vā­t | tasyā vi­vā­da­go­ca­ra­tvā­d a­pa­kṣī­ka­ra­ṇā­d adoṣa iti cen na, sāṃ­śa­pa­ra­mā­ṇu­vā­di­na­s tatrāpi <lb n="403,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,20</span>vi­pra­ti­pa­tteḥ pa­kṣī­ka­ra­ṇo­pa­pa­tteḥ | sā­dha­nāṃ­ta­rā­t tatra ni­raṃ­śa­tva­si­ddhe­r i­hā­pa­kṣī­ka­ra­ṇa­m iti cet, evaṃ tarhi na <lb n="403,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,21</span>kaścit pa­kṣā­vyā­pa­ko hetuḥ syāt ce­ta­nā­sta­ra­vaḥ svāpāt ma­nu­ṣya­va­d ity atrāpi tathā pa­ri­hā­ra­sya saṃ­bha­vā­t | <lb n="403,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,22</span>śakyaṃ hi vaktuṃ yeṣu taruṣu svā­pā­da­yo '­si­ddhā­s ta eva pa­kṣī­kri­yaṃ­te­, te­ne­ta­re tatra he­tvaṃ­ta­rā­c ce­ta­na­tva­pra­sā­dha<span type="hard-break">- </span><lb n="403,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,23</span>nāt | tato na pa­kṣā­vyā­pa­ko hetur iti kila kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭo hetur ni­raṃ­śa­tva­sā­dha­ne­; sa­rva­ja­ga­dvyā­pi­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="403,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,24</span>d iti pa­kṣa­syā­nu­mā­nā­ga­ma­bā­dhi­ta­tvā­t atra hetoḥ sā­mā­nyā­di­bhi­r vya­bhi­cā­rā­saṃ­bha­vā­t­, teṣāṃ sa­kṛ­dbhi­nna­de­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="403,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,25</span>dra­vya­saṃ­baṃ­dha­sya pra­mā­ṇa­si­ddha­syā­bhā­vā­t | tathā dha­rmā­dha­rmai­ka­jī­va­lo­kā­kā­śā­nāṃ tu­lyā­saṃ­khye­ya­pra­de­śa­tvā­t pradeśa<span type="hard-break">- </span><lb n="403,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,26</span>sa­ma­vā­ya i­tyā­dyā­ga­ma­syā­pi ta­tsāṃ­śa­tva­pra­ti­pā­da­ka­sya su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­sya sa­dbhā­vā­c ca | yad apy ucyate <lb n="403,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,27</span>ni­raṃ­śa­m ā­kā­śā­di sa­dā­va­ya­vā­nā­ra­bhya­tvā­t pa­ra­mā­ṇu­va­d iti tad apy anena ni­ra­staṃ­, hetoḥ kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­tva­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="403,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,28</span>śeṣāt | kiṃ ca yadi sarvathā sa­dā­va­ya­vā­nā­ra­bhya­tvaṃ hetus tadā pra­ti­vā­dya­si­ddhaḥ pa­ryā­yā­rthā­de­śā­t pū­rva­pū­rvā<span type="hard-break">- </span><lb n="403,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,29</span>kā­śā­di­pra­de­śo­tpa­tte­r ā­ra­bhyā­raṃ­bha­ka­bhā­ve papatteḥ | atha ka­thaṃ­ci­t sa­dā­va­ya­vā­nā­ra­bhya­tvaṃ hetus tadā vi­ru­ddhaḥ­, <lb n="403,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,30</span>ka­thaṃ­ci­n ni­raṃ­śa­tva­sya sarvathā ni­raṃ­śa­tva­vi­ru­ddha­sya sā­dha­nā­t | ka­thaṃ­ci­n ni­raṃ­śa­tva­sya sādhane si­ddha­sā­dha­na­m eva <lb n="403,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,31</span>pu­dga­la­skaṃ­dha­va­tsa­rva­dā­va­ya­va­vi­bhā­gā­bhā­vā­t sā­va­ya­va­tvā­bhā­vo­pa­ga­mā­t | syān mataṃ, nā­kā­śā­dī­nāṃ pradeśā mukhyāḥ <lb n="403,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,32</span>saṃti svato '­pra­di­śya­mā­na­tvā­t pa­ra­mā­ṇu­va­t | pa­ra­mā­ṇvā­dī­nāṃ hi mukhyāḥ pradeśāḥ svato va­dhā­rya­mā­ṇāḥ <lb n="403,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,33</span>siddhā iti | tad a­yu­ktaṃ­, pa­ra­mā­ṇo­r e­ka­pra­de­śā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t chadmasthaiḥ svato '­pra­di­śya­mā­na­tvā­vi­śe­ṣā­t | paramā<span type="hard-break">- </span><lb n="403,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,34</span>ṇur e­ka­pra­de­śo tya­nta­pa­ro­kṣa­tvā­d a­sma­dā­dī­nāṃ sva­to­pra­di­śya­mā­na iti cet, ta e­vā­kā­śā­di­pra­de­śāḥ sva­to­pra­di­śya<span type="hard-break">- </span><lb n="403,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 403,35</span>mānāḥ saṃ­tva­sma­dā­di­bhiḥ | a­tīṃ­dri­yā­rtha­da­rśi­nāṃ tu yathā pa­ra­mā­ṇu­r e­ka­pra­de­śaḥ svataḥ pra­de­śya­s ta­thā­kā­śā­di­pra<span type="hard-break">- </span><pb n="404"/><lb n="404,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,01</span>deśo pīti svato '­pra­di­śya­mā­na­tvā­d ity asiddho hetuḥ | pa­ṭā­di­dvya­ṇu­kā­dya­va­ya­vai­r a­ne­kāṃ­ti­ka­ś ca, teṣām a­sma­dā­di­bhiḥ <lb n="404,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,02</span>svato '­pra­di­śya­mā­nā­nā­m api bhāvāt | kiṃ ca ka­thaṃ­ci­t sāṃ­śa­mā­kā­śā­di pa­ra­mā­ṇu­bhi­r e­ka­de­śe­na yu­jya­mā­na­tvā­t <lb n="404,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,03</span>skaṃ­dha­va­t | tasya taiḥ sa­rvā­tma­nā saṃ­yu­jya­mā­na­tve pa­ra­mā­ṇu­mā­tra­tva­pra­saṃ­gā­t | tathā cā­kā­śā­di­ba­hu­tvā­pa­ttiḥ | <lb n="404,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,04</span>syān mataṃ, nai­ka­de­śe­na sa­rvā­tma­nā vā pa­ra­mā­ṇu­bhi­r ā­kā­śā­di­r yujyate | kiṃ tarhi ? yujyate eva ya­thā­va­ya­vī <lb n="404,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,05</span>svā­va­ya­vaiḥ sāmānyaṃ vā svā­śra­yai­r iti | tad a­sa­t­, sā­dhya­sa­ma­tvā­n ni­da­rśa­na­sya | tasyāpy a­va­ya­vyā­deḥ sarvathā <lb n="404,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,06</span>ni­raṃ­śa­tve svā­va­ya­vā­di­bhi­r e­kāṃ­ta­to bhinnaiḥ saṃbaṃdho ya­tho­kta­do­ṣā­nu­ṣaṃ­gā­t kā­rtsnyai­ka­de­śa­vya­ti­ri­kta­sya prakārāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="404,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,07</span>tarasya ta­tsaṃ­baṃ­dha­ni­baṃ­dha­na­syā­si­ddheḥ | ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmya­sya ta­tsaṃ­baṃ­dha­tve syā­dvā­di­ma­ta­si­ddhiḥ­, sā­mā­nya­ta­dva­to­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="404,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,08</span>va­ya­vā­va­ya­vi­no­ś ca ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmyo­pa­ga­mā­t | na caivam ā­kā­śā­deḥ pa­ra­mā­ṇu­bhiḥ ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmya­m ity ekade<span type="hard-break">- </span><lb n="404,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,09</span>śena saṃyogo bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaḥ | tathā ca sāṃ­śa­tva­si­ddhiḥ | kiṃ ca sāṃśam ā­kā­śā­di śye­na­me­ṣā­dya­nya­to bha­ya­ka­rma­ja<span type="hard-break">- </span><lb n="404,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,10</span>saṃ­yo­ga­vi­bhā­gā­ny a­thā­nu­pa­pa­tteḥ | śyenena hi sthāṇoḥ saṃyogo vi­bhā­ga­ś cā­nya­ta­ra­ka­rma­ja­s ta­tro­tpa­nnaṃ karma svāśrayaṃ <lb n="404,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,11</span>śyenaṃ ta­dā­kā­śa­pra­de­śā­d viyojya sthā­ṇvā­kā­śa­de­śe­na saṃ­yo­ja­ya­ti tato vā vi­bhi­dyā­kā­śa­de­śāṃ­ta­re­ṇa saṃ­yo­ja­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="404,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,12</span>tīti pra­tī­ya­te na cā­kā­śa­syai­ka­de­śā­bhā­ve ta­dgha­ṭa­nā­t karmaṇaḥ svā­śra­yā­nyā­śra­ya­yo­r e­ka­de­śa­tvā­t | etena <lb n="404,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,13</span>śe­ṣa­yo­r u­bha­ya­ka­rma­jaḥ saṃyogo vi­bhā­ga­ś cā­kā­śa­syā­pra­de­śa­tve­na ghaṭata iti ni­ve­di­taṃ­, kri­yā­nu­pa­pa­tti­ś ca tasyāḥ <lb n="404,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,14</span>de­śāṃ­ta­ra­prā­pti­he­tu­tve­na vya­va­sthi­ta­tvā­t de­śāṃ­ta­ra­sya vā saṃ­bha­vā­t | tata eva pa­ra­tvā­pa­ra­tva­pṛ­tha­ktvā­dya­nu­pa­pa­ttiḥ <lb n="404,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,15</span>pa­dā­rthā­nāṃ vijñeyā | ta­tsa­ka­la­m a­bhyu­pa­ga­ccha­tāṃ­ja­sā sāṃśam ā­kā­śā­di pra­mā­ṇa­yi­ta­vyaṃ || kutaḥ punar ā­kā­śa­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="404,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,16</span>naṃtāḥ pradeśā ity ā­ve­da­ya­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3170"><l ana="bt" n="bt_5.9.1"><lb n="404,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.9.1</span>a­naṃ­tā­s tu pradeśāḥ syur ā­kā­śa­sya sa­maṃ­ta­taḥ | lo­ka­tra­yā­d bahiḥ prāṃ­tā­bhā­vā­t ta­syā­nya­thā­ga­teḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3171" rend="justify"><lb n="404,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,18</span>a­naṃ­ta­pra­de­śa­m ākāśaṃ lo­ka­tra­yā­d bahiḥ sa­maṃ­ta­taḥ prāṃ­tā­bhā­vā­t yan nā­naṃ­ta­pra­de­śaṃ na tasya tato ba­hiḥ­sa­maṃ­ta­taḥ <lb n="404,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,19</span>prāṃ­tā­bhā­vo yathā pa­ra­mā­ṇvā­deḥ | ity a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­la­kṣa­ṇo hetuḥ svasādhyaṃ sā­dha­ya­ty eva | tato ba­hiḥ­sa­maṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="404,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,20</span>tataḥ prāṃ­tā­bhā­va­syā­bhā­ve punar ā­kā­śa­sya ga­tya­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | bhāve pi katham ā­kā­śa­sya gatir ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3172"><l ana="bt" n="bt_5.9.2"><lb n="404,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.9.2</span>jagataḥ sā­va­dhe­s tā­va­dbhā­vo ba­hi­ra­va­sthi­tiḥ | saṃ­tā­nā­tmā na yujyeta sa­rva­thā­rtha­kri­yā­kṣa­maḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.9.3"><lb n="404,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.9.3</span>na guṇaḥ ka­sya­ci­t tatra dra­vya­syā­na­bhyu­pā­ya­taḥ | ta­dā­śra­ya­sya ka­rmā­de­r api naivaṃ vi­bhā­vya­te || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.9.4"><lb n="404,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.9.4</span>dravyaṃ tu pa­ri­śe­ṣā­t syāt tannabho naḥ pra­ti­ṣṭi­taṃ | pra­sa­kta­pra­ti­ṣe­dhe hi pa­ri­śi­ṣṭa­vya­va­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_3173" rend="justify"><lb n="404,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,24</span>anaṃtā lo­ka­dhā­ta­vaḥ ity ā­kā­śa­tva­vā­di­nāṃ da­rśa­na­m ayuktaṃ pra­mā­ṇā­bhā­vā­t | sva­bhā­va­vi­pra­kṛ­ṣṭā­nāṃ bhāvābhā<span type="hard-break">- </span><lb n="404,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,25</span>va­ni­śca­yā­saṃ­bha­vā­t saṃbhave vā svataḥ kṣa­ti­pra­saṃ­gā­t ta­dā­ga­ma­sya pra­mā­ṇa­bhū­ta­syā­na­bhyu­pa­ga­mā­t | tataḥ sā­va­dhi­r e<span type="hard-break">- </span><lb n="404,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,26</span>va loko vya­va­ti­ṣṭha­te | tasya ca svato bahiḥ sa­maṃ­tā­d a­bhā­va­s tā­va­tsi­ddhaḥ sa ca nīrūpo na yujyate pramāṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="404,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,27</span>bhāvāt | bhā­va­dha­rma­sva­bhā­vo na guṇaḥ ka­rma­sā­mā­nyaṃ viśeṣo vā ka­sya­ci­d dravyasya ta­dā­śra­ya­syā­na­bhyu­pa­ga­mā­t <lb n="404,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,28</span>pa­ri­śe­ṣā­d dravyam iti vi­bhā­vya­te | pra­sa­kta­pra­ti­ṣe­dhe pa­ri­śi­ṣṭa­vya­va­sthi­teḥ tad a­smā­ka­m ākāśaṃ sarvato '­va­dhi­r ahita<span type="hard-break">- </span><lb n="404,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,29</span>m ity a­naṃ­ta­pra­de­śa­si­ddhiḥ | pareṣāṃ punar anaṃtā lo­ka­dhā­ta­vaḥ saṃto pi yadi ni­raṃ­ta­rā­s tadā aṃ­ta­rā­la­pra­tī­ti­r na syāt <lb n="404,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,30</span>sarvathā teṣāṃ ni­ra­nva­ye vaikaṃ lo­ka­dhā­tu­mā­traṃ syāt | pareṣāṃ lo­ka­dhā­tū­nāṃ ta­trā­nu­pra­ve­śā­t | e­ka­de­śe­na nairaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="404,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,31</span>tarye sā­va­ya­va­tvaṃ ta­da­va­ya­ve­nā­pi ta­da­va­ya­vāṃ­ta­raiḥ sa­rvā­tma­nā nai­raṃ­ta­rye ta­de­kā­va­ya­va­mā­traṃ syāt, ta­de­ka­de­śe­na <lb n="404,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,32</span>nai­raṃ­ta­rye tad eva sā­va­ya­va­tva­m evaṃ a­naṃ­ta­pa­ra­mā­ṇū­nāṃ | sa­rvā­tma­nā nai­raṃ­ta­rye pa­ra­mā­ṇu­mā­traṃ jagad bhavet ta­de­ka­de­śe­na <lb n="404,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,33</span>nai­raṃ­ta­rye sā­va­ya­va­tvaṃ pa­ra­mā­ṇū­nāṃ | tan nā­ni­ṣṭaṃ­, iti sāṃtarā eva lo­ka­dhā­ta­vaḥ pra­ti­pa­ra­mā­ṇu vaktavyāḥ | tadaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="404,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 404,34</span>tara e­vā­kā­śa­m e­vo­kta­vyā­pā­da­nā­d a­naṃ­ta­pra­de­śa­m āyātaṃ | ā­lo­ka­ta­maḥ­pa­ra­mā­ṇu­mā­tra­m aṃ­ta­ra­m iti cen na, ā­lo­ka­ta<span type="hard-break">- </span><pb n="405"/><lb n="405,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,01</span>maḥ­pa­ra­mā­ṇu­bhi­r api sāṃ­ta­rai­r bha­vi­ta­vyaṃ | ta­nnai­raṃ­ta­rye pra­ti­pā­di­ta­do­ṣā­nu­ṣaṃ­gā­t | ta­daṃ­ta­rā­ṇy ā­kā­śa­pra­de­śā evety avaśyaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="405,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,02</span>bhāvi nabho '­naṃ­ta­pra­de­śaṃ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3174"><l ana="bt" n="bt_5.9.5"><lb n="405,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.9.5</span>ā­ga­ma­jñā­na­saṃ­ve­dya­m a­nu­mā­naṃ vi­ni­ści­taṃ | sa­rva­jñai­r vā pa­ri­cche­dya­m apy a­naṃ­ta­pra­mā­ṇa­bhā­k || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.9.6"><lb n="405,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.9.6</span>yad vi­jñā­na­pa­ri­cche­dyaṃ ta­tsāṃ­ta­m iti yo bravīt | tasya vedo bha­vā­di­r vā nānaṃtyaṃ pra­ti­pa­dya­te || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_3175" rend="justify"><lb n="405,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,05</span>svayaṃ ve­da­sye­śva­ra­sya pu­ru­ṣā­de­r vā a­nā­dya­naṃ­ta­tvaṃ ku­ta­ści­t pra­mā­ṇā­t pa­ri­cchiṃ­da­nn api ta­tsā­di­pa­ryaṃ­ta­tva­m iti <lb n="405,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,06</span>chi­nnā­kā­śa­syā­nu­mā­nā­ga­ma­yo­gi­pra­tya­kṣaiḥ pa­ri­cchi­dya­mā­na­syā­naṃ­ta­tvaṃ pra­ti­kṣi­pa­tī­ti kathaṃ svasthaḥ ? pra­mā­ṇa­sya <lb n="405,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,07</span>ya­thā­va­sthi­ta­va­stu­pa­ri­cche­da­na­sva­bhā­va­tvā­d a­naṃ­ta­syā­naṃ­ta­tve­nai­va pa­ri­cche­da­ne ko virodhaḥ syād a­saṃ­khyā­tā­d a­saṃ­khyā­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="405,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,08</span>des tathā pa­ri­cche­da­na­va­t | tataḥ sūktam ā­kā­śa­syā­naṃ­tāḥ pradeśā iti || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.10 a_3176" rend="justify"><lb n="405,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.10 </span>saṃ­khye­yā­saṃ­khye­yā­ś ca pu­dga­lā­nā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">10</ref> || </p><p n="a_3177" rend="justify"><lb n="405,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,10</span>pradeśā ity a­nu­va­rta­te | ca­śa­bdā­d a­naṃ­tā­ś ca sa­mu­ccī­yaṃ­te | kutas te pu­dga­lā­nāṃ tathety ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3178"><l ana="bt" n="bt_5.10.1"><lb n="405,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.10.1</span>saṃkhyeyāḥ syur a­saṃ­khye­yā­s ta­thā­naṃ­tā­ś ca tattvataḥ | pradeśāḥ skaṃ­dha­saṃ­si­ddheḥ pu­dga­lā­nā­m a­ne­ka­dhā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3179" rend="justify"><lb n="405,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,12</span>saṃ­khye­ya­pa­ra­mā­ṇvā­ra­bdhā­nā­m a­ne­ka­dhā skaṃ­dhā­nā­m a­saṃ­khyā­tā­naṃ­tā­naṃ­ta­pa­ra­mā­ṇvā­ra­bdhā­nāṃ ca saṃsiddheḥ pu­dga­lā­nāṃ <lb n="405,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,13</span>syur evaṃ saṃ­khye­yā­ś cā­saṃ­khye­yā­ś cā­naṃ­tā­ś ca pra­de­śā­s tattvataḥ sa­ka­la­bā­dha­vai­dhu­ryā­t | nanu ca skaṃdhasya grahaṇaṃ tadāraṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="405,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,14</span>bha­kā­va­ya­va­gra­ha­ṇa­pū­rva­kaṃ ta­da­gra­ha­ṇa­pū­rva­kaṃ vā ? pra­tha­ma­pa­kṣe '­naṃ­ta­śaḥ pa­ra­mā­ṇū­nāṃ ta­da­va­ya­vā­nā­m a­tīṃ­dri­ya­tvā­d a­gra­ha­ṇe <lb n="405,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,15</span>skaṃ­dhā­gra­ha­ṇa­m iti sa­rvā­gra­ha­ṇa­m a­va­ya­vya­si­ddheḥ­, dvi­tī­ya­pa­kṣe tra sa­ka­lā­va­ya­va­śū­nye pi deśe '­va­ya­vi­gra­ha­ṇa­pra­saṃ­gaḥ | <lb n="405,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,16</span>ka­ti­pa­yā­va­ya­vi­gra­ha­ṇa­pū­rva­ke pi skaṃ­dha­gra­ha­ṇe sa­rvā­gra­ha­ṇa­m eva ka­ti­pa­yā­va­ya­vā­nā­m apy naṃtaśaḥ pa­ra­mā­ṇū­nāṃ vyavasthā<span type="hard-break">- </span><lb n="405,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,17</span>nāt teṣāṃ ca gra­ha­ṇa­saṃ­bha­vā­t | tato na pa­ra­mā­rtha­taḥ skaṃ­dha­saṃ­si­ddhiḥ | a­nā­dya­vi­dyā­va­śā­d a­tyā­sa­nne­ṣv a­saṃ­sṛ­ṣṭe­ṣu <lb n="405,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,18</span>ba­hi­raṃ­ta­ś ca pa­ra­mā­ṇu­ṣu ta­dā­kā­ra­pra­tī­teḥ tā­dṛ­śa­ke­śā­di­ṣv apy a­nā­kā­ra­pra­tī­ti­va­d iti ka­ści­t­, tasyāpi sarvā<span type="hard-break">- </span><lb n="405,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,19</span>gra­ha­ṇa­m a­va­ya­vya­si­ddheḥ | pa­ra­mā­ṇa­vo hi bahir aṃtar vā­bu­ddhi­go­ca­rā e­vā­tīṃ­dri­ya­tvā­t na cā­va­ya­vī ta­dā­ra­bdho bhyu<span type="hard-break">- </span><lb n="405,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,20</span>pagataḥ iti sarvasya ba­hi­raṃ­ga­syāṃ­ta­raṃ­ga­sya cā­rtha­syā­gra­ha­ṇaṃ kathaṃ vi­ni­vā­rya­te ? | atha kecit saṃcitāḥ paramā<span type="hard-break">- </span><lb n="405,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,21</span>ṇava eva sva­pra­tya­ya­vi­śe­ṣā­d iṃ­dri­ya­jñā­na­pa­ri­cche­dya­sva­bhā­vā jāyaṃte teṣāṃ gra­ha­ṇa­si­ddhe­r na sa­rvā­gra­ha­ṇa­m iti mataṃ; <lb n="405,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,22</span>tad api na sa­mī­cī­naṃ­, ka­dā­ci­t kvacit ka­sya­ci­t pa­ra­mā­ṇu­pra­tī­tya­bhā­vā­t | eko hi jñā­na­sa­nni­ve­śī svadhiyā<span type="hard-break">- </span><lb n="405,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,23</span>nākāraḥ pa­ri­sphu­ṭa­m a­va­bhā­sa­te | pa­ra­mā­ṇa­va eva ce­ta­nā­tma­ny a­vi­dya­mā­na­m apy ākāraṃ stha­vī­yāṃ­saṃ ku­ta­ści­d vibhramā<span type="hard-break">- </span><lb n="405,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,24</span>d da­rśa­yaṃ­tī­ti cet, ka­thaṃ­ci­t pra­ti­bhā­tā­s te tam u­pa­da­rśa­ye­yu­r a­pra­ti­bhā­tā ? na tāvad a­pra­ti­bhā­tāḥ sarvatra sa­rva­dā­, <lb n="405,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,25</span>sarvathā sarvasya ta­du­pa­da­rśa­na­pra­saṃ­gā­t­; pra­ti­bhā­tā eva te tam u­pa­da­rśa­yaṃ­ti sa­ttvā­di­nā­ti­ke­śā­di­va­d iti cen na | <lb n="405,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,26</span>pa­ra­mā­ṇu­tvā­di­nā­pi teṣāṃ pra­ti­bhā­ta­tva­pra­saṃ­gā­t | satyaṃ, te­nā­pra­ti­bhā­tā eva pa­ra­mā­ṇa­vaḥ "­e­ka­syā­rtha­sva­bhā­va­sya <lb n="405,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,27</span>pra­tya­kṣa­sya svataḥ svayaṃ | ko nyo na dṛṣṭo bhāgaḥ syād vā pramāṇaiḥ pa­rī­kṣa­te || " iti va­ca­nā­t kevalaṃ tathā niśca<span type="hard-break">- </span><lb n="405,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,28</span>yāt ta­thā­nu­tpa­tte­s teṣām a­pra­ti­bhā­ta­tva­m ucyate | "­ta­smā­d dṛṣṭasya bhāvasya dṛṣṭa e­vā­khi­lo guṇaḥ | bhrāṃter ni­ścī­ya­te <lb n="405,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,29</span>neti sādhanaṃ saṃ­pra­va­rta­te || " iti va­ca­nā­t sa­ttvā­di­nai­va sva­bhā­ve­na tatra ni­śca­yo­tpa­tte­r a­bhyā­sa­pra­va­ra­bu­ddhi­pā­ṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="405,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,30</span>vā­rthi­tva­la­kṣa­ṇa­sya ta­tkā­ra­ṇa­sya bhāvād va­stu­sva­bhā­vā­t | va­stu­sva­bhā­vo hy eṣa paraṃ pra­tī­ti­kā­nu­bha­va­pa­ṭī­yā­n <lb n="405,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,31</span>kvacid eva smṛ­ti­bī­ja­m ādhatte pra­bo­dha­ya­ti cāṃtaraṃ saṃ­sā­ra­m iti cet, katham evaṃ sa­ttvā­de­r a­ṇu­tvā­di­sva­bhā­vaḥ para<span type="hard-break">- </span><lb n="405,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,32</span>māṇuṣu bhinno na bhaved vi­ru­ddha­dha­rmā­dhyā­sā­t sa­hya­viṃ­dhya­va­t | yadi punar ni­śca­ya­syā­va­stu­vi­ṣa­ya­tvā­n na ta­dbhā­vā­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="405,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,33</span>vānāṃ va­stu­sva­bhā­va­bhe­da iti mataṃ, tadā kathaṃ da­rśa­na­sya pra­mā­ṇe­ta­ra­bhā­va­vya­va­sthā ni­śca­yo­tpa­ttya­nu­tpa­tti­bhyāṃ <lb n="405,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 405,34</span>vi­pa­rya­yo­pa­ja­na­nā­nu­pa­ja­na­nā­bhyā­m iti ta­dvya­va­sthā­nu­ṣaṃ­gā­t | da­rśa­na­prā­mā­ṇya­he­tu­r ya­thā­rtha­ni­śca­ya eva dṛṣṭārthā<span type="hard-break">- </span><pb n="406"/><lb n="406,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,01</span>vya­va­sā­yi­tvā­n na vi­pa­rya­yaḥ saṃśayo vā ta­dvi­pa­rī­ta­tvā­d iti ced vyā­ha­ta­m etat | sva­la­kṣa­ṇā­nā­laṃ­ba­na­ś ca niścayo <lb n="406,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,02</span>dṛ­ṣṭā­rthā­vya­va­sā­yī ceti, tataḥ sva­la­kṣa­ṇā­vya­va­sā­yī sva­la­kṣa­ṇā­laṃ­ba­na eveti va­stu­vi­ṣa­yo niścayo nya­thā­nu­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="406,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,03</span>patteḥ siddhaḥ | evaṃ ca ta­dbhā­vā­bhā­vā­bhyāṃ va­stu­sva­bhā­va­bhe­do va­śyaṃ­bhā­vī­ti sattve dra­vya­tvā­di­sva­bhā­ve­na niścī<span type="hard-break">- </span><lb n="406,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,04</span>yamānāḥ pa­ra­mā­ṇa­vo a­ṇu­tvā­di­sva­bhā­ve­na vā ni­ścī­ya­mā­nā nā­nā­sva­bhā­vāḥ siddhā eva | ke­śā­di­tve­na <lb n="406,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,05</span>ni­ścī­ya­mā­nāḥ pra­vi­ra­la­tvā­di­nā vā ni­ścī­ya­mā­nāḥ pra­ti­pa­tta­vyāḥ sarvathā ta­da­ni­śca­ye tatra vi­bhra­mā­bhā­va­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="406,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,06</span>saṃgāt tadbhāve a­ti­śa­kteḥ | sa­ttvā­di­nā ca ni­ścī­ya­mā­no vayavī bahir na pa­ra­mā­ṇa­va ity a­yu­ktaṃ­, sa­rvā­ni­śca<span type="hard-break">- </span><lb n="406,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,07</span>ye '­va­ya­va­si­ddheḥ | tarhy a­mū­la­dā­na­kri­yi­ṇaḥ pa­ra­mā­ṇa­vaḥ pra­tya­kṣa­bu­ddhā­vā­tmā­naṃ ca na sa­ma­rpa­yaṃ­ti pra­tya­kṣa­tāṃ ca <lb n="406,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,08</span>svī­ku­rvaṃ­tī­ti tataḥ pa­ra­mā­rtha­saṃ­taḥ pu­dga­lā­nāṃ skaṃdhā dvya­ṇu­kā­da­yo '­ne­ka­vi­dhā iti teṣāṃ saṃ­khye­yā­di­pra­de­śāḥ <lb n="406,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,09</span>prā­tī­ti­kā eva || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.11 a_3180" rend="justify"><lb n="406,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.11 </span>nāṇoḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">11</ref> || </p><p n="a_3181" rend="justify"><lb n="406,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,11</span>saṃ­khye­yā­saṃ­khye­yā­ś ca pradeśā ity a­nu­va­rta­nā­t ta evāṇoḥ pra­ti­ṣi­dhyaṃ­te | tathā ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3182"><l ana="bt" n="bt_5.11.1"><lb n="406,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.11.1</span>nāṇor iti ni­ṣe­dha­sya va­ca­nā­n nā­pra­de­śa­tā | pra­si­ddhai­vai­ka­de­śa­tvā­t ta­syā­ṇu­tvaṃ na cānyathā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3183" rend="justify"><lb n="406,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,13</span>na hy e­ka­pra­de­śo py aṇur na bha­va­tī­ti yuktaṃ ta­syā­va­stu­tva­pra­saṃ­gā­t | nanu cāṇoḥ pra­de­śa­tve pradeśī kaḥ syāt? <lb n="406,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,14</span>sa eva spa­rśā­di­gu­ṇā­śra­ya­tvā­d guṇīti brūmaḥ | kathaṃ sa eva pradeśaḥ pradeśī ca ? vi­ro­dhā­d iti cet, ta­du­bha­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="406,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,15</span>sva­bhā­va­tvo­pa­pa­tteḥ | pra­de­śa­tva­sva­bhā­va­tva­syā­sti skaṃ­dhā­va­sthā­yāṃ ta­dbhā­vā­ny a­thā­nu­pa­pa­tteḥ pra­de­śi­tva­sva­bhā­vaḥ pudgala<span type="hard-break">- </span><lb n="406,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,16</span>dra­vya­tvā­t | ekena pra­de­śe­na pu­dga­la­dra­vya­syā­pra­de­śi­tve dvyā­di­pra­de­śai­r apy a­pra­de­śi­tva­pra­saṃ­gā­t viruddhaṃ cedaṃ paramā<span type="hard-break">- </span><lb n="406,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,17</span>ṇur e­ka­pra­de­śo '­pra­de­śī ceti pra­de­śa­pra­de­śi­no­r a­nyo­nyā­vi­nā­bhā­vā­t pra­de­śi­na­m aṃ­ta­re­ṇa pra­de­śa­syā­saṃ­bha­vā­t khapu<span type="hard-break">- </span><lb n="406,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,18</span>ṣpavat pra­de­śa­m aṃ­ta­re­ṇa ca pra­de­śi­no nu­pa­pa­tte­s tadvad eva | tata eva na pradeśo nāpi pradeśī pa­ra­mā­ṇu­r iti cen na, <lb n="406,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,19</span>dra­vya­tva­vi­ro­dhā­t gu­ṇā­di­va­t | na cādravyaṃ pa­ra­mā­ṇu­r gu­ṇa­va­ttvā­t skaṃ­dha­va­t | na cā­pra­de­śi pra­de­śi­sva­bhā­vaṃ <lb n="406,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,20</span>kiṃcid dravyaṃ siddhaṃ ga­ga­nā­dya­si­ddha­m iti cen na, ta­syā­naṃ­tā­di­pra­de­śa­tva­sā­dha­ne­na pra­de­śi­tva­vya­va­sthā­pa­nā­t | syād ā<span type="hard-break">- </span><lb n="406,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,21</span>kṛtaṃ te a­ne­ka­pra­de­śaḥ pa­ra­mā­ṇu­r dra­vya­tvā­d gha­ṭā­kā­śā­di­va­d iti | tad a­sa­t­, dha­rmi­grā­ha­ka­pra­mā­ṇa­bā­dhi­ta­tvā­t <lb n="406,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,22</span>pakṣasya kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­tvā­t hetoḥ kālena vya­bhi­cā­rā­c ca | syā­dvā­di­nāṃ mī­māṃ­sa­kā­nāṃ ca śa­bda­dra­vye<span type="hard-break">- </span><lb n="406,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,23</span>ṇā­ne­kāṃ­tā­t | ta­thā­hi­–­gha­ṭā­di­r bhi­dya­mā­na­pa­ryaṃ­to bhe­dya­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ yo sau tasya paryaṃtaḥ sa pa­ra­mā­ṇu­r iti <lb n="406,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,24</span>pa­ra­mā­ṇu­grā­hi­ṇā pra­mā­ṇe­nā­ne­ka­pra­de­śi­tvaṃ bādhyate ta­syā­ne­ka­pra­de­śa­tve pa­ra­mā­ṇu­tva­vi­ro­dhā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3184"><l ana="bt" n="bt_5.11.2"><lb n="406,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.11.2</span>a­ṣṭa­pra­de­śa­rū­pā­ṇu­vā­do 'nena ni­vā­ri­taḥ | tatrāpi pa­ra­ma­skaṃ­dha­vi­da­bhā­va­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3185" rend="justify"><lb n="406,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,26</span>pa­ra­mā­ṇū­nā­m a­ne­ka­pra­de­śa­tvā­bhā­ve sa­rvā­tma­nai­ka­de­śe­na ca saṃyoge ṇumātre pi a­ṇu­pra­sa­kteḥ | sā­va­ya­va­tve navasthā<span type="hard-break">- </span><lb n="406,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,27</span>pra­saṃ­gā­c ca pa­ra­ma­skaṃ­dha­sya pra­tī­ti­vi­ro­dhā­d a­ṣṭa­pra­de­śa­rū­pā­ṇu­r bhi­dya­mā­na­pa­ryaṃ­taḥ sarvadā svayam avedyaḥ siddhyati na <lb n="406,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,28</span>punar anaṃśaḥ pa­ra­mā­ṇu­s tasya buddhyā pa­ri­ka­lpa­nā­d iti ke­ṣāṃ­ci­d a­ṣṭa­pra­de­śa­rū­pā­ṇu­vā­daḥ so py a­ne­nai­va pra­de­śa­pa­ra­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="406,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,29</span>ṇu­skaṃ­dha­sya va­ca­ne­na vi­cā­ri­to dra­ṣṭa­vyaḥ­. rū­pā­ṇo­r a­pra­de­śa­sya sa­rva­dā­py asya bhe­dya­tvā­yo­gā­t | tathā hi­–­bhe­dyo <lb n="406,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,30</span>rūpāṇuḥ mūrtatve saty a­ne­kā­va­ya­va­tvā­t gha­ṭa­va­t | nātra hetor ā­kā­śā­di­bhi­r a­ne­kāṃ­to mū­rti­ma­ttve satīti viśe<span type="hard-break">- </span><lb n="406,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,31</span>ṣaṇāt teṣām a­mū­rta­tvā­t | tataḥ pa­ra­mā­ṇu­r e­ka­pra­de­śa eva bhi­dya­mā­na­pa­ryaṃ­taḥ siddhaḥ | nanv evaṃ pa­ra­ma­skaṃ­dha­pra­tī­tya­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="406,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 406,32</span>va­pra­saṃ­ga iti cen na, ta­syā­ṣṭa­pra­de­śā­ṇu­vā­de pi sa­mā­na­tvā­t | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3186"><l ana="bt" n="bt_5.11.3"><lb n="406,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.11.3</span>ya­thā­ṇu­r a­ṇu­bhi­r nā­nā­di­kkaiḥ saṃ­baṃ­dha­m ā­da­dha­t | deśato vayavī ta­dva­tpra­de­śo nyaiḥ pra­de­śa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.11.4"><lb n="406,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.11.4</span>sa­rvā­tma­nā ca tais tasyāpi saṃbaṃdhe ṇu­mā­tra­kaḥ | piṃḍaḥ syād a­nya­tho­pā­tta­do­ṣā­bhā­vaḥ samo na kim || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_3187" rend="justify"><pb n="407"/><lb n="407,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,01</span>a­ṣṭa­pra­de­śo pi hi rūpāṇuḥ pū­rvā­di­di­gga­ta­rū­pā­ṇvaṃ­ta­ra­pra­de­śai­r ekaśaḥ saṃ­baṃ­dha­m a­dhi­ti­ṣṭha­nn e­ka­de­śe­na kārtsnyena <lb n="407,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,02</span>vā­dhi­ti­ṣṭe­t ? e­ka­de­śe­na ced a­va­ya­vī pradeśaḥ syāt pa­ra­mā­ṇu­va­t tathā cā­na­va­sthā pa­rā­pa­ra­pra­de­śa­pa­ri­ka­lpa­nā­t <lb n="407,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,03</span>piṃ­ḍa­mā­traḥ syāt rū­pā­ṇu­pra­de­śe­ṣv aṣṭāsu rū­pā­ṇvaṃ­ta­ra­pra­de­śā­nāṃ pra­ve­śā­t teṣāṃ ca pa­ra­spa­rā­nu­pra­ve­śā­t | tathā ca <lb n="407,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,04</span>pa­ra­ma­skaṃ­dha­tva­pra­tī­tya­bhā­vaḥ | atha mahataḥ skaṃdhasya pra­tī­tya­nya­thā­nu­pa­pa­ttyā pra­kā­rāṃ­ta­re­ṇa rū­pā­ṇu­pra­de­śā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="407,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,05</span>m a­nya­rū­pa­de­śaiḥ saṃ­baṃ­dha­si­ddheḥ kā­rtsnyai­ka­de­śa­pa­kṣo­pā­tta­do­ṣā­bhā­vo vi­bhā­vya­te pa­ra­mā­ṇū­nā­m api pra­kā­rāṃ­ta­re­ṇa saṃbaṃdha<span type="hard-break">- </span><lb n="407,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,06</span>s tata eveti sa­mā­na­sta­tpa­kṣo­pā­tta­do­ṣā­bhā­vaḥ | vakṣyate ca pa­ra­mā­ṇū­nāṃ baṃ­dha­pa­ri­ṇā­ma­he­tuḥ sni­gdha­rū­kṣa­tvā­d iti <lb n="407,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,07</span>pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣaḥ pra­kā­rāṃ­ta­ra­m iti ne­ho­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3188"><l ana="bt" n="bt_5.11.5"><lb n="407,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.11.5</span>vi­dyā­da­jī­va­kā­yā­nāṃ dra­vya­tvā­di­sva­bhā­va­tāṃ | evaṃ prā­dhā­nya­taḥ proktāṃ sa­mā­sā­t su­na­yā­nvi­tā­m || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_3189" rend="justify"><lb n="407,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,09</span>dha­rmā­dī­nā­m a­jī­va­kā­yā­nā­m ā­di­sū­tro­ktā­nāṃ dra­vya­tva­sva­bhā­vo jīvānāṃ ca prā­dhā­nye­na ve­di­ta­vyo gu­ṇa­bhā­ve­na <lb n="407,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,10</span>pa­ryā­ya­tva­sya bhā­va­syā­pi bhāvāt | śu­ddha­dra­vya­sya hi sa­nmā­tra­de­ha­sya paryāyā e­vā­jī­va­kā­yā jīvāś ca tasyaika<span type="hard-break">- </span><lb n="407,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,11</span>syā­naṃ­ta­pa­ryā­ya­syā­ti­saṃ­kṣe­pa­to bhi­ma­ta­tvā­t | ekaṃ dravyam a­naṃ­ta­pa­ryā­ya­m iti va­ca­nā­t | tathā ni­tya­tvā­va­sthi­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="407,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,12</span>rū­pa­tvai­ka­dra­vya­tva­ni­ṣkri­ya­tva­sva­bhā­vo 'pi prā­dhā­nye­nai­va teṣāṃ gu­ṇa­bhā­ve­nā­ni­tya­tvā­na­va­sthi­ta­tva­sa­rū­pa­tvā­ne­ka­dra<span type="hard-break">- </span><lb n="407,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,13</span>vya­tva­sva­bhā­vā­nā­m api bhāvāt teṣām a­nu­ktā­nā­m api ga­mya­mā­na­tvā­t sa­mā­sa­to bhi­dhā­nā­t | tathaiva su­na­yā­nvi­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="407,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,14</span>tvo­pa­pa­tte­r anyathā du­rna­yā­nvi­ta­tva­pra­saṃ­gā­t | dra­vyā­rthā­n nityatve pi pa­ryā­yā­rthā­de­śā­d a­ni­tya­tvo­pa­ga­mā­d a­nya­thā­rtha­kri­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="407,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,15</span>vi­ro­dhā­d va­stu­tvā­yo­gā­t | tathā dra­vya­to­va­sthi­ta­tve pi pa­ryā­ya­to­na­va­sthi­ta­tva­si­ddhe­r ity a­va­ya­vā­va­sthā­nā­bhā­vā­t | <lb n="407,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,16</span>tathā sva­rū­pa­to a­rū­pa­tve pi mū­rti­ma­ddra­vya­saṃ­baṃ­dhā­t teṣāṃ sva­rū­pa­tva­vya­va­hā­rā­t | ta­thai­ka­dra­vya­tve pi vi­bhā­gā­pe­kṣa­yā <lb n="407,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,17</span>ta­dvi­bhā­ga­vi­va­kṣā­yā­m a­ne­ka­dra­vya­tvo­pa­pa­tteḥ | pa­ri­spaṃ­da­kri­ya­yā ni­ṣkri­ya­tve pi teṣām a­va­sthi­ta­tvā­di­kri­ya­yā <lb n="407,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,18</span>sa­kri­ya­tvā­t | evam a­saṃ­khye­ya­pra­de­śa­tvā­da­yo pi pra­dhā­na­bhā­ve­nai­va dha­rmā­dī­nāṃ gu­ṇa­bhā­ve­na saṃ­khye­ya­pra­de­śa­tvā­di­sva<span type="hard-break">- </span><lb n="407,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,19</span>bhā­vā­nā­m apy a­vi­ro­dhā­t pa­ri­mi­ta­ta­dbhā­vā­pe­kṣa­yā saṃ­khyo­pa­pa­tte­r iti sarvatra syātkāraḥ sa­tya­lāṃ­cha­no dra­ṣṭa­vya­s tasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="407,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,20</span>nu­kta­syā­pi sā­ma­rthyā­t sarvatra pra­tī­ya­mā­na­tvā­d iti pra­ka­ra­ṇā­rtho­pa­saṃ­hṛ­tiḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.12 a_3190" rend="justify"><lb n="407,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.12 </span>lo­kā­kā­śe '­va­gā­haḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">12</ref> || </p><p n="a_3191" rend="justify"><lb n="407,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,22</span>dha­rmā­dī­nā­m ity a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ pra­kṛ­ta­tvā­d a­rtha­va­śā­d vi­bha­kti­pa­ri­ṇā­mā­t | loko na yuktam ākāśaṃ ta­trā­va­gā­haḥ | <lb n="407,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,23</span>kuta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3192"><l ana="bt" n="bt_5.12.1"><lb n="407,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.12.1</span>lo­kā­kā­śe vagāhaḥ syāt sa­rve­ṣā­m a­va­gā­hi­nāṃ | bāhyato saṃ­bha­vā­t tasmāl lo­ka­tva­syā­nu­ṣaṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3193" rend="justify"><lb n="407,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,25</span>na hi lo­kā­kā­śā­d bāhyato dha­rmā­da­yo '­va­gā­hi­naḥ saṃ­bha­vaṃ­ty a­lo­kā­kā­śa­syā­pi lo­kā­kā­śa­tva­pra­saṃ­gā­t || nanu <lb n="407,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,26</span>ca yathā dha­rmā­dī­nāṃ lo­kā­kā­śe va­gā­ha­s tathā lo­kā­kā­śa­syā­nya­smi­nn a­dhi­ka­ra­ṇā­va­gā­he­na bha­vi­ta­vyaṃ tasyāpy anya<span type="hard-break">- </span><lb n="407,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,27</span>sminn ity a­na­va­sthā syāt, tasya svarūpe vagāhe sarveṣāṃ svātmany e­vā­va­gā­ho stv ity ā­śaṃ­kā­yā­m idam u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3194"><l ana="bt" n="bt_5.12.2"><lb n="407,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.12.2</span>lo­kā­kā­śa­sya nā­nya­smi­nn a­va­gā­haḥ kvacin mataḥ | ā­kā­śa­sya vi­bhu­tve­na sva­pra­ti­ṣṭa­tva­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3195" rend="justify"><lb n="407,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,29</span>tato nā­na­va­sthā nāpi sarveṣāṃ svātmany e­vā­va­gā­ha­s teṣām a­vi­bhu­tvā­t­, pa­ra­smi­nn a­dhi­ka­ra­ṇe va­gā­ho­pa­pa­tte­r anya<span type="hard-break">- </span><lb n="407,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,30</span>thā­dhā­rā­dhe­ya­vya­va­hā­rā­bhā­vā­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.13 a_3196" rend="justify"><lb n="407,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.13 </span>dha­rmā­dha­rma­yoḥ kṛtsne || <ref type="no-sbt" rend="b">13</ref> || </p><p n="a_3197" rend="justify"><lb n="407,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,32</span>lo­kā­kā­śe vagāha ity a­nu­va­rta­nī­yaṃ | kṛtsna iti va­ca­nā­t ta­de­ka­de­śa eva dha­rmā­dha­rma­yo­r a­va­gā­ho vyudastaḥ | <lb n="407,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 407,33</span>kutas tau kṛ­tsna­lo­kā­kā­śā­va­gā­hi­nau siddhāv ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3198"><l ana="bt" n="bt_5.13.1"><pb n="408"/><lb n="408,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.13.1</span>dha­rmā­dha­rmau matau kṛ­tsna­lo­kā­kā­śā­va­gā­hi­nau | ga­ccha­tti­ṣṭha­tpa­dā­rthā­nāṃ sa­rve­ṣā­m u­pa­kā­ra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3199" rend="justify"><lb n="408,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,02</span>na hi lo­ka­tra­ya­va­rti­nāṃ pa­dā­rthā­nāṃ sarveṣāṃ ga­ti­pa­ri­ṇā­mi­nāṃ sthi­ti­pa­ri­ṇā­mi­nāṃ ca ga­ti­sthi­tyu­pa­gra­hau <lb n="408,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,03</span>yu­ga­pa­du­pa­kā­ro dha­rmā­dha­rma­yo­r e­ka­de­śa­va­rti­noḥ saṃ­bha­va­tya­lo­kā­kā­śe pi ta­dga­ti­sthi­ti­pra­saṃ­gā­t | tato lo­kā­kā­śe <lb n="408,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,04</span>ga­ccha­tti­ṣṭha­tpa­dā­rthā­nāṃ sarveṣāṃ ga­ti­sthi­tyu­pa­kā­ra­m icchatā dha­rmā­dha­rma­yoḥ kṛtsne lo­kā­kā­śe '­va­gā­ho bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.14 a_3200" rend="justify"><lb n="408,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.14 </span>e­ka­pra­de­śā­di­ṣu bhājyaḥ pu­dga­lā­nā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">14</ref> || </p><p n="a_3201" rend="justify"><lb n="408,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,06</span>a­va­gā­ha ity a­nu­va­rta­te lo­kā­kā­śa­sye­ty a­rtha­va­śā­d vi­bha­kti­pa­ri­ṇā­maḥ | tena lo­kā­kā­śa­syai­ka­pra­de­śe­ṣv asaṃkhye<span type="hard-break">- </span><lb n="408,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,07</span>yeṣu ca pu­dga­lā­nā­m a­va­gā­ha iti vākyārthaḥ siddhaḥ || katham ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3202"><l ana="bt" n="bt_5.14.1"><lb n="408,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.14.1</span>ta­syai­vai­ka­pra­de­śe sti ya­thai­ka­syā­va­gā­ha­naṃ | pa­ra­mā­ṇo­s ta­thā­ne­kā­ṇu­skaṃ­dhā­nāṃ ca saukṣmyataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.14.2"><lb n="408,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.14.2</span>tathā cai­ka­pra­de­śā­di­s teṣāṃ pra­ti­vi­bhi­dya­tāṃ | so vagāho ya­thā­yo­gyaṃ pu­dga­lā­nā­m a­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3203" rend="justify"><lb n="408,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,10</span>tasyaiva lo­kā­kā­śa­syai­ka­sya pradeśe ya­thai­ka­sya pa­ra­mā­ṇo­r a­va­gā­ha­na­m asti nirbādhaṃ tathā dvyā­di­saṃ­khye­yā­nāṃ <lb n="408,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,11</span>skaṃ­dhā­nā­m api pa­ra­ma­sau­kṣmya­pa­ri­ṇā­mā­nāṃ ta­ddra­vyā­di­pra­de­śe­ṣu ca | ya­thai­ka­tva­pa­ri­ṇā­ma­ni­ru­tsu­kā­nāṃ dvyā­di­pa­ra­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="408,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,12</span>ṇūnām a­va­gā­ha­s tathā tryā­di­saṃ­khye­yā­saṃ­khye­yā­naṃ­ta­pa­ra­mā­ṇu­ma­ya­skaṃ­dhā­nā­ma­pi tā­dṛ­śā­t sau­kṣmya­pa­ri­ṇā­mā­d ity a­śe­ṣa­to <lb n="408,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,13</span>ya­thā­yo­gaṃ pra­vi­bha­jya­tāṃ na ca pu­dga­la­skaṃ­dhā­nāṃ tā­dṛ­śa­sau­kṣmya­pa­ri­ṇā­mo 'siddhaḥ sthū­lā­nā­m api śi­thi­lā­va­ya­va­ka­rpā<span type="hard-break">- </span><lb n="408,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,14</span>sā­piṃ­ḍā­dī­nāṃ ni­bi­ḍā­va­ya­va­da­śā­yāṃ sau­kṣmya­da­rśa­nā­t­, kū­ṣmāṃ­ḍa­mā­tu­liṃ­ga­bi­lvā­ma­la­ka­ba­da­ra­sau­kṣmyā­t tā­ra­ta­mya­da­rśa<span type="hard-break">- </span><lb n="408,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,15</span>nāc ca kvacit kā­rma­ṇa­skaṃ­dhā­di­ṣu pa­ra­ma­sau­kṣmyā­nu­mā­nā­t ma­ha­ttva­tā­ra­ta­mya­da­rśa­nā­t kvacit pa­ra­ma­ma­ha­ttvā­nu­mā­na­va­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.15 a_3204" rend="justify"><lb n="408,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.15 </span>a­saṃ­khye­ya­bhā­gā­di­ṣu jī­vā­nā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">15</ref> || </p><p n="a_3205" rend="justify"><lb n="408,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,17</span>lo­kā­kā­śa­sye­ti saṃ­baṃ­dha­nī­yaṃ a­va­gā­ho bhājya iti cā­nu­va­rta­te | te­nā­saṃ­khye­ya­bhā­ge a­saṃ­khye­ya­pra­de­śe <lb n="408,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,18</span>ka­sya­ci­j jīvasya sa­rva­ja­gha­nya­śa­rī­ra­sya ni­tya­ni­go­ta­syā­va­gā­haḥ­, ka­sya­ci­d dvayos ta­da­saṃ­khye­ya­bhā­ga­yoḥ ka­sya­ci­t tryā<span type="hard-break">- </span><lb n="408,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,19</span>diṣu sa­rva­smiṃ­ś ca loke syād ity uktaṃ bhavati | nānā jīvānāṃ ke­ṣāṃ­ci­t sā­dhā­ra­ṇa­śa­rī­rā­ṇā­m e­ka­smi­nn a­saṃ­khye­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="408,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,20</span>bhāge va­gā­haḥ­, ke­ṣāṃ­ci­d dvayor a­saṃ­khye­ya­bhā­ga­yo­s tryādiṣu cā­saṃ­khye­ya­bhā­ge­ṣv iti bhājyo vagāho na caikasya tada<span type="hard-break">- </span><lb n="408,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,21</span>saṃ­khye­ya­bhā­ga­sya dvyā­dya­saṃ­khye­ya­bhā­gā­nāṃ cā­saṃ­khye­ya­pra­de­śa­tvā­vi­śe­ṣā­t sa­rva­jī­vā­nāṃ samāno vagāhaḥ śaṃ­ka­nī­yaḥ <lb n="408,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,22</span>a­saṃ­khye­ya­syā­saṃ­khye­ya­vi­ka­lpa­tvā­t ca siddhaṃ lo­kā­kā­śai­kā­saṃ­khye­ya­pra­de­śa­pa­ri­ṇa­ma­na­tvā­d dvā­dya­saṃ­khye­ya­bhā­gā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="408,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,23</span>m iti nā­nā­rū­pā­va­gā­ha­si­ddhiḥ | dha­rmā­dī­nāṃ sa­ka­la­lo­kā­kā­śā­di­vya­va­hā­ra­va­ca­nā­t sā­ma­rthyā­l lo­kā­kā­śa­syai­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="408,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,24</span>sminn e­ka­smi­n pradeśe caikasya kā­la­pa­ra­mā­ṇo­r a­va­gā­haḥ pra­tī­ya­te | tathā ca sū­tra­kā­ra­sya nā­saṃ­gra­ha­do­ṣaḥ || </p><p n="a_3206" rend="justify"><lb n="408,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,25</span>nanu ca lo­kā­kā­śa­pra­mā­ṇa­tve jīvasya vya­va­sthā­pi­te kathaṃ ta­da­saṃ­khye­ya­bhā­gā­v a­gā­ha­naṃ na vi­ru­dhya­ta <lb n="408,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,26</span>ity ā­śaṃ­kyā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.16 a_3207" rend="justify"><lb n="408,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.16 </span>pra­de­śa­saṃ­hā­ra­vi­sa­rpā­bhyāṃ pra­dī­pa­va­t || <ref type="no-sbt" rend="b">16</ref> || </p><p n="a_3208" rend="justify"><lb n="408,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,28</span>a­saṃ­khye­ya­bhā­gā­di­ṣu jī­vā­nā­m a­va­gā­ho bhājya iti sādhyata ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3209"><l ana="bt" n="bt_5.16.1"><lb n="408,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.16.1</span>na jī­vā­nā­m a­saṃ­khye­ya­bhā­gā­di­ṣv a­va­gā­ha­naṃ | viruddhaṃ ta­tpra­de­śā­nāṃ saṃ­hā­rā­t pra­vi­sa­rpa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.16.2"><lb n="408,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.16.2</span>pra­dī­pa­va­d iti jñeyā vya­va­hā­ra­na­yā­śra­yā | ā­dhā­rā­dhe­ya­tā­rthā­nāṃ ni­śca­yā­t ta­da­yo­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3210" rend="justify"><lb n="408,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,31</span>a­mū­rta­sva­bhā­va­syā­py ātmano '­nā­di­saṃ­baṃ­dhaṃ pra­tye­ka­tvā­t ka­thaṃ­ci­n mūrtatāṃ bibhrato lo­kā­kā­śa­tu­lya­pra­de­śa­syā­pi <lb n="408,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,32</span>kā­rma­ṇa­śa­rī­ra­va­śā­d upāttaṃ sū­kṣma­śa­rī­ra­m a­dhi­ti­ṣṭha­taḥ śu­ṣka­ca­rma­va­tsaṃ­ko­ca­naṃ pra­de­śā­nāṃ saṃ­hā­ra­s tasyaiva bā­da­ra­śa­rī<span type="hard-break">- </span><lb n="408,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 408,33</span>ram a­dhi­ti­ṣṭha­to jale tai­la­va­dvi­sa­rpa­ṇaṃ visarpaḥ pra­sa­rpa­s tato '­saṃ­khye­ya­bhā­gā­di­ṣu vṛttiḥ pra­dī­pa­va­n na vi­ru­dhya­te | na <pb n="409"/><lb n="409,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,01</span>hi pra­dī­pa­sya ni­rā­va­ra­ṇa­na­bho­de­śā­va­dhṛ­ta­pra­kā­śa­pa­ri­mā­ṇa­syā­pi pra­bhā­pa­va­ra­kā­dyā­va­ra­ṇa­va­śā­t pra­kā­śa­pra­de­śa­saṃ­hā<span type="hard-break">- </span><lb n="409,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,02</span>ra­vi­sa­rpau ka­sya­ci­d asiddhau yato na dṛ­ṣṭāṃ­ta­tā syāt | syād ā­kū­taṃ­, nātmā pra­de­śa­saṃ­hā­ra­vi­sa­rpa­vā­n a­mū­rta­dra<span type="hard-break">- </span><lb n="409,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,03</span>vyatvād ā­kā­śa­va­d iti | tad a­yu­ktaṃ­, pakṣasya bā­dhi­ta­pra­mā­ṇa­tvā­t | tathā hi­–­ā­tmā pra­de­śa­saṃ­hā­ra­vi­sa­rpa­vā­n asti <lb n="409,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,04</span>ma­hā­pa­ri­mā­ṇa­de­śa­vyā­pi­tvā­t pra­dī­pa­pra­kā­śa­va­d ity a­nu­mā­ne­na tā­va­tpa­kṣo bādhyate | na cātra hetur asiddhaḥ śiśu<span type="hard-break">- </span><lb n="409,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,05</span>śa­rī­ra­vyā­pi­naḥ punaḥ ku­mā­ra­śa­rī­ra­vyā­pi­tva­pra­tī­teḥ | sthū­la­śa­rī­ra­vyā­pi­na­ś ca sato jīvasya kṛ­śa­śa­rī­ra­vyā­pi<span type="hard-break">- </span><lb n="409,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,06</span>tva­saṃ­ve­da­nā­t | na ca pū­rvā­pa­ra­śa­rī­ra­vi­śe­ṣa­vyā­pi­no jīvasya bheda eva pra­tya­bhi­jñā­nā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | na veha <lb n="409,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,07</span>ta­de­ka­tva­pra­tya­bhi­jñā­naṃ bhrāṃtaṃ bā­dha­kā­bhā­vā­d ity u­kta­tvā­t | ta­thā­ga­ma­vā­dhi­ta­ś ca pakṣaḥ syā­dvā­dā­ga­me jīvasya <lb n="409,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,08</span>saṃ­sā­ri­ṇaḥ pra­de­śa­saṃ­hā­ra­vi­sa­rpa­va­tka­tha­nā­t | na ca ta­da­pra­mā­ṇa­tvaṃ su­ni­rṇī­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­tvā­t pra­tya­kṣā­rtha­pra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="409,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,09</span>pā­da­kā­ga­ma­va­t | sa­rva­ga­ta­tvā­d ātmano na pradeśe saṃ­hā­ra­vi­sa­rpa­va­ttva­m ā­kā­śa­va­d iti cen na, ta­syā­sa­rva­ga­ta­tva­sā<span type="hard-break">- </span><lb n="409,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,10</span>dhanāt | yeṣāṃ punar gha­ṭa­ka­ṇi­kā­mā­traḥ sa­ha­sra­dhā bhinno vā ke­śā­gra­mā­tro ṃ­gu­ṣṭha­pa­rva­pra­mā­ṇo vātmā teṣāṃ sarvaśa<span type="hard-break">- </span><lb n="409,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,11</span>rīre sva­saṃ­ve­da­na­vi­ro­dhaḥ­, tasyāśu saṃ­cā­ri­tvā­t tathā saṃ­ve­da­ne sa­ka­la­śa­rī­re­ṣu tathā saṃ­ve­da­nā­pa­tte­r e­kā­tma­vā­dā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="409,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,12</span>ta­ra­ṇā­t | śakyaṃ hi vaktuṃ sa­ka­la­śa­rī­re­ṣv eka e­vā­tmā­ṇu­pra­mā­ṇo py āśu saṃ­cā­ri­tvā­t saṃ­ve­dya­ta iti tatrāśve<span type="hard-break">- </span><lb n="409,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,13</span>vā­ce­ta­na­tva­pra­saṃ­go 'nyatra saṃ­cā­ra­ṇā­d iti cet, śa­rī­rā­va­ya­ve­ṣv api ta­nmu­kte­ṣv a­ce­ta­na­tva­m u­pa­sa­jye­ta ta­dyu­kta­syai­va <lb n="409,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,14</span>co­pa­śa­rī­rai­ka­de­śa­sya sa­ce­ta­na­tvo­pa­pa­tte­r iti yat kiṃcid etat ya­thā­pra­tī­teḥ śa­rī­ra­pa­ra­mā­ṇā­nu­vi­dhā­yi­no jīvasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="409,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,15</span>bhyu­pa­ga­ma­nī­ya­tvā­t | ta­thā­sa­ti ta­syā­ni­tya­tva­pra­saṃ­gaḥ pra­dī­pa­va­d iti cen na kiṃcid a­ni­ṣṭaṃ­, pa­ryā­yā­rthā­de­śā­d ā<span type="hard-break">- </span><lb n="409,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,16</span>tmano '­ni­tya­tva­sā­dha­nā­t | dra­vyā­rthā­de­śā­t ta­nni­tya­tva­va­ca­nā­t pra­dī­pa­va­d eva | so pi hi pu­dga­la­dra­vyā­rthā­de­śā<span type="hard-break">- </span><lb n="409,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,17</span>n nitya e­vā­nya­thā va­stu­tva­vi­ro­dhā­t | jīvasya sā­va­ya­va­tve bhaṃ­gu­ra­tve vā­va­ya­va­vi­śa­ra­ṇa­pra­saṃ­go gha­ṭa­va­d iti cen na, <lb n="409,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,18</span>ā­kā­śā­di­nā­ne­kāṃ­tā­t | na hy ā­kā­śā­di ka­thaṃ­ci­d anityo pi sā­va­ya­vo pi pra­mā­ṇa­si­ddho na bhavati | na <lb n="409,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,19</span>cā­va­ya­va­vi­śa­ra­ṇaṃ tasyeti pratītaṃ kiṃcid ātmano vayavā vi­śī­ryaṃ­te kā­ra­ṇa­pū­rva­ka­tvā­d ā­kā­śā­di­pra­de­śa­va­t para<span type="hard-break">- </span><lb n="409,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,20</span>mā­ṇve­ka­pra­de­śa­va­d vā | kā­ra­ṇa­pū­rva­kā eva hi pa­ṭā­di­skaṃ­dhā­va­ya­vā vi­śī­rya­mā­ṇā dṛṣṭās ta­thā­śra­ya­tve­nā­va­ya­va­vya­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="409,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,21</span>deśāt | a­va­yū­yaṃ­te vi­śli­ṣyaṃ­te ity a­va­ya­vā iti vyutpatteḥ | na­cai­va­m ātmanaḥ pra­de­śāḥ­, pa­ra­mā­ṇu­pa­ri­mā­ṇe­na <lb n="409,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,22</span>pra­di­śya­mā­na­ta­yā teṣāṃ pra­de­śa­vya­pa­de­śā­d ā­kā­śā­di­pra­de­śa­va­t | tato na vi­śa­ra­ṇaṃ jī­va­syā­vi­bhā­ga­dra­vya­tvā­d ā<span type="hard-break">- </span><lb n="409,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,23</span>kā­śā­di­va­t nā­va­ya­va­vi­śa­ra­ṇa­m a­vi­bhā­ga­dra­vya­m ātmā a­mū­rta­tvā­nu­bha­vā­t | pra­sā­dhi­taṃ cā­syā­mū­rta­dra­vya­tva­m iti na <lb n="409,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,24</span>punar a­tro­cya­te | tad evaṃ lo­kā­kā­śa­m ādhāraḥ kā­rtsnye­nai­ka­de­śe­na vā dha­rmā­dī­nāṃ ya­thā­saṃ­bha­vaṃ | dha­rmā­da­yaḥ puna<span type="hard-break">- </span><lb n="409,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,25</span>r ā­dhe­yā­s ta­thā­pra­tī­te vya­va­hā­ra­na­yā­śra­yā­d iti vi­jñe­yā­rthā­nā­m ā­kā­śa­dha­rmā­dī­nā­m ā­dhā­rā­dhe­ya­tā gha­ṭo­da­kā­dī­nā­m iva <lb n="409,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,26</span>bā­dha­kā­bhā­vā­t | na teṣām ā­dhā­rā­dhe­ya­tā sa­ha­bhā­vi­tvā­t sa­vye­ta­ra­go­vi­ṣā­ṇa­va­d ity e­ta­dbā­dha­ka­m iti cen na, nitya<span type="hard-break">- </span><lb n="409,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,27</span>gu­ṇi­gu­ṇā­bhyāṃ vya­bhi­cā­rā­t | na lo­kā­kā­śa­dra­vye dha­rmā­dī­ni dravyāṇy ā­dhe­yā­ni yu­ta­si­ddha­tvā­d a­ne­ka­kā­la­dra­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="409,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,28</span>vad iti cen na, kuṃ­ḍa­ba­da­rā­di­bhi­r a­ne­kāṃ­tā­t | sā­dhā­ra­ṇa­śa­rī­rā­ṇā­m ā­tma­nā­m api pa­ra­spa­ra­m ā­dhā­rā­dhe­ya­tvo­pa­ga­mā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="409,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,29</span>śvam a­nu­ṣyā­dī­nāṃ ca da­rśa­nā­t sā­dhya­śū­nya­m u­dā­ha­ra­ṇaṃ | na tāni ta­trā­dhe­yā­ni śa­śva­da­sa­ma­ve­ta­tve sati sahabhā<span type="hard-break">- </span><lb n="409,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,30</span>vād iti cen na, hetor a­nya­thā­nu­pa­pa­nna­ni­ya­mā­si­ddheḥ | na hi yatra yad ādheyaṃ tatra śa­śva­tsa­ma­ve­taṃ ta­da­sa­ha­bhā­vi ca <lb n="409,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,31</span>sarvaṃ dṛṣṭaṃ vyomādau ni­tya­ma­ha­ttvā­di­gu­ṇa­syā­dhe­ya­sya śa­śva­tsa­ma­ve­ta­sya siddhāv api ta­da­sa­ha­bhā­vā­pra­tī­teḥ­, kuṃḍādau <lb n="409,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,32</span>ba­da­rā­de­r ā­dhe­ya­sya sa­ha­bhā­va­si­ddhā­v api śa­śva­tsa­ma­ve­ta­tvā­pra­si­ddhi­r iti sa­mu­di­ta­sya hetoḥ sā­dhya­vyā­vṛ­ttau vyāvṛttya<span type="hard-break">- </span><lb n="409,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,33</span>bhāvād a­pra­yo­ja­ko hetuḥ | na­bhaḥ­pu­dga­la­dra­vyā­bhyāṃ vya­bhi­cā­rā­c ca | na hi nabhasi pu­dga­la­dra­vya­m ādheyaṃ na bhavati <lb n="409,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,34</span>tasya ta­da­va­gā­hi­tve­na pra­tī­te­s ta­dā­dhe­ya­tva­si­ddheḥ payasi ma­ka­rā­di­va­t­, tatra tasya śa­śva­da­sa­ma­ve­ta­tve sati saha<span type="hard-break">- </span><lb n="409,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 409,35</span>bhāvaś ca hetuḥ prasiddhaḥ | kha­pu­dga­la­dra­vya­sya sadā sa­ma­vā­yā­saṃ­bha­vā­n ni­tya­tve­na sa­ha­bhā­va­tve pi vipakṣe pi bhāvāt <pb n="410"/><lb n="410,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,01</span>tasya vya­bhi­cā­ra­ta eva tayoḥ pa­kṣī­ka­ra­ṇe tra pakṣasya pra­mā­ṇa­bā­dhaḥ kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­ś ca hetuḥ kha­pu­dga­la­dra­vya­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="410,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,02</span>r ā­dhā­rā­dhe­ya­tā­pra­tī­teḥ | pu­dga­la­pa­ryā­yā eva gha­ṭā­da­yaḥ sva­syā­dhe­yāḥ pra­tī­yaṃ­te na ca dravyam iti cen na, paryā<span type="hard-break">- </span><lb n="410,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,03</span>yebhyo dravyasya ka­thaṃ­ci­d a­vya­ti­re­kā­t ta­dā­dhe­ya­tve tasyāpy ā­dhe­ya­tva­si­ddheḥ | tataḥ suktaṃ lo­kā­kā­śa­dha­rmā­di­dra<span type="hard-break">- </span><lb n="410,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,04</span>vyāṇām ā­dhā­rā­dhe­ya­tā vya­va­hā­ra­na­yā­śra­yā pra­ti­pa­tta­vyā bā­dha­kā­bhā­vā­d iti ni­śca­ya­na­yā­n na teṣām ā­dhā­rā­dhe­ya­tā <lb n="410,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,05</span>yuktā | vyo­ma­va­ddha­rmā­dī­nā­m api svarūpe va­sthā­nā­d a­nya­syā­nya­tra sthitau sva­rū­pa­saṃ­ka­ra­pra­saṃ­gā­t | svayaṃ sthāsnor anyena <lb n="410,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,06</span>sthi­ti­ka­ra­ṇa­m a­na­rtha­kaṃ svayam asthāsnoḥ sthi­ti­ka­ra­ṇa­m a­saṃ­bhā­vyaṃ śa­śa­vi­ṣā­ṇa­va­t | śa­kti­rū­pe­ṇa svayaṃ sthā­na­śī­la<span type="hard-break">- </span><lb n="410,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,07</span>syānyena vya­kti­rū­pa­ta­yā sthitiḥ kriyata iti cet tasyāpi vya­kti­rū­pā sthitis ta­tsva­bhā­va­sya vā kriyeta | na <lb n="410,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,08</span>ca tāvat ta­tsva­bhā­va­sya vai­ya­rthyā­t ka­ra­ṇa­vyā­pā­ra­sya­, nāpy a­ta­tsva­bhā­va­sya sva­pu­ṣpa­va­tka­ra­ṇā­nu­pa­pa­tteḥ | katham evam u<span type="hard-break">- </span><lb n="410,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,09</span>tpa­tti­vi­nā­śa­yoḥ kāraṇaṃ ka­sya­ci­t ta­tsva­bhā­va­syā­ta­tsva­bhā­va­sya vā ke­na­ci­t ta­tkā­ra­ṇe sthi­ti­pa­kṣo­kta­do­ṣā­nu­ṣaṃ­gā<span type="hard-break">- </span><lb n="410,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,10</span>d iti cen na katham api ta­nni­śca­ya­na­yā­t sarvasya vi­sra­so­tpā­da­vya­ya­dhrau­vya­vya­va­sthi­teḥ | vya­va­hā­ra­na­yā­d e­vo­tpā­dā­dī­nāṃ <lb n="410,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,11</span>sa­he­tu­ka­tva­pra­tī­teḥ | kṣa­ṇa­kṣa­yai­kāṃ­te tu sarvathā ta­da­bhā­vaḥ śā­śva­tai­kāṃ­ta­va­t | saṃvṛttyā tu janmaiva sa­he­tu­kaṃ na <lb n="410,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,12</span>punar vināśaḥ sthitiś ceti sva­ru­ci­vi­ra­ci­ta­da­śa­no­pa­da­rśa­na­mā­traṃ ni­ya­ma­he­tva­bhā­vā­t | tato nāsti ni­śca­ya­na­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="410,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,13</span>d bhā­vā­nā­m ā­dhā­rā­dhe­ya­bhā­vaḥ sarvathā vi­cā­rya­mā­ṇa­syā­yo­gā­t kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vā­d iti syāl lo­kā­kā­śe dha­rmā­dī­nā­m ava<span type="hard-break">- </span><lb n="410,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,14</span>gāhaḥ syād a­na­va­gā­ha iti syā­dvā­da­pra­si­ddhiḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.17 a_3211" rend="justify"><lb n="410,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.17 </span>ga­ti­sthi­tyu­pa­gra­hau dha­rmā­dha­rma­yo­r u­pa­kā­raḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">17</ref> || </p><p n="a_3212" rend="justify"><lb n="410,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,16</span>dravyasva de­śāṃ­ta­ra­prā­pti­he­tuḥ pa­ri­ṇā­mo gatiḥ, ta­dvi­pa­rī­tā sthitiḥ | u­pa­gra­ho '­nu­gra­haḥ ga­ti­sthi­tī evo<span type="hard-break">- </span><lb n="410,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,17</span>pagrahau sva­pa­dā­rthā vṛttir na punar a­nya­pa­dā­rthā dha­rmā­dha­rmā­v ity a­va­ca­nā­t | nāpy a­nya­ta­ra­pa­dā­rthā ga­ti­sthi­tyu­pa­gra­hā­v iti <lb n="410,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,18</span>dvi­va­ca­na­ni­rde­śā­t | tasyāṃ hi satyām u­pa­gra­ha­syai­ka­tvā­d e­ka­va­ca­na­m eva syāt | ga­ti­sthi­tyo­r u­pa­gra­ho gatisthi<span type="hard-break">- </span><lb n="410,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,19</span>tyu­pa­gra­ha iti bhā­va­sā­dha­na­syo­pa­gra­ha­śa­bda­sya ṣa­ṣṭhī­vṛ­tte­r gha­ṭa­nā­t | tasya ka­rma­sā­dha­na­tve sva­pa­dā­rtha­vṛ­tte­r e­vo­pa­pa­tteḥ <lb n="410,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,20</span>ga­ti­sthi­tī e­vo­pa­gṛ­hye­te ity u­pa­gra­hau | na ca ka­rma­sā­dha­na­tve py u­pa­gra­ha­śa­bda­syo­pa­kā­ra­śa­bde­na saha sā­mā­nā­dhi­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="410,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,21</span>ra­ṇyā­nu­pa­pa­ttiḥ ga­ti­sthi­tyu­pa­gra­hau u­pa­kā­ra iti u­pa­kā­ra­śa­bda­syā­pi ka­rma­sā­dha­na­tvā­t | na caivam u­pa­kā­ra­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="410,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,22</span>bdasya dvi­va­ca­na­pra­sthā sā­mā­nyo­pa­kra­mā­d e­ka­va­ca­no­pa­pa­tteḥ | punar vi­śe­ṣo­pa­kra­me pi ta­da­pa­ri­tyā­gā­t sādhoḥ kāryaṃ <lb n="410,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,23</span>ta­paḥ­śru­ti­r i­tyā­di­va­t | nanu sva­pa­dā­rthā­yāṃ vṛttāv u­pa­gra­ha­va­ca­na­m a­na­rtha­kaṃ ga­ti­sthi­tī dha­rmā­dha­rma­yo­r u­pa­kā­ra <lb n="410,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,24</span>i­tī­ya­tā pa­ryā­pta­tvā­t | dha­rmā­dha­rma­yo­r a­nu­gra­ha­mā­tra­vṛ­tti­tva­khyā­pa­nā­rthaṃ ga­ti­sthi­tyo­r ni­rva­rta­ka­kā­ra­ṇa­tva­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ <lb n="410,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,25</span>co­pa­gra­ha­gra­ha­ṇa­m ity apy a­yu­ktaṃ­, ga­ti­sthi­tī dha­rmā­dha­rma­kṛ­te ity a­va­ca­nā­d eva tatsiddheḥ | u­pa­kā­ra­va­ca­nā­j jīvapu<span type="hard-break">- </span><lb n="410,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,26</span>dgalānāṃ ga­ti­sthi­tī svayam ā­ra­bha­mā­ṇā­nāṃ dha­rmā­dha­rmau ta­da­nu­gra­ha­mā­tra­vṛ­tti­tvā­d u­pa­kā­ra­kā­v iti pra­ti­pa­tteḥ | yathā<span type="hard-break">- </span><lb n="410,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,27</span>saṃ­khya­ni­vṛ­ttya­rtha­m u­pa­gra­ha­va­ca­na­m ity apy a­sā­raṃ­, tadbhāve ta­da­ni­vṛ­tteḥ | śakyaṃ hi vaktuṃ jīvasya ga­tyu­pa­gra­ho dharma<span type="hard-break">- </span><lb n="410,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,28</span>syo­pa­kā­raḥ pu­dga­la­sya sthi­tyu­pa­gra­ho '­dha­rma­syo­pa­kā­ra iti ya­thā­saṃ­khya­m u­pa­gra­ha­va­ca­na­sa­dbhā­ve pi jī­va­pu­dga­lā­nāṃ bahu<span type="hard-break">- </span><lb n="410,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,29</span>tvāc ca dvābhyāṃ sa­ma­tvā­bhā­vā­d eva ya­thā­saṃ­khya­ni­vṛ­tti­si­ddhi­r na tadarthaṃ ta­dva­ca­naṃ yuktaṃ | dha­rmā­dha­rmā­bhyāṃ ya­thā­saṃ­khya<span type="hard-break">- </span><lb n="410,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,30</span>pra­ti­pa­ttya­rthaṃ ga­ti­sthi­tyu­pa­gra­hā­v iti vacanaṃ vya­va­ti­ṣṭha­te na ga­tyu­pa­gra­ho dharmasya sthi­tyu­pa­gra­haḥ punar a­dha­rma­sye­ti <lb n="410,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,31</span>pra­tī­ya­te | nanu ga­ti­sthi­tyu­pa­gra­hau dha­rma­syā­dha­rma­sya ca pra­tye­ka­m iti ka­ści­t­; so pi na sthi­ta­vā­dī­, upakā<span type="hard-break">- </span><lb n="410,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,32</span>rāv iti va­ca­nā­d api tatsiddhiḥ gatir u­pa­kā­ro dharmasya sthitir a­dha­rma­sye­ty a­bhi­saṃ­baṃ­dha­tvā­t | tat kim i­dā­nī­m upagra<span type="hard-break">- </span><lb n="410,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,33</span>ha­va­ca­naṃ­? na kartavyaṃ | ka­rta­vya­m e­vo­pa­kā­ra­śa­bde­na kā­rya­sā­mā­nya­syā­bhi­dhā­nā­t ga­ti­sthi­tyu­pa­gra­hā­v iti kāryavi<span type="hard-break">- </span><lb n="410,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 410,34</span>śe­ṣa­ka­tha­nā­t | tena dha­rmā­dha­rma­yo­r na kiṃcit kāryam astīti vadan ni­vā­rya­te dha­rmā­dha­rma­yo­r u­pa­kā­ro stīti va­ca­nā­t | <pb n="411"/><lb n="411,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,01</span>kiṃ punas ta­tkā­rya­m ity ā­re­kā­yāṃ ga­ti­sthi­tyu­pa­gra­hā­v ity ucyate ga­ti­sthi­tī iti tayos ta­da­ni­rva­rtya­tvā­t dharmā<span type="hard-break">- </span><lb n="411,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,02</span>dharmau hi na jī­va­pu­dga­lā­nāṃ ga­ti­sthi­tī ni­rva­rta­ya­taḥ | kiṃ tarhi ? ta­da­nu­gra­hā­v eva | kuta ity evaṃ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3213"><l ana="bt" n="bt_5.17.1"><lb n="411,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.17.1</span>sa­kṛ­tsa­rva­pa­dā­rthā­nāṃ gacchatāṃ ga­tyu­pa­gra­haḥ | dharmasya co­pa­kā­raḥ syāt tiṣṭhatāṃ sthi­tyu­pa­gra­haḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.17.2"><lb n="411,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.17.2</span>tathaiva syād a­dha­rma­syā­nu­me­yā­v iti tau tataḥ | tā­dṛ­kkā­rya­vi­śe­ṣa­sya kā­ra­ṇā­vya­bhi­cā­ra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3214" rend="justify"><lb n="411,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,05</span>krameṇa sa­rva­pa­dā­rthā­nāṃ ga­ti­pa­ri­ṇā­mi­nāṃ ga­tyu­pa­gra­ha­sya sthi­ti­pa­ri­ṇā­mi­nāṃ sthi­tyu­pa­gra­ha­sya ca kṣityādi<span type="hard-break">- </span><lb n="411,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,06</span>he­tu­ka­sya da­rśa­na­sya dha­rmā­dha­rma­ni­baṃ­dha­na­m iti cen na sa­kṛ­dgra­ha­ṇā­t | sakṛd api ke­ṣāṃ­ci­t pa­dā­rthā­nāṃ tasya kṣityādi<span type="hard-break">- </span><lb n="411,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,07</span>kṛ­ta­tva­si­ddhe­ś ca ta­nni­mi­tta­tva­m ity api na maṃ­ta­vyaṃ­, sa­rva­gra­hā­t | tataḥ sa­kṛ­tsa­rva­pa­dā­rtha­ga­ti­sthi­tyu­pa­gra­hau sarvalo<span type="hard-break">- </span><lb n="411,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,08</span>ka­vyā­pi­dra­vyo­pa­kṛ­tau sa­kṛ­tsa­rva­pa­dā­rtha­ga­ti­sthi­tyu­pa­gra­ha­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tte­r iti kā­rya­vi­śe­ṣā­nu­me­yau dha­rmā­dha­rmau | na <lb n="411,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,09</span>hi dha­rmā­dha­rmā­bhyāṃ vinā sa­kṛ­tsa­rvā­rthā­nāṃ ga­ti­sthi­tyu­pa­gra­hau saṃ­bhā­vye­te­, yato na ta­da­vya­bhi­cā­ri­ṇau syātāṃ | <lb n="411,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,10</span>tābhyāṃ vinaiva pa­ra­spa­ra­taḥ saṃ­bhā­vye­te tāv iti cet, kim idānīṃ yu­ga­pa­d gacchatāṃ sarveṣāṃ tiṣṭhaṃto hetavaḥ sarve, <lb n="411,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,11</span>tiṣṭhatāṃ ca sa­kṛ­tsa­rve­ṣāṃ gacchaṃtaḥ sarveṣāṃ ā­ho­svi­t kecid eva ke­ṣāṃ­ci­t ? | na tāvat prathamaḥ pakṣaḥ paraspa<span type="hard-break">- </span><lb n="411,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,12</span>rā­śra­ya­pra­saṃ­gā­t | nāpi dvitīyaḥ śreyān sa­rvā­rtha­ga­ti­sthi­tyu­pa­gra­ha­yoḥ sa­rva­lo­ka­vyā­pi­dra­vyo­pa­kṛ­ta­tve­na sādhya<span type="hard-break">- </span><lb n="411,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,13</span>tvāt | pra­ti­ni­ya­tā­rtha­ga­ti­sthi­tya­nu­gra­ha­yoḥ kā­dā­ci­t kayoḥ pra­ti­vi­śi­ṣṭa­yoḥ kṣi­tyā­di­dra­vyo­pa­kṛ­ta­tvā­bhyu­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="411,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,14</span>gamāt | ga­ga­no­pa­kṛ­ta­tvā­t si­ddha­sā­dha­na­m iti cen na, lo­kā­lo­ka­vi­bhā­gā­bhā­va­saṃ­ga­tā­l lokasya sā­va­dhi­tva­sā<span type="hard-break">- </span><lb n="411,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,15</span>dhanāt | ni­ra­va­dhi­tve saṃ­sthā­na­tva­vi­ro­dhā­t pra­mā­ṇā­bhā­vā­c ca | yadi punar lo­kai­ka­de­śa­va­rti­dra­vyo­pa­kṛ­tau sakalā<span type="hard-break">- </span><lb n="411,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,16</span>rtha­ga­ti­sthi­tyu­pa­gra­hau syātāṃ tadāpi lo­kā­lo­ka­vi­bhā­gā­si­ddhiḥ­, kvacid va­rta­mā­na­yo­r dha­rmā­dha­rmā­sti­kā­ya­yoḥ sarva<span type="hard-break">- </span><lb n="411,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,17</span>lo­kā­kā­śe i­vā­lo­kā­kā­śe pi sa­rvā­rtha­ga­ti­sthi­tyu­pa­gra­ho­pa­kā­ri­tva­pra­sa­kte­s tasya lo­ka­tvā­pa­tteḥ | tataḥ sa­rva­ga­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="411,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,18</span>bhyām eva dravyābhyāṃ sa­ka­lā­rtha­ga­ti­sthi­tya­nu­gra­ho­pa­kā­ri­bhyāṃ bha­vi­ta­vyaṃ | tau no dha­rmā­dha­rmau || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.18 a_3215" rend="justify"><lb n="411,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.18 </span>ā­kā­śa­syā­va­gā­haḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">18</ref> || </p><p n="a_3216" rend="justify"><lb n="411,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,20</span>u­pa­kā­ra ity a­nu­va­rta­te | kaḥ punar a­va­gā­haḥ ? a­va­gā­ha­na­m a­va­gā­haḥ sa ca na ka­rma­stha­s ta­syā­si­ddha­tvā­l liṃgatvā<span type="hard-break">- </span><lb n="411,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,21</span>yogāt | kiṃ tarhi ? kartṛstha ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3217"><l ana="bt" n="bt_5.18.1"><lb n="411,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.18.1</span>u­pa­kā­ro vagāhaḥ syāt sa­rve­ṣā­m a­va­gā­hi­nāṃ | ā­kā­śa­sya sakṛn nā­nya­sye­ty etad a­nu­mī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3218" rend="justify"><lb n="411,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,23</span>jī­vā­da­yo hy a­va­gā­ha­kā­s tatra pra­tī­ti­si­ddha­tvā­l liṃgam a­va­gā­hya­sya ka­sya­ci­t yat ta­da­va­gā­hyaṃ sa­kṛ­tsa­rvā­rthā­nāṃ <lb n="411,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,24</span>ta­dā­kā­śa­m iti ka­rtṛ­sthā­d a­va­gā­hā­d a­nu­mī­ya­te | ga­ga­nā­d anyasya ta­thā­bhā­vā­nu­pa­pa­tteḥ | ā­lo­ka­ta­ma­so­r a­va­gā­haḥ <lb n="411,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,25</span>sa­rve­ṣā­m a­va­gā­ha­kā­nāṃ ja­lā­de­r bha­smā­di­va­d iti cen na, tayor apy a­va­gā­ha­ka­tvā­d a­va­gā­hyāṃ­ta­ra­si­ddheḥ | nanv evam ākāśa<span type="hard-break">- </span><lb n="411,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,26</span>syāpy a­va­gā­ha­ka­tvā­d anyad a­va­gā­hyaṃ kalpyatāṃ tasyāpy a­va­gā­ha­ka­tve a­pa­ra­ma­va­gā­hya­m ity a­na­va­sthā syād iti cen na, <lb n="411,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,27</span>ā­kā­śa­syā­naṃ­ta­syā­mū­rta­sya vyāpinaḥ svā­va­gā­hi­tva­si­ddhe­r a­va­gā­hyāṃ­ta­rā­saṃ­bha­vā­t | na caivam ā­lo­ka­ta­ma­soḥ sarvā<span type="hard-break">- </span><lb n="411,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,28</span>rthānāṃ vā svā­va­gā­hi­tva­pra­sa­kti­r a­sa­rva­ga­ta­tvā­t | na ca kiṃcid a­sa­rva­ga­taṃ svā­va­gā­hi dṛṣṭaṃ, ma­tsyā­de­r ja­lā­dya­va<span type="hard-break">- </span><lb n="411,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,29</span>gā­hi­tva­da­rśa­nā­t | sa­rvā­rthā­nāṃ kṣa­ṇi­ka­pa­ra­mā­ṇu­sva­bhā­va­tvā­t a­va­gā­hyā­va­gā­ha­ka­bhā­vā­bhā­va iti cen na, sthūlasthi<span type="hard-break">- </span><lb n="411,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,30</span>ra­sā­dhā­ra­ṇā­rtha­pra­tī­teḥ | na ceyaṃ bhrāṃtir bā­dha­kā­bhā­vā­t e­ka­syā­ne­ka­de­śa­kā­la­vyā­pi­no rtha­syā­bhā­ve sa­rva­śū­nya­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="411,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,31</span>patteḥ | bhāve punar a­va­gā­hyā­va­gā­ha­ka­bhā­vā­vi­ro­dha e­vā­dhā­rā­dhe­ya­bhā­vā­di­va­t śī­ta­vā­tā­ta­pā­dī­nā­m a­bhi­nna­de­śa­kā­la<span type="hard-break">- </span><lb n="411,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,32</span>tayā pratīteḥ svā­va­gā­hyā­va­gā­ha­ka­bhā­va­si­ddhiḥ pa­ra­spa­ra­m a­va­gā­hā­nu­pa­pa­ttau bhi­nna­de­śa­tva­pra­saṃ­gā­l lo­ṣṭha­dva­ya­va­t | tato <lb n="411,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,33</span>ya­thā­pra­tī­ti­ni­ya­tā­nā­m a­va­gā­ha­kā­nāṃ pra­ti­ni­ya­ta­m a­va­gā­hya­m asiddhaṃ tayā sa­kṛ­tsa­rvā­va­gā­hi­nā­m a­va­gā­hya­m ākāśa<span type="hard-break">- </span><lb n="411,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 411,34</span>m a­nu­maṃ­ta­vya­m || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.19 a_3219" rend="justify"><pb n="412"/><lb n="412,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.19 </span>śa­rī­ra­vā­ṅma­naḥ­prā­ṇā­pā­nāḥ pu­dga­lā­nā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">19</ref> || </p><p n="a_3220" rend="justify"><lb n="412,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,02</span>u­pa­kā­ra ity a­nu­va­rta­nī­yaṃ­, tatra śa­rī­ra­m au­dā­ri­kaṃ vyākhyātaṃ | vāk dvi­dha­–­dra­vya­vā­k bhā­va­vā­k ca | tatreha <lb n="412,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,03</span>dra­vya­vā­k pau­dga­li­kī gṛhyate | mano pi dvi­vi­dhaṃ­, dra­vya­bhā­va­vi­ka­lpā­t | tatreha dra­vya­ma­naḥ pau­dga­li­kaṃ grāhyaṃ, <lb n="412,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,04</span>prā­ṇā­pā­nau śvā­so­cchvā­sau | ta ete pu­dga­lā­nāṃ śa­rī­ra­va­rga­ṇā­dī­nā­m a­tīṃ­dri­yā­ṇā­m u­pa­kā­raḥ kāryam a­nu­mā­pa­ka­m i<span type="hard-break">- </span><lb n="412,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,05</span>ty ā­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3221"><l ana="bt" n="bt_5.19.1"><lb n="412,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.19.1</span>śa­rī­ra­va­rga­ṇā­dī­nāṃ pu­dga­lā­nāṃ sa saṃmataḥ | śa­rī­rā­va­ya­va ity etais teṣām a­nu­mi­ti­r bhavet || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3222" rend="justify"><lb n="412,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,07</span>saṃti śa­rī­ra­vā­ṅma­no­va­rga­ṇāḥ prā­ṇā­pā­nā­raṃ­bha­kā­ś ca sūkṣmāḥ pudgalāḥ śa­rī­rā­di­kā­ryā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | na <lb n="412,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,08</span>pradhānaṃ kāraṇaṃ śa­rī­rā­dī­nāṃ mū­rti­ma­ttvā­bhā­vā­d ā­tma­va­t | na hy a­mū­rti­ma­taḥ pa­ri­ṇā­maḥ kāraṇaṃ dṛṣṭaṃ | pṛthivyā<span type="hard-break">- </span><lb n="412,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,09</span>di­pa­ra­mā­ṇa­vaḥ kā­ra­ṇa­m iti ke­ci­t­, teṣāṃ sarve py a­vi­śe­ṣe­ṇa pṛ­thi­vyā­di­pa­ra­mā­ṇa­vaḥ śa­rī­rā­dyā­raṃ­bha­kāḥ syuḥ <lb n="412,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,10</span>pra­ti­ni­ya­ta­sva­bhā­vāḥ ? na tāvad ā­di­vi­ka­lpo '­ni­ṣṭa­pra­saṃ­gā­t | dvi­tī­ya­ka­lpa­nā­yāṃ tu śa­rī­rā­di­va­rga­ṇā eva <lb n="412,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,11</span>nā­māṃ­ta­re­ṇo­ktā bha­ve­yu­r iti siddho '­sma­tsi­ddhāṃ­taḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.20 a_3223" rend="justify"><lb n="412,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.20 </span>su­kha­duḥ­kha­jī­vi­ta­ma­ra­ṇo­pa­gra­hā­ś ca || <ref type="no-sbt" rend="b">20</ref> || </p><p n="a_3224" rend="justify"><lb n="412,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,13</span>pu­dga­lā­nā­m u­pa­kā­ra ity a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ | keṣāṃ punaḥ pu­dga­lā­nā­m ime kāryam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3225"><l ana="bt" n="bt_5.20.1"><lb n="412,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.20.1</span>su­khā­dyu­pa­gra­hā­ś co­pa­kā­ro jī­va­vi­pā­ki­nā­m | sā­ta­ve­dyā­di­ka­rmā­tma­pu­dga­lā­nā­m ito numā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3226" rend="justify"><lb n="412,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,15</span>sukhaṃ tac cet sa­dve­dya­sya karmaṇaḥ kāryaṃ duḥkham a­sa­dve­dya­sya­, jī­vi­ta­m ā­yu­ṣaḥ­, ma­ra­ṇa­m a­sa­dve­dya­syai­vā­yuḥ­kṣa­ye sati <lb n="412,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,16</span>ta­du­da­yā­t pa­ra­ma­duḥ­khā­tma­nā ta­syā­nu­bha­vā­t | tataḥ sā­ta­ve­dyā­di­ka­rmā­tmā­naḥ pudgalāḥ su­khā­dyu­pa­gra­he­bhyo 'numī<span type="hard-break">- </span><lb n="412,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,17</span>yaṃte | a­tro­pa­gra­ha­va­ca­naṃ sa­dve­dyā­di­ka­rma­ṇāṃ su­khā­dyu­tpa­ttau ni­mi­tta­mā­tra­tve­nā­nu­grā­ha­ka­tva­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ pa­ri­ṇā­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="412,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,18</span>kāraṇaṃ jīvaḥ su­khā­dī­nāṃ tasyaiva ta­thya­pa­ri­ṇā­mā­t | ata eva jī­va­vi­pā­ki­tvaṃ sa­dve­dyā­di­ka­rma­ṇāṃ jīve <lb n="412,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,19</span>ta­dvi­pā­ko­pa­la­bdheḥ | nanv āyuḥ bha­va­vi­pā­ki śrūyate tat kathaṃ jī­va­vi­pā­ki syāt ? bhavasya jī­va­pa­ri­ṇā­ma­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="412,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,20</span>vi­va­kṣā­yāṃ tathā vi­dhā­nā­d adoṣaḥ | tasya ka­thaṃ­ci­d a­jī­va­pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣa­tve vā jī­va­pa­ri­ṇā­ma­mā­trā­d bhe­da­vi­va<span type="hard-break">- </span><lb n="412,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,21</span>kṣāyām ā­yu­rbha­va­vi­pā­ki proktam iti na virodhaḥ | nanv ā­bha­ra­ṇā­di­pu­dga­lā­nāṃ su­khā­dyu­pa­gra­he vṛ­tti­da­rśa­nā­t teṣāṃ <lb n="412,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,22</span>su­khā­dyu­pa­gra­ha u­pa­kā­ro stv iti cen na, teṣām a­nu­me­ya­tvā­t ni­ya­mā­bhā­vā­c ca ka­sya­ci­t ka­dā­ci­t su­kho­pa­gra­he vartamā<span type="hard-break">- </span><lb n="412,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,23</span>nasyāpi baṃ­dha­nā­de­r a­pa­ra­sya duḥ­khā­dyu­pa­gra­he pi vṛ­ttya­vi­ro­dhā­n na niyamaḥ | sa­dve­dyā­di­ka­rmā­ṇi su­khā­dyu­pa­gra­he prati<span type="hard-break">- </span><lb n="412,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,24</span>ni­ya­ta­sva­bhā­vā­ny e­vā­nya­thā ta­tsaṃ­bhā­va­nā­nu­pa­pa­tte­r iti tebhyas ta­da­nu­mā­na­m || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.21 a_3227" rend="justify"><lb n="412,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.21 </span>pa­ra­spa­ro­pa­gra­ho jī­vā­nā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">21</ref> || </p><p n="a_3228" rend="justify"><lb n="412,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,26</span>u­pa­kā­ra ity a­nu­va­rta­te­, tataḥ pa­ra­spa­raṃ jī­vā­nā­m a­nu­mā­na­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3229"><l ana="bt" n="bt_5.21.1"><lb n="412,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.21.1</span>jī­vā­nā­m u­pa­kā­raḥ syāt pa­ra­spa­ra­m u­pa­gra­haḥ | saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­va­dbhā­jāṃ vyā­pā­rā­di­r ato numā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3230" rend="justify"><lb n="412,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,28</span>saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­bhā­jo hi jīvāḥ pa­ra­spa­ra­m a­saṃ­vi­dā­tmā­naḥ kāryato numeyāḥ syur na punar ai­kya­bhā­jaḥ | tac ca <lb n="412,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,29</span>kāryaṃ pa­ra­spa­ra­m u­pa­gra­haḥ | sa ca vyā­pā­rā­di­r ā­liṃ­ga­nā­di­vā­ha­nā­di­bhi­r vyāpāraḥ | a­nu­na­ya­naṃ hi­ta­pra­ti­pā­da­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="412,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,30</span>dir vyāhāraḥ | sa ca pa­ra­spa­ra­m u­pa­la­bhya­mā­naḥ saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­tvaṃ sā­dha­ya­tī­ti ta­da­nu­me­yāḥ saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­bhā­jo jīvāḥ <lb n="412,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,31</span>pa­ra­spa­raṃ saṃvṛttyā saṃ­tā­nāṃ­ta­ra­vya­va­hā­ra ity a­yu­ktaṃ­, pu­ru­ṣā­dvai­ta­vā­da­sya pūrvam eva ni­ra­sta­tvā­t saṃ­ve­da­nā­dvai­ta­vā­da­va­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.22 a_3231" rend="justify"><lb n="412,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.22 </span>vartanā pa­ri­ṇā­maḥ kriyā pa­ra­tvā­pa­ra­tve ca kālasya || <ref type="no-sbt" rend="b">22</ref> || </p><p n="a_3232" rend="justify"><lb n="412,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 412,33</span>vartate va­rta­na­mā­traṃ vā va­rta­nā­, vṛtter ṇyantāt karmaṇi bhāve vā yuk ta­syā­nu­dā­tta­tvā­d vā tā­cchī­li­ko va yuc <pb n="413"/><lb n="413,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 413,01</span>va­rta­nā­śī­lā va­rta­ne­ti | kā punar iyaṃ ? pra­ti­dra­vya­pa­ryā­ya­m aṃ­ta­rnī­tai­ka­sa­ma­yā sva­sa­ttā­nu­bhū­ti­r vartanā | dravyaṃ <lb n="413,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 413,02</span>va­kṣya­mā­ṇaṃ tasya paryāyo dra­vya­pa­ryā­yaḥ dra­vya­pa­ryā­yaṃ dra­vya­pa­ryā­yaṃ prati pra­ti­dra­vya­pa­ryā­yaṃ aṃ­ta­rnī­ta ekaḥ samayo<span type="hard-break">- </span><lb n="413,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 413,03</span>nayety aṃ­ta­rnī­tai­ka­sa­ma­yā | kā punar asau ? sva­sa­ttā­nu­bhū­tiḥ svasyaiva sattā svasattā a­nyā­sā­dhā­ra­ṇī ja­nma­vya­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="413,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 413,04</span>dhrau­vyai­kya­vṛ­tti­r ity arthaḥ | '­u­tpā­da­vya­ya­dhrau­vya­yu­ktaṃ sat' iti va­ca­nā­t | na hi sa­ttā­tyaṃ­taṃ bhinnā svā­śra­yā­d u<span type="hard-break">- </span><lb n="413,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 413,05</span>pa­pa­dya­te | dra­vyā­bhi­dhā­nā­nu­pra­vṛ­tti­liṃ­ge­nā­nu­mī­ya­mā­nā sai­kai­ve­ty a­yu­ktaṃ­, sā­dṛ­śyo­pa­cā­rā­t ta­de­ka­tva­pra­tya­ya­pra­vṛ­ttiḥ | <lb n="413,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 413,06</span>jī­vā­jī­va­ta­dbhe­da­pra­bhe­daiḥ saṃ­ba­dhya­mā­nā viśiṣṭā śaktir a­ne­ka­tva­m ā­skaṃ­da­tī­ti sva­sa­ttā­yā a­nu­bhū­tiḥ sā vartanā <lb n="413,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 413,07</span>va­rtya­mā­na­tvā­t va­rta­mā­na­mā­tra­tvā­d vā tad u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3233"><l ana="bt" n="bt_5.22.1"><lb n="413,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.1</span>aṃ­ta­nīṃ­tai­ka­sa­ma­yaḥ sva­sa­ttā­nu­bha­vo bhidā | yaḥ pra­ti­dra­vya­pa­ryā­yaṃ vartanā seha kīrtyate || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.2"><lb n="413,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.2</span>yasmāt karmaṇi bhāve ca ṇyaṃ­tā­dva­rteḥ striyāṃ yuci | va­rta­ne­ty a­nu­dā­tte tā­cchī­lyā­dau vā yu­cī­ṣya­te || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.3"><lb n="413,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.3</span>dha­rmā­dī­nāṃ hi va­stū­nā­m e­ka­smi­nn a­vi­bhā­gi­ni | samaye va­rta­mā­nā­nāṃ sva­pa­ryā­yaiḥ ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.4"><lb n="413,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.4</span>u­tpā­da­vya­ya­dhrau­vya­vi­ka­lpai­r bahudhā svayaṃ | pra­yu­jya­mā­na­tā­nye­na vartanā karma bhāvyate || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.5"><lb n="413,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.5</span>pra­yo­ja­naṃ tu bhāvaḥ syāt sa cāsau ta­tpra­yo­ja­kaḥ | kāla ity eṣa nirṇīto va­rta­nā­la­kṣa­ṇo ṃjasā || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.6"><lb n="413,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.6</span>pra­tya­kṣa­to '­pra­si­ddhā­pi va­rta­nā­smā­dṛ­śāṃ tathā | vyā­va­hā­ri­ka­kā­rya­sya da­rśa­nā­d a­nu­mī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.7"><lb n="413,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.7</span>tathā taṃ­du­la­vi­kle­da­la­kṣa­ṇa­sya pra­si­ddhi­taḥ | pā­ka­syo­da­na­pa­ryā­ya­nā­m abhājaḥ pra­ti­kṣa­ṇaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.8"><lb n="413,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.8</span>sū­kṣma­taṃ­du­la­pā­ko stīty a­nu­mā­naṃ pra­va­rta­te | pā­ka­syai­vā­nya­the­ṣṭa­sya sa­rva­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.9"><lb n="413,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.9</span>tathaiva svā­tma­sa­dbhā­vā­nu­bhū­tau sa­rva­va­stu­naḥ | pra­ti­kṣa­ṇaṃ ba­hi­rhe­tuḥ sā­dhā­ra­ṇa iti dhruvam || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.10"><lb n="413,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.10</span>pra­si­ddha­dra­vya­pa­ryā­ya­vṛ­ttau bāhyasya da­rśa­nā­t | ni­mi­tta­syā­nya­thā­bhā­vā­bhā­vā­n ni­ścī­ya­te budhaiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.11"><lb n="413,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.11</span>ā­di­tyā­di­ga­ti­s tāvan na ta­ddhe­tu­r vi­bhā­vya­te | tasyāpi svā­tma­sa­ttā­nu­bhū­tau he­tu­vya­pe­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.12"><lb n="413,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.12</span>na­cai­va­m a­na­va­sthā syāt kā­la­syā­nyā­vya­pe­kṣa­ṇā­t | svavṛttau ta­tsva­bhā­va­tvā­t svayaṃ vṛtteḥ pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.13"><lb n="413,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.13</span>tathaiva sa­rva­bhā­vā­nāṃ svayaṃ vṛttir na yujyate | dṛ­ṣṭe­ṣṭa­bā­dha­nā­t sa­rvā­dī­nā­m iti vi­ciṃ­ti­taṃ || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.14"><lb n="413,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.14</span>na dṛ­śya­mā­na­tai­vā­tra yujyate va­rta­mā­na­tā | va­rta­mā­na­sya kā­la­syā­bhā­ve tasyāḥ svataḥ sthiteḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.15"><lb n="413,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.15</span>pra­tya­kṣā­saṃ­bha­vā­śa­kte­r a­nu­mā­nā­dya­yo­ga­taḥ | sa­rva­pra­mā­ṇa­ni­nhu­tyā sa­rva­śū­nya­tva­śa­kti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.16"><lb n="413,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.16</span>sva­saṃ­vi­da­dva­yaṃ tattvam icchataḥ sāṃprataṃ kathaṃ | siddhyen na va­rta­mā­no sya kālaḥ sūkṣmaḥ sva­yaṃ­pra­bhuḥ || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.17"><lb n="413,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.17</span>tato na bhāvitā dra­kṣya­mā­ṇa­tā nāpy a­tī­ta­tā | dṛṣṭatā bhā­vya­tī­ta­sya kā­la­syā­nya­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.18"><lb n="413,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.18</span>gataṃ na gamyate tāvad āgataṃ naiva gamyate | ga­tā­ga­ta­vi­ni­rmu­ktaṃ ga­mya­mā­naṃ na gamyate || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.19"><lb n="413,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.19</span>ity evaṃ va­rta­mā­na­sya kā­la­syā­bhā­va­bhā­ṣa­ṇaṃ | sva­vā­gvi­ru­ddha­m ābhāti ta­nni­ṣe­dhe sa­ma­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.20"><lb n="413,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.20</span>ni­ṣi­ddha­ma­ni­ṣi­ddhaṃ vā ta­ddva­yo­nmu­kta­m eva vā | ni­ṣi­dhya­te na hi kvaivaṃ niṣedho vidhir eva vā || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.21"><lb n="413,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.21</span>kva vā­bhyu­pa­ga­maḥ siddhyet pra­ti­jñā­hā­ni­saṃ­ga­taḥ | tasya svayaṃ pra­ti­jñā­nā­d va­rta­mā­na­sya tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.22"><lb n="413,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.22</span>tathaiva ca svayaṃ kiṃcit parair a­bhyu­pa­ga­mya­te | tathaiva gamyate kiṃ na kriyate vedyate pi ca || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.23"><lb n="413,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.23</span>saṃ­ve­da­nā­dva­yaṃ tā­va­dvi­di­taṃ naiva vedyate | na cā­vi­di­ta­m ā­tmā­di­ta­ttvaṃ vā nāpi taddvayaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.24"><lb n="413,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.24</span>iti sva­saṃ­vi­dā­dī­nā­m abhāvaḥ kena vāryate | va­rta­mā­na­sya kā­la­syā­pa­nha­ve svā­tma­vi­dvi­ṣāṃ || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.25"><lb n="413,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.25</span>na saṃ­vi­tsaṃ­vi­d eveti svataḥ sa­ma­va­ti­ṣṭha­te | brahma brahmaiva vetyādi yathā bhe­dā­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.26"><lb n="413,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.26</span>ta­tsva­saṃ­ve­da­na­syā­pi saṃ­tā­na­m a­nu­ga­ccha­taḥ | pareṇa hetunā bhāvyaṃ svayaṃ vṛ­ttyā­tma­nāṃ na saḥ || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.27"><lb n="413,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.27</span>va­rta­nai­vaṃ prasiddhā syāt pa­ri­ṇā­mā­di­va­t svayaṃ | tataḥ si­ddhāṃ­ta­sū­tro­ktāḥ sarve mī va­rta­nā­da­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l></lg><p n="a_3234" rend="justify"><pb n="414"/><lb n="414,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,01</span>ata e­vā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3235"><l ana="bt" n="bt_5.22.28"><lb n="414,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.28</span>kā­la­syo­pa­gra­hāḥ proktā ye punar va­rta­nā­da­yaḥ | syāt ta e­vo­pa­kā­ro­ta­s ta­syā­nu­mi­ti­r iṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l></lg><p n="a_3236" rend="justify"><lb n="414,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,03</span>vartanā hi jī­va­pu­dga­la­dha­rmā­dha­rmā­kā­śā­nāṃ ta­tsa­ttā­yā­ś ca sā­dhā­ra­ṇyāḥ sū­rya­ga­tyā­dī­nāṃ ca sva­kā­rya­vi­śe­ṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="414,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,04</span>nu­mi­ta­sva­bhā­vā­nāṃ ba­hi­raṃ­ga­kā­ra­ṇā­pe­kṣā­kā­rya­tvā­t taṃ­du­la­pā­ka­va­t | ya­ttā­va­dba­hi­raṃ­ga­kā­ra­ṇaṃ sa kālaḥ | nanu kāla<span type="hard-break">- </span><lb n="414,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,05</span>va­rta­na­yā vya­bhi­cā­raḥ svayaṃ va­rta­mā­ne­ṣu kā­lā­ṇu­ṣu ta­da­bhā­vā­t | na hi kā­lā­ṇa­vaḥ sva­sa­ttā­nu­bhū­tau pra­yo­ja­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="414,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,06</span>m a­pa­ra­m a­pe­kṣaṃ­te sa­rva­pra­yo­ja­ka­sva­bhā­va­tvā­t sva­sa­rva­pra­yo­ja­ka­sva­bhā­va­tva­vi­ro­dhā­t | svasya svā­va­gā­ha­he­tu­tvā­bhā­ve <lb n="414,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,07</span>sa­rvā­va­gā­ha­he­tu­tva­sva­bhā­va­tva­vi­ro­dhā­t | sa­rva­jña­vi­jñā­na­sya sva­rū­pa­pa­ri­cche­da­ka­tvā­bhā­va­tva­vi­ro­dha­va­d vā diśaḥ <lb n="414,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,08</span>svasmin pū­rvā­pa­rā­di­pra­tya­ya­he­tu­tvā­bhā­ve sarvatra pū­rvā­pa­rā­di­pra­tya­ya­he­tu­tva­vi­ro­dha­va­d veti kecit | kā­la­va­rta­nā­yā <lb n="414,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,09</span>a­nu­pa­ca­ri­ta­rū­pe­ṇā­sa­dbhā­vā­t ya­syā­sā­v anyena vartate tasya sā mu­khya­va­rta­nā ka­rma­sā­dha­na­tvā­t tasyāḥ | kālasya tu <lb n="414,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,10</span>nānyena vartate tasya svayaṃ sva­sa­ttā­vṛ­tti­he­tu­tvā­d a­nya­thā­na­va­sthā­pra­saṃ­gā­t | tataḥ kālamā svato vṛttir e­vo­pa­cā<span type="hard-break">- </span><lb n="414,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,11</span>rato vartanā | vṛ­tti­va­rta­ka­yo­r vi­bhā­gā­bhā­vā­n mu­khya­va­rta­nā­nu­pa­pa­tteḥ | śa­kti­bhe­dā­t tayor vibhāge tu sā kālasya <lb n="414,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,12</span>yathā mukhyā tathā ca ba­hi­raṃ­ga­ni­mi­ttā­pe­kṣā­tvaṃ va­rta­ka­śa­kte­r ba­hi­raṃ­ga­kā­ra­ṇa­tvā­t | tato na tayā vya­bhi­cā­raḥ | <lb n="414,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,13</span>a­kā­la­vṛ­tti­tve sati kā­rya­tvā­d iti sa­vi­śe­ṣa­ṇo vā hetuḥ sā­ma­rthyā­d a­va­sī­ya­te | yathā pṛ­thi­vyā­da­yaḥ svato<span type="hard-break">- </span><lb n="414,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,14</span>rthāṃ­ta­ra­bhū­ta­jñā­na­ve­dyāḥ pra­me­ya­tvā­d ity ukte py a­jñā­na­tve satīti ga­mya­te­, anyathā jñānena svayaṃ ve­dya­mā­ne­na vyabhi<span type="hard-break">- </span><lb n="414,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,15</span>cā­ra­pra­saṃ­gā­t | nanv atra pra­me­ya­tvā­d evety a­va­dhā­ra­ṇā­t ta­da­pra­mā­ṇa­tve satīti vi­śe­ṣa­ṇa­ma­nu­kta­m api śakyam a­va­gaṃ­tu­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="414,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,16</span>nyatra tu katham iti cet, kā­rya­tvā­d evety a­va­dhā­ra­ṇā­śra­ya­ṇā­d a­nya­trā­py a­kā­ra­ṇa­tve satīti vi­śe­ṣa­ṇaṃ labhyata eva <lb n="414,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,17</span>sā­ma­rthyā­t tato na prakṛtau he­tu­vi­śe­ṣa­m icchaṃtau he­tvaṃ­ta­raṃ | nanv evaṃ kā­la­vṛ­tteḥ kāryatve tayā vya­bhi­cā­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="414,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,18</span>bhāvād a­na­rtha­kaṃ vi­śe­ṣa­ṇo­pā­dā­na­m iti cen na, pa­ryā­yā­rthā­de­śā­t kā­rya­tva­sya tatra bhāvāt tayā vya­bhi­cā­ra­pra­saṃ­gā­t | <lb n="414,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,19</span>ta­tpa­ri­hā­rā­rthaṃ vi­śe­ṣa­ṇo­pā­dā­na­syā­na­rtha­ka­tvā­yo­gā­t | tato va­rta­no­pa­kā­raḥ kā­la­sa­ttāṃ sā­dha­ya­ty eva || kaḥ <lb n="414,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,20</span>punaḥ <hi rend="bold">pa­ri­ṇā­maḥ ? </hi> dravyasya sva­jā­tya­pa­ri­tyā­ge­na pra­yo­ga­vi­sra­sā­la­kṣa­ṇo vikāraḥ pa­ri­ṇā­maḥ | tatra vi­sra­sā­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="414,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,21</span>riṇāmo nādir ā­di­māṃ­ś ca | ce­ta­na­dra­vya­sya tā­va­tsva­jā­te­ś ce­ta­na­dra­vya­tvā­khyā­yā a­pa­ri­tyā­ge­na jī­va­tva­bha­vya­tvā­bha­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="414,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,22</span>tvā­di­ra­nā­di­r au­pa­śa­mi­kā­diḥ pū­rvā­kā­ra­pa­ri­tyā­gā­ja­ha­dvṛ­tti­r ā­di­mā­n sa tu ka­rmo­pa­śa­mā­dya­pe­kṣa­tvā­d a­pau­ru­ṣe­ya­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="414,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,23</span>d vai­sra­si­kaḥ | a­ce­ta­na­dra­vya­sya tu lo­ka­saṃ­sthā­na­m aṃ­da­rā­kā­rā­di­r a­nā­di­r iti | dra­vya­ta­yā­di­mā­n a­pu­ru­ṣa­pra­ya­tnā­na­pe­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="414,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,24</span>tvād eva vai­sra­si­kaḥ | pra­yo­ga­jaḥ punar dā­na­śī­la­bhā­va­nā­di­ś ce­ta­na­sya cā­ryo­pa­de­śa­la­kṣa­ṇa­pu­ru­ṣa­pra­ya­tnā­pe­kṣa­tvā­t­, ghaṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="414,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,25</span>saṃ­sthā­nā­di­r a­ce­ta­na­sya ku­lā­lā­di­pu­ru­ṣa­pra­yo­gā­pe­kṣa­tvā­t | dha­rmā­sti­kā­yā­di­dra­vya­sya tu vai­sra­si­ko '­saṃ­khye­ya­pra­de<span type="hard-break">- </span><lb n="414,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,26</span>śi­tvā­di­r anādiḥ pa­ri­ṇā­maḥ pra­ti­ni­ya­ta­ga­tyu­pa­gra­ha­he­tu­tvā­diḥ | ā­di­mā­n pra­yo­ga­jo yaṃ­trā­di­ga­tyu­pa­gra­ha­he­tu<span type="hard-break">- </span><lb n="414,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,27</span>tvādiḥ pu­ru­ṣa­pra­yo­gā­pe­kṣa­tvā­t | samartho hi ba­hi­raṃ­ga­kā­ra­ṇā­pe­kṣo kā­la­pa­ri­ṇā­ma­tve sati kā­rya­tvā­t vrīhyādi<span type="hard-break">- </span><lb n="414,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,28</span>vad iti | yat ta­tkā­ra­ṇaṃ bāhyaṃ sa kālaḥ | pa­ri­ṇā­mo 'siddha iti cen na, bā­dha­kā­bhā­vā­t | pa­ri­ṇā­ma­syā­bhā­vaḥ <lb n="414,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,29</span>sa­ttvā­sa­ttva­yo­r do­ṣo­pa­pa­tte­r iti cen na, pa­kṣāṃ­ta­ra­tvā­t | na hi sann eva bī­jā­dā­v aṃ­ku­rā­diḥ pa­ri­ṇā­ma­s ta­tpa­ri­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="414,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,30</span>ma­tva­vi­ro­dhā­d bī­ja­svā­tma­va­t | nāpy asann eva tata eva kha­ra­vi­ṣā­ṇa­va­t | kiṃ tarhi ? dra­vyā­rthā­de­śā­t san <lb n="414,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,31</span>pa­ryā­yā­rthā­de­śā­d asan | na co­bha­ya­pa­kṣa­bhā­vī doṣo trā­va­ta­ra­ti sa­da­sa­de­kāṃ­ta­pa­kṣā­bhyā­m a­ne­kāṃ­ta­pa­kṣa­syā­nya<span type="hard-break">- </span><lb n="414,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,32</span>tvāt hiṃ­sa­ka­tva­pā­ra­dā­ri­ka­tvā­bhyā­m a­hiṃ­sa­kā­pā­ra­dā­ri­ka­tva­va­t vi­yu­kta­gu­ḍa­śuṃ­ṭhī­bhyāṃ ta­tsaṃ­yo­ga­va­d vā jātyaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="414,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,33</span>ta­ra­tvā­c ca ra­sāṃ­ta­ra­saṃ­bha­vā­t | etena vi­ro­dhā­da­yaḥ pa­ri­dru­tā draṣṭavyāḥ | kiṃ ca pa­ri­ṇā­ma­sya pra­ti­ṣe­dho na <lb n="414,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,34</span>tāvat sataḥ sattvād eva pa­ri­ṇā­ma­pra­ti­ṣe­dha­va­t sato pi pra­ti­ṣe­dha­syā­pi pra­ti­ṣe­dha­pra­saṃ­gā­t pra­ti­ṣe­dhā­bhā­vaḥ a­pra­ti­ṣe­dhaḥ <lb n="414,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 414,35</span>sattvān na pra­ti­ṣi­dhya­te | tata eva pa­ri­ṇā­mo pi na pra­ti­ṣe­ddha­vya iti sa eva pra­ti­ṣe­dhā­bhā­vaḥ | nāpy asataḥ <pb n="415"/><lb n="415,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,01</span>pra­ti­ṣe­dha­m iyān ni­rvi­ṣa­ya­tva­pra­saṃ­gā­t | kha­ra­vi­ṣā­ṇa­pra­ti­ṣe­dhaḥ katham iti cet, na katham api sa­ttvā­dye­kāṃ­ta­vā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="415,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,02</span>nām iti brūmaḥ | ta­da­ne­kāṃ­ta­vā­di­nāṃ tu kvacit ka­dā­ci­t ka­thaṃ­ci­t sata e­vā­nya­trā­nya­dā­nya­thā pra­ti­ṣe­dha iti <lb n="415,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,03</span>sarvam a­na­va­dya­m | sa­rva­thai­kāṃ­ta­sya pra­ti­ṣe­dhaḥ katham iti cet, ko 'yaṃ sa­rva­thai­kāṃ­taḥ | idam e­ve­ttha­m eveti vā dha<span type="hard-break">- </span><lb n="415,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,04</span>rmiṇo dharmasya vā­bhi­ma­na­na­m iti cet, tarhi tasya sata eva ni­rvi­ṣa­ya­sā­dha­na­m eva pra­ti­ṣe­dhaḥ | sva­rū­pa­pra­ti­ṣe­dhe tu <lb n="415,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,05</span>sarvathā pra­tī­ti­vi­ro­dhaḥ syāt | da­rśa­na­mo­ho­da­ye sati sa­dā­dye­kāṃ­tā­bhi­ni­ve­śa­sya mi­thyā­da­rśa­na­vi­śe­ṣa­sya pra­tyā­tma­ve<span type="hard-break">- </span><lb n="415,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,06</span>dyatvāt | ni­rvi­ṣa­ya­tva­sā­dha­ne tu tasya na pra­tī­ti­bā­dhā pra­tī­ya­mā­na­sya vastuni sa­ttvā­dyaṃ­śa­sya dha­rmi­tvā­t | <lb n="415,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,07</span>nāyaṃ sarvathā sa­ttvā­dye­kāṃ­tā­bhi­ni­ve­śa­sya viṣayo vastvaṃśaḥ sarvathā vi­ro­dhā­t | etena pra­dhā­nā­di­pra­ti­ṣe­dho <lb n="415,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,08</span>vyākhyātaḥ pra­dhā­nā­dya­bhi­ni­ve­śa­sya ni­rvi­ṣa­ya­tva­sā­dha­nā­t | tato nai­kāṃ­te­nā­sa­taḥ pra­ti­ṣe­dha iti sata eva <lb n="415,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,09</span>pa­ri­ṇā­ma­sya ka­thaṃ­ci­t pra­ti­ṣe­dho­pa­pa­tteḥ | sarvathā nābhāvaḥ | syān mataṃ, nāsti pa­ri­ṇā­mo nyā­na­nya­tva­yo­r doṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="415,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,10</span>d iti no­kta­tvā­t | uktam a­tro­tta­raṃ­, na vayaṃ bījād aṃ­ku­ra­m anyam eva ma­nyā­ma­he ta­da­pa­ri­ṇā­ma­tva­pra­saṃ­gā­t padārthāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="415,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,11</span>ta­ra­va­t | nāpy a­na­nya­m e­vāṃ­ku­ra­bhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­t | kiṃ tarhi ? pa­ryā­yā­rthā­de­śā­d bījād aṃ­ku­ra­m anyam a­nu­ma­nyā­ma­he dravyā<span type="hard-break">- </span><lb n="415,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,12</span>rthā­de­śā­d a­na­nya­m iti pa­kṣāṃ­ta­rā­nu­sa­ra­ṇā­d do­ṣā­bhā­vā­n na pa­ri­ṇā­mā­bhā­vaḥ | vya­va­sthi­tā­vya­va­sthi­ta­do­ṣā­t pa­ri­ṇā­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="415,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,13</span>bhāva iti cen nā­ne­kāṃ­tā­t | na hi vayam aṃkure bījaṃ vya­va­sthi­ta­m eva brūmahe vi­ro­dhā­d aṃ­ku­ra­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | <lb n="415,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,14</span>nāpy a­vya­va­sthi­ta­m e­vāṃ­ku­ra­sya bī­ja­pa­ri­ṇā­ma­tvā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t pa­dā­rthāṃ­ta­ra­pa­ri­ṇā­ma­tvā­bhā­va­va­t | kiṃ tarhi ? <lb n="415,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,15</span>syād bījaṃ vya­va­sthi­taṃ syād a­va­sthi­ta­m aṃkure vyā­ku­rma­he | na cai­kāṃ­ta­pa­kṣa­bhā­vī doṣo '­ne­kāṃ­te­ṣv astīty u­kta­prā­yaṃ | <lb n="415,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,16</span>syā­dvā­di­nāṃ hi bī­ja­śa­rī­rā­de­r eva va­na­spa­ti­kā­yi­ko bījo ṃ­ku­rā­diḥ sva­śa­rī­ra­pa­ri­ṇā­ma­bhā­ga­bhi­ma­to yathā <lb n="415,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,17</span>ka­la­la­śa­rī­re ma­nu­ṣya­jī­vo­rbu­dā­di­sva­śa­rī­ra­pa­ri­ṇā­ma­bhṛ­d iti na punar anyathā saḥ | tathā sati —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3237"><l ana="bt" n="bt_5.22.29"><lb n="415,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.29</span>ma­nu­ṣya­nā­ma­ka­rmā­yu­ṣo­r u­da­yā­t pra­ti­pa­dya­te | ka­la­lā­di­śa­rī­rāṃ­go­pāṃ­ga­pa­ryā­ya­rū­pa­tā­m || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.30"><lb n="415,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.30</span>sa jī­va­tva­ma­nu­ṣya­tva­pra­mu­khai­r a­nva­yai­r yathā | vya­va­sthi­taḥ sva­kī­ye­ṣu pa­ri­ṇā­me­ṣv a­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.31"><lb n="415,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.31</span>ka­la­lā­di­bhiḥ punaḥ pūrvair bhāvaiḥ kra­ma­vi­va­rti­bhiḥ | vya­ti­ri­ktaiḥ pa­ra­trā­sau na vya­va­sthi­ta īkṣyate || <ref type="no-bt" rend="b">31</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.32"><lb n="415,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.32</span>tathā va­na­spa­ti­r jīvaḥ sva­nā­mā­yu­rvi­śe­ṣa­taḥ | va­na­spa­ti­tva­jī­va­tva­pra­mu­khai­r anvayaiḥ sthitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">32</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.33"><lb n="415,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.33</span>sva­śa­rī­ra­vi­va­rte­ṣu bī­jā­di­ṣu paraṃ na tu | pū­rva­pū­rve­ṇa bhāvena tu sthitaḥ kra­ma­bhā­vi­naḥ || <ref type="no-bt" rend="b">33</ref> || </l></lg><p n="a_3238" rend="justify"><lb n="415,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,23</span>syān mataṃ, na bījam aṃ­ku­rā­di­tve­na pa­ri­ṇa­ma­te vṛ­ddhya­bhā­va­pra­saṃ­gā­t yo hi yat pa­ri­ṇā­maḥ sa na tato vṛddhi<span type="hard-break">- </span><lb n="415,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,24</span>mān dṛṣṭo yathā pa­yaḥ­pa­ri­ṇā­mo dadhyādiḥ bī­ja­pa­ri­ṇā­ma­ś cāṃ­ku­rā­di­s tasmān na tato vṛ­ddhi­mā­n iti bījamā<span type="hard-break">- </span><lb n="415,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,25</span>tram aṃ­ku­rā­diḥ syād a­ta­tpa­ri­ṇā­mo veti | uktaṃ ca­–­"­kiṃ vānyad yadi tadbījaṃ gacched aṃ­ku­ra­tā­m iha | vi­vṛ­ddhi­r aṃku<span type="hard-break">- </span><lb n="415,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,26</span>rasya syāt kathaṃ bījād a­pu­ṣka­lā­t || " "­ya­the­ṣṭaṃ tai rasaiḥ somair au­da­kai­ś ca vi­va­rdha­te | tasyaiva sati bījasya pari<span type="hard-break">- </span><lb n="415,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,27</span>ṇāmo na yujyate || " "­ā­li­ptaṃ jatunā kāṣṭhaṃ yathā sthū­la­tva­m ṛcchati | na tu kāṣṭhaṃ ta­thai­vā­ste ja­tu­nā­tra <lb n="415,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,28</span>vi­va­rdha­te || " "­ta­thai­va yatra ta­dbī­ja­m āste ye­nā­tma­nā sthitaṃ | rasāś ca vṛddhiṃ kurvaṃti bījaṃ tatra karoti kim || " <lb n="415,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 415,29</span>iti | tad e­ta­da­nā­lo­ci­ta­ta­ttva­va­ca­naṃ­, ta­dvṛ­ddhe­r a­he­tu­ka­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3239"><l ana="bt" n="bt_5.22.34"><lb n="415,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.34</span>yathā ma­nu­ṣya­nā­mā­yuḥ­ka­rmo­da­ya­vi­śe­ṣa­taḥ | jāto bālo ma­nu­ṣyā­tmā sta­nyā­dyā­hā­ra­m ā­ha­ra­n || <ref type="no-bt" rend="b">34</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.35"><lb n="415,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.35</span>sū­ryā­ta­pā­di­sā­pe­kṣaḥ kā­yā­gni­va­la­m ā­da­dha­n | vī­ryāṃ­ta­rā­ya vi­cche­da­vi­śe­ṣa­vi­hi­to­dbha­vaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">35</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.36"><lb n="415,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.36</span>vi­va­rdha­te ni­jā­hā­ra­ra­sā­di­pa­ri­ṇā­ma­taḥ | ni­rmā­ṇa­nā­ma­ka­rmo­pa­ṣṭaṃ­bhā­d a­bhyaṃ­ta­rā­d api || <ref type="no-bt" rend="b">36</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.37"><lb n="415,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.37</span>tathā va­na­spa­ti­r jīvaḥ svāyur nā­mo­da­ye sati | jī­vā­śra­yo ṃkuro jāto bhau­mā­di­ra­sa­m ā­ha­ra­n || <ref type="no-bt" rend="b">37</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.38"><lb n="415,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.38</span>taptāya spiṃ­ḍa­va­tto yaṃ svī­ku­rva­nn eva vardhate | ā­tmā­nu­rū­pa­ni­rmā­ṇa­nā­ma­ka­rmo­da­yā­d dhruvam || <ref type="no-bt" rend="b">38</ref> || </l></lg><p n="a_3240" rend="justify"><pb n="416"/><lb n="416,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,01</span>tato na vṛ­ddhya­bhā­vo ṃ­ku­rā­deḥ | yad apy uktaṃ, yo yat pa­ri­ṇā­ma­ś ca tato na vṛ­ddhi­mā­n dṛṣṭo yathā kṣī­ra­pa­ri­ṇā­mo <lb n="416,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,02</span>da­dhyā­di­r na kṣīrād iti | tatra hetuḥ kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭo dha­rmi­dṛ­ṣṭāṃ­ta­grā­ha­ka­pra­mā­ṇa­bā­dhi­ta­tvā­t | dharmī tāvadbī<span type="hard-break">- </span><lb n="416,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,03</span>ja­pa­ri­ṇā­mo ṃ­ku­rā­di­s tato vṛ­ddhi­mā­n eva pra­ti­bhā­sa­mā­naḥ kathaṃ vā­vṛ­ddhi­mā­n a­nu­mā­tuṃ śakyaḥ | dṛ­ṣṭāṃ­ta­ś ca śītakṣī<span type="hard-break">- </span><lb n="416,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,04</span>rasya ta­pya­mā­no nyo na kṣī­ra­pa­ri­ṇā­mo dha­rmo­dva­rti­ta­da­dhi­pa­ri­ṇā­mo vā kṣīrād vṛddhim a­nu­pa­la­bhya­mā­naḥ kathaṃ tadvṛddhya<span type="hard-break">- </span><lb n="416,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,05</span>bhā­va­sā­dhye ni­da­rśa­naṃ ta­tpa­ri­ṇā­ma­tvā­d ity asiddhaṃ ca sādhanaṃ ca pa­ri­ṇā­mā­bhā­va­vā­di­naḥ pa­rā­bhyu­pa­ga­mā­t | <lb n="416,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,06</span>tatsiddhau vṛ­ddhi­si­ddhi­r api tata eva syāt sarvathā vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | tanna vṛ­ddhya­bhā­vā­t pa­ri­ṇā­mā­bhā­vaḥ <lb n="416,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,07</span>syā­dvā­di­nāṃ prati sā­dha­yi­tuṃ śakyaḥ pa­ri­ṇā­mā­bhā­vā­t vṛ­ddhya­bhā­vaḥ sa­rva­thai­kāṃ­ta­vā­di­naḥ pra­si­ddhya­ty eva janmādya<span type="hard-break">- </span><lb n="416,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,08</span>bhā­va­va­d iti ni­ve­di­ta­prā­yaṃ | na hi ni­tyai­kāṃ­te pa­ri­ṇā­mo sti, pū­rvā­kā­ra­vi­nā­śā­ja­ha­dvṛ­tto­tta­rā­kā­ro­tpā­dā<span type="hard-break">- </span><lb n="416,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,09</span>na­bhyu­pa­ga­mā­t sthi­ti­mā­trā­va­sthā­nā­t | na ca sthi­ti­mā­traṃ pa­ri­ṇā­maḥ tasya pū­rvo­tta­rā­kā­ra­pa­ri­tyā­go­pā­dā­na­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="416,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,10</span>va­sthi­ti­la­kṣa­ṇa­tvā­t sadā sthāsnor ā­tmā­de­r a­rthāṃ­ta­ra­bhū­to tiśayaḥ ku­ta­ści­d u­pa­jā­ya­mā­naḥ pa­ri­ṇā­ma iti cet, sa <lb n="416,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,11</span>tasyeti kutaḥ ? ta­dā­śra­ya­tvā­d iti cet, katham e­ka­sva­bhā­va­m ātmādi vastu ka­dā­ci­t ka­sya­ci­d a­ti­śa­ya­syā­śra­yaḥ <lb n="416,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,12</span>ka­dā­ci­ttve sati saṃ­bhā­vya­te ? sva­bhā­va­vi­śe­ṣā­d iti cet, tarhi yena sva­bhā­va­vi­śe­ṣe­ṇā­śra­yaḥ ka­sya­ci­d bhāvo <lb n="416,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,13</span>yena vā­nā­śra­yaḥ sa tato na­rthāṃ­ta­ra­bhū­ta­ś cet ta­nni­tya­tvai­kāṃ­ta­vi­ro­dhaḥ | sa tato rthāṃ­ta­ra­bhū­ta­ś cet tasyeti kutaḥ ? tadāśra<span type="hard-break">- </span><lb n="416,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,14</span>yatvād iti cet, sa eva pa­rya­nu­yo­go navasthā ca | su­dū­ra­m api gatvā tasya ka­thaṃ­ci­d a­na­rthāṃ­ta­ra­bhū­ta­sva­bhā­va­vi­śe<span type="hard-break">- </span><lb n="416,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,15</span>ṣā­bhyu­pa­ga­me kathaṃ tato rthāṃ­ta­ra­bhū­to tiśayaḥ pa­ri­ṇā­ma­s ta­dā­śra­yaḥ syāt | yo yathā yatra yadā yāto tiśaya<span type="hard-break">- </span><lb n="416,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,16</span>s tasya tathā tatra ta­dā­śra­yo bhāva ity e­vaṃ­rū­pai­ka­sva­bhā­va­tvā­d ā­tmā­di­bhā­va­syā­do­ṣa eveti cen nā­nā­tmā­di­bhā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="416,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,17</span>pa­ri­ka­lpa­nā­t virodhaḥ pṛ­thi­vyā­dya­ti­śa­yā­nā­m e­kā­tmā­ti­śa­ya­tva­pra­saṃ­gā­t | śakyaṃ hi vaktum eka e­vā­tmai­vaṃ­bhū­taṃ <lb n="416,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,18</span>svabhāvaṃ bibhartti yena yathā yatra yadā pṛ­thi­vyā­dya­ti­śa­yāḥ pra­bha­vaṃ­ti teṣāṃ tathā tatra ta­dā­śra­yo na bha­va­tī­ti | <lb n="416,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,19</span>ta­da­ti­śa­yā eva te punar a­nya­dra­vyā­ti­śa­ya iti | dra­vyāṃ­ta­rā­bhā­ve kuto tiśayāḥ syur ā­tma­nī­ti cet, ati<span type="hard-break">- </span><lb n="416,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,20</span>śa­yāṃ­ta­re­bhyaḥ | ete cānye pi parebhyo ti­śa­ye­bhya ity a­nā­dya­ti­śa­ya­pa­raṃ­pa­rā­bhyu­pa­ga­mā­d a­nu­pā­laṃ­bhaḥ | asty eka <lb n="416,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,21</span>evātmā pu­ru­ṣā­dvai­tā­bhyu­pa­ga­mā­d ity aparaḥ tasyāpi nā­tmā­ti­śa­yaḥ pa­ri­ṇā­mo dvai­ta­pra­saṃ­gā­t | a­nā­dya­vi­dyo­pa­da<span type="hard-break">- </span><lb n="416,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,22</span>rśinaḥ pu­ru­ṣa­syā­ti­śa­yaḥ pa­ri­ṇā­ma iti cet, tarhi na vāstavaḥ pa­ri­ṇā­maḥ pu­ru­ṣā­dvai­ta­vā­di­no sti | yo py āha, <lb n="416,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,23</span>pra­dhā­nā­d a­rthāṃ­ta­ra­bhū­ta eva ma­ha­dā­deḥ pa­ri­ṇā­ma iti, so py a­yu­kta­vā­dī­; sarvathā pra­dhā­nā­d a­bhi­nna­sya ma­ha­dā­deḥ pari<span type="hard-break">- </span><lb n="416,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,24</span>ṇā­ma­tva­vi­ro­dhā­t svā­tma­pra­dhā­na­va­t tasya vā pa­ri­ṇā­mi­tva­pra­saṃ­gā­t ma­ha­dā­di­va­t | tato na pradhānaṃ pa­ri­ṇā­mi <lb n="416,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,25</span>ghaṭate ni­tyai­ka­sva­bhā­va­tvā­d ā­tma­va­t | yadi punaḥ pra­dhā­na­sya ma­ha­dā­di­rū­pe­ṇā­vi­rbhā­va­ti­ro­bhā­vā­bhyu­pa­ga­mā­t pari<span type="hard-break">- </span><lb n="416,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,26</span>ṇā­mi­tva­m a­bhi­dhī­ya­te tadā sa eva syā­dvā­di­bhi­r a­bhi­dhī­ya­mā­naḥ pa­ri­ṇā­mo nā­nya­the­ti ni­tya­tvai­kāṃ­ta­pa­kṣe pariṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="416,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,27</span>mābhāvaḥ | kṣa­ṇi­kai­kāṃ­te pi kṣaṇād ū­rdhva­sthi­te­r a­bhā­vā­t pa­ri­ṇā­mā­bhā­vaḥ | pū­rva­kṣa­ṇe ni­ra­nva­ya­vi­nā­śā­d u­tta­ra­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="416,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,28</span>ṇotpādaḥ pa­ri­ṇā­ma iti cet, kasya pa­ri­ṇā­mi­na iti vaktavyaṃ ? pū­rva­kṣa­ṇa­syai­ve­ti cen na, ta­syā­tyaṃ­ta­vi­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="416,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,29</span>śāt ta­da­pa­ri­ṇā­mi­tvā­c ci­raṃ­ta­na­vi­śi­ṣṭa­kṣa­ṇa­va­t | kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va eva pa­ri­ṇā­mi­bhā­va iti cen na, kṣa­ṇi­kai­kāṃ­te <lb n="416,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,30</span>kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­sya ni­ra­sta­tvā­t | kra­ma­yau­ga­pa­dya­vi­ro­dhā­n ni­tya­tvai­kāṃ­ta­va­t | saṃvṛtyā kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­ve tu na <lb n="416,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,31</span>vāstavaḥ pa­ri­ṇā­mi­bhā­vaḥ ka­yo­ści­d iti kṣa­ṇi­kai­kāṃ­ta­pa­kṣe pa­ri­ṇā­mā­bhā­vaḥ siddhaḥ | saṃ­ve­da­nā­dya­dvai­te tu dūro<span type="hard-break">- </span><lb n="416,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,32</span>tsārita eva pa­ri­ṇā­ma iti sa­ka­la­sa­rva­thai­kāṃ­ta­vā­di­nāṃ pa­ri­ṇā­mā­bhā­vā­d vṛ­ddhya­bhā­vo a­pa­kṣa­yā­dya­bhā­va­va­d a­va­ti­ṣṭha­te | <lb n="416,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,33</span>syā­dvā­di­nāṃ punaḥ pa­ri­ṇā­ma­pra­si­ddhe­r yuktā ka­sya­ci­d vṛddhiḥ | sva­kā­ra­ṇa­sa­nni­pā­tā­d a­pa­kṣa­yā­di­va­t tathā pra­tī­te­r vā <lb n="416,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,34</span>bā­dha­kā­bhā­vā­t | pa­ri­ṇā­mo hi kaścit pū­rva­pa­ri­ṇā­me­na sadṛśo yathā pra­dī­pā­de­r jvā­lā­diḥ­, kaścid vi­sa­dṛ­śo <lb n="416,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 416,35</span>yathā tasyaiva ka­jja­lā­diḥ­, kaścit sa­dṛ­śā­sa­dṛ­śo yathā su­va­rṇa­sya ka­ṭa­kā­diḥ | tatra pū­rva­saṃ­sthā­nā­dya­pa­ri­tyā­ge <pb n="417"/><lb n="417,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,01</span>sati pa­ri­ṇā­mā­dhi­kyaṃ vṛddhiḥ | sa­dṛ­śe­ta­ra­pa­ri­ṇā­mo yathā bā­la­ka­sya ku­mā­rā­di­bhā­vaḥ | sadṛśa e­vā­ya­m ity a­yu­ktaṃ­, <lb n="417,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,02</span>vi­sa­dṛ­śa­pra­tya­yo­tpa­tteḥ | sarvathā sādṛśye bā­la­ku­mā­rā­dya­va­stha­yoḥ ku­mā­rā­dya­va­sthā­yā­m api bā­la­pra­tya­yo­tpa­tti­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="417,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,03</span>saṃ­gā­t­, bā­la­kā­va­sthā­yāṃ vā ku­mā­rā­di­pra­tya­yo­tpa­tti­pra­sa­kteḥ | sarvathā vi­sa­dṛ­śa eva bā­la­ka­pa­ri­ṇā­mā­t ku<span type="hard-break">- </span><lb n="417,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,04</span>mā­rā­di­pa­ri­ṇā­ma ity api na prā­tī­ti­kaṃ­, sa e­vā­ya­m iti pra­tya­ya­sva­bhā­vā­t | bhrāṃto sau pratyaya iti cen na, <lb n="417,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,05</span>bā­dha­kā­bhā­vā­d ātmani sa evāhaṃ pra­tya­ya­va­t | sarvatra tasya bhrāṃ­ta­tvo­pa­ga­me nai­rā­tmya­vā­dā­va­laṃ­ba­na­pra­saṃ­gaḥ | na <lb n="417,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,06</span>cāsau śreyān vaś ca sa­dṛ­śe­ta­ra­pa­ri­ṇā­mā­tma­no vastunaḥ sā­dha­nā­t­, pra­tī­ti­jñā­na­syā­bhe­da­pra­tya­ya­sya vā prāmā<span type="hard-break">- </span><lb n="417,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,07</span>ṇya­vya­va­sthā­pa­nā­t | tato yuktaḥ sa­dṛ­śe­ta­ra­pa­ri­ṇā­mā­tma­ko vṛ­ddhi­pa­ri­ṇā­maḥ | e­te­nā­pa­kṣa­ya­pa­ri­ṇā­mo vyākhyātaḥ | <lb n="417,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,08</span>yathā sthūlasya kāyādeḥ sa­dṛ­śe­ta­ra­pra­tya­ya­sa­dbhā­vā­t sa­dṛ­śe­ta­rā­tma­ka iti vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mo janma tasyāpū<span type="hard-break">- </span><lb n="417,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,09</span>rva­prā­du­rbhā­va­la­kṣa­ṇa­tvā­t­, tathā vināśaḥ pū­rva­vi­nā­śa­syā­pū­rva­prā­du­rbhā­va­rū­pa­tvā­t | ta­dvya­ti­ri­kta­sya vināśa<span type="hard-break">- </span><lb n="417,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,10</span>syā­pra­tī­teḥ | nābhāvo stīti pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­tvā­d iti cet, tataś ca bhā­va­sva­bhā­va­tve nī­rū­pa­tva­pra­saṃ­gā­t | <lb n="417,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,11</span>nāstīti pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­rū­pa­sa­dbhā­vā­n na nī­rū­pa­tva­m iti cet, tarhi bhā­va­sva­bhā­va­vi­nā­śaḥ sva­bhā­va­tvā­d u­tpā­da­va­t | <lb n="417,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,12</span>prā­ga­bhā­ve­ta­re­ta­rā­bhā­vā­tyaṃ­tā­bhā­vā­nā­m apy a­ne­nai­va bhā­va­sva­bhā­va­tā vyākhyātā | nanu ca yathā sva­bhā­va­va­ttvā­vi­śe<span type="hard-break">- </span><lb n="417,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,13</span>ṣe pi gha­ṭa­pa­ṭa­yo­r nānātvaṃ vi­śi­ṣṭa­pra­tya­ya­vi­ṣa­ya­tvā­t tathā bhā­vā­bhā­va­yo­r api syād iti cen na; gha­ṭa­tve­na vā svabhā<span type="hard-break">- </span><lb n="417,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,14</span>va­va­ttva­syā­vā­pta­tvā­d ghaṭasya pa­ṭā­tma­ka­tvā­si­ddheḥ­, paṭasya vā gha­ṭā­tma­ka­tvā­nu­pa­pa­tteḥ ka­thaṃ­ci­n nā­nā­tva­vya­va­sthi­teḥ | <lb n="417,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,15</span>bhā­vā­tma­ka­tve­na tu sva­bhā­va­tva­sya vyā­pti­si­ddheḥ sarvatra bhā­vā­tma­m aṃ­ta­re­ṇa sva­bhā­va­tvā­pra­si­ddhe­r a­bhā­va­sya | tato <lb n="417,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,16</span>bhā­vā­tma­ka­tva­si­ddhe­r a­pra­ti­baṃ­dha­nā­t | tatra vi­śi­ṣṭa­pra­tya­ya­s tu pa­ryā­ya­vi­śe­ṣā­d u­pa­pa­dya­te eva ghaṭe na­va­pu­rā­ṇā­di­pra­tya<span type="hard-break">- </span><lb n="417,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,17</span>yavat | yathaiva ghaṭo navaḥ purāṇa iti vi­śi­ṣṭa­pra­tya­ya­tā­m ā­tma­sā­t kurvann api gha­ṭā­tma­tāṃ jahāti tathā bhāvo sti <lb n="417,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,18</span>nāstīti vi­śi­ṣṭa­pra­tya­yaṃ vi­ṣa­ya­tāṃ svī­ku­rva­nn api na bhā­va­tva­m a­vi­śe­ṣā­t | na cābhāvo bhā­va­pa­ryā­ya eva na <lb n="417,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,19</span>bhavati sarvadā bhā­va­pa­ra­taṃ­tra­tvā­d a­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | na ca sa­rva­dā­bhā­va­pa­ra­taṃ­tro nī­la­tvā­di­r bhā­va­dha­rmo nā­pra­si­ddho <lb n="417,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,20</span>ye­nā­bhā­vo pi ta­dva­dbhā­va­dha­rmo na syāt | na ca sarvadā bhā­va­pa­ra­taṃ­tra­tva­m a­bhā­va­syā­si­ddhaṃ­, gha­ṭa­syā­bhā­vaḥ paṭasya <lb n="417,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,21</span>cety evaṃ pratīteḥ sva­taṃ­tra­syā­bhā­va­sya jā­tu­ci­da­pra­tī­teḥ | ata eva bhā­va­vai­la­kṣa­ṇya­m a­bhā­va­sye­ti cen na, nī­lā­di­nā <lb n="417,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,22</span>vya­bhi­cā­rā­t | nīlam idam ity evaṃ nīlādeḥ sva­taṃ­tra­sya saṃ­pra­tya­yā­t sarvadā bhā­va­pa­ra­taṃ­tre nī­la­tvā­si­ddhe­r na tena <lb n="417,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,23</span>vya­bhi­cā­ra iti cet, tarhi tavāpy asad idam ity evam a­bhā­va­sya sva­taṃ­tra­sya ni­śca­yā­t sarvadā bhā­va­pā­ra­taṃ­tryaṃ na <lb n="417,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,24</span>siddhyet idam iti pra­tī­ya­mā­na­bhā­va­vi­śe­ṣa­ṇa­ta­yā­trā­sa­taḥ pra­tī­te­r a­sva­taṃ­tra­tve nī­lā­de­r api sva­taṃ­tra­tvaṃ mā bhūt tata <lb n="417,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,25</span>eva vya­va­sthā­pi­ta­prā­yaṃ vā bhāvasya bhā­va­sva­bhā­va­tva­m iti na pra­paṃ­cya­te | yat punar astitvaṃ vi­pa­ri­ṇa­ma­naṃ ca <lb n="417,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,26</span>jātasya satas ta­tsa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mā­tma­kaṃ tatra vai­sā­dṛ­śya­pra­tya­yā­nu­tpa­tteḥ | nanu ca sarvasya vastunaḥ sa­dṛ­śe­ta­ra­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="417,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,27</span>ṇā­mā­tma­ka­tve syā­dvā­di­nāṃ kathaṃ kaścit sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mā­tma­ka eva kaścid vi­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­mā­tma­kaḥ paryāyo <lb n="417,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,28</span>yujyate iti cet, tathā pa­ryā­yā­rthi­ka­prā­dhā­nyā­t sā­dṛ­śyā­rtha­prā­dhā­nyā­d vai­sā­dṛ­śya­gu­ṇa­bhā­vā­t sā­dṛ­śyā­tma­ko yaṃ <lb n="417,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,29</span>pa­ri­ṇā­ma iti ma­nyā­ma­he na punar vai­sā­dṛ­śya­ni­rā­ka­ra­ṇā­t | tathā vai­sā­dṛ­śyā­rtha­prā­dhā­nyā­t sā­dṛ­śya­sya sato pi guṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="417,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,30</span>bhāvād vi­sa­dṛ­śā­tma­ko yaṃ pa­ri­ṇā­ma iti vya­va­ha­rā­ma­he | ta­du­bha­yā­rtha­prā­dhā­nyā­t tu sa­dṛ­śe­ta­ra­pa­ri­ṇā­mā­tma­ka iti <lb n="417,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,31</span>saṃ­gi­rā­ma­he tathā pratīteḥ | tato pi na kaścid u­pā­laṃ­bhaḥ­, saṃ­ka­ra­vya­ti­ka­ra­vya­ti­re­ke­ṇā­vi­ru­ddha­sva­bhā­vā­nāṃ niḥsaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="417,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,32</span>śayaṃ ta­da­ta­tpa­ri­ṇā­mā­nāṃ vi­ni­ya­tā­tma­nāṃ jī­vā­di­pa­dā­rthe­ṣu prasiddheḥ | su­khā­di­pa­ryā­ye­ṣu sa­ttvā­dya­nva­ya­vi­va­rta<span type="hard-break">- </span><lb n="417,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,33</span>saṃ­da­rbho­pa­la­kṣi­ta­ja­nmā­di­vi­kā­ra­vi­śe­ṣa­va­t jī­vā­da­yo dra­vya­pa­dā­rthāḥ su­svā­da­yaḥ paryāyā vi­ni­ya­ta­ta­da­ta­tpa­ri­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="417,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,34</span>mā­ya­tta­tva­vi­va­rta­yi­tṛ­vi­kā­rā­' ity a­ka­laṃ­ka­de­vai­r apy a­bhi­dhā­nā­t | tato nā­va­sthi­ta­syai­va dravyasya pa­ri­ṇā­maḥ­, <lb n="417,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 417,35</span>pū­rvā­pa­ra­sva­bhā­va­tyā­go­pā­dā­na­vi­ro­dhā­t | tad apy a­na­va­sthi­ta­syai­va sa­rva­thā­nva­ya­ra­hi­ta­sya pa­ri­ṇa­ma­nā­gha­ṭa­nā­d iti syād a<span type="hard-break">- </span><pb n="418"/><lb n="418,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,01</span>va­sthi­ta­sya dra­vyā­rthā­de­śā­t­, syād a­na­va­sthi­ta­sya pa­ryā­yā­rthā­de­śā­d ity ādi sa­pta­bhaṃ­gī­bhā­k pa­ri­ṇā­mo ve­di­ta­vyaḥ | <lb n="418,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,02</span>so yaṃ pa­ri­ṇā­maḥ kā­la­syo­pa­kā­raḥ­, sa­kṛ­tsa­rva­pa­dā­rtha­ga­sya pa­ri­ṇā­ma­sya bā­hya­kā­ra­ṇa­m aṃ­ta­re­ṇā­nu­pa­pa­tte­r va­rta­nā­t yat ta<span type="hard-break">- </span><lb n="418,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,03</span>dbāhyaṃ nimittaṃ sa kālaḥ | nanu ca kālasya pa­ri­ṇā­mo yady asti tadāsau bā­hyā­nya­ni­mi­ttā­pe­kṣaṃ sa­nni­mi­ttaṃ <lb n="418,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,04</span>pa­ri­ṇā­ma­m ā­tma­sā­t kurvad a­pa­ra­ni­mi­ttā­pe­kṣa­m ity a­na­va­sthā syāt | kā­la­pa­ri­ṇā­ma­sya bā­hya­ni­mi­ttā­na­pe­kṣa­tve pudgalā<span type="hard-break">- </span><lb n="418,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,05</span>di­pa­ri­ṇā­ma­syā­pi bā­hya­ni­mi­ttā­pe­kṣā mā bhūt | atha kālasya pa­ri­ṇā­mo nāsti pūrvaṃ pa­ri­ṇā­mi­sa­ttvā­d iti <lb n="418,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,06</span>sā­dha­na­m a­pra­yo­ja­kaṃ syāt tena vya­bhi­cā­rā­t | tato na kālasya pa­ri­ṇā­mo '­nu­mā­pa­ka iti kaścit | so pi na <lb n="418,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,07</span>vi­pa­ści­t­; kālasya sa­ka­la­pa­ri­ṇā­ma­ni­mi­tta­tve­na sva­pa­ri­ṇā­ma­ni­mi­tta­tva­si­ddheḥ | sa­ka­lā­va­gā­ha­he­tu­tve­nā­kā<span type="hard-break">- </span><lb n="418,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,08</span>śasya svā­va­gā­ha­he­tu­va­t sa­rva­vi­daḥ sa­ka­lā­rtha­sā­kṣā­tkā­ri­tve­na svā­tma­sā­kṣā­tkā­ri­tva­va­d vānyathā ta­da­nu­pa­pa­tteḥ | <lb n="418,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,09</span>na caivaṃ pu­dga­lā­da­yaḥ sa­ka­la­pa­ri­ṇā­ma­he­ta­vaḥ­, sva­pa­ri­ṇā­ma­he­tu­tve pi sa­ka­la­pa­ri­ṇā­ma­he­tu­tvā­bhā­vā­t pra­ti­ni­ya­ta­sva<span type="hard-break">- </span><lb n="418,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,10</span>pa­ri­ṇā­ma­he­tu­tvā­t | ye tv āhuḥ, nānyonyaṃ pa­ri­ṇā­ma­ya­ti bhāvān nāsau svayaṃ ca pa­ri­ṇa­ma­te vi­vi­dha­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="418,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,11</span>ṇā­ma­bhā­jāṃ ni­mi­tta­mā­traṃ bhavati kāla iti | te pi na kā­la­syā­pa­ri­ṇā­mi­tvaṃ pra­ti­pa­nnāḥ­, sarvasya vastunaḥ <lb n="418,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,12</span>pa­ri­ṇā­mi­tvā­t | na ca svayaṃ pa­ri­ṇa­ma­te ity anena pu­dga­lā­di­va­t ma­ha­ttvā­di­pa­ri­ṇā­ma­pra­ti­ṣe­dhā­t | na cāsau <lb n="418,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,13</span>bhāvān anyonyaṃ pa­ri­ṇa­ma­ya­tī­ty a­ne­nā­pi teṣāṃ svayaṃ pa­ri­ṇa­ma­mā­nā­nāṃ kālasya pra­dhā­na­ka­rtṛ­tva­pra­ti­ṣe­dhā­t | tasyāpi <lb n="418,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,14</span>pa­ri­ṇā­ma­he­tu­tvaṃ ni­mi­tta­mā­traṃ bhavati kāla iti va­ca­nā­t | tataḥ sarvo va­stu­pa­ri­ṇā­mo ni­mi­tta­dra­vya­he­tu­ka <lb n="418,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,15</span>e­vā­nya­thā ta­da­nu­pa­pa­tte­r iti pra­ti­pa­tta­vyaṃ | kā punaḥ <hi rend="bold">kriyā</hi>? || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3241"><l ana="bt" n="bt_5.22.39"><lb n="418,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.39</span>pa­ri­spaṃ­dā­tma­ko dra­vya­pa­ryā­yaḥ saṃ­pra­tī­ya­te | kriyā de­śāṃ­ta­ra­prā­pti­he­tu­r ga­tyā­di­bhe­da­bhṛ­t || <ref type="no-bt" rend="b">39</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.40"><lb n="418,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.40</span>pra­yo­ga­vi­sra­so­tpā­dā­d dvedhā saṃ­kṣe­pa­ta­s tu sā | pra­yo­ga­jā punar nā­no­tkṣe­pa­ṇā­di­pra­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">40</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.41"><lb n="418,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.41</span>vi­sra­so­tpa­tti­kā tejo vā­tāṃ­bhaḥ­pra­bhṛ­ti­ṣv iyaṃ | sarvāpy a­dṛ­ṣṭa­vai­ci­tryā­t prāṇināṃ pha­la­bhā­gi­nāṃ || <ref type="no-bt" rend="b">41</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.42"><lb n="418,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.42</span>kriyā kṣa­ṇa­kṣa­yai­kāṃ­te pa­dā­rthā­nāṃ na yujyate | bhū­ti­rū­pā­pi va­stu­tva­hā­ne­r e­kāṃ­ta­ni­tya­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">42</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.43"><lb n="418,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.43</span>kra­mā­kra­ma­pra­si­ddhe­s tu pa­ri­ṇā­mi­ni vastuni | pra­tī­ti­pa­da­m āpannā pra­mā­ṇe­na na bādhyate || <ref type="no-bt" rend="b">43</ref> || </l></lg><p n="a_3242" rend="justify"><lb n="418,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,21</span>kathaṃ panar evaṃ vidhā kriyā kā­la­syo­pa­kā­ro stu yatas taṃ ga­ma­ye­t kālam aṃ­ta­re­ṇā­nu­pa­pa­dya­mā­na­tvā­t pariṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="418,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,22</span>mavat | tathā hi­–­sa­kṛ­tsa­rva­dra­vya­kri­yā ba­hi­raṃ­ga­sā­dhā­ra­ṇa­kā­ra­ṇā­, kā­ra­ṇā­pe­kṣa­kā­rya­tvā­t pa­ri­ṇā­ma­va­t sakṛtsa<span type="hard-break">- </span><lb n="418,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,23</span>rva­pa­dā­rtha­ga­ti­sthi­tya­va­gā­ha­va­d vā yat tad ba­hi­raṃ­ga­sā­dhā­ra­ṇa­kā­ra­ṇaṃ sa kālo nyā­saṃ­bha­vā­t | ke punaḥ <hi rend="bold">pa­ra­tvā­pa­ra­tve</hi>? <lb n="418,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,24</span>vi­pra­kṛ­ṣṭe­ta­ra­de­śā­pe­kṣā­bhyāṃ pra­śa­ste­ta­rā­pe­kṣā­bhyāṃ ca pa­ra­tvā­pa­ra­tvā­bhyā­m a­ne­kāṃ­ta­pra­ka­ra­ṇā­t a­pa­ra­di­ksaṃ­baṃ­dhi­ni <lb n="418,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,25</span>nivedye vṛ­ddha­lu­bdha­ke pa­ra­tva­pra­tya­ya­kā­ra­ṇaṃ pa­ra­tvaṃ­, pa­ra­di­ksaṃ­baṃ­dhi­ni ca praśaste ku­mā­ra­ta­pa­svi­ny a­pa­ra­tva­pra­tya­ya­he<span type="hard-break">- </span><lb n="418,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,26</span>tur a­pa­ra­tvaṃ na tad dhi gu­ṇa­kṛ­taṃ na vā­he­tu­ka­m iti ta­ddhe­tu­nā vi­śi­ṣṭe­na bha­vi­ta­vyaṃ | sa naḥ kāla iti | kāle <lb n="418,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,27</span>tarhi di­gbhe­da­gu­ṇa­do­ṣā­na­pe­kṣe pa­ra­tvā­pa­ra­tve paraḥ kālo 'paraḥ kāla iti pra­tya­ya­vi­śe­ṣa­ni­mi­tte kiṃ kṛte <lb n="418,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,28</span>syātām iti cet, a­dhyā­ro­pa­kṛ­te gauṇe iti kecit | sva­he­tu­ke mukhye evāstv a­nya­pra­tya­ya­sa­ma­dhi­ga­ma­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="418,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,29</span>d ity anye | na caivaṃ sa­rva­dra­vye­ṣu sva­he­tu­ke pa­ra­tvā­pa­ra­tve pra­sa­jye­te­, niṃbādau sva­he­tu­ka­sya ti­kta­tvā­de­r darśanā<span type="hard-break">- </span><lb n="418,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,30</span>d o­da­nā­dā­v api tasya sva­he­tu­ka­tva­pra­saṃ­gā­t niṃ­bā­di­saṃ­skā­rā­na­pe­kṣa­tvā­pa­tteḥ | vya­va­hā­ra­kā­la­sya pa­ri­ṇā­ma­kri­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="418,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,31</span>pa­ra­tvā­pa­ra­tvai­r a­nu­me­ya­tvā­c ca na mu­khya­kā­lā­pe­kṣa­yā codyam a­na­va­dyaṃ | dvividho hy atra kālo mukhyo vya­va­hā­ra­rū­pa­ś ca | <lb n="418,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,32</span>tatra mukhyo va­rta­nā­nu­me­yaḥ­, paras tu pa­ri­ṇā­mā­dya­nu­me­yaḥ pra­ti­pā­di­taḥ sūtre 'nyathā pa­ri­ṇā­mā­di­gra­ha­ṇā­na­rtha­kya<span type="hard-break">- </span><lb n="418,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 418,33</span>pra­saṃ­gā­t va­rta­nā­gra­ha­ṇe­nai­va pa­ryā­pta­tvā­t | kaḥ punar asau mukhyaḥ kālo nāma ? || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3243"><l ana="bt" n="bt_5.22.44"><lb n="418,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.44</span>lo­kā­kā­śa­pra­bhe­de­ṣu kṛtsneṣv e­kai­ka­vṛ­tti­taḥ | pra­ti­pra­de­śa­m a­nyo­nya­m abaddhāḥ pa­ra­mā­ṇa­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">44</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.45"><pb n="419"/><lb n="419,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.45</span>mu­khyo­pa­cā­ra­bhe­dai­s te '­va­ya­vaiḥ pa­ri­va­rji­tāḥ | niraṃśā niṣkriyā yasmād a­va­sthā­nā­t sva­de­śa­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">45</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.46"><lb n="419,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.46</span>a­mū­rtā­s tadvad eveṣṭāḥ spa­rśā­di­r a­hi­ta­tva­taḥ | kālākhyā mukhyato ye sti­kā­ye­bhyo nye pra­kā­śi­tāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">46</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.47"><lb n="419,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.47</span>vya­va­hā­rā­tma­kaḥ kālaḥ pa­ri­ṇā­mā­di­la­kṣa­ṇaḥ | kā­la­va­rta­na­yā la­bdha­kā­lā­khya­s tu tato 'paraḥ || <ref type="no-bt" rend="b">47</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.48"><lb n="419,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.48</span>ku­ta­ści­t pa­ri­cchi­nno '­nya­pa­ri­cche­da­na­kā­ra­ṇaṃ | pra­sthā­di­va­tpra­pa­tta­vyo nyo­nyā­pe­kṣa­pra­bhe­da­bhṛ­t || <ref type="no-bt" rend="b">48</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.49"><lb n="419,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.49</span>tatas trai­vi­dhya­si­ddhi­ś ca tasya bhū­tā­di­bhe­da­taḥ | ka­thaṃ­ci­n nā­vi­ru­ddhā syāt vya­va­hā­rā­nu­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">49</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.50"><lb n="419,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.50</span>yathā pra­ti­ta­ru prā­pta­prā­pnu­va­tprā­psya­d ucyate | ta­ru­paṃ­ktiṃ kramād a­śva­pra­sṛ­tya­nu­sa­ra­n mataṃ || <ref type="no-bt" rend="b">50</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.51"><lb n="419,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.51</span>ta­thā­va­sthi­ta­kā­lā­ṇu­ś ca jī­vā­dya­nu­saṃ­ga­mā­t | bhūtaṃ syād va­rta­mā­naṃ ca bha­vi­ṣya­ccā­py a­pe­kṣa­yā || <ref type="no-bt" rend="b">51</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.52"><lb n="419,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.52</span>bhū­tā­di­vya­va­hā­ro­taḥ kālaḥ syād u­pa­cā­ra­taḥ | pa­ra­mā­rthā­tma­ni mukhyas tu sa syāt sāṃ­vya­va­hā­ri­ke || <ref type="no-bt" rend="b">52</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.53"><lb n="419,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.53</span>evaṃ pra­ti­kṣa­ṇā­di­tya­ga­ti­pra­ca­ya­bhe­da­taḥ | sa­ma­yā­va­li­ko­cchvā­sa­prā­ṇa­sto­ka­la­vā­tma­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">53</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.54"><lb n="419,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.54</span>nā­li­kā­de­ś ca vikhyāte kālo ne­ka­vi­dhaḥ satāṃ | mu­khya­kā­lā­vi­nā­bhū­tāṃ kālākhyāṃ pra­ti­pa­dya­te || <ref type="no-bt" rend="b">54</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.55"><lb n="419,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.55</span>pa­rā­pa­ra­ci­ra­kṣi­pra­kra­mā­kra­ma­dhi­yā­m api | hetuḥ sa eva sarvatra vastuto guṇataḥ smṛtaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">55</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.56"><lb n="419,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.56</span>kriyaiva kāla ity etad a­ne­nai­vā­pa­sā­ri­taṃ | va­rta­nā­nu­mi­taḥ kālaḥ siddho hi pa­ra­mā­rtha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">56</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.22.57"><lb n="419,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.57</span>dha­rmā­di­va­rga­va­tkā­rya­vi­śe­ṣa­vya­va­sā­ya­taḥ | bā­dha­kā­bhā­va­ta­ś cāpi sarvathā tatra tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">57</ref> || </l></lg><p n="a_3244" rend="justify"><lb n="419,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 419,14</span>sāṃprataṃ sarveṣāṃ dha­rmā­dī­nā­m a­nu­me­yā­rthā­nā­m ā­nu­mā­ni­kī pra­ti­pa­ttiḥ sū­tra­sā­ma­rthyā­d u­pa­jā­tā pra­tya­kṣā­rtha­pra­tī­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="419,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 419,15</span>van na bādhyata ity u­pa­saṃ­ha­ra­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3245"><l ana="bt" n="bt_5.22.58"><lb n="419,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.58</span>evaṃ sa­rvā­nu­me­yā­rthā pra­ti­pa­tti­r na bādhyate | sū­tra­sā­ma­rthya­to jātā pra­tya­kṣā­rtha­pra­tī­ti­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">58</ref> || </l></lg><p n="a_3246" rend="justify"><lb n="419,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 419,17</span>na hi dha­rmā­sti­kā­yā­dya­nu­me­yā­rtha­pra­ti­pa­tti­r a­sma­dā­di­pra­tya­kṣe­ṇa bādhyate tasya ta­da­vi­ṣa­ya­tvā­t | na saṃti <lb n="419,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 419,18</span>dha­rmā­da­yo '­nu­pa­la­bdheḥ kha­ra­śṛṃ­ga­va­d i­tyā­dya­nu­mā­ne­na bādhyate iti cen na, ta­syā­pra­yo­ja­ka­tvā­t | pa­ra­ce­to­vṛ­ttyā<span type="hard-break">- </span><lb n="419,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 419,19</span>dinā vya­bhi­cā­rā­t | dṛ­śyā­nu­pa­la­bdhiḥ punar a­trā­si­ddhai­va sarvathā dha­rmā­dī­nā­m a­sma­dā­di­bhiḥ pra­tya­kṣa­to nu­pa­la­bhya<span type="hard-break">- </span><lb n="419,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 419,20</span>tvāt | kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­ś ca hetuḥ pra­mā­ṇa­bhū­tā­ga­mā­bā­dhi­ta­pa­kṣa­ni­rde­śā­naṃ­ta­raṃ pra­yu­kta­tvā­t | evam a­bā­dhi­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="419,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 419,21</span>pra­tī­ti­go­ca­rā­rtha­pra­kā­śi­naḥ sū­tra­kā­rā­da­yaḥ pre­kṣā­va­tāṃ stotrārhā iti stu­vaṃ­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3247"><l ana="bt" n="bt_5.22.59ab"><lb n="419,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.59ab</span>ni­ra­sta­niḥ­śe­ṣa­vi­pa­kṣa­sā­dha­nai­r a­jī­va­bhā­vā nikhilāḥ pra­sā­dhi­tāḥ | </l><l ana="bt" n="bt_5.22.59cd"><lb n="419,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.22.59cd</span>pra­paṃ­ca­to yair iha nī­ti­śā­li­bhi­r jayaṃti te vi­śva­vi­pa­ści­taṃ­ma­tāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">59</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_5.1 a_3248" rend="justify"><lb n="419,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 419,24</span>iti paṃ­ca­ma­syā­dhyā­ya­sya <hi rend="bold">pra­tha­ma­m</hi> ā­hni­ka­m | </p><p ana="sbt" n="sbt_5.23 a_3249" rend="justify"><lb n="419,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.23 </span>spa­rśa­ra­sa­gaṃ­dha­va­rṇa­vaṃ­taḥ pudgalāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">23</ref> || </p><p n="a_3250" rend="justify"><lb n="419,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 419,26</span>spa­rśa­gra­ha­ṇa­m ādau vi­ṣa­ya­ba­la­da­rśa­nā­t | sarveṣu hi vi­ṣa­ye­ṣu ra­sā­di­ṣu sparśasya balaṃ dṛśyate spa­ṣṭa­grā­hi<span type="hard-break">- </span><lb n="419,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 419,27</span>ṣv iṃ­dri­ye­ṣu spa­rśa­syā­dau gra­ha­ṇa­vya­kteḥ­, sa­rva­saṃ­sā­ri­jī­va­gra­ha­ṇa­yo­gya­tvā­c cādau sparśasya grahaṇaṃ | ra­sa­gra­ha­ṇa­m ādau <lb n="419,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 419,28</span>pra­sa­jya­te vi­ṣa­ya­ba­la­da­rśa­nā­t spa­rśa­su­kha­ni­ru­tsu­ke­ṣv api ra­sa­vyā­pā­ra­da­rśa­nā­d iti cen na, sparśe sati tadvyāpā<span type="hard-break">- </span><lb n="419,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 419,29</span>rāt | tata e­vā­naṃ­ta­raṃ ra­sa­va­ca­naṃ­, spa­rśa­gra­ha­ṇā­naṃ­ta­ra­bhā­vi hi ra­sa­gra­ha­ṇaṃ | rūpāt prā­ggaṃ­dha­va­ca­na­m a­cā­kṣu­ṣa­tvā­t <lb n="419,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 419,30</span>aṃte va­rṇa­gra­ha­ṇaṃ sthaulye sati ta­du­pa­la­bdheḥ | ni­tya­yo­ge mator vi­dhā­nā­t kṣīriṇo nyagrodhā i­tyā­di­va­t <lb n="419,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 419,31</span>spa­rśā­di­sā­mā­nya­sya ni­tya­yo­gā­t pu­dga­le­ṣu || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3251"><l ana="bt" n="bt_5.23.1"><lb n="419,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.23.1</span>atha spa­rśā­di­m aṃtaḥ syuḥ pudgalā iti sū­ca­nā­t | kṣi­tyā­di­jā­ti­bhe­dā­nāṃ pra­ka­lpa­na­ni­rā­kṛ­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3252" rend="justify"><pb n="420"/><lb n="420,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,01</span>pṛ­thi­vya­pte­jo­vā­ya­vo hi pu­dga­la­dra­vya­sya paryāyāḥ spa­rśā­di­ma­ttvā­t ye na ta­tpa­ryā­yā­s te na spa­rśā­di­maṃ­to <lb n="420,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,02</span>dṛṣṭā ya­thā­kā­śā­da­yaḥ spa­rśā­di­maṃ­ta­ś ca pṛ­thi­vyā­da­ya iti ta­jjā­ti­bhe­dā­nāṃ ni­rā­ka­ra­ṇaṃ siddhaṃ | nanv ayaṃ pakṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="420,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,03</span>vyāpako hetuḥ spa­rśā­di­ja­le gaṃ­dha­syā­bhā­vā­t tejasi gaṃ­dha­ra­sa­yoḥ vāyau gaṃ­dha­ra­sa­rū­pā­ṇā­m a­nu­pa­la­bdhe­r iti bruvāṇaṃ <lb n="420,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,04</span>pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3253"><l ana="bt" n="bt_5.23.2"><lb n="420,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.23.2</span>nābhāvo '­nya­ta­ma­syā­pi spa­rśā­dī­nā­m a­dṛ­ṣṭi­taḥ | ta­syā­nu­mā­na­si­ddha­tvā­t svā­bhi­pre­tā­rtha­ta­ttva­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3254" rend="justify"><lb n="420,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,06</span>kim iyaṃ pra­tya­kṣa­ni­vṛ­tti­r a­nu­pa­la­bdhi­r ā­ho­svi­tsa­ka­la­pra­mā­ṇa­ni­vṛ­ttiḥ ? prathamā ca cet tataḥ sa­li­lā­di­ṣu sparśā<span type="hard-break">- </span><lb n="420,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,07</span>dīnām a­nya­ta­ma­syā­py abhāvaḥ siddhyet | svā­bhi­pre­ta­tve­nā­tīṃ­dri­ye­ṇa dha­rmā­di­nā­ne­kāṃ­tā­t | ta­syā­nu­mā­na­si­ddha<span type="hard-break">- </span><lb n="420,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,08</span>tvepsu gaṃ­dha­sya­, tejasi gaṃ­dha­ra­sa­yoḥ­, pavane gaṃ­dha­ra­sa­rū­pā­ṇā­m a­nu­mā­na­si­ddha­tva­m astu | tathā hi­–­ā­po gaṃ­dha­va­tya<span type="hard-break">- </span><lb n="420,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,09</span>stejo gaṃ­dha­ra­sa­va­dvā­yuḥ gaṃ­dha­ra­sa­rū­pa­vā­n spa­rśa­va­ttvā­t pṛ­thi­vī­va­t | kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭo hetuḥ pra­tya­kṣā­ga­ma­vi­ru<span type="hard-break">- </span><lb n="420,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,10</span>ddha­pa­kṣa­ni­rde­śā­naṃ­ta­raṃ pra­yu­kta­tvā­t tejasy a­nu­ṣṇa­tve sādhye dra­vya­tva­va­d iti cet, na nāma ra­sā­di­ṣv a­nu­bhū­ta­rū­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="420,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,11</span>spa­rśa­vi­śe­ṣe sādhye tai­ja­sa­tva­he­toḥ kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭa­tva­pra­saṃ­gā­t | ta­trā­ga­me­na vi­ro­dhā­bhā­vā­t ta­da­bhā­va­pra­ti­pā<span type="hard-break">- </span><lb n="420,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,12</span>danān na doṣa iti cet, tata e­vā­nya­tra doṣo mā bhūt | syā­dvā­dā­ga­ma­sya pra­mā­ṇa­tva­m a­si­ddha­m iti cen na, <lb n="420,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,13</span>tasyaiva prā­mā­ṇya­sā­dha­nā­t | yau­gā­ga­ma­syai­va sarvatra dṛ­ṣṭe­ṣṭa­vi­ru­ddha­tve­na prā­mā­ṇyā­nu­pa­pa­tteḥ | yu­ktya­nu­gṛ­hī­ta­tve­na <lb n="420,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,14</span>cā­ga­ma­sya prā­mā­ṇya­m a­nu­ma­nya­mā­naḥ katham i­ta­re­ta­rā­śra­ya­do­ṣaṃ pa­ri­ha­re­t ? siddhe hy ā­ga­ma­sya ta­tpra­ti­pā­da­ka­sya <lb n="420,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,15</span>prāmāṇye tatra hetor a­tī­ta­kā­la­tvā­bhā­va­si­ddhiḥ tatsiddhau ca ta­da­nu­mā­ne­nā­nu­gṛ­hī­ta­sya ta­dā­ga­ma­sya prā­mā­ṇya­si­ddhi<span type="hard-break">- </span><lb n="420,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,16</span>r iti | syā­dvā­di­nāṃ tu su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­pra­mā­ṇa­tve­nā­ga­ma­sya prā­mā­ṇya­si­ddhau nāyaṃ doṣaḥ | ata eva <lb n="420,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,17</span>ja­lā­di­ṣu gaṃ­dhā­dya­bhā­va­sā­dha­ne sarvasya hetor a­tī­ta­kā­la­tvaṃ pra­tye­ta­vyaṃ­, tasya pra­mā­ṇa­bhū­ta­jai­nā­ga­ma­vi­ru­ddha­tvā­t | <lb n="420,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,18</span>tato na kā­lā­tya­yā­pa­di­ṣṭo hetuḥ | nāpy a­nai­kāṃ­ti­ko vi­pa­kṣa­vṛ­ttya­bhā­vā­t | a­nva­yā­bhā­vā­d a­ga­ma­ka iti cen na, <lb n="420,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,19</span>sarvasya ke­va­la­vya­ti­re­ki­ṇo '­pra­yo­ja­ka­tva­pra­saṃ­gā­t sā­dhyā­vi­nā­bhā­va­ni­ya­ma­ni­śca­yā­t | ka­sya­ci­t pra­yo­ja­ka­tve <lb n="420,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,20</span>pra­kṛ­ta­he­to­s tata eva pra­yo­ja­ka­tva­m astu | pu­dga­la­dra­vya­pa­ryā­ya­tvā­bhā­ve kṣi­tyā­dī­nāṃ spa­rśa­ta­ttvā­bhā­va­ni­ya­ma­ni­śca<span type="hard-break">- </span><lb n="420,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,21</span>yāt | etena sa­rva­pra­mā­ṇā­ni­vṛ­tti­r a­nu­pa­la­bdhi­r asiddhā na to­yā­di­ṣu gaṃ­dhā­dya­bhā­va­sā­dha­nī­ty uktaṃ ve­di­ta­vyaṃ­, pravaca<span type="hard-break">- </span><lb n="420,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,22</span>na­syā­nu­mā­na­sya ca ta­dbhā­vā­ve­di­naḥ pravṛtteḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.24 a_3255" rend="justify"><lb n="420,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.24 </span>śa­bda­baṃ­dha­sau­kṣmya­sthau­lya­saṃ­sthā­na­bhe­da­ta­ma­śchā­yā­ta­po­dyo­ta­vaṃ­ta­ś ca || <ref type="no-sbt" rend="b">24</ref> || </p><p n="a_3256" rend="justify"><lb n="420,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,24</span>pudgalā ity a­nu­va­rta­te | tatra śa­bdā­dī­nā­m a­bhi­hi­ta­ni­rva­ca­nā­nāṃ pa­ri­prā­pta­dvaṃ­dvā­nā­m e­vā­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ | śabdo dvedhā <lb n="420,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,25</span>bhā­ṣā­la­kṣa­ṇo vi­pa­rī­ta­ś ca | bhā­ṣā­tma­ko dvedhā a­kṣa­rā­tma­ko a­na­kṣa­rā­tma­ka­ś ca | prathamaḥ śā­strā­bhi­vyaṃ­ja­kaḥ <lb n="420,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,26</span>saṃ­skṛ­tā­di­bhe­dā­dā­rya­mle­ccha­vya­va­hā­ra­he­tuḥ­, a­na­kṣa­rā­tma­ko dvīṃ­dri­yā­dī­nā­m a­ti­śa­ya­jñā­na­sva­rū­pa­pra­ti­pā­da­na­he­tu­ś ca | <lb n="420,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,27</span>sa eṣa prā­yo­gi­ka eva | a­bhā­ṣā­tma­ko dvedhā pra­yo­ga­vi­sra­sā­ni­mi­tta­tvā­t | tatra pra­yo­ga­ni­mi­tta­ś ca­tu­rdhā­, <lb n="420,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,28</span>ta­tā­di­bhe­dā­t | ca­rma­ta­na­nā­t tataḥ pu­ṣka­rā­di­pra­bha­vaḥ­, taṃ­trī­kṛ­to vitato vī­ṇā­di­sa­mu­dbha­vaḥ­, kāṃ­sya­tā­lā­di­jo <lb n="420,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,29</span>ghanaḥ, vaṃ­śā­di­ni­mi­ttaḥ śau­ṣi­raḥ­, vi­sra­sā­ni­mi­ttaḥ śabdo me­ghā­di­pra­bha­vaḥ | baṃdho dvividho vi­sra­sā­pra­yo­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="420,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,30</span>bhedāt | visrasā baṃdho '­nā­di­r ā­di­māṃ­ś ca, pra­yo­ga­baṃ­dhaḥ punar ā­di­mā­n eva pa­ryā­ya­taḥ | saukṣmyaṃ dvi­vi­dha­m atyakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="420,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,31</span>m ā­pe­kṣi­kaṃ ca | tathā sthaulyaṃ saṃ­sthā­na­mi­tthaṃ lakṣaṇaṃ ca­tu­ra­srā­di­ka­m anitthaṃ lakṣaṇaṃ ca a­ni­ya­tā­kā­raṃ | bhedaḥ <lb n="420,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,32</span>ṣoḍhā u­tka­ra­ś cūrṇaḥ khaṃ­ḍa­stū­rṇi­kā prataro nu­ca­ṭa­na­m iti | tamo dṛ­ṣṭi­pra­ti­baṃ­dha­kā­ra­ṇaṃ ke­ṣāṃ­ci­t | chāyā prakā<span type="hard-break">- </span><lb n="420,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,33</span>śā­va­ra­ṇaṃ | ātapa u­ṣṇa­pra­kā­śa­la­kṣa­ṇaḥ | u­dyo­ta­ś caṃ­drā­di­pra­kā­śo nuṣṇaḥ | ta ete śa­bdā­da­yaḥ sva­rū­pa­to bheda<span type="hard-break">- </span><lb n="420,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 420,34</span>taś ca su­pra­si­ddhā eva | kutaḥ punaḥ pudgalāḥ śa­bdā­di­maṃ­taḥ siddhā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3257"><l ana="bt" n="bt_5.24.1"><pb n="421"/><lb n="421,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.24.1</span>proktā śa­bdā­di­bhaṃ­ta­s tu pudgalāḥ skaṃ­dha­bhe­da­taḥ | tathā pra­mā­ṇa­sa­dbhā­vā­d a­nya­thā­ta­da­bhā­va­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3258" rend="justify"><lb n="421,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,02</span>na hi pa­ra­mā­ṇa­vaḥ śa­bdā­di­maṃ­taḥ saṃti vi­ro­dhā­t skaṃ­dha­syai­va śa­bdā­di­ma­tta­yā pratīteḥ | śa­bda­syā­kā­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="421,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,03</span>gu­ṇa­tvā­n na tadvān pu­dga­la­skaṃ­dha ity eke, ta­syā­mū­rta­dra­vya­tvā­d ity anye | tān pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3259"><l ana="bt" n="bt_5.24.2"><lb n="421,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.24.2</span>na śabdaḥ khaguṇo bā­hya­ka­ra­ṇa­jñā­na­go­ca­raḥ | siddho gaṃ­dhā­di­va­n naiva so mū­rta­dra­vya­m apy ataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.24.3"><lb n="421,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.24.3</span>na spho­ṭā­tmā­pi tasyaiva sva­bhā­va­syā­pra­tī­ti­taḥ | śa­bdā­tma­na­s sadā nā­nā­sva­bhā­va­syā­va­bhā­sa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.24.4"><lb n="421,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.24.4</span>aṃ­taḥ­pra­kā­śa­rū­pa­s tu śabde sphoṭo pare dhvaneḥ | ya­thā­rtha­ga­ti­he­tuḥ syāt tathā gaṃ­dhā­di­to paraḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.24.5"><lb n="421,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.24.5</span>gaṃ­dha­rū­pa­ra­sa­spa­rśaḥ sphoṭaḥ kiṃ no­pa­ga­mya­te | ta­trā­kṣe­pa­sa­mā­dhā­na­sa­ma­tvā­t sa­rva­thā­rtha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_3260" rend="justify"><lb n="421,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,08</span>nā­kā­śa­gu­ṇaḥ śabdo bā­hyeṃ­dri­ya­vi­ṣa­ya­tvā­d gaṃ­dhā­di­va­d ity atra na hetur vya­bhi­cā­rī vi­pa­kṣā­vṛ­tti­tvā­t | paṭā<span type="hard-break">- </span><lb n="421,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,09</span>kā­śa­saṃ­yo­ge­na vya­bhi­cā­ra iti cen na, ta­syā­kā­śa­gu­ṇa­tvai­kāṃ­tā­bhā­vā­t ta­du­bha­ya­gu­ṇa­tvā­t | tatra bā­hyeṃ­dri­ya­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="421,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,10</span>ṣa­ya­tvā­si­ddheḥ saṃ­yo­gi­no ga­ga­na­syā­tīṃ­dri­ya­tvā­t | pa­ṭa­syeṃ­dri­ya­vi­ṣa­ya­tve pi ta­tsaṃ­yo­ga­sya ta­da­yo­gā­t | tadu<span type="hard-break">- </span><lb n="421,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,11</span>ktam anyaiḥ | "­dva­ya­saṃ­baṃ­dha­saṃ­vi­tti­r nai­ka­rū­pa­pra­ve­da­nā­t | dva­ya­sva­rū­pa­gra­ha­ṇe sati saṃ­baṃ­dha­ve­da­naṃ || " iti | etenai<span type="hard-break">- </span><lb n="421,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,12</span>tad api pratyuktaṃ | yad uktaṃ yau­gaiḥ­–­na spa­rśa­va­ddra­vya­gu­ṇaḥ śabdo '­sma­dā­di­pra­tya­kṣa­tve sa­tya­yā­va­ddra­vya­bhā­vi­tvā­d akā<span type="hard-break">- </span><lb n="421,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,13</span>ra­ṇa­gu­ṇa­pū­rva­ka­tvā­d vā su­khā­di­va­d iti, pakṣasya pra­kṛ­tā­nu­mā­na­bā­dhi­ta­tvā­t | śabdasya dra­vyā­rthā­de­śā­da­yā­va­ddra­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="421,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,14</span>bhā­vi­tvā­si­ddhiḥ sva­rū­pā­di­va­t | pa­ryā­yā­rthā­de­śā­d a­kā­ra­ṇa­gu­ṇa­pū­rva­tva­syā­py asiddhiḥ śa­bda­pa­ri­ṇa­tā­nāṃ pu­dga­lā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="421,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,15</span>m a­pa­rā­pa­ra­sa­dṛ­śa­śa­bdā­raṃ­bha­ka­tvā­t | anyathā va­ktṛ­de­śā­d anyatra śa­bda­syā­śra­va­ṇa­pra­saṃ­gā­t | nanu ca va­ktṛ­vyā­pā­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="421,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,16</span>t pu­dga­la­skaṃ­dhaḥ śa­bda­ta­yā pa­ri­ṇa­ma­nn eko neko vā pa­ri­ṇa­me­t ? na tāvad ekas tasya sa­kṛ­tsa­rva­di­kṣu ga­ma­nā­saṃ­bha­vā­t | <lb n="421,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,17</span>yadi punar yāvadbhiḥ sa­rva­di­kkaiḥ śrotṛbhiḥ śrūyate śabdas tāvān eva va­ktṛ­vyā­pā­ra­ni­ṣpa­nnaḥ ta­cchro­trā­bhi­mu­khaṃ gaccha<span type="hard-break">- </span><lb n="421,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,18</span>tīti tair mataṃ, tadā sa­dṛ­śa­śa­bda­ko­lā­ha­la­śra­va­ṇaṃ śro­tṛ­ja­na­sya kuto na bhavet ? sarveṣāṃ śa­bdā­nā­m e­kai­ka­śro­tṛ­grā<span type="hard-break">- </span><lb n="421,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,19</span>hya­tva­pa­ri­ṇā­mā­bhā­vā­d iti cet, tarhy ekaikaḥ śabda e­kai­ka­śro­tṛ­grā­hya­tva­pa­ri­ṇa­taḥ sa­rva­di­kkaṃ ga­ccha­nne­kai­ke­nai­va <lb n="421,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,20</span>śrotrā śrūyate ity āyātaṃ | tac cā­yu­ktaṃ­, e­ka­di­kke­ṣu sa­pra­ṇi­dhi­ṣu śrotṛṣu sthiteṣv a­tyā­sa­nna­śro­tṛ­śro­tra­sya pa­rā­pa­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="421,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,21</span>śro­tṛ­śra­va­ṇa­vi­ro­dhā­t | pa­rā­pa­ra eva śabdaḥ pa­rā­pa­ra­śro­tṛ­bhiḥ śrūyate na punaḥ sa eveti cet, sa tarhi parā<span type="hard-break">- </span><lb n="421,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,22</span>pa­ra­śa­bdaḥ kiṃ va­ktṛ­vyā­pā­rā­d eva prā­du­rbha­va­dā­ho­svi­tpū­rva­śro­tṛ­śa­bdā­t ? pra­tha­ma­pa­kṣe katham asau pa­rā­pa­raiḥ śrotṛbhiḥ <lb n="421,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,23</span>śrū­ya­mā­ṇaḥ pū­rva­pū­rvaiḥ samam ā­kā­śa­śre­ṇi­sthai­r api na śrūyate iti ma­ha­dā­śca­ryaṃ | na caivaṃ kā­ra­ṇa­gu­ṇa­pū­rva­kaḥ śabdaḥ <lb n="421,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,24</span>siddhyeta | dvi­tī­ya­vi­ka­lpe pa­ryaṃ­ta­sthi­ta­śro­tṛ­śru­ta­śa­bdā­d api śa­bdāṃ­ta­ro­tpa­ttiḥ kathaṃ na bhavet ? pu­dga­la­skaṃ­dha­sya <lb n="421,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,25</span>ta­du­pā­dā­na­sya sa­dbhā­vā­t | va­ktṛ­vyā­pā­ra­ja­ni­ta­vā­yu­vi­śe­ṣa­sya ta­tsa­ha­kā­ri­ṇa­s ta­trā­bhā­vā­d iti cet, tarhi vāya<span type="hard-break">- </span><lb n="421,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,26</span>vīyaḥ śabdos tu kim a­pa­re­ṇa pu­dga­la­vi­śe­ṣe­ṇa ta­du­pā­dā­ne­na ka­lpi­te­nā­dṛ­ṣṭa­ka­lpa­nā­mā­tra­he­tu­nā kiṃ ka­rta­vyaṃ­, <lb n="421,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,27</span>ta­tho­pa­ga­me sva­ma­ta­vi­ro­dhā­t | tataḥ syā­dvā­di­no du­rni­vā­ra iti kaścit | so py a­nā­lo­ci­ta­va­ca­naḥ­, śabdasya <lb n="421,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,28</span>ga­ga­na­gu­ṇa­tve pi pra­ti­pā­di­ta­do­ṣa­sya sa­mā­na­tvā­t | tathā hi­–­śaṃ­kha­mu­kha­saṃ­yo­gā­d ākāśe śabdaḥ prā­du­rbha­va­nn eka eva <lb n="421,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,29</span>prā­du­rbha­ve­d aneko vā ? pra­tha­ma­pa­kṣe kutas tasya nā­nā­di­kkaiḥ śrotṛbhiḥ śravaṇaṃ ? sa­kṛ­tsa­rva­di­kka­ga­ma­nā­saṃ­bha­vā­t | <lb n="421,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,30</span>a­thā­ne­ka­s tadā śa­bda­ko­lā­ha­la­śru­ti­pra­saṃ­gaḥ samānaḥ śa­bda­syā­ne­ka­sya sa­kṛ­du­tpa­tteḥ­, sa­rva­di­kkā­śe­ṣa­śro­tṛ­śrū­ya­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="421,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,31</span>ṇasya tāvad vā bhe­da­si­ddheḥ | yadi punar e­kai­ka­syai­va śa­bda­syai­kai­ka­śro­tṛ­grā­hya­sva­bhā­va­ta­yo­tpa­tte­r na sa­mā­na­śa­bda­ka­la­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="421,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,32</span>la­śru­ti­r iti mataṃ, ta­dai­ka­di­kke­ṣu sa­mā­na­pra­ṇi­dhi­ṣu śrotṛṣu pra­tyā­sa­nna­ta­ma­śro­tṛ­śru­ta­sya śa­bda­syāṃ­tya­tvā­c cha­bdāṃ­ta­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="421,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,33</span>raṃ­bha­ka­tva­vi­ro­dhā­c che­ṣa­śro­tṝ­ṇāṃ tacchrvaṇaṃ na syāt | ta­syā­pa­ra­śa­bdā­raṃ­bha­ka­tve cāṃ­tya­tvā­vya­va­sthi­tiḥ | pra­tyā­sa­nna<span type="hard-break">- </span><lb n="421,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 421,34</span>ta­ma­śro­tṛ­śra­va­ṇa­m api na bhavet tadbhāve vādya eva śabdaḥ śrūyate nāṃtya iti si­ddhāṃ­ta­vyā­ghā­taḥ | atha pratyā<span type="hard-break">- </span><pb n="422"/><lb n="422,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,01</span>sa­nna­ta­ma­śro­tā­raṃ pratyasau śabdo ṃtyas tena śrū­ya­mā­ṇa­tvā­n na pra­tyā­sa­nna­ta­raṃ tena ta­syā­śra­va­ṇā­t tena ca śrū­ya­mā­ṇa­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="422,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,02</span>m eva pratyaṃto na tu pra­tyā­sa­nnaṃ prati | tata eva so pi tam eva pratyaṃtyo na dū­ra­śro­tā­raṃ pratīti matiḥ, sāpi na <lb n="422,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,03</span>śre­ya­sī­, śa­bda­syai­ka­syāṃ­tya­tvā­naṃ­tya­tva­vi­ro­dhā­t tasya ni­raṃ­śa­tvo­pa­ga­mā­t | atha tasyāpi dha­rma­bhe­do­pa­ga­mā­d adoṣaḥ sa <lb n="422,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,04</span>tarhi dha­rma­śa­bda­sya jātir eva bha­vi­tu­m arhati na guṇādiḥ śabdasya svayaṃ gu­ṇa­tvā­t ta­dā­śra­ya­tvā­saṃ­bha­vā­t | na ca <lb n="422,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,05</span>ta­daṃ­tya­tvaṃ ta­da­naṃ­tya­tvaṃ vā jātir e­ka­vya­kti­ni­ṣṭha­tvā­t jātes tv a­ne­ka­vya­kti­vṛ­tti­tvā­t | a­thai­ka­śro­tṛ­śra­va­ṇa­yo­gyo <lb n="422,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,06</span>nekaḥ śabdo ṃtyo '­naṃ­ta­ś cā­pa­ra­śro­tṛ­śra­va­ṇa­yo­gyo stīti mataṃ, tarhy ādyo pi śabdotyaḥ syāt ka­sya­ci­c chra­va­ṇa­yo­gya<span type="hard-break">- </span><lb n="422,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,07</span>tvāt karṇaśaḥ ku­ṭyaṃ­taḥ­pra­vi­ṣṭa­m ā­kā­śa­śa­bda­va­t ka­rṇa­gho­ṣa­va­d vā | tathā cādyaḥ śabdo na śrūyate iti siddhāṃta<span type="hard-break">- </span><lb n="422,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,08</span>virodhaḥ | atha na śra­va­ṇa­yo­gya­tvā­d aṃtyatvaṃ kiṃ tarhi ? ā­dyā­pe­kṣa­yā śa­bdāṃ­ta­rā­nā­raṃ­bha­ka­tvā­pe­kṣa­yā cety abhima<span type="hard-break">- </span><lb n="422,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,09</span>tis ta­dā­dya­syāṃ­tya­tvaṃ ta­daṃ­tya­syā­naṃ­tya­tvaṃ katham u­pa­pa­dya­te ? ye­nai­ka­syāṃ­tya­tva­m a­naṃ­tya­tvaṃ ca syāt | tataḥ sūktaṃ pratyā<span type="hard-break">- </span><lb n="422,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,10</span>sa­nna­ta­ma­śro­tṛ­śru­ta­śa­bdā­c cha­bdāṃ­ta­ra­syā­prā­du­rbhā­vā­d e­ka­di­kka­sa­pra­ṇi­dhi­śro­tṛ­paṃ­ktyā śa­bda­śra­va­ṇa­bhā­va­pra­saṃ­ga iti | <lb n="422,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,11</span>syān mataṃ, śaṃ­kha­mu­kha­saṃ­yo­gā­d ākāśe bahavaḥ śabdāḥ samānāḥ pra­tyā­kā­śa­pra­de­śa­ka­daṃ­ba­ke śaṃkhād u­pa­jā­yaṃ­te te ca <lb n="422,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,12</span>pa­va­na­pre­ri­ta­ta­raṃ­gā­tma­va­ccha­bdāṃ­ta­rā­nā­ra­bhaṃ­te­; tato bhi­nna­di­kka­sa­pra­ṇi­dhi­śro­tṛ­paṃ­kte­r i­vai­ka­di­kka­pra­ṇi­dhi­śro­tṛ­paṃ­kte­r api <lb n="422,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,13</span>pra­ti­ni­ya­ta­saṃ­ta­ti­pa­ti­ta­syai­va śabdasya śra­va­ṇa­m e­ka­syai­va ca śrotur na punar anyasya yato ni­ga­di­ta­do­ṣaḥ syād iti | <lb n="422,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,14</span>tad apy a­nā­lo­ci­tā­bhi­dhā­naṃ śa­bda­saṃ­ta­teḥ sarvato pa­ryaṃ­ta­tā­pa­tteḥ | sa­ma­vā­yi­kā­ra­ṇa­sya ga­ga­na­syā­sa­ma­vā­yi­kā­ra­ṇa­sya <lb n="422,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,15</span>ca śabdasya śa­bdāṃ­ta­ro­tpa­tti­he­toḥ sa­dbhā­vā­t śaṃ­kha­mu­kha­saṃ­yo­ga­ja­pa­va­nā­kā­śa­saṃ­yo­ga­sya śa­bda­kā­ra­ṇa­syā­bhā­vā­n nāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="422,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,16</span>tyā­bhi­ma­taḥ śabdaḥ śa­bdāṃ­ta­ra­m ā­ra­bha­te yataḥ śa­bda­saṃ­ta­ti­pa­ryaṃ­ta­tā syād iti cet, tarhi vā­ya­vī­yaḥ śabdo stu <lb n="422,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,17</span>kim ā­kā­śe­na sa­ma­vā­yi­nā ka­lpi­te­ne­ti ma­tāṃ­ta­raṃ syāt | śabdāc cha­bdo­tpa­tti­r na syāt tasyāpi pa­va­na­saṃ­yo­ga­ja<span type="hard-break">- </span><lb n="422,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,18</span>tvāt | saty e­vā­kā­śe śa­bda­syo­tpa­tti­s ta­tsa­ma­vā­yi­kā­ra­ṇaṃ na ta­tpra­ti­ṣe­dha­he­ta­vo gamakāḥ syur bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="422,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,19</span>tvād iti mataṃ, tadā śabdaḥ spa­rśa­va­ddra­vya­pa­ryā­yo bā­hyeṃ­dri­ya­pra­tya­kṣa­tvā­t spa­rśā­di­va­d ity a­nu­mā­nā­t tasya pu­dga­la­pa­ryā<span type="hard-break">- </span><lb n="422,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,20</span>yatve siddhe ta­tpra­ti­ṣe­dha­he­ta­vo nu­mā­na­bā­dhi­ta­vi­ṣa­ya­tvā­d eva gamakāḥ katham u­pa­pa­dye­ra­n ? | etena yad uktaṃ saugataiḥ —<lb n="422,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,21</span>e­ka­dra­vyā­śri­taḥ śabdaḥ sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­va­ttve sati bā­hyai­keṃ­dri­ya­pra­tya­kṣa­tvā­d rū­pa­va­d iti | tad api pra­tyā­khyā­taṃ­, <lb n="422,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,22</span>pu­dga­la­skaṃ­dha­syai­ka­dra­vya­sya śa­bdā­śra­ya­tvo­pa­pa­tteḥ si­ddha­sā­dha­na­tvā­t | ga­ga­nā­śra­ya­tve sādhye sā­dhya­vi­ka­lo dṛ­ṣṭāṃ­ta­, <lb n="422,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,23</span>syād dhetuś ca viruddhaḥ | tathā hi­–­spa­rśa­va­de­ka­dra­vyā­śri­taḥ śabdaḥ sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­va­ttve sati bā­hyai­keṃ­dri­ya­pra­tya­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="422,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,24</span>tvāt rū­pā­di­va­t | na ca hetor ātmanā vya­bhi­cā­ra­s ta­syāṃ­taḥ­ka­ra­ṇa­pra­tya­kṣa­tvā­t | nāpi gha­ṭā­di­nā tasya <lb n="422,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,25</span>bā­hyeṃ­dri­ya­pra­tya­kṣa­tvā­t dvya­‍­ṃ­gu­la­saṃ­yo­ga­syā­ne­ka­dra­vyā­śri­ta­sya spa­rśa­ne­na ca sā­kṣā­tka­ra­ṇā­t | tataḥ sū­ktaṃ­–­na śabdaḥ <lb n="422,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,26</span>khaguṇo bā­hyeṃ­dri­ya­pra­tya­kṣa­tvā­t gaṃ­dhā­di­va­d iti tasya pu­dga­la­pa­ryā­ya­tva­vya­va­sthi­teḥ | tathā nā­mū­rti­dra­vyaṃ śabdaḥ <lb n="422,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,27</span>bā­hyeṃ­dri­ya­pra­tya­kṣā­t gha­ṭā­di­va­t | na nabhasā vya­bhi­cā­raḥ sā­dha­na­sya­, nabhaso bā­hyeṃ­dri­yā­pra­tya­kṣa­tvā­t | nanu ca <lb n="422,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,28</span>śu­ṣi­ra­sya cakṣuṣā spa­rśa­ne­na ca sā­kṣā­tka­ra­ṇā­dya­cchu­ṣi­raṃ ta­dā­kā­śa­m iti va­ca­nā­d bā­hyeṃ­dri­ya­pra­tya­kṣa­m e­vā­kā­śaṃ <lb n="422,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,29</span>ta­sye­daṃ­ta­yā pra­rū­pa­ṇā­d iti cet; naitat satyaṃ, śu­ṣi­ra­sya gha­na­dra­vyā­bhā­va­rū­pa­tvā­d u­pa­cā­ra­ta­s ta­trā­kā­śa­vya­pa­de­śā­d <lb n="422,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,30</span>dha­na­dra­vyā­bhā­va­sya ca dra­vyāṃ­ta­ra­sa­dbhā­va­rū­pa­tvā­t | tatra cakṣuṣaḥ spa­rśa­na­sya ca vyā­pā­rā­t | pa­ra­mā­rtha­ta­s tatpratya<span type="hard-break">- </span><lb n="422,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,31</span>kṣa­tvā­bhā­vā­n nabhasaḥ | tathā hi­–­na­bho na bā­hyeṃ­dri­ya­pra­tya­kṣa­m a­mū­rta­dra­vya­tvā­d ā­tmā­di­va­t yat tu bā­hyeṃ­dri­ya­pra­tya­kṣaṃ <lb n="422,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,32</span>ta­nnā­mū­rta­dra­vyaṃ yathā gha­ṭā­di­dra­vyaṃ iti na nabhasā vya­bhi­cā­rī hetuḥ | syād ākūtaṃ te, a­mū­rta­dra­vyaṃ śabdaḥ para<span type="hard-break">- </span><lb n="422,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,33</span>ma­ma­ha­ttvā­śra­ya­tvā­d ā­kā­śa­va­d ity a­nu­mā­na­bā­dhi­taḥ pakṣa iti | tad a­sa­mya­k­; pa­ra­ma­ma­ha­ttvā­śra­ya­tva­syā­si­ddha­tvā­t | <lb n="422,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,34</span>tathā hi–na pa­ra­ma­ma­hā­n śabdaḥ a­sma­dā­di­śa­bda­tvā­t pa­ṭā­di­va­t | nāpi mā­na­sa­pra­tya­kṣe­ṇa na­bha­sā­, ta­syā­sma­dā<span type="hard-break">- </span><lb n="422,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 422,35</span>di­ma­naḥ­pra­tya­kṣa­tvā­si­ddheḥ | saṃ­vya­va­hā­ra­to niṃ­dri­ya­pra­tya­kṣa­sya sva­saṃ­ve­da­na­sya su­khā­di­pra­ti­bhā­si­na­ś ca­kṣu­rā­di­pa­ri­cchi<span type="hard-break">- </span><pb n="423"/><lb n="423,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,01</span>nnā­rtha­sma­ra­ṇa­sya ca vi­śa­da­syā­bhyu­pa­ga­mā­t | ga­ga­nā­di­ṣv a­tīṃ­dri­ye­ṣu mā­na­sa­pra­tya­kṣā­na­va­ga­mā­t | na caivaṃ mati<span type="hard-break">- </span><lb n="423,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,02</span>jñānasya sa­rva­dra­vya­vi­ṣa­ya­tva­va­ca­naṃ vi­ru­dhya­te­, ga­ga­nā­dī­nā­m a­tīṃ­dri­ya­dra­vyā­ṇāṃ svā­rthā­nu­mā­na­m a­ti­vi­ṣa­ya­tvā­bhyu­pa­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="423,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,03</span>māt | a­sma­dā­di­pra­tya­kṣa­yā sa­tta­yā­ne­kāṃ­ta ity api na syā­dvā­di­nā kṣa­mya­te­, sattāyāḥ sarvathā pa­ra­ma­ma­ha­ttvā<span type="hard-break">- </span><lb n="423,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,04</span>bhāvāt | pa­ra­ma­ma­ha­to dravyasya nabhasaḥ sattā hi pa­ra­ma­ma­ha­tī nā­sa­rva­ga­ta­dra­vyā­di­sa­ttā | na ca nabhasaḥ <lb n="423,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,05</span>sa­ttā­sma­dā­di­pra­tya­kṣā tato na tayā vya­bhi­cā­raḥ | na ca sa­ka­la­dra­vya­pa­ryā­ya­vyā­pi­ny ekaiva sattā pra­si­ddhā­, <lb n="423,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,06</span>tasyās ta­tho­pa­cā­ra­taḥ pra­ti­pā­da­nā­t | pa­ra­mā­rtha­ta­s ta­de­ka­tve vi­śva­rū­pa­tva­vi­ro­dhā­t | sa­tpra­tya­yā­vi­śe­ṣā­d ekaiva <lb n="423,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,07</span>satteti cen na, sarvathā sa­tpra­tya­yā­vi­śe­ṣa­syā­si­ddha­tvā­t saṃ­yu­kta­pra­tya­yā­vi­śe­ṣa­va­t | atrānye prāhuḥ – na dravyaṃ <lb n="423,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,08</span>śabdaḥ kiṃ tarhi ? guṇaḥ pra­ti­ṣi­ddha­mā­na­dra­vya­ka­rma­tve sati sattvād rū­pa­va­t | śabdo na dravyam a­ni­tya­tve saty asma<span type="hard-break">- </span><lb n="423,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,09</span>dā­dya­cā­kṣu­ṣa­pra­tya­kṣa­tvā­t | śabdo na ka­rmā­cā­kṣu­ṣa­pra­tya­kṣa­tvā­d ra­sa­va­d iti | tad a­yu­ktaṃ­; <lb n="423,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,10</span>teṣāṃ vā­yu­nā­sma­dā­dya­cā­kṣu­ṣa­pra­tya­kṣa­tva­sya vya­bhi­cā­rā­dvā­yo­r a­sma­dā­di­pra­tya­kṣa­tvā­t | a­ni­tya­tva­vi­śe­ṣa­ṇa­sya cāpra<span type="hard-break">- </span><lb n="423,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,11</span>si­ddha­tvā­t dra­vya­tva­pra­ti­ṣe­dhā­nu­pa­pa­tteḥ | ka­rma­tva­pra­ti­ṣe­dha­na­sya cā­kṣu­ṣa­pra­tya­kṣa­tva­sya vā­yu­ka­rma­ṇā­nai­kāṃ­ti­ka­tvā­t | <lb n="423,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,12</span>dravyaṃ śabdaḥ kri­yā­va­ttvā­d bā­ṇā­di­va­d ity apare | te yadi syā­dvā­da­m a­nā­sṛ­tyā­ca­kṣa­te ta­dā­pa­si­ddhāṃ­taḥ śabdasya <lb n="423,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,13</span>pa­ryā­ya­ta­yā pra­va­ca­ne ni­rū­pa­ṇā­d anyathā pu­dga­lā­nāṃ śa­bda­va­ttva­vi­ro­dhā­t | dra­vyā­rthā­de­śā­d dravyaṃ śabdaḥ pu­dga­la­dra­vyā<span type="hard-break">- </span><lb n="423,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,14</span>bhedād iti cet, kim evaṃ gaṃ­dhā­di­r api dravyaṃ na syāt ? gaṃ­dhā­da­yo guṇā eva dra­vyā­śri­ta­tvā­t ni­rgu­ṇa­tvā­c ca <lb n="423,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,15</span>'­dra­vyā­śra­yā nirguṇā guṇā' iti va­ca­nā­n ni­ṣkri­ya­tvā­c ceti cet, śabdas tata eva guṇos tu | sa­ha­bhā­vi­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="423,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,16</span>bhāvān na guṇa iti cet, kathaṃ rū­pā­di­vi­śe­ṣā­s tata eva guṇā bhaveyuḥ | sā­mā­nyā­rpa­ṇā­t teṣāṃ sa­ha­bhā­vi­tvā­t <lb n="423,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,17</span>pu­dga­la­dra­vye­ṇa ta­dgu­ṇā­s te iti cet, śa­bda­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­sa­ma­vā­yi­kā­ra­ṇa­m astu bhavata eva pṛ­thi­vī­dra­vyā­bhā­ve <lb n="423,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,18</span>saty apy ākāśe gaṃ­dha­syā­nu­tpa­tteḥ pṛthivī dravyam eva ta­tsa­ma­vā­yi­kā­ra­ṇa­m ākāśaṃ tu ni­mi­tta­m iti cet, tarhi <lb n="423,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,19</span>vā­yu­dra­vya­syā­bhā­ve śa­bda­syā­nu­tpa­tteḥ tad eva tasya sa­ma­vā­yi­kā­ra­ṇa­m astu gaganaṃ tu ni­mi­tta­mā­traṃ tasya sa­rvo­tpa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="423,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,20</span>matām utpattau ni­mi­tta­kā­ra­ṇa­tvo­pa­ga­mā­t | pa­va­na­dra­vyā­bhā­ve pi bhe­rī­daṃ­ḍa­saṃ­yo­gā­c cha­bda­syo­tpa­tte­r na pa­va­na­dra­vyaṃ tatsa<span type="hard-break">- </span><lb n="423,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,21</span>mavāyi pṛ­thi­vya­pte­jo­dra­vya­va­d iti cet, tarhi śa­bda­pa­ri­ṇā­ma­yo­gyaṃ pu­dga­la­dra­vyaṃ śa­bda­syo­pā­dā­na­kā­ra­ṇa­m astu <lb n="423,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,22</span>vā­yvā­de­r a­ni­ya­ta­ta­yā ta­tsa­ha­kā­ri­tva­si­ddheḥ | kutas ta­tsi­ddhi­r iti cet, pṛ­thi­vyā­deḥ kutaḥ ? pra­ti­vi­śi­ṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="423,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,23</span>spa­rśa­rū­pa­ra­sa­gaṃ­dhā­nā­m u­pa­laṃ­bhā­t pṛthivyāḥ siddhiḥ, spa­rśa­rū­pa­ra­sa­vi­śe­ṣā­ṇā­m u­pa­la­bdhe­r apāṃ, spa­rśa­rū­pa­vi­śe­ṣa­yo­r upa<span type="hard-break">- </span><lb n="423,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,24</span>labdhes te­ja­saḥ­, spa­rśa­vi­śe­ṣa­syo­pa­laṃ­bhā­d vāyoḥ | svā­śra­ya­dra­vyā­bhā­ve ta­da­nu­pa­pa­tte­r iti cet, tarhi śabdasya <lb n="423,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,25</span>pṛ­thi­vyā­di­ṣv a­saṃ­bha­vi­naḥ sphuṭam u­pa­laṃ­bhā­t ta­dā­śra­ya­dra­vya­sya bhā­ṣā­va­rga­ṇā­pu­dga­la­sya pra­si­ddhi­r anyathā ta­da­nu­pa­pa­tteḥ | na <lb n="423,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,26</span>ca pa­ra­mā­ṇu­rū­paḥ pudgalaḥ śa­bda­syā­śra­yo sma­dā­di­bā­hyeṃ­dri­ya­grā­hya­tvā­t chā­yā­ta­pā­di­va­t | skaṃ­dha­rū­pa­s tu syād iti <lb n="423,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,27</span>sū­kṣma­śa­bda­gu­ṇā­tma­ke­bhyaḥ sū­kṣma­bhā­ṣā­va­rga­ṇā­pu­dga­le­bhyo sma­dā­di­bā­hyeṃ­dri­ya­grā­hya­pu­dga­la­skaṃ­dhā­tmā śabdaḥ prā­du­rbha­va­n <lb n="423,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,28</span>kā­ra­ṇa­gu­ṇa­pū­rva­ka eva pa­ṭa­rū­pā­di­va­t | tato '­kā­ra­ṇa­pū­rva­ka­tvā­d ity asiddho hetur a­yā­va­ddra­vya­bhā­vi­tvā­di­va­t | <lb n="423,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,29</span>kaścid āha – a­kā­ra­ṇa­gu­ṇa­pū­rva­kaḥ śabdo '­spa­rśa­dra­vya­gu­ṇa­tvā­t su­khā­di­va­d iti; tasyāpi pa­ra­spa­rā­śra­yaḥ | siddhe <lb n="423,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,30</span>hy a­kā­ra­ṇa­gu­ṇa­pū­rva­ka­tve śa­bda­syā­spa­rśa­va­ddra­vya­gu­ṇa­tvaṃ siddhyet tatsiddhau vā­kā­ra­ṇa­gu­ṇa­pū­rva­ka­tva­m iti | tathā <lb n="423,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,31</span>nā­kā­ra­ṇa­gu­ṇa­pū­rva­kaḥ śabdo sma­dā­di­bā­hyeṃ­dri­ya­jñā­na­pa­ri­cche­dya­tve sati gu­ṇa­tvā­t gha­ṭa­rū­pā­di­va­d ity a­nu­mā­na­vi­ru<span type="hard-break">- </span><lb n="423,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,32</span>ddhaś ca pakṣaḥ syāt | na hy atra hetoḥ pa­ra­mā­ṇu­rū­pā­di­nā vya­bhi­cā­raḥ su­khā­di­nā vā, bā­hyeṃ­dri­ya­jñā­na­pa­ri­cche<span type="hard-break">- </span><lb n="423,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,33</span>dyatve satīti vi­śe­ṣa­ṇā­t | tathāpi yo­gi­bā­hyeṃ­dri­ya­pra­tya­kṣe­ṇa pa­ra­mā­ṇu­rū­pā­di­nā­ne­kāṃ­ta iti na śaṃ­ka­nī­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="423,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,34</span>m a­sma­dā­di­gra­ha­ṇā­t | pṛ­thi­vī­tvā­di­sā­mā­nye­nā­ni­tya­dra­vya­vi­śe­ṣe­ṇa sa­ma­vā­ye­na karmaṇā vā vya­bhi­cā­ra ity api <lb n="423,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 423,35</span>na maṃ­ta­vyaṃ­, gu­ṇa­tvā­d iti va­ca­nā­t | na caivaṃ syā­dvā­di­nā­m a­pa­si­ddhāṃ­taḥ śabdasya pa­ryā­ya­tva­va­ca­nā­t paryā<span type="hard-break">- </span><pb n="424"/><lb n="424,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,01</span>yasya ca gu­ṇa­tvā­t | tathā cāhur a­ka­laṃ­ka­de­vāḥ­, 'śabdaḥ pu­dga­la­pa­ryā­yaḥ skaṃdhaḥ chā­yā­ta­pā­di­va­d iti | syān mataṃ, <lb n="424,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,02</span>na śabdaḥ na pu­dga­la­skaṃ­dha­pa­ryā­yo '­sma­dā­dya­nu­pa­la­bhya­mā­na­spa­rśa­rū­pa­ra­sa­gaṃ­dhā­śra­ya­tvā­t su­khā­di­va­d iti | tad a­sa­t­, <lb n="424,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,03</span>dvya­ṇu­kā­di­rū­pā­di­nā hetor vya­bhi­cā­rā­t | śa­bdā­śra­ya­tve sma­dā­dya­nu­pa­la­bhya­mā­nā­nā­m apy a­nu­dbhū­ta­ta­yā spa­rśā­dī­nāṃ <lb n="424,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,04</span>sa­dbhā­va­sā­dha­nā­t | gaṃ­dhā­śra­ya­tve spa­rśa­rū­pa­ra­sa­va­t | gaṃdho hi ka­stū­ri­kā­de­r gaṃ­dha­dra­vyā­d dūre gaṃdhaṃ sa­mu­pa­la­bhya­mā­ne <lb n="424,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,05</span>ghrā­ṇeṃ­dri­ye saṃprāptaḥ svā­śra­ya­dra­vya­ra­hi­taḥ na saṃ­bha­va­ti­, gu­ṇa­tvā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | nāpi ta­dā­śra­ya­dra­vya­m a­sma­dā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="424,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,06</span>bhir u­pa­la­bhya­mā­na­spa­rśa­rū­pa­ra­saṃ | na ca ta­trā­nu­bhū­ta­vṛ­tta­yaḥ spa­rśa­rū­pa­ra­sā na saṃti pārthive py a­vi­ro­dhā­t | yathā <lb n="424,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,07</span>vāyor a­nu­pa­la­bhya­mā­na­rū­pa­ra­sa­gaṃ­dha­sya te­ja­sa­ś cā­nu­pa­la­bhya­mā­na­ra­sa­gaṃ­gha­sya sa­li­la­sya cā­nu­pa­la­bhya­mā­na­gaṃ­dha­sya paryā<span type="hard-break">- </span><lb n="424,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,08</span>.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­ga­gaṃ spa­rśa­rū­pa­ra­sa­gaṃ­dhāḥ pra­si­ddhā­s ta­thā­nu­pa­la­bhya­mā­na­spa­rśa­rū­pa­ra­sa­gaṃ­dha­syā­pi bhā­ṣā­va­rga­ṇā­pu­dga­la­sya <lb n="424,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,09</span>paryāyaḥ śabdo ni­ssaṃ­de­haṃ pra­si­ddhya­ty eva | katham a­nya­thai­va­m ā­ca­kṣā­ṇaḥ pra­ti­kṣi­pya­te paraiḥ | na vā­yu­gu­ṇo nuṣṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="424,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,10</span>śī­ta­spa­rśo­pā­ka­jaḥ u­pa­la­bhya­tve saty a­sma­dā­dya­nu­pa­la­bhya­mā­na­rū­pa­ra­sa­gaṃ­dhā­śra­ya­tvā­t su­khā­di­va­t | tathā na bhāsura<span type="hard-break">- </span><lb n="424,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,11</span>rū­po­ṣṇa­spa­rśa­s te­jo­dra­vya­gu­ṇa u­pa­la­bhya­tve saty a­sma­dā­dya­nu­pa­la­bhya­mā­na­gaṃ­dhā­śra­ya­tvā­t tadvat | tathā na śī­ta­spa­rśa<span type="hard-break">- </span><lb n="424,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,12</span>nī­la­rū­pa­ma­dhu­ra­ra­sāḥ sa­li­la­gu­ṇāḥ u­pa­la­bhya­tve saty a­sma­dā­dya­nu­pa­la­bhya­mā­na­gaṃ­dhā­śra­ya­tvā­t tadvad eveti | yadi punaḥ <lb n="424,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,13</span>spa­rśā­da­yo dra­vyā­śra­yā eva gu­ṇa­tvā­t su­khā­di­va­t yat taddravyaṃ ta­dā­śra­yaḥ sa vā­yu­ra­na­laḥ salilaṃ kṣitir ity anumā<span type="hard-break">- </span><lb n="424,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,14</span>na­si­ddha­tvā­t spa­rśa­vi­śe­ṣā­dī­nāṃ vā­yvā­di­gu­ṇa­tva­sya sā­mā­nyā­rpa­ṇa­yā kiṃ na bhā­ṣā­va­rga­ṇa­pu­dga­la­dra­vye­ṇa sahabhā<span type="hard-break">- </span><lb n="424,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,15</span>vīṣṭo yena tadguṇo na syāt | vi­śe­ṣā­rpa­ṇā­t yathā rū­pā­da­yaḥ pa­ryā­yā­s tathā śabdo pi pu­dga­la­pa­ryā­ya iti <lb n="424,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,16</span>katham asau dravyaṃ syāt ? ṣa­ḍdra­vya­pra­ti­jñā­na­vi­ro­dhā­c ca | śa­bda­dra­vya­sya pṛ­thi­vyā­di­va­tpu­dga­la­dra­vyeṃ ta­rbhā­vā­n na ta­dvi­ro­dha <lb n="424,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,17</span>iti cet, gaṃ­dha­dra­vyā­dī­nā­m api ta­dva­tta­trāṃ­ta­rbhā­vā­t ta­dvi­ro­dhā­si­ddhe­r guṇatvaṃ kim a­bhi­dhī­ya­te jñā­nā­dī­nāṃ ca dravyatva<span type="hard-break">- </span><lb n="424,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,18</span>m astu jī­va­dra­vye ṃ­ta­rbhā­va­tvā­pra­sa­kteḥ dra­vya­saṃ­khyā­ni­ya­mā­vi­ghā­tā­t | tathā ca na kaścid guṇa iti dra­vya­syā­py a<span type="hard-break">- </span><lb n="424,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,19</span>bhāvaḥ tasya gu­ṇa­va­ttva­la­kṣa­ṇa­tvā­t | tato dra­vya­gu­ṇa­pa­ryā­ya­vya­va­sthā­m icchatā jñā­nā­di­rū­pā­dī­nā­m iva śabdasya <lb n="424,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,20</span>sa­ha­bhā­vi­no guṇatvaṃ kra­ma­bhu­va­s tu pa­ryā­ya­tva­m a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaṃ | kri­yā­va­ttvaṃ ca śa­bda­syā­si­ddhaṃ gaṃ­dhā­di­va­t ta­dā­śra­ya­sya <lb n="424,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,21</span>pu­dga­la­dra­vya­sya kri­yā­va­ttvo­pa­cā­rā­t | syān mataṃ, na śa­bda­pa­ryā­yaḥ śro­tra­grā­hyo dravyaṃ sādhyate kiṃ tu ta­dā­śra­yaḥ <lb n="424,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,22</span>pu­dga­la­vi­śe­ṣa iti, tarhi kri­yā­va­ddra­vya­pa­ryā­yaḥ śabdaḥ pa­ra­mā­rtha­taḥ sādhyaḥ | syād ākūtaṃ te; na dravyaṃ śabdaḥ <lb n="424,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,23</span>sā­dhya­te­, nāpi sarvathā paryāyaṃ | kiṃ tarhi ? dra­vya­pa­ryā­yā­tmā­, tato na kaścid doṣaḥ kri­yā­va­ttva­sya hetor api <lb n="424,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,24</span>pa­ra­mā­rtha­ta­s tatra siddheḥ a­nu­vā­ta­pra­ti­vā­ta­ti­rya­gvā­te­ṣu śabdasya pra­ti­pa­ttya­pra­ti­pa­ttī­ṣa­tpra­ti­pa­tti­da­rśa­nā­t kriyā<span type="hard-break">- </span><lb n="424,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,25</span>kri­yā­va­ttva­sā­dha­nā­d iti | kim evaṃ gaṃ­dhā­di­r dra­vya­pa­ryā­yā­tmā na sādhyate ? '­dra­vya­pa­ryā­yā­tmā­rtha­' ity a­ka­laṃ­ka­de­vai­r a<span type="hard-break">- </span><lb n="424,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,26</span>bhi­dhā­nā­t spa­rśā­dī­nāṃ ceṃ­dri­yā­rtha­tva­ka­tha­nā­t­, spa­rśa­ra­sa­rū­pa­gaṃ­dha­śa­bdā­s tadarthā iti sū­tra­sa­dbhā­vā­t | atha <lb n="424,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,27</span>pa­ryā­yā­rtha­prā­dhā­nyā­t paryāya eva gaṃ­dhā­da­yaḥ śabdas tathā kim a­pa­ryā­yaḥ śabdo ? dra­vyā­rthā­de­śā­t dravyam iti cet, <lb n="424,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,28</span>tarhi tathā vi­śe­ṣa­ṇaṃ kartavyaṃ | syād dravyaṃ śabda iti tad a­pra­yu­kta­m api vā ta­trai­ṣi­ta­vyaṃ | tato nai­kāṃ­te­na dravyaṃ <lb n="424,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,29</span>śabdaḥ syā­dvā­di­nāṃ siddho yatas tasya dra­vya­tva­pra­ti­ṣe­dhe pa­si­ddhāṃ­taḥ ta­syā­mū­rta­dra­vya­tva­pra­ti­ṣe­dhā­d vā na doṣaḥ kaści<span type="hard-break">- </span><lb n="424,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,30</span>d a­va­ta­ra­ti | kaścid ā­ha­–­spho­ṭo '­rtha­pra­ti­pa­tti­he­tu­r na dhva­na­ya­s teṣāṃ pratyekaṃ sa­mu­di­tā­nāṃ vā­rtha­pra­ti­pa­tti­ni­mi­tta­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="424,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,31</span>nu­pa­pa­tteḥ | de­va­da­ttā­di­vā­kye da­kā­ro­ccā­ra­ṇā­d eva ta­da­rtha­pra­ti­pa­ttau śe­ṣa­śa­bdo­ccā­ra­ṇa­vai­ya­rthyā­n na pratyekaṃ ta­nni­mi­tta­tvaṃ <lb n="424,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,32</span>yuktaṃ, da­kā­ra­sya vā­kyāṃ­ta­re pi da­rśa­nā­t | saṃ­śa­ya­ni­rā­sā­rthaṃ śa­bdāṃ­ta­ro­ccā­ra­ṇa­m u­ci­ta­m eveti cen na, āvṛttyā <lb n="424,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,33</span>vā­kyā­rtha­pra­ti­pa­tti­pra­saṃ­gā­t | va­rṇāṃ­ta­re pi ta­syai­vā­rtha­sya pra­ti­pā­da­nā­t | na ca sa­mu­di­tā­nā­m eva vā­kyā­rtha­pra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="424,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,34</span>pa­tti­he­tu­tvaṃ pra­ti­kṣa­ṇaṃ vi­nā­śi­tve sa­mu­dā­yā­saṃ­bha­vā­t | ka­lpi­ta­sya ta­tsa­mu­dā­ya­sya ta­ddhe­tu­tve ti­pra­saṃ­gā­t | <lb n="424,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 424,35</span>ni­tya­tvā­d varṇānāṃ sa­mu­dā­yaḥ saṃ­bha­va­tī­ti cet na, a­bhi­vya­ktā­nāṃ teṣāṃ kra­ma­vṛ­tti­tvā­t ta­da­bhi­vyaṃ­ja­ka­vā­yū­nā­m ani<span type="hard-break">- </span><pb n="425"/><lb n="425,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,01</span>tyatvāt kra­ma­bhā­vi­tvā­t kra­ma­śa­s ta­da­bhi­vya­kti­si­ddheḥ | teṣām a­na­bhi­vya­ktā­nā­m a­rtha­pra­ti­pa­tti­he­tu­tve ta­da­bhi­vyaṃ­ja­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="425,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,02</span>vyā­pā­ra­vai­ya­rthyā­d a­ti­pra­saṃ­gā­c ca | tata e­vā­bhi­vya­ktā­na­bhi­vya­kta­śa­bda­sa­mū­hā­d a­rtha­pra­ti­pa­tti­r iti pra­ti­vyū­ḍhaṃ | pū­rva­pū­rva<span type="hard-break">- </span><lb n="425,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,03</span>va­rṇa­jñā­nā­hi­ta­saṃ­skā­rā­pe­kṣā­d aṃ­tya­va­rṇa­śra­va­ṇā­d vā­kyā­rtha­pra­ti­pa­tti­r iti cen na, ta­tsaṃ­skā­rā­ṇā­m a­ni­tya­tve ṃ­tya­va­rṇa­śra­va­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="425,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,04</span>kāle sa­ttva­vi­ro­dhā­d a­sa­tto­pe­kṣā­nu­pa­pa­tteḥ | ka­lpa­nā­ro­pi­ta­saṃ­skā­rā­pe­kṣā­yāṃ ka­lpa­nā­ro­pi­tā­d eva vā­kyā­rtha­pra­ti­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="425,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,05</span>tti­pra­saṃ­gā­t ta­tsaṃ­skā­rā­ṇāṃ kā­lāṃ­ta­ra­sthā­yi­tve ṃ­tya­va­rṇa­śra­va­ṇā­hi­ta­saṃ­skā­ra­sya pū­rva­va­rṇa­śra­va­ṇā­hi­ta­saṃ­skā­raiḥ sahā<span type="hard-break">- </span><lb n="425,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,06</span>rtha­pra­ti­pa­tti­he­tu­tva­m iti ta­tsaṃ­skā­ra­sa­mū­ho '­rtha­pra­ti­pa­tti­he­tu­r na śabda ity āyātaṃ | na caitad yuktaṃ, va­rṇa­śra­va­ṇā­hi<span type="hard-break">- </span><lb n="425,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,07</span>ta­saṃ­skā­re­bhyo va­rṇa­sma­ra­ṇa­mā­tra­syai­vo­pa­pa­tteḥ pa­da­śra­va­ṇā­hi­ta­saṃ­skā­re­bhyaḥ pa­da­sma­ra­ṇa­mā­tra­va­t | atha saṃ­ke­ta­ba­lo<span type="hard-break">- </span><lb n="425,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,08</span>pa­jā­ta­pa­dā­bhi­dhe­ya­jñā­nā­hi­ta­saṃ­skā­re­bhyo rtha­pra­ti­pa­tti­r iṣyate tathā hi pa­dā­rtha­pra­ti­pa­tti­r eva syān na vā­kyā­rtha­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="425,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,09</span>tipattiḥ | na ca pa­dā­rtha­sa­mu­dā­ya­pra­ti­pa­tti­r eva vā­kyā­rtha­pra­ti­pa­tti­r iti yuktaṃ, va­rṇā­rtha­sa­mu­dā­ya­pra­ti­pa­tte­r eva <lb n="425,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,10</span>pa­dā­rtha­pra­ti­pa­tti­rū­pa­tva­pra­saṃ­gā­t | na ca va­rṇā­nā­m a­rtha­va­ttvā­bhā­ve pa­da­syā­rtha­va­ttvaṃ gha­ṭa­te­, tasya pra­kṛ­ti­pra­tya­yā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="425,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,11</span>sa­mu­dā­yā­tma­ka­tvā­t pra­kṛ­tyā­dī­nāṃ ca a­rtha­va­ttvo­pa­ga­mā­t | yadi punaḥ pra­kṛ­tyā­da­yaḥ svā­rthā­pe­kṣa­yā­rtha­vaṃ­to pi <lb n="425,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,12</span>pa­dā­rthā­pe­kṣa­yā ni­ra­rtha­kā eveti mataṃ tadā padāny api svā­bhi­dhe­yā­pe­kṣa­yā­rtha­vaṃ­ty api vā­kyā­rthā­pe­kṣa­yā ni­ra­rtha­kā­ni <lb n="425,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,13</span>kiṃ na bhaveyuḥ ? tad u­ktaṃ­–­"­brā­hma­ṇyā­rtho yadā nāsti kaścid brā­hma­ṇya­kaṃ­va­le | de­va­da­ttā­da­yo vākye tathaiva syur a<span type="hard-break">- </span><lb n="425,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,14</span>narthakāḥ || " iti | tathā ca na pa­dā­rtha­sa­mu­dā­ya eva vā­kya­syā­rtha­s tasya tato nyatvād ekatve pra­tī­ya­mā­na­tvā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="425,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,15</span>bhyaṃ­ja­na­kri­yā­de­r de­va­da­ttā­di­vā­kyā­rtha­tvā­t | na ca tasya varṇebhya iva padebhyo pi vi­pra­ti­pa­ttiḥ saṃ­bha­va­tī­ti <lb n="425,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,16</span>ta­tpra­ti­pa­tti­he­tu­r va­rṇa­pa­da­vya­ti­ri­ktaḥ kaścid va­stvā­tmā­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaḥ | sa ca sphoṭa eva, sphuṭaty artho 'smād iti <lb n="425,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,17</span>sphoṭa iti ta­syai­ka­rū­pa­tā punar e­kā­kā­ra­pra­ti­bhā­sā­d a­va­sī­ya­te nā­nā­kā­re­bhyo he­tu­bhya­s ta­da­yo­gā­d a­he­tu­ka­tva­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="425,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,18</span>saṃgād iti | so py ayaṃ spho­ṭa­vā­dī pra­ṣṭa­vyaḥ­, kim ayaṃ sphoṭaḥ śa­bdā­tma­ko '­śa­bdā­tma­ko vā ? iti | na tāva<span type="hard-break">- </span><lb n="425,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,19</span>dādyaḥ pakṣaḥ śreyān tasya sphoṭasya śa­bdā­tma­naḥ sa­dai­ka­sva­bhā­va­syā­pra­tī­teḥ va­rṇa­pa­dā­tma­no nā­nā­sva­bhā­va­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="425,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,20</span>va­bhā­sa­nā­t­, va­rṇa­pa­de­bhyo bhi­nna­syai­ka­sva­bhā­va­syai­va śabdasya śro­tra­bu­ddhau pra­ti­bhā­sa­nā­d asiddhā sva­bhā­vā­nu­pa­la­bdhiḥ | <lb n="425,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,21</span>sva­bhā­va­vi­ru­ddho­pa­la­bdhi­r vā spho­ṭā­bhā­va­sā­dha­nī­ti cet na, tasya va­rṇa­pa­da­śra­va­ṇa­kā­le paścād vā pra­ti­bhā­sā­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="425,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,22</span>vāt | sa hi yadi tā­va­dā­khyā­ta­śa­bdaḥ pra­ti­bhā­sa­na eva vākyātmā tadā nai­ka­sva­bhā­vo '­ne­ka­va­rṇā­tma­ka­tvā­t | <lb n="425,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,23</span>bhinna e­vā­khyā­ta­śa­bdo '­bhyā­je­tyā­di­va­rṇe­bhya ity a­yu­ktaṃ­, tathā pra­tī­tya­bhā­vā­t | va­rṇa­vyaṃ­gyo ṃ­tya­va­rṇa­śra­va­ṇā­naṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="425,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,24</span>m ekaḥ pra­tī­ya­ta eveti cen na, varṇānāṃ pratyekaṃ sa­mu­di­tā­nāṃ vā spho­ṭā­bhi­vya­ktau he­tu­tvā­gha­ṭa­nā­d a­rtha­pra­ti­pa­ttā<span type="hard-break">- </span><lb n="425,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,25</span>v iva sarvathā vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | yadi punaḥ ka­thaṃ­ci­d varṇāḥ spho­ṭā­bhi­vya­kti­he­ta­vaḥ syus tadā ta­thai­vā­rtha­pra­ti­pa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="425,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,26</span>hetavaḥ saṃtu kim anayā pa­raṃ­pa­ra­yā ? varṇebhyaḥ spho­ṭa­syā­bhi­vya­kti­s tato bhi­vya­ktā­d a­rtha­pra­ti­pa­tti­r iti ka­thaṃ­ci­d avya<span type="hard-break">- </span><lb n="425,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,27</span>tiriktaḥ sphoṭo varṇebhya iti tasya śro­tra­bu­ddhau pra­ti­bhā­sa­no­pa­ga­me katham e­kā­ne­ka­sva­bhā­vo sau na syāt ? sukha<span type="hard-break">- </span><lb n="425,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,28</span>duḥ­khā­di­pa­ryā­yā­tma­kā­tma­va­t | na­va­pu­rā­ṇā­di­vi­śe­ṣā­tma­ka­tva­saṃ­baṃ­dhā­t | bhā­ṣā­va­rga­ṇā­pu­dga­la­dra­vyaṃ hi sva­sa­ha­kā­ri­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="425,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,29</span>śe­ṣa­va­śā­d a­kā­ra­rū­pa­tā­m āsādya bha­kā­rā­di­rū­pa­tā­m ā­sā­da­ya­t kramaśaḥ pra­ti­ni­ya­ta­va­ktṛ­vi­śe­ṣā­di­r a­bhyā­je­tyā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="425,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,30</span>r ā­khyā­ta­śa­bdaḥ pra­ti­bhā­sa­te na cāsau vākyaṃ de­va­da­ttā­di­pa­da­ni­ra­pe­kṣa­s ta­du­ccā­ra­vai­ya­rthyā­pa­tteḥ | sa­ttā­pe­kṣa­sya <lb n="425,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,31</span>tu vākyatve de­va­da­tto gā­ma­bhyā­ja śuklāṃ daṃ­ḍe­ne­tyā­di ka­thaṃ­ci­t pa­dā­tma­kaṃ vākyam e­kā­ne­ka­sva­bhā­va­m ā­khyā­ta­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="425,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,32</span>bda­va­da­bhi­dhā­ta­vyaṃ­, ta­nni­rā­kṛ­tau kṣa­ṇa­kṣa­yai­ka­tā­va­laṃ­ba­na­pra­saṃ­gā­t | kra­ma­bhu­vāṃ ke­ṣāṃ­ci­d varṇānāṃ vā­sta­vai­ka­pa­da­tvā­bhā­ve <lb n="425,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,33</span>kṣa­ṇi­ka­va­rṇa­bhā­gā­nā­m api pā­ra­mā­rthi­kai­ka­va­rṇa­tvā­si­ddhe­s ta­tho­pa­ga­me vāṃ­ta­rba­hi­ś cātmano gha­ṭā­de­ś ca kra­ma­bhā­vya­ne­ka­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="425,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,34</span>ryā­yā­tma­ka­syā­bhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­t | tatas ta­dbhā­va­m a­bhyu­pa­ga­ccha­tā kṣa­ṇi­kā­ne­ka­kra­ma­vṛ­tti­va­rṇa­bhā­gā­tma­ka­m ekaṃ varṇam a­bhyu­pe­yaṃ­, <lb n="425,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 425,35</span>ta­dva­da­ne­ka­kra­ma­va­tsa­va­rṇā­tma­ka­m ekaṃ padaṃ tā­dṛ­śā­ne­ka­pa­dā­tma­kaṃ ca vākyam e­ṣi­ta­vyaṃ | tato nā­khyā­ta­śa­bdo <pb n="426"/><lb n="426,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,01</span>vā­kyā­tmai­ka­sva­bhā­va eva ka­thaṃ­ci­d a­ne­ka­sva­bhā­va­sya tasya pratīteḥ | etena padam ādyam aṃtyaṃ cānyad vā pa­dāṃ­ta­rā­pe­kṣaṃ <lb n="426,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,02</span>vākyam e­ka­sva­bhā­va­m iti ni­ra­staṃ­, tasyāpy ā­khyā­ta­śa­bda­va­t ka­thaṃ­ci­d a­ne­ka­sva­bhā­va­sya pra­ti­bhā­sa­nā­t | eko nava<span type="hard-break">- </span><lb n="426,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,03</span>yavaḥ śabdo vākyam ity a­yu­ktaṃ­, tasya sā­va­ya­va­sya pra­ti­bhā­sa­nā­t | tasya cā­va­ya­ve­bhyo na­rthāṃ­ta­ra­tve '­ne­ka­tva­m eva <lb n="426,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,04</span>syāt, ta­da­rthāṃ­ta­ra­tve saṃ­baṃ­dhā­si­ddhiḥ u­pa­kā­ra­ka­lpa­nā­yāṃ vā­kya­syā­va­ya­va­kā­rya­tva­pra­saṃ­ga­s tair u­pa­kā­rya­tvā­d a­va­ya­vā­nāṃ <lb n="426,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,05</span>vā vā­kya­kā­rya­tā te­no­pa­kri­ya­mā­ṇa­tvā­t u­pa­kā­ra­sya tato rthāṃ­ta­ra­tve saṃ­baṃ­dhā­si­ddhi­r a­nu­pa­kā­rā­t ta­du­pa­kā­rāṃ­ta­ra­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="426,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,06</span>lpa­nā­yā­m a­na­va­sthā­pra­saṃ­ga iti vā­kya­ta­da­va­ya­vā­bhe­da­bhe­dai­kāṃ­ta­vā­di­nā­m u­pā­laṃ­bhaḥ | syā­dvā­di­nāṃ ya­thā­pra­tī­ti <lb n="426,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,07</span>ka­thaṃ­ci­t ta­da­bhe­do­pa­ga­mā­t e­kā­ne­kā­kā­ra­pra­tī­te­r e­kā­ne­kā­tma­ka­sya jā­tyaṃ­ta­ra­sya vya­va­sthi­teḥ | na hi vā­kya­śra­va<span type="hard-break">- </span><lb n="426,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,08</span>ṇā­naṃ­ta­ra­m a­ne­kā­kā­ra­pra­tī­ti­va­t sarvadā sarvatra sa­dbhā­va­pra­saṃ­gā­t | nāpi va­rṇa­pa­da­mā­tra­he­tu­kā ta­dā­kā­ra­tva­pra­saṃ­gā­d va<span type="hard-break">- </span><lb n="426,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,09</span>rṇa­pa­da­pra­tī­ti­va­t | tato vā­kyā­kā­ra­pa­ri­ṇa­ta­śa­bda­dra­vya­he­tu­kā vā­kya­pra­tī­ti­va­c ca tathā pa­ri­ṇa­ta­śa­bda­dra­vya­m e<span type="hard-break">- </span><lb n="426,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,10</span>kā­ne­kā­kā­raṃ pa­ra­mā­rtha­taḥ siddhaṃ bā­dha­kā­bhā­vā­t | kathaṃ nā­nā­bhā­ṣā­va­rga­ṇā­pu­dga­la­pa­ri­ṇā­ma­va­rṇā­nā­m e­ka­dra­vya­tva­m iti <lb n="426,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,11</span>cet, ta­tro­pa­cā­rā­n nā­nā­dra­vyā­di­saṃ­tā­na­va­t | kiṃ punas ta­da­ne­ka­tvo­pa­cā­ra­ni­mi­tta­m iti cet, tathā sa­dṛ­śa­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="426,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,12</span>riṇāma eva tadvat va­rṇa­kra­mo vākyam ity aparaḥ | so pi varṇebhyo bhinnam e­ka­sva­bhā­vaṃ kramaṃ yadi brūyāt tadā <lb n="426,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,13</span>pra­tī­ti­vi­ro­dhaḥ tasya śro­tra­bu­ddhā­v a­pra­ti­bhā­sa­nā­t | ta­tsaṃ­baṃ­dhā­nu­pa­pa­tte­ś cā­na­va­ya­va­vā­kya­va­t | varṇebhyo na­rthāṃ­ta­ra­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="426,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,14</span>vat kramasya varṇā eva na kaścit kramaḥ syāt | satyam etad evaṃ, yāvaṃto yādṛśā ye ca pa­dā­rtha­pra­ti­pā­da­ne <lb n="426,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,15</span>varṇā vi­jñā­ta­sā­ma­rthyā­s te tathaiva bodhakā iti va­ca­nā­t tato nyasya vākyasya ni­rā­ka­ra­ṇā­d i­tī­ta­raḥ | so pi <lb n="426,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,16</span>yadi varṇānāṃ kramaṃ pra­tyā­ca­kṣī­ta ta­dā­gni­ṣṭo­me­na yajena sva­rga­kā­ma ity ā­kā­rā­da­yo ye yā­vaṃ­ta­ś ca varṇāḥ sveṣṭavā<span type="hard-break">- </span><lb n="426,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,17</span>kyā­rtha­pra­ti­pā­da­ne vi­jñā­ta­sā­ma­rthyā­s te tāvaṃta eva vety u­dga­me­nā­pi sa­mu­ccā­rya­mā­ṇā­s tathā syur vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | <lb n="426,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,18</span>atha yena krameṇa vi­śi­ṣṭā­s te tathā dṛṣṭās tādṛśā eva ta­da­rtha­syā­va­bo­dha­kā iti mataṃ, tarhīṣṭaḥ kramo varṇānā<span type="hard-break">- </span><lb n="426,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,19</span>m anyathā tena vi­śe­ṣa­ṇā­gha­ṭa­nā­t va­rṇā­bhi­vya­kteḥ kramo varṇānāṃ teṣām a­kra­ma­tvā­t | u­pa­cā­rā­t tu tasya tatra <lb n="426,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,20</span>bhāvāt ta­dvi­śe­pa­ṇa­tva­m u­pa­pa­dya­ta eveti cen na, e­kāṃ­ta­ni­tya­tve va­rṇā­nā­m a­bhi­vya­kteḥ sa­rva­thā­nu­pa­pa­tteḥ u­tpa­tti­sa­ma­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="426,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,21</span>nāt tatra mu­khya­kra­ma­sya prasiddheḥ | kaḥ punar ayaṃ kramo nāma va­rṇā­nā­m iti cet, kā­la­kṛ­tā vya­va­sthe­ti brūmaḥ | <lb n="426,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,22</span>katham asau va­rṇā­nā­m iti cet, va­rṇo­pā­dā­nā­d u­dā­ttā­dya­va­sthā­va­t | tarhy au­pā­dhi­kaḥ kramo va­rṇā­nā­m iti cen na, <lb n="426,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,23</span>u­dā­ttā­dya­va­sthā­nā­m apy au­pā­dhi­ka­tva­pra­saṃ­gā­t | au­pā­dhi­kyu­dā­ttā­dya­va­sthā eva vāco va­rṇa­tvā­t ka­kā­rā­di­va­d iti <lb n="426,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,24</span>cen na, teṣāṃ svayam a­naṃ­śa­tvā­si­ddheḥ | sva­bhā­va­ta­s ta­thā­tvo­pa­pa­tte­r anyathā dhva­nī­nā­m api svā­bhā­vi­ko­dā­tta­tvā­dya­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="426,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,25</span>gāt | tataḥ sva­kā­ra­ṇa­vi­śe­ṣa­va­śā­t kra­ma­vi­śe­ṣa­vi­śi­ṣṭā­nā­m a­kā­rā­di­va­rṇā­nā­m utpatteḥ ka­thaṃ­ci­d a­na­rthāṃ­ta­ra­kra­maḥ | <lb n="426,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,26</span>sa ca sā­dṛ­śya­sā­mā­nyā­d u­pa­cā­rā­d ekaḥ, pra­ti­ni­ya­ta­vi­śe­ṣā­kā­ra­ta­yā tv aneka iti syā­dvā­di­nā­m e­kā­ne­kā­tma­kaḥ <lb n="426,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,27</span>kramo pi vākyaṃ na vi­ru­dhya­te | va­rṇa­saṃ­ghā­to vā­kyā­rtha­pra­ti­pa­tti­he­tu­r vākyam ity anye; teṣām api na varṇebhyo <lb n="426,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,28</span>bhinnaḥ saṃghāto naṃśaḥ pra­tī­ti­mā­rgā­va­tā­rī­, saṃ­ghā­ta­tva­vi­ro­dhā­d a­va­rṇāṃ­ta­ra­va­t | nāpi tato '­na­rthāṃ­ta­ra­m eva saṃghātaḥ <lb n="426,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,29</span>pra­ti­va­rṇa­saṃ­ghā­ta­pra­saṃ­gā­t | na caiko varṇaḥ saṃghāto bhavet | ka­thaṃ­ci­d a­nyo­nya­sva­va­rṇe­bhyaḥ saṃghāta iti cet, <lb n="426,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,30</span>katham e­kā­ne­ka­sva­bhā­vo na syāt ? ka­thaṃ­ci­d a­ne­ka­va­rṇā­d a­bhi­nna­tvā­d a­ne­ka­s ta­tsvā­tma­va­t | saṃ­ghā­ta­tva­pa­ri­ṇā­mā­de­śā<span type="hard-break">- </span><lb n="426,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,31</span>t tato bhi­nna­tvā­d ekaḥ syād iti pra­tī­ti­si­ddheḥ | etena saṃ­ghā­ta­va­rti­nī jātir vākyam iti ciṃ­ti­taṃ­, tasyāḥ <lb n="426,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,32</span>saṃ­ghā­te­bhyo bhinnāyāḥ sa­rva­thā­nu­tpa­tteḥ | ka­thaṃ­ci­d a­bhi­nnā­yā­s tu saṃ­ghā­ta­va­de­kā­ne­ka­sva­bhā­va­tva­si­ddhe­r nānaṃśaḥ śabdā<span type="hard-break">- </span><lb n="426,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,33</span>tmā kaścid eko vā­kya­spho­ṭo sti śro­tra­bu­ddhau jā­tyaṃ­ta­ra­syā­rtha­pra­ti­pa­tti­he­toḥ pra­ti­bhā­sa­nā­t e­kā­ne­kā­tma­na eva <lb n="426,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,34</span>sa­rvā­tma­nā vākyasya siddheḥ | yadi punar aṃ­taḥ­pra­kā­śa­rū­paḥ śa­bda­spho­ṭaḥ pū­rva­va­rṇa­jñā­nā­hi­ta­saṃ­skā­ra­syā­tma­no ṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="426,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 426,35</span>tya­va­rṇa­śra­va­ṇā­naṃ­ta­raṃ vā­kyā­rtha­ni­śca­ya­he­tu­r buddhyātmā dhvanibhyo 'nyo bhyu­pa­ga­mya­te­, sphuṭaty artho smin pra­kā­śa­ta <pb n="427"/><lb n="427,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,01</span>iti sphoṭa ity a­bhi­prā­yā­t­; tadāpy e­ta­syai­kā­ne­kā­tma­ka­tve syā­dvā­da­si­ddhi­r ātmana eva vā­kyā­rtha­grā­ha­ka­tva­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="427,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,02</span>ṇatasya bhā­va­vā­kya­sya saṃ­pra­tya­yā­t­, tasya sphoṭa iti nā­ma­ka­ra­ṇe vi­ro­dhā­bhā­vā­t | tasya ni­raṃ­śa­tve tu pratī<span type="hard-break">- </span><lb n="427,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,03</span>ti­vi­ro­dhaḥ­, sarvadā ta­syai­kā­ne­ka­sva­bhā­va­sya tri­dhāṃ­śa­ka­sya pra­ti­bhā­sa­nā­t | na cāyam a­bhi­ni­ve­śaḥ śa­bda­spho­ṭa <lb n="427,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,04</span>iti śreyān gaṃ­dhā­di­spho­ṭa­sya ta­thā­bhyu­pa­ga­mā­rha­tvā­t | yathaiva śabdaḥ va­ktṛ­saṃ­ke­ta­sya kvacid a­rtha­pra­ti­pa­tti­he­tu<span type="hard-break">- </span><lb n="427,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,05</span>s tathā gaṃ­dhā­di­r api, vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | e­vaṃ­vi­dha­m eva gaṃdhaṃ sa­mā­ghrā­ye­ttha­m e­vaṃ­vi­dho rthaḥ pra­ti­pa­tta­vyaḥ sparśaṃ spṛśya <lb n="427,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,06</span>rasaṃ vāsvādya rūpaṃ vā­lo­kye­tthaṃ bhūtam īdṛśo bhāvaḥ pra­tye­ta­vya iti sa­ma­ya­grā­hi­ṇāṃ punaḥ kvacit tā­dṛ­śa­gaṃ­dhā­dyu<span type="hard-break">- </span><lb n="427,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,07</span>pa­laṃ­bhā­t ta­thā­vi­dhā­rtha­ni­rṇa­ya­pra­si­ddhe­r gaṃ­dhā­di­jñā­nā­hi­ta­saṃ­skā­ra­syā­tma­na­s ta­dvā­kyā­rtha­pra­ti­pa­tti­he­to­r gaṃ­dhā­di­pa­da­spho­ṭa­to­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="427,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,08</span>patteḥ | pū­rva­pū­rva­gaṃ­dhā­di­vi­śe­ṣa­jñā­nā­hi­ta­saṃ­skā­ra­syā­tma­no ṃ­tya­gaṃ­dhā­di­vi­śe­ṣo­pa­laṃ­bhā­naṃ­ta­raṃ gaṃ­dhā­di­vi­śe­ṣa­sa­mu­dā­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="427,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,09</span>ga­myā­rtha­pra­ti­pa­tti­he­to­r gaṃ­dhā­di­vā­kya­spho­ṭa­tva­gha­ṭa­nā­t | tathā lo­ka­vya­va­hā­ra­syā­pi kartuṃ su­śa­ka­tvā­t kā­ya­pra­jña<span type="hard-break">- </span><lb n="427,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,10</span>ptivat | ha­sta­pā­da­ka­ra­ṇa­mā­tri­kāṃ­ga­hā­rā­di­spho­ṭa­va­d vā ha­stā­di­pa­dā­di­spho­ṭa eva ghaṭate na punaḥ svā­va­ya­va­kri­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="427,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,11</span>vi­śe­ṣā­bhi­vyaṃ­gyo haṃ­sa­pa­kṣmā­di­r ha­sta­spho­ṭaḥ svā­bhi­dhe­yā­rtha­pra­ti­pa­tte­r hetur iti svalpam a­ti­saṃ­da­rśa­na­mā­traṃ | etena <lb n="427,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,12</span>vi­tku­ṭi­tā­diḥ pā­da­spho­ṭo ha­sta­pā­da­sa­mā­yo­ga­la­kṣa­ṇaḥ ka­ra­ṇa­spho­ṭaḥ ka­ra­ṇa­dva­ya­rū­pa­mā­tri­kā sa­ha­sra­la­kṣa­ṇo ṃga<span type="hard-break">- </span><lb n="427,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,13</span>hā­rā­di­spho­ṭa­ś ca na ghaṭata iti vadann a­na­va­dhe­ya­va­ca­naḥ pra­ti­pā­di­to bo­ddha­vyaḥ­, tasyāpi sva­svā­va­ya­vā­bhi­vyaṃ­gya­sya <lb n="427,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,14</span>svā­bhi­dhe­yā­rtha­pra­ti­pa­tti­he­to­r a­śa­kya­ni­rā­ka­ra­ṇā­t | na caivaṃ syā­dvā­da­si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dhaḥ śro­tra­ma­ti­pū­rva­sye­va ghrāṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="427,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,15</span>dim a­ti­pū­rva­syā­pi śru­ta­jñā­na­sye­ṣṭa­tvā­t ta­tpa­ri­ṇa­tā­tma­na­s taddhetoḥ sphoṭa iti saṃ­jñā­ka­ra­ṇā­t gaṃ­dhā­di­bhiḥ kasya<span type="hard-break">- </span><lb n="427,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,16</span>cid a­saṃ­baṃ­dhā­bhā­vā­t tatra ta­du­pa­laṃ­bha­ni­mi­tta­ka­pra­tya­yā­nu­pa­pa­tte­r na tathā pa­ri­ṇa­to buddhyātmā sphoṭaḥ saṃ­bha­va­tī­ti <lb n="427,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,17</span>cet, tata eva śa­bda­spho­ṭo pi mā sma bhūt śa­bda­syā­rthe­na saha yo­gya­tā­la­kṣa­ṇa­saṃ­baṃ­dha­sa­dbhā­vā­t ta­tsaṃ­bha­ve tata <lb n="427,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,18</span>e­ve­ta­ra­saṃ­bha­vaḥ | gaṃ­dhā­dī­nā­m arthena saha yo­gya­tā­khya­saṃ­baṃ­dhā­bhā­ve saṃ­ke­ta­sa­ha­sre pi tatas ta­tpra­tī­tya­yo­gā­c chabdataḥ <lb n="427,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,19</span>śa­bdā­rtha­va­tpra­ti­pa­ttu­r a­gṛ­hī­ta­saṃ­ke­ta­sya śabdasya śra­va­ṇā­t kim ayam āheti vi­śi­ṣṭā­rthe saṃ­de­he­na pra­śna­da­rśa­nā­d artha<span type="hard-break">- </span><lb n="427,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,20</span>sā­mā­nya­pra­ti­pa­tti­si­ddheḥ | śa­bda­sā­mā­nya­syā­rtha­sā­mā­nye­na yo­gya­tā­saṃ­baṃ­dha­si­ddhi­r iti cet, tata eva rūpādi<span type="hard-break">- </span><lb n="427,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,21</span>sā­mā­nya­sya sva­da­rśyā­rtha­sā­mā­nye­na yo­gya­tā­si­ddhi­r astu svayam a­pra­ti­pa­nna­saṃ­ke­ta­syāṃ­gu­lyā­di­rū­pa­da­rśa­ne ke­na­ci­t kṛte <lb n="427,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,22</span>kim ayam āheti vi­śi­ṣṭā­rthe saṃ­śa­ye­na pra­śno­pa­laṃ­bhā­d a­rtha­sā­mā­nya­pra­ti­pa­tti­si­ddhe­r a­vi­śe­ṣā­t | tad evaṃ śa­bda­sye­vā­rthe <lb n="427,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,23</span>gaṃ­dhā­dī­nāṃ pra­ti­pa­ttiṃ ku­rva­tā­m ā­kṣe­pa­sa­mā­dhā­nā­nāṃ sa­mā­na­tvā­d aṃtaḥ pra­kā­śa­rū­pe bu­ddhyā­tma­ni sphoṭe śabdād anya<span type="hard-break">- </span><lb n="427,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,24</span>sminn u­pa­ga­mya­mā­ne gaṃ­dhā­di­bhyaḥ paraṃ sphoṭo rtha­pra­ti­pa­tti­he­tu­r ghrā­ṇā­dīṃ­dri­ya­m a­ti­pū­rva­śru­ta­jñā­na­rū­po bhyu­pa­gaṃ­ta­vyo 'nyathā <lb n="427,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,25</span>śa­bda­spho­ṭā­vya­va­sthi­ti­pra­saṃ­gā­t | sa ca nai­ka­sva­bhā­vo nā­nā­sva­bhā­va­ta­yā sa­dā­va­bhā­sa­nā­t | e­te­nā­nu­saṃ­ha­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="427,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,26</span>r vākyam ity api ciṃ­ti­taṃ­, pa­dā­nā­m a­nu­saṃ­ha­te­r bu­ddhi­rū­pa­ta­vā pra­tī­te­r a­nu­saṃ­dhe­ya­mā­ṇā­nā­m e­ka­pa­dā­kā­rā­yāḥ sa­rva­thai­ka­sva<span type="hard-break">- </span><lb n="427,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,27</span>bhā­va­tvā­pra­tī­teḥ | a­trā­pa­re prāhuḥ <span type="hard-break">- </span>na padebhyo '­rthāṃ­ta­ra­m e­ka­sva­bhā­va­m e­kā­ne­ka­sva­bhā­vaṃ vā vākyam ā­khyā­ta­śa­bda­rū­paṃ <lb n="427,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,28</span>pa­dāṃ­ta­rā­pe­kṣaṃ­, nāpi pa­da­saṃ­ghā­ta­va­rti­jā­ti­rū­paṃ vā, na cai­kā­na­va­ya­va­śa­bda­rū­paṃ kra­ma­rū­paṃ vā, nāpi bu­ddhi­rū­pa­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="427,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,29</span>nu­saṃ­hṛ­ti­rū­paṃ vā, na cā­dya­pa­da­rū­pa­m aṃ­tya­pa­da­rū­paṃ vā, pa­da­mā­traṃ vā pa­dāṃ­ta­rā­pe­kṣaṃ yathā vyā­va­rṇya­te 'nyaiḥ | <lb n="427,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,30</span>"­ā­khyā­ta­śa­bda­saṃ­ghā­to jātiḥ saṃ­ghā­ta­va­rti­nī | eko '­na­va­ya­vaḥ śabdaḥ kramo bu­ddhya­nu­saṃ­ha­ti | padam ā­dya­pa­daṃ cāṃtyaṃ <lb n="427,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,31</span>pa­da­sā­pe­kṣa­m ity api | vākyaṃ pra­ti­mi­ti­r bhinnā bahudhā nyā­ya­ve­di­nā­m­" iti | kiṃ tarhi ? padāny eva pa­dā­rtha­pra­ti­pā<span type="hard-break">- </span><lb n="427,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,32</span>da­na­pū­rva­kaṃ vā­kyā­rthā­va­bo­dhaṃ vi­da­dhā­nā­ni vā­kya­vya­pa­de­śaṃ pra­ti­pa­dyaṃ­te tathā pra­tī­te­r iti teṣām api yadi padāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="427,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,33</span>ta­rā­rthai­r a­nvi­tā­nā­m e­vā­rthā­nāṃ padair a­bhi­dhā­nā­t pa­dā­rtha­pra­ti­pa­tti­r vā­kyā­rthā­va­bo­dhaḥ syāt tadā de­va­da­tta­pa­dā­d de­va­da­ttā<span type="hard-break">- </span><lb n="427,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,34</span>rthasya gā­ma­bhyā­je­tyā­di­pa­da­vā­kyai­r arthair a­nvi­ta­syā­bhi­dhā­nā­t ta­du­ccā­ra­ṇa­vai­ya­rthya­m eva vā­kyā­rthā­va­bo­dha­si­ddheḥ | svaya<span type="hard-break">- </span><lb n="427,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 427,35</span>m a­vi­va­kṣi­ta­pa­dā­rthā­ny a­va­cche­dā­rtha­tvā­n na gā­mi­tyā­di­pa­do­ccā­ra­ṇa­vai­ya­rthya­m iti cet, kim evaṃ spho­ṭa­vā­di­naḥ prathama<span type="hard-break">- </span><pb n="428"/><lb n="428,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,01</span>pa­de­nā­na­va­ya­va­sya vā­kya­spho­ṭa­syā­vya­ktā­v api vya­tta­yaṃ­ta­rā­hi­ta­vyaṃ­ja­ka­pa­da­vya­va­cche­dā­rtha­sya pa­dāṃ­ta­ro­ccā­ra­ṇa­m a­na­rtha­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="428,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,02</span>m ucyate ? yatas tad eva padair a­bhi­vya­ktaṃ tato 'nyad e­vā­rtha­pra­ti­pa­tti­ni­mi­ttaṃ na bhavet | tathā sa­tyā­vṛ­ttyā satyā <lb n="428,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,03</span>vā­kyā­bhi­vya­kti­pra­saṃ­gaḥ pa­dāṃ­ta­rai­s tasyāḥ punaḥ pra­kā­śa­nā­d iti cet, tavāpy āvṛttyā vā­kyā­rthā­va­bo­dhaḥ syāt | <lb n="428,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,04</span>pra­tha­ma­pa­de­nā­bhi­hi­ta­syā­rtha­sya dvi­tī­yā­di­pa­dā­rthā­bhi­dhe­yai­r a­nvi­ta­sya dvi­tī­yā­di­pa­daiḥ punaḥ punaḥ pra­ti­pā­da­nā­t | <lb n="428,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,05</span>atha dvi­tī­ya­pa­de­na svārthasya pra­dhā­na­bhā­ve­na pū­rvo­tta­ra­pa­da­vā­kyai­r arthair a­nvi­ta­syā­bhi­dhā­nā­t pra­tha­ma­pa­dā­bhi­dhe­ya­sya tathā<span type="hard-break">- </span><lb n="428,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,06</span>na­bhi­dhā­nā­t nāvṛttyā tasyaiva pra­ti­pa­tti­r iti mataṃ, tarhi yāvaṃti padāni tā­vaṃ­ta­s tadarthāḥ pa­dāṃ­ta­rā­bhi­dhe­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="428,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,07</span>nvitāḥ prā­dhā­nye­na pra­ti­pa­tta­vyā iti tāvaṃtyo vā­kyā­rtha­pra­ti­pa­tta­yaḥ kathaṃ na syuḥ ? hy aṃ­ta­pa­do­ccā­ra­ṇā­t tada<span type="hard-break">- </span><lb n="428,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,08</span>rtha­syā­śe­ṣa­pū­rva­pa­dā­bhi­dhe­yai­r a­nvi­ta­sya pra­ti­pa­tti­r vā­kyā­rthā­va­bo­dho bhavati na punaḥ pra­tha­ma­pa­do­ccā­ra­ṇā­t ta­da­rtha­syo­tta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="428,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,09</span>pa­dā­bhi­dhe­yai­r a­nvi­ta­sya pra­ti­pa­tti­r dvi­tī­yā­di­pa­do­ccā­ra­ṇā­c ca śe­ṣa­pa­dā­bhi­dhe­yai­r a­nvi­ta­sya ta­da­rtha­sya pra­ti­pa­tti­r ity atra <lb n="428,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,10</span>kiṃcit kā­ra­ṇa­m u­pa­la­bhā­ma­he | e­te­nā­vṛ­ttyā pa­dā­rtha­pra­ti­pa­tti­pra­saṃ­ga uktaḥ | dvi­tī­yā­di­pa­de­na svārthasya ca pūrvo<span type="hard-break">- </span><lb n="428,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,11</span>tta­ra­pa­dā­rthā­nā­m api pra­ti­pā­da­nā­d anyathā tais ta­syā­nvi­ta­tvā­yo­gā­t ga­mya­mā­nai­s tais ta­syā­nvi­ta­tvaṃ na punar a­bhi­dhī­ya­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="428,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,12</span>nair iti cet, sa kim i­dā­nī­m a­bhi­dhī­ya­mā­na eva pa­da­syā­rtho ga­mya­mā­naḥ ? ta­tho­pa­ga­me katham a­nvi­tā­bhi­dhā­naṃ ? <lb n="428,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,13</span>vi­va­kṣi­ta­pa­da­sya pa­dāṃ­ta­rā­bhi­dhe­yā­nāṃ ga­mya­mā­nā­nāṃ vi­ṣa­ya­tvā­t tair a­nvi­ta­sya svārthasya pra­ti­pā­da­ne sā­ma­rthyā­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="428,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,14</span>vāt | yadi punaḥ padānāṃ dvau vyāpārau svā­rthā­bhi­dhā­ne vyāpāraḥ pa­dā­rthāṃ­ta­re ga­ma­ka­tva­vyā­pā­ra­ś ca tadā kathaṃ <lb n="428,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,15</span>na pa­dā­rtha­pra­ti­pa­tti­r āvṛttyā pra­sa­jya­te ? pa­da­vyā­pā­rā­t­, pra­tī­ya­mā­na­sya ga­mya­mā­na­syā­pi pa­dā­rtha­tvā­d a­bhi­dhī­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="428,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,16</span>mā­nā­rtha­va­t | na ca pa­da­vyā­pā­rā­t­, pra­tī­ya­mā­no rtho ga­mya­mā­no yuktaḥ kaścid e­vā­vi­śe­ṣā­t | syān mataṃ, pada<span type="hard-break">- </span><lb n="428,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,17</span>prayogaḥ pre­kṣā­va­tā pa­dā­rtha­pra­ti­pa­ttya­rtho vā­kyā­rtha­pra­ti­pa­ttya­rtho vā kriyeta ? na tā­va­tpa­dā­rtha­pra­ti­pa­ttya­rtha­s tasya <lb n="428,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,18</span>pra­vṛ­tti­he­tu­tvā­bhā­vā­t | kaḥ pikaḥ ? kokila ityādi ke­va­la­pa­da­pra­yo­ga­syā­pi vā­kyā­rtha­pra­tī­ti­ni­mi­tta­tvā­t <lb n="428,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,19</span>kaḥ pika ucyate ? kokila ucyate iti pratīteḥ | yadi tu vā­kyā­rtha­pra­ti­pa­ttya­rthaḥ pa­da­pra­yo­ga­s tadā pada<span type="hard-break">- </span><lb n="428,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,20</span>pra­yo­gā­naṃ­ta­raṃ padārthe pra­ti­pa­ttiḥ sākṣād bha­va­tī­ti tatra pa­da­syā­bhi­dhā vyāpāraḥ pa­dāṃ­ta­rā­rtha­syā­pi pra­ti­pa­tta­ye <lb n="428,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,21</span>ta­syā­pra­yo­gā­t tatra ga­ma­ka­tva­vyā­pā­ra iti; tad apy a­sa­t­, pādapa iti padasya prayoge śā­khā­di­ma­da­rtha­syai­va <lb n="428,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,22</span>pra­ti­pa­tti­s ta­da­rthā­c ca pra­ti­pa­nnā­t tiṣṭhaty ā­di­pa­da­vā­cya­sya sthā­nā­dya­rtha­sya sā­ma­rthya­taḥ pra­tī­te­s tatra padasya sākṣād vyā<span type="hard-break">- </span><lb n="428,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,23</span>pā­rā­bhā­vā­d ga­ma­ka­tvā­yo­gā­t ta­da­rtha­syai­va ta­dga­ma­ka­tvā­t | pa­raṃ­pa­ra­yā tasya tatra vyāpāre liṃ­ga­va­ca­na­sya liṃ­ga­pra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="428,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,24</span>pattau vyāpāro stu | tathā sati śābdam e­vā­nu­mā­na­jñā­naṃ bhavet liṃ­ga­vā­ca­kā­c chabdāl liṃgasya pra­ti­pa­tteḥ | saiva <lb n="428,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,25</span>śābdī na punas ta­tpra­ti­pa­tti­ṣu liṃgād a­nu­me­ya­pra­ti­pa­tti­r a­ti­pra­saṃ­gā­d iti cet, tata eva pā­da­pa­sthā­nā­dya­rtha­pra­ti­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="428,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,26</span>ttir bhavaṃtī śābdī mā bhūt, tasyāḥ svā­rtha­pra­ti­pa­ttā­v eva pa­rya­va­si­ta­tvā­l liṃ­ga­śa­bda­va­t | katham evaṃ ga­mya­mā­naḥ <lb n="428,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,27</span>śa­bda­syā­rthaḥ syād iti cet, na katham apīti ka­ści­t­; tasyāpi vā­kyā­rthā­va­sā­yo na śābdaḥ syāt gamya<span type="hard-break">- </span><lb n="428,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,28</span>mā­na­syā­śa­bdā­rtha­tvā­t vā­cya­syai­va śa­bdā­rtha­tva­jñā­nā­t dyo­tya­vi­ṣa­ya­bhū­ta­yo­r api vā­cya­tvā­t śa­bda­mū­la­tvā­t <lb n="428,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,29</span>vā­kyā­rthā­va­bo­dhaḥ śābda iti cet, tata e­vā­ga­mya­mā­no­rthaḥ śa­bda­syā­stu | pā­da­pa­śa­bdo­ccā­ra­ṇā­naṃ­ta­raṃ <lb n="428,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,30</span>śā­khā­di­ma­da­rtha­pra­ti­pa­tti­va­tta­tsthā­nā­dya­rtha­syā­pi gater iti sa e­vā­vṛ­ttyā pa­dā­rthā­pra­ti­pa­tti­pra­saṃ­go nvi­tā­bhi­dhā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="428,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,31</span>vādinaḥ pa­da­spho­ṭa­vā­di­va­t | kiṃ ca, vi­śe­ṣya­pa­daṃ vi­śe­ṣya­vi­śe­ṣa­ṇa­sā­mā­nye­nā­nvi­taṃ vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣe­ṇa <lb n="428,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,32</span>vā­bhi­dha­tte ta­du­bha­ye­na vā ? pra­tha­ma­pa­kṣe vi­śi­ṣṭa­vā­kyā­rtha­pra­ti­pa­tti­vi­ro­dhaḥ | pa­rā­pa­ra­vi­śe­ṣa­ṇa­vi­śe­ṣya­pa­da­pra­yo­gā<span type="hard-break">- </span><lb n="428,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,33</span>t ta­da­vi­ro­dha iti cet, tarhy a­bhi­hi­tā­nva­ya­pra­saṃ­gaḥ | dvi­tī­ya­pa­kṣe punaḥ ni­śca­yā­saṃ­bha­vaḥ pra­ti­ni­ya­ta­vi­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="428,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,34</span>ṇasya śa­bde­nā­ni­rdi­ṣṭa­sya svo­kta­vi­śe­ṣe nva­ya­saṃ­śī­te­r vi­śe­ṣa­ṇāṃ­ta­rā­ṇā­m api saṃ­bha­vā­t | vaktur a­bhi­prā­yā­t pratini<span type="hard-break">- </span><lb n="428,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 428,35</span>ya­ta­vi­śe­ṣa­ṇa­sya ta­trā­nva­ya­ni­rṇa­ya iti cen na, yaṃ prati śa­bdo­ccā­ra­ṇaṃ tasya ta­da­ni­rṇa­yā­d ā­tmā­na­m eva prati<span type="hard-break">- </span><pb n="429"/><lb n="429,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,01</span>vaktuḥ śa­bdo­ccā­ra­ṇā­rtha­kyā­t | tṛ­tī­ya­pa­kṣe tu u­bha­ya­do­ṣā­nu­ṣaṃ­gaḥ | etena kri­yā­sā­mā­nye­na kri­yā­vi­śe­ṣe­ṇa <lb n="429,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,02</span>ta­du­bha­ye­na cā­nvi­ta­sya sā­dha­na­sā­mā­nya­syā­bhi­dhā­naṃ ni­ra­staṃ­, kri­yā­yā­ś ca sā­dha­na­sā­mā­nye­na sā­dha­na­vi­śe­ṣe­ṇa tadu<span type="hard-break">- </span><lb n="429,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,03</span>bhayena vā­nvi­ta­yoḥ pra­ti­pā­da­na­m ā­khyā­taṃ­, tato na pra­ti­pā­dya­bu­ddhā­v a­nvi­tā­nāṃ pa­dā­rthā­nā­m a­bhi­dhā­naṃ pratīti<span type="hard-break">- </span><lb n="429,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,04</span>vi­ro­dhā­t | pra­ti­pā­da­ka­bu­ddhau tu teṣām a­nvi­ta­tva­pra­ti­pa­ttā­v api nā­nvi­tā­bhi­dhā­na­si­ddhi­s tatra teṣāṃ pa­re­ṇā­bhi­hi<span type="hard-break">- </span><lb n="429,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,05</span>tānām a­nva­yā­t | ata e­vā­bhi­hi­tā­nva­yaḥ śre­yā­ni­tya­nye­, teṣām apy a­bhi­hi­tāḥ padārthāḥ śa­bdāṃ­ta­re­ṇā­nvī­yaṃ­te <lb n="429,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,06</span>buddhyā vā ? na tāvad ādyaḥ pakṣaḥ, śa­bdāṃ­ta­ra­syā­śe­ṣa­pa­dā­rtha­vi­ṣa­ya­sya ka­sya­ci­d aniṣṭeḥ | dvi­tī­ya­pa­kṣe tu buddhi<span type="hard-break">- </span><lb n="429,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,07</span>r eva vākyaṃ syān na punaḥ padāny eva, tato vā­kyā­rthā­pra­ti­pa­tteḥ pa­dā­rthe­bhyo pe­kṣā­bu­ddhi­saṃ­ni­dhā­t pa­ra­spa­ra­m anvi<span type="hard-break">- </span><lb n="429,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,08</span>tebhyo vā­kyā­rtha­pra­ti­pa­ttiḥ | pa­raṃ­pa­ra­yā padebhya eva bhāvān na tato vya­ti­ri­ktaṃ vākyam astīti cet, tarhi <lb n="429,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,09</span>pra­kṛ­ti­pra­tya­ye­bhyaḥ pra­kṛ­ti­pra­tya­yā­rthāḥ pra­tī­yaṃ­te tebhyo pe­kṣā­bu­ddhi­saṃ­ni­dhā­nā­d a­nyo­nya­m a­nvi­te­bhyaḥ pa­dā­rtha­pra­ti­pa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="429,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,10</span>r iti pra­kṛ­tyā­di­vya­ti­ri­ktaṃ padam api mā bhūt, pra­kṛ­tyā­dī­nā­m a­nvi­tā­nā­m a­bhi­dhā­na­m a­bhi­hi­tā­nā­m anvaye padā<span type="hard-break">- </span><lb n="429,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,11</span>rtha­pra­ti­pa­tti­si­ddheḥ | syān mataṃ, padam eva loke vede vā­rtha­pra­ti­pa­tta­ye pra­yo­gā­rhaṃ na tu kevalā prakṛtiḥ <lb n="429,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,12</span>pratyayo vā pa­dā­da­yo vāṃ­tya­ta­du­tpā­da­nā­rthaṃ ya­thā­ka­thaṃ­ci­t ta­da­bhi­dhā­nā­t ta­ttva­ta­s ta­da­bhā­vaḥ | tad uktaṃ | atha gaur i<span type="hard-break">- </span><lb n="429,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,13</span>ty atra kaḥ śabda ? ga­kā­rau­kā­ra­vi­sa­rja­nī­yā iti bha­ga­vā­n pavarpa iti | yathaiva hi varṇo naṃśaḥ pra­ka­lpi­ta­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="429,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,14</span>trā­bhe­da­s tathā gaur iti padam apy a­naṃ­śa­m a­po­ddhṛ­tya ga­kā­rā­di­bhe­daṃ svā­rtha­pra­ti­pa­tti­m a­va­sī­ya­te iti | tad apy anālo<span type="hard-break">- </span><lb n="429,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,15</span>ci­ta­va­ca­naṃ­, vā­kya­syai­vaṃ tā­ttvi­ka­tva­si­ddhe­s ta­dvyu­tpā­da­nā­rthaṃ tato poddhṛtya pa­dā­nā­m u­pa­de­śā­d vā­kya­syai­va loke śāstre <lb n="429,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,16</span>vā­rtha­pra­ti­pa­tta­ye pra­yo­gā­rha­tvā­t | tad uktaṃ | "dvidhā kaiścit padaṃ bhinnaṃ caturdhā paṃ­ca­dhā­pi vā | a­po­ddhṛ­tyai­va <lb n="429,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,17</span>vākyebhyaḥ pra­kṛ­ti­pra­tya­yā­d iti || " tataḥ pra­kṛ­tyā­di­bhyo va­ya­ve­bhyaḥ ka­thaṃ­ci­d bhinnam abhinnaṃ ca padaṃ prātīti<span type="hard-break">- </span><lb n="429,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,18</span>kam a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vyaṃ na punaḥ sa­rva­thā­naṃ­śa­va­rṇa­va­t ta­dgrā­ha­kā­bhā­vā­t | ta­dva­tpa­de­bhyaḥ ka­thaṃ­ci­d bhinnaṃ ca vākyaṃ pratīti<span type="hard-break">- </span><lb n="429,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,19</span>padam ā­skaṃ­da­d u­pa­ga­mya­tāṃ na ca dra­vya­rū­paṃ bhā­va­rū­paṃ vā | e­kā­ne­ka­sva­bhā­vaṃ ciṃ­ti­ta­prā­ya­m iti sthitam e­ta­ccha­bda<span type="hard-break">- </span><lb n="429,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,20</span>vataḥ pudgalā iti | śabdasya va­rṇa­pa­da­vā­kya­rū­pa­syā­nya­sya ca pu­dga­la­skaṃ­dha­pa­ryā­ya­tva­si­ddhe­r ā­kā­śa­gu­ṇa­tve­nā­mū­rta­dra<span type="hard-break">- </span><lb n="429,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,21</span>vyatvena spho­ṭā­tma­ta­yā vā vi­cā­rya­mā­ṇa­syā­yo­gā­t || kaḥ punar baṃdhaḥ ? pu­dga­la­pa­ryā­ya eva prasiddho yena baṃdha<span type="hard-break">- </span><lb n="429,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,22</span>vaṃtaḥ pudgalā eva syur ity ā­re­kā­yā­m idam ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3261"><l ana="bt" n="bt_5.24.6"><lb n="429,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.24.6</span>baṃdho vi­śi­ṣṭa­saṃ­yo­go vyo­mā­tmā­di­ṣv a­saṃ­bha­vī | pu­dga­la­skaṃ­dha­pa­ryā­yaḥ sa­ktu­to­yā­di­baṃ­dha­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_3262" rend="justify"><lb n="429,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,24</span>dra­vya­yo­r a­prā­pti­pū­rvi­kā prāptiḥ saṃyogaḥ sa cā­bā­dhi­ta­saṃ­yu­kta­pra­tya­yā­t pra­si­ddhaḥ­, saṃ­yo­ga­m aṃ­ta­re­ṇa ta­syā­nu­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="429,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,25</span>patteḥ | pra­tya­kṣa­taḥ kvacit saṃ­yu­kta­pra­tya­yo '­si­ddha­s tasya ta­tpṛ­ṣṭa­bhā­vi­vi­ka­lpa­rū­pa­tvā­d iti cet na, a­gṛ­hī­ta­saṃ­ke<span type="hard-break">- </span><lb n="429,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,26</span>tasyāpi pra­tti­pa­ttuḥ śa­bda­yo­ja­nā­m aṃ­ta­re­ṇa svā­rtha­vya­va­sā­yā­tma­ni pratyakṣe saṃ­yu­kta­pra­tya­ya­pra­si­ddhe­r ni­rvi­ka­lpa­ka­pra­tya<span type="hard-break">- </span><lb n="429,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,27</span>kṣasya sarvathā ni­rā­kṛ­ta­tvā­t | tathā dṛṣṭe kvacit saṃyoge saṃ­yu­kta­vi­ka­lpo yukto nī­la­pra­tya­ya­va­t ta­syā­sa­tya­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="429,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,28</span>pra­saṃ­gā­t | na cāsāv asatyo bā­dha­kā­bhā­vā­t | nanu ca saṃ­yu­kta­pra­tya­yaḥ satyas ta­dvi­ṣa­ya­sya vṛ­tta­vi­ka­lpā­na­va­sthā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="429,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,29</span>do­ṣa­dū­ṣi­ta­tvā­d a­va­ya­vi­pra­tya­ya­va­d ity etad asti ta­dbā­dha­kaṃ | tathā hi­–­saṃ­yo­gaḥ svāśraye va­rta­mā­no yady e­ka­de­śe­na <lb n="429,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,30</span>vartate tadā sā­va­ya­vaḥ syāt, svā­va­ya­ve­ṣu ca svato bhinneṣu ta­syai­ka­de­śāṃ­ta­re­ṇa vṛttau pa­rā­pa­ra­de­śa­ka­lpa­ne 'na<span type="hard-break">- </span><lb n="429,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,31</span>vasthā | sa­rvā­tma­nā pratyekaṃ tatra tasya vṛttau saṃ­yo­gā­ne­ka­tva­pra­saṃ­ga­s tathā saty e­kai­ka­smi­n saṃyoge saṃ­yo­ga­pra­tya­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="429,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,32</span>prasaṃgaḥ | sa­kṛ­da­ne­ka­saṃ­yu­kta­pra­tya­ya­pra­saṃ­ga­ś ca | nai­ka­de­śe­na vartate nāpi sa­rvā­tma­nā | kiṃ tarhi ? vartata <lb n="429,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,33</span>eveti cā­yu­ktaṃ­, pra­kā­rāṃ­ta­re­ṇa kvacit ka­sya­ci­d va­rta­mā­na­syā­dṛ­ṣṭeḥ svā­śra­yā­bhi­nna­rū­pa­s ta­tsaṃ­yo­gi­nā caiva pratyāsa<span type="hard-break">- </span><lb n="429,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,34</span>nna­ta­yo­tpa­ttau na tato rthāṃtaraṃ kiṃcid ity e­kāṃ­ta­vā­di­nā­m u­pā­laṃ­bho na punaḥ syā­dvā­di­nāṃ­, teṣāṃ svā­śra­yā­t kathaṃci<span type="hard-break">- </span><lb n="429,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 429,35</span>d bhinnasya saṃ­yo­ga­syā­bhi­ma­ta­tvā­t saṃ­yo­ga­vya­ti­re­ke­ṇā­nu­pa­la­bdheḥ saṃ­yo­ga­sya ta­dbhi­nna­tva­si­ddheḥ­, prāk paścāc ca <pb n="430"/><lb n="430,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,01</span>ta­dā­śra­ya­dra­vya­sa­dbhā­ve pi saṃ­yo­ga­syā­bhā­vā­t tato bhe­da­syā­pi pra­tī­ti­vi­ro­dhā­bhā­vā­t | nanv a­saṃ­yu­kta­dra­vya­la­kṣa­ṇā­bhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="430,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,02</span>m u­pa­sa­rpa­ṇā­pra­tya­ya­va­śā­t saṃ­yu­kta­yo­s tayor u­tpa­tte­r nāparaḥ saṃyogo va­bhā­sa­ta iti cen na, tayor a­saṃ­yu­kta­pa­ri­ṇā­ma­tyā­ge­na <lb n="430,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,03</span>saṃ­yu­kta­pa­ri­ṇā­ma­sya pratīteḥ | saṃ­yu­kta­yoḥ punar vi­bhā­ga­pa­ri­ṇā­ma­va­t | yāv eva saṃyuktau tat tū­bha­yo­pa­la­bdhau tāv eva <lb n="430,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,04</span>ca saṃprati bhaktau dṛśyete iti pra­tya­bhi­jñā­nā­t saṃ­yo­ga­vi­bhā­gā­śra­ya­dra­vya­yo­r a­va­sthi­ta­tva­si­ddheḥ | na ca pratyabhi<span type="hard-break">- </span><lb n="430,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,05</span>jñānam a­pra­mā­ṇaṃ tasya pra­tya­kṣa­va­tsva­vi­ṣa­ye pra­mā­ṇa­tve­na pūrvaṃ sa­ma­rtha­nā­t | nanv evaṃ prasiddho pi saṃyogaḥ kathaṃ <lb n="430,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,06</span>vyo­mā­tmā­di­ṣv a­saṃ­bha­vī viśeṣaḥ pu­dga­le­ṣu siddhyed yato baṃdhaḥ pu­dga­lā­nā­m eva paryāyaḥ syād iti cet, ta­de­ka­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="430,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,07</span>pa­ri­ṇā­ma­he­tu­tvā­t tasya vi­śi­ṣṭa­tva­si­ddhiḥ sa­ktu­to­yā­di­baṃ­dha­va­t | tarhi yathā sa­ktu­to­yā­dī­nāṃ saṃyogaḥ piṃḍaika<span type="hard-break">- </span><lb n="430,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,08</span>tva­pa­ri­ṇā­ma­he­tu­s tathā vyo­mā­tmā­dī­nāṃ teṣām e­ka­dra­vya­tva­pra­saṃ­gā­t | saṃ­yo­ga­mā­tre tu saty api na ta­tpra­saṃ­gaḥ | <lb n="430,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,09</span>pu­ru­ṣa­ta­dā­sa­ra­ṇa­va­t | tato sti pu­dga­lā­nāṃ baṃdhas ta­de­ka­tva­pa­ri­ṇā­mā­ny a­thā­nu­pa­pa­tteḥ ka­sya­ci­d a­va­ya­va­dra­vya­syai­ka­smā<span type="hard-break">- </span><lb n="430,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,10</span>d a­ne­ka­pu­dga­la­pa­ri­ṇā­ma­syā­saṃ­bha­vā­d a­si­ddha­s ta­de­ka­tva­pa­ri­ṇā­ma iti cen na, tasya prāk sā­dhi­ta­tvā­t | jī­va­ka­rma­ṇo<span type="hard-break">- </span><lb n="430,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,11</span>r baṃdhaḥ katham iti cet, pa­ra­spa­raṃ pra­de­śā­nu­pra­ve­śā­n na tv e­ka­tva­pa­ri­ṇā­mā­t tayor e­ka­dra­vyā­nu­pa­pa­tteḥ '­ce­ta­nā­ce­ta­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="430,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,12</span>v etau baṃdhaṃ pra­tye­ka­tāṃ gatau' iti va­ca­nā­t tayor e­ka­tva­pa­ri­ṇā­ma­he­tu­r baṃdho stīti cen na, u­pa­sa­ra­ta­s ta­de­ka­tva­va­ca­nā­t | <lb n="430,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,13</span>bhinnau la­kṣa­ṇa­to tyaṃtam iti dra­vya­bhe­dā­bhi­dhā­nā­t | tataḥ pu­dga­lā­nā­m e­vai­ka­tva­pa­ri­ṇā­ma­he­tu­r baṃdha iti pra­ti­pa­tta­vyaṃ <lb n="430,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,14</span>bā­dha­kā­bhā­vā­t | sa ca skaṃ­dha­dha­rma eva || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3263"><l ana="bt" n="bt_5.24.7"><lb n="430,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.24.7</span>ta­thai­vā­vāṃ­ta­raṃ saukṣmyaṃ pa­ra­mā­ṇu­ṣv a­saṃ­bha­vi | sthau­lyā­di­va­t pra­pa­tta­vya­m a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_3264" rend="justify"><lb n="430,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,16</span>pa­ra­ma­sau­kṣmya­syā­ṇu­dha­rma­tva­m aṇūnāṃ tata eva vya­va­sthā­nā­t sā­ma­rthyā­d a­pa­ra­sau­kṣmyaṃ bi­lvā­dya­pe­kṣa­yā ba­da­rā­di­ṣu <lb n="430,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,17</span>skaṃ­dha­pa­ri­ṇā­maḥ bā­hyeṃ­dri­ya­grā­hya­tvā­t | sthau­lya­saṃ­sthā­na­bhe­da­ta­ma­śchā­yā­ta­po­dyo­ta­va­t śa­bda­baṃ­dha­va­c ca dvya­ṇu­kā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="430,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,18</span>ṣv a­bā­hyeṃ­dri­ya­grā­hya­m api saukṣmyaṃ skaṃ­dha­pa­ryā­ya e­vā­pe­kṣi­ka­sū­kṣmā­tma­tvā­d ba­da­rā­di­sau­kṣmya­va­t | etena kā­rma­ṇa­śa­rī<span type="hard-break">- </span><lb n="430,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,19</span>rādau saukṣmyasya skaṃ­dha­pa­ryā­ya­tvaṃ sādhitaṃ | ta­thā­sma­dā­di­bā­hyeṃ­dri­ya­grā­hyāḥ sthau­lyā­da­yaḥ sū­kṣma­pa­ryā­ya­sthau­lya­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="430,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,20</span>d a­sma­dā­di­bā­hyeṃ­dri­ya­grā­hya­sthau­lyā­di­va­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.25 a_3265" rend="justify"><lb n="430,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.25 </span>aṇavaḥ skaṃdhāś ca || <ref type="no-sbt" rend="b">25</ref> || </p><p n="a_3266" rend="justify"><lb n="430,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,22</span>pra­de­śa­mā­tra­bhā­vi­spa­rśā­di­pa­ryā­ya­pra­sa­va­sā­ma­rthye­nā­ṇyaṃ­te śabdyante ity aṇavaḥ saukṣmyād ā­tmā­da­ya ā­tma­ma­dhyā <lb n="430,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,23</span>ā­tmāṃ­tā­ś ca | tathā coktaṃ | "­ā­tmā­di­m ā­tma­ma­dhyaṃ ca ta­thā­tmāṃ­ta­m a­tīṃ­dri­yaṃ | a­vi­bhā­gaṃ vi­jā­nī­yā­t <lb n="430,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,24</span>pa­ra­mā­ṇu­ma­naṃ­śa­kaṃ­" iti | sthaulyāt gra­ha­ṇa­ni­kṣe­pa­ṇā­di­vyā­pā­rā­skaṃ­da­nā­t skaṃdhā, u­bha­ya­tra jā­tya­pe­kṣā bahuva<span type="hard-break">- </span><lb n="430,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,25</span>canaṃ | a­ṇu­jā­tyā­dhā­rā­ṇāṃ skaṃ­dha­jā­tyā­dhā­rā­ṇāṃ tā­vaṃ­ta­ra­ta­jjā­ti­bhe­dā­nā­m a­naṃ­ta­tvā­t | a­ṇu­skaṃ­dhā ity astu laghu<span type="hard-break">- </span><lb n="430,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,26</span>tvād iti cen no­bha­ya­tra­saṃ­baṃ­dhā­rtha­tvā­d bhe­da­ka­ra­ṇa­sya | spa­rśa­ra­sa­gaṃ­dha­va­rṇa­vaṃ­to ṇavaḥ, śa­bda­baṃ­dha­sau­kṣmya­sthau­lya­saṃ­sthā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="430,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,27</span>bhe­da­ta­ma­śchā­yā­ta­po­dyo­ta­vaṃ­ta­ś ca skaṃdhā iti | vṛttau punaḥ sa­mu­dā­ya­syā­rtha­va­ttvā­d a­va­ya­vā­rthā­bhā­vā­t bhe­de­nā­bhi­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="430,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,28</span>baṃdhaḥ kartum aśakyaḥ || kiṃ punar anena sūtreṇa kṛtam ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3267"><l ana="bt" n="bt_5.25.1"><lb n="430,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.25.1</span>aṇavaḥ pudgalāḥ kecit skaṃdhāś ceti ni­ve­da­nā­t | a­ṇve­kāṃ­taḥ pra­ti­kṣi­ptaḥ skaṃ­dhai­kāṃ­ta­ś ca tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3268" rend="justify"><lb n="430,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,30</span>na hy aṇava evety ekāṃtaḥ śre­yā­n­, skaṃ­dhā­nā­m a­kṣa­bu­ddhau pra­ti­bhā­sa­nā­t | tatra ta­tpra­ti­bhā­sa­sya bhrāṃtatve bahi<span type="hard-break">- </span><lb n="430,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,31</span>raṃtaś ca pa­ra­mā­ṇū­nā­m a­pra­ti­bhā­sa­nā­n na pra­tya­kṣa­m abhrāṃtaṃ syāt | sva­saṃ­ve­da­ne pi saṃ­vi­tpa­ra­mā­ṇo­r a­pra­ti­bhā­sa­nā­t | <lb n="430,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,32</span>ta­tho­pa­ga­me sa­rva­śū­nya­tā­pa­tti­r a­nu­mā­na­syā­pi pa­ra­mā­ṇu­grā­hi­ṇo sa­dbhā­vā­t bhrāṃtāt pra­tya­kṣa­taḥ ka­sya­ci­n na liṃ­ga­syā­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="430,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 430,33</span>vasthiteḥ kutaḥ pa­ra­mā­ṇve­kāṃ­ta­vā­daḥ pā­ra­mā­rthi­kaḥ syāt ? skaṃ­dhai­kāṃ­ta­s tattvato stv ity api na sa­mya­k­, para<span type="hard-break">- </span><pb n="431"/><lb n="431,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,01</span>mā­ṇū­nā­m api pra­mā­ṇa­si­ddha­tvā­t | tathā hi­–­a­ṣṭā­ṇu­kā­di­skaṃ­dho bhedyo mūrtatve sati sā­va­ya­va­tvā­t ka­la­śa­va­t | <lb n="431,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,02</span>yo sau ta­dbhe­dā­j jāto naṃśo vayavaḥ sa pa­ra­mā­ṇu­r iti pra­mā­ṇa­si­ddhāḥ pa­ra­mā­ṇa­vaḥ skaṃ­dha­va­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.26 a_3269" rend="justify"><lb n="431,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.26 </span>bhe­da­saṃ­ghā­te­bhya u­tpa­dyaṃ­te || <ref type="no-sbt" rend="b">26</ref> || </p><p n="a_3270" rend="justify"><lb n="431,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,04</span>saṃ­ha­tā­nāṃ dvi­ta­ya­ni­mi­tta­va­śā­d vi­dā­ra­ṇaṃ bhedaḥ, vi­vi­ktā­nā­m e­kī­bhā­vaḥ saṃghātaḥ | dvitvād dvi­va­ca­na­pra­saṃ­ga <lb n="431,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,05</span>iti cen na, ba­hu­va­ca­na­syā­rtha­vi­śe­ṣa­jñā­pa­nā­rtha­tvā­t tato bhedena saṃghāta ity asyāpy a­vi­ro­dhaḥ | utpūrvaḥ pa­di­rjā­tya<span type="hard-break">- </span><lb n="431,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,06</span>rthas te­no­tpa­dyaṃ­te jāyaṃta ity uktaṃ bhavati | ta­da­pe­kṣo he­tu­ni­rde­śo bhe­da­saṃ­ghā­te­bhya iti ni­mi­tta­kā­ra­ṇa­he­tu­ṣu <lb n="431,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,07</span>sarvāsāṃ pra­da­rśa­nā­d bhe­da­saṃ­ghā­te­bhya u­tpa­dyaṃ­ta iti | nanu ca no­tpa­dyaṃ­te ṇavo '­kā­rya­tvā­d ga­ga­nā­di­va­d iti ka­ści­t­, <lb n="431,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,08</span>skaṃdhāś ca no­tpa­dyaṃ­te sattvam eva teṣām ā­vi­rbhā­vā­d ity aparaḥ | taṃ pra­tya­bhi­dhī­ya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3271"><l ana="bt" n="bt_5.26.1"><lb n="431,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.26.1</span>u­tpa­dyaṃ­te ṇavaḥ skaṃdhāḥ pa­ryā­ya­tvā­vi­śe­ṣa­taḥ | bhedāt saṃ­ghā­ta­to bhe­da­saṃ­ghā­bhyāṃ vāpi kecana || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.26.2"><lb n="431,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.26.2</span>iti sūtre ba­hu­tva­sya ni­rde­śā­d vā­kya­bhi­dga­teḥ | ni­ścī­ya­te nyathā dṛ­ṣṭa­vi­ro­dha­syā­nu­ṣaṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.26.3"><lb n="431,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.26.3</span>skaṃ­dha­syā­raṃ­bha­kā ya­dva­da­ṇa­va­s tadvad eva hi | skaṃdho ṇūnāṃ bhi­dā­raṃ­bha­ni­ya­ma­syā­na­bhī­kṣa­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3272" rend="justify"><lb n="431,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,12</span>u­tpa­dyaṃ­te 'ṇavaḥ pu­dga­la­pa­ryā­ya­tvā­t skaṃ­dha­va­t | na hi pā­rthi­vā­di­pa­ra­mā­ṇa­vo pi pṛ­thi­vyā­di­dra­vyā­ṇy eva, <lb n="431,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,13</span>pṛ­thi­vyā­di­pa­ra­mā­ṇu­skaṃ­dha­dra­vya­ga­ti­ṣu pṛ­thi­vī­tvā­di­pra­tya­ya­he­to­r ū­rdhva­tā­sā­mā­nyā­khya­sya pṛ­thi­vyā­di­dra­vya­sya vyava<span type="hard-break">- </span><lb n="431,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,14</span>sthā­pa­nā­t | tato na teṣāṃ pa­ryā­ya­tva­m asiddhaṃ | pa­ra­mā­ṇū­nāṃ kā­ra­ṇa­dra­vya­tva­ni­ya­mā­d a­si­ddha­m eveti cen na, teṣāṃ <lb n="431,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,15</span>kā­rya­tva­syā­pi siddheḥ | yathaiva bhedāt saṃ­ghā­tā­bhyāṃ ca skaṃ­dhā­nā­m utpatteḥ kāryatvaṃ ta­thā­ṇū­nā­m api bhedād utpatteḥ <lb n="431,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,16</span>kā­rya­tva­si­ddhe­r anyathā dṛ­ṣṭa­vi­ro­dha­syā­nu­ṣaṃ­gā­t | na hi skaṃ­dha­syā­raṃ­bha­kāḥ pa­ra­mā­ṇa­vo na punaḥ pa­ra­mā­ṇoḥ skaṃdha <lb n="431,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,17</span>iti niyamo dṛ­śya­te­, tasyāpi bhi­dya­mā­na­sya sū­kṣma­dra­vya­ja­na­ka­tva­da­rśa­nā­t bhi­dya­mā­na­pa­ryaṃ­ta­sya pa­ra­mā­ṇu­ja­na­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="431,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,18</span>tvasiddheḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.27 a_3273" rend="justify"><lb n="431,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.27 </span>bhedād aṇuḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">27</ref> || </p><p n="a_3274" rend="justify"><lb n="431,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,20</span>sā­ma­rthyā­d a­va­dhā­ra­ṇa­pra­tī­te­r e­va­kā­rā­va­ca­naṃ a­bbha­kṣa­va­t | ya­smā­t­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3275"><l ana="bt" n="bt_5.27.1"><lb n="431,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.27.1</span>bhedād aṇur iti proktaṃ ni­ya­ma­syo­pa­pa­tta­ye | pū­rva­sū­trā­t tato ṇūnām utpāde vidite pi ca || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3276" rend="justify"><lb n="431,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,22</span>aṇavaḥ skaṃdhāś ca bhe­da­saṃ­ghā­te­bhya u­tpa­dyaṃ­te iti va­ca­nā­t skaṃ­dhā­nā­m i­vā­ṇū­nā­m api tebhya u­tpa­tti­vi­dhā­nā­n ni<span type="hard-break">- </span><lb n="431,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,23</span>ya­mo­pa­pa­ttya­rtha­m idaṃ sūtraṃ bhe­dā­da­ṇu­r iti procyate | tasmād bhedād e­vā­ṇu­r u­tpa­dya­te na saṃ­ghā­tā­dbhe­da­saṃ­ghā­tā­bhyāṃ vā <lb n="431,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,24</span>skaṃ­dha­va­t | bhedād aṇur e­ve­tya­va­dhā­ra­ṇā­ni­ṣṭe­ś ca na skaṃdhasya bhedād u­tpa­tti­r ni­vṛ­tti­r bhedād e­ve­tya­va­dhā­ra­ṇa­sye­ṣṭa­tvā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3277"><l ana="bt" n="bt_5.27.2"><lb n="431,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.27.2</span>vibhāgaḥ pa­ra­mā­ṇū­nāṃ skaṃ­dha­bhe­dā­n na vāṇavaḥ | ni­tya­tvā­d u­pa­jā­yaṃ­te ma­ru­tpa­tha­va­d ity asat || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.27.3"><lb n="431,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.27.3</span>saṃyogaḥ pa­ra­mā­ṇū­nāṃ saṃ­ghā­tā­d u­pa­jā­ya­te | na skaṃdhas tadvad eveti vaktuṃ śakteḥ parair api || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3278" rend="justify"><lb n="431,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,27</span>nanu ca saṃ­ghā­ta­taḥ saṃ­yo­ga­vi­śe­ṣa eva tataḥ kathaṃ pa­ra­mā­ṇū­nāṃ pa­ra­spa­raṃ saṃyogaḥ sa­mu­pa­jā­ye­ta ta­syā­saṃ­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="431,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,28</span>ga­ja­tvā­t | sa­rva­trā­va­ya­va­saṃ­yo­ga­pū­rva­syā­va­ya­vi­saṃ­yo­ga­sya pra­si­ddhe­r vī­ra­ṇā­dau dvi­taṃ­tu­ka­saṃ­yo­ga­va­t pa­ra­spa­ra­m a­va­ya­vā­nāṃ <lb n="431,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,29</span>tu saṃ­yo­ga­syā­nya­ta­ra­ka­rma­ja­syo­bha­ya­ka­rma­ja­sya vā pratīte skha­la­drū­pa­tvā­t | tataḥ saṃ­ghā­tā­d a­va­ya­vi­na eva skaṃdhāpa<span type="hard-break">- </span><lb n="431,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,30</span>ranāmna u­tpa­tti­r na saṃ­yo­ga­sye­ti cet, tarhi vibhāgo bheda eva pra­ti­pā­dya­te tataḥ kathaṃ dvya­ṇu­kā­deḥ skaṃdhasya <lb n="431,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,31</span>vibhāgaḥ sa­mu­pa­jā­ye­ta ta­syā­vi­bhā­ga­ja­tvā­t sa­rva­trā­va­ya­va­vi­bhā­ga­pū­rva­syā­va­ya­vi­vi­bhā­ga­sya vi­bhā­ga­ja­vi­bhā­ga­sya vā <lb n="431,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,32</span>pra­si­ddhe­r ā­kā­śa­skaṃ­dha­da­la­vi­bhā­ga­va­t | pa­ra­spa­ra­m a­va­ya­vā­nāṃ tu vi­bhā­ga­syā­nya­ta­ra­ka­rma­ja­syo­bha­ya­ka­rma­ja­sya vā pratīte<span type="hard-break">- </span><lb n="431,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 431,33</span>r a­bā­dhya­tvā­t kathaṃ dvya­ṇu­kā­di­skaṃ­dha­bhe­dā­d vi­bhā­ga­syai­vo­tpa­tti­r a­bhyu­pa­ga­mya­te bhavadbhiḥ ? ta­syā­va­ya­va­bhe­dā­d ā­kā­śā­d vi<span type="hard-break">- </span><pb n="432"/><lb n="432,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,01</span>bhāgo vi­bhā­ga­ja eveti cet, tarhi pa­ra­mā­ṇu­saṃ­ghā­tā­d ā­kā­śa­de­śā­di­nā saṃyogo pi saṃ­yo­ga­jo stu | atha para<span type="hard-break">- </span><lb n="432,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,02</span>mā­ṇu­saṃ­ghā­tā­d u­tpa­nne­nā­va­ya­vi­nā vyomādeḥ saṃyogaḥ saṃ­yo­ga­jo na punaḥ pa­ra­mā­ṇu­bhi­s tasya saṃyoga iti mataṃ, <lb n="432,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,03</span>tarhi skaṃ­dha­bhe­dā­d u­tpa­nna­sya pa­ra­mā­ṇo­r e­ka­de­śā­di­bhyo vibhāgo na vi­bhā­ga­jaḥ kiṃ tu skaṃ­dha­bhe­da ithi sarvaṃ <lb n="432,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,04</span>samānaṃ paśyāmaḥ | yadi punar a­va­ya­vā­nāṃ saṃ­yo­gā­d a­va­ya­vi­naḥ prā­du­rbhā­va­s tadbhāve bhāvāt ta­da­bhā­ve vā­bhā­vā­d vibhā<span type="hard-break">- </span><lb n="432,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,05</span>vyate, tadā tata eva pa­ra­mā­ṇū­nāṃ skaṃ­dha­bhe­dā­t prā­du­rbhā­vo stu | ni­tya­tvā­t teṣāṃ na prā­du­rbhā­va iti cen na, tanni<span type="hard-break">- </span><lb n="432,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,06</span>tyatvasya sarvathā a­na­va­sā­yā­t | nityāḥ pa­ra­mā­ṇa­vaḥ sa­da­kā­ra­ṇa­va­ttvā­d ā­kā­śā­di­va­d ity api na sa­mya­k­, teṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="432,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,07</span>m a­kā­ra­ṇa­va­ttvā­si­ddheḥ | pu­dga­la­dra­vya­sya ta­du­pā­dā­na­kā­ra­ṇa­sya bhāvāt | skaṃ­dha­bhe­da­sya ca sa­ha­kā­ri­ṇaḥ pra­si­ddhe­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="432,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,08</span>dbhāve vā bhāvāt | sū­kṣma­pū­rva­kaḥ skaṃdho na skaṃ­dha­pū­rva­kaḥ sūkṣmo sti yataḥ skaṃdhād aṇur u­tpa­dya­ta iti cen na, <lb n="432,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,09</span>pra­mā­ṇā­bhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3279"><l ana="bt" n="bt_5.27.4"><lb n="432,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.27.4</span>vi­vā­dā­dhyā­si­taḥ skaṃdho jāyate sūkṣmato nyataḥ | skaṃ­dha­tvā­t pa­ṭa­va­t proktaṃ yair evaṃ te vadaṃtv idaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.27.5"><lb n="432,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.27.5</span>vi­vā­da­go­ca­rāḥ sūkṣmā jāyaṃte skaṃ­dha­bhe­da­taḥ | sū­kṣma­tvā­d dṛ­ṣṭa­va­strā­di­khaṃ­ḍa­va­dbhrāṃ­tya­bhā­va­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.27.6"><lb n="432,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.27.6</span>gha­na­ka­rpā­sa­piṃ­ḍe­na sūkṣmeṇa vya­bhi­cā­ri­tā | hetor iti na va­kta­vya­m a­nya­syā­pi sa­ma­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.27.7"><lb n="432,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.27.7</span>śli­thā­va­ya­va­ka­rpā­sa­piṃ­ḍa­saṃ­ghā­ta­to yathā | gha­nā­va­ya­va­ka­rpā­sa­piṃ­ḍaḥ sa­mu­pa­jā­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.27.8"><lb n="432,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.27.8</span>tathā stha­vi­ṣṭa­piṃ­ḍe­bhyo 'niṣṭo ni­bi­ḍa­piṃ­ḍa­kaḥ | pra­tī­ti­go­ca­ro stu sa ya­thā­sū­tro­pa­pā­di­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_3280" rend="justify"><lb n="432,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,15</span>vi­vā­dā­pa­nno vayavī sva­pa­ri­mā­ṇā­n ma­hā­pa­ri­mā­ṇa­kā­ra­ṇā­ra­bdho va­ya­vi­tvā­t pa­ṭa­va­d iti yair uktam a­nu­mā­naṃ te <lb n="432,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,16</span>vadaṃtv idam api vi­vā­da­go­ca­rāḥ sūkṣmāḥ sthū­la­bhe­da­pū­rva­kāḥ sū­kṣma­tvā­t pa­ṭa­khaṃ­ḍā­di­va­d iti | gha­na­ka­rpā­sa­piṃ­ḍe­na <lb n="432,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,17</span>sūkṣmeṇa śi­thi­lā­va­ya­va­ka­rṣā­sa­piṃ­ḍa­saṃ­ghā­tā­ra­bdhe­nā­va­ya­vi­tva­sya hetor vya­bhi­cā­rā­n naiva va­daṃ­tī­ti cet, samāna<span type="hard-break">- </span><lb n="432,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,18</span>m anyatra tenaiva sva­pa­ri­mā­ṇā­n ma­hā­pa­ri­mā­ṇa­kā­ra­ṇā­ra­bdhe­nā­va­ya­vi­tva­sya hetor vya­bhi­cā­rā­t | yathaiva hi śli­thā­va­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="432,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,19</span>va­ka­rpā­sa­piṃ­ḍā­nāṃ satāṃ sa­mu­pa­jā­ya­mā­no gha­nā­va­ya­va­ka­rpā­sa­piṃ­ḍaḥ sūkṣmo na sthū­la­bhe­da­pū­rva­ka­s tathā sa eva teṣāṃ <lb n="432,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,20</span>stha­vi­ṣṭā­nāṃ saṃ­yo­ga­vi­śe­ṣā­d u­pa­jā­ya­mā­no gha­nā­va­ya­vaḥ sva­pa­ri­mā­ṇā­d a­ṇu­pa­ri­mā­ṇa­kā­ra­ṇā­ra­bdhaḥ pra­tī­ti­vi­ṣa­yaḥ | <lb n="432,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,21</span>tato nā­pto­pa­jña­m idaṃ ni­ya­ma­ka­lpa­na­m iti yathā sū­tro­pa­pā­di­taṃ ta­thai­vā­stu | tathā hi­–­dva­yoḥ pa­ra­mā­ṇvoḥ saṃghā<span type="hard-break">- </span><lb n="432,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,22</span>tād u­tpa­dya­mā­no dvi­pra­de­śaḥ skaṃdhaḥ kaścid ā­kā­śa­pra­de­śa­dva­yā­va­gā­hī pa­ra­mā­ṇu­pa­ri­mā­ṇa eva syāt | dvya­ṇu­kā­bhyāṃ <lb n="432,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,23</span>ca sva­kā­ra­ṇā­d a­dhi­ka­pa­ri­mā­ṇā­bhyā­m u­tpa­dya­mā­naḥ kaścid ā­kā­śa­pra­de­śa­ca­tu­ṣṭa­yā­va­gā­hī mahān | kaścit punar ekā<span type="hard-break">- </span><lb n="432,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,24</span>kā­śa­pra­de­śā­va­gā­hī | tato ṇur e­vā­va­gā­ha­vi­śe­ṣa­sya ni­ya­mā­bhā­vā­t | tathā śa­tā­ṇu­kā­va­ya­vi­bhe­dā­d u­tpa­dya­mā­no <lb n="432,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,25</span>vayavī kaścit sūkṣmaḥ sto­kā­kā­śa­pra­de­śā­va­gā­hi­tvā­t | kaścit tata e­vā­lpā­kā­śa­pra­de­śā­va­gā­ha­bhā­jo lpād bahvā<span type="hard-break">- </span><lb n="432,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,26</span>kā­śa­pra­de­śā­va­gā­hi­tvā­n mahān | evam e­kai­ka­sa­ma­yi­kā­bhyāṃ bhe­da­saṃ­ghā­tā­bhyā­m u­tpa­dya­mā­no pi skaṃdhaḥ kaścit svakā<span type="hard-break">- </span><lb n="432,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,27</span>ra­ṇa­pa­ri­mā­ṇā­d a­dhi­ka­pa­ri­mā­ṇaḥ kaścin nyū­na­pa­ri­mā­ṇa iti sūktam u­tpa­śyā­mo dṛ­ṣṭa­vi­ro­dhā­bhā­vā­t pra­tī­ya­te hi <lb n="432,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,28</span>tādṛśaḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.28 a_3281" rend="justify"><lb n="432,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.28 </span>bhe­da­saṃ­ghā­tā­bhyāṃ cākṣuṣaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">28</ref> || </p><p n="a_3282" rend="justify"><lb n="432,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,30</span>bhedāt saṃ­ghā­tā­d bhe­da­saṃ­ghā­tā­bhyāṃ ta ca­kṣu­rjñā­na­grā­hyā­va­ya­vī kaścit pa­ri­mā­ṇā­d a­ṇu­pa­ri­mā­ṇa­kā­ra­ṇa­pū­rva­kaḥ­, kaści<span type="hard-break">- </span><lb n="432,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,31</span>n ma­hā­pa­ri­mā­ṇa­kā­ra­ṇa­pū­rva­kaḥ­, kaścit sa­mā­na­kā­ra­ṇā­ra­bdha­s ta­dva­ddṛ­ṣṭo pi syād bā­dha­kā­bhā­vā­t | ta­dā­huḥ­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3283"><l ana="bt" n="bt_5.28.1"><lb n="432,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.28.1</span>cākṣuṣo vayavī kaścid bhedāt saṃ­ghā­ta­to dvayāt | u­tpa­dya­te tato nāsya saṃ­ghā­tā­d eva janmanaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3284" rend="justify"><lb n="432,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,33</span>pa­ṭā­di­rū­pa­vya­ti­re­ke­ṇa ca­kṣu­rbu­ddhau ca pra­ti­bhā­sa­mā­no vayavī kathaṃ cākṣuṣo nāma ? gaṃ­dhā­de­r api cā­kṣu­ṣa­tva­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="432,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 432,34</span>saṃgād iti cen na, pa­ṭā­dya­va­ya­vi­na eva ca­kṣu­rbu­ddhau pra­ti­bhā­sa­nā­t | ta­dvya­ti­re­ke­ṇa rūpasya ta­trā­pra­tī­te­r gaṃdhādi<span type="hard-break">- </span><pb n="433"/><lb n="433,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,01</span>vat | ca­kṣu­rbu­ddho rūpaṃ pra­ti­bhā­sa­te na punas ta­da­bhi­nno va­ya­vī­ti bruvāṇaḥ kathaṃ svasthaḥ ? kathaṃ rūpād abhinno vayavī <lb n="433,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,02</span>rūpam eva na syād iti cet tasya tataḥ ka­thaṃ­ci­d bhedāt | na hi sarvathā gu­ṇa­gu­ṇi­no­r a­bhe­da­mā­tra­m ā­ca­kṣma­he <lb n="433,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,03</span>pra­tī­ti­vi­ro­dhā­t pa­ryā­yā­rtha­ta­s tayor bhe­da­syā­pi pratīteḥ | sa­rva­thā­bhe­de tayor bheda iva gu­ṇa­gu­ṇi­bhā­vā­nu­pa­pa­tteḥ <lb n="433,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,04</span>gu­ṇa­svā­tma­va­tku­ṭa­pa­ṭa­va­c ca | tatra dra­vyā­rthi­ka­prā­dhā­nyā­d dra­vya­sva­rū­pā­d a­bhi­nna­tvā­d rūpasya cā­kṣu­ṣa­tve dravyasya cākṣuṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="433,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,05</span>tvasiddhiḥ spṛśyād a­bhi­nna­sya spa­rśa­syā­bhā­vā­t tatra tasya spa­rśa­na­tva­si­ddhi­r iti cet pa­ryā­yā­rthi­ka­prā­dhā­nyā­c ca dravyā<span type="hard-break">- </span><lb n="433,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,06</span>d bhede pi rū­pa­sye­va dra­vya­syā­pi cā­kṣu­ṣa­tvo­pa­ga­mā­n na ta­syā­cā­kṣu­ṣa­tvaṃ­, nāpy a­spa­rśa­na­tvaṃ spa­rśa­sye­va ta­ddra­vya­sya sparśa<span type="hard-break">- </span><lb n="433,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,07</span>na­tva­pra­tī­teḥ | na ca darśanaṃ sparśanaṃ ca dravyam iti dvīṃ­dri­ya­grā­hyaṃ dravyam u­pa­ga­mya­te tasya ghrā­ṇa­ra­sa­na­śro­tra­ma­no<span type="hard-break">- </span><lb n="433,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,08</span>grā­hya­tve­nā­pi prasiddheḥ | rū­pā­di­ra­hi­ta­sya dra­vya­syai­va dra­vya­ra­hi­tā­nāṃ rū­pā­dī­nāṃ pra­tya­kṣā­dya­vi­ṣa­ya­tvā­d a­sa­rva­pa­ryā<span type="hard-break">- </span><lb n="433,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,09</span>yāṇāṃ dravyāṇāṃ ma­ti­śru­ta­yo­r vi­ṣa­ya­tva­vya­va­sthā­pa­nā­t | idam eva hi pra­tya­kṣa­sya pra­tya­kṣa­tvaṃ yad a­nā­tma­ny a­vi­ve­ke­na <lb n="433,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,10</span>buddhau sva­rū­pa­sya sa­ma­rpa­ṇaṃ | ime punā rū­pā­da­yo dra­vya­ra­hi­tā e­vā­mū­lya­dā­na­kra­yi­ṇaḥ svarūpaṃ ca no­pa­da­rśa<span type="hard-break">- </span><lb n="433,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,11</span>yaṃti pra­tya­kṣa­tāṃ ca svī­ka­rtu­m i­cchaṃ­tī­ti sphuṭam a­bhi­dhī­ya­tāṃ | etena śru­ta­jñā­ne py a­pra­ti­bhā­sa­mā­nāḥ śru­ta­jñā­na­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="433,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,12</span>ri­cche­dya­tvaṃ svī­ka­rtu­m i­cchaṃ­ta­s ta e­vā­mū­lya­dā­na­kra­yi­ṇaḥ pra­ti­pā­di­tā­s ta­dā­hi­ta­dra­vya­t | tataḥ pra­tī­ti­si­ddha­m ava<span type="hard-break">- </span><lb n="433,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,13</span>yavinaḥ cā­kṣu­ṣa­tvaṃ spa­rśa­na­tvā­di sa­mu­pa­la­kṣa­ya­ti bā­dha­kā­bhā­vā­t || </p><p n="a_3285" rend="justify"><lb n="433,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,14</span>kiṃ punar dravyasya la­kṣa­ṇa­m ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.29 a_3286" rend="justify"><lb n="433,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.29 </span>sa­ddra­vya­la­kṣa­ṇa­m || <ref type="no-sbt" rend="b">29</ref> || </p><p n="a_3287" rend="justify"><lb n="433,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,16</span>atha vi­śe­ṣa­taḥ sa­ddra­vya­sya lakṣaṇaṃ sā­mā­nya­to vā ? yadi vi­śe­ṣa­ta­s tadā pa­ryā­yā­ṇāṃ dra­vya­tva­pra­saṃ­gā­d ati<span type="hard-break">- </span><lb n="433,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,17</span>vyāptir nāma la­kṣa­ṇa­do­ṣaḥ­, a­vyā­pti­ś ca tri­kā­lā­nu­yā­yi­ni dravye sa­dvi­śe­ṣā­bhā­vā­t va­rta­mā­na­dra­vya eva tadbhā<span type="hard-break">- </span><lb n="433,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,18</span>vāt | yadi punaḥ sā­mā­nya­ta­s ta­ddra­vya­sya lakṣaṇaṃ śuddham eva dravyaṃ syād iti sai­vā­vyā­pti­r a­śu­ddha­dra­vye ta­da­bhā­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="433,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,19</span>d iti vadaṃtaṃ pra­tyu­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3288"><l ana="bt" n="bt_5.29.1"><lb n="433,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.29.1</span>sa­ddra­vya­la­kṣa­ṇaṃ śuddham aśuddhaṃ sa­vi­śe­ṣa­ṇaṃ | proktaṃ sā­mā­nya­to yasmāt tato dravyaṃ ya­tho­di­taṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3289" rend="justify"><lb n="433,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,21</span>na hi vi­śe­ṣa­taḥ sa­ddra­vya­la­kṣa­ṇaṃ yato trā­ti­vyā­ptya­vyā­ptī syātāṃ sā­mā­nya­ta­s tasya ta­lla­kṣa­ṇa­tvā­t | na caivaṃ <lb n="433,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,22</span>śu­ddha­dra­vya­m eva sa­lla­kṣa­ṇaṃ syād a­śu­ddha­dra­vya­syā­pi la­kṣa­ṇa­tvo­pa­pa­tteḥ | tato nā­vyā­pti­r la­kṣa­ṇa­sya | yathaiva hi deśa<span type="hard-break">- </span><lb n="433,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,23</span>kālair a­vi­cchi­nnaṃ sarvatra sarvadā sarvathā vastuni satsad iti pra­tya­yā­bhi­dhā­na­vya­va­hā­ra­ni­baṃ­dha­naṃ sa­ttā­sā­mā­nyaṃ <lb n="433,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,24</span>śu­ddha­dra­vya­la­kṣa­ṇa­m a­bā­dha­m a­nu­bhū­ya­mā­na­m ā­bā­la­pra­si­ddhaṃ tathā sa­rva­dra­vya­vi­śe­ṣe­ṣu dravyaṃ dravyam ity a­nu­bhū­ta­bu­ddhyā­bhi­dhā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="433,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,25</span>ni­baṃ­dha­na­dra­vyo­pā­dhi sad eva dra­vya­tva­m a­śu­ddha­dra­vya­sa­vi­śe­ṣa­ṇa­sya sa­ttva­syā­śu­ddha­tvā­t | evaṃ jī­va­pu­dga­la­dha­rmā­dha­rmā<span type="hard-break">- </span><lb n="433,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,26</span>kā­śa­kā­la­dra­vyaṃ pra­tye­ta­vyaṃ | kra­ma­yau­ga­pa­dya­vṛ­tti sva­pa­ryā­ya­vyā­pi jī­va­tva­vi­śe­ṣa­ṇa­sya sattvasya jī­va­dra­vya­tvā­t tā<span type="hard-break">- </span><lb n="433,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,27</span>dṛk pu­dga­la­tva­vi­śi­ṣṭa­sya pu­dga­la­dra­vya­tvā­t kra­mā­kra­ma­bhā­vi­dha­rma­pa­ryā­ya­vyā­pi­dha­rma­tva­vi­śe­ṣa­ṇa­sya dha­rma­dra­vya­tvā­t­, <lb n="433,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,28</span>ta­thā­vi­dhā­dha­rma­tvo­pa­hi­ta­syā­dha­rma­dra­vya­tvā­t­, tā­dṛ­śā­kā­śa­tvo­pā­dhe­r ā­kā­śa­dra­vya­tvā­t­, kra­mā­kra­ma­bhā­vi­pa­ryā­ya­vyā<span type="hard-break">- </span><lb n="433,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,29</span>pi­kā­la­tva­vi­śi­ṣṭa­sya kā­la­dra­vya­tvā­t || </p><p n="a_3290" rend="justify"><lb n="433,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,30</span>nanv astu sa­ddra­vya­sya lakṣaṇaṃ tattu nityam eva, tad e­ve­da­m iti pra­tya­bhi­jñā­nā­t | ta­da­ni­tya­tve '­gha­ṭa­nā­t sarvadā <lb n="433,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,31</span>bā­dha­ka­ra­hi­ta­tvā­d iti ka­ści­t­, pra­ti­kṣa­ṇa­m u­tpā­da­vya­yā­tma­ka­tvā­n na­śva­ra­m eva ta­dvi­cche­da­pra­tya­ya­syā­bhrāṃ­ta­syā­nya­thā­nu­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="433,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 433,32</span>tter ity aparaḥ | taṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.30 a_3291" rend="justify"><pb n="434"/><lb n="434,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.30 </span>u­tpā­da­vya­ya­dhrau­vya­yu­ktaṃ sat || <ref type="no-sbt" rend="b">30</ref> || </p><p n="a_3292" rend="justify"><lb n="434,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,02</span>sva­jā­tya­pa­ri­tyā­ge­na bhā­vāṃ­ta­rā­v āptir u­tpā­daḥ­, tathā pū­rva­bhā­va­vi­ga­mo vyayaḥ, dhruveḥ sthai­rya­ka­rma­ṇo dhru­va­tī­ti <lb n="434,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,03</span>dhruvas tasya bhāvaḥ karma vā dhrauvyaṃ tair yuktaṃ sad iti bo­ddha­vya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3293"><l ana="bt" n="bt_5.30.1"><lb n="434,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.30.1</span>ta­tro­tpā­da­vya­ya­dhrau­vya­yu­ktaṃ sad iti sū­ca­nā­t | gu­ṇa­sa­ttvaṃ bhaven naiva dra­vya­la­kṣa­ṇa­m aṃjasā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3294" rend="justify"><lb n="434,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,05</span>na hi gu­ṇa­bhū­taṃ sattvam u­tpā­da­vya­ya­dhrau­vya­yu­kta­m u­pa­pa­dya­te tasya ka­lpi­ta­tvā­t­, nāṃjasā dravyasya lakṣaṇaṃ <lb n="434,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,06</span>va­stu­bhū­ta­syai­va sa­ttva­syo­tpā­dā­di­yu­kta­tvo­pa­pa­tteḥ bhe­da­jñā­nā­d u­tpā­da­vya­ya­dhrau­vya­si­ddhi­va­da­bhe­da­jñā­nā­d drau­vya­si­ddhe­r aprati<span type="hard-break">- </span><lb n="434,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,07</span>baṃ­dha­tvā­t | nanu ca dhrau­vya­yu­ktaṃ sa­ddra­vya­sya lakṣaṇaṃ u­tpā­da­vya­ya­yu­ktaṃ sat pa­ryā­ya­sya la­kṣa­ṇa­m iti vyaktaṃ vakta<span type="hard-break">- </span><lb n="434,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,08</span>vyam a­vi­ro­dhā­t | naivaṃ va­kta­vyaṃ­, sataḥ e­ka­tvā­d ekā satteti va­ca­nā­t tad evaikaṃ dravyam a­naṃ­ta­pa­ryā­ya­m ity ucyate na <lb n="434,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,09</span>punar dvividhā dra­vya­sa­ttā pa­ryā­ya­sa­ttā ceti | tato nyasya ma­hā­sā­mā­nya­syai­ka­sya ta­dvyā­pi­no dravyasya pra­saṃ­gā­t | <lb n="434,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,10</span>tad api yady a­sa­drū­paṃ tadā na dravyaṃ sva­ra­vi­ṣā­ṇa­va­t | sadrūpaṃ cet, saivaikā satteti siddhaṃ sa­lla­kṣa­ṇaṃ dravyam eva <lb n="434,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,11</span>pa­ryā­ya­sya pa­ryā­yāṃ­ta­ra­rū­pe­ṇa sa­drū­pa­tva­pra­tī­teḥ | tata eva sa­lla­kṣa­ṇa­m eva dravyaṃ śuddham ity a­va­dhā­rya­te­, ta­syā­sa­drū<span type="hard-break">- </span><lb n="434,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,12</span>pa­tvā­bhā­vā­t prā­ga­bhā­vā­de­r api bhā­vāṃ­ta­ra­sva­bhā­va­syai­va sa­da­sa­ttva­si­ddheḥ | sa­tpra­tya­yā­vi­śe­ṣā­d vi­śe­ṣa­liṃ­gā­bhā­vā­d ekā <lb n="434,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,13</span>satteti parair apy a­bhi­dhā­nā­t ke­va­la­dhrau­vya­yu­kta­m eva sad ity e­kāṃ­ta­vya­va­cche­da­nā­rtha­m u­tpā­da­vya­ya­yu­kta­m ity u­cya­te­, tasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="434,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,14</span>naṃ­ta­pa­ryā­yā­tma­ka­tvā­t pa­ryā­yā­ṇāṃ co­tpā­da­vya­ya­dhrau­vya­yu­kta­tvā­t | na nityaṃ sad ekam asty a­nu­syū­tā­kā­raṃ ta­syā­sa­drū<span type="hard-break">- </span><lb n="434,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,15</span>pa­vyā­vṛ­ttyā ka­lpi­ta­tvā­t sva­la­kṣa­ṇa­syai­vo­tpā­da­vya­ya­va­taḥ sattvād ity e­kāṃ­ta­vya­va­cchi­tta­ye dhrau­vya­yu­kta­m ity a­bhi­bhā­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="434,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,16</span>ṇāt | syān mataṃ; yady u­tpā­dā­dī­ni parair u­tpā­dā­di­bhi­r vinā saṃti tadā dravyam api tair vinaiva sad astv iti vyarthaṃ <lb n="434,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,17</span>ta­dyu­kta­va­ca­naṃ­, atha parair u­tpā­dā­di­bhi­r yogāt ta­dā­na­va­sthā syāt pra­tye­ka­m u­tpā­dā­dī­nā­m a­pa­ro­tpā­dā­di­tra­ya­yo­gā­t ta<span type="hard-break">- </span><lb n="434,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,18</span>du­tpā­dā­dī­nā­m api pra­tye­ka­m a­pa­ro­tpā­dā­di­tra­ya­yo­ga­taḥ sa­ttva­si­ddheḥ | su­dū­ra­m api ga­tvo­tpā­dā­dī­nāṃ svataḥ sattve <lb n="434,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,19</span>sato pi svata eva sattvaṃ bhaved u­tpā­dā­dī­nāṃ sato na­rthāṃ­ta­ra­tve la­kṣya­la­kṣa­ṇa­bhā­va­vi­ro­dha­s ta­dvi­śe­ṣā­bhā­vā­d iti | <lb n="434,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,20</span>tad e­ta­tpra­jñā­ka­re­ṇo­ktaṃ ta­syā­pra­jñā­vi­jṛṃ­bhi­ta­m ity ayaṃ da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3295"><l ana="bt" n="bt_5.30.2"><lb n="434,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.30.2</span>ya­tho­tpā­dā­da­yaḥ saṃtaḥ pa­ro­tpā­dā­di­bhi­r vinā | tathā vastu na cet ke­nā­na­va­sthā­di ni­vā­rya­te || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.30.3"><lb n="434,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.30.3</span>ity asat sarvathā teṣāṃ vastuno sa­da­si­ddhi­taḥ | la­kṣya­la­kṣa­ṇa­bhā­vaḥ syāt sa­rva­thai­kyā­na­bhī­ṣṭi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3296" rend="justify"><lb n="434,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,23</span>u­tpā­da­vya­ya­dhrau­vyai­kyai­r yuktaṃ sa­tsa­mā­hi­taṃ | </p><p n="a_3297" rend="justify"><lb n="434,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,24</span>tā­dā­tmye­na sthāpitaṃ sad iti yujeḥ sa­mā­dhya­rtha­sya vyā­khyā­nā­n na teṣāṃ sato rthāṃ­ta­ra­tva­m ucyate yena tatpakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="434,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,25</span>bhāvī doṣo navasthā ta­dyo­ga­vai­ya­rthya­la­kṣa­ṇaḥ syāt | na cā­rthāṃ­ta­ra­tva­m eva yato la­kṣya­la­kṣa­ṇa­bhā­va­vi­ro­dhaḥ kathaṃci<span type="hard-break">- </span><lb n="434,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,26</span>d bhe­do­pa­ga­mā­dyu­je­r yo­gā­rtha­syā­pi vyā­khyā­nā­t || </p><p n="a_3298" rend="justify"><lb n="434,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,27</span>kiṃ punaḥ sato rūpaṃ nityaṃ ? yad dhrau­vya­yu­ktaṃ syāt, kiṃ vānityaṃ ? yad u­tpā­da­vya­ya­yu­ktaṃ bhaved ity u­pa­da­rśa<span type="hard-break">- </span><lb n="434,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,28</span>yann ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.31 a_3299" rend="justify"><lb n="434,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.31 </span>ta­dbhā­vā­vya­yaṃ nityaṃ || <ref type="no-sbt" rend="b">31</ref> || </p><p n="a_3300" rend="justify"><lb n="434,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,30</span>sā­ma­rthyā­l labhyate dvitīyaṃ sūtraṃ '­a­ta­dbhā­ve­na sa­vya­ya­m a­ni­tyaṃ­' iti bhāvas ta­dbhā­va­s tattvam ekatvaṃ tad evam iti <lb n="434,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,31</span>pra­tya­bhi­jñā­na­sa­ma­dhi­ga­myaṃ tad ity u­pa­ga­mā­t | tena ka­dā­ci­d vya­yā­sa­ttvā­d avyayaṃ nityaṃ sā­ma­rthyā­d a­nu­tpā­da­m iti <lb n="434,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,32</span>gamyate vya­ya­ni­vṛ­ttā­v u­tpā­da­ni tti­si­ddhe­r u­tta­rā­kā­ro­tpā­da­sya pū­rvā­kā­ra­vya­ye­na vyā­pta­tvā­t ta­nni­vṛ­ttau ni­vṛ­tti­si­ddheḥ | <lb n="434,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,33</span>a­ta­dbhā­vo nyatvaṃ pū­rva­smā­d anyad idam ity a­nva­ya­pra­tya­yā­d a­va­se­yaṃ | ta­ttva­dhrau­vya­m a­ni­tya­m u­tpā­da­vya­ya­yo­gā­t taduktaṃ nityaṃ <lb n="434,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 434,34</span>tad e­ve­da­m iti pra­tī­te­na nityam a­nya­pra­ti­pa­tti­si­ddhe­r iti tad eva yuktam e­ta­tsū­tra­dvi­ta­ya­m ity u­pa­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3301"><l ana="bt" n="bt_5.31.1"><pb n="435"/><lb n="435,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.31.1</span>ta­dbhā­ve­nā­vya­yaṃ nityaṃ tathā pra­tya­va­ma­rśa­taḥ | taddhrauvyaṃ vastuno rūpaṃ yuktam a­rtha­kri­yā­kri­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.31.2"><lb n="435,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.31.2</span>sā­ma­rthyā­t savyayaṃ rūpam u­tpā­da­vya­ya­saṃ­jña­kaṃ | sū­tre­smi­n sūcitaṃ ta­syā­pā­ye va­stu­tva­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3302" rend="justify"><lb n="435,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,03</span>na hy e­kāṃ­ta­to nityaṃ san nāma tasya kra­ma­yau­ga­pa­dyā­bhyā­m a­rtha­kri­yā­ro­dhā­t | nāpy a­ni­tya­m eva tata eva | na <lb n="435,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,04</span>cā­rtha­kri­yā­ra­hi­taṃ vastu sat sva­ra­śṛṃ­ga­va­t­, a­rtha­kri­yā­kā­ri­ṇa eva vastunaḥ sa­ttvo­pa­pa­tteḥ | tatas sa­nni­tya­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="435,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,05</span>nityaṃ ca yuktaṃ sū­ci­ta­m a­vi­ru­ddha­tvā­t || </p><p n="a_3303" rend="justify"><lb n="435,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,06</span>kutas ta­da­vi­ru­ddha­m ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.32 a_3304" rend="justify"><lb n="435,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.32 </span>a­rpi­tā­na­rpi­ta­si­ddheḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">32</ref> || </p><p n="a_3305" rend="justify"><lb n="435,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,08</span>ta­dbhā­ve­nā­vya­yaṃ nityam a­ta­dbhā­ve­na sa­vya­ya­m a­ni­tya­m iti sādhyaṃ | tataḥ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3306"><l ana="bt" n="bt_5.32.1"><lb n="435,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.32.1</span>nityaṃ rūpaṃ vi­ru­dhye­ta ne­ta­re­ṇai­ka­va­stu­ni | a­rpi­te­tyā­di­sū­tre­ṇa prāhaivaṃ na­ya­bhe­da­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3307" rend="justify"><lb n="435,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,10</span>kutaḥ punaḥ sato nityam anityaṃ ca rūpam arpitaṃ cety ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3308"><l ana="bt" n="bt_5.32.2"><lb n="435,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.32.2</span>dra­vyā­rthā­d arpitaṃ rūpaṃ pa­ryā­yā­rthā­d a­na­rpi­taṃ | nityaṃ vācyam anityaṃ tu vi­pa­ryā­sā­t pra­si­ddhya­ti || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3309" rend="justify"><lb n="435,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,12</span>dra­vyā­rthā­d ādiṣṭaṃ rūpaṃ pa­ryā­yā­rthā­d a­nā­di­ṣṭaṃ yathā nityaṃ, tathā pa­ryā­yā­rthā­d ādiṣṭaṃ dra­vyā­rthā­d a­nā­di­ṣṭa­m ani<span type="hard-break">- </span><lb n="435,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,13</span>tyam iti siddhyaty eva | tatas tad ekatra sa­dā­tma­ni na viruddhaṃ | yad eva rūpaṃ nityaṃ ta­de­vā­ni­tya­m iti vacane <lb n="435,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,14</span>vi­ro­dha­si­ddheḥ vi­ka­lā­de­śā­ya­tta­na­ya­ni­rū­pa­ṇā­yāṃ sarvathā vi­ro­dha­syā­na­va­tā­rā­t || nanv evam u­bha­ya­do­ṣā­dya­nu­ṣaṃ­gaḥ <lb n="435,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,15</span>syād ity ā­re­kā­yā­m idam ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3310"><l ana="bt" n="bt_5.32.3"><lb n="435,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.32.3</span>pra­mā­ṇā­rpa­ṇa­ta­s tat syād vastu jā­tyaṃ­ta­raṃ tataḥ | tatra no­bha­ya­do­ṣā­di­pra­saṃ­go nu­bha­vā­spa­de || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3311" rend="justify"><lb n="435,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,17</span>na hi sa­ka­lā­de­śe pra­mā­ṇā­ya­tte pra­ti­bhā­sa­na­m u­tpā­da­vya­ya­dhrau­vya­yu­ktaṃ ta­du­bha­ya­do­ṣā­bhyāṃ spṛ­śya­te­, tasya <lb n="435,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,18</span>ni­tyā­ni­tyai­kāṃ­tā­bhyāṃ jā­tyaṃ­ta­ra­tvā­t | tata eva nā­na­va­sthā­vai­ya­dhi­ka­ra­ṇyaṃ saṃ­ka­ra­vya­ti­ka­rau vā saṃśayo vā <lb n="435,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,19</span>yato pra­ti­pa­tte­r a­bhā­va­s ta­syā­pā­dya­te ci­tra­saṃ­ve­da­na­va­da­nu­bha­vā­spa­de vastuni ta­da­na­va­tā­rā­t | taditthaṃ pa­rā­pa­ra­dra­vya­sya <lb n="435,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,20</span>sa­lla­kṣa­ṇa­sya pra­si­ddhe­r na cā­kṣu­ṣa­m a­va­ya­vi­dra­vyaṃ pudgalaṃ skaṃ­dha­saṃ­jña­kaṃ pra­ti­kṣe­ptuṃ śakyaṃ, sa­rva­pra­ti­kṣe­pa­pra­saṃ­gā­t || </p><p n="a_3312" rend="justify"><lb n="435,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,21</span>kutaḥ punaḥ pu­dga­lā­nāṃ nā­nā­dra­vyā­ṇāṃ saṃbaṃdho yataḥ skaṃdha eko va­ti­ṣṭha­ta ity ā­re­kā­yā­m idam ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.33 a_3313" rend="justify"><lb n="435,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.33 </span>sni­gdha­rū­kṣa­tvā­d baṃdhaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">33</ref> || </p><p n="a_3314" rend="justify"><lb n="435,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,23</span>sne­ha­gu­ṇa­yo­gā­t snigdhāḥ rū­kṣa­gu­ṇa­yo­gā­d rūkṣās ta­dbhā­vā­t pu­dga­lā­nāṃ baṃdhaḥ syāt | na rūkṣo nāma guṇo sti, <lb n="435,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,24</span>sne­hā­bhā­ve rū­kṣa­vya­va­hā­ra­si­ddhe­r iti cen na; rū­kṣā­bhā­ve sne­ha­vya­va­hā­ra­pra­saṃ­gā­t sne­ha­syā­py a­bhā­vo­pa­pa­tteḥ­, śī­tā­bhā­ve <lb n="435,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,25</span>co­ṣṇa­vya­va­hā­ra­pra­sa­kte­r u­ṣṇa­gu­ṇā­bhā­vā­nu­ṣaṃ­gā­t | spa­rśa­neṃ­dri­ya­jñā­ne śī­ta­va­du­ṣṇa­gu­ṇa­sya pra­ti­bhā­sa­nā­d uṣṇo guṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="435,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,26</span>spa­rśa­vi­śe­ṣo nu­ṣṇā­śī­ta­pā­ka­je­ta­ra­spa­rśa­va­d iti cet, tarhi sne­ha­spa­rśa­na­ka­ra­ṇa­jñā­ne rūkṣasya la­ghu­gu­ru­spa­rśa­vi­śe­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="435,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,27</span>va­da­va­bhā­sa­nā­t kathaṃ rūkṣo guṇo na syāt ? tasya bā­dha­kā­bhā­vā­d a­pra­ti­kṣe­pā­rha­tvā­c ca­tu­rviṃ­śa­ti­r eva guṇā iti <lb n="435,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,28</span>ni­ya­ma­syā­gha­ṭa­nā­t | tathā sa­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3315"><l ana="bt" n="bt_5.33.1"><lb n="435,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.33.1</span>skaṃdho baṃdhāt sa cāsty eṣāṃ sni­gdha­rū­kṣa­tva­yo­ga­taḥ | pu­dga­lā­nā­m iti dhvastā sūtre smiṃs ta­da­bhā­va­tā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.33.2"><lb n="435,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.33.2</span>snigdhāḥ snigdhais tathā rūkṣā rūkṣaiḥ snigdhāś ca pudgalāḥ | baṃdhaṃ ya­thā­sa­te skaṃ­dha­si­ddhe­r bā­dha­ka­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.33.3"><lb n="435,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.33.3</span>nai­ka­de­śe­na kārtsnyena baṃ­dha­syā­gha­ṭa­nā­t tataḥ | kā­rya­kā­ra­ṇa­mā­dhya­sthya­kṣa­ṇa­va­tta­dvi­bhā­va­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3316" rend="justify"><lb n="435,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,32</span>ya­thai­ka­kā­rya­kā­ra­ṇa­kṣa­ṇā­bhyāṃ ta­nma­dhya­syai­ka­de­śe­na saṃbaṃdhe sā­va­ya­va­tva­m a­na­va­sthā ca ta­de­ka­de­śā­py e­ka­de­śāṃ­ta­re­ṇa <lb n="435,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 435,33</span>saṃ­baṃ­dhā­t | kārtsnyena saṃbaṃdhe punar e­ka­kṣa­ṇa­mā­tra­saṃ­tā­na­pra­saṃ­gaḥ kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vā­bhā­va­ś ca sa­rva­thai­ka­smiṃ­s ta­dvi­ro­dhā­t | <pb n="436"/><lb n="436,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,01</span>kiṃ tarhi? saṃbaṃdha eveti kathyate | tathā pa­ra­mā­ṇū­nā­m api yu­ga­pa­t pa­ra­spa­ra­m e­ka­tva­pa­ri­ṇā­ma­he­tu­r baṃdho nai­ka­de­śe­na <lb n="436,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,02</span>sa­rvā­tma­nā vā sā­va­ya­va­tvā­na­va­sthā­pra­saṃ­gā­d e­ka­pa­ra­mā­ṇu­mā­tra­piṃ­ḍa­pra­saṃ­gā­c ca | kiṃ tarhi ? piṃḍa eva sni­gdha­rū­kṣa­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="436,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,03</span>vi­śe­ṣā­ya­tta­tvā­t tasya tathā da­rśa­nā­t sa­ktu­to­yā­di­va­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3317"><l ana="bt" n="bt_5.33.4"><lb n="436,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.33.4</span>pū­rvā­pa­ra­vi­dāṃ baṃdhas ta­thā­bhā­vā­t paro bhavet | nā­nā­ṇu­bhā­va­taḥ sāṃ­śā­da­ṇo­r baṃdho 'paro sti kim || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.33.5"><lb n="436,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.33.5</span>ni­raṃ­śa­tvaṃ na cāṇūnāṃ madhyaṃ prāptasya nāvataḥ | tathā te saṃ­vi­do­r madhyaṃ prāptāyāḥ saṃvidaḥ sphuṭam || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.33.6"><lb n="436,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.33.6</span>saṃ­vi­da­dvai­ta­ta­ttva­syā­si­ddhau baṃdho na kevalaṃ | sa syāt kiṃtu sva­saṃ­tā­nā­dya­bhā­vā­t sa­rva­śū­nya­tā || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.33.7"><lb n="436,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.33.7</span>ta­tsaṃ­vi­nmā­tra­saṃ­si­ddhau saṃ­tā­na­s te pra­si­ddhya­ti | ta­dva­dbaṃ­dhaḥ sthito rthānāṃ pa­ri­ṇā­mo vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_3318" rend="justify"><lb n="436,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,08</span>śū­nya­vā­di­nā­pi saṃ­vi­nmā­tra­m u­pa­gaṃ­ta­vyaṃ tasya cāvaśyaṃ kā­ra­ṇa­m anyathā ni­tya­tva­pra­saṃ­gā­t kāryam a­bhyu­pa­gaṃ­ta­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="436,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,09</span>m anyathā ta­da­va­stu­tvā­pa­tte­r iti ta­tsaṃ­tā­na­si­ddhiḥ | tatsiddhau ca kā­rya­kā­ra­ṇa­saṃ­vi­do­r madhyam a­dhyā­sī­nā­yāḥ saṃvi<span type="hard-break">- </span><lb n="436,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,10</span>das ta­tsaṃ­baṃ­dhe pi sāṃ­śa­tvā­bhā­va­va­tpa­ra­mā­ṇū­nāṃ madhyam a­dhi­ṣṭhi­to pi pa­ra­mā­ṇo­r a­naṃ­śa­tva­si­ddhe­s ta­tsa­rva­sa­mu­dā­ya­vi­śe­ṣo py a<span type="hard-break">- </span><lb n="436,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,11</span>ne­ka­pa­ri­ṇā­mo baṃdhaḥ pra­si­ddhya­ty eva | sa ca sa­rva­pa­ra­mā­ṇū­nā­m a­vi­śe­ṣe­ṇa prasakta ity a­ni­rgu­ṇā­nāṃ baṃ­dha­pra­ti­ṣe<span type="hard-break">- </span><lb n="436,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,12</span>dhārtham ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.34 a_3319" rend="justify"><lb n="436,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.34 </span>na ja­gha­nya­gu­ṇā­nā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">34</ref> || </p><p n="a_3320" rend="justify"><lb n="436,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,14</span>ja­gha­nya­m iva jaghanyaṃ ni­kṛ­ṣṭa­m iti śā­khā­di­tvā­de­r de­hāṃ­ga­tvā­d vā ja­gha­na­śa­bda­si­ddhiḥ jaghane bhavo jaghanyo <lb n="436,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,15</span>nikṛṣṭaḥ jaghanya iva jaghanyo tyaṃ­tā­pra­kṛ­ṣṭa iti | gu­ṇa­śa­bda­syā­ne­kā­rtha­tve vi­va­kṣā­va­śā­d bhā­ga­gra­ha­ṇaṃ dvi­gu­ṇā­va<span type="hard-break">- </span><lb n="436,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,16</span>yavā iti yathā dvibhāgā ity a­rtha­pra­ti­pa­tte­r jaghanyo guṇo yeṣāṃ te ja­gha­nya­gu­ṇāḥ pa­ra­mā­ṇa­vaḥ sū­kṣma­tvā­d vā teṣāṃ <lb n="436,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,17</span>na baṃdha ity a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ | te­nai­ka­gu­ṇa­sya sni­gdha­rū­kṣa­sya vā pareṇa snigdhena rūkṣeṇa cai­ka­gu­ṇe­na dvi­tri­saṃ­khye­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="436,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,18</span>saṃ­khye­yā­naṃ­ta­gu­ṇe­na vā nāsti baṃdhas tathā dvyā­di­bhi­r dvyā­di­gu­ṇai­r e­ka­gu­ṇai­ś ceti sūtritaṃ bhavati | nanu ca jaghanya<span type="hard-break">- </span><lb n="436,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,19</span>guṇāḥ pa­ra­mā­ṇa­vaḥ kecit saṃtīti kuto niścayaḥ sni­gdha­rū­kṣa­gu­ṇa­yo­r a­pa­ka­rṣā­ti­śa­ya­da­rśa­nā­t pa­ra­mā­pa­ka­rṣa­sya <lb n="436,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,20</span>siddher ja­gha­nya­gu­ṇa­si­ddhiḥ | u­ṣṭrī­kṣī­rā­d dhi ma­hi­ṣī­kṣī­ra­syā­pa­kṛ­ṣṭaḥ sne­ha­gu­ṇaḥ pra­tī­ya­te tato go­kṣī­ra­sya tato py ajā<span type="hard-break">- </span><lb n="436,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,21</span>kṣīrasya tato pi to­ya­sye­ti | tathā rū­kṣa­gu­ṇo pi śa­rka­rā­taḥ ka­ṇi­kā­nā­m a­pa­kṛ­ṣṭaḥ pra­tī­ya­te tato pi pāṃśūnā<span type="hard-break">- </span><lb n="436,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,22</span>m iti | sni­gdha­rū­kṣa­gu­ṇaḥ kvacid a­tyaṃ­ta­m a­pa­ka­rṣa­me­ti pra­kṛ­ṣya­mā­ṇā­pa­ka­rṣa­tvā­dā nabhasaḥ pa­ri­mā­ṇe pa­ri­mā­ṇa­va­d i<span type="hard-break">- </span><lb n="436,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,23</span>ty a­nu­mā­nā­j ja­gha­nya­gu­ṇa­si­ddhiḥ | e­te­no­tkṛ­ṣṭa­gu­ṇa­si­ddhi­r vyā­khyā­tā­, pra­ka­rṣā­ti­śa­ya­da­rśa­nā­t kvacit pa­ra­ma­pra­ka­rṣa­si­ddheḥ | <lb n="436,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,24</span>nanu ca ka­dā­ci­d abaṃdhaḥ pa­ra­mā­ṇū­nāṃ sarvadā skaṃ­dhā­tma­ta­yai­va pu­dga­lā­nā­m a­va­sthi­teḥ | buddhyā pa­ra­mā­ṇu­ka­lpa­no­pa­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="436,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,25</span>tter a­vi­bhā­ga­pa­ri­cche­da­va­d iti kaścit taṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3321"><l ana="bt" n="bt_5.34.1"><lb n="436,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.34.1</span>na ja­gha­nya­gu­ṇā­nāṃ syād baṃdha ity u­pa­de­śa­taḥ | pu­dga­lā­nā­m a­baṃ­dha­sya pra­si­ddhe­r api saṃgrahaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3322" rend="justify"><lb n="436,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,27</span>skaṃ­dhā­nā­m eva ke­ṣāṃ­ci­d bā­lu­kā­dī­nā­m abaṃdho stu na pa­ra­mā­ṇū­nā­m ity a­yu­ktaṃ­, pra­mā­ṇa­vi­ro­dhā­t | "­pṛ­thi­vī salilaṃ <lb n="436,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,28</span>chāyā ca­tu­riṃ­dri­ya­vi­ṣa­ya­ka­rma­pa­ra­mā­ṇuḥ ṣa­ḍvi­gha­bhe­daṃ bhaṇitaṃ pu­dga­la­ta­ttvaṃ ji­neṃ­dre­ṇe­"­ty ā­ga­me­na pā­ra­mā­rthi­ka­pa­ra­mā­ṇu<span type="hard-break">- </span><lb n="436,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,29</span>pra­kā­śa­ke­na ka­lpi­ta­pa­ra­mā­ṇu­vā­da­sya vi­dhā­nā­t | pa­ra­mā­rtha­to a­saṃ­baṃ­dha­pa­ra­mā­ṇu­vā­da­sya ca pa­ra­mā­ṇū­tpa­tti­sū­tre­ṇa <lb n="436,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,30</span>ni­rā­ka­ra­ṇā­t | bhedād aṇuḥ kalpyate iti kri­yā­dhyā­hā­rā­n notpattiḥ pa­ra­mā­ṇū­nā­m iti cen na, bhe­da­saṃ­ghā­te­bhya <lb n="436,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,31</span>u­tpa­dyaṃ­ta ity atra svayam u­tpa­dyaṃ­ta iti kriyāyāḥ kri­yāṃ­ta­rā­dhyā­hā­ra­ni­vṛ­ttya­rtha­m u­pa­nyā­sā­t bhe­dā­da­ṇu­r iti sūtrasya <lb n="436,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,32</span>ni­ya­mā­tha­tvā­t pū­rva­sū­tre­ṇai­va pa­ra­mā­ṇū­tpa­tte­r vi­dhā­nā­t | kiṃ ca, vi­vā­dā­pa­nnāḥ skaṃ­dha­bhe­dāḥ kvacit pra­ka­rṣa­bhā­jaḥ <lb n="436,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 436,33</span>pra­kṛ­ṣya­mā­ṇa­tvā­t pa­ri­mā­ṇa­va­d ity a­nu­mā­na­bā­dhi­ta­tvā­n na pa­ra­mā­ṇū­nā­m a­baṃ­dha­ka­lpa­nā śreyasī | nanu ca pa­ra­mā­ṇū­nā<span type="hard-break">- </span><pb n="437"/><lb n="437,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,01</span>m a­baṃ­dha­sā­dha­ne teṣāṃ punar baṃ­dhā­bhā­vaḥ sā­ka­lye­nai­ka­de­śe­na baṃ­dha­syā­gha­ṭa­nā­d iti cen na, sū­kṣma­skaṃ­dhā­nā­m api baṃdhābhā<span type="hard-break">- </span><lb n="437,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,02</span>va­pra­saṃ­gā­t | teṣām api kārtsnyena baṃdhe sū­kṣmai­ka­skaṃ­dha­mā­tra­piṃ­ḍa­pra­sa­kteḥ | e­ka­de­śe­na saṃbaṃdhe cai­ka­skaṃ­dha­de­śa­sya <lb n="437,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,03</span>skaṃ­dhāṃ­ta­ra­de­śe­na baṃdho nai­ka­de­śe­na vā bhavet ? kārtsnyena cet ta­de­ka­de­śa­mā­tra­pra­sa­ktiḥ­, e­ka­de­śe­na ced a­na­va­sthā <lb n="437,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,04</span>syāt pra­kā­rāṃ­ta­re­ṇa taddvandve pa­ra­mā­ṇū­nā­m api baṃdhas tathaiva syāt sni­gdha­rū­kṣa­tvā­d baṃdha iti niḥ­pra­ti­dvaṃ­dva­sya baṃdhasya <lb n="437,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,05</span>sā­dha­nā­t | tataḥ sūktaṃ na ja­gha­nya­gu­ṇā­nāṃ baṃdha iti | pra­ti­ṣe­dha­va­tpu­dga­lā­nā­m a­baṃ­dha­si­ddhe­r api saṃgraha iti | <lb n="437,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,06</span>yeṣāṃ pa­ra­mā­ṇū­nāṃ baṃdhas teṣāṃ baṃdha eva sa­rva­dā­, yeṣāṃ tv a­baṃ­dha­s teṣām abaṃdha evety ekāṃto py a­ne­nā­pā­staḥ | ke­ṣāṃ­ci­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="437,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,07</span>baṃ­dhā­nā­m api ka­dā­ci­d baṃ­dha­da­rśa­nā­d baṃ­dha­va­tāṃ vā baṃ­dha­pra­tī­te­r bā­dha­kā­bhā­vā­t pa­ra­mā­ṇu­ṣv api ta­nni­ya­mā­nu­pa­pa­tteḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.35 a_3323" rend="justify"><lb n="437,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.35 </span>gu­ṇa­sā­mye sa­dṛ­śā­nā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">35</ref> || </p><p n="a_3324" rend="justify"><lb n="437,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,09</span>gu­ṇa­vai­ṣa­mye baṃ­dha­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ sa­dṛ­śa­gra­ha­ṇaṃ | sa­dṛ­śā­nāṃ sni­gdha­gu­ṇā­nāṃ pa­ra­spa­raṃ rū­kṣa­gu­ṇā­nāṃ vānyonyaṃ <lb n="437,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,10</span>bhā­ga­sā­mye baṃdhasya pra­ti­ṣe­dhā­t | nanv evaṃ vi­sa­dṛ­śā­nāṃ gu­ṇa­sā­mye baṃ­dha­pra­ti­ṣe­dho na syād iti na maṃ­ta­vyaṃ­, <lb n="437,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,11</span>sa­dṛ­śa­gra­ha­ṇa­sya vi­sa­dṛ­śa­vya­va­cche­dā­rtha­tvā­bhā­vā­t sa­dṛ­śā­nā­m evety a­va­dhā­ra­ṇā­nā­śra­ya­ṇā­t | gu­ṇa­sā­mye veti <lb n="437,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,12</span>sū­tro­pa­de­śe hi sa­dṛ­śā­nāṃ gu­ṇa­vai­ṣa­mye pi baṃ­dha­pra­ti­ṣe­dha­pra­sa­ktau ta­dva­tta­tsi­ddha­ye sa­dṛ­śa­gra­ha­ṇaṃ kṛtaṃ, tena snigdharū<span type="hard-break">- </span><lb n="437,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,13</span>kṣajātyā sāmye pi gu­ṇa­vai­ṣa­mye baṃ­dha­si­ddhiḥ | ki­ma­rtha­m idaṃ sūtram a­bra­vī­d ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3325"><l ana="bt" n="bt_5.35.1"><lb n="437,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.35.1</span>a­ja­gha­nya­gu­ṇā­nāṃ ta­tpra­sa­ktā­v a­vi­śe­ṣa­taḥ | gu­ṇa­sā­mye sa­mā­nā­nāṃ na baṃdha iti cā­bra­vī­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3326" rend="justify"><lb n="437,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,15</span>keṣāṃ punar baṃdhaḥ syād ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.36 a_3327" rend="justify"><lb n="437,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.36 </span>dvya­dhi­kā­di­gu­ṇā­nāṃ tu || <ref type="no-sbt" rend="b">36</ref> || </p><p n="a_3328" rend="justify"><lb n="437,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,17</span>dvya­dhi­ka­ś ca­tu­rgu­ṇaḥ | kathaṃ ? e­ka­gu­ṇa­sya ke­na­ci­d baṃ­dha­pra­ti­ṣe­dhā­d dvi­gu­ṇa­sya baṃ­dha­saṃ­bha­vā­t tato dvya­dhi­ka­sya ca­tu­rgu­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="437,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,18</span>tvo­pa­pa­tteḥ | pra­kā­ra­vā­ci­nā­di­gra­ha­ṇe­na paṃ­ca­gu­ṇā­di­pa­ri­gra­haḥ­, tri­gu­ṇā­dī­nāṃ baṃdhe paṃ­ca­gu­ṇā­dī­nāṃ dvya­dhi­ka­to<span type="hard-break">- </span><lb n="437,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,19</span>papatteḥ | evaṃ ca tu­lya­jā­tī­yā­nāṃ vi­jā­tī­yā­nāṃ ca dvya­dhi­kā­di­gu­ṇā­nāṃ baṃdhaḥ siddho bhavati | tu śabdasya <lb n="437,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,20</span>pra­ti­ṣe­dhā­ni­vṛ­ttya­rtha­tvā­t | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3329"><l ana="bt" n="bt_5.36.1"><lb n="437,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.36.1</span>dvya­dhi­kā­di­gu­ṇā­nāṃ tu baṃdho stīti ni­ve­da­ya­t | sa­rvā­pa­vā­da­ni­rmu­kta­vi­ṣa­ya­syā­ha saṃ­bha­va­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3330" rend="justify"><lb n="437,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,22</span>uktaṃ ca | "­ṇi­ddha­ssa ṇiddheṇa du­rā­hi­e­ṇa lukkhassa lukkheṇa du­rā­hi­e­ṇa | ṇiddhassa lukkheṇa u ei <lb n="437,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,23</span>baṃdho ja­ha­ṇṇa­va­jje visame same vā || " viṣamo '­tu­lya­jā­tī­yaḥ samaḥ sa­jā­tī­yo na punaḥ sa­mā­na­bhā­ga iti <lb n="437,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,24</span>vyā­khyā­nā­n na sa­ma­gu­ṇa­yo­r baṃ­dha­pra­si­ddhiḥ || </p><p n="a_3331" rend="justify"><lb n="437,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,25</span>kutaḥ punar dvāv eva guṇāv adhikau sa­jā­tī­ya­sya vi­jā­tī­ya­sya vā pareṇa baṃ­dha­he­tu­tāṃ pra­ti­pa­dye­te nā­nya­the­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.37 a_3332" rend="justify"><lb n="437,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.37 </span>baṃdhe dhikau pā­ri­ṇā­mi­kau || <ref type="no-sbt" rend="b">37</ref> || </p><p n="a_3333" rend="justify"><lb n="437,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,27</span>yasmād iti śeṣaḥ | pra­kṛ­ta­tvā­d gu­ṇa­saṃ­pra­tya­yaḥ | kva, prakṛtau guṇau dvya­dhi­kā­di­gu­ṇā­nāṃ tv ity atra samāse <lb n="437,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,28</span>gu­ṇī­bhū­ta­syā­pi gu­ṇa­śa­bda­syā­nu­va­rta­na­m iha sā­ma­rthyā­t­, ta­da­nya­syā­nu­va­rta­nā­saṃ­bha­vā­t | guṇāv iti vā­bhi­saṃ­baṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="437,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,29</span>dho rtha­va­śā­d vi­bha­kti­va­ca­na­yoḥ pa­ri­ṇā­mā­t bhā­vāṃ­ta­rā­pā­da­kau pā­ri­ṇā­mi­kau­, reṇoḥ kli­nna­gu­ḍa­va­t | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3334"><l ana="bt" n="bt_5.37.1"><lb n="437,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.37.1</span>baṃ­dhe­dhi­kau guṇau yasmād anyeṣāṃ pā­ri­ṇā­mi­kau | dṛṣṭau sa­ktu­ja­lā­dī­nāṃ nā­nya­the­ty atra yu­kti­vā­k || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3335" rend="justify"><lb n="437,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,31</span>tathaiva hi rūkṣāṇāṃ saktūnāṃ snigdhā ja­la­ka­ṇā­s tato dvābhyāṃ gu­ṇā­bhyā­m adhikāḥ piṃ­ḍā­tma­ta­yā pā­ri­ṇā­mi­kā <lb n="437,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 437,32</span>dṛśyaṃte nānyathā | tathaiva pa­ra­mā­ṇo­r dvi­gu­ṇa­sya ca­tu­rgu­ṇaḥ pa­ra­mā­ṇuḥ pa­ri­ṇā­ma­kaḥ syād anyathā dvayoḥ pa­ra­mā­ṇvo<span type="hard-break">- </span><pb n="438"/><lb n="438,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,01</span>r a­nyo­nya­m a­vi­vi­kta­rū­pa­dvya­ṇu­ka­skaṃ­dha­pa­ri­ṇā­mā­yo­gā­t saṃ­yo­ga­mā­tra­pra­sa­kteḥ pa­ra­spa­ra­vi­ve­ka­pra­sa­kte­s ta­da­na­nva­ya­va­ttvaṃ | <lb n="438,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,02</span>na ca vi­bhā­ga­saṃ­yo­gā­bhyā­m a­nya­pa­ri­ṇā­maḥ prā­pti­rū­po na saṃ­bha­va­tī­ti yuktaṃ vaktuṃ, tṛ­tī­ya­syā­va­sthā­vi­śe­ṣa­sya <lb n="438,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,03</span>skaṃ­dhai­ka­tva­pra­tya­ya­he­toḥ sa­dbhā­vā­t | śu­kla­pī­ta­dra­vya­yoḥ pa­ri­ṇā­me yu­kta­pī­ta­va­rṇa­pa­ri­ṇā­ma­va­t kli­nna­gu­ḍā­nu­pra­ve­śe <lb n="438,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,04</span>re­ṇvā­dī­nāṃ ma­dhu­ra­sa­pa­ri­ṇā­ma­va­d vā | nanv atrāpi dvāv eva gu­ṇā­ba­dhi­kau pā­ri­ṇā­mi­kā­v iti kutaḥ pra­ti­pa­ttiḥ ? <lb n="438,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,05</span>su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­pra­mā­ṇā­d ā­ga­mā­d vi­śe­ṣa­ta­s ta­tpra­ti­pa­ttiḥ | evaṃ hy u­kta­mā­rṣe va­rga­ṇā­yāṃ baṃ­dha­vi­dhā­ne no ā<span type="hard-break">- </span><lb n="438,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,06</span>ga­ma­dra­vya­baṃ­dha­vi­ka­lpo sā­di­vai­sra­si­ka­baṃ­dha­ni­rde­śe proktaḥ | vi­ṣa­ma­sni­gdha­tā­yāṃ vi­ṣa­ma­rū­kṣa­tā­yāṃ ca baṃdhaḥ samasni<span type="hard-break">- </span><lb n="438,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,07</span>gdhatāyāṃ sa­ma­rū­kṣa­tā­yāṃ vā bheda iti | ta­da­nu­sā­re­ṇa sū­tra­kā­rai­r baṃ­dha­vya­pa­sthā­pa­nā­t­, pa­ra­mā­ga­ma­si­ddho baṃ­dha­vi­śe<span type="hard-break">- </span><lb n="438,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,08</span>ṣa­he­tu­dvya­dhi­kā­di­gu­ṇa­tvaṃ | dvayor eva bā­dhi­ka­yo­r guṇayoḥ pā­ri­ṇā­mi­ka­tvaṃ | sā­mā­nye­na tu pu­dga­lā­nāṃ baṃ­dha­he­tuḥ <lb n="438,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,09</span>kaścid asti kā­rtsnyai­ka­de­śa­to baṃ­dhā­saṃ­bha­ve pi baṃ­dha­vi­ni­śca­yā­t tatra bā­dha­kā­bhā­vā­d iti pu­dga­la­skaṃ­dha­dra­vya­si­ddhiḥ­, <lb n="438,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,10</span>tasyaiva rū­pā­di­bhiḥ svabhāvaiḥ pa­ri­ṇa­ta­sya ca­kṣu­rā­di­ka­ra­ṇa­grā­hya­tā­m ā­pa­nna­sya ra­tyā­di­vya­va­hā­ra­go­ca­ra­ta­yā vyava<span type="hard-break">- </span><lb n="438,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,11</span>sthiteḥ | na hi tathā pa­ri­ṇa­taṃ tad bhavaty a­ti­pra­saṃ­gā­t­, nāpi tad eva pa­ri­ṇā­ma­mā­tra­pra­saṃ­gā­t | na ca pariṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="438,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,12</span>mi­no­sa­ttve pa­ri­ṇā­maḥ saṃ­bha­va­ti sva­ra­vi­ṣā­ṇa­sya tai­kṣṇā­di­va­t | nāpi pa­ri­ṇā­mā­bhā­ve pa­ri­ṇā­mi bhavati <lb n="438,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,13</span>sva­ra­vi­ṣā­ṇa­va­d iti pa­ri­ṇā­ma­pa­ri­ṇā­mi­no­r a­nyo­nyā­vi­nā­bhā­vi­tvā­d a­nya­ta­rā­pā­ye py u­bha­yā­sa­ttva­pra­sa­ktiḥ | tato <lb n="438,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,14</span>ni­tya­tā­pa­ri­ṇā­mi dravyam u­pa­gaṃ­ta­vyaṃ ta­tpa­ri­ṇā­ma­va­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.38 a_3336" rend="justify"><lb n="438,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.38 </span>gu­ṇa­pa­rya­ya­va­ddra­vya­m || <ref type="no-sbt" rend="b">38</ref> || </p><p n="a_3337" rend="justify"><lb n="438,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,16</span>guṇāḥ va­kṣya­mā­ṇa­la­kṣa­ṇāḥ pa­ryā­yā­ś ca ta­tsā­mā­nyā­pe­kṣa­yā ni­tya­yo­ge bhatuḥ | dravati droṣyaty a­du­dru­va­ttāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="438,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,17</span>stān pa­ryā­yā­n iti dravyam ity api na vi­ru­dhya­te | vi­śe­ṣā­pe­kṣa­yā pa­ryā­yā­ṇāṃ ni­tya­yo­gā­bhā­vā­t kā­dā­ci­tka<span type="hard-break">- </span><lb n="438,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,18</span>tvasiddheḥ || ki­ma­rtha­m idaṃ punar dra­vya­la­kṣa­ṇaṃ bra­vī­tī­ty ā­re­kā­yā­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3338"><l ana="bt" n="bt_5.38.1"><lb n="438,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.38.1</span>gu­ṇa­pa­rya­ya­va­ddra­vya­m ity āha vya­va­hā­ra­taḥ | sa­tpa­ryā­ya­sya dha­rmā­de­r dra­vya­tva­pra­ti­pa­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3339" rend="justify"><lb n="438,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,20</span>sato hi ma­hā­dra­vya­sya paryāyo dha­rmā­sti­kā­yā­di­r vya­va­hā­ra­na­yā­rpa­ṇā­yāṃ dra­vya­tva­m api svī­ka­ro­ty eva, tasya <lb n="438,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,21</span>cā­dhā­ra­sā­dhā­ra­ṇa­la­kṣa­ṇaṃ gu­ṇa­pa­ryā­ya­va­ttva­m iti pra­ti­pa­tta­vyaṃ­, na punaḥ kri­yā­va­ttvaṃ ta­syā­vyā­pa­ka­tvā­n ni­ṣkri­ye­ṣv ā<span type="hard-break">- </span><lb n="438,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,22</span>kā­śā­di­ṣv a­bhā­vā­t | sa­ma­vā­yi­kā­ra­ṇa­tva­m api na dra­vya­la­kṣa­ṇaṃ yuktaṃ, gu­ṇa­ka­rma­ṇo­r api dra­vya­tva­pra­saṃ­gā­t tayor guṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="438,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,23</span>tva­rma­tva­sa­ma­vā­yi­kā­ra­ṇa­tva­si­ddheḥ | tayos ta­tsa­ma­vā­yi­tva­m eva ta­tkā­ra­ṇa­tvaṃ gu­ṇa­tva­ka­rma­tva­sā­mā­nya­yo­r akārya<span type="hard-break">- </span><lb n="438,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,24</span>tvād iti cen na, sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­la­kṣa­ṇa­sya sā­mā­nya­sya ka­thaṃ­ci­t kā­rya­tva­sā­dha­nā­t | ka­thaṃ­ci­t ta­da­ni­tya­tva­m api <lb n="438,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,25</span>nā­ni­ṣṭaṃ­, pra­tya­bhi­jñā­na­sya sarvathā nityeṣv a­saṃ­bha­vā­d ity u­kta­prā­yaṃ | gu­ṇa­va­ttve sati kri­yā­va­ttvaṃ sa­ma­vā­yi­kā­ra­ṇa­tvaṃ <lb n="438,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,26</span>ca dra­vya­la­kṣa­ṇa­m ity apy a­yu­ktaṃ­, gu­ṇa­va­ddra­vya­m ity ukte la­kṣa­ṇa­syā­vyā­ptya­ti­vyā­ptyo­r a­bhā­vā­t ta­dva­ca­nā­na­rtha­kyā­t | <lb n="438,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,27</span>nanv evam atrāpi pa­ryā­ya­va­ddra­vya­m ity ukte gu­ṇa­va­d ity a­na­rtha­kaṃ sa­rva­dra­vye­ṣu pa­ryā­ya­baṃ­dha­sya bhāvāt | gu­ṇa­va­d iti cokte <lb n="438,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,28</span>pa­ryā­ya­va­d iti vyarthaṃ tata eveti ta­du­bha­yaṃ lakṣaṇaṃ dravyasya ki­ma­rtha­m uktam ity a­tro­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3340"><l ana="bt" n="bt_5.38.2"><lb n="438,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.38.2</span>gu­ṇa­va­ddra­vya­m ity uktaṃ sa­hā­ne­kāṃ­ta­si­ddha­ye | tathā pa­ryā­ya­va­ddra­vyaṃ kra­mā­ne­kāṃ­ta­vi­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3341" rend="justify"><lb n="438,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,30</span>nāsty ekatra va­stu­nī­hā­ne­ko dharmaḥ sa­rva­bhā­vā­nāṃ pa­ra­spa­ra­pa­ri­hā­ra­sthi­ti­la­kṣa­ṇa­tvā­d ekena dharmeṇa sa­rvā­tma­nā <lb n="438,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,31</span>vyāpteḥ dharmiṇi dha­rmāṃ­ta­ra­sya ta­dvyā­pti­vi­ro­dhā­d anyathā sa­rva­dha­rma­saṃ­ka­ra­pra­saṃ­gā­d iti | sa­hā­ne­kāṃ­ta­ni­rā­ka­ra­ṇa­vā­di­naḥ <lb n="438,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,32</span>prati gu­ṇa­va­ddra­vya­m ity uktaṃ | sa­kṛ­da­ne­ka­dha­rmā­dhi­ka­ra­ṇa­sya vastunaḥ pra­tī­ya­mā­na­tvā­t kuṭe rū­pā­di­va­t sva­pa­ra­pa­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="438,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,33</span>sā­dha­ka­tve­ta­ra­dha­rmā­dhi­ka­ra­ṇai­ka­he­tu­va­t | pi­tā­pu­trā­di­vya­pa­de­śa­vi­ṣa­yā­ne­ka­dha­rmā­vi­ka­ra­ṇa­pu­ru­ṣa­va­d vā | grā­hya­grā­ha­ka­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="438,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 438,34</span>ve­da­nā­kā­raṃ saṃ­ve­da­na­m ekam u­pa­ya­n sa­kṛ­da­ne­ka­dha­rmā­dhi­ka­ra­ṇa­m ekaṃ ba­hi­raṃ­ta­r vā pra­ti­kṣi­pa­tī­ti kathaṃ pa­rī­kṣa­ko nāma ? <pb n="439"/><lb n="439,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,01</span>ve­dyā­dyā­kā­ra­vi­ve­kaṃ parokṣaṃ saṃ­vi­dā­kā­raṃ ca pra­tya­kṣa­m icchann api na sa­hā­ne­kāṃ­taṃ ni­rā­ka­rtu­m arhati saṃ­vi­da­dvai­te <lb n="439,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,02</span>pra­tya­kṣa­pa­ro­kṣā­kā­ra­yo­r a­pa­ra­mā­rthi­ka­tve pa­ra­mā­rthe­ta­rā­kā­ra­m ekaṃ saṃ­ve­da­naṃ balād ā­pa­te­t pa­ra­mā­rthā­kā­ra­syai­va sattvāt <lb n="439,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,03</span>saṃvidā nā­pā­ra­m ā­rthi­kā­kā­raḥ­, sann iti bru­vā­ṇa­s sa­kṛ­tsa­da­sa­ttva­sva­bhā­vā­krāṃ­ta­m ekaṃ saṃ­ve­da­naṃ svī­ka­ro­ty eva | na <lb n="439,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,04</span>san nāpy a­sa­tsaṃ­ve­da­na­m ity api vyā­ha­taṃ­, pu­ru­ṣā­dvai­tā­di­va­tta­taḥ sa­kṛ­da­ne­ka­sva­bhā­va­m ekaṃ vastu tattvataḥ sarvasya sveṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="439,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,05</span>ta­ttva­vya­va­sthā­nu­pa­pa­tteḥ | sva­pa­ra­rū­po­pā­dā­nā­po­ha­na­vya­va­sthā­pā­dya­tvā­d va­stu­tva­sye­ti pra­paṃ­ci­ta­prā­yaṃ | tathā kramāne<span type="hard-break">- </span><lb n="439,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,06</span>kāṃ­ta­ni­rā­ka­ra­ṇa­vā­di­naṃ prati pa­ryā­ya­va­ddra­vyaṃ pra­tī­ya­mā­na­tvā­t sarvasya pa­ri­ṇā­mi­tva­si­ddheḥ pra­ti­pā­di­ta­tvā­t | <lb n="439,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,07</span>evaṃ kra­mā­kra­mā­ne­kāṃ­ta­ni­rā­ka­ra­ṇa­pra­va­ṇa­mā­na­saṃ prati gu­ṇa­pa­ryā­ya­va­ddra­vya­m ity uktaṃ sarvathā ni­ru­pā­dhi­bhā­va­syā­pra­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="439,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,08</span>ṇatvāt | a­tha­ve­yaṃ trisūtrī sa­ma­va­ti­ṣṭha­te­, gu­ṇa­va­ddra­vyaṃ pa­rya­ya­va­ddra­vyaṃ gu­ṇa­pa­rya­ya­va­ddra­vyaṃ dra­vya­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tte­r i<span type="hard-break">- </span><lb n="439,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,09</span>ty a­nu­mā­na­tra­yaṃ cedaṃ saṃ­kṣe­pa­to lakṣyate | nanu caivaṃ niṣkriyaṃ na sa­rva­dra­vya­sa­ma­vā­yi­kā­ra­ṇaṃ ceti pa­rā­kū­ta­ni­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="439,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,10</span>kṛtaye kri­yā­va­ddra­vyaṃ sa­ma­vā­yi­kā­ra­ṇa­m iti ca dra­vya­la­kṣa­ṇa­m a­bhi­dhī­ya­te­, pṛ­thi­vya­pte­jo­vā­yu­ma­na­sāṃ kri­yā­va­ttva­si­ddheḥ <lb n="439,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,11</span>sa­rva­dra­vyā­ṇāṃ sa­ma­vā­yi­kā­ra­ṇa­tva­sya ca gu­ṇa­va­ttva­va­tpra­tī­te­r ity etad api ca pareṣāṃ vaco '­sa­mī­cī­naṃ­, dra­vya­va­d viśe<span type="hard-break">- </span><lb n="439,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,12</span>ṣavat sā­mā­nya­va­c ca dravyam iti dra­vya­la­kṣa­ṇa­va­ca­na­pra­saṃ­gā­t | na kā­rya­dra­vya­va­tkā­ra­ṇa­dra­vyaṃ nāpi vi­śe­ṣa­va­t sāmānya<span type="hard-break">- </span><lb n="439,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,13</span>vad veti pa­ra­dra­vya­vi­pra­ti­pa­tti­ni­rā­ka­ra­ṇā­rtha­tvā­t | syā­dvā­di­nāṃ punaḥ kā­rya­dra­vya­vi­śe­ṣa­sa­dṛ­śa­pa­ri­ṇā­ma­la­kṣa­ṇa­sā<span type="hard-break">- </span><lb n="439,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,14</span>mā­nyā­nā­m api kri­yā­va­t sa­ma­vā­ya­va­c ca pa­ryā­ya­tvā­n na tathā vacanaṃ ka­rta­vya­m iti sarvam a­na­va­dyaṃ || </p><p n="a_3342" rend="justify"><lb n="439,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,15</span>tad evaṃ jī­va­pu­dga­la­dha­rmā­dha­rmā­kā­śa­bhe­dā­t paṃ­ca­vi­dha­m eva dravyam iti vadaṃtaṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.39 a_3343" rend="justify"><lb n="439,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.39 </span>kālaś ca || <ref type="no-sbt" rend="b">39</ref> || </p><p n="a_3344" rend="justify"><lb n="439,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,17</span>gu­ṇa­pa­rya­ya­va­ddra­vya­m ity a­bhi­saṃ­baṃ­dha­nī­ya­m || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3345"><l ana="bt" n="bt_5.39.1"><lb n="439,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.39.1</span>kālaś ca dravyam ity āha pro­kta­la­kṣa­ṇa­yo­ga­taḥ | tasyād ra­vya­tva­vi­jñā­na­ni­vṛ­ttya­rthaṃ sa­mā­sa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3346" rend="justify"><lb n="439,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,19</span>ke punaḥ kālasya guṇāḥ ke ca paryāyāḥ prasiddhā yato gu­ṇa­pa­ryā­ya­va­ddra­vya­m iti pro­kta­la­kṣa­ṇa­yo­gaḥ siddhye<span type="hard-break">- </span><lb n="439,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,20</span>t ta­syā­dra­vya­tva­vi­jñā­na­ni­vṛ­tte­ś cety a­tro­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3347"><l ana="bt" n="bt_5.39.2"><lb n="439,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.39.2</span>niḥ­śe­ṣa­dra­vya­saṃ­yo­ga­vi­bhā­gā­di­gu­ṇā­śra­yaḥ | kālaḥ sā­mā­nya­taḥ siddhaḥ sū­kṣma­tvā­dyā­śra­yo­bhi­dhā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.39.3"><lb n="439,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.39.3</span>kra­ma­vṛ­tti­pa­dā­rthā­nāṃ vṛ­tti­kā­ra­ṇa­tā­da­yaḥ | paryāyāḥ saṃti kālasya gu­ṇa­pa­ryā­ya­vā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3348" rend="justify"><lb n="439,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,23</span>sa­rva­dra­vyaiḥ saṃ­yo­ga­s tā­va­tkā­la­syā­sti sādir a­nā­di­ś ca vi­bhā­ga­ś cā­sa­rva­ga­ta­kri­yā­va­ddra­vyaiḥ saṃ­khyā­pa­ri­mā­ṇā­da<span type="hard-break">- </span><lb n="439,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,24</span>yaś ca guṇā iti sā­mā­nya­to '­śe­ṣa­dra­vya­saṃ­yo­ga­sya vi­bhā­gā­di­gu­ṇā­nāṃ cāśrayaḥ kālaḥ siddhaḥ | vi­śe­ṣe­ṇa tu <lb n="439,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,25</span>sū­kṣmā­mū­rta­tvā­gu­ru­la­ghu­tvai­ka­pra­de­śa­tvā­da­ya­s tasya guṇā iti sū­kṣma­tvā­di­vi­śe­ṣa­gu­ṇā­śra­ya­ś ca | kra­ma­vṛ­ttī­nāṃ padā<span type="hard-break">- </span><lb n="439,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,26</span>rthānāṃ pu­dga­lā­di­pa­ryā­yā­ṇāṃ vṛ­tti­he­tu­tva­pa­ri­ṇā­ma­kri­yā­kā­ra­ṇa­tva­pa­ra­tvā­pa­ra­tva­pra­tya­ya­he­tu­tvā­khyāḥ pa­ryā­yā­ś ca kālasya <lb n="439,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,27</span>saṃti yais ta­ttā­nu­mā­na­m iti | gu­ṇa­pa­ryā­ya­vā­n kālaḥ | kathaṃ dra­vya­la­kṣa­ṇa­bhā­k­? tataḥ kālo dravyaṃ gu­ṇa­pa­rya­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="439,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,28</span>vattvāj jī­vā­di­dra­vya­va­d iti ta­syā­dra­vya­tva­vi­jñā­na­ni­vṛ­ttiḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_5.40 a_3349" rend="justify"><lb n="439,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.40 </span>so '­naṃ­ta­sa­ma­yaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">40</ref> || </p><p n="a_3350" rend="justify"><lb n="439,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,30</span>pa­ra­ma­sū­kṣmaḥ kā­la­vi­śe­ṣaḥ samayaḥ anaṃtāḥ samayā yasya so naṃ­ta­sa­ma­yaḥ kālo va­bo­ddha­vyaḥ | pa­ryā­ya­to <lb n="439,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,31</span>dravyato vā vya­va­hā­ra­taḥ pa­ra­mā­rtha­to veti śaṃ­kā­yā­m idam u­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3351"><l ana="bt" n="bt_5.40.1"><lb n="439,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.40.1</span>so naṃ­ta­sa­ma­yaḥ prokto bhāvato vya­va­hā­ra­taḥ | dravyato ja­ga­dā­kā­śa­pra­de­śa­pa­ri­mā­ṇa­kaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3352" rend="justify"><lb n="439,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 439,33</span>bhāvaḥ pa­ryā­ya­s te­nā­naṃ­ta­sa­ma­yaḥ kālo naṃ­ta­pa­ryā­ya­va­rta­nā­he­tu­tvā­t | ekaiko hi kā­lā­ṇu­r a­naṃ­ta­pa­ryā­yā­n varta<span type="hard-break">- </span><pb n="440"/><lb n="440,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,01</span>yate pra­ti­kṣa­ṇaṃ śa­kti­bhe­dā­n nānyathā | tato naṃ­ta­śa­ktiḥ sa­nna­naṃ­ta­sa­ma­yaḥ vya­va­hā­ra­to '­bhi­dhī­ya­te sa­ma­ya­sya vya­va­hā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="440,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,02</span>kā­la­tvā­d ā­va­li­kā­di­va­t | dra­vya­ta­s tu lo­kā­kā­śa­pra­de­śa­pa­ri­mā­ṇa­ko '­saṃ­khye­ya eva kālo munibhiḥ prokto na <lb n="440,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,03</span>punar eka e­vā­kā­śā­di­va­t­, nāpy anaṃtaḥ pu­dga­lā­tma­dra­vya­va­t pra­ti­lo­kā­kā­śa­pra­de­śaṃ va­rta­mā­nā­nāṃ pa­dā­rthā­nāṃ <lb n="440,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,04</span>vṛ­tti­he­tu­tva­si­ddheḥ | lo­kā­kā­śā­d bahis ta­da­bhā­vā­t | katham evam a­lo­kā­kā­śa­sya vartanaṃ kā­la­kṛ­taṃ yuktaṃ tatra kāla<span type="hard-break">- </span><lb n="440,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,05</span>syā­saṃ­bha­vā­d iti cet, a­tro­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3353"><l ana="bt" n="bt_5.40.2"><lb n="440,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.40.2</span>lokād ba­hi­ra­bhā­ve syāl lo­kā­kā­śa­sya vartanaṃ | ta­syai­ka­dra­vya­tā­si­ddhe­r yuktaṃ kā­lo­pa­pā­di­taṃ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3354" rend="justify"><lb n="440,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,07</span>na hy a­lo­kā­kā­śaṃ dra­vyāṃ­ta­ra­m ā­kā­śa­syai­ka­dra­vya­tvā­t tasya lo­ka­syāṃ­ta­r bahiś ca va­rta­mā­na­sya vartanaṃ lo­ka­va­rti­nā <lb n="440,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,08</span>kā­le­no­pa­pā­di­taṃ yuktaṃ, na punaḥ kā­lā­na­pe­kṣaṃ sa­ka­la­pa­dā­rtha­va­rta­na­syā­pi kā­lā­na­pe­kṣa­tva­pra­saṃ­gā­t | na cait adabhyu<span type="hard-break">- </span><lb n="440,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,09</span>pagaṃtuṃ śakyaṃ, kā­lā­sti­tva­sā­dhi­ta­tvā­t || </p><p n="a_3355" rend="justify"><lb n="440,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,10</span>nanu ca jī­vā­dī­ni ṣaḍ eva dravyāṇi gu­ṇa­pa­ryā­ya­va­ttvā­nya­thā­nu­pa­pa­tte­r ity ayuktaṃ gu­ṇā­nā­m api dra­vya­tva­pra­saṃ­gā<span type="hard-break">- </span><lb n="440,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,11</span>t teṣāṃ gu­ṇa­pa­rya­ya­va­ttva­pra­tī­te­r ity ā­re­kā­yā­m idam ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.41 a_3356" rend="justify"><lb n="440,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.41 </span>dra­vyā­śra­yā nirguṇā guṇāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">41</ref> || </p><p n="a_3357" rend="justify"><lb n="440,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,13</span>ā­śa­ya­śa­bdo dhi­ka­ra­ṇa­sā­dha­naḥ ka­rma­sā­dha­no vā dra­vya­śa­bda uktārthaḥ | dravyam āśrayo yeṣāṃ te dra­vyā­śra­yāḥ­, <lb n="440,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,14</span>niṣkrāṃtā guṇebhyo nirguṇāḥ | e­vaṃ­vi­dhā guṇāḥ pra­ti­pa­tta­vyāḥ na punar anyathā | tatra dra­vyā­śra­yā iti viśe<span type="hard-break">- </span><lb n="440,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,15</span>ṣa­ṇa­va­ca­nā­d g­‍­u­ṇā­nāṃ kim a­va­sī­ya­ta ity u­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3358"><l ana="bt" n="bt_5.41.1"><lb n="440,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.41.1</span>dra­vyā­śra­yā iti khyāteḥ sūtre sminn a­va­sī­ya­te | gu­ṇā­śra­yā gu­ṇa­tvā­d yā na guṇāḥ pa­ra­mā­rtha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3359" rend="justify"><lb n="440,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,17</span>na hi gu­ṇa­tva­sa­rva­jñe­ya­tva­dha­rmā gu­ṇā­śra­yā guṇā śa­kya­vya­va­sthāḥ­, pa­ra­mā­rtha­ta­s teṣāṃ ka­thaṃ­ci­d g­‍­u­ṇe­bhyo na­rthāṃ­ta­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="440,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,18</span>tayā gu­ṇa­tvo­pa­cā­rā­t | ta­ttva­ta­s teṣāṃ guṇatve guṇānāṃ dra­vya­tva­pra­saṃ­gā­d g­‍­u­ṇa­gu­ṇi­bhā­va­vya­va­hā­rā­va­sthi­ti­vi­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="440,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,19</span>dhāt | dravyeṣv api guṇās ta­du­pa­ca­ri­tā eva bhavaṃtu vi­śe­ṣā­bhā­vā­d ity a­yu­ktaṃ­, kvacin mu­khya­gu­ṇā­bhā­ve tadupa<span type="hard-break">- </span><lb n="440,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,20</span>cā­rā­yo­gā­t | tato dra­vyā­śra­yā iti va­ca­nā­d a­dra­vyā­śra­yā­ṇāṃ gu­ṇa­tvā­dī­nāṃ guṇatvaṃ vyā­va­rti­ta­m a­va­sī­ya­te | <lb n="440,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,21</span>nirguṇā iti va­ca­nā­t | kiṃ kriyate ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3360"><l ana="bt" n="bt_5.41.2"><lb n="440,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.41.2</span>nirguṇā iti ni­rde­śā­t kā­rya­dra­vya­sya vāryate | gu­ṇa­bhā­vaḥ pa­ra­dra­vyā­śra­yi­ṇo pīti nirṇayaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3361" rend="justify"><lb n="440,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,23</span>dra­vyā­śra­yā guṇā ity u­cya­mā­ne hi pa­ra­mā­ṇu­dra­vyā­śra­yā­ṇāṃ dvya­ṇu­kā­di­kā­rya­dra­vyā­ṇāṃ guṇatvaṃ pra­sa­jye­ta tanni<span type="hard-break">- </span><lb n="440,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,24</span>rguṇā iti va­ca­nā­d vi­ni­vā­rya­te teṣāṃ gu­ṇa­tve­na dra­vya­tva­si­ddheḥ | etena gha­ṭa­saṃ­sthā­nā­dī­nāṃ guṇatvaṃ pra­tyu­ktaṃ­, <lb n="440,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,25</span>teṣāṃ pa­ryā­ya­tvā­t || </p><p n="a_3362" rend="justify"><lb n="440,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,26</span>kaḥ punar asau paryāya ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_5.42 a_3363" rend="justify"><lb n="440,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 5.42 </span>tadbhāvaḥ pa­ri­ṇā­maḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">42</ref> || </p><p n="a_3364" rend="justify"><lb n="440,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,28</span>jī­vā­dī­nāṃ dravyāṇāṃ tena pra­ti­ni­ya­te­na rūpeṇa bhavanaṃ tadbhāvaḥ teṣāṃ dravyāṇāṃ svabhāvo va­rta­mā­na­kā­la<span type="hard-break">- </span><lb n="440,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,29</span>ta­yā­nu­bhū­ya­mā­na­s tadbhāvaḥ pa­ri­ṇā­maḥ pra­ti­pa­tta­vyaḥ | sa ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3365"><l ana="bt" n="bt_5.42.1"><lb n="440,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.42.1</span>tadbhāvaḥ pa­ri­ṇā­mo tra paryāyaḥ pra­ti­va­rṇi­taḥ | guṇāc ca sa­ha­bhu­vo bhinnaḥ kra­ma­vā­n dra­vya­la­kṣa­ṇa­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3366" rend="justify"><lb n="440,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,31</span>pū­rva­sva­bhā­va­pa­ri­tyā­gā­j ja­ha­dv­‍­ṛ­tto­tpā­do dra­vya­syo­tta­rā­kā­raḥ pa­ri­ṇā­maḥ sa eva paryāyaḥ kra­ma­vā­n dra­vya­la­kṣa­ṇaṃ | <lb n="440,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,32</span>na vāsau guṇa eva pra­ti­va­rṇi­ta­s tasya sa­ha­bhā­vi­tvā­t ka­thaṃ­ci­d bhi­nna­tve­na vya­va­sthā­nā­t | nanv evaṃ na­ya­dva­ya­vi­ro­dha­s tṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="440,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 440,33</span>tīyasya gu­ṇā­rthi­ka­na­ya­sya siddher ity ā­re­kā­yā­m āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3367"><l ana="bt" n="bt_5.42.2"><pb n="441"/><lb n="441,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.42.2</span>paryāya eva ca dvedhā sa­ha­kra­ma­vi­va­rti­taḥ | śu­ddhā­śu­ddha­tva­bhe­de­na ya­thā­dra­vyaṃ dvi­dho­di­taṃ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_5.42.3"><lb n="441,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 5.42.3</span>tena naiva pra­sa­jye­ta na­ya­dvai­vi­dhya­bā­dha­naṃ | saṃ­kṣe­pa­to nyathā tryā­di­na­ya­saṃ­khyā na vāryate || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3368" rend="justify"><lb n="441,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 441,03</span>saṃ­kṣe­pa­to hi dra­vyā­rthi­kaḥ pa­ryā­yā­rthi­ka­ś ceti na­ya­dva­ya­va­ca­naṃ gu­ṇa­va­ca­ne na bādhyate pa­ryā­ya­syai­va sa­ha­kra­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="441,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 441,04</span>vi­va­rta­na­va­śā­d ga­‍­u­ṇa­pa­ryā­ya­vya­pa­de­śā­t dravyasya ni­ru­pā­dhi­tva­va­śe­na śu­ddhā­śu­ddha­vya­pa­de­śa­va­t | pra­paṃ­ca­s tu yathā —</p><p n="a_3369" rend="justify"><lb n="441,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 441,05</span>śu­ddha­dra­vyā­rthi­ko '­śu­ddha­dra­vyā­rthi­ka­ś ceti dra­vyā­rthi­ko dvedhā | tathā sa­ha­bhā­vī pa­ryā­yā­rthi­kaḥ kra­ma­bhā­vī pa­ryā­yā­rthi<span type="hard-break">- </span><lb n="441,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 441,06</span>kaś ceti pa­ryā­yā­rthi­ko pi dvedhā a­bhī­ya­tāṃ | tatas tryā­di­saṃ­khyā na vāryata eva dvi­bhe­da­sya pa­ryā­yā­rthi­ka­syai­ka­vi­dha­sya <lb n="441,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 441,07</span>dra­vyā­rthi­ka­sya vi­va­kṣā­yāṃ na­ya­tri­ta­ya­si­ddheḥ | pa­ryā­yā­rthi­ka­syai­ka­vi­dha­sya dra­vyā­rthi­ka­sya dvi­bhe­da­sya vi­va­kṣā­yā­m iti <lb n="441,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 441,08</span>kaścit | dvayor vi­bhe­da­yo­r vi­va­kṣā­yāṃ tu na­ya­ca­tu­ṣṭa­ya­m iṣyate | te nai­ga­ma­saṃ­gra­ha­vya­va­hā­ra­vi­ka­lpā­d dra­vyā­rthi­ka­sya <lb n="441,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 441,09</span>tri­vi­dha­sya pa­ryā­yā­rthi­ka­sya cā­rtha­pa­ryā­ya­vyaṃ­ja­na­pa­ryā­yā­rthi­ka­bhe­de­na dvi­vi­dha­sya vi­va­kṣā­yāṃ na­ya­paṃ­ca­kaṃ śu­ddhā­śu­ddha<span type="hard-break">- </span><lb n="441,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 441,10</span>dra­vyā­rthi­ka­dva­ya­sya ṛ­ju­sū­trā­di­pa­ryā­yā­rthi­ka­ca­tu­ṣṭa­ya­sya vi­va­kṣā­yāṃ na­ya­ṣa­ṭkaṃ­, nai­ga­mā­di­sū­tra­pā­ṭhā­pe­kṣa­yā nayasa<span type="hard-break">- </span><lb n="441,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 441,11</span>ptakam iti | na­yā­nā­m a­ṣṭā­di­saṃ­khyā­pi na vāryate | tato na guṇebhyaḥ pa­ryā­yā­ṇāṃ ka­thaṃ­ci­d bhedena ka­tha­na­m a­yu­ktaṃ­, <lb n="441,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 441,12</span>yena gu­ṇa­pa­rya­ya­va­ddra­vya­m iti dra­vya­la­kṣa­ṇaṃ ni­ra­va­dyaṃ na bhavet || </p><lg rend="one-line" n="a_3370"><l rend="center-bold"><lb n="441,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 441,13</span>pra­tī­ya­tā­m evam a­jī­va­ta­ttvaṃ sa­mā­sa­taḥ sū­tri­ta­sa­rva­bhe­daṃ | </l><l rend="center-bold"><lb n="441,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 441,14</span>pra­mā­ṇa­ta­s ta­dvi­pa­rī­ta­rū­paṃ pra­ka­lpya­tāṃ sa­nna­ya­to nihatya || <ref type="no-in-danda" rend="a">1</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_5.2 a_3371" rend="justify"><lb n="441,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 441,15</span>iti paṃ­ca­mā­dhyā­ya­sya <hi rend="bold">dvi­tī­ya­m</hi> ā­hni­ka­m | </p><p ana="trailer" n="trailer_5 a_3372" rend="justify"><lb n="441,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 441,16</span>iti śrī<hi rend="bold">vi­dyā­naṃ­di</hi>ā­cā­rya­vi­ra­ci­te tattvārtha<hi rend="bold">ślo­ka­vā­rti­kā</hi>laṃkāre pañcamo 'dhyāyaḥ samāptaḥ || <ref type="no-trailer" rend="a">5</ref> || </p></div><div n="6"><head ana="bt" n="head_6 a_3373"><pb n="442"/><lb n="442,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 442,1</span>atha ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ || <ref type="no-head" rend="a">6</ref> || </head><p ana="sbt" n="sbt_6.1 a_3374" rend="justify"><lb n="442,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.1 </span>kā­rya­vā­ṅ ma­naḥ­ka­rma yogaḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">1</ref> || </p><p n="a_3375" rend="justify"><lb n="442,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,03</span>nanv a­jī­va­pa­dā­rtha­vyā­khyā­nā­naṃ­ta­ra­m āsrave vaktavye kiṃ cikīrṣuḥ sū­tra­kā­raḥ prāg eva yogaṃ bra­vī­tī­ty ārekā<span type="hard-break">- </span><lb n="442,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,04</span>yām idam u­pa­di­śya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3376"><l ana="bt" n="bt_6.1.1"><lb n="442,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.1.1</span>a­thā­sra­vaṃ vi­ni­rde­ṣṭu­kā­maḥ prā­gā­tma­no ṃjasā | kā­ya­vā­ṅma­na­sāṃ karma yogo stīty āha ka­rma­ṇā­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3377" rend="justify"><lb n="442,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,06</span>ātmanaḥ karmaṇāṃ jñā­nā­va­ra­ṇā­dī­nā­m āsravaṃ vi­ni­rde­ṣṭu­kā­mo ṃjasā prāg eva kā­ya­vā­ṅma­na­sāṃ ka­rma­yo­go stīty ā<span type="hard-break">- </span><lb n="442,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,07</span>hedaṃ sūtraṃ | tatra yojyate a­ne­nā­tmā ka­rma­bhi­r iti yogo baṃ­dha­he­tu­r na punaḥ samādhiḥ yujer yo­gā­rtha­sya ṇyaṃtasya <lb n="442,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,08</span>pra­yo­gā­t | pre­ra­vau­pyaḥ prā­ye­ṇe­ti yasya vi­dhā­nā­t | sa ca kā­ya­vā­ṅma­naḥ karma, te­nai­vā­tma­ni jñā­nā­va­ra­ṇā­di­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="442,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,09</span>rmabhir baṃdhasya ka­ra­ṇā­t tasya baṃ­dha­he­tu­tvo­pa­pa­tteḥ | pra­dhā­na­pa­ri­ṇā­mo yoga ity a­yu­ktaṃ­, ta­syā­tma­baṃ­dha­he­tu­tvā­yo­gā­t | <lb n="442,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,10</span>pra­dhā­na­syai­va baṃ­dha­he­tu­r asāv iti cā­yu­ktaṃ­, baṃ­dha­syo­bha­ya­stha­tva­si­ddheḥ | tarhi jī­vā­jī­va­pa­ri­ṇā­mo baṃdha iti cet, <lb n="442,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,11</span>satyaṃ; jī­va­ka­rma­ṇo­r baṃdhasya ta­du­bha­ya­pa­ri­ṇā­ma­he­tu­ka­tva­va­ca­nā­t | kā­yā­di­kri­yā­la­kṣa­ṇa­yo­ga­pa­ri­ṇā­mo jī­va­syā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="442,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,12</span>papanno ni­ṣkri­ya­tvā­d iti na maṃtavyaṃ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3378"><l ana="bt" n="bt_6.1.2"><lb n="442,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.1.2</span>kā­yā­di­va­rga­ṇā­laṃ­ba­pra­de­śa­spaṃ­da­naṃ hi yat | yuktaṃ kā­yā­di­ka­rmā­sya sa­kri­ya­tva­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3379" rend="justify"><lb n="442,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,14</span>jīvasya sa­kri­ya­tva­sā­dha­nā­d u­pa­pa­nna­m eva hi kāyādi ka­rme­ṣya­te | kā­ya­va­rga­ṇā­laṃ­bi­pra­de­śa­pa­ri­spaṃ­da­na­syā­tma­ni <lb n="442,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,15</span>kā­ya­ka­rma­tvā­d vā­gva­rga­ṇā­laṃ­bi­na­s tasya vā­kka­rma­tvā­t­, ma­no­va­rga­ṇā­pu­dga­lā­laṃ­bi­no ma­naḥ­ka­rma­tvā­t | na ca ta­syā­yo­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="442,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,16</span>ke­va­li­ni siddheṣu ca pra­sa­kti­s teṣāṃ pra­de­śa­pa­ri­spaṃ­da­nā­bhā­vā­t | tathā hi­–­a­yo­ga­ke­va­li­no na pra­de­śa­spaṃ­daḥ <lb n="442,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,17</span>sa­mu­cchi­nna­kri­yā­pra­ti­pā­ti­dhyā­nā­śra­ya­tvā­t | yasya tu pra­de­śa­spaṃ­daḥ syāt sa tathā prasiddho yathā sayoga iti <lb n="442,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,18</span>yuktiḥ | si­ddhā­nā­m ata eva pra­de­śa­spaṃ­dā­bhā­va­s teṣām a­yo­ga­vya­pa­de­śaḥ sa­mu­cchi­nna­kri­yā­pra­ti­pā­ti­dhyā­nā­śra­ya­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="442,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,19</span>siddher a­vya­pa­de­śya­cā­ri­tra­ma­ya­tvā­t kā­yā­di­va­rga­ṇā­bhā­vā­c ca siddhānāṃ na yogoḥ yujyate | tato vī­ryāṃ­ta­rā­ya­sya <lb n="442,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,20</span>kṣa­yo­pa­śa­me kṣaye vā sati kā­yā­di­va­rga­ṇā­la­bdhi­to jī­va­pra­de­śa­pa­ri­spaṃ­do yogas trividhaḥ pra­tye­ta­vyaḥ | </p><p ana="sbt" n="sbt_6.2 a_3380" rend="justify"><lb n="442,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.2 </span>sa āsravaḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">2</ref> || </p><p n="a_3381" rend="justify"><lb n="442,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,22</span>sa āsrava ity a­va­dhā­ra­ṇā­t ke­va­li­sa­mu­ddhā­ta­kā­le daṃ­ḍa­ka­pā­ṭa­pra­ta­ra­lo­ka­pū­ra­ṇa­kā­ya­yo­ga­syā­saṃ­baṃ­dha­vya­va­cche­daḥ | <lb n="442,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,23</span>kā­yā­di­va­rga­ṇā­laṃ­ba­na­syai­va yo­ga­syā­sra­va­tva­va­ca­nā­t | ta­tspaṃ­da­nā­laṃ­ba­na­tvā­t | katham evaṃ ca ke­va­li­naḥ sa­mu­ddhā­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="442,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,24</span>kālebhyo baṃdhaḥ syād iti cet, kā­ya­va­rga­ṇā­ni­mi­ttā­tma­pra­de­śa­pa­ri­spaṃ­da­sya ta­nni­mi­tta­sya bhāvāt sa iti pratyeyaṃ | <lb n="442,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,25</span>kā­ya­vā­ṅma­naḥ­ka­rmā­sra­va ity ekam eva sūtram astu la­ghu­tvā­d iti cen na, yoga āsrava iti si­ddhāṃ­to­pa­de­śa­pra­tya­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="442,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,26</span>pā­ya­pra­saṃ­gā­t | tarhi yoga āsrava ity astu ni­ra­va­dya­tvā­d iti cen na, ke­va­li­sa­mu­dghā­ta­syā­py ā­sra­va­tva­pra­saṃ­gā­t <lb n="442,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,27</span>tasya lo­ka­yo­ga­tve­na prasiddheḥ saṃ­de­hā­c ca | kā­ya­vā­ṅma­naḥ­ka­rma yoga āsrava ity api na śreyaḥ, saṃ­de­ha­pra­sa­kteḥ | <lb n="442,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,28</span>kā­ya­vā­ṅma­naḥ karma yoga ity api saṃ­ke­taṃ­, na caivaṃ tad yuktaṃ tasya yo­ga­la­kṣa­ṇa­tve­na ni­rde­śā­t | saṃ­baṃ­dha­syā­tma­ni <lb n="442,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 442,29</span>niḥkriye pi bhāvāt sa e­vā­sra­vo yukta iti cen na, ātmano ni­ṣkri­ya­tva­ni­rā­ka­ra­ṇā­t tatra ta­tka­rma­ṇa eva <pb n="443"/><lb n="443,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,01</span>bhāvāt | tato yo­ga­vi­bhā­ga eva śreyān niḥ­saṃ­de­hā­rtha­tvā­t ta­da­nya­syā­pi yo­ga­syā­sti­tva­saṃ­pra­ti­pa­tte­ś ca || </p><p n="a_3382" rend="justify"><lb n="443,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,02</span>kutaḥ punar ya­tho­kta­la­kṣa­ṇo yoga e­vā­sra­vaḥ sūtrito na tu mi­thyā­da­rśa­nā­da­yo pīty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3383"><l ana="bt" n="bt_6.2.1"><lb n="443,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.2.1</span>sa āsrava iha proktaḥ ka­rmā­ga­ma­na­kā­ra­ṇaṃ | puṃso trā­nu­pra­ve­śe­na mi­thyā­tvā­de­r a­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3384" rend="justify"><lb n="443,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,04</span>mi­thyā­da­rśa­naṃ hi jñā­nā­va­ra­ṇā­di­ka­rma­ṇā­m ā­ga­ma­na­kā­ra­ṇaṃ mi­thyā­dṛ­ṣṭe­r eva na punaḥ sā­sā­da­na­sa­mya­gdṛ­ṣṭyā­dī­nāṃ | <lb n="443,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,05</span>a­vi­ra­ti­r apy a­saṃ­ya­ta­syai­va kā­rtsnye­nai­ka­de­śe­na vā na punaḥ saṃ­ya­ta­sya­, pramādo pi pra­ma­tta­pa­ryaṃ­ta­syai­va nā­pra­ma­ttā­deḥ­, <lb n="443,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,06</span>ka­ṣā­ya­ś ca sa­ka­ṣā­ya­syai­va na śe­ṣa­syo­pa­śāṃ­ta­ka­ṣā­yā­deḥ­, yogaḥ punar a­śe­ṣa­taḥ sa­yo­ga­ke­va­lyaṃ­ta­sya ta­tkā­ra­ṇa­m iti <lb n="443,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,07</span>sa e­vā­sra­vaḥ prokto tra śāstre saṃ­kṣe­pā­d a­śe­ṣā­sra­va­pra­ti­pa­ttya­rtha­tvā­n mi­thyā­da­rśa­nā­de­r atraiva yoge nu­pra­ve­śā­t tasyaiva <lb n="443,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,08</span>mi­thyā­da­rśa­nā­dya­nu­raṃ­ji­ta­sya ke­va­la­sya ca ka­rmā­ga­ma­na­kā­ra­ṇa­tva­si­ddheḥ || </p><p n="a_3385" rend="justify"><lb n="443,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,09</span>kīdṛśaḥ sa yogaḥ pu­ṇya­syā­sra­vaḥ kī­dṛ­śa­ś ca pā­pa­sye­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_6.3 a_3386" rend="justify"><lb n="443,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.3 </span>śubhaḥ pu­ṇya­syā­śu­bhaḥ pāpasya || <ref type="no-sbt" rend="a">3</ref> || </p><p n="a_3387" rend="justify"><lb n="443,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,11</span>sa­mya­gda­rśa­nā­dya­nu­raṃ­ji­to yogaḥ śubho vi­śu­ddhyaṃ­ga­tvā­t­, mi­thyā­da­rśa­nā­dya­nu­raṃ­ji­to 'śubhaḥ saṃ­kle­śāṃ­ga­tvā­t | <lb n="443,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,12</span>sa puṇyasya pāpasya ca va­kṣya­mā­ṇa­sya karmaṇa āsravo ve­di­ta­vyaḥ | etena svasmin duḥkhaṃ paratra sukhaṃ jana<span type="hard-break">- </span><lb n="443,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,13</span>yan ca pu­ṇya­sya­, svasmin sukhaṃ pa­ra­smi­n duḥkhaṃ ca kurvan pā­pa­syā­sra­va ity ekāṃto nirastaḥ | vi­śu­ddhi­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="443,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,14</span>kle­śā­tma­ka­syai­va sva­pa­ra­stha­sya su­khā­su­kha­sya pu­ṇya­pā­pā­sra­va­tvo­pa­pa­tte­r a­nya­thā­ti­pra­saṃ­gā­t | tad u­ktaṃ­–­"­vi­śu­ddhi­saṃ­kle­śā­ptaṃ <lb n="443,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,15</span>cet sva­pa­ra­sthaṃ su­khā­su­khaṃ | pu­ṇya­pā­pā­sra­vo yukto na ced vyarthas ta­vā­rha­taḥ || " iti | tad evaṃ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3388"><l ana="bt" n="bt_6.3.1"><lb n="443,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.3.1</span>śubhaḥ puṇyasya vijñeyo 'śubhaḥ pāpasya sūtritaḥ | saṃ­kṣe­pā­d dvi­pra­kā­ro pi pratyekaṃ sa dvi­dhā­sra­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3389" rend="justify"><lb n="443,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,17</span>kā­yā­di­yo­ga­s trividhaḥ śu­bhā­śu­bha­bhe­dā­t | pratyekaṃ sa dvividho pi dvividha e­vā­sra­vo vijñeyaḥ | puṇyapā<span type="hard-break">- </span><lb n="443,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,18</span>pa­ka­rma­ṇoḥ sā­mā­nyā­d ā­śrū­ya­mā­ṇa­yo­r dvi­vi­dha­tve­na sū­tri­ta­tvā­t | kutaḥ punaḥ śubhaḥ pu­ṇya­syā­śu­bhaḥ pā­pa­syā­sra­vo <lb n="443,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,19</span>jī­va­sye­ti ni­ścī­ya­ta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3390"><l ana="bt" n="bt_6.3.2"><lb n="443,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.3.2</span>śu­bhā­śu­bha­pha­lā­nāṃ tu pu­dga­lā­nāṃ sa­mā­ga­maḥ | vi­śu­ddhe­ta­ra­kā­yā­di­he­tu­s tattvāt sva­dṛ­ṣṭa­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3391" rend="justify"><lb n="443,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,21</span>jīvasya śu­bha­pha­la­pu­dga­lā­nā­m āsravo vi­śu­ddha­kā­yā­dhya­va­sā­nā­dyaṃ­ta­raṃ­ga­ba­hi­raṃ­ga­kṛ­taḥ śu­bha­pha­la­pu­dga­lā­sra­va­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="443,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,22</span>t svayaṃ dṛ­ṣṭa­śu­bha­pha­la­pa­thyā­hā­rā­di­sa­mā­ga­ma­va­t | ta­thai­vā­śu­bha­pha­la­pu­dga­la­sa­mā­ga­mo jī­va­syā­vi­śu­ddha­kā­ra­ṇa­kṛ­taḥ <lb n="443,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,23</span>a­śu­bha­pha­la­pu­dga­la­sa­mā­ga­ma­tvā­t svayaṃ dṛ­ṣṭā­śu­bha­pha­lā­pa­thyā­hā­rā­di­va­d ity a­nu­mā­nā­t ta­nni­śca­yaḥ | na tāvad a­trā­si­ddho <lb n="443,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,24</span>hetuḥ śubhasya vi­śu­ddhi­rū­pa­syā­śu­bha­sya ca saṃ­kle­śā­tma­naḥ pa­ri­ṇā­ma­sya sva­saṃ­ve­da­na­si­ddha­sya kā­ra­ṇā­nāṃ pu­dga­lā­nāṃ <lb n="443,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,25</span>sa­mā­ga­ma­sya śu­bhā­śu­bha­pha­la­sya pra­si­ddhe­s ta­dbhā­va­bhā­vi­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | nanu cātmani śu­bhā­śu­bha­pha­la­pu­dga­la­sa­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="443,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,26</span>ga­ma­syā­tma­vi­śe­ṣa­gu­ṇa­kṛ­ta­tvā­n na śu­bhā­śu­bha­kā­yā­di­yo­ga­kṛ­ta­tvaṃ yuktam iti cen na, tasya vi­śu­ddhi­saṃ­kle­śa­pa­ri­ṇā­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="443,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,27</span>vya­ti­re­ke­ṇā­saṃ­bha­vā­t | dha­rmā­dha­rmau ta­dvya­ti­ri­ktā­v eveti cen na, bhā­va­dha­rmā­dha­rma­yo­r vi­śu­ddhi­saṃ­kle­śa­rū­pa­tvā­t | <lb n="443,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,28</span>dra­vya­dha­rmā­dha­rma­yoḥ pu­dga­la­sva­bhā­va­tvā­t sa­mā­ga­ma­sya vi­śu­ddhi­saṃ­kle­śa­pa­ri­ṇā­mā­nu­gṛ­hī­ta­sya kā­yā­di­yo­ga­kṛ­ta­tvo­pa­pa­tteḥ | <lb n="443,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 443,29</span>sva­pra­si­ddha­śu­bhā­śu­bha­pha­la­pa­thyā­pa­thyā­hā­rā­di­pu­dga­la­sa­mā­ga­ma­sya ta­tkṛ­ta­tva­ni­śca­yā­t ta­da­bhā­ve sarvathā ta­da­nu­pa­pa­tteḥ | </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3392"><l ana="bt" n="bt_6.3.3"><lb n="443,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.3.3</span>dvai­vi­dhyā­t tatphalaṃ caivam āsravo dvividhaḥ smṛtaḥ | kā­yā­di­r akhilo yogaḥ so '­saṃ­khye­yo vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.3.4"><lb n="443,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.3.4</span>jñā­nā­va­ra­ṇa­vī­ryāṃ­ta­rā­ya­yoḥ ka­rma­ṇo­r iha | kṣa­yo­pa­śa­ma­to '­naṃ­ta­bhe­da­yoḥ spa­rddha­kā­tma­noḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.3.5"><lb n="443,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.3.5</span>prā­du­rbhā­vā­d anaṃtaḥ syād yogo '­naṃ­ta­ni­mi­tta­kaḥ | a­naṃ­ta­ka­rma­he­tu­tvā­d a­naṃ­tā­tmā­sra­va­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.3.6"><lb n="443,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.3.6</span>a­saṃ­khye­yo tha saṃ­khyā­tā­dhya­va­sā­yā­tma­ko 'ṅgināṃ | saṃ­khyā­ta­ś ca ya­thā­yo­gaṃ saṃ­kṣe­pā­d dvividho 'py ayaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_3393" rend="justify"><pb n="444"/><lb n="444,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,01</span>svā­mi­dvai­vi­dhyā­c ca dvividho yoga ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_6.4 a_3394" rend="justify"><lb n="444,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.4 </span>sa­ka­ṣā­yā­ka­ṣā­ya­yoḥ sāṃ­pa­rā­yi­ke­ryā­pa­tha­yoḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">4</ref> || </p><p n="a_3395" rend="justify"><lb n="444,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,03</span>ya­thā­saṃ­khya­m a­bhi­saṃ­baṃ­dha­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3396"><l ana="bt" n="bt_6.4.1"><lb n="444,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.4.1</span>sa sāṃ­pa­rā­yi­ka­sya syāt sa­ka­ṣā­ya­sya dehinaḥ | ī­ryā­pa­tha­sya ca prokto '­ka­ṣā­ya­sye­ha sūtrataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3397" rend="justify"><lb n="444,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,05</span>iha sūtre sa āsravaḥ sa­ka­ṣā­ya­sya jīvasya sāṃ­pa­rā­yi­ka­sya karmaṇaḥ syāt, a­ka­ṣā­ya­sya punar ī­ryā­pa­tha­sye<span type="hard-break">- </span><lb n="444,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,06</span>ty ā­sra­va­syo­bha­ya­svā­mi­ka­tvā­t dvayoḥ prasiddhiḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3398"><l ana="bt" n="bt_6.4.2"><lb n="444,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.4.2</span>ka­ṣa­ṇā­d ātmanāṃ ghātāt kaṣāyaḥ ku­ga­ti­pra­daḥ | krodhādiḥ saha tenātmā sa­ka­ṣā­yaḥ pra­va­rta­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.4.3"><lb n="444,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.4.3</span>ka­ṣā­ya­ra­hi­ta­s tu syād a­ka­ṣā­yaḥ pra­śāṃ­ti­taḥ | ka­ṣā­ya­sya kṣayād veti pra­ti­pa­tta­vya­m ā­ga­mā­t || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.4.4"><lb n="444,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.4.4</span>sa­maṃ­ta­taḥ pa­rā­bhū­tiḥ saṃ­pa­rā­yaḥ pa­rā­bha­vaḥ | jīvasya karmabhiḥ proktas tadarthaṃ sāṃ­pa­rā­yi­kaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.4.5"><lb n="444,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.4.5</span>karma mi­thyā­dṛ­gā­dī­nā­m ā­rdra­ca­rma­ṇi re­ṇu­va­t | ka­ṣā­ya­pi­cchi­le jīve sthitim ā­pnu­va­d ucyate || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.4.6"><lb n="444,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.4.6</span>īryā yo­ga­ga­tiḥ saivaṃ yathā yasya tad ucyate | ka­rme­ryā­pa­tha­m asyāstu śu­ṣka­ku­ṭye­śma­va­c ciraṃ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.4.7"><lb n="444,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.4.7</span>yo­ga­mā­tra­ni­mi­ttaṃ tu puṃ­syā­sra­va­d api sthitiḥ | na prayāty a­nu­bhā­gaṃ vā ka­ṣā­yā­n sattvataḥ sadā || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_3399" rend="justify"><lb n="444,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,13</span>ka­ṣā­ya­pa­ra­taṃ­tra­syā­tma­naḥ sāṃ­pa­rā­yi­kā­sra­va­s ta­da­pa­ra­taṃ­tra­sye­ryā­pa­thā­sra­va iti sūktaṃ | kathaṃ punar ātmanaḥ kasyaci<span type="hard-break">- </span><lb n="444,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,14</span>t pā­ra­taṃ­trya­m a­pa­ra­syā­pā­ra­taṃ­tryaṃ vā­tma­tvā­vi­śe­ṣe py u­pa­pa­dya­te ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3400"><l ana="bt" n="bt_6.4.8"><lb n="444,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.4.8</span>ka­ṣā­ya­he­tu­kaṃ puṃsaḥ pā­ra­taṃ­tryaṃ sa­maṃ­ta­taḥ | sa­ttvāṃ­ta­rā­na­pe­kṣī­ha padmam a­dhya­ga­bhṛṃ­ga­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.4.9"><lb n="444,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.4.9</span>ka­ṣā­ya­vi­ni­vṛ­ttau tu pā­ra­taṃ­tryaṃ ni­va­rtya­te | yatheha ka­sya­ci­c chāṃ­ta­ka­ṣā­yā­va­sthi­ti­kṣa­ṇe || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_3401" rend="justify"><lb n="444,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,17</span>saṃ­sā­ri­ṇo jīvasya pā­ra­taṃ­tryaṃ ci­dā­pa­nnaṃ ka­ṣā­ya­he­tu­kaṃ sa­ttvāṃ­ta­rā­na­pe­kṣi­tve sati pā­ra­taṃ­trya­śa­bda­vā­cya­tvā­t <lb n="444,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,18</span>padmam a­dhya­ga­bhra­ma­ra­sya ta­tpā­ra­taṃ­trya­va­t | niḥ­ka­ṣā­ya­sya ya­te­rda­syu­kṛ­te­na ra­kṣā­di­pa­ra­taṃ­tra­tve­na vya­bhi­cā­ra iti cen na, <lb n="444,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,19</span>tasya sa­ttvāṃ­ta­rā­na­pe­kṣi­tve­na vi­śe­ṣa­ṇā­t | vī­ta­rā­ga­syā­ghā­ti­ka­rma­pā­ra­taṃ­trye­ṇā­ne­kāṃ­ta iti cen na, tasya pūrvaka<span type="hard-break">- </span><lb n="444,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,20</span>ṣā­ya­kṛ­ta­tvā­t | ma­he­śva­ra­si­sṛ­kṣā­pe­kṣi­tvā­t saṃ­sā­ri­jī­va­pā­ra­taṃ­trya­sya sa­ttvāṃ­ta­rā­na­pe­kṣi­tva­m a­si­ddha­m iti cen na, mahe<span type="hard-break">- </span><lb n="444,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,21</span>śva­rā­pe­kṣi­tva­sya saṃ­sā­ri­ṇā­m a­pā­kṛ­ta­tvā­t | ni­tya­śu­ddha­sva­bhā­va­tvā­j jīvasya ka­rma­pā­ra­taṃ­trya­m a­si­ddha­m iti cen na, tasya <lb n="444,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,22</span>saṃ­sā­rā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | prakṛteḥ saṃsāra iti cen na, pu­ru­ṣa­ka­lpa­nā­vai­ya­rthya­pra­saṃ­gā­t tasyā eva mo­kṣa­syā­pi ghaṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="444,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,23</span>nāt | na ca pra­kṛ­ti­r eva saṃ­sā­ra­mo­kṣa­bhā­ga­ce­ta­na­tvā­d gha­ṭa­va­t | ce­ta­na­saṃ­sa­rga­vi­ve­kā­bhyāṃ sā tadbhāg eveti <lb n="444,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,24</span>cet, tarhi yathā pra­kṛ­te­ś ce­ta­na­saṃ­sa­rgā­t pā­ra­taṃ­trya­la­kṣa­ṇaḥ saṃ­sā­ra­s tathā ce­ta­na­syā­pi pra­kṛ­ti­saṃ­sa­rgā­t ta­tpā­ra­taṃ­tryaṃ <lb n="444,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,25</span>siddhaṃ, saṃ­sa­rga­sya dvi­ṣṭha­tvā­t | nanv evaṃ pra­kṛ­ti­pā­ra­taṃ­trye­ṇa vya­bhi­cā­ra­s tasya ka­ṣā­ya­he­tu­ka­tvā­bhā­vā­d iti na <lb n="444,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,26</span>maṃ­ta­vyaṃ­, kā­pi­lā­nāṃ ka­ṣā­ya­sya krodhādeḥ pra­kṛ­ti­pa­ri­ṇā­ma­ta­ye­ṣṭa­tvā­t | ta­tpā­ra­taṃ­trya­sya ka­ṣā­ya­he­tu­ka­tva­si­ddheḥ | <lb n="444,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,27</span>syā­dvā­di­nāṃ tu ka­ṣā­ya­sya jī­va­pa­ri­ṇā­ma­tve pi ka­rma­la­kṣa­ṇa­pra­kṛ­teḥ pā­ra­taṃ­trya­sya ta­tpra­kṛ­ta­tvo­pa­pa­tteḥ kathaṃ tena <lb n="444,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,28</span>vya­bhi­cā­raḥ ? ka­ṣā­ya­pa­ri­ṇā­mo hi jīvasya karmaṇāṃ baṃdham ā­da­dhā­no yathā ta­tpā­ra­taṃ­tryaṃ kurute tathā karmaṇo pi <lb n="444,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,29</span>jī­va­na­pa­ra­taṃ­tra­tva­m iti ca vya­bhi­cā­ra­sā­dha­naṃ ka­ṣā­ya­he­tu­ka­tva­ni­vṛ­ttau ni­va­rta­mā­na­tvā­d anyathā mu­ktā­tma­no pi pāra<span type="hard-break">- </span><lb n="444,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,30</span>taṃ­trya­pra­saṃ­gā­t | jī­va­nmu­kta­syā­pi hi śāṃ­ta­ka­ṣā­yā­va­sthā­kā­le pā­ra­taṃ­trya­ni­vṛ­tti­r u­pa­la­bhya­te | "­jī­va­nn eva hi <lb n="444,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,31</span>vidvān saṃ­gā­śā­bhyāṃ vi­mu­cya­te­" iti prasiddheḥ sā­dhya­sā­dha­na­vi­ka­la­m u­dā­ha­ra­ṇa­m iti ca na śaṃ­ka­nī­yaṃ­, padmam a<span type="hard-break">- </span><lb n="444,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,32</span>dhya­ga­ta­sya bhṛṃgasya ta­dgaṃ­dha­lo­bha­ka­ṣā­ya­he­tu­ka­tve­na ta­tsaṃ­ko­ca­kā­le pā­ra­taṃ­tryāṃ­ta­rā­na­pe­kṣi­ṇaḥ pra­si­ddha­tvā­t | tato 'na<span type="hard-break">- </span><lb n="444,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 444,33</span>vadyam idaṃ sādhanaṃ || </p><p n="a_3402" rend="justify"><pb n="445"/><lb n="445,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 445,01</span>tatra sāṃ­pa­rā­yi­kā­sra­va­sya ke bhedā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_6.5 a_3403" rend="justify"><lb n="445,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.5 </span>iṃ­dri­ya­ka­ṣā­yā­vra­ta­kri­yāḥ paṃ­ca­ca­tuḥ­paṃ­ca­paṃ­ca­viṃ­śa­ti­saṃ­khyāḥ pūrvasya bhedāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">5</ref> || </p><p n="a_3404" rend="justify"><lb n="445,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 445,03</span>iṃ­dri­yā­ṇi paṃ­ca­saṃ­khyā­ni ka­ṣā­yā­ś ca­tuḥ­saṃ­khyāḥ a­vra­tā­ni paṃ­ca­saṃ­khyā­ni kriyāḥ paṃ­ca­viṃ­śa­ti­saṃ­khyā iti <lb n="445,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 445,04</span>ya­thā­saṃ­khya­m a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3405"><l ana="bt" n="bt_6.5.1"><lb n="445,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.1</span>sāṃ­pa­rā­yi­ka­m atroktaṃ pūrvaṃ ta­syeṃ­dri­yā­da­yaḥ | bhedāḥ paṃ­cā­di­saṃ­khyāḥ syuḥ pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3406" rend="justify"><lb n="445,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 445,06</span>na hi jī­va­syeṃ­dri­yā­di­pa­ri­ṇā­mā­nāṃ viśeṣo siddhaḥ pa­ri­ṇā­mi­tva­sya va­ca­nā­t | kā­ra­ṇa­vi­śe­ṣo­pe­kṣa­tvā­c ca <lb n="445,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 445,07</span>spa­rśā­di­ṣu vi­ṣa­ye­ṣu puṃsaḥ spa­rśā­dī­ni paṃca bhā­veṃ­dri­yā­ṇi ta­du­pa­kṛ­tau va­rta­mā­nā­ni dra­vyeṃ­dri­yā­ṇi paṃ­ceṃ­dri­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="445,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 445,08</span>sā­mā­nyo­pā­dā­nā­d u­kta­la­kṣa­ṇā­ni pra­tye­ta­vyā­ni | tāni vī­ryāṃ­ta­rā­yeṃ­dri­ya­jñā­nā­va­ra­ṇa­kṣa­yo­pa­śa­mā­n nā­ma­ka­rma­vi­śe­ṣo<span type="hard-break">- </span><lb n="445,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 445,09</span>dayāc co­pa­jā­ya­mā­nā­ni kāyebhyo mo­ha­nī­ya­vi­śe­ṣo­da­yā­d u­tpa­dya­mā­ne­bhyaḥ ka­thaṃ­ci­d bhidyaṃte ni­ya­ta­vi­ṣa­ya­tvā­c ca | <lb n="445,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 445,10</span>kaṣāyāḥ punar a­ni­ya­ta­vi­ṣa­yā va­kṣya­mā­ṇā­s tato bhi­nna­la­kṣa­ṇā­ni hiṃ­sā­dī­ny a­vra­tā­ni ca vakṣyaṃte | kriyās tatrā<span type="hard-break">- </span><lb n="445,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 445,11</span>bhi­dhī­yaṃ­te paṃ­ca­viṃ­śa­tiḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3407"><l ana="bt" n="bt_6.5.2"><lb n="445,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.2</span>tatra cai­tya­śru­tā­cā­rya­pū­jā­s ta­vā­di­la­kṣa­ṇā | sa­mya­ktva­va­rdha­nī jñeyā vidbhiḥ sa­mya­ktva­sa­tkri­yā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.3"><lb n="445,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.3</span>ku­cai­tyā­di­pra­ti­ṣṭhā­di­r yā mi­thyā­tva­pra­va­rdha­nī | sā mi­thyā­tva­kri­yā bodhyā mi­thyā­tvo­da­ya­saṃ­sṛ­tā || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.4"><lb n="445,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.4</span>kā­yā­di­bhiḥ pareṣāṃ yad ga­ma­nā­di­pra­va­rta­naṃ | sa­da­sa­tkā­rya­si­ddhya­rthaṃ sā pra­yo­ga­kri­yā matā || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.5"><lb n="445,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.5</span>na kā­ya­vā­ṅma­no­yo­gā­n no ni­va­rta­yi­tuṃ kṣamāḥ | pu­dga­lā­s ta­du­pā­dā­naṃ sva­he­tu­dva­ya­to nyathā || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.6"><lb n="445,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.6</span>saṃ­ya­ta­sya sataḥ puṃso '­saṃ­ya­maṃ prati yad bhavet | ā­bhi­mu­khyaṃ sa­mā­dā­na­kri­yā sā vṛ­tta­ghā­ti­nī || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.7"><lb n="445,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.7</span>ī­ryā­pa­tha­kri­yā tatra proktā ta­tka­rma­he­tu­kā | iti paṃ­ca­kri­yā­s tā­va­cchu­bhā­śu­bha­pha­lāḥ smṛtāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.8"><lb n="445,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.8</span>kro­dhā­ve­śā­t pradoṣo yaḥ sāṃ­ta­prā­do­ṣi­kī kriyā | ta­tkā­rya­tvā­t sa­he­tu­tvā­t krodhād anyā hy a­nī­dṛ­śā­t || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.9"><lb n="445,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.9</span>pra­du­ṣṭa­syo­dya­mo haṃtuṃ gaditā kāyikī kriyā | hiṃ­so­pa­ka­ra­ṇā­dā­naṃ ta­thā­dhi­ka­ra­ṇa­kri­yā || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.10"><lb n="445,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.10</span>duḥ­kho­tpā­da­na­taṃ­tra­tvaṃ syāt kriyā pā­ri­tā­pi­kī | kriyā sā tāvatā bhinnā prathamā ta­tpha­la­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.11"><lb n="445,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.11</span>.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­. | ka­ṣā­yā­c ceti paṃcaitāḥ pra­pa­tta­vyāḥ kriyāḥ parāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.12"><lb n="445,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.12</span>rā­gā­rdra­sya pra­ma­tta­sya su­rū­pā­lo­ka­nā­śa­yaḥ | syād da­rśa­na­kri­yā sparśe spṛṣṭadhīḥ spa­rśa­na­kri­yā || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.13"><lb n="445,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.13</span>ete ceṃ­dri­ya­to bhinne pa­ri­spaṃ­dā­tmi­ke mate | jñā­nā­tma­naḥ ka­ṣā­yā­c ca ta­tpha­la­tvā­t ta­thā­vra­tā­t || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.14"><lb n="445,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.14</span>a­pū­rva­prā­ṇi­ghā­tā­rtho­pa­ka­ra­ṇa­pra­va­rta­naṃ | kriyā prā­tya­yi­kī jñeyā hiṃ­sā­he­tu­s tathā parā || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.15"><lb n="445,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.15</span>stryā­di­saṃ­pā­ti­de­śe ṃ­ta­rma­lo­tsa­rgaḥ pra­mā­di­naḥ | śaktasya yaḥ kri­ye­ṣṭe­ha sā sa­maṃ­tā­nu­pā­ti­kī || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.16"><lb n="445,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.16</span>adṛṣṭe yo pramṛṣṭe ca sthāne nyāso yater api | kāyādeḥ sā tv a­nā­bho­ga­kri­yā saitāś ca paṃca tāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.17"><lb n="445,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.17</span>pa­ra­ni­rva­rtya­kā­rya­sya svayaṃ ka­ra­ṇa­m atra yat | sā sva­ha­sta­kri­yā­va­dya­pra­dhā­nā dhīmatāṃ matā || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.18"><lb n="445,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.18</span>pā­pa­pra­vṛ­ttā­v a­nye­ṣā­m a­bhya­nu­jñā­na­m ātmanā | syān ni­sa­rga­kri­yā­la­syā­da­kṛ­ti­r vā su­ka­rma­ṇāṃ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.19"><lb n="445,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.19</span>pa­rā­ca­ri­ta­sā­va­dya­pra­kā­śa­na­m iha sphuṭaṃ | vi­dā­ra­ṇa­kri­yā tv anyā syād anyatra vi­śu­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.20"><lb n="445,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.20</span>ā­va­śya­kā­di­ṣu khyātām a­rha­dā­jñā­m u­pā­si­tuṃ | a­śa­kta­syā­nya­thā­khyā­nā­d ā­jñā­vyā­pā­di­kī kriyā || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.21"><lb n="445,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.21</span>śā­ṭhyā­la­sya vaśād a­rha­tpro­ktā­cā­ra­vi­dhau tu yaḥ | a­nā­da­raḥ sa eva syād a­nā­kāṃ­kṣa­kri­yā vidāṃ || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.22"><lb n="445,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.22</span>etāḥ paṃca kriyāḥ proktāḥ parās ta­ttvā­rtha­ve­di­bhiḥ | ka­ṣā­ya­he­tu­kā bhinnāḥ ka­ṣā­ye­bhyaḥ ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.23"><lb n="445,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.23</span>ched a­nā­di­kri­yā­sa­kta­ci­tta­tvaṃ svasya yad bhavet | pareṇa tatkṛtau harṣaḥ se­hā­raṃ­bha­kri­yā matā || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.24"><lb n="445,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.24</span>pa­ri­gra­hā­vi­nā­śā­rthā syāt pā­ri­gra­hi­kī kriyā | du­rva­ktṛ­ka­va­co jñānādau sā mā­yā­di­kri­yā parā || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.25"><pb n="446"/><lb n="446,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.25</span>mi­thyā­di­kā­ra­ṇā­vi­ṣṭa­dṛ­ṣṭī­ka­ra­ṇa­m atra yat | pra­śaṃ­sā­di­bhi­r uktānyā sā mi­thyā­da­rśa­na­kri­yā || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.5.26"><lb n="446,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.5.26</span>vṛ­tta­mo­ho­da­yā­t puṃsām a­ni­vṛ­ttiḥ ku­ka­rma­ṇaḥ | a­pra­tyā­khyā kriyety etāḥ paṃca paṃca kriyāḥ smṛtāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l></lg><p n="a_3408" rend="justify"><lb n="446,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,03</span>nanu ceṃ­dri­ya­ka­ṣā­yā­vra­tā­nāṃ kri­yā­sva­bhā­va­ni­vṛ­tteḥ kri­yā­va­ca­ne­nai­va ga­ta­tvā­t pra­paṃ­ca­mā­tra­pra­saṃ­ga iti cen na, <lb n="446,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,04</span>a­ne­kāṃ­tā­t | nā­ma­sthā­pa­nā­dra­vyeṃ­dri­ya­ka­ṣā­yā­vra­tā­nāṃ kri­yā­sva­bhā­va­tvā­bhā­vā­t | dra­vyā­rthā­de­śā­t teṣāṃ kriyāsva<span type="hard-break">- </span><lb n="446,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,05</span>bhā­va­tvā­t | kiṃ ca, dra­vya­bhā­vā­sra­va­tva­bhe­dā­c ceṃ­dri­yā­dī­nāṃ kriyāṇāṃ ca na kriyāḥ ta­tpra­paṃ­ca­mā­traṃ iṃ­dri­yā­da­yo <lb n="446,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,06</span>hi śu­bhe­ta­rā­sra­va­pa­ri­ṇā­mā­bhi­mu­kha­tvā­d dra­vyā­sra­vāḥ kriyās tu ka­rmā­dā­na­rū­pāḥ puṃso bhā­vā­sra­vā iti siddhāṃtaḥ | <lb n="446,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,07</span>kā­ya­vā­ṅma­naḥ­ka­rma yogaḥ sa āsrava ity anena bhā­vā­sra­va­sya ka­tha­nā­t | dra­vyā­sra­va eva yogaḥ ka­rmā­ga­ma­na­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="446,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,08</span>vā­sra­va­sya he­tu­tvā­d iti cen na, ā­sra­va­tya­ne­ne­ty āsrava iti ka­ra­ṇa­sā­dha­na­tā­yāṃ yogasya bhā­vā­sra­va­tvo­pa­pa­tteḥ | <lb n="446,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,09</span>evam iṃ­dri­yā­dī­nā­m api bhā­vā­sra­va­tva­pra­saṃ­ga iti cen na, teṣāṃ kri­yā­kā­ra­ṇa­tve­na dra­vyā­sra­va­tve­na vi­va­kṣi­ta­tvā­t | <lb n="446,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,10</span>ā­sra­va­ṇa­m āsrava iti bhā­va­sā­dha­na­tā­yāṃ kriyāṇāṃ bhā­vā­sra­va­tva­gha­ṭa­nā­t kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­vā­c ceṃ­dri­yā­di­bhyaḥ kriyāṇāṃ <lb n="446,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,11</span>pṛ­tha­gva­ca­naṃ yuktaṃ iṃ­dri­yā­di­pa­ri­ṇā­mā hetavaḥ kriyāṇāṃ teṣu satsu bhāvād asatsv a­bhā­vā­d iti ni­ga­di­ta­m anyatra | <lb n="446,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,12</span>iṃ­dri­ya­gra­ha­ṇa­m evāstv iti cen na, ta­da­bhā­ve py a­pra­ma­ttā­dī­nā­m ā­sra­va­sa­dbhā­vā­t | e­ka­dvi­tri­ca­tu­riṃ­dri­yā­saṃ­jñi­paṃ­ceṃ­dri­ye­ṣu <lb n="446,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,13</span>ya­thā­saṃ­bha­vaṃ ca­kṣu­rā­dīṃ­dri­ya­ma­no­vi­cā­rā­bhā­ve pi kro­dhā­di­hiṃ­sā­di­pū­rva­ka­ka­rmā­dā­na­śra­va­ṇā­t | ka­ṣā­yā­ṇāṃ sāṃparā<span type="hard-break">- </span><lb n="446,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,14</span>yi­ka­bhā­ve pa­ryā­pta­tvā­d a­nyā­gra­ha­ṇa­m iti cen na, sanmātre pi kaṣāye bha­ga­va­tpra­śāṃ­ta­sya ka­ṣā­ya­sya ta­tpra­saṃ­gā­t | na <lb n="446,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,15</span>ca ta­syeṃ­dri­ya­ka­ṣā­yā­vra­ta­kri­yā­sra­vāḥ saṃti, yo­gā­sra­va­syai­va tatra bhāvāt | ca­kṣu­rā­di­r ū­pā­dya­gra­ha­ṇaṃ vī­ta­rā­ga­tvā­t | <lb n="446,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,16</span>a­vra­ta­va­ca­na­m eveti cen na, ta­tpra­vṛ­tti­ni­mi­tta­ni­rde­śā­rtha­tvā­d iṃ­dri­ya­ka­ṣā­ya­kri­yā­va­ca­na­sya | tad evam iṃ­dri­yā­da­ya <lb n="446,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,17</span>ekān na ca­tvā­riṃ­śa­tsaṃ­khyāḥ sāṃ­pa­rā­ya­ka­sya bhedā yuktā eva vaktuṃ saṃ­gra­hā­t || </p><p n="a_3409" rend="justify"><lb n="446,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,18</span>kutaḥ punaḥ pra­tyā­tma­saṃ­bha­va­tā­m e­te­ṣā­m ā­sra­vā­ṇāṃ viśeṣa ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_6.6 a_3410" rend="justify"><lb n="446,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.6 </span>tī­vra­maṃ­da­jñā­tā­jñā­ta­bhā­vā­dhi­ka­ra­ṇa­vī­rya­vi­śe­ṣe­bhya­s ta­dvi­śe­ṣaḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">6</ref> || </p><p n="a_3411" rend="justify"><lb n="446,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,20</span>a­ti­pra­vṛ­ddha­kro­dhā­di­va­śā­t tīvraḥ sthū­la­tvā­d udriktaḥ pa­ri­ṇā­maḥ­, ta­dvi­pa­rī­to maṃdaḥ, jñā­na­mā­traṃ jñātvā vā <lb n="446,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,21</span>pra­vṛ­tti­rjñā­ptaṃ­, madāt pra­mā­dā­d vā a­na­va­bu­ddhya pra­vṛ­tti­r a­jñā­taṃ­, a­dhi­kri­yaṃ­te sminn arthā ity a­dhi­ka­ra­ṇaṃ pra­yo­ja­nā­śra­yaṃ <lb n="446,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,22</span>dravyaṃ, dra­vya­syā­tma­sā­ma­rthyaṃ vīryaṃ | bhā­va­śa­bdaḥ pra­tye­ka­m a­bhi­saṃ­ba­dhya­te bhu­ji­va­t­, tī­vra­bhā­vo maṃ­da­bhā­vo jñāta<span type="hard-break">- </span><lb n="446,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,23</span>bhāvo a­jñā­ta­bhā­va iti | yu­ga­pa­da­saṃ­bha­vā­d bhā­va­śa­bda­syā­yu­ktaṃ vi­śe­ṣa­ṇa­m iti cen na, bu­ddhi­vi­śe­ṣa­vyā­pā­rā­t tasya <lb n="446,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,24</span>ta­dvi­śe­ṣa­ṇa­tvo­pa­pa­tteḥ | na hi sa­tpra­tya­yā­vi­śe­ṣa­liṃ­gā­bhā­vā­d eko bhāvaḥ sa­ttā­la­kṣa­ṇa eveti yuktaṃ, bhā­va­dvai­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="446,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,25</span>dhyāt | dvividho hi syā­dvā­di­nāṃ bhāvaḥ pa­ri­spaṃ­da­rū­po '­pa­ri­spaṃ­da­rū­pa­ś ca | ta­trā­pa­ri­spaṃ­da­rū­po ṃ­ta­rdra­vyā­ṇā­m asti<span type="hard-break">- </span><lb n="446,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,26</span>tva­mā­tra­m a­nā­di­ni­dha­naṃ tad ekaṃ ka­thaṃ­ci­d iti mā bhūd vi­śe­ṣa­kaṃ­, pa­ri­spaṃ­da­rū­pa­s tu vya­yo­da­yā­tma­ka­s tī­vrā­dī­nāṃ <lb n="446,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,27</span>vi­śe­ṣa­kaḥ kā­yā­di­vyā­pā­ra­la­kṣa­ṇaḥ sakṛd u­pa­pa­dya­te­, kā­yā­di­sa­ttva­sya ca ta­syā­bhi­ma­ta­tvā­t | kā­ya­vā­ṅma­naḥ­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="446,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,28</span>rma­yo­gā­dhi­kā­rā­t kathaṃ tasya vi­śe­ṣa­ka­tva­m iti cet, bau­ddhā­vyā­pā­rā­t bhe­de­nā­yo­ddhā­ra­si­ddheḥ | ātmano vyati<span type="hard-break">- </span><lb n="446,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,29</span>rekād vā tī­vrā­dī­nāṃ bhā­va­tva­si­ddheḥ | kiṃ ca, bhāvasya bhū­ya­stvā­t a­saṃ­khye­ya­lo­ka­pa­ri­mā­ṇo hi jīvasyai<span type="hard-break">- </span><lb n="446,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,30</span>kai­ka­smi­nn api ka­ṣā­yā­di­pa­ri­ṇā­mo bhāvaḥ śrūyate | tato yuktaṃ bhāvasya yu­ga­pa­ttī­vrā­dī­nāṃ vi­śe­ṣa­ka­tvaṃ | eka<span type="hard-break">- </span><lb n="446,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,31</span>tve pi vā bhāvasya pareṣṭyā bu­ddhyā­ne­ka­tva­ka­lpa­nā­n na codyam etat | vīryasya ca pa­ri­ṇā­ma­tvā­n na pṛ­tha­ggra­ha­ṇa­m iti <lb n="446,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,32</span>cen na, ta­dvi­śe­ṣa­va­to vya­pa­ro­pa­ṇā­di­ṣv ā­sra­va­bhe­da­jñā­pa­nā­rtha­tvā­t pṛthaktvaṃ ta­dgra­ha­ṇa­sya | vī­rya­va­to hy ā­tma­na­s tīvratī<span type="hard-break">- </span><lb n="446,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,33</span>vra­ta­rā­di­pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣo jāyata iti prā­ṇa­vya­pa­ro­pa­ṇā­di­ṣv ā­sra­va­pha­la­bhe­do jñāyate | tathā ca tī­vrā­di­gra­ha<span type="hard-break">- </span><lb n="446,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 446,34</span>ṇasiddhiḥ | i­ta­ra­thā hi jī­vā­dhi­ka­ra­ṇa­sva­rū­pa­tvā­d vī­rya­va­ttī­vrā­dī­nā­m api pṛ­tha­ggra­ha­ṇa­m a­na­rtha­kaṃ syāt ta­nni­mi­tta<span type="hard-break">- </span><pb n="447"/><lb n="447,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,01</span>tvāc cha­rī­rā­dyā­naṃ­tya­si­ddhiḥ | kathaṃ ? a­nu­bhā­ga­vi­ka­lpā­d ā­sra­va­syā­naṃ­ta­tvā­t ta­tkā­rya­śa­rī­rā­dī­nā­m a­naṃ­ta­tvo­pa­pa­tteḥ | kutaḥ | </p><p n="a_3412" rend="justify"><lb n="447,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,02</span>punaḥ sāṃ­pa­rā­yi­kā­sra­vā­ṇāṃ viśeṣaḥ kiṃ­he­tu­ke­bhya­ś ca pra­paṃ­cya­ta ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3413"><l ana="bt" n="bt_6.6.1"><lb n="447,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.6.1</span>tī­vra­tvā­di­vi­śe­ṣe­bhya­s teṣāṃ pra­tye­ka­m īritaḥ | baṃdhaḥ ka­ṣā­ya­he­tu­bhyo viśeṣo vyāsataḥ punaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.6.2"><lb n="447,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.6.2</span>na yuktaḥ sū­tri­ta­ś citraḥ ka­rma­baṃ­dhā­nu­rū­pa­taḥ | tac ca karma nṛṇāṃ tasmād iti he­tu­pha­la­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3414" rend="justify"><lb n="447,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,05</span>jīvasya bhā­vā­sra­vo hi sva­pa­ri­ṇā­ma e­veṃ­dri­ya­ka­ṣā­yā­di­s tī­vra­tvā­di­vi­śe­ṣā­t | pra­paṃ­ca­taḥ punaḥ ka­ṣā­ya­vi­śe<span type="hard-break">- </span><lb n="447,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,06</span>ṣa­kā­ra­ṇā­d viśiṣṭo jñātaḥ | sa ca ka­rma­baṃ­dhā­nu­sā­ra­to ne­ka­pra­kā­ro yuktaḥ sūtritaḥ | karma punar nṛṇām a­ne­ka­pra­kā­raṃ <lb n="447,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,07</span>ka­ṣā­ya­vi­śe­ṣā­d bhā­va­ka­rma­ṇa iti he­tu­pha­la­vya­va­sthā | pa­ra­spa­rā­śra­yā­n na ta­dvya­va­sthe­ti cen na, bī­jāṃ­ku­ra­va­da­nā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="447,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,08</span>tvāt kā­rya­kā­ra­ṇa­bhā­va­sya tatra sarveṣāṃ saṃ­pra­ti­pa­tte­ś ca || </p><p n="a_3415" rend="justify"><lb n="447,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,09</span>kiṃ punar a­trā­dhi­ka­ra­ṇa­m ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_6.7 a_3416" rend="justify"><lb n="447,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.7 </span>a­dhi­ka­ra­ṇaṃ jī­vā­jī­vāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">7</ref> || </p><p n="a_3417" rend="justify"><lb n="447,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,11</span>dvi­va­ca­na­pra­saṃ­ga iti cen na, pa­ryā­yā­pe­kṣa­yā ba­hu­tva­ni­rde­śā­t | na hi jī­va­dra­vya­sā­mā­nya­m a­jī­va­dra­vya­sā­mā­nyaṃ <lb n="447,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,12</span>vā hiṃ­sā­dyu­pa­ka­ra­ṇa­bhā­ve­na sāṃ­pa­rā­yi­kā­sra­va­he­tu­s te­nā­dhi­ka­ra­ṇa­tvaṃ pra­ti­pa­dya­te ke­na­ci­t pa­ryā­ye­ṇa vi­śi­ṣṭe­nai­va tasya <lb n="447,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,13</span>ta­thā­bhā­va­pra­tī­teḥ | sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyaṃ ta­da­bhe­dā­rpa­ṇā­ya jī­vā­jī­vā­s ta­da­dhi­ka­ra­ṇa­m iti | sarvathā tadbhede 'bhede ca <lb n="447,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,14</span>sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyā­nu­pa­pa­ttiḥ | ta­ttve­bhi­r ni­rdhā­ra­ṇā­rthaḥ sūtre sā­ma­rthyā­n nirdeśaḥ | teṣu tī­vra­maṃ­da­jñā­tā­jñā­ta­bhā­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="447,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,15</span>dhi­ka­ra­ṇa­vī­rya­vi­śe­ṣe­ṣu yad a­dhi­ka­ra­ṇaṃ tasya jī­vā­jī­vā­tma­ka­tve­na ni­rdhā­ra­ṇā­t | tad eva da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3418"><l ana="bt" n="bt_6.7.1"><lb n="447,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.7.1</span>ta­trā­dhi­ka­ra­ṇaṃ jī­vā­jī­vā yasya vi­śe­ṣa­taḥ | sāṃ­pa­rā­yi­ka­bhe­dā­nāṃ viśeṣaḥ pra­ti­sū­tri­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3419" rend="justify"><lb n="447,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,17</span>ta­da­dhi­ka­ra­ṇaṃ jī­vā­jī­vā iti pra­ti­pa­tta­vyaṃ || </p><p n="a_3420" rend="justify"><lb n="447,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,18</span>tatrādyaṃ kuto bhidyate ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_6.8 a_3421" rend="justify"><lb n="447,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.8 </span>ādyaṃ saṃ­raṃ­bha­sa­mā­raṃ­bhā­raṃ­bha­yo­ga­kṛ­ta­kā­ri­tā­nu­ma­ta­ka­ṣā­ya­vi­śe­ṣai<span type="hard-break">- </span><lb n="447,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.8 </span>s tri­stri­stri­śca­tu­ś caikaśaḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">8</ref> || </p><p n="a_3422" rend="justify"><lb n="447,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,21</span>ā­dya­gra­ha­ṇa­m a­na­rtha­ka­m u­tta­ra­sū­tre pa­ra­va­ca­na­sā­ma­rthyā­t siddher iti cen na, vi­śi­ṣṭā­rtha­tvā­t tasya | ta­da­gra­ha­ṇe hi <lb n="447,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,22</span>pra­ti­pa­tti­gau­ra­va­pra­saṃ­gaḥ | pa­ra­va­ca­na­sā­ma­rthyā­d a­nu­mā­nā­t saṃ­pra­tya­yā­t pa­ra­śa­bda­sye­ṣṭa­vā­ci­no pi bhāvāt ta­dva­ca­nā­d ā­dya­saṃ­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="447,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,23</span>tyayāt siddhyet sūktam iha grahaṇaṃ | pra­mā­da­va­taḥ pra­pa­nnā­ve­śaḥ prā­ṇa­vya­pa­ro­pa­ṇā­di­ṣu saṃ­raṃ­bhaḥ­, kriyāyāḥ sā­dha­nā­nāṃ <lb n="447,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,24</span>sa­ma­bhyā­sī­ka­ra­ṇaṃ sa­mā­raṃ­bhaḥ­, pra­tha­ma­pra­vṛ­tti­r ā­raṃ­bha­ś cādaya ā­dya­ka­rma­ṇi dyo­ta­na­tvā­t | saṃ­raṃ­bha­ṇaṃ saṃ­raṃ­bhaḥ­, <lb n="447,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,25</span>sa­mā­raṃ­bha­ṇaṃ sa­mā­raṃ­bhaḥ­, ā­raṃ­bha­ṇa­m āraṃbha iti bhā­va­sā­dha­nāḥ saṃ­raṃ­bhā­da­yo­, yo­ga­śa­bdo vyā­khyā­tā­rthaḥ kāyavā<span type="hard-break">- </span><lb n="447,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,26</span>ṅma­naḥ­ka­rma yoga iti | kṛ­ta­va­ca­naṃ kartuḥ svā­taṃ­trya­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ­, kā­ri­tā­bhi­dhā­naṃ pa­ra­pra­yo­gā­pe­kṣaṃ­, a­nu­ma­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="447,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,27</span>śabdaḥ pra­yo­ktu­r mā­na­sa­vyā­pā­ra­pra­da­rśa­nā­rthaḥ­, kvacin mau­na­vra­ti­ka­va­tta­sya va­ca­na­pra­yo­ja­ka­tvā­saṃ­bha­vā­t kā­ya­vyā­pā<span type="hard-break">- </span><lb n="447,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,28</span>re '­pra­yo­ktṛ­tvā­n mā­na­sa­vyā­pā­ra­si­ddheḥ | ka­ṣaṃ­tyā­tmā­na­m iti kaṣāyāḥ pro­kta­la­kṣa­ṇāḥ vi­śe­ṣa­śa­bda­sya pratyekaṃ pari<span type="hard-break">- </span><lb n="447,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,29</span>sa­mā­pti­r bhu­ji­va­t­, tena saṃ­raṃ­bhā­di­vi­śe­ṣai­r yo­ga­vi­śe­ṣaiḥ kṛ­tā­di­vi­śe­ṣaiḥ ka­ṣā­ya­vi­śe­ṣai­r ekaśaḥ pra­tha­ma­m a­dhi­ka­ra­ṇaṃ <lb n="447,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 447,30</span>bhidyata iti sūtrārtho vya­va­ti­ṣṭha­te | etad e­vā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3423"><l ana="bt" n="bt_6.8.1"><lb n="447,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.8.1</span>jī­vā­jī­vā­dhi­ka­ra­ṇaṃ proktam ādyaṃ hi bhidyate | saṃ­raṃ­bhā­di­bhi­r ā­khyā­tai­r vi­śe­ṣai­s tribhir ekaśaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.8.2"><lb n="447,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.8.2</span>yogais ta­nna­va­dhā bhinnaṃ sa­pta­viṃ­śa­ti­saṃ­khya­kaṃ | kṛ­tā­di­bhiḥ punaś caitad bhaved a­ṣṭo­tta­raṃ śataṃ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.8.3"><pb n="448"/><lb n="448,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.8.3</span>ka­ṣā­yai­r bhi­dya­mā­nā­tma­ca­tu­rbhi­r iti saṃgrahaḥ | ka­ṣā­ya­sthā­na­bhe­dā­nāṃ sarveṣāṃ pa­ra­mā­ga­me || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3424" rend="justify"><lb n="448,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,02</span>jī­vā­dhi­ka­ra­ṇaṃ saṃ­raṃ­bhā­di­bhi­s tribhir bhi­dya­mā­naṃ hiṃ­sā­sra­va­sya tāvat trividhaṃ | hiṃsāyāṃ saṃraṃbhaḥ sa­mā­raṃ­bhaḥ <lb n="448,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,03</span>ā­raṃ­bha­ś ceti | tad eva yogais tribhiḥ pratyekaṃ bhi­dya­mā­naṃ na­va­dhā­va­dhā­rya­te kāyena saṃraṃbho vācā saṃraṃbho manasā <lb n="448,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,04</span>saṃraṃbha iti, tathā sa­mā­raṃ­bha­s tathā cāraṃbha iti | tad eva na­va­bhe­daṃ kṛ­tā­di­bhi­r bhinnaṃ sa­pta­viṃ­śa­ti­saṃ­khyaṃ kāyena <lb n="448,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,05</span>kṛ­ta­kā­ri­tā­nu­ma­tāḥ saṃ­raṃ­bha­sa­mā­raṃ­bhā­raṃ­bhāḥ­, tathā vācā manasā ceti | punaś cai­ta­tsa­pta­viṃ­śa­ti­bhe­daṃ kaṣāyaiḥ <lb n="448,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,06</span>kro­dhā­di­bhi­ś ca­tu­rbhi­r bhi­dya­mā­nā­tma­kaṃ bhaved a­ṣṭo­tta­ra­śa­taṃ – kro­dha­mā­na­mā­yā­lo­bhaiḥ kṛ­ta­kā­ri­tā­nu­ma­tāḥ kā­ya­vā­ṅma­na­sā <lb n="448,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,07</span>saṃ­raṃ­bha­sa­mā­raṃ­bhā­raṃ­bhā iti | ta­thai­vā­nṛ­tā­di­ṣv a­vra­te­ṣu yojyaṃ | evaṃ ka­ṣā­ya­sthā­na­bhe­dā­nāṃ sarveṣāṃ pa­ra­mā­ga­me saṃgrahaḥ <lb n="448,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,08</span>kṛto bhavati | tad apy a­ṣṭo­tta­ra­śa­taṃ pra­tye­ka­m a­saṃ­khye­yaiḥ ka­ṣā­ya­sthā­naiḥ pra­ti­bhi­dya­mā­na­m a­saṃ­khye­ya­m iti jī­vā­dhi­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="448,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,09</span>raṇaṃ vyākhyātaṃ | jīva eva hi tathā pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣa­ka­rma­ṇā­m ā­sra­va­tāṃ ta­tkā­ra­ṇā­nāṃ ca hiṃ­sā­di­pa­ri­ṇā­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="448,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,10</span>nām a­dhi­ka­ra­ṇa­tāṃ pra­ti­pa­dya­te na punaḥ pu­dga­lā­di­s tasya tathā pa­ri­ṇā­mā­bhā­vā­t | saṃ­raṃ­bhā­dī­nāṃ vā kro­dhā­dyā­vi­ṣṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="448,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,11</span>pu­ru­ṣa­ka­rtṛ­kā­ṇāṃ ta­da­nu­raṃ­ja­nā­d a­dhi­ka­ra­ṇa­bhā­vo nī­la­pa­ṭā­di­va­t | na caiṣāṃ jī­va­vi­va­rtā­nā­m ā­sra­vā­di­bhā­ve jīvasya <lb n="448,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,12</span>ta­dvyā­ghā­taḥ sarveṣāṃ teṣāṃ ta­dbhe­dā­bhā­vā­t | na hi nī­la­gu­ṇa­sya nī­la­dra­vya­m e­vā­dhi­ka­ra­ṇaṃ tatraiva nī­la­pra­tya­ya­pra­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="448,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,13</span>gāt | nīlaḥ paṭa iti saṃ­pra­tya­yā­t tu pa­ṭa­syā­pi ta­da­dhi­ka­ra­ṇā­bhā­vaḥ siddhas tasya nī­li­dra­vyā­nu­raṃ­ja­nā­n nī­la­dra­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="448,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,14</span>tva­pa­ri­ṇā­mā­t ta­dbhā­vo­pa­pa­tteḥ ka­thaṃ­ci­d a­bhe­da­si­ddheḥ | sarvathā tadbhede pi paṭe saṃ­yu­kta­nī­lī­sa­ma­vā­yā­n nī­la­gu­ṇa­sya <lb n="448,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,15</span>nīlaḥ paṭa iti pratyayo ghaṭata eveti cen na, ā­tmā­kā­śā­di­ṣv api pra­saṃ­gā­t | tair nī­lī­dra­vya­saṃ­yo­ga­vi­śe­ṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="448,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,16</span>bhāvān na ta­tpra­saṃ­ga iti cet, sa ko nyo viśeṣaḥ saṃ­yo­ga­sya tathā pa­ri­ṇā­mā­t | tathā hi pa­ri­ṇā­mi­tvaṃ hi <lb n="448,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,17</span>taṃtuṣu ta­tsaṃ­yu­kta­m a­tro­pa­cā­rā­t | na ca nīlaḥ paṭa ity u­pa­ca­ri­taḥ pratyayo '­skha­la­du­pa­cā­rā­c chuklaḥ paṭa iti <lb n="448,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,18</span>pra­tya­ya­va­t ta­dbā­dha­kā­bhā­vā­vi­śe­ṣā­t | tat sūktaṃ yathā nīlyā nī­la­gu­ṇaḥ paṭe nīla iti ca tasya ta­da­dhi­ka­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="448,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,19</span>bhāvas tathā saṃ­raṃ­bhā­di­ṣv āsravo jīveṣv āsrava iti vā­sra­va­sya te dhi­ka­ra­ṇaṃ jī­va­pa­ri­ṇā­mā­nāṃ jī­va­gra­ha­ṇe­na grahaṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="448,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,20</span>d a­dhi­ka­ra­ṇaṃ jīvā ity u­pa­pa­tteḥ anyathā ta­tpa­ri­ṇā­ma­gra­ha­ṇa­pra­saṃ­gā­d iti || </p><p n="a_3425" rend="justify"><lb n="448,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,21</span>tataḥ param a­dhi­ka­ra­ṇa­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_6.9 a_3426" rend="justify"><lb n="448,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.9 </span>ni­rva­rta­nā­ni­kṣe­pa­saṃ­yo­ga­ni­sa­rgā dvi­ca­tu­rdvi­tri­bhe­dāḥ param || <ref type="no-sbt" rend="a">9</ref> || </p><p n="a_3427" rend="justify"><lb n="448,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,23</span>a­dhi­ka­ra­ṇa­m ity a­nu­va­rta­te | ni­rva­rta­nā­dī­nāṃ ka­rma­sā­dha­naṃ bhāvo vā sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇye­na vai­ya­dhi­ka­ra­ṇye­na <lb n="448,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,24</span>vā­dhi­ka­ra­ṇa­saṃ­baṃ­dhaḥ ka­thaṃ­ci­d bhe­dā­bhe­do­pa­pa­tteḥ | dvi­ca­tu­rdvi­tri­bhe­dā iti dvaṃ­dva­pū­rvo nya­pa­dā­rtha­ni­rde­śaḥ | kaścid āha <span type="hard-break">- </span><lb n="448,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,25</span>pa­ra­va­ca­na­m a­na­rtha­kaṃ pū­rva­trā­dya­va­ca­nā­t­, pū­rva­trā­dya­va­ca­na­m a­na­rtha­ka­m iha sūtre pa­ra­va­ca­nā­t tayor e­ka­ta­ra­va­ca­nā­d dvi­tī­ya­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="448,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,26</span>rthā­pa­tti­si­ddheḥ pū­rva­pa­ra­yo­r a­nyo­nyā­vi­nā­bhā­vi­tvā­t | na ceyam a­rthā­pa­tti­r a­nai­kāṃ­ti­kī kvacid vya­bhi­cā­ra­co­da­nā­t <lb n="448,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,27</span>sarvatra vya­bhi­cā­ra­co­da­nā­yāḥ pra­yā­sa­mā­tra­tvā­t pa­ra­spa­rā­pe­kṣa­yo­r a­vya­bhi­cā­rā­t | pū­rva­pa­ra­yo­r aṃ­ta­rā­le ma­dhya­ma­syā­pi <lb n="448,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,28</span>saṃ­bha­vā­n nā­vi­nā­bhā­va ity apy a­yu­ktaṃ­, ma­dhya­ma­sya pū­rva­pa­ro­bha­yā­pe­kṣa­tvā­t pū­rva­mā­trā­pe­kṣa­yā tasya pa­ra­tvo­pa­pa­tteḥ paramā<span type="hard-break">- </span><lb n="448,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,29</span>trā­pe­kṣa­yā pū­rva­tva­gha­ṭa­nā­d a­vya­va­hi­ta­yoḥ pū­rva­pa­ra­vo­r a­vi­nā­bhā­va­si­ddhiḥ | pa­ra­śa­bda­syā­saṃ­baṃ­dhā­rtha­tvā­n nā­na­rtha­kya­m i<span type="hard-break">- </span><lb n="448,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,30</span>ty api na sādhīyo ni­va­rtyā­bhā­vā­t | pa­ra­saṃ­baṃ­dha­m a­dhi­ka­ra­ṇa­m iti vacanaṃ hi sva­saṃ­baṃ­dha­m a­dhi­ka­ra­ṇaṃ ni­va­rta­ya­ti na <lb n="448,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,31</span>ceha tad asti, tathā va­ca­nā­bhā­vā­t | etena pra­kṛ­ṣṭa­vā­ci­tvaṃ pa­ra­śa­bda­sya pratyuktaṃ ta­nni­va­rtya­syā­pra­kṛ­ṣṭa­syā­va­ca­nā­t | <lb n="448,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,32</span>i­ṣṭa­vā­ci­tva­m api tā­dṛ­śa­m e­vā­ni­ṣṭa­sya ni­va­rtya­syā­bhā­vā­t | na ca pra­kā­rāṃ­ta­ra­m asti yato tra pa­ra­va­ca­na­m a­na­rtha­va­t syā<span type="hard-break">- </span><lb n="448,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,33</span>d iti | so py a­yu­kta­vā­dī­, pa­ra­va­ca­na­syā­nyā­rtha­tvā­t | paraṃ jī­vā­dhi­ka­ra­ṇā­d a­jī­vā­dhi­ka­ra­ṇa­m ity arthaḥ te­nā­dyā­j jī<span type="hard-break">- </span><lb n="448,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 448,34</span>vā­dhi­ka­ra­ṇā­d idam aparaṃ jī­vā­dhi­ka­ra­ṇa­m iti ni­va­rti­taṃ syāt | jī­vā­jī­va­pra­ka­ra­ṇā­t ta­tsi­ddhi­r iti cet, tato <pb n="449"/><lb n="449,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,01</span>nya­syā­jī­va­syā­saṃ­bha­vā­t | i­ṣṭa­vā­ci­tvā­d vā pa­ra­śa­bda­sya nā­na­rtha­kya­m a­ni­ṣṭa­sya ni­rva­rta­nā­d a­ni­ṣṭa­jī­vā­dhi­ka­ra­ṇa­tva­sya <lb n="449,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,02</span>ni­va­rtya­tvā­t | etad e­vā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3428"><l ana="bt" n="bt_6.9.1"><lb n="449,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.9.1</span>tato dhi­ka­ra­ṇaṃ proktaṃ paraṃ ni­rva­rta­nā­da­yaḥ | dvyā­di­bhe­dā­s tad asya syād a­jī­vā­tma­ka­m eva hi || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3429" rend="justify"><lb n="449,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,04</span>ni­rva­rta­nā dvidhā, mū­lo­tta­ra­bhe­dā­t | ni­kṣe­pa­ś ca­tu­rdhā­, a­pra­tya­ve­kṣa­ṇa­duḥ­pra­mā­rja­na­sa­ha­sā­nā­bho­ga­bhe­dā­t | ta <lb n="449,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,05</span>ete ni­rva­rta­nā­da­yo dvyā­di­bhe­dāḥ­, pa­ra­mā­dya­jī­vā­dhi­ka­ra­ṇā­d iṣṭam a­dhi­ka­ra­ṇa­m a­syā­jī­vā­tma­ka­tvā­t || nanv evaṃ jīvā<span type="hard-break">- </span><lb n="449,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,06</span>jī­vā­dhi­ka­ra­ṇa­dvai­vi­dhyā­t dvāv e­vā­sra­vau syātāṃ na punar iṃ­dri­yā­da­yo ba­hu­pra­kā­rāḥ ka­thaṃ­ci­d āsravāḥ syuḥ sarvāṃś ca <lb n="449,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,07</span>ka­ṣā­yā­na­pe­kṣā­n api vā jī­vā­jī­vā­n āśritya te pra­va­rte­ra­nn ity ā­re­kā­yā­m idam āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3430"><l ana="bt" n="bt_6.9.2"><lb n="449,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.9.2</span>jī­vā­jī­vā­n sa­mā­śri­tya ka­ṣā­yā­nu­gra­hā­nvi­tā­n | āsravā bahudhā bhinnāḥ syur nṛṇām iṃ­dri­yā­da­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3431" rend="justify"><lb n="449,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,09</span>ba­hu­vi­dha­kro­dhā­di­ka­ṣā­yā­nu­gra­hī­tā­tma­no jī­vā­jī­vā­dhi­ka­ra­ṇā­nāṃ ba­hu­pra­kā­ra­tvo­pa­pa­tte­s ta­dā­śri­tā­nā­m iṃdriyā<span type="hard-break">- </span><lb n="449,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,10</span>dyā­sra­vā­ṇāṃ ba­hu­pra­kā­ra­tva­si­ddhiḥ | tata eva mu­ktā­tma­no '­ka­ṣā­ya­va­to vā na ta­dā­sra­va­pra­saṃ­gaḥ || </p><p n="a_3432" rend="justify"><lb n="449,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,11</span>kutas te tathā siddhā evety āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3433"><l ana="bt" n="bt_6.9.3"><lb n="449,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.9.3</span>bā­dha­kā­bhā­va­ni­rṇī­te­s tathā sarvatra sarvadā | sarveṣāṃ sve­ṣṭa­nā­t siddhās tī­vra­tvā­di­vi­śi­ṣṭa­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3434" rend="justify"><lb n="449,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,13</span>yathaiva hi tīvram aṃ­da­tvā­di­vi­śi­ṣṭāḥ sāṃ­pa­rā­yi­kā­sra­va­sya bhedāḥ su­ni­ści­tā­saṃ­bha­va­dbā­dha­ka­pra­mā­ṇa­tvā­t siddhā<span type="hard-break">- </span><lb n="449,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,14</span>s tathā jī­vā­jī­vā­dhi­ka­ra­ṇāḥ sarvasya tata e­ve­ṣṭa­si­ddheḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3435"><l ana="bt" n="bt_6.9.4ab"><lb n="449,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.9.4ab</span>evaṃ bhūmā ka­rma­ṇā­m āsravo yaṃ sā­mā­nye­na khyāpitaḥ sāṃ­pa­rā­yī | </l><l ana="bt" n="bt_6.9.4cd"><lb n="449,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.9.4cd</span>ta­tsā­ma­rthyā­d anyam ī­ryā­pa­tha­sya prā­hu­rdhva­stā­śe­ṣa­do­ṣā­śra­ya­sya || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_3436" rend="justify"><lb n="449,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,17</span>ya­tho­kta­pra­kā­re­ṇa sa­ka­ṣā­ya­syā­tma­naḥ sā­mā­nya­to syā­sra­va­sya khyāpane sā­ma­rthyā­d a­ka­ṣā­ya­sya tair ī­ryā­pa­thā­sra­va<span type="hard-break">- </span><lb n="449,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,18</span>siddhir iti na tatra sū­tra­kā­rāḥ sū­tri­ta­vaṃ­taḥ­, sā­ma­rthya­si­ddha­sya sūtreṇa pha­lā­bhā­vā­d a­ti­pra­sa­kte­ś ca | viśeṣaḥ <lb n="449,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,19</span>punar ī­ryā­pa­thā­sra­va­syā­ka­ṣā­ya­yo­ga­vi­śe­ṣā­d boddhavyaḥ || </p><p ana="trailer" n="trailer_6.1 a_3437" rend="justify"><lb n="449,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,20</span>iti ṣa­ṣṭhā­dhyā­ya­sya <hi rend="bold">pra­tha­ma­m</hi> ā­hni­ka­m | </p><p ana="sbt" n="sbt_6.10 a_3438" rend="justify"><lb n="449,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.10 </span>ta­tpra­do­ṣa­ni­hna­va­mā­tsa­ryāṃ­ta­rā­yā­sā­da­no­pa­ghā­tā jñā­ta­da­rśa­nā­va­ra­ṇa­yoḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">10</ref> || </p><p n="a_3439" rend="justify"><lb n="449,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,22</span>āsravā iti saṃbaṃdhaḥ | ke punaḥ pra­do­ṣā­da­yo jñā­na­da­rśa­na­yo­r ity ucyate – ka­sya­ci­t ta­tkī­rta­nā­naṃ­ta­ra­m anabhi<span type="hard-break">- </span><lb n="449,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,23</span>vyā­ha­ra­to ṃ­taḥ­pai­śū­nyaṃ pra­do­ṣaḥ­, pa­rā­ti­saṃ­dhā­na­to vya­pa­lā­po ni­hna­vaḥ­, yāvad ya­thā­va­ddve­ṣa­sya pradānaṃ mā­tsa­ryaṃ­, vicche<span type="hard-break">- </span><lb n="449,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,24</span>da­ka­ra­ṇa­m aṃ­ta­rā­yaḥ­, vā­kkā­yā­bhyā­m a­nā­va­rta­na­m ā­sā­da­naṃ­, pra­śa­sta­syā­pi dū­ṣa­ṇa­m u­pa­ghā­taḥ | na cā­sā­da­na­m eva syād dūṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="449,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,25</span>ṇe pi vi­na­yā­dya­nu­ṣṭhā­na­la­kṣa­ṇa­tvā­t | tad iti jñā­na­da­rśa­na­yoḥ pra­ti­ni­rde­śa­sā­ma­rthyā­d a­nya­syā­śru­teḥ | jñā­na­da­rśa­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="449,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,26</span>va­ra­ṇa­yo­r ā­sra­vā­s ta­tpra­do­ṣā­da­yo jñā­na­da­rśa­na­pra­do­ṣā­da­ya ity a­bhi­saṃ­baṃ­dhā­t | samāse gu­ṇī­bhū­ta­yo­r api jñā­na­da­rśa­na<span type="hard-break">- </span><lb n="449,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,27</span>yor ārthena nyāyena pra­dhā­na­tvā­t ta­ccha­bde­na pa­rā­ma­rśo­pa­pa­ttiḥ | sā­mā­nya­taḥ sa­rva­ka­rmā­sra­va­syeṃ­dri­ya­vra­tā­di­rū­pa­sya <lb n="449,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,28</span>va­ca­nā­d iha bhūyo pi ta­tka­tha­naṃ pu­na­ru­kta­m evety ā­re­kā­yā­m idam u­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3440"><l ana="bt" n="bt_6.10.1"><lb n="449,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.10.1</span>vi­śe­ṣe­ṇa punar jñā­na­dṛ­ṣṭyā­va­ra­ṇa­yo­r matāḥ | ta­tpra­do­ṣā­da­yaḥ puṃsām ā­sra­vā­s te nu­bhā­ga­gāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3441" rend="justify"><lb n="449,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,30</span>sā­mā­nya­to bhi­hi­tā­nā­m apy ā­sra­vā­ṇāṃ punar a­bhi­dhā­naṃ vi­śe­ṣa­taḥ pratyekaṃ jñā­nā­va­ra­ṇā­dī­nā­m a­ṣṭā­nā­m apy āsrava<span type="hard-break">- </span><lb n="449,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,31</span>pra­ti­pa­ttya­rtha­m | ete vāsravāḥ sarve nu­bhā­ga­gāḥ pra­ti­pa­tta­vyāḥ ka­ṣā­yā­sra­va­tvā­t | puṃsām iti va­ca­nā­t pradhānā<span type="hard-break">- </span><lb n="449,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 449,32</span>di­vyu­dā­saḥ | kathaṃ punas te ta­dā­va­ra­ṇa­ka­rmā­sra­va­he­ta­va ity u­pa­pa­tti­m āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3442"><l ana="bt" n="bt_6.10.2"><pb n="450"/><lb n="450,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.10.2</span>ya­tpra­do­ṣā­da­yo ye te ta­dā­va­ra­ṇa­pu­dga­lā­t | naro nayaṃti bī­bha­tsu­pra­do­ṣā­dyā yathā karān || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3443" rend="justify"><lb n="450,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,02</span>ye ya­tpra­do­ṣā­da­ya­s te ta­dā­va­ra­ṇa­pu­dga­lā­nā­tma­no ḍhau­ka­yaṃ­ti yathā bī­bha­tsu­sva­śa­rī­ra­pra­de­śa­pra­do­ṣā­da­yaḥ karā<span type="hard-break">- </span><lb n="450,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,03</span>dīn | jñā­na­da­rśa­na­vi­ṣa­yā­ś ca ka­sya­ci­t pra­do­ṣā­da­ya ity atra na tāvad asiddho hetuḥ kvacit ka­dā­ci­t pra­do­ṣā­dī­nāṃ <lb n="450,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,04</span>pra­tī­ti­si­ddha­tvā­t | nāpy a­nai­kāṃ­ti­ko vi­pa­kṣa­vṛ­ttya­bhā­vā­t | a­śu­ddhyā­di­pū­ti­gaṃ­dhi­vi­ṣa­yaiḥ pra­do­ṣā­di­bhi­s tada<span type="hard-break">- </span><lb n="450,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,05</span>nya­prā­ṇi­vi­ṣa­ya­ka­rā­dyā­va­ra­ṇā­ḍhau­ka­na­he­tu­bhi­r vya­bhi­cā­rī­ti cen na, ghrā­ṇa­saṃ­baṃ­dha­du­rgaṃ­dha­pu­dga­lāḥ pra­do­ṣā­di­he­tu­ka­tvā­t <lb n="450,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,06</span>ta­tpi­dhā­ya­ka­ka­rā­dyā­va­ra­ṇa­ḍhau­ka­na­sya do­ṣā­dya­bhā­ve ta­da­dhi­ṣṭhā­na­saṃ­bhū­ta­bā­hyā­śu­cyā­di­gaṃ­dha­pra­do­ṣā­nu­pa­pa­tteḥ | ta­dvi­ṣa­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="450,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,07</span>tva­pa­ri­jñā­nā­yo­gā­t ta­da­nya­vi­ṣa­ya­va­t | tata eva na viruddhaṃ sarvathā vi­pa­kṣā­vṛ­tte­r a­vi­ru­ddho­pa­pa­tteḥ | vipakṣe <lb n="450,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,08</span>bā­dha­ka­pra­mā­ṇā­bhā­vā­t saṃ­di­gdha­vi­pa­kṣa­vyā­vṛ­tti­ko 'yaṃ hetur iti cen na, sā­dhyā­bhā­ve sā­dha­nā­bhā­va­pra­ti­pā­da­nā­t | <lb n="450,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,09</span>yasya ya­dvi­ṣa­yāḥ pra­do­ṣā­da­ya­s tasya ta­dvi­ṣa­yā­s ta­da­vi­dyai­va na punas ta­dā­va­ra­ṇa­pu­dga­laḥ siddhyet tato na ta­tpra­do­ṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="450,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,10</span>dibhyo jñā­na­da­rśa­na­yo­r ā­va­ra­ṇa­pu­dga­la­pra­si­ddhi­r iti na śaṃ­ka­nī­yaṃ­, ta­dā­va­ra­ṇa­sya karmaṇaḥ pau­dga­li­ka­tva­sā­dha­nā­t | <lb n="450,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,11</span>kathaṃ mū­rta­ka­rmā­mū­rta­sya jñā­nā­de­r ā­va­ra­ṇa­m iti cet, ta­da­vi­dyā­dya­mū­rtaṃ katham iti samaḥ pa­rya­nu­yo­gaḥ | ya­thai­vā­mū<span type="hard-break">- </span><lb n="450,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,12</span>rtasya vā­ra­ka­tve jñā­nā­dī­nāṃ śa­rī­ra­m ā­vā­ra­kaṃ vi­pra­sa­jyaṃ ta­thai­vā­mū­rta­sya sadbhāve teṣāṃ ga­ga­na­m ā­vā­ra­ka­m ā­sa­jye­ta | <lb n="450,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,13</span>ta­da­vi­ru­ddha­tvā­n na ta­tta­dā­vā­ra­ka­m iti cet, tata eva śa­rī­ra­m api ta­dvi­ru­ddha­syai­va ta­dā­vā­ra­ka­tva­si­ddheḥ | syān mataṃ, <lb n="450,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,14</span>jñā­nā­de­r va­rta­mā­na­sya sato py a­vi­dyā­dyu­da­ye ti­ro­dhā­nā­t tad eva ta­dvi­ru­ddhaṃ ta­dā­va­ra­ṇaṃ yuktaṃ na punaḥ pau­dga­li­kaṃ karma <lb n="450,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,15</span>tasya ta­dvi­ru­ddha­tvā­si­ddhe­r iti | tad a­sa­t­, tasyāpi ta­dvi­ru­ddha­tva­pra­tī­teḥ su­rā­di­dra­vya­va­t | nanu ma­di­rā­di­dra­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="450,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,16</span>m a­vi­dyā­di­vi­kā­ra­sya madasya jñā­nā­di­vi­ro­dhi­no ja­na­ka­tvā­t pa­raṃ­pa­ra­yā ta­dvi­ru­ddhaṃ na sākṣād iti cet, paudga<span type="hard-break">- </span><lb n="450,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,17</span>likaṃ karma tathaiva ta­dvi­ru­ddha­m astu tasyāpi vi­jñā­na­vi­ru­ddhā­jñā­nā­di­he­tu­tvā­t tasya bhā­vā­va­ra­ṇa­tvā­t | na ca <lb n="450,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,18</span>dra­vyā­va­ra­ṇā­pā­ye bhā­vā­va­ra­ṇa­saṃ­bha­vo ti­pra­saṃ­gā­t | yu­kta­syā­ta­tprā­pte­r api vā­ra­ṇā­t | tasya sa­mya­gjñā­na­sā­tmī<span type="hard-break">- </span><lb n="450,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,19</span>bhāve mi­thyā­jñā­nā­de­r a­tyaṃ­ta­m u­cche­dā­t ta­syo­da­ye ta­dā­tma­no bhā­vā­va­ra­ṇa­sya sa­dbhā­vā­t | kuto dra­vyā­va­ra­ṇa­si­ddhi­r iti <lb n="450,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,20</span>cet, ātmano mi­thyā­jñā­nā­diḥ pu­dga­la­vi­śe­ṣa­saṃ­baṃ­dhi­baṃ­dha­na­s ta­tsva­bhā­vā­ny a­thā­bhā­va­sva­bhā­va­tvā­d u­nma­tta­kā­di­he­tu<span type="hard-break">- </span><lb n="450,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,21</span>ko­nmā­dā­di­va­d ity a­nu­mā­nā­t | mi­thyā­jñā­nā­di­he­tu­kā­pa­ra­mi­thyā­jñā­na­vya­bhi­cā­rā­n nedam a­nu­mā­naṃ sa­mī­cī­na­m iti <lb n="450,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,22</span>cen na, tasyāpi pa­rā­pa­ra­pau­dga­li­ka­ka­rmo­da­ye saty eva bhāvāt ta­da­bhā­ve ta­da­nu­pa­pa­tteḥ | pa­rā­pa­ro­nma­tta­kā­di­ra­sa­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="450,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,23</span>dbhāve ta­tkṛ­to­nmā­dā­di­saṃ­tā­na­va­t | kā­mi­nyā­di­bhā­ve­no­dbhū­tai­r u­nmā­dā­di­bhi­r a­ne­kāṃ­ta iti cen na, teṣām api paraṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="450,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,24</span>parayā ta­nvī­ma­no­ha­rāṃ­ga­ni­rī­kṣa­ṇā­di­ni­baṃ­dha­tvā­t ta­da­bhā­ve ta­da­nu­pa­pa­tteḥ | tato yuktam eva tad jñā­na­da­rśa­na­pra­do<span type="hard-break">- </span><lb n="450,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,25</span>ṣādīnāṃ ta­dā­va­ra­ṇa­ka­rmā­sra­va­tva­va­ca­naṃ yu­kti­sa­dbhā­vā­d bā­dha­kā­bhā­vā­c ca tā­dṛ­śā­nya­va­ca­na­va­t || </p><p n="a_3444" rend="justify"><lb n="450,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,26</span>a­thā­sa­dve­dyā­sra­sū­ca­nā­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_6.11 a_3445" rend="justify"><lb n="450,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.11 </span>duḥ­kha­śo­ka­tā­pā­kraṃ­da­na­ba­dha­pa­ri­de­va­nā­nyā­tma­pa­ro­bha­ya­sthā­nya­sa­dve­dya­sya || <ref type="no-sbt" rend="b">11</ref> || </p><p n="a_3446" rend="justify"><lb n="450,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,28</span>pī­ḍā­dya­sa­dve­dyā­sra­va­sū­ca­nā­rtha­m āha | pī­ḍā­la­kṣa­ṇaḥ pa­ri­ṇā­mo duḥkhaṃ, tac cā­sa­dve­dyo­da­ye sati vi­ro­dhi­dra­vyā<span type="hard-break">- </span><lb n="450,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,29</span>dyu­pa­ni­pā­tā­t | a­nu­grā­ha­ka­bāṃ­dha­vā­di­vi­cche­de mo­ha­ka­rma­vi­śe­ṣo­da­yā­d a­sa­dve­dye ca vai­kla­vya­vi­śe­ṣaḥ śokaḥ, sa <lb n="450,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,30</span>ca bāṃ­dha­vā­di­ga­tā­śa­ya­sya jīvasya ci­tta­khe­da­la­kṣa­ṇaḥ prasiddha eva | pa­ri­vā­dā­di­ni­mi­ttā­dā­vi­lāṃ­taḥ­ka­ra­ṇa­sya <lb n="450,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,31</span>tī­vrā­nu­śa­ya­s tāpaḥ, sa cā­sa­dve­dyo­da­ye kro­dhā­di­vi­śe­ṣo­da­ye ca saty u­pa­pa­dya­te | pa­ri­tā­pā­ptyu­pā­tta­pra­cu­ra­vi­lā­pāṃ­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="450,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,32</span>vi­kā­rā­bhi­vya­ktaṃ kraṃ­da­naṃ­, tac cā­sa­dve­dyo­da­ye ka­ṣā­ya­vi­ṣa­yo­da­ye ca pra­jā­ya­te | ā­yu­riṃ­dri­ya­ba­la­prā­ṇa­vi­yo­ga­ka­ra­ṇaṃ <lb n="450,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,33</span>badhaḥ, so py a­sa­dve­dyo­da­ye ca sati pra­tye­ta­vyaḥ | saṃ­kle­śa­śra­va­ṇaṃ sva­pa­rā­nu­gra­ha­ṇaṃ hā nātha nāthety a­nu­kaṃ­pā­prā­yaṃ pari<span type="hard-break">- </span><lb n="450,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 450,34</span>de­va­naṃ­, tac cā­sa­dve­dyo­da­ye mo­ho­da­ye ca sati boddhavyaṃ | tad evaṃ śo­kā­dī­nā­m a­sa­dve­dyo­da­yā­pe­kṣa­tvā­d duḥ­kha­jā­tī­ya­tve pi <pb n="451"/><lb n="451,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,01</span>duḥkhāt pṛ­tha­gva­ca­naṃ mo­ha­vi­śe­ṣo­da­yā­pe­kṣa­tvā­t ta­dvi­śe­ṣa­pra­ti­pā­da­nā­rtha­tvā­t pa­ryā­yā­rthā­de­śā­d bhe­do­pa­pa­tte­ś ca nānartha<span type="hard-break">- </span><lb n="451,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,02</span>kam u­tpre­kṣa­ṇī­yaṃ­, ta­thai­vā­kṣe­pa­sa­mā­dhā­na­va­ca­nā­t | vā­rti­ka­kā­rai­r duḥ­kha­jā­tī­ya­tvā­t sarveṣāṃ pṛ­tha­gva­ca­na­m iti na kati<span type="hard-break">- </span><lb n="451,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,03</span>pa­ya­ni­śe­ṣa­saṃ­ba­ddhe­na jā­tyā­khyā­nā­t ka­thaṃ­ci­d a­nya­tvo­pa­pa­tte­ś ceti | duḥ­khā­dī­nāṃ ka­rtā­di­sā­dha­na­bhā­vaḥ pa­ryā­yi­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="451,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,04</span>ryā­ya­yo­r bhe­dā­bhe­do­pa­pa­tteḥ | tayor abhede tā­va­dā­tmai­va duḥ­kha­pa­ri­ṇā­mā­tma­ko duḥ­kha­ya­tī­ti duḥkhaṃ, bhede tu duḥkha<span type="hard-break">- </span><lb n="451,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,05</span>yaty a­ne­nā­smi­n vā duḥkham iti, sa­nmā­tra­ka­tha­ne duḥkhanaṃ duḥkham iti | śo­kā­di­ṣv api ka­rtṛ­ka­ra­ṇā­dhi­ka­ra­ṇa­bhā­va­sā<span type="hard-break">- </span><lb n="451,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,06</span>dhanatvaṃ pra­tye­yaṃ­, ta­de­kāṃ­tā­va­dhā­ra­ṇā­nu­pa­pa­nna­m a­nya­ta­rai­kāṃ­ta­saṃ­gra­hā­t | pa­ryā­yai­kāṃ­te hi duḥ­khā­di­ci­tta­sya ka­rtṛ­tva­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="451,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,07</span>grahaḥ ka­ra­ṇā­di­tva­saṃ­gra­ho vā syān na punas ta­du­bha­ya­saṃ­gra­haḥ | tatra ka­rtṛ­tva­saṃ­gra­ha­s tāvad ayuktaḥ ka­ra­ṇā­dya­bhā­ve <lb n="451,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,08</span>ta­da­saṃ­bha­vā­t | ma­naḥ­ka­ra­ṇaṃ saṃtāno dhi­ka­ra­ṇa­m ity u­bha­ya­saṃ­gra­ho pi na śre­yā­n­, ka­rtṛ­kā­le svayam asataḥ pū­rva­vi­jñā<span type="hard-break">- </span><lb n="451,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,09</span>na­la­kṣa­ṇa­sya manasaḥ ka­ra­ṇa­tvā­yo­gā­t ṣaṇṇām a­naṃ­ta­rā­tī­taṃ vijñānaṃ yad dhi tanmana iti va­ca­nā­t | sattā na <lb n="451,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,10</span>bhāvā vastu tato dhi­ka­ra­ṇa­tvā­nu­pa­pa­tteḥ sva­ra­vi­ṣā­ṇa­va­t | ca­kṣu­rā­di­ka­ra­ṇaṃ śa­rī­ra­m a­dhi­ka­ra­ṇa­m ity api na śreyas ta<span type="hard-break">- </span><lb n="451,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,11</span>syāpi tatkāle sthi­tya­bhā­vā­t | yadi punar duḥkhādi cittaṃ kartṛ sva­kā­ryo­tpā­da­ne ta­tsa­mā­na­sa­ma­ya­va­rti ca­kṣu­rā­di <lb n="451,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,12</span>karaṇaṃ śa­rī­ra­m a­dhi­ka­ra­ṇaṃ vya­va­hā­ra­mā­trā­t | pa­ra­mā­rtha­ta­s tu na kiṃcit kartṛ ka­ra­ṇā­di vā bhū­ti­mā­tra­vya­ti­re­ke­ṇa <lb n="451,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,13</span>bhāvānāṃ kri­yā­kā­ra­ka­tvā­yo­gā­t | bhūtir yeṣāṃ kriyā saiva kārakaṃ saiva codyate iti va­ca­nā­t | sarvasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="451,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,14</span>ka­rtṛ­tvā­di­vyā­vṛ­tte­r eva ka­rtṛ­tvā­di­vya­va­hā­ra­ṇā­d iti mataṃ, tadāpi na duḥ­khā­di­ci­tta­sya kartuś ca­kṣu­rā­di­ka­ra­ṇā­dhi­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="451,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,15</span>raṇe tasya ba­hi­rbhū­ta­rū­pā­di­jñā­no­tpa­ttau ka­ra­ṇa­tva­va­ca­nā­t | nāpi manas tasya duḥ­khā­di­ci­tta­sa­mā­na­kā­la­saṃ­bha­vā­t | <lb n="451,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,16</span>nanu rū­pā­di­skaṃ­dha­paṃ­ca­ka­sya yu­ga­pa­dbhā­vā­d duḥ­khā­dya­nu­bha­vā­tma­ka­sya ve­da­nā­skaṃ­dha­sya pūrvasya ka­rtṛ­tva­m u­tta­ra­duḥ­khā­dyu­tpa­ttau <lb n="451,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,17</span>tasyaiva vā­dhi­ka­ra­ṇa­tvaṃ sarvasya svā­dhi­ka­ra­ṇa­tvā­t | duḥ­khā­di­he­tu­r ba­hi­ra­rtha­vi­jña­pti­la­kṣa­ṇa­sya ve­da­na­skaṃ­dha­sya cotta<span type="hard-break">- </span><lb n="451,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,18</span>ra­ta­tkā­ryā­t pū­rva­ka­sya ma­no­vya­pa­de­śa­m arhataḥ ka­ra­ṇa­tvaṃ yuktam eveti cen na, ni­ra­nva­ya­na­ṣṭa­sya ka­rtṛ­ka­ra­ṇa­tva­vi­ro­dhā­t | <lb n="451,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,19</span>sva­kā­rya­kā­le ta­da­nā­śe vā kṣa­ṇa­bhaṃ­ga­vi­ghā­taḥ | tathaiva sva­bhā­va­sya bhāvasya svā­tmai­vā­dhi­ka­ra­ṇa­m ity apy a­saṃ­bhā­vyaṃ­, <lb n="451,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,20</span>śa­kti­vai­ci­trye sati tasya ta­du­pa­pa­tteḥ ta­syā­dhye­ya­tva­śa­ktyā­dhe­ya­tā­vya­va­sthi­te­r a­dhi­ka­ra­ṇa­tva­śa­ktyā punar a­dhi­ka­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="451,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,21</span>tvasthitiḥ | saṃvṛtyā ta­du­pa­pa­ttau pa­ra­mā­rtha­to na ka­rtā­di­si­ddhi­r iti na duḥ­khā­dī­nāṃ ka­rtā­di­sā­dha­na­tvaṃ | nitya<span type="hard-break">- </span><lb n="451,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,22</span>tvaikāṃte pi na tat saṃ­ga­ccha­te­, ni­ra­ti­śa­yā­tma­naḥ ka­rtṛ­tvā­na­bhyu­pa­ga­mā­t | ke­na­ci­t sa­ha­kā­ri­ṇā tato bhi­nna­syā­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="451,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,23</span>śayasya karaṇe tasya pū­rva­ka­rtṛ­tvā­va­sthā­to '­pra­cyu­teḥ ka­rtṛ­tva­vi­ro­dhā­t | pracyutau vā ni­tya­tva­vi­ghā­tā­t tadabhi<span type="hard-break">- </span><lb n="451,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,24</span>nna­syā­ti­śa­ya­sya karaṇe tasyaiva kṛter a­ni­tya­tai­va syāt | ka­thaṃ­ci­t tasya ni­tya­tā­yāṃ pa­ra­ma­tā­śra­ya­ṇaṃ du­rni­vā­raṃ | <lb n="451,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,25</span>etena pra­dhā­na­pa­ri­ṇā­ma­sya ma­ha­dā­deḥ ka­ra­ṇa­tvaṃ pra­tyu­ktaṃ­, syā­dvā­dā­nā­śra­ya­ṇe ka­sya­ci­t pa­ri­ṇā­mā­nu­pa­pa­tteḥ prasādha<span type="hard-break">- </span><lb n="451,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,26</span>nāt | tata eva nā­dhi­ka­ra­ṇa­tvaṃ karmatā vā tasyeti vi­ciṃ­ti­taṃ | etena svato bhi­nnā­ne­ka­gu­ṇa­syā­tma­naḥ <lb n="451,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,27</span>kartṛtvaṃ vya­va­cchi­nnaṃ­, ni­tya­syā­nā­de­yā­pra­he­yā­ti­śa­ya­tvā­t | tata eva na manasaḥ ka­ra­ṇa­tvaṃ duḥ­khā­dyu­tpa­ttau sarva<span type="hard-break">- </span><lb n="451,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,28</span>thāpy a­ni­tya­tva­pra­saṃ­gā­t | duḥ­khā­dhi­ka­ra­ṇa­tva­m apy ātmano nu­pa­pa­nnaṃ pūrvaṃ ta­da­dhi­ka­ra­ṇa­sva­bhā­va­syā­tyā­ge ta­dvi­ro­dhā­t­, <lb n="451,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,29</span>tyāge ni­tya­tva­kṣa­teḥ sa­rva­thā­pa­tteḥ | tato ne­kā­tma­ny e­vā­tma­ni duḥ­khā­dī­ni saṃsṛtau saṃ­bhā­vyaṃ­te ne­ta­ra­tra | tāny ā<span type="hard-break">- </span><lb n="451,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,30</span>tma­pa­ro­bha­ya­sthā­ni kro­dhā­dyā­ve­śa­va­śā­d bhavaṃti sva­ghā­ta­na­va­t sva­dā­syā­di­tā­ḍa­na­va­t svā­dha­ma­rṇa­ni­ro­dha­ko­tta­ma­rṇa­va­c ca | <lb n="451,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,31</span>a­sa­dve­dya­sye­ty atra vi­dyā­dī­nā­bha­va­ga­ma­nā­dya­rtha­tvā­d a­na­rtha­ko nirdeśa iti cen na, vi­de­śce­ta­nā­rtha­sya gra­ha­ṇā­t videśce<span type="hard-break">- </span><lb n="451,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,32</span>tanārthe cu­rā­di­tvā­t tasyedaṃ vedyate iti vedyaṃ na punar a­va­ga­ma­na­lā­bha­vi­cā­ra­ṇa­sa­dbhā­vā­rthā­nāṃ ve­tti­viṃ­da­ti­vi­na­tti­ve­ttī<span type="hard-break">- </span><lb n="451,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,33</span>nām a­nya­ta­ma­gra­ha­ṇaṃ ye­nā­na­rtha­ko nirdeśaḥ syāt | ta­da­sa­dve­dya­m a­pra­śa­sta­tvā­da­ni­ṣṭa­pha­la­prā­du­rbhā­va­kā­ra­ṇa­tvā­c ca viśi<span type="hard-break">- </span><lb n="451,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,34</span>ṣyate | asac ca tadvedyaṃ ca tad iti | atra sūtre duḥ­khā­bhi­dhā­na­mā­dau pra­dhā­na­tvā­t | tasya prādhānyaṃ ta­dvi­ka­lpa<span type="hard-break">- </span><lb n="451,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 451,35</span>tvād i­ta­re­ṣāṃ śo­kā­dī­nāṃ | śo­kā­di­gra­ha­ṇa­syā­nya­vi­ka­lpo­pa­la­kṣa­ṇā­rtha­tvā­d a­nya­saṃ­gra­haḥ | ke punas te nye ? aśubha<span type="hard-break">- </span><pb n="452"/><lb n="452,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,01</span>pra­yo­ga­pai­śū­nya­pa­ra­pa­ri­vā­dāḥ kṛ­pā­vi­hī­na­tvaṃ aṃ­go­pāṃ­ga­che­da­na­ta­rja­na­saṃ­trā­sa­nā­ni | tathā bha­rtsa­na­bha­kṣa­ṇa­vi­śa­sa­na<span type="hard-break">- </span><lb n="452,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,02</span>baṃ­dha­na­saṃ­ro­dha­na­ni­ro­dhā­dyai­r ma­rda­na­ci­dbhe­da­na­vā­ha­na­saṃ­gha­rṣa­ṇā­ni tathā vigrahe rau­kṣya­vi­dhā­naṃ pa­rā­tma­niṃ­dā­pra­śaṃ­sa­ne caiva <lb n="452,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,03</span>saṃ­kle­śa­ja­na­na­m ā­yu­rba­hu­mā­na­tvaṃ ca su­kha­lo­bhā­t ba­hvā­raṃ­bha­pa­ri­gra­ha­vi­śraṃ­bha­vi­ghā­ta­nai­ka­śī­la­tvaṃ pā­pa­kri­yo­pa­jī­va­na­niḥ<span type="hard-break">- </span><lb n="452,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,04</span>śe­ṣā­na­rtha­daṃ­ḍa­ka­ra­ṇā­ni taddānaṃ ca pareṣāṃ pā­pā­cā­rai­r janaiś ca saha maitrī tatsevā saṃ­bhā­ṣa­ṇa­saṃ­vya­va­hā­rā­c ca saṃlakṣyāḥ | <lb n="452,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,05</span>te ete duḥ­khā­da­yaḥ pa­ri­ṇā­māḥ sva­pa­ro­bha­ya­sthāḥ a­sa­dve­dya­sya karmaṇa āsravāḥ pra­tye­ta­vyāḥ | pra­paṃ­ca­to nyatra <lb n="452,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,06</span>ta­da­bhi­dhā­nā­t | atha duḥ­khā­dī­nā­m a­sa­dve­dyā­sra­va­tvaṃ kim ā­ga­ma­mā­tra­si­ddha­m ā­ho­svi­da­nu­mā­na­si­ddha­m apīty ā­śaṃ­kā­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="452,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,07</span>m a­syā­nu­mā­na­si­ddha­tva­m ā­da­rśa­ya­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3447"><l ana="bt" n="bt_6.11.1"><lb n="452,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.11.1</span>duḥ­khā­dī­ni ya­tho­ktā­ni sva­pa­ro­bha­ya­gā­ni tu | ā­srā­va­yaṃ­ti sa­rva­syā­py a­sā­ta­pha­la­pu­dga­lā­n || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.11.2"><lb n="452,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.11.2</span>ta­jjā­tī­yā­tma­saṃ­kle­śa­vi­śe­ṣa­tvā­d ya­thā­na­le | pra­ve­śā­di­vi­dhā­yī­ni sva­saṃ­ve­dyā­ni kā­ni­ci­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3448" rend="justify"><lb n="452,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,10</span>duḥkham ā­tma­stha­m a­sā­ta­pha­la­pu­dga­lā­srā­vi duḥ­kha­jā­tī­yā­tma­saṃ­kle­śa­vi­śe­ṣa­tvā­t pā­va­ka­pra­ve­śa­kā­ri­pra­si­ddha­duḥ­kha<span type="hard-break">- </span><lb n="452,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,11</span>vat | tathā paratra duḥkham a­sā­ta­pha­la­pu­dga­lā­srā­vi tata eva ta­dva­t­, ta­tho­bha­ya­sthaṃ duḥkhaṃ vi­vā­dā­pa­nna­m a­sā­ta­pha­la<span type="hard-break">- </span><lb n="452,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,12</span>pu­dga­lā­srā­vi tata eva tadvat | evaṃ śo­ka­tā­pā­kraṃ­da­na­va­dha­pa­ri­de­va­nā­nyā­tma­pa­ro­bha­ya­sthā­ny a­sā­ta­pha­la­pu­dga­lā­srā­vī<span type="hard-break">- </span><lb n="452,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,13</span>ṇy u­tpā­da­yi­tu­r jīvasya duḥ­kha­jā­tī­yā­tma­saṃ­kle­śa­vi­śe­ṣa­tvā­d vi­ṣa­bha­kṣa­ṇā­di­vi­dhā­yi­śo­ka­tā­pā­kraṃ­da­na­va­dha­pa­ri­de­va­na­va­t <lb n="452,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,14</span>ity a­ṣṭā­da­śā­nu­mā­nā­ni pra­ti­pa­tta­vyā­ni | na tāvad atra duḥ­kha­jā­tī­yā­tma­saṃ­kle­śa­vi­śe­ṣa­tvaṃ sā­dha­na­si­ddhaṃ­, krodhā<span type="hard-break">- </span><lb n="452,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,15</span>d u­pa­nī­ta­duḥ­khā­dī­nāṃ vi­śu­ddhi­r iti vi­ro­dhi­nāṃ duḥ­kha­jā­tī­yā­tma­saṃ­kle­śa­vi­śe­ṣa­tva­pra­si­ddheḥ | nāpy a­nai­kāṃ­ti­kaṃ <lb n="452,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,16</span>tī­rtha­ka­rā­dyu­tpā­di­ta­kā­ya­kle­śā­di­duḥ­khe­na na sva­pa­ro­bha­ya­sthe­nā­py a­sā­ta­pha­la­pu­dga­lā­nā­sra­va­ṇā­d iti na maṃ­ta­vyaṃ­, tasyā<span type="hard-break">- </span><lb n="452,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,17</span>ta­jjā­tī­ya­tvā­d ā­tma­saṃ­kle­śa­vi­śe­ṣa­tvā­si­ddheḥ | tata eva na tī­rtha­ka­ro­pa­de­śa­vi­ro­dhā­t duḥ­khā­dī­nā­m a­sa­dve­dyā­sra<span type="hard-break">- </span><lb n="452,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,18</span>va­tvā­yu­ktiḥ­, sarveṣāṃ sva­rgā­pa­va­rga­sā­dha­nā­nāṃ duḥ­kha­jā­tī­nāṃ pā­pā­sra­va­tva­pra­saṃ­gā­t | ta­pa­śca­ra­ṇā­dya­nu­ṣṭhā­yi­no dve­ṣā­dya­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="452,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,19</span>vāc ca ā­sā­di­ta­pra­sā­da­tvā­c ca diṣṭā pra­sa­nna­ma­na­sā­m eva sva­pa­ro­bha­ya­duḥ­khā­dyu­tpā­da­ne pā­pā­sra­va­tva­si­ddheḥ || "grāme pure <lb n="452,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,20</span>vā vijane jane vā prā­sā­da­śṛṃ­ge dru­ma­ko­ṭa­re vā | pri­yāṃ­ga­nāṃ­ke­tha śi­lā­ta­le vā ma­no­ra­tiṃ saukhyam udāha<span type="hard-break">- </span><lb n="452,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,21</span>raṃti || " iti | na ca manor a­tya­bhā­ve bu­ddhi­pū­rvaḥ svataṃtraḥ kvacit ta­paḥ­kle­śa­m ā­ra­bha­te­, vi­ro­dhā­t | tato na <lb n="452,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,22</span>pra­kṛ­ta­he­toḥ ta­pa­śca­ra­ṇā­di­bhi­r vya­bhi­cā­raḥ sa­rva­saṃ­pra­ti­pa­tteḥ | pa­re­ṣā­m a­sa­dve­dyā­dī­nāṃ ni­rā­ka­ra­ṇā­c ca ni­ra­va­dya­duḥ­khā<span type="hard-break">- </span><lb n="452,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,23</span>dīnām a­sa­dve­dyā­sra­va­tva­sā­dha­naṃ || </p><p ana="sbt" n="sbt_6.12 a_3449" rend="justify"><lb n="452,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.12 </span>bhū­ta­vra­tya­nu­kaṃ­pā­dā­na­sa­rā­ga­saṃ­ya­m ā­di­yo­gaḥ kṣāṃtiḥ śaucam iti <lb n="452,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.12 </span>sa­dve­dya­sya || <ref type="no-sbt" rend="b">12</ref> || </p><p n="a_3450" rend="justify"><lb n="452,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,26</span>ā­yu­rnā­ma­ka­rmo­da­ya­va­śā­d bha­va­nā­d bhūtāni sa­rva­prā­ṇi­na ity arthaḥ | vra­tā­bhi­saṃ­baṃ­dhi­no vratinaḥ sā­gā­rā­na­gā­ra­bhe­dā<span type="hard-break">- </span><lb n="452,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,27</span>dva­kṣya­mā­ṇāḥ | a­nu­kaṃ­pa­na­m a­nu­kaṃ­pā | bhūtāni ca vra­ti­na­ś ca bhū­ta­vra­ti­naḥ teṣām a­nu­kaṃ­pā bhū­ta­vra­tya­nu­kaṃ­pā | '­sā­dha­naṃ <lb n="452,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,28</span>kṛtā ba­hu­la­m­' iti vṛtiḥ gale co­pa­ka­va­t ma­yū­ra­vyaṃ­sa­kā­di­tvā­d vā | svasya pa­rā­nu­gra­ha­bu­ddhyā­ti­sa­rja­naṃ dānaṃ <lb n="452,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,29</span>va­kṣya­mā­ṇaṃ­, sāṃ­pa­rā­ya­ni­vā­ra­ṇa­pra­va­ṇo a­kṣī­ṇā­śa­yaḥ sa­rā­gaḥ­, prā­ṇīṃ­dri­ye­ṣv a­śu­bha­pra­vṛ­tte­r viratiḥ saṃyamaḥ sarāgo vā <lb n="452,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,30</span>saṃyamaḥ sa ādir yeṣāṃ te sa­rā­ga­saṃ­ya­mā­da­yaḥ | saṃ­ya­mā­saṃ­ya­ma­kā­ma­ni­rja­rā­bā­la­ta­pa­sāṃ va­kṣya­mā­ṇā­nā­m ā­di­gra­ha­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="452,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,31</span>d a­va­ro­dha­taḥ | ni­ra­va­dya­kri­yā­vi­śe­ṣā­nu­ṣṭhā­naṃ yogaḥ sa­mā­dhi­r ity arthaḥ | tasya grahaṇaṃ kā­yā­di­daṃ­ḍa­bhā­va­ni­vṛ­ttya­rthaṃ | <lb n="452,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,32</span>bhū­ta­vra­tya­nu­kaṃ­pā ca dānaṃ ca sa­rā­ga­saṃ­ya­mā­ś ceti dvaṃdvaḥ teṣāṃ yogaḥ | dha­rma­pra­ṇi­dhā­nā­t kro­dhā­di­ni­vṛ­ttiḥ kṣāṃtiḥ <lb n="452,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,33</span>kṣamūṣ sahane ity asya di­vā­di­ka­sya rūpaṃ | lo­bha­pra­kā­rā­ṇā­m u­pa­ra­maḥ śaucaḥ, sva­dra­vyā­tyā­ga­pa­ra­dra­vyā­pa­ha­ra­ṇa­sāṃ­nyā<span type="hard-break">- </span><lb n="452,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 452,34</span>si­ka­ni­hna­vā­da­yo lo­bha­pra­kā­rāḥ teṣām u­pa­ra­maḥ śaucam iti pratītāḥ | iti karaṇaḥ pra­kā­rā­rthaḥ | vṛ­tti­pra­yo­ga­pra­saṃ­go <pb n="453"/><lb n="453,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,01</span>la­ghu­tvā­d iti cen na, a­nyo­pa­saṃ­gra­hā­rtha­tvā­t ta­da­ka­ra­ṇa­sya iti | ka­ra­ṇā­na­rtha­kya­m iti cen na, u­bha­ya­gra­ha­ṇa­sya <lb n="453,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,02</span>vya­ktya­rtha­tvā­t | ke punas te gṛ­hya­mā­ṇā ity u­pa­da­rśa­yā­maḥ | "­a­rha­tpū­jā­pa­ra­tā vai­yā­vṛ­ttyo­dya­mo vi­nī­ta­tvaṃ | <lb n="453,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,03</span>ā­rja­va­mā­rda­va­dhā­rmi­ka­ja­na­se­vā mi­tra­bhā­vā­dyāḥ­" | bhū­ta­gra­ha­ṇā­d eva sa­rva­prā­ṇi­saṃ­pra­ti­pa­tte­r vra­ti­gra­ha­ṇa­m a­na­rtha­ka­m iti <lb n="453,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,04</span>cen na, pra­dhā­na­khyā­pa­nā­rtha­tvā­d vra­ti­gra­ha­ṇa­sya ni­tyā­ni­tyā­tma­ka­tve nu­kaṃ­pā­di­si­ddhi­r nānyathā | so 'yam a­śe­ṣa­bhū­ta­vra­tya­nu­kaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="453,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,05</span>pādiḥ sa­dve­dya­syā­sra­vaḥ || kuto ni­ścī­ya­ta iti yuktim āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3451"><l ana="bt" n="bt_6.12.1"><lb n="453,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.12.1</span>bhū­ta­vra­tya­nu­kaṃ­pā­di sā­ta­kā­ra­ṇa­pu­dga­lā­n | jīvasya ḍhau­ka­ya­ty evaṃ vi­śu­ddhyaṃ­ga­tva­to yathā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.12.2"><lb n="453,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.12.2</span>pa­thyau­ṣa­dhā­va­bo­dhā­diḥ prasiddhaḥ ka­sya­ci­d dvayoḥ | sa­da­sa­dve­dya­ka­rmā­ṇi tā­dṛ­śā­n pu­dga­lā­na­yaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3452" rend="justify"><lb n="453,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,08</span>yathā duḥ­khā­dī­ni sva­pa­ro­bha­ya­sthā­ni saṃ­kle­śa­vi­śe­ṣa­tvā­d duḥ­kha­pha­lā­nā­srā­va­yaṃ­ti jīvasya tathā bhū­ta­vra­tya­nu­kaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="453,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,09</span>pādayaḥ su­kha­pha­lā­n vi­śu­ddhyaṃ­ga­tvā­d u­bha­ya­vā­di­pra­si­ddha­pa­thyau­ṣa­dhā­va­bo­dhā­di­va­t | ye te tādṛśā duḥ­kha­su­kha­pha<span type="hard-break">- </span><lb n="453,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,10</span>lās te a­sa­dve­dya­ka­rma­pra­kṛ­ti­vi­śe­ṣāḥ sa­dve­dya­ka­rma­pra­kṛ­ti­vi­śe­ṣā­ś cāsmākaṃ si­ddhāḥ­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­kā­ra­ṇa­vi­śe­ṣā­vi­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="453,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,11</span>bhā­vi­tvā­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_6.13 a_3453" rend="justify"><lb n="453,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.13 </span>ke­va­li­śru­ta­saṃ­gha­dha­rma­de­vā­va­rṇa­vā­do da­rśa­na­mo­ha­sya || <ref type="no-sbt" rend="b">13</ref> || </p><p n="a_3454" rend="justify"><lb n="453,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,13</span>ka­ra­ṇa­kra­ma­vya­va­dhā­nā­ti­va­rti­jñā­no­pe­tāḥ ke­va­li­naḥ pra­ti­pā­di­tāḥ­, ta­du­pa­di­ṣṭaṃ bu­ddhya­ti­śa­ya­ga­ṇa­dha­rā­va­dhā­ri­taṃ <lb n="453,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,14</span>śrutaṃ vyā­khyā­taṃ­, ra­tna­tra­yo­pe­taḥ śra­ma­ṇa­ga­ṇaḥ saṃghaḥ | e­ka­syā­saṃ­gha­tva­m iti cen na, a­ne­ka­vra­ta­gu­ṇa­saṃ­ha­na­nā­d e­ka­syā­pi <lb n="453,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,15</span>saṃ­gha­tva­si­ddheḥ | "saṃgho gu­ṇa­saṃ­ghā­do ka­mmā­ṇa­vi­mo­kkha­do havadi saṃgho | daṃ­sa­ṇa­ṇā­ṇa­ca­ri­tte saṃ­ghā­diṃ­to <lb n="453,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,16</span>havadi saṃgho || " iti va­ca­nā­t | a­hiṃ­sā­la­kṣa­ṇo dharmaḥ | de­va­śa­bdo vyā­khyā­tā­rthaḥ | aṃ­taḥ­ka­lu­ṣa­do­ṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="453,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,17</span>d a­sa­dbhū­ta­ma­lo­dbhā­va­na­m a­va­rṇa­vā­daḥ | piṃ­ḍā­bhya­va­hā­ra­jī­va­nā­di­va­ca­naṃ ke­va­li­ṣu­, māṃ­sa­bha­kṣa­ṇā­na­va­dyā­bhi­dhā­naṃ śrute, <lb n="453,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,18</span>śū­dra­tvā­śu­ci­tvā­dyā­vi­rbhā­va­naṃ saṃghe, ni­rgu­ṇa­tvā­dya­bhi­dhā­naṃ dharme, su­rā­māṃ­so­pa­se­vā­dyā­gho­ṣa­ṇaṃ deveṣv a­va­rṇa­vā­do <lb n="453,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,19</span>boddhavyaḥ | da­rśa­na­mo­ha­ka­rma­ṇa āsravaḥ | darśanaṃ mo­ha­ya­ti mo­ha­na­mā­traṃ vā da­rśa­na­mo­haḥ karma ta­syā­ga­ma­na­he­tu<span type="hard-break">- </span><lb n="453,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,20</span>r ity arthaḥ || katham ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3455"><l ana="bt" n="bt_6.13.1"><lb n="453,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.13.1</span>ke­va­lyā­di­ṣu yo va­rṇa­vā­daḥ syād āśaye nṛṇāṃ | sa syād da­rśa­na­mo­ha­sya ta­ttvā­śra­ddhā­na­kā­ri­ṇaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.13.2"><lb n="453,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.13.2</span>āsravo yo hi yatra syād yad ācāre yadā sthitau | yat pra­ṇe­ta­ri cā­va­rṇa­vā­daḥ śra­ddhā­na­ghā­ty asau || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.13.3"><lb n="453,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.13.3</span>śro­tri­ya­sya yathā madye ta­dā­dhā­rā­di­ke­ṣu ca | pratīto sau tathā tattve tato da­rśa­na­mo­ha­kṛ­t || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3456" rend="justify"><lb n="453,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,24</span>yo yatra ya­dā­śra­ye ya­tpra­ti­jñā­ne ya­tpra­ṇe­ta­ri cā­va­rṇa­vā­daḥ sa tatra ta­dā­śra­ye ta­tpra­ti­jñā­ne ta­tpra­ṇe­ta­ri ca <lb n="453,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,25</span>śra­ddhā­na­ghā­ta­he­tū­n pu­dga­lā­nā­sra­va­ya­ti­, yathā śro­tri­ya­sya madye tadbhāṃḍe ta­tpra­ti­jñā­ne ta­tpra­ṇe­ta­ri ca śra­ddhā­na­ghā<span type="hard-break">- </span><lb n="453,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,26</span>ta­he­tū­n nā­si­kā­di­pi­dhā­ya­ka­ka­rā­dī­n­, tathā ca ka­sya­ci­j jī­vā­di­ta­ttva­pra­ṇe­ta­ri ke­va­li­ni ta­dā­śra­ye ca śrute <lb n="453,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,27</span>ta­tpra­ti­jñā­pi­ni ca saṃghe ta­tpra­ti­pā­di­te ca dharme deveṣu cā­va­rṇa­vā­da­s tasmāt tatheti pra­tye­ta­vya­m || </p><p ana="sbt" n="sbt_6.14 a_3457" rend="justify"><lb n="453,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.14 </span>ka­ṣā­yo­da­yā­t tī­vra­pa­ri­ṇā­ma­ś cā­ri­tra­mo­ha­sya || <ref type="no-sbt" rend="b">14</ref> || </p><p n="a_3458" rend="justify"><lb n="453,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,29</span>dra­vyā­di­ni­mi­tta­va­śā­t ka­rma­pa­ri­pā­ka u­da­yaḥ­, tī­vra­ka­ṣā­ya­śa­bdā­v u­ktā­rthau­, cāritraṃ mo­ha­ya­ti mo­ha­na­mā­traṃ vā <lb n="453,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 453,30</span>mohaḥ | ka­ṣā­ya­syo­da­yā­t tīvraḥ pa­ri­ṇā­ma­ś cā­ri­tra­mo­ha­sya karmaṇa āsrava iti sūtrārthaḥ || katham ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3459"><l ana="bt" n="bt_6.14.1"><lb n="453,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.14.1</span>tathā cā­ri­tra­mo­ha­sya ka­ṣā­yo­da­ya­to nṛṇāṃ | syāt tī­vra­pa­ri­ṇā­mo yaḥ sa sa­mā­ga­ma­kā­ra­ṇaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.14.2"><lb n="453,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.14.2</span>yaḥ ka­ṣā­yo­da­yā­t tīvraḥ pa­ri­ṇā­maḥ sa ḍhau­ka­ye­t | cā­ri­tra­vā­ti­naṃ bhāvaṃ kā­mo­dre­ko yathā yateḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.14.3"><lb n="453,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.14.3</span>ka­sya­ci­t tā­dṛ­śa­syā­yaṃ vi­vā­dā­pa­nna­vi­gra­haḥ | tasmāt tatheti ni­rbā­dha­m a­nu­mā­naṃ pra­va­rta­te || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3460" rend="justify"><pb n="454"/><lb n="454,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 454,01</span>ka­ṣā­yo­da­yā­t tī­vra­pa­ri­ṇā­mo vi­vā­dā­pa­nna­ś cā­ri­tra­mo­ha­he­tu­pu­dga­la­sa­mā­ga­ma­kā­ra­ṇaṃ jīvasya ka­ṣā­yo­da­ya­he­tu­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="454,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 454,02</span>tī­vra­pa­ri­ṇā­ma­tvā­t ka­sya­ci­d yateḥ kā­mo­dre­ka­va­t | na sā­dhya­sā­dha­na­vi­ka­lo dṛ­ṣṭāṃ­taḥ­, kā­mo­dre­ke cā­ri­tra­mo­ha<span type="hard-break">- </span><lb n="454,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 454,03</span>hetur yo­ṣi­dā­di­pu­dga­la­sa­mā­ga­ma­kā­ra­ṇa­tve­na vyāptasya ka­ṣā­yo­da­ya­he­tu­ka­tī­vra­pa­ri­ṇā­ma­tva­sya su­pra­si­ddha­tvā­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_6.15 a_3461" rend="justify"><lb n="454,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.15 </span>ba­hvā­raṃ­bha­pa­ri­gra­ha­tvaṃ nā­ra­ka­syā­yu­ṣaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">15</ref> || </p><p n="a_3462" rend="justify"><lb n="454,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 454,05</span>saṃ­khyā­vai­pu­lya­vā­ci­no ba­hu­śa­bda­sya gra­ha­ṇa­m a­vi­śe­ṣā­t | āraṃbho he­tu­ka­rma­, ma­me­da­m iti saṃkalpaḥ pa­ri­gra­haḥ­, <lb n="454,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 454,06</span>ba­hvā­raṃ­bhaḥ pa­ri­gra­ho yasya sa tathā tasya bhāvas tattvaṃ, ta­nnā­ra­ka­syā­yu­ṣaḥ­, āsravaḥ pratyeyaḥ | etad eva sopapa<span type="hard-break">- </span><lb n="454,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 454,07</span>ttikam āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3463"><l ana="bt" n="bt_6.15.1"><lb n="454,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.15.1</span>na­ra­ka­syā­yu­ṣo bhīṣṭaṃ ba­hvā­raṃ­bha­tva­m āsravaḥ | bhūyaḥ pa­ri­gra­ha­tvaṃ ca rau­dra­dhyā­nā­ti­śā­yi yat || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.15.2"><lb n="454,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.15.2</span>niṃdyaṃ dhāma nṛṇāṃ tāvat pā­pā­dhā­na­ni­baṃ­dha­na­m | siddhaṃ cāṃ­ḍā­la­kā­dī­nāṃ dhe­nu­ghā­ta­vi­dhā­yi­nā­m || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.15.3"><lb n="454,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.15.3</span>ta­tpra­ka­rṣā­t punaḥ siddhyed dhī­na­dhā­ma­pra­kṛ­ṣṭa­tā | tasya pra­ka­rṣa­pa­ryaṃ­tā ta­tpra­ka­rṣa­vya­va­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.15.4"><lb n="454,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.15.4</span>pā­pā­nu­ṣṭhā kvacid ghā­ti­pa­ryaṃ­ta­tā­ra­ta­mya­taḥ | pa­ri­ṇā­mā­di­va­tta­tto rau­dra­dhyā­na­m a­pa­ści­maṃ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.15.5"><lb n="454,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.15.5</span>ta­syā­pa­ka­rṣa­to hī­na­ga­te­r apy a­pa­kṛ­ṣṭa­tā | siddheti bahudhā bhinnaṃ nā­ra­kā­yu­r u­pe­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_6.16 a_3464" rend="justify"><lb n="454,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.16 </span>māyā tai­rya­gyo­na­sya || <ref type="no-sbt" rend="b">16</ref> || </p><p n="a_3465" rend="justify"><lb n="454,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 454,14</span>cā­ri­tra­mo­ho­da­yā­t ku­ṭi­la­bhā­vo māyā | sā kīdṛśī ? tai­rya­gyo­na­syā­yu­ṣa āsrava ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3466"><l ana="bt" n="bt_6.16.1"><lb n="454,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.16.1</span>māyā tai­rya­gyo­na­sye­ty āyuṣaḥ kāraṇaṃ matā | ā­rta­dhyā­nā­d vinā nātra svā­bhyu­pā­ya­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.16.2"><lb n="454,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.16.2</span>a­pa­kṛ­ṣṭaṃ hi yat pā­pa­dhyā­na­mā­rtaṃ ta­dī­ri­taṃ | niṃdyaṃ dhāma ta­thai­vā­pra­kṛ­ṣṭaṃ tai­rya­gga­ti­s tataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.16.3"><lb n="454,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.16.3</span>pra­si­ddha­m āyuṣo nai­ka­pra­dhā­na­tvaṃ pra­mā­ṇa­taḥ | tai­rya­gyo­na­sya siddhāṃte dṛ­ṣṭe­ṣṭā­bhyā­m a­bā­dhi­taṃ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_6.17 a_3467" rend="justify"><lb n="454,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.17 </span>a­lpā­raṃ­bha­pa­ri­gra­ha­tvaṃ mā­nu­ṣa­sya || <ref type="no-sbt" rend="b">17</ref> || </p><p n="a_3468" rend="justify"><lb n="454,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 454,19</span>nā­ra­kā­yu­rā­sra­va­vi­pa­rī­to mā­nu­ṣa­s tasyety arthaḥ || kiṃ tad ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3469"><l ana="bt" n="bt_6.17.1"><lb n="454,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.17.1</span>mā­nu­ṣa­syā­yu­ṣo jñeyam a­lpā­raṃ­bha­tva­m āsravaḥ | mi­śra­dhyā­nā­nvi­ta­m a­lpa­pa­ri­gra­ha­ta­yā saha || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.17.2"><lb n="454,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.17.2</span>dha­rma­mā­tre­ṇa saṃmiśraṃ mānuṣīṃ kurute gatiṃ | sā­tā­sā­tā­tma­ta­nmi­śra­pha­la­saṃ­va­rti­kā hi sā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.17.3"><lb n="454,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.17.3</span>dha­rmā­dhi­kyā­t su­khā­dhi­kyaṃ pā­pā­dhi­kyā­t punar nṛṇāṃ | duḥ­khā­dhi­kya­m iti proktā bahudhā mānuṣī gatiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref></l></lg><p ana="sbt" n="sbt_6.18 a_3470" rend="justify"><lb n="454,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.18 </span>sva­bhā­va­mā­rda­vaṃ ca || <ref type="no-sbt" rend="b">18</ref> || </p><p n="a_3471" rend="justify"><lb n="454,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 454,24</span>u­pa­de­śā­na­pe­kṣaṃ mārdavaṃ sva­bhā­va­mā­rda­vaṃ | e­ka­yo­gī­ka­ra­ṇa­m iti cet, tato naṃ­ta­rā­pe­kṣa­tvā­t pṛ­tha­kka­ra­ṇa­sya | <lb n="454,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 454,25</span>tena dai­va­syā­yu­ṣo yam āsravaḥ pra­ti­pā­da­yi­ṣya­te | kīdṛśaṃ ta­nmā­nu­ṣa­syā­yu­ṣa āsrava ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3472"><l ana="bt" n="bt_6.18.1"><lb n="454,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.18.1</span>sva­bhā­va­mā­rda­vaṃ ceti he­tvaṃ­ta­ra­sa­mu­cca­yaḥ | mā­nu­ṣa­syā­yu­ṣa­s tad dhi mi­śra­dhyā­no­pa­pā­di­kaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_6.19 a_3473" rend="justify"><lb n="454,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.19 </span>niḥ­śī­la­vra­ta­tvaṃ ca sa­rve­ṣā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">19</ref> || </p><p n="a_3474" rend="justify"><lb n="454,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 454,28</span>caśabdo dhi­kṛ­ta­sa­mu­cca­yā­rthaḥ | sarveṣāṃ grahaṇaṃ sa­ka­lā­sra­va­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ | de­vā­yu­ṣo pi prasaṃga iti cen na, <lb n="454,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 454,29</span>a­ti­krāṃ­tā­pe­kṣa­tvā­t | pṛ­tha­kka­ra­ṇā­t siddher ā­na­rtha­kya­m iti cen na, bho­ga­bhū­mi­jā­rtha­tvā­t | tena bho­ga­bhū­mi­jā­nāṃ <lb n="454,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 454,30</span>niḥ­śī­la­vra­ta­tvaṃ dai­va­syā­yu­ṣa āsravaḥ siddho bhavati | kuta etad ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3475"><l ana="bt" n="bt_6.19.1"><lb n="454,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.19.1</span>niḥ­śī­la­vra­ta­tvaṃ ca sa­rve­ṣā­m ā­yu­ṣā­m iha | tatra sarvasya saṃ­bhū­te­r dhyā­na­syā­su­bhṛ­tāṃ śritau || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3476" rend="justify"><lb n="454,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 454,32</span>tato ya­thā­saṃ­bha­vaṃ sa­rva­syā­yu­ṣo bhavaty āsravaḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_6.20 a_3477" rend="justify"><pb n="455"/><lb n="455,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.20 </span>sa­rā­ga­saṃ­ya­ma­saṃ­ya­mā­saṃ­ya­mā­kā­ma­ni­rja­rā­bā­la­ta­pāṃ­si daivasya || <ref type="no-sbt" rend="b">20</ref> || </p><p n="a_3478" rend="justify"><lb n="455,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 455,02</span>vyākhyātāḥ sa­rā­ga­saṃ­ya­mā­da­yaḥ | kī­dṛ­śā­ni sa­rā­ga­saṃ­ya­mā­dī­ni dai­va­mā­yuḥ pra­ti­pā­da­yaṃ­tī­ty āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3479"><l ana="bt" n="bt_6.20.1"><lb n="455,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.20.1</span>ta­syai­ka­syā­pi dai­va­syā­yu­ṣaḥ saṃ­pra­ti­pa­tta­ye | dha­rma­dhyā­nā­nvi­ta­tve­na nā­nya­thā­ti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_6.21 a_3480" rend="justify"><lb n="455,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.21 </span>samyaktvaṃ ca || <ref type="no-sbt" rend="b">21</ref> || </p><p n="a_3481" rend="justify"><lb n="455,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 455,05</span>a­vi­śe­ṣā­bhi­dhā­ne pi sau­dha­rmā­di­vi­śe­ṣa­ga­tiḥ | pṛ­tha­kka­ra­ṇā­t siddheḥ ki­ma­rtha­ś caśabda iti ced u­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3482"><l ana="bt" n="bt_6.21.1"><lb n="455,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.21.1</span>samyaktvaṃ ceti ta­ddhe­tu­sa­mu­cca­ya­va­co­ba­lā­t | ta­syai­ka­syā­pi dai­vā­yuḥ­kā­ra­ṇa­tva­vi­ni­śca­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.21.2"><lb n="455,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.21.2</span>sa­rvā­pa­vā­da­kaṃ sūtraṃ kecid vyā­ca­kṣa­te sati | samyaktve nyāyuṣāṃ hetor vi­pha­la­sya pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.21.3"><lb n="455,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.21.3</span>ta­trā­pra­cyu­ta­sa­mya­ktvā jāyaṃte de­va­nā­ra­kāḥ | ma­nu­ṣye­ṣv iti naivedaṃ ta­dbā­dha­ka­m i­tī­ta­re || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.21.4"><lb n="455,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.21.4</span>ta­nniḥ­śī­la­vra­ta­tva­sya na bā­dha­ka­m idaṃ viduḥ | syād a­śe­ṣā­yu­ṣāṃ he­tu­bhā­va­si­ddheḥ ku­ta­śca­na || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.21.5"><lb n="455,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.21.5</span>pṛ­tha­ksū­tra­sya ni­rde­śā­d dhetur vai­mā­ni­kā­yu­ṣaḥ | sa­mya­ktva­m iti vijñeyaṃ saṃ­ya­mā­saṃ­ya­mā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.21.6"><lb n="455,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.21.6</span>sa­mya­gdṛ­ṣṭe­r a­naṃ­tā­nu­baṃ­dhi­kro­dhā­dya­bhā­va­taḥ | jīveṣv a­jī­va­tā śra­ddhā­pā­yā­n mi­thyā­tva­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.21.7"><lb n="455,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.21.7</span>hiṃ­sā­yā­s ta­tsva­bhā­vā­yā nivṛtteḥ śu­ddhi­vṛ­tti­taḥ | pra­kṛ­ṣṭa­syā­yu­ṣo dai­va­syā­sra­vo na vi­ru­dhya­te || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_6.22 a_3483" rend="justify"><lb n="455,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.22 </span>yo­ga­va­kra­tā vi­saṃ­vā­da­naṃ cā­śu­bha­sya nāmnaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">22</ref> || </p><p n="a_3484" rend="justify"><lb n="455,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 455,14</span>kā­ya­vā­ṅma­na­sāṃ kau­ṭi­lye­na vṛttir yo­ga­va­kra­tā­, vi­saṃ­vā­da­na­m anyathā pra­va­rta­naṃ | yo­ga­va­kra­tai­ve­ti cet, <lb n="455,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 455,15</span>satyaṃ; kiṃ­tvā­tmāṃ­ta­re pi ta­dbhā­va­pra­yo­ja­ka­tvā­t pṛ­tha­gva­ca­naṃ vi­saṃ­vā­da­na­sya | caśabdo nu­kta­sa­mu­cca­yā­rthaḥ tena tajjā<span type="hard-break">- </span><lb n="455,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 455,16</span>tī­yā­śe­ṣa­pa­ri­ṇā­ma­pa­ri­gra­haḥ | kuto '­śu­bha­sya nāmno ya­mā­sra­va ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3485"><l ana="bt" n="bt_6.22.1"><lb n="455,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.22.1</span>nā­mno­śu­bha­sya hetuḥ syād yogānāṃ vakratā tathā | vi­saṃ­vā­da­na­m anyasya saṃ­kle­śā­d ā­tma­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_6.23 a_3486" rend="justify"><lb n="455,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.23 </span>ta­dvi­pa­rī­taṃ śubhasya || <ref type="no-sbt" rend="b">23</ref> || </p><p n="a_3487" rend="justify"><lb n="455,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 455,19</span>pra­yo­ga­tā­'­vi­saṃ­vā­da­naṃ ca ta­dvi­pa­rī­taṃ | kutas ta­da­khi­laṃ śubhasya nāmnaḥ kā­ra­ṇa­m ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3488"><l ana="bt" n="bt_6.23.1"><lb n="455,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.23.1</span>tatas ta­dvi­pa­rī­taṃ yat kiṃcit ta­tkā­ra­ṇaṃ viduḥ | nāmnaḥ śubhasya śu­ddhā­tma­vi­śe­ṣa­tvā­va­sā­ya­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_6.24 a_3489" rend="justify"><lb n="455,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.24 </span>da­rśa­na­vi­śu­ddhi­r vi­na­ya­saṃ­pa­nna­tā śī­la­vra­te­ṣv a­na­tī­cā­ro '­bhī­kṣṇa­jñā­no­pa­yo­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="455,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.24 </span>saṃvegau śa­kti­ta­s tyā­ga­ta­pa­sī sā­dhu­sa­mā­dhi­r vai­yā­vṛ­tya­ka­ra­ṇa­m arha<span type="hard-break">- </span><lb n="455,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.24 </span>dā­cā­rya­ba­hu­śru­ta­pra­va­ca­na­bha­kti­r ā­va­śya­kā­pa­ri­hā­ṇi­r mā­rga­pra­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="455,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.24 </span>vanā pra­va­ca­na­va­tsa­la­tva­m iti tī­rtha­ka­ra­tva­sya || <ref type="no-sbt" rend="b">24</ref> || </p><p n="a_3490" rend="justify"><lb n="455,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 455,25</span>ke punar da­rśa­na­vi­śu­ddhyā­da­ya ity u­cya­te­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3491"><l ana="bt" n="bt_6.24.1"><lb n="455,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.1</span>ji­no­ddi­ṣṭe­ti nai­rgraṃ­thya­mo­kṣa­va­rtma­ny a­śaṃ­ka­naṃ | a­nā­kāṃ­kṣa­ṇa­m apy a­trā­mu­tra cai­ta­tpha­lā­pta­ye || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.24.2"><lb n="455,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.2</span>vi­ci­ki­tsā­ny a­dṛ­ṣṭī­nāṃ pra­śaṃ­sā­saṃ­sta­va­cyu­tiḥ | mau­ḍhyā­di­ra­hi­ta­tvaṃ ca viśuddhiḥ sā dṛśo matā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.24.3"><lb n="455,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.3</span>saṃ­jñā­nā­di­ṣu tadvatsu vā­da­ro­tthā­na­pe­kṣa­yā | ka­ṣā­ya­vi­ni­vṛ­tti­r vā vi­na­yai­r mu­ni­saṃ­ma­taiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.24.4"><lb n="455,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.4</span>saṃ­pa­nna­tā sa­mā­khyā­tā mu­mu­kṣū­ṇā­m a­śe­ṣa­taḥ | sa­ddṛ­ṣṭyā­di­gu­ṇa­sthā­na­va­rti­nāṃ svā­nu­rū­pa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.24.5"><pb n="456"/><lb n="456,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.5</span>sa­ccā­ri­tra­vi­ka­lpe­ṣu vra­ta­śī­le­ṣv a­śe­ṣa­taḥ | ni­ra­va­dyā­nu­vṛ­tti­r yān a­ti­cā­raḥ sa teṣu vai || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.24.6"><lb n="456,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.6</span>saṃ­jñā­na­bhā­va­nā­yāṃ tu yā nityam u­pa­yu­kta­tā | jñā­no­pa­yo­ga evāsau ta­dā­bhī­kṣṇaṃ pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.24.7"><lb n="456,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.7</span>saṃ­sā­rā­d bhī­ru­tā­bhī­kṣṇaṃ saṃvegaḥ saddhiyāṃ mataḥ | na tu mi­thyā­dṛ­śāṃ teṣāṃ saṃ­sā­ra­syā­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.24.8"><lb n="456,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.8</span>śa­kti­ta­s tyāga udgītaḥ prītyā sva­syā­ti­sa­rja­naṃ | nā­tma­pī­ḍā­ka­raṃ nāpi saṃpady a­na­ti­sa­rja­naṃ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.24.9"><lb n="456,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.9</span>a­ni­gū­hi­ta­vī­rya­sya sa­mya­gmā­rgā­vi­ro­dha­taḥ | kā­ya­kle­śaḥ sa­mā­khyā­taṃ viśuddhaṃ śa­kti­ta­s tapaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.24.10"><lb n="456,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.10</span>bhāṃ­ḍā­gā­rā­gni­saṃ­śāṃ­ti­sa­maṃ mu­ni­ga­ṇa­sya yat | ta­paḥ­saṃ­ra­kṣa­ṇaṃ sā­dhu­sa­mā­dhiḥ sa u­dī­ri­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.24.11"><lb n="456,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.11</span>gu­ṇi­duḥ­kha­ni­pā­te tu ni­ra­va­dya­vi­dhā­na­taḥ | ta­syā­pa­ha­ra­ṇaṃ proktaṃ vai­yā­vṛ­tya­m a­niṃ­di­taṃ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.24.12"><lb n="456,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.12</span>arhatsv ā­cā­rya­va­rye­ṣu ba­hu­śru­ta­ya­ti­ṣv api | jaine pra­va­ca­ne cāpi bhaktiḥ pra­tyu­pa­va­rṇi­tā || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.24.13"><lb n="456,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.13</span>bhā­va­śu­ddhyā nutā śa­śva­da­nu­rā­ga­pa­rai­r alaṃ | vi­pa­ryā­si­ta­ci­tta­syā­py a­nya­thā­bhā­va­hā­ni­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.24.14"><lb n="456,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.14</span>ā­va­śya­ka­kri­yā­ṇāṃ tu ya­thā­kā­laṃ pra­va­rta­nā | ā­va­śya­kā­pa­ri­hā­ṇiḥ ṣaṇṇām api ya­thā­ga­maṃ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.24.15"><lb n="456,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.15</span>mā­rga­pra­bhā­va­nā jñā­na­ta­po­r ha­tpū­ja­nā­di­bhiḥ | dha­rma­pra­kā­śa­naṃ śu­ddha­bau­ddhā­nāṃ pa­ra­mā­rtha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.24.16"><lb n="456,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.16</span>va­tsa­la­tvaṃ punar vatse dhe­nu­va­tsaṃ pra­kī­rti­taṃ | jaine pra­va­ca­ne sa­mya­kchra­ddhā­na­jñā­na­va­tsv api || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l></lg><p n="a_3492" rend="justify"><lb n="456,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 456,13</span>atha kim ete da­rśa­na­vi­śu­ddhyā­da­yaḥ ṣo­ḍa­śā­pi sa­mu­di­tā­s tī­rtha­ka­ra­tva­saṃ­va­rta­ka­sya nā­ma­ka­rma­ṇaḥ pu­ṇyā­sra­vaḥ <lb n="456,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 456,14</span>pratyekaṃ vety ā­re­kā­yā­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3493"><l ana="bt" n="bt_6.24.17"><lb n="456,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.17</span>dṛ­gvi­śu­ddhyā­da­yo nāmnas tī­rtha­kṛ­ttva­sya hetavaḥ | samastā vya­sta­rū­pā vā dṛ­gvi­śu­ddhyā sa­ma­nvi­tāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.24.18"><lb n="456,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.24.18</span>sa­rvā­ti­śā­yi tatpuṇyaṃ trai­lo­kyā­dhi­pa­ti­tva­kṛ­t | pra­vṛ­ttyā­ti­śa­yā­dī­nāṃ ni­rva­rta­ka­m a­pī­śi­tuḥ || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l></lg><p n="a_3494" rend="justify"><lb n="456,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 456,17</span>ata eva śu­bha­nā­mnaḥ sā­mā­nye­nā­sra­va­pra­ti­pā­da­nā­d eva tī­rtha­ka­ra­tva­sya śu­bha­nā­ma­ka­rma­vi­śe­ṣā­sra­va­pra­ti­pa­ttā­v api <lb n="456,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 456,18</span>ta­tpra­ti­pa­tta­ye sūtram idam uktam ācāryaiḥ | sā­mā­nye­na bhū­ta­syā­pi vi­śe­ṣā­rthi­nā vi­śe­ṣa­syā­nu­pra­yo­gaḥ kartavya iti <lb n="456,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 456,19</span>nyā­ya­sa­dbhā­vā­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_6.25 a_3495" rend="justify"><lb n="456,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.25 </span>pa­rā­tma­niṃ­dā­pra­śaṃ­se sa­da­sa­dgu­ṇa­cchā­da­no­dbhā­va­ne ca nīcair gotrasya || <ref type="no-sbt" rend="b">25</ref> || </p><p n="a_3496" rend="justify"><lb n="456,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 456,21</span>do­ṣo­dbhā­va­ne­cchā niṃdā, gu­ṇo­dbhā­va­nā­bhi­prā­yaḥ pra­śaṃ­sā­, a­nu­dbhū­ta­vṛ­tti­tā chā­da­naṃ­, pra­ti­baṃ­dha­kā­bhā­ve prakā<span type="hard-break">- </span><lb n="456,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 456,22</span>śi­ta­vṛ­tti­to­dbhā­va­naṃ­, gūyate tad iti gotraṃ, nīcair ity a­dhi­ka­pra­dhā­na­śa­bdaḥ | tad evaṃ pa­rā­tma­no niṃ­dā­pra­śaṃ­se sada<span type="hard-break">- </span><lb n="456,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 456,23</span>sa­dgu­ṇa­yo­ś chā­da­no­dbhā­va­ne nīcair go­tra­syā­sra­va iti vākyārthaḥ pratyeyaḥ | kuta etad ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3497"><l ana="bt" n="bt_6.25.1"><lb n="456,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.25.1</span>pa­ra­niṃ­dā­da­yo nīcair go­tra­syā­sra­va­ṇaṃ mataṃ | teṣāṃ ta­da­nu­rū­pa­tvā­d a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_6.26 a_3498" rend="justify"><lb n="456,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.26 </span>ta­dvi­pa­rya­yo nīcair vṛ­ttya­nu­tse­kau co­tta­ra­sya || <ref type="no-sbt" rend="b">26</ref> || </p><p n="a_3499" rend="justify"><lb n="456,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 456,26</span>nīcair go­trā­sra­va­pra­ti­ni­rde­śā­rtha­s ta­ccha­bdaḥ­, vi­pa­rya­yo '­nya­thā­vṛ­ttiḥ­, guruṣv a­va­na­ti­rnī­cai­r vṛttiḥ, a­na­haṃ­kā­ra­tā­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="456,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 456,27</span>tsekaḥ | ta ete uccair go­tra­syā­sra­vā iti sa­mu­dā­yā­rthaḥ || katham ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3500"><l ana="bt" n="bt_6.26.1"><lb n="456,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.26.1</span>u­tta­ra­syā­sra­vaḥ siddhaḥ sā­ma­rthyā­t ta­dvi­pa­rya­yaḥ | nīcair vṛttir a­nu­tse­ka­s ta­thai­vā­ma­la­vi­gra­ha || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3501" rend="justify"><lb n="456,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 456,29</span>yathaiva hi nīcair go­trā­nu­rū­po nīcair go­tra­syā­sra­vaḥ pa­ra­niṃ­dā­di­s ta­tho­ccai­r go­trā­nu­rū­paḥ pa­ra­pra­śaṃ­sā­di­r uccair gotra<span type="hard-break">- </span><lb n="456,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 456,30</span>syeti na kaścid virodhaḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_6.27 a_3502" rend="justify"><pb n="457"/><lb n="457,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 6.27 </span>vi­ghna­ka­ra­ṇa­m aṃ­ta­rā­ya­sya || <ref type="no-sbt" rend="b">27</ref> || </p><p n="a_3503" rend="justify"><lb n="457,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 457,02</span>dā­nā­di­vi­ha­na­naṃ vighnaḥ tasya karaṇaṃ dā­nā­dyaṃ­ta­rā­ya­syā­sra­vaḥ pratyeyaḥ | kuta ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3504"><l ana="bt" n="bt_6.27.1"><lb n="457,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.27.1</span>sa­rva­syā­py aṃ­ta­rā­ya­syā­sra­vaḥ syāt prā­ṇi­nā­m iha | vighnasya ka­ra­ṇā­t tasya ta­thā­yo­gya­tva­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_6.27.2"><lb n="457,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.27.2</span>pra­va­rta­mā­na­dā­nā­di­pra­ti­ṣe­dha­sya bhāvanā | ā­srā­vi­kāṃ­ta­rā­ya­sya dṛ­ṣṭa­ta­dbhā­va­nā yathā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3505" rend="justify"><lb n="457,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 457,05</span>iti ka­ra­ṇā­nu­vṛ­tteḥ sa­rva­trā­nu­kta­saṃ­gra­haḥ | tena vi­ghna­ka­ra­ṇa­jā­tī­yāḥ kri­yā­vi­śe­ṣāḥ | pra­bhū­ta­svaṃ pra­ya­ccha­ti <lb n="457,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 457,06</span>prabhau sva­lpa­dā­no­pa­de­śā­da­yo pi dā­nā­dyaṃ­ta­rā­yā­sra­vāḥ prasiddhā bhavaṃti | so yaṃ vicitraḥ svo­pā­tta­ka­rma­va­śā­d ā<span type="hard-break">- </span><lb n="457,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 457,07</span>tmano vikāraḥ śauṃ­ḍā­tu­ra­va­t pratyeyaḥ | a­nu­pa­di­ṣṭa­he­tu­ka­tvā­t svayaṃ vā­ni­ya­ma iti cen na, sva­bhā­vā­bhi­vyaṃ­ja<span type="hard-break">- </span><lb n="457,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 457,08</span>katvāc chāstrasya | ta­tsi­ddhi­r a­ti­śa­ya­jñā­na­dṛ­ṣṭa­tvā­t sa­rva­vi­saṃ­vā­do­pa­laṃ­bha­ni­vṛ­ttiḥ | sarveṣāṃ pra­vā­di­nā­m a­vi­saṃ­vā­da <lb n="457,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 457,09</span>eva śu­bhā­śu­bhā­sra­va­he­tu­ṣu ya­tho­pa­va­rṇi­te­ṣu | kuta ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3506"><l ana="bt" n="bt_6.27.3"><lb n="457,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.27.3</span>iti pra­tye­ka­m ākhyātaḥ ka­rma­ṇā­m āsravaḥ śubhaḥ | pu­ṇyā­nā­m aśubhaḥ pā­pa­rū­pā­ṇāṃ śu­ddhya­śu­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3507" rend="justify"><lb n="457,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 457,11</span>jñā­nā­va­ra­ṇā­dī­nāṃ karmaṇāṃ ta­tpra­do­ṣā­da­yo '­śu­bhā­sra­vāḥ prāṇināṃ saṃ­kle­śāṃ­ga­tvā­t­, bhū­ta­vra­tya­nu­kaṃ­pā­da­yaḥ <lb n="457,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 457,12</span>sa­dve­dyā­dī­nāṃ śu­bhā­sra­vā vi­śu­ddhyaṃ­ga­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tte­r iti pra­mā­ṇa­si­ddha­tvā­t | ta­tsva­bhā­vā­bhi­vyaṃ­ja­ka­śā­stra­sya <lb n="457,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 457,13</span>sa­rva­saṃ­vā­daḥ siddha eva | nanu ta­tpra­do­ṣā­dī­nāṃ sa­rvā­sra­va­tvā­n ni­ya­mā­bhā­va iti cen na, a­nu­bhā­ga­vi­śe­ṣa­ni­ya­mo<span type="hard-break">- </span><lb n="457,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 457,14</span>papatteḥ | pra­kṛ­ti­pra­de­śa­saṃ­baṃ­dha­ni­baṃ­dha­no hi sa­rva­ka­rma­ṇāṃ ta­tpra­do­ṣā­diḥ sakalo py āsravo na pra­ti­vi­bhi­dya­te | <lb n="457,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 457,15</span>yas tv a­nu­bhā­gā­sra­vaḥ sa viśiṣṭaḥ proktaḥ | ata eva sa­ka­lā­sra­vā­dhyā­ya­sū­tri­ta­m atra vi­śe­ṣā­t sa­mu­dā­ya­to nu­bhā­gā­pe<span type="hard-break">- </span><lb n="457,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 457,16</span>kṣa­yai­vo­pa­saṃ­hṛ­tya da­rśa­ya­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3508"><l ana="bt" n="bt_6.27.4ab"><lb n="457,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.27.4ab</span>yādṛśāḥ sva­pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣā yasya he­tu­va­śa­to '­su­bhṛ­taḥ syuḥ | </l><l ana="bt" n="bt_6.27.4cd"><lb n="457,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 6.27.4cd</span>tā­dṛ­śā­ny u­pa­pa­taṃ­ti tam agre svā­nu­bhā­ga­ka­ra­ka­rma­ra­jāṃ­si || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_6.2 a_3509" rend="justify"><lb n="457,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 457,19</span>iti ṣa­ṣṭhā­dhyā­ya­sya dvi­tī­ya­m ā­hni­ka­m | </p><p ana="trailer" n="trailer_6 a_3510" rend="justify"><lb n="457,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 457,20</span>iti śrī<hi rend="bold">vi­dyā­naṃ­di</hi>ā­cā­rya­vi­ra­ci­te tattvārtha<hi rend="bold">ślo­ka­vā­rti­kā</hi>laṃkāre <hi rend="bold">ṣaṣṭho</hi> 'dhyāyaḥ samāptaḥ || <ref type="no-trailer" rend="a">6</ref> || </p></div><div n="7"><head ana="bt" n="head_7 a_3511"><pb n="458"/><lb n="458,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 458,1</span>oṃ <lb n="458,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 458,2</span>atha saptamo 'dhyāyaḥ || <ref type="no-head" rend="a">7</ref> || </head><p ana="sbt" n="sbt_7.1 a_3512" rend="justify"><lb n="458,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.1 </span>hiṃ­sā­nṛ­ta­ste­yā­bra­hma­pa­ri­gra­he­bhyo vi­ra­ti­rvra­ta­m || <ref type="no-sbt" rend="a">1</ref> || </p><p n="a_3513" rend="justify"><lb n="458,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,04</span>hiṃ­sā­da­yo ni­rde­kṣya­mā­ṇa­la­kṣa­ṇāḥ­, vi­ra­ma­ṇaṃ vi­ra­tiḥ­, vratam a­hiṃ­sā­di­kṛ­to niyamaḥ | hiṃ­sā­nṛ­ta­ste­yā­bra­hma<span type="hard-break">- </span><lb n="458,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,05</span>pa­ri­gra­he­bhya ity a­pā­dā­na­ni­rde­śaḥ | dhru­va­tvā­bhā­vā­t ta­da­nu­pa­pa­tti­r iti cen na, bu­ddhya­pā­yā­d dhru­va­tva­vi­va­kṣo­pa­pa­tteḥ | <lb n="458,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,06</span>a­hiṃ­sā­yāḥ pra­dhā­na­tvā­d ādau ta­dva­ca­naṃ­, i­ta­re­ṣāṃ ta­tpa­ri­pā­la­nā­rtha­tvā­t | vi­ṣa­ya­bhe­dā­d vi­ra­ti­bhe­de ta­dba­hu­tva­pra­saṃ­ga <lb n="458,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,07</span>iti cen na vā, ta­dvi­ṣa­ya­vi­ra­ma­ṇa­sā­mā­nyo­pā­dā­nā­t | tad evaṃ hiṃ­sā­nṛ­ta­ste­yā­bra­hma­pa­ri­gra­he­bhyo vi­ra­ti­r vratam iti <lb n="458,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,08</span>yukto 'yaṃ sū­tra­ni­rde­śaḥ | nanv iha hiṃ­sā­di­ni­vṛ­tti­va­ca­naṃ ni­ra­rtha­kaṃ saṃ­va­rāṃ­ta­rbhā­vā­t­, dha­rmā­bhyaṃ­ta­ra­tvā­t tatprapaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="458,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,09</span>cārtha u­pa­nyā­sa iti cen na, tatraiva ka­ra­ṇā­t | saṃ­va­ra­pra­paṃ­co hi sa saṃ­va­rā­dhyā­ye kartavyo na punar i­hā­sra­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="458,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,10</span>dhyā­ye­ti­pra­saṃ­gā­d iti kaścit | taṃ pra­tyu­cya­te – na saṃvaro vra­tā­ni­, pa­ri­spaṃ­da­da­rśa­nā­t gu­ptyā­di­saṃ­va­ra­pa­ri­ka­rma<span type="hard-break">- </span><lb n="458,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,11</span>tvāc ca | nanu paṃcasu vrateṣv a­naṃ­ta­rbhā­vā­d iha rā­tri­bho­ja­na­vi­ra­tyu­pa­saṃ­khyā­na­m iti cen na, bhā­va­nāṃ­ta­rbhā­vā­t | tatrā<span type="hard-break">- </span><lb n="458,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,12</span>ni­rde­śā­d ayukto ṃ­ta­rbhā­va iti cen na, ā­lo­ki­ta­pā­na­bho­ja­na­sya va­ca­nā­t | pra­dī­pā­di­saṃ­bha­ve sati rātrāv api <lb n="458,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,13</span>ta­tpra­saṃ­ga iti cen na, a­ne­kā­raṃ­bha­do­ṣā­t | pa­ra­kṛ­ta­pra­dī­pā­di­saṃ­bha­ve ta­da­bhā­va iti cen na, caṃ­kra­ma­ṇā­dya­saṃ­bha­vā­t | <lb n="458,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,14</span>di­vā­nī­ta­sya rātrau bho­ja­na­pra­saṃ­ga iti cen na, u­kto­tta­ra­tvā­t sphu­ṭā­rthā­bhi­vya­kte­ś ca divā bho­ja­na­m eva yuktaṃ, <lb n="458,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,15</span>te­nā­lo­ki­ta­pā­na­bho­ja­nā­khyā bhāvanā rā­tri­bho­ja­na­vi­ra­ti­r eveti nāsāv u­pa­saṃ­khye­yā | kiṃ punar anena vra­ta­la­kṣa­ṇe­na <lb n="458,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,16</span>vyu­da­sta­m ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3514"><l ana="bt" n="bt_7.1.1"><lb n="458,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.1.1</span>atha pu­ṇyā­sra­vaḥ proktaḥ prāgvrataṃ vi­ra­ti­ś ca tat | hiṃ­sā­di­bhya iti dhvastaṃ guṇebhyo vi­ra­ti­rvra­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3515" rend="justify"><lb n="458,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,18</span>vi­ra­ti­rvra­ta­m ity u­cya­mā­ne sa­mya­ktvā­di­gu­ṇe­bhyo pi vi­ra­ti­rvra­ta­m a­nu­ṣa­ktaṃ tad atra hiṃ­sā­di­bhya iti va­ca­nā­t <lb n="458,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,19</span>pradhvastaṃ boddhavyaṃ | tato yaḥ pu­ṇyā­sra­vaḥ prā­ga­bhi­hi­taḥ śubhaḥ pu­ṇya­sye­ti va­ca­nā­t saṃ­kṣe­pa­ta iti sarvas tam eva <lb n="458,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,20</span>pra­da­rśa­nā­rtho yam a­dhyā­ya­s ta­tpra­paṃ­ca­syai­vā­tra sū­tri­ta­tvā­d iti pra­ti­pa­tta­vyaṃ || </p><p n="a_3516" rend="justify"><lb n="458,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,21</span>vratiṣv a­nu­kaṃ­pā sa­dve­dya­syā­sra­va iti prāg uktaṃ, tatra ke vratino yeṣāṃ vra­te­nā­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ ? kiṃ ta­dvra­ta­m iti <lb n="458,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,22</span>praśnena pra­ti­pā­da­nā­rtho yam āraṃbhaḥ pra­tī­ya­tā­m­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.2 a_3517" rend="justify"><lb n="458,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.2 </span>de­śa­sa­rva­to '­ṇu­ma­ha­tī || <ref type="no-sbt" rend="a">2</ref> || </p><p n="a_3518" rend="justify"><lb n="458,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,24</span>ku­ta­ści­d diśyata iti deśaḥ, sa­ra­tya­śe­ṣā­na­va­ya­vā­n iti sarvaṃ, tato de­śa­sa­rva­to hiṃ­sā­di­bhyo viratī aṇu<span type="hard-break">- </span><lb n="458,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,25</span>mahatī vrate bhavata iti sūtrārthaḥ || kathaṃ vrate iti ? pū­rva­sū­tra­syā­nu­vṛ­tte­r a­rtha­va­śā­d vi­bha­kti­pa­ri­ṇā­me­nā­bhi­saṃ­baṃ­dho<span type="hard-break">- </span><lb n="458,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,26</span>papatteḥ | tata idam u­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3519"><l ana="bt" n="bt_7.2.1"><lb n="458,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.2.1</span>deśato ṇuvrataṃ ceha sa­rva­ta­s tu ma­ha­dvra­taṃ | de­śa­sa­rva­vi­śu­ddhā­tma­bhe­dā­t saṃ­jñā­ni­no mataṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3520" rend="justify"><lb n="458,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,28</span>na hi mi­thyā­dṛ­śo hiṃ­sā­di­bhyo vi­ra­ti­rvra­taṃ­, tasya bā­la­ta­po­vya­pa­de­śā­t sa­mya­gjñā­na­va­ta eva nu tebhyo <lb n="458,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,29</span>vi­ra­ti­r deśato ṇuvrataṃ sa­rva­ta­s tebhyo vi­ra­ti­r ma­hā­vra­ta­m iti pratyayaṃ | de­śa­vi­śu­ddhi­sva­bhā­va­bhe­dā­t tad ekam api vrataṃ <lb n="458,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 458,30</span>dvedhā bhidyata ity arthaḥ || </p><p ana="sbt" n="sbt_7.3 a_3521" rend="justify"><pb n="459"/><lb n="459,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.3 </span>ta­tsthai­ryā­rthaṃ bhāvanāḥ paṃca paṃca || <ref type="no-sbt" rend="a">3</ref> || </p><p n="a_3522" rend="justify"><lb n="459,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,02</span>bhā­va­nā­śa­bdaḥ ka­rma­sā­dha­naḥ­, paṃca paṃcety atra vīpsāyāṃ śasaḥ prasaṃga iti cen na, kā­ra­kā­dhi­kā­rā­t | <lb n="459,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,03</span>kri­yā­dhyā­ro­pā­t kā­ra­ka­tva­m āsām iti cen na, vi­ka­lpā­dhi­kā­rā­t | te­nai­kai­ka­sya vratasya bhāvanāḥ paṃca paṃca karta<span type="hard-break">- </span><lb n="459,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,04</span>vyās ta­tsthi­ra­bhā­vā­rtha­m ity uktaṃ bhavati || tad e­vā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3523"><l ana="bt" n="bt_7.3.1"><lb n="459,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.3.1</span>ta­tsthai­ryā­rthaṃ vi­dhā­ta­vyā bhāvanāḥ paṃca paṃca tu | ta­da­sthai­rye yatīnāṃ hi saṃbhāvyo nottaro guṇaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3524" rend="justify"><lb n="459,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,06</span>a­thā­dya­sya vratasya paṃ­ca­bhā­va­nāḥ ka­thyaṃ­te­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.4 a_3525" rend="justify"><lb n="459,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.4 </span>vā­ṅma­no­gu­ptī­ryā­dā­na­ni­kṣe­pa­ṇa­sa­mi­tyā­lo­ki­ta­pā­na­bho­ja­nā­ni paṃca || <ref type="no-sbt" rend="a">4</ref> || </p><p n="a_3526" rend="justify"><lb n="459,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,08</span>katham ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3527"><l ana="bt" n="bt_7.4.1"><lb n="459,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.4.1</span>syātāṃ me vā­ṅma­no­gu­ptī pra­tha­ma­vra­ta­śu­ddha­ye | ta­the­ryā­dā­na­ni­kṣe­pa­sa­mi­tī vī­kṣya­bho­ja­naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3528" rend="justify"><lb n="459,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,10</span>iti mu­hu­rmu­hu­ś cetasi saṃ­ciṃ­ta­nā­t || </p><p n="a_3529" rend="justify"><lb n="459,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,11</span>kāḥ punar dvi­tī­ya­sya vratasya bhāvanā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.5 a_3530" rend="justify"><lb n="459,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.5 </span>kro­dha­lo­bha­bhī­ru­tva­hā­sya­pra­tyā­khyā­nā­ny a­nu­vī­cī­bhā­ṣa­ṇaṃ ca paṃca || <ref type="no-sbt" rend="a">5</ref> || </p><p n="a_3531" rend="justify"><lb n="459,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,13</span>katham ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3532"><l ana="bt" n="bt_7.5.1"><lb n="459,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.5.1</span>kro­dha­lo­bha­bha­yaṃ hāsyaṃ pra­tyā­khyā­na­mṛ­to­dbha­vaṃ | ta­ttvā­nu­kū­la­m ābhāṣe dvi­tī­ya­vra­ta­śu­ddha­ye || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3533" rend="justify"><lb n="459,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,15</span>ity evaṃ pau­naḥ­pu­nye­na ciṃ­ta­nā­t || </p><p n="a_3534" rend="justify"><lb n="459,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,16</span>tṛ­tī­ya­sya vratasya kā bhāvanā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.6 a_3535" rend="justify"><lb n="459,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.6 </span>śū­nyā­gā­ra­vi­mo­ci­tā­vā­sa­pa­ro­pa­ro­dhā­ka­ra­ṇa­bhai­kṣya­śu­ddhi­sa­dha­rmā<span type="hard-break">- </span><lb n="459,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.6 </span>vi­saṃ­vā­dāḥ paṃca || <ref type="no-sbt" rend="a">6</ref> || </p><p n="a_3536" rend="justify"><lb n="459,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,19</span>katham ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3537"><l ana="bt" n="bt_7.6.1"><lb n="459,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.6.1</span>śūnyaṃ mo­ci­ta­m ā­vā­sa­m a­dhi­ti­ṣṭhā­mi śuddhidaṃ | pa­ro­pa­ro­dhaṃ muṃcāmi bhai­kṣya­śu­ddhiṃ karomy ahaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.6.2"><lb n="459,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.6.2</span>sa­dha­rma­bhiḥ samaṃ śa­śva­da­vi­saṃ­vā­da­m ādriye | a­ste­yā­ti­kra­ma­dhvaṃ­sa­he­tu­ta­dvra­ta­vṛ­ddha­ye || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3538" rend="justify"><lb n="459,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,22</span>ity evaṃ bahuśaḥ sa­mī­ha­nā­t || </p><p n="a_3539" rend="justify"><lb n="459,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,23</span>ca­tu­rtha­sya vratasya kās tā bhāvanā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.7 a_3540" rend="justify"><lb n="459,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.7 </span>strī­rā­ga­ka­thā­śra­va­ṇa­ta­nma­no­ha­rāṃ­ga­ni­rī­kṣa­ṇa­pū­rva­ra­tā­nu­spa­ra­ṇa­vṛ­ṣye­ṣṭa­ra­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="459,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.7 </span>śa­rī­ra­saṃ­skā­ra­tyā­gāḥ paṃca || <ref type="no-sbt" rend="a">7</ref> || </p><p n="a_3541" rend="justify"><lb n="459,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,26</span>katham ity u­pa­da­rśa­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3542"><l ana="bt" n="bt_7.7.1"><lb n="459,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.7.1</span>strīṇāṃ rā­ga­ka­thāṃ jahyāṃ ma­no­hā­ryaṃ­ga­vī­kṣa­ṇaṃ | pū­rva­ra­ta­smṛ­tiṃ vṛṣyam iṣṭaṃ rasam a­saṃ­śa­ya­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.7.2"><lb n="459,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.7.2</span>tathā śa­rī­ra­saṃ­skā­raṃ ra­ti­ce­to bhi­vṛ­ddhi­kaṃ | ca­tu­rtha­vra­ta­ra­kṣā­rthaṃ satataṃ ya­ta­mā­na­saḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3543" rend="justify"><lb n="459,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,29</span>ity evaṃ bhūriśaḥ sa­mī­kṣa­ṇā­t || </p><p n="a_3544" rend="justify"><lb n="459,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,30</span>paṃ­ca­ma­sya vratasya kā bhāvanā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.8 a_3545" rend="justify"><lb n="459,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.8 </span>ma­no­jñā­ma­no­jñeṃ­dri­ya­vi­ṣa­ya­rā­ga­dve­ṣa­va­rja­nā­ni paṃca || <ref type="no-sbt" rend="a">8</ref> || </p><p n="a_3546" rend="justify"><lb n="459,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 459,32</span>katham iti ni­ve­da­ya­ti­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3547"><l ana="bt" n="bt_7.8.1"><pb n="460"/><lb n="460,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.8.1</span>sa­rvā­kṣa­vi­ṣa­ye­ṣv i­ṣṭā­ni­ṣṭo­pa­sthi­te­ṣv iha | rā­ga­dve­ṣau tyajāmy evaṃ paṃ­ca­ma­vra­ta­śu­ddha­ye || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3548" rend="justify"><lb n="460,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,02</span>ity a­ne­ka­dhā­va­dhā­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3549"><l ana="bt" n="bt_7.8.2"><lb n="460,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.8.2</span>pra­tye­ka­m iti paṃcānāṃ vratānāṃ bhāvanā matāḥ | paṃca paṃca sadā saṃtu niḥ­śre­ya­sa­pha­la­pra­dāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3550" rend="justify"><lb n="460,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,04</span>kiṃ punar atra bhāvyaṃ ? ko vā bhāvakaḥ ? kaś ca bhā­va­no­pā­ya ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3551"><l ana="bt" n="bt_7.8.3"><lb n="460,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.8.3</span>bhāvyaṃ niḥ­śre­ya­saṃ bhāvyo bhāvako bhāvanā punaḥ | ta­du­pā­ya iti tryaṃ­śa­pū­rṇāḥ syā­dvā­di­nāṃ giraḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3552" rend="justify"><lb n="460,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,06</span>na hi sa­rva­thai­kāṃ­ta­vā­di­nāṃ bhāvanā bhavati | ni­tya­syā­tma­no bhā­va­ka­tve vi­ro­dhaḥ­, tataḥ prā­ga­bhā­va­ka­sya śaśvada<span type="hard-break">- </span><lb n="460,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,07</span>bhā­va­ka­tvā­nu­ṣa­kteḥ­, bhā­va­ka­sya sarvadā bhā­va­ka­tvā­pa­tteḥ | tata eva pra­dhā­na­syā­pi na bhā­va­ka­tva­m a­ni­tya­tva­pra­saṃ­gā­t | <lb n="460,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,08</span>nāpi kṣa­ṇi­kai­kāṃ­te bhāvako sti, ni­ra­nva­ya­vi­nā­śi­naḥ kṣaṇād ūrdhvam a­va­sthā­nā­bhā­vā­t paunaḥ punyena ci­tsaṃ­tā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="460,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,09</span>nām a­saṃ­bha­vā­t saṃ­tā­na­syā­py a­va­stu­tvā­t | tato ne­kāṃ­ta­vā­di­nā­m eva bhāvanā yuktā bhā­va­ka­sya bha­vya­syā­tma­naḥ siddheḥ <lb n="460,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,10</span>sa­rva­ka­rma­ni­rmo­kṣa­la­kṣa­ṇa­sya ca niḥ­śre­ya­sa­sya bhā­vya­syo­pa­pa­tteḥ | ta­du­pā­ya­bhū­tā­yāḥ sa­mya­gda­rśa­nā­di­sva­bhā­va­vi­śe­ṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="460,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,11</span>tmikāyāḥ sa­tya­bhā­va­nā­yāḥ prasiddheḥ | syā­dvā­di­nā­m eva tryaṃ­śa­pū­rṇā giro ve­di­ta­vyāḥ || </p><p n="a_3553" rend="justify"><lb n="460,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,12</span>sa­ka­la­vra­ta­sthai­ryā­rtha­m itthaṃ ca bhāvanā ka­rta­vye­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.9 a_3554" rend="justify"><lb n="460,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.9 </span>hiṃ­sā­di­ṣv i­hā­mu­trā­pā­yā­va­dya­da­rśa­na­m || <ref type="no-sbt" rend="a">9</ref> || </p><p n="a_3555" rend="justify"><lb n="460,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,14</span>a­bhyu­da­ya­niḥ­śre­ya­sā­rthā­nāṃ kriyāṇāṃ vi­nā­śa­ko­pā­yaḥ bhayaṃ vā, avadyaṃ ca garhyaṃ tayor da­rśa­na­m a­va­lo­ka­naṃ <lb n="460,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,15</span>pratyekaṃ hiṃ­sā­di­ṣu bhā­va­yi­ta­vyaṃ || katham ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3556"><l ana="bt" n="bt_7.9.1"><lb n="460,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.9.1</span>hiṃ­sa­nā­di­ṣv i­hā­pā­ya­da­rśa­naṃ bhāvanā yathā | ma­yā­mu­tra ta­thā­va­dya­da­rśa­naṃ pra­vi­dhī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3557" rend="justify"><lb n="460,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,17</span>hiṃ­sā­di­sa­ka­la­m avrataṃ duḥkham eveti ca bhāvanāṃ vra­ta­sthai­ryā­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.10 a_3558" rend="justify"><lb n="460,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.10 </span>duḥkham eva vā || <ref type="no-sbt" rend="b">10</ref> || </p><p n="a_3559" rend="justify"><lb n="460,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,19</span>duḥkham eveti kāraṇe kā­ryo­pa­cā­ro a­nna­prā­ṇa­va­t­, kā­ra­ṇa­kā­ra­ṇe vā dha­na­prā­ṇa­va­t | duḥkhasya kāraṇaṃ hy avrataṃ <lb n="460,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,20</span>hiṃ­sā­di­ka­m a­pā­ya­he­tu­svā­d ihaiva duḥkham ity u­pa­ca­rya­te­, kāraṇe kāraṇaṃ vā ta­da­va­dya­he­tu­he­tu­tvā­t tasya ca duḥkhapha<span type="hard-break">- </span><lb n="460,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,21</span>latvāt ta­tpa­ra­tra bhā­va­nā­m ā­tma­sā­kṣi­kaṃ || nanu cā­bra­hma­ka­rmā­mu­tra duḥkham ā­tma­sā­kṣi­kaṃ tad dhi spa­rśa­su­kha­m eveti <lb n="460,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,22</span>cen na, tatra spa­rśa­su­kha­ve­da­nā­pra­tī­kā­ra­tvā­t duḥ­khā­nu­ṣa­kta­tvā­c ca duḥ­kha­tvo­pa­pa­tteḥ || etad e­vā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3560"><l ana="bt" n="bt_7.10.1"><lb n="460,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.10.1</span>bhāvanā dehināṃ tatra kartavyā duḥkham eva vā | duḥ­khā­tma­ka­bha­vo­dbhū­ti­he­tu­tvā­d avrataṃ hi tat || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_7.11 a_3561" rend="justify"><lb n="460,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.11 </span>mai­trī­pra­mo­da­kā­ru­ṇya­m ā­dhya­sthyā­ni ca sa­ttva­gu­ṇā­dhi­ka­kli­śya­mā­nā­vi­na­ye­ṣu || <ref type="no-sbt" rend="b">11</ref> || </p><p n="a_3562" rend="justify"><lb n="460,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,25</span>hiṃ­sā­di­vi­ra­ti­sthai­ryā­rthaṃ bhā­va­yi­ta­vyā­nī­ti bhā­va­nā­ś catasro pi ve­di­ta­vyāḥ | pareṣāṃ duḥ­khā­nu­tpa­ttya­bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="460,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,26</span>lāṣo maitrī, va­da­na­pra­sā­dā­di­bhi­r a­bhi­vya­jya­mā­nāṃ­ta­rbha­kti­r a­nu­rā­gaḥ pra­mo­daḥ­, dī­nā­nu­gra­ha­bhā­vaḥ kā­ru­ṇyaṃ­, rā­ga­dve­ṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="460,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,27</span>pū­rva­ka­pa­kṣa­pā­tā­bhā­vo mā­dhya­sthyaṃ­, a­nā­di­ka­rma­baṃ­dha­va­śā­t sī­daṃ­tī­ti sattvāḥ, sa­mya­gjñā­nā­di­bhiḥ prakṛṣṭā guṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="460,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,28</span>dhikāḥ, a­sa­dve­dyo­da­yā­pā­di­ta­kle­śāḥ kli­śya­mā­nāḥ­, ta­ttvā­rtha­śra­va­ṇa­gra­ha­ṇā­bhyā­sa­saṃ­pā­di­ta­gu­ṇā a­vi­ne­yāḥ | <lb n="460,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,29</span>sa­ttvā­di­ṣu mai­tryā­da­yo ya­thā­saṃ­khya­m a­bhi­saṃ­baṃ­dha­nī­yāḥ | tā etā bhāvanāḥ saty a­ne­kāṃ­tā­śra­ya­ṇe saṃ­bha­vaṃ­ti nānya<span type="hard-break">- </span><lb n="460,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 460,30</span>thety āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3563"><l ana="bt" n="bt_7.11.1"><lb n="460,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.11.1</span>mai­tryā­da­yo vi­śu­ddhyaṃ­gāḥ sa­ttvā­di­ṣu ya­thā­ga­maṃ | bhāvanāḥ saṃ­bha­vaṃ­ty aṃ­ta­rnai­kāṃ­tā­śra­ya­ṇe tu tāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.11.2"><lb n="460,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.11.2</span>maitrī sattveṣu kartavyā yathā ta­dva­dgu­ṇā­dhi­ke | kli­śya­mā­ne '­vi­ne­ye ca sa­ttva­rū­pā­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.11.3"><pb n="461"/><lb n="461,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.11.3</span>kāruṇyaṃ ca sa­ma­ste­ṣu saṃ­sā­ra­kle­śa­bhā­gi­ṣu | mādhyasthyaṃ vī­ta­rā­gā­ṇāṃ na kvacid vi­ni­dhī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.11.4"><lb n="461,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.11.4</span>bhavyatvaṃ guṇam ālokya pra­mo­dā­khi­la­de­hi­ṣu | kartavya iti tatrāyaṃ vibhāgo mu­khya­rū­pa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_7.12 a_3564" rend="justify"><lb n="461,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.12 </span>ja­ga­tkā­ya­sva­bhā­vau vā saṃ­ve­ga­vai­rā­gyā­rtha­m || <ref type="no-sbt" rend="b">12</ref> || </p><p n="a_3565" rend="justify"><lb n="461,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,04</span>bhā­va­yi­ta­vyau vra­ta­sthai­ryā­rtha­m iti śeṣaḥ | saṃ­ve­ga­vai­rā­gye hi vra­ta­sthai­rya­sya hetū, ja­ga­tkā­ya­sva­bhā­va­bhā­va­naṃ saṃve<span type="hard-break">- </span><lb n="461,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,05</span>ga­vai­rā­gyā­rtha­m iti pa­raṃ­pa­ra­yā tasya ta­da­rtha­si­ddhiḥ | ja­ga­tkā­ya­śa­bdā­v uktārthau sve­nā­tma­nā bhavanaṃ sva­bhā­vaḥ­, jaga<span type="hard-break">- </span><lb n="461,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,06</span>tkāyayoḥ sva­bhā­vā­v iti vai­rā­gyā­rthaṃ grāhyaṃ | saṃ­sā­rā­d bhīrutā saṃ­ve­gaḥ­, rā­ga­kā­ra­ṇa­bhā­vā­d vi­ṣa­ye­bhyo vi­raṃ­ja­naṃ <lb n="461,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,07</span>virāgaḥ tasya bhāvo vai­rā­gyaṃ­, saṃ­ve­ga­vai­rā­gyā­bhyāṃ saṃ­ve­ga­vai­rā­gyā­rtha­m iti dvayoḥ pra­tye­ka­m u­bha­yā­rtha­tvaṃ pra­tye­ta­vyaṃ || </p><p n="a_3566" rend="justify"><lb n="461,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,08</span>keṣāṃ punaḥ saṃ­ve­ga­vai­rā­gyā­rthaṃ ja­ga­tkā­ya­sva­bhā­va­bhā­va­ne kuto vā bhavata ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3567"><l ana="bt" n="bt_7.12.1"><lb n="461,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.12.1</span>ja­ga­tkā­ya­sva­bhā­vau vā bhāvane bhā­vi­tā­tma­nāṃ | saṃ­ve­gā­ya vi­ra­ktya­rthaṃ ta­ttva­ta­s ta­tpra­bo­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3568" rend="justify"><lb n="461,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,10</span>tattvato ja­ga­tkā­ya­sva­bhā­vā­bhā­va­bo­dha­vā­di­nāṃ tu ta­dbhā­va­nā­to nā­bhi­pre­tā­rtha­si­ddhi­r ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3569"><l ana="bt" n="bt_7.12.2"><lb n="461,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.12.2</span>bhāvanā ka­lpa­nā­mā­traṃ yeṣām a­rthā­na­pe­kṣa­yā | teṣāṃ nārthas tato '­ni­ṣṭa­ka­lpa­nā­ta i­ve­psi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.12.3"><lb n="461,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.12.3</span>a­naṃ­tā­naṃ­ta­ta­ttva­sya kaścid artheṣu bhāvyate | sann eveti ya­thā­rthai­va bhāvanā no vya­va­sthi­tā || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3570" rend="justify"><lb n="461,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,13</span>tato yathā vi­ta­tha­sa­ka­la­bhā­va­nāḥ pra­ti­pa­nna­vra­ta­sthai­rya­he­ta­va­s ta­tpra­ti­pa­kṣa­svī­kā­ra­ni­rā­ka­ra­ṇa­he­tu­tvā­t samyak <lb n="461,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,14</span>sūtritāḥ pra­ti­pa­tta­vyāḥ || </p><p n="a_3571" rend="justify"><lb n="461,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,15</span>atha ke hiṃ­sā­da­yo yebhyo vi­ra­ti­r vratam ity uktam iti śaṃkāyāṃ hiṃsāṃ tāvad ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.13 a_3572" rend="justify"><lb n="461,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.13 </span>pra­ma­tta­yo­gā­t prā­ṇa­vya­pa­ro­pa­ṇaṃ hiṃsā || <ref type="no-sbt" rend="b">13</ref> || </p><p n="a_3573" rend="justify"><lb n="461,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,17</span>a­na­bhi­gṛ­hī­ta­pra­cā­ra­vi­śe­ṣaḥ pramattaḥ a­bhyaṃ­ta­rī­bhū­te vārtho vā paṃ­ca­da­śa­pra­mā­da­pa­ri­ṇa­to vā, yo­ga­śa­bdaḥ <lb n="461,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,18</span>saṃ­baṃ­dha­pa­ryā­ya­va­ca­naḥ­, kā­yā­vā­ṅma­naḥ­ka­rma vā; tena pra­ma­tta­saṃ­baṃ­dhā­t pra­ma­tta­kā­yā­di­ka­rma­ṇo vā prā­ṇa­vya­pa­ro­pa­ṇaṃ <lb n="461,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,19</span>hiṃseti sūtritaṃ bhavati | kiṃ punar vya­pa­ro­pa­ṇaṃ­? vi­yo­ga­ka­ra­ṇaṃ prāṇānāṃ vya­pa­ro­pa­ṇaṃ prā­ṇa­vya­pa­ro­pa­ṇaṃ prāṇagra<span type="hard-break">- </span><lb n="461,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,20</span>haṇaṃ ta­tpū­rva­ka­tvā­t prā­ṇi­vya­pa­ro­pa­ṇa­sya | sā­ma­rthya­taḥ siddheḥ prāṇasya prāṇibhyo nyatvād a­dha­rmā­bhā­va iti cen na, <lb n="461,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,21</span>ta­dduḥ­kho­tpā­da­ka­tvā­t prā­ṇa­vya­pa­ro­pa­ṇa­sya | prāṇānāṃ vya­pa­ro­pa­ṇe tataḥ śa­rī­ri­ṇo '­nya­tvā­d duḥ­sva­bhā­va iti cen na, <lb n="461,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,22</span>i­ṣṭa­pu­tra­ka­la­trā­di­vi­yo­ge tā­pa­da­rśa­nā­t | te­nā­nya­tva­sya vya­bhi­tā­rā­t prā­ṇa­prā­ṇi­no­r baṃdhaṃ pra­tye­ka­tvā­c ca sarvathā<span type="hard-break">- </span><lb n="461,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,23</span>nyatvam a­si­ddha­m iti na duḥ­khā­bhā­va­saṃ­bha­vaḥ | śa­rī­ri­ṇaḥ sā­dha­ya­to yato hiṃsā na syāt | e­kāṃ­ta­vā­di­nāṃ <lb n="461,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,24</span>ta­da­nu­pa­pa­ttiḥ saṃ­baṃ­dhā­bhā­vā­t | prā­ṇa­prā­ṇi­noḥ saṃ­yo­ga­vi­śe­ṣa­saṃ­baṃ­dha iti cet, kutas ta­tsāṃ­ta­ra­saṃ­yo­gā­d vi­śe­ṣaḥ­? <lb n="461,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,25</span>ta­da­ddṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣā­d iti cet, tasyāpy ātmano nyatve kutaḥ pra­ti­ni­ya­tā­tma­nā vya­pa­de­śaḥ | tatra sa­ma­vā­yā­d iti <lb n="461,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,26</span>cet, sa­rvā­tma­su kasmān na ta­tsa­ma­vā­yaḥ­? pra­ti­ni­ya­tā­tma­ni dha­rmā­dha­rma­yoḥ pha­lā­nu­bha­va­nā­t tatraiva sa­ma­vā­yo na <lb n="461,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,27</span>sa­rvā­tma­sv iti cet, tad eva sa­rvā­tma­su kiṃ na syāt? sa­rvā­tma­śa­rī­re­ṣv a­bhā­vā­d iti cen na, śa­rī­ra­syā­pi prati<span type="hard-break">- </span><lb n="461,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,28</span>ni­ya­tā­tma­svā­bhā­vi­ka­tvā­yo­gā­t sa­rvā­tma­sā­dhā­ra­ṇa­tvā­t | ya­da­dṛ­ṣṭa­vi­śe­ṣe­ṇa kṛtaṃ yac charīraṃ tat ta­syai­ve­ti cet, <lb n="461,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,29</span>tarhy a­dṛ­ṣṭa­syā­pi tato nya­tai­ve­ty ekāṃte kutaḥ pra­ti­ni­ya­tā­tma­nā vya­pa­de­śa iti sa eva pa­rya­nu­yo­ga­ś cakrakaṃ ca | <lb n="461,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,30</span>tataḥ su­dū­ra­m api gatvā ya­trā­tma­ni bhā­vā­dṛ­ṣṭaṃ ka­thaṃ­ci­t tā­dā­tmye­na sthitaṃ tasya tatkṛtaṃ dra­vyā­pṛ­ṣṭaṃ pau­dga­li­kaṃ <lb n="461,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,31</span>karma vya­pa­di­śya­te | tatkṛtaṃ ca śarīraṃ prā­ṇā­tma­kaṃ ta­dvya­pa­de­śa­m arhati pu­tra­ka­la­trā­di­va­d eveti syā­dvā­di­nā­m eva <lb n="461,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,32</span>prā­ṇa­vya­pa­ro­pa­ṇe prāṇino vya­pa­ro­pa­ṇaṃ duḥ­kho­tpa­tte­r yuktaṃ na punar e­kāṃ­ta­vā­di­nā yaugānāṃ saṃ­khyā­di­va­t | nanu <lb n="461,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 461,33</span>pra­ma­tta­yo­ga eva hiṃsā ta­da­bhā­ve saṃ­ya­tā­tma­no yateḥ prā­ṇa­vya­pa­ro­pa­ṇe pi hiṃ­sā­ni­ṣṭe­r iti kaścit | prāṇavya<span type="hard-break">- </span><pb n="462"/><lb n="462,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,01</span>pa­ro­pa­ṇa­m eva hiṃsā pra­ma­tta­yo­gā­bhā­ve ta­dvi­dhā­ne prā­ya­ści­tto­pa­de­śā­t­, tatas ta­du­bha­yo­pā­dā­naṃ sūtre ki­ma­rtha­m ity a<span type="hard-break">- </span><lb n="462,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,02</span>paraḥ | a­tro­cya­te – a­bha­ya­vi­se­ṣo­pā­dā­na­m a­nya­ta­mā­bhā­ve hiṃ­sā­bhā­va­jñā­pa­nā­rthaṃ | hiṃsā hi dvedhā bhāvato dravya<span type="hard-break">- </span><lb n="462,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,03</span>taś ca | tatra bhāvato hiṃsā pra­ma­tta­yo­gaḥ san ke­va­la­s tatra bhā­va­prā­ṇa­vya­pa­ro­pa­syā­va­śyaṃ­bhā­vi­tvā­t | tataḥ <lb n="462,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,04</span>pra­ma­tta­syā­tma­naḥ svā­tma­ghā­ti­tvā­t rā­gā­dyu­tpa­tte­r eva hiṃ­sā­tve­na samaye pra­ti­va­rṇa­nā­t | dra­vya­hiṃ­sā tu pa­ra­dra­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="462,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,05</span>prā­ṇa­vya­pa­ro­pa­da­ṇaṃ svātmano vā ta­dvi­dhā­yi­naḥ prā­ya­ści­tto­pa­de­śo bhā­va­prā­ṇa­vya­pa­ro­pa­ṇā­bhā­vā­t ta­da­saṃ­bha­vā­t prabha<span type="hard-break">- </span><lb n="462,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,06</span>ttayogaḥ syāt tad dhi pū­rva­ka­sya yater apy a­va­śyaṃ­bhā­vā­t | tataḥ pra­ma­tta­yo­gaḥ prā­ṇa­vya­pa­ro­pa­ṇaṃ ca hiṃseti jñāpa<span type="hard-break">- </span><lb n="462,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,07</span>nārthaṃ ta­du­bha­yo­pā­dā­naṃ kṛtaṃ sūtre yuktam eva | yeṣāṃ tu na kaścid ātmā vidyate kṣa­ṇa­ka­ci­tta­mā­tra­pra­ti­jñā­nā­t <lb n="462,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,08</span>pṛ­thi­vyā­di­bhū­ta­ca­tu­ṣṭa­ya­pra­ti­jñā­nā­d vā teṣāṃ prā­ṇya­bhā­ve prā­ṇā­bhā­vaḥ kartur a­bhā­vā­t | na hi ci­tta­la­kṣa­ṇaḥ prāṇānāṃ <lb n="462,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,09</span>kartā tasya ni­ra­nva­ya­syā­rtha­kri­yā­he­tu­tva­ni­rā­ka­ra­ṇā­t | nāpi kā­yā­kā­ra­pa­ri­ṇa­to bhū­ta­saṃ­ghā­to mṛ­ta­śa­rī­ra­syā­pi <lb n="462,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,10</span>ta­tka­rtṛ­tva­pra­saṃ­gā­t | tato jī­va­śa­rī­ra­syā­tmā­dhi­ṣṭhi­ta­tva­m aṃ­ta­re­ṇa vi­śe­ṣā­vya­va­dhā­na­sā­dha­nā­t jīvati prāṇini <lb n="462,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,11</span>prā­ṇa­saṃ­bha­vā­t ta­dvya­pa­ro­pa­ṇaṃ pra­ma­tta­yo­gā­t syā­dvā­di­nā­m eva hiṃsety ā­ve­da­ya­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3574"><l ana="bt" n="bt_7.13.1"><lb n="462,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.13.1</span>hiṃsātra prāṇināṃ prā­ṇa­vya­pa­ro­pa­ṇa­m u­dī­ri­tā | pra­ma­tta­yo­ga­to nāto muneḥ saṃ­ya­ta­nā­tma­naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3575" rend="justify"><lb n="462,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,13</span>rā­gā­dī­nā­m a­nu­tpā­dā­n na hiṃsā svasmin paratra vāstu na hiṃsaka iti siddhāṃte de­śa­nā­, tasya kvacid api <lb n="462,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,14</span>bhā­va­dra­vya­prā­ṇa­vya­pa­ro­pa­ṇā­bhā­vā­t tadbhāva eva hiṃ­sa­ka­tva­vya­va­sthi­teḥ rā­gā­dī­nā­m u­tpa­tti­r hiṃseti va­ca­nā­t || </p><p n="a_3576" rend="justify"><lb n="462,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,15</span>kiṃ punar a­nṛ­ta­m ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.14 a_3577" rend="justify"><lb n="462,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.14 </span>a­sa­da­bhi­dhā­na­m a­nṛ­ta­m || <ref type="no-sbt" rend="b">14</ref> || </p><p n="a_3578" rend="justify"><lb n="462,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,17</span>asad iti ni­rjñā­ta­sa­tpra­ti­ṣe­dhe na­rtha­saṃ­pra­tya­ya­pra­saṃ­ga iti kaścit navā, sa­ccha­bda­sya pra­śaṃ­sā­rtha­vā­ci­tvā­t <lb n="462,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,18</span>ta­tpra­ti­ṣe­dhe a­pra­śa­stā­rtha­ga­ti­r ity anvayaḥ | tad iha hiṃ­sā­di­ka­m a­sa­da­bhi­pre­taṃ a­bhi­dhā­na­śa­bdaḥ ka­ra­ṇā­dhi­ka­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="462,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,19</span>sā­dha­naḥ­, ṛtaṃ ca ta­tsa­tyā­rthe ta­tpra­ti­ṣe­dhā­da­nṛ­taṃ | te­ne­da­m uktaṃ bhavati pra­ma­tta­yo­gā­d a­sa­da­bhi­dhā­naṃ yat ta­da­nṛ­ta­m iti | <lb n="462,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,20</span>mi­thyā­nṛ­ta­m ity astu la­ghu­tvā­d iti cen na, vi­pa­rī­tā­rtha­mā­tra­saṃ­pra­tya­ya­pra­saṃ­gā­t | na ca vi­pa­rī­tā­rtha­mā­tra­m a­nṛ­ta­m i<span type="hard-break">- </span><lb n="462,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,21</span>ṣyate sa­rva­thai­kāṃ­ta­vi­pa­rī­ta­syā­ne­kā­tma­no rtha­syā­nṛ­ta­tva­pra­saṃ­gā­t | etena mi­thyā­bhi­dhā­na­m a­nṛ­ta­m ity api ni­rā­kṛ­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="462,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,22</span>m a­ti­vyā­pi­tvā­t | yadi punar asad eva mithyeti vyā­khyā­na­m ā­śrī­ya­te tadā ya­thā­va­sthi­ta­m astu pra­ti­pa­tti­gau­ra­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="462,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,23</span>na­va­ta­ra­ṇā­t || tad evaṃ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3579"><l ana="bt" n="bt_7.14.1"><lb n="462,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.14.1</span>a­pra­śa­sta­m a­sa­dbo­dha­m a­bhi­dhā­naṃ yad asya tat | pra­ma­tta­syā­nṛ­taṃ nā­nya­sye­ty āhuḥ saty a­vā­di­naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.14.2"><lb n="462,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.14.2</span>tena sva­pa­ra­saṃ­tā­pa­kā­ra­ṇaṃ yad va­coṃ­gi­nāṃ | ya­thā­dṛ­ṣṭā­rtha­m apy atra tad asatyaṃ vi­bhā­vya­te || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.14.3"><lb n="462,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.14.3</span>mi­thyā­rtha­m api hiṃ­sā­di­ni­ṣe­dha vacanaṃ mataṃ | satyaṃ tatsatsu sā­dhu­tvā­d a­hiṃ­sā­vra­ta­śu­ddhi­da­m || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3580" rend="justify"><lb n="462,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,27</span>steyaṃ kim ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.15 a_3581" rend="justify"><lb n="462,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.15 </span>a­da­ttā­dā­naṃ steyam || <ref type="no-sbt" rend="b">15</ref> || </p><p n="a_3582" rend="justify"><lb n="462,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,29</span>sarvam a­da­tta­mā­da­dā­na­sya ste­ya­tva­ka­lpa­nā­yāṃ ka­rmā­de­ya­m ā­tma­sā­t kurvataḥ ste­ya­tva­pra­saṃ­ga iti cen na, dā­nā­dā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="462,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,30</span>yor yatraiva pra­vṛ­tti­ni­vṛ­ttī ta­trai­vo­pa­pa­tteḥ | i­cchā­mā­tra­m iti cen na, a­da­ttā­dā­na­gra­ha­ṇā­t | a­da­tta­syā­dā­naṃ steya<span type="hard-break">- </span><lb n="462,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,31</span>m ity ukte hi dā­nā­dā­na­yo­r yatra pra­va­rta­na­m asti tatraiva ste­ya­vya­va­hā­ra ity a­bhi­hi­taṃ bhavati | ta­tka­rmā­pi kim arthaṃ <lb n="462,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,32</span>ka­smai­ci­n na dīyata iti cen na, tasya ha­stā­di­gra­ha­ṇa­vi­sa­rgā­saṃ­bha­vā­t | sa eva kuta iti cet, <lb n="462,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,33</span>sū­kṣma­tvā­t | kathaṃ dharmo mayāsmai datta iti vya­va­hā­ra iti cet, dha­rma­kā­ra­ṇa­syā­ya­ta­nā­de­r dānāt <lb n="462,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 462,34</span>kāraṇe kā­ryo­pa­cā­rā­d dharmasya dā­na­si­ddheḥ | dha­rmā­nu­ṣṭhā­nā­t ma­naḥ­ka­ra­ṇā­d vā tathā vya­va­hā­ro­pa­pa­tte­r a­nu­pā­laṃ­bhaḥ | <pb n="463"/><lb n="463,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,01</span>katham evaṃ karmaṇā jīvasya baṃdhas ta­dyo­gya­pu­dga­lā­dā­na­la­kṣa­ṇaḥ sūtrita iti cet, śa­rī­rā­hā­ra­vi­ṣa­ya­pa­ri­ṇā­ma­ta­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="463,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,02</span>dbaṃdhaḥ śa­rī­ri­ṇo na punaḥ sva­ha­stā­dyā­dā­na­taḥ teṣām ātmani śu­bhā­śu­bha­pa­ri­ṇā­ma­ḍhau­ka­na­syai­vā­dā­na­śa­bde­na vyapade<span type="hard-break">- </span><lb n="463,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,03</span>śāt | tarhi śa­dbā­di­vi­ṣa­yā­ṇāṃ ra­thyā­dvā­rā­dī­nāṃ vā­da­ttā­nā­m ā­dā­nā­t ste­ya­pra­saṃ­ga iti cen na, ta­dā­dā­yi­no <lb n="463,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,04</span>ya­te­ra­pra­ma­tta­tvā­t teṣāṃ sā­mā­nye­na janair da­tta­tvā­c ca de­va­vaṃ­da­nā­di­ni­mi­tta­dha­rmā­dā­nā­t ste­ya­pra­saṃ­ga iti cen na, <lb n="463,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,05</span>u­kta­tvā­t | tatra dā­nā­dā­na­vya­va­hā­rā­saṃ­bha­vā­d dha­rma­kā­ra­ṇā­nu­ṣṭhā­nā­di­gra­ha­ṇā­d dha­rma­gra­ha­ṇo­pa­cā­rā­d vā tathā vya­va­hā­ra­si<span type="hard-break">- </span><lb n="463,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,06</span>ddher iti | pra­ma­ttā­dhi­kā­ra­tvā­d a­nya­trā­pra­saṃ­gaḥ steyasya | de­va­vaṃ­da­nā­dau pra­mā­dā­bhā­vā­t ta­nni­mi­tta­ka­sya dharmasya pareṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="463,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,07</span>da­tta­syā­py ādāne kutaḥ ste­ya­pra­saṃ­gaḥ­? etad e­vā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3583"><l ana="bt" n="bt_7.15.1"><lb n="463,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.15.1</span>pra­ma­tta­yo­ga­to yat syād a­da­ttā­dā­na­m ātmanaḥ | steyaṃ ta­tsū­tri­taṃ dā­nā­dā­na­yo­gyā­rtha­go­ca­ra­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.15.2"><lb n="463,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.15.2</span>tena sā­mā­nya­to '­da­tta­m ā­da­dā­na­sya sanmuneḥ | sa­ri­nni­rjha­ra­ṇā­dyaṃ­bhaḥ śu­ṣka­go­ma­ya­khaṃ­ḍa­ka­m || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.15.3"><lb n="463,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.15.3</span>bhasmādi vā svayaṃ muktaṃ pi­cchā­lā­bū­pha­lā­di­kaṃ | prāsuktaṃ na bhavet steyaṃ pra­ma­tta­tva­sya hānitaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3584" rend="justify"><lb n="463,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,11</span>atha kim a­bra­hme­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.16 a_3585" rend="justify"><lb n="463,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.16 </span>mai­thu­na­m abrahma || <ref type="no-sbt" rend="b">16</ref> || </p><p n="a_3586" rend="justify"><lb n="463,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,13</span>mi­thu­na­sya bhāvo mai­thu­na­m iti cen na, dra­vya­dva­ya­bha­va­na­mā­tra­pra­saṃ­gā­t | mi­thu­na­sye karmeti cen na, pu­ru­ṣa­dva­ya­ni<span type="hard-break">- </span><lb n="463,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,14</span>rva­rtya­ki­yā­vi­śe­pa­pra­saṃ­gā­t | strī­puṃ­sa­yo karmeti cen na, pa­cyā­di­kri­yā­pra­saṃ­gā­t | strī­puṃ­sa­yoḥ pa­ra­spa­ra­gā­tra­śle­ṣe <lb n="463,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,15</span>rā­ga­pa­ri­ṇā­mo mai­thu­na­m iti cen na, e­ka­smi­nn a­pra­saṃ­gā­t | u­pa­cā­rā­d iti cen na, mu­khya­pha­lā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | tato <lb n="463,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,16</span>na mai­thu­na­śa­bdā­d i­ṣṭā­rtha­sa­pra­tya­ya iti ka­ści­t­, ta­tpra­ti­kṣe­pā­rtha­m ucyate – na ca, spa­rśa­va­ddra­vya­saṃ­yo­ga­syā­vi­śe<span type="hard-break">- </span><lb n="463,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,17</span>ṣā­bhi­dhā­nā­d ekasya dvi­tī­ya­tvo­pa­pa­ttau mi­thu­na­tva­si­ddheḥ­, pra­si­ddhi­va­śā­d vā­rtha­pra­tī­teḥ pū­rvo­ktā­nāṃ cā­na­va­dya­tvā­t <lb n="463,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,18</span>siddho mai­thu­na­śa­bdā­rthaḥ | a­hiṃ­sā­di­gu­ṇa­bṛṃ­ha­ṇā­d brahma ta­dvi­pa­rī­ta­m abrahma tac ca mai­thu­na­m iti pra­ti­pa­tta­vyaṃ rūḍhiva<span type="hard-break">- </span><lb n="463,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,19</span>śāt | tato na prā­ṇa­vya­pa­ro­pa­ṇā­dī­nāṃ bra­hma­vi­pa­rī­ta­tve py a­bra­hma­tva­pra­si­ddhiḥ || tad idam abrahma pra­ma­tta­syai­va <lb n="463,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,20</span>saṃ­bha­va­tī­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3587"><l ana="bt" n="bt_7.16.1"><lb n="463,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.16.1</span>tathā mai­thu­na­m abrahma pra­ma­tta­syai­va tatpunaḥ | pra­mā­da­ra­hi­tā­nāṃ hi jā­tu­ci­tta­da­saṃ­bha­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3588" rend="justify"><lb n="463,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,22</span>na hi yathā pra­mā­dā­bhā­ve pi ka­sya­ci­t saṃ­ya­tā­tma­naḥ prā­ṇa­vya­pa­ro­pa­ṇā­di­kaṃ saṃ­bha­va­ti tathā mai­thu­na­m api, tasya <lb n="463,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,23</span>pra­mā­da­sa­dbhā­va eva bhāvāt | va­rāṃ­ga­nā­liṃ­ga­na­mā­tra­m a­pra­ma­tta­syā­pi bha­va­tī­ti cen na, tasya mai­thu­na­tvā­pra­si­ddheḥ <lb n="463,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,24</span>putrasya mā­trā­liṃ­ga­na­va­t | spa­rśa­na­mai­thu­na­da­rśa­nā­di vā ke­ṣāṃ­ci­t pra­si­ddha­m iti cen na, tasya ri­raṃ­sā­pū­rva­ka­syo­pa­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="463,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,25</span>māt | na ca saṃ­ya­ta­syāṃ­ga­nā­liṃ­gi­ta­syā­pi ri­raṃ­sā­sti­, a­saṃ­ya­ta­tva­pra­saṃ­gā­t | ta­daṃ­ga­nā­yā ri­raṃ­sā­stī­ti cet, <lb n="463,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,26</span>tasyā eva mai­thu­na­m astu le­pa­ma­ya­pu­ru­ṣā­liṃ­ga­na­va­t | prā­ya­ści­tto­pa­de­śa­s tatra katham iti cet, tasyāpi pra­saṃ­ga­ni<span type="hard-break">- </span><lb n="463,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,27</span>vṛ­ttya­rtha­tvā­t | vi­sra­bdhā­lo­ka­nā­dā­v api ta­du­pa­de­śa­syā­vi­ro­dhā­t || </p><p n="a_3589" rend="justify"><lb n="463,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,28</span>kaḥ punaḥ pa­ri­gra­ha ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.17 a_3590" rend="justify"><lb n="463,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.17 </span>mūrchā pa­ri­gra­haḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">17</ref> || </p><p n="a_3591" rend="justify"><lb n="463,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,30</span>bā­hyā­bhyaṃ­ta­ro­pa­dhi­saṃ­ra­kṣa­ṇā­di­vyā­pṛ­ti­r mūrchā | vā­ta­pi­tta­śle­ṣma­vi­kā­ra­sye­ti cen na, vi­śe­ṣi­ta­tvā­t | tasyāḥ <lb n="463,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,31</span>sa­ka­la­saṃ­ga­ra­hi­te pi yatau pra­saṃ­gā­t | bā­hya­syā­pa­ri­gra­ha­tva­pra­saṃ­ga iti cen na, a­dhyā­tma­ka­pra­dhā­na­tvā­t mū­rchā­kā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="463,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,32</span>ṇatvād bāhyasya mū­rchā­vya­pa­de­śā­t | jñā­na­da­rśa­na­cā­ri­tre­ṣu prasaṃgaḥ pa­ri­gra­ha­sye­ti cen na, pra­ma­ttā­dhi­kā­rā­t | tataḥ <lb n="463,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,33</span>sūktaṃ mūrchā pa­ri­gra­haḥ pra­ma­tta­yo­gā­d iti | tanmūlāḥ sa­rva­do­ṣā­nu­ṣaṃ­gāḥ | yathā cāmī pa­ri­gra­ha­mū­lā­s tathā <lb n="463,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 463,34</span>hiṃ­sā­di­mū­lā api hiṃ­sā­dī­nāṃ paṃ­cā­nā­m api pa­ra­spa­ra­m a­vi­nā­bhā­vā­t || tad e­vā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3592"><l ana="bt" n="bt_7.17.1"><pb n="464"/><lb n="464,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.17.1</span>yasya hiṃ­sā­nṛ­tā­dī­ni tasya saṃti pa­ra­spa­raṃ | a­vi­nā­bhā­va­va­dbhā­vā­d eṣām iti ca durbudhāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.17.2"><lb n="464,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.17.2</span>tato hiṃ­sā­vra­taṃ yasya yasya sa­rva­vra­ta­kṣa­tiḥ | tad eva paṃcadhā bhinnaṃ kāṃścit prati ma­hā­vraṃ­ta || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3593" rend="justify"><lb n="464,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,03</span>yasmād a­ti­ja­ḍā­n va­kra­ja­ḍāṃ­ś ca vi­ne­yā­t prati sa­rva­sā­va­dya­ni­vṛ­tti­la­kṣa­ṇa­hiṃ­sā­vra­ta­m ekam eva su­me­dho­bhi­r abhi<span type="hard-break">- </span><lb n="464,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,04</span>ma­nya­mā­naṃ paṃcadhā chinnaṃ tasmād yasya hiṃsā ta­syā­nṛ­tā­dī­nī saṃty eva teṣāṃ pa­ra­spa­ra­m a­vi­nā­bhā­vā­d a­hiṃ­sā­yāḥ <lb n="464,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,05</span>satyād a­vi­nā­bhā­va­va­t | nanu ca sati pa­ri­gra­he ta­tsaṃ­ra­kṣa­ṇā­naṃ­dā­d a­va­śyaṃ­bhā­vi­nī hiṃ­sā­nṛ­te syātāṃ steyābra<span type="hard-break">- </span><lb n="464,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,06</span>hmaṇī tu katham iti cet, sarvathā pa­ri­gra­ha­va­taḥ parasya sva­gra­ha­ṇā­t strī­gra­ha­ṇā­c ca ni­vṛ­tte­r a­bhā­vā­t | ta­nni­vṛ­ttau <lb n="464,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,07</span>deśato vi­ra­ti­pra­saṃ­gā­t sarvathā vi­ro­dhā­t | etena sarvathā hiṃ­sā­yā­m a­nṛ­ta­ste­yā­bra­hma­pa­ri­gra­hā­ṇā­m a­va­śyaṃ­bhā­vaḥ <lb n="464,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,08</span>pra­ti­pā­di­ta­s ta­trā­nṛ­tā­di­bhyo hiṃ­sā­ge­bhyo vi­ra­te­r a­saṃ­bha­vā­t saṃbhave vā sarvathā hiṃ­sā­na­va­sthi­teḥ | ta­thai­vā­nṛ­te <lb n="464,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,09</span>sarvathā hiṃ­sā­ste­yā­bra­hma­pa­ri­gra­hā­ṇā­m a­va­śyaṃ­bhā­vaḥ pra­kā­śi­taḥ hiṃ­sāṃ­ga­tve­nā­nṛ­ta­sya va­ca­nā­t tatra tasyāḥ sāma<span type="hard-break">- </span><lb n="464,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,10</span>rthyataḥ siddheḥ | ste­yā­bra­hma­pa­ri­gra­hā­ṇā­m api siddhes ta­daṃ­ga­tvā­nya­thā­nu­pa­pa­tteḥ | tathā ste­yā­sa­tye a­va­śyaṃ­bhā­vi­nī <lb n="464,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,11</span>hiṃsā, dra­vi­ṇa­ha­ra­ṇa­syai­va hiṃ­sā­tvā­t dra­vi­ṇa­sya bā­hya­prā­ṇā­tma­ka­tvā­t | tathā coktaṃ – "­yā­va­t ta­ddra­vi­ṇaṃ nāma <lb n="464,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,12</span>prāṇā ete ba­hi­sta­rāṃ | sa tasya harate prāṇān yo yasya harate dhanaṃ || " iti hiṃ­sā­pra­si­ddhau cā­nṛ­tā­bra­hma<span type="hard-break">- </span><lb n="464,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,13</span>pa­ri­gra­hā­ṇāṃ siddhis ta­daṃ­ga­tvā­t | evam a­bra­hma­ṇi sati hiṃsāyāḥ siddhis tasyā rā­gā­dyu­tpa­tti­la­kṣa­ṇa­tvā­t svabho<span type="hard-break">- </span><lb n="464,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,14</span>gya­strī­saṃ­ra­kṣa­ṇā­naṃ­dā­c ca hiṃsāyāṃ ca siddhāyāṃ ste­yā­nṛ­ta­pa­ri­gra­ha­si­ddhi­s ta­daṃ­ga­tvā­t teṣāṃ ta­dvi­ra­tya­bhā­vā­d viratau <lb n="464,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,15</span>vā sarvathā ta­dbhā­va­vi­ro­dhā­t de­śa­vi­ra­ti­pra­saṃ­gā­t || tad evaṃ va­stra­pā­tra­daṃ­ḍā­ji­nā­di­pa­ri­gra­hā­ṇāṃ na pa­ri­gra­ho mūrchā<span type="hard-break">- </span><lb n="464,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,16</span>ra­hi­ta­tvā­t ta­ttva­jñā­nā­di­svī­ka­ra­ṇa­va­d iti vadaṃtaṃ pra­tyā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3594"><l ana="bt" n="bt_7.17.3"><lb n="464,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.17.3</span>mūrchā pa­ri­gra­haḥ so pi nā­pra­ma­tta­sya yujyate | tayā vinā na va­strā­di­gra­ha­ṇaṃ ka­sya­ci­t tataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3595" rend="justify"><lb n="464,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,18</span>la­jjā­pa­na­ya­nā­rthaṃ ka­rpa­ṭa­khaṃ­ḍā­di­mā­tra­gra­ha­ṇaṃ mū­rchā­vi­ra­he pi saṃ­bha­va­tī­ti cen na, kā­ma­ve­da­nā­pa­na­ya­nā­rthaṃ strīmātra<span type="hard-break">- </span><lb n="464,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,19</span>grahaṇe pi mū­rchā­vi­ra­ha­pra­saṃ­gā­t | tatra yo­ṣi­da­bhi­ṣaṃ­ga eva mūrcheti cet, a­nya­trā­pi va­strā­bhi­lā­ṣaḥ sāstu keva<span type="hard-break">- </span><lb n="464,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,20</span>lam ekaṃ tu kā­ma­ve­da­nā yo­ṣi­da­bhi­lā­ṣa­he­tuḥ paratra lajjā ka­rpa­ṭā­bhi­lā­ṣa­kā­ra­ṇa­m iti na ta­tkā­ra­ṇa­ni­ya­mo sti, <lb n="464,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,21</span>mo­ho­da­ya­syai­vāṃ­ta­raṃ­ga­kā­ra­ṇa­sya ni­ya­ta­tvā­t | etena liṃ­ga­da­rśa­nā­t kā­mi­nī­ja­na­du­ra­bhi­saṃ­dhiḥ syād iti ta­nni­vā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="464,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,22</span>ṇārthaṃ pa­ṭa­khaṃ­ḍa­gra­ha­ṇa­m iti pra­tyu­ktaṃ­, ta­nni­vā­ra­ṇa­syai­va ta­da­bhi­lā­ṣa­kā­ra­ṇa­tvā­t | na­ya­nā­di­ma­no­ha­rāṃ­gā­nāṃ darśa<span type="hard-break">- </span><lb n="464,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,23</span>ne pi va­ni­tā­ja­na­du­ra­bhi­prā­ya­saṃ­bha­vā­t ta­tpra­cchā­da­na­ka­rpa­ṭa­syā­pi gra­ha­ṇa­pra­sa­kti­ś ca tata eva tadvat | so 'yaṃ <lb n="464,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,24</span>sva­ha­ste­na bu­ddhi­pū­rva­pa­ṭa­khaṃ­ḍā­di­ka­m ādāya pa­ri­da­dhā­no pi ta­nmū­rchā­ra­hi­ta iti ko­śa­pā­naṃ vi­dhe­yaṃ­, ta­nvī­mā­śli<span type="hard-break">- </span><lb n="464,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,25</span>ṣyato 'pi ta­nmū­rchā­ra­hi­ta­tva­m evaṃ syāt | tato na mūrchām aṃ­ta­re­ṇa pa­ṭā­di­svī­ka­ra­ṇaṃ saṃ­bha­va­ti tasya ta­ddhe­tu­ka­tvā­t | <lb n="464,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,26</span>sā tu ta­da­bhā­ve pi saṃ­bhā­vya­te kā­ryā­pā­ye pi kā­ra­ṇa­sya da­rśa­nā­t­, dhū­mā­bhā­ve pi mu­rmu­rā­dya­va­stha­pā­va­ka­va­t | nanv evaṃ <lb n="464,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,27</span>pi­cchā­di­gra­ha­ṇe pi mūrchā syāt iti cet, tata eva pa­ra­ma­nai­rgra­nthya­si­ddhau pa­ri­hā­ra­vi­śu­ddhi­saṃ­ya­ma­bhṛ­tāṃ <lb n="464,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,28</span>tattyāgaḥ sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­ya­ya­thā­khyā­ta­saṃ­ya­ma­bhṛ­nmu­ni­va­t | sā­mā­yi­ka­che­do­pa­sthā­pa­na­saṃ­ya­ma­bhṛ­tāṃ tu yatīnāṃ saṃya<span type="hard-break">- </span><lb n="464,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,29</span>mo­pa­ka­ra­ṇa­tvā­t pra­ti­le­kha­na­sya grahaṇaṃ sū­kṣma­mū­rchā­sa­dbhā­ve pi yuktam eva, mā­rgā­vi­ro­dhi­tvā­c ca | na tv evaṃ su­va­rṇā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="464,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,30</span>gra­ha­ṇa­pra­saṃ­gaḥ tasya nā­gnyā­saṃ­ya­mo­pa­ka­ra­ṇa­tvā­bhā­vā­t ta­dvi­ro­dhi­tvā­t | sa­ka­lo­pa­bho­ga­sa­mya­gni­baṃ­dha­na­tvā­c ca | na ca <lb n="464,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,31</span>tri­ca­tu­ra­pi­ccha­mā­tra­ma­lā­bū­pha­la­mā­traṃ vā kiṃcin mūlyaṃ labhate yatas tad apy u­pa­bho­ga­saṃ­pa­tti­ni­mi­ttaṃ syāt | na hi <lb n="464,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,32</span>mū­lya­dā­na­ka­ya­yo­gya­sya pi­cchā­de­r api grahaṇaṃ nyāyyaṃ, si­ddhāṃ­ta­vi­ro­dhā­t | nanu mū­rchā­bi­ra­he kṣī­ṇa­mo­hā­nāṃ <lb n="464,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,33</span>śa­rī­ra­pa­ri­gra­ho­pa­ga­mā­n na taddhetuḥ sarvaḥ pa­ri­gra­ha iti cen na, teṣāṃ pū­rva­bha­va­mo­ho­da­yā­pā­di­ta­ka­rma­baṃ­dha­ni­baṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="464,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 464,34</span>dha­na­śa­rī­ra­pa­ri­gra­hā­bhyu­pa­ga­mā­t | mo­ha­kṣa­yā­t ta­ttyā­gā­rthaṃ pa­ra­mā­cā­ri­tra­sya vi­dhā­nā­d anyathā ta­ttyā­ga­syā­tyaṃ<span type="hard-break">- </span><pb n="465"/><lb n="465,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,01</span>tikasya ka­ra­ṇā­yo­gā­t | tarhi ta­nu­sthi­tya­rtha­m ā­hā­ra­gra­ha­ṇaṃ yates ta­nu­mū­rchā­kā­ra­ṇa­kṣa­maṃ yuktam eveti cen na, ra­tna­tra­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="465,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,02</span>rā­dha­na­ni­baṃ­dha­na­syai­vo­pa­ga­mā­t | ta­dvi­rā­dha­na­he­to­s tasyāpy aniṣṭaḥ | na hi na­va­ko­ṭi­vi­śu­ddha­m āhāraṃ bhai­kṣya­śu­ddhya<span type="hard-break">- </span><lb n="465,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,03</span>nu­sā­ri­ta­yā gṛhṇan munir jā­tu­ci­dra­tna­tra­ya­vi­rā­dha­na­vi­dhā­yī­, tato na kiṃcit pa­dā­rtha­gra­ha­ṇaṃ ka­sya­ci­n mū­rchā­vi­ra­he <lb n="465,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,04</span>saṃ­bha­va­tī­ti sarvaḥ pa­ri­gra­haḥ pra­ma­tta­syai­vā­bra­hma­va­t || </p><p n="a_3596" rend="justify"><lb n="465,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,05</span>a­thai­te­bhyo hiṃ­sā­di­bhyo vi­ra­ti­rvra­ta­m iti niścitaṃ ta­da­bhi­saṃ­baṃ­dhā­t tu yo vratī sa kīdṛśa ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.18 a_3597" rend="justify"><lb n="465,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.18 </span>niḥśalyo vratī || <ref type="no-sbt" rend="b">18</ref> || </p><p n="a_3598" rend="justify"><lb n="465,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,07</span>a­ne­ka­dhā prā­ṇi­ga­ṇa­śa­ra­ṇā­c chalyaṃ bā­dhā­ka­ra­tvā­d u­pa­cā­ra­si­ddhiḥ | trividhaṃ mā­yā­ni­dā­na­mi­thyā­da­rśa­na­bhe­dā­t | <lb n="465,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,08</span>kaścid āha – vi­ro­dhā­d vi­śe­ṣa­ṇā­nu­pa­pa­ttiḥ­, mi­thyā­da­rśa­nā­di­ni­vṛ­tte­r vra­ti­tvā­bhā­vā­t sa­dda­rśa­nā­di­tva­si­ddhe­r vra­tā­bhi­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="465,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,09</span>baṃdhād eva vra­ti­tva­gha­ṭa­nā­t | viruddhaṃ vra­ti­tva­sya niḥ­śa­lya­tvaṃ vi­śe­ṣa­ṇaṃ daṃ­ḍi­tva­sya ca­kri­tva­vi­śe­ṣa­ṇa­va­t | tada<span type="hard-break">- </span><lb n="465,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,10</span>viruddhe pi vi­śe­ṣa­ṇa­syā­na­rtha­kyaṃ vā­nya­ta­re­ṇa ga­tā­rtha­tvā­t | niḥśalya ity a­ne­nai­va vra­ti­tva­si­ddhi­r vra­ti­gra­ha­ṇa­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="465,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,11</span>narthakyaṃ vratīti va­ca­nā­d eva niḥ­śa­lya­tva­si­ddhe­s ta­dva­ca­nā­na­rtha­kya­va­t | vikalpa iti cen na, pha­la­vi­śe­ṣā­bhā­vā­t <lb n="465,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,12</span>niḥśalya iti vā vratīti vā syād iti, vikalpe hi na kiṃcit phalam u­pa­la­bhā­ma­he | na ca vya­pa­de­śa­dva­ya­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="465,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,13</span>tram eva phalaṃ | saṃ­śa­ya­ni­vṛ­ttiḥ phalam ity api na sa­mya­k­, ta­da­vi­nā­bhā­vā­d eva saṃ­śa­ya­ni­vṛ­tte­r vi­pa­rya­yā­na­dhya­va­sā­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="465,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,14</span>ni­vṛ­tti­va­d iti | a­trā­bhi­dhī­ya­te – na vāṃ­gāṃ­gi­bhā­va­sya vi­va­kṣi­ta­tvā­t | niḥ­śa­lya­vra­ti­tva­yo­r hy a­trāṃ­gāṃ­gi­bhā­vo <lb n="465,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,15</span>vi­va­kṣi­taḥ | pra­dhā­na­vi­dhā­nā­d a­pra­dhā­na­sya | pradhānaṃ hi vra­ti­tva­m aṃgi ta­nniḥ­śa­lya­tva­m a­pra­dhā­na­m aṃ­ga­bhū­ta­m a­nu­vi­dha­tte­, <lb n="465,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,16</span>yatra vratitvaṃ ta­trā­va­śyaṃ bha­va­tī­ti na tasya tena vi­ro­dhe­nā­pi vi­śe­ṣa­ṇaṃ ta­da­na­rtha­kaṃ na vi­ka­lpo­pa­ga­mo na ca <lb n="465,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,17</span>pha­la­vi­śe­ṣā­bhā­vo pi pra­dhā­na­gu­ṇa­da­rśa­ne­na ma­tāṃ­ta­ra­vya­va­cche­da­sya phalasya siddheḥ | tena kṛ­ta­ni­dā­na­syā­pi māyā<span type="hard-break">- </span><lb n="465,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,18</span>vino mi­thyā­dṛ­ṣṭe­ś ca hiṃ­sā­di­bhyo vi­ra­tā­v api vra­ti­tvā­bhā­vaḥ siddhaḥ | mā­yā­ni­dā­na­mi­thyā­da­rśa­na­ra­hi­ta­syā­pi <lb n="465,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,19</span>cā­saṃ­ya­ta­sa­mya­gdṛ­ṣṭe­r vra­ti­tvā­bhā­vaḥ pra­ti­pā­di­taḥ syāt | tataḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3599"><l ana="bt" n="bt_7.18.1"><lb n="465,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.18.1</span>niḥśalyo tra vratī jñeyaḥ śalyāni trīṇi tattvataḥ | mi­thyā­tvā­dī­nī sadbhāve vra­tā­śa­ya­vi­pa­rya­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3600" rend="justify"><lb n="465,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,21</span>sa punar vratī sāgāra e­vā­na­gā­ra evety e­kāṃ­tā­pā­kṛ­ta­ye sū­tra­kā­raḥ prā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.19 a_3601" rend="justify"><lb n="465,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.19 </span>a­gā­rya­na­gā­ra­ś ca || <ref type="no-sbt" rend="b">19</ref> || </p><p n="a_3602" rend="justify"><lb n="465,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,23</span>pra­ti­śra­yā­rthi­ta­yāṃ­ga­nā­da­gā­raṃ | a­ni­ya­ma­pra­saṃ­ga iti cen na, bhā­vā­gā­ra­sya vi­va­kṣi­ta­tvā­t tad a­syā­stī­ty a<span type="hard-break">- </span><lb n="465,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,24</span>gārī | vratīty a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ | vra­ti­kā­ra­ṇā­sā­ka­lyā­d gṛ­ha­stha­syā­vra­ti­tva­m iti cen na, nai­ga­ma­saṃ­gra­ha­vya­va­hā­ra­vyā­pā­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="465,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,25</span>n na­ga­ra­vā­sa­va­drā­ja­va­d vā | nai­ga­ma­vyā­pā­rā­d dhi deśato virataḥ sarvato virati pra­tya­bhi­mu­kha­saṃ­ka­lpo vratī vyapa<span type="hard-break">- </span><lb n="465,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,26</span>diśyate na­ga­ra­vā­sa­tva­rā­ja­tvā­bhi­mu­khya­sya na­ga­ra­vā­sa­rā­ja­vya­pa­de­śa­va­t | saṃ­gra­ha­na­yā­d vā­ṇu­vra­ta­ma­hā­vya­kti­va­rti­vra­ta­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="465,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,27</span>sā­mā­nyā­de­śā­d a­ṇu­vra­to pi vra­tī­ṣya­te na­ga­rai­ka­de­śa­vā­si­no na­ga­ra­vā­sa­vya­pa­de­śa­va­t de­śa­vi­ṣa­ya­rā­ja­syā­pi rāja<span type="hard-break">- </span><lb n="465,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,28</span>vya­pa­de­śa­va­c ca vya­va­hā­ra­na­yā­d deśato vraty apy agārī vratīti pra­ti­pā­dya­te ta­dva­de­ve­tya­vi­ro­dhaḥ || na vidyate agā<span type="hard-break">- </span><lb n="465,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,29</span>ram a­tye­tya­na­gā­raḥ sa ca vratī sa­ka­la­vra­ta­kā­ra­ṇa­sa­dbhā­vā­t | tato a­gṛ­ha­stha eva vratīty ekāṃto py apāstaḥ || </p><p n="a_3603" rend="justify"><lb n="465,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,30</span>nanv evam a­na­gā­ra­sya pa­thi­kā­deḥ vratitvaṃ syād ity ā­śaṃ­kā­m a­pā­sa­nn āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3604"><l ana="bt" n="bt_7.19.1"><lb n="465,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.19.1</span>so py a­gā­rya­na­gā­ra­ś ca bhā­vā­gā­ra­sya bhāvataḥ | a­bhā­vā­c ceti pāṃ­thā­de­r nā­na­gā­ra­tva­saṃ­bha­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3605" rend="justify"><lb n="465,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 465,32</span>kaḥ punar a­gā­rī­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.20 a_3606" rend="justify"><pb n="466"/><lb n="466,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.20 </span>a­ṇu­vra­to 'gārī || <ref type="no-sbt" rend="b">20</ref> || </p><p n="a_3607" rend="justify"><lb n="466,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,02</span>a­nu­śa­bdaḥ sū­kṣma­va­ca­naḥ sa­rva­sā­va­dya­ni­vṛ­ttya­saṃ­bha­vā­t | sa hi dvīṃ­dri­yā­di­vya­pa­ro­pa­ṇe ni­vṛ­ttaḥ­, snehadve<span type="hard-break">- </span><lb n="466,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,03</span>ṣa­mo­hā­ve­śā­d a­sa­tyā­bhi­dhā­na­va­rja­na­pra­va­ṇaḥ­, a­nya­pī­ḍā­ka­rā­t pā­rthi­va­bha­yā­dyu­tpā­di­ta­ni­mi­ttā­d apy a­da­ttā­t pratini<span type="hard-break">- </span><lb n="466,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,04</span>vṛttaḥ, u­pā­ttā­nu­pā­ttā­nyāṃ­ga­nā­saṃ­gā­d vi­ra­tiḥ­, pa­ri­cchi­nna­dha­na­dhā­nya­kṣe­trā­dya­va­dhi­r gṛhī pra­tye­ta­vyaḥ || sā­ma­rthyā­t <lb n="466,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,05</span>ma­hā­vra­to '­na­gā­ra ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3608"><l ana="bt" n="bt_7.20.1"><lb n="466,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.20.1</span>tatra cā­ṇu­vra­to­gā­rī sā­ma­rthyā­t syān ma­hā­vra­taḥ | a­na­gā­ra iti jñeyam atra sū­trāṃ­ta­rā­d vinā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3609" rend="justify"><lb n="466,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,07</span>di­gvi­ra­tyā­di­saṃ­pa­nnaḥ syā­da­gā­rī­tyā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.21 a_3610" rend="justify"><lb n="466,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.21 </span>di­gde­śā­na­rtha­daṃ­ḍa­vi­ra­ti­sā­mā­yi­ka­pro­ṣa­dho­pa­vā­so­pa­bho­ga­pa­ri­bho­ga­pa­ri­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="466,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.21 </span>ṇā­ti­thi­saṃ­vi­bhā­ga­vra­ta­saṃ­pa­nna­ś ca || <ref type="no-sbt" rend="b">21</ref> || </p><p n="a_3611" rend="justify"><lb n="466,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,10</span>ā­kā­śa­pra­de­śre­ṇī dik, na punar dra­vyāṃ­ta­raṃ tasya ni­ra­sta­tvā­t | ā­di­tyā­di­ga­ti­vi­bha­kta­s tadbhedaḥ pūrvā<span type="hard-break">- </span><lb n="466,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,11</span>dir daśadhā | grā­mā­dī­nā­m a­va­dhṛ­ta­pa­ri­mā­ṇa­pra­de­śo deśaḥ | u­pa­ka­rā­tya­ye pā­pā­dā­na­ni­mi­tta­m a­na­rtha­daṃ­ḍaḥ | vira<span type="hard-break">- </span><lb n="466,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,12</span>tiśabdaḥ pra­tye­ka­m a­bhi­saṃ­ba­dhya­te | vi­ra­tya­gra­ha­ṇa­m a­dhi­kā­rā­d iti cen na, u­pa­sa­rja­nā­na­bhi­saṃ­baṃ­dha­tvā­t | e­ka­tve­na <lb n="466,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,13</span>gamanaṃ sa­ma­yaḥ­, e­ko­ha­mā­tme­ti pra­ti­pa­tti­r dra­vyā­rthā­de­śā­t kā­ya­vā­ṅma­naḥ­ka­rma pa­ryā­yā­rthā­na­rpa­ṇā­t­, sa­rva­sā­va­dya­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="466,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,14</span>ga­ni­vṛ­ttye­ka­ni­śca­ya­naṃ vā vra­ta­bhe­dā­rpa­ṇā­t­, samaya eva sā­ma­yi­kaṃ samayaḥ pra­yo­ja­na­m asyeti vā | upetya <lb n="466,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,15</span>svasmin va­saṃ­tīṃ­dri­yā­ṇī­tyu­pa­vā­saḥ­, sva­vi­ṣa­yaṃ pra­tya­vyā­vṛ­tta­tva­nā­t proṣadhe pa­rva­ṇyu­pa­vā­saḥ pro­ṣa­dho­pa­vā­saḥ | <lb n="466,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,16</span>upetye bhujyata ity u­pa­bho­gaḥ a­śa­nā­diḥ pa­ri­tya­jya bhujyata iti pa­ri­bho­gaḥ punaḥ punar bhujyata ity arthaḥ sa <lb n="466,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,17</span>vastrādiḥ | pa­ri­mā­ṇa­śa­bdaḥ pra­tye­ka­m ubhābhyāṃ saṃ­ba­dha­nī­yaḥ | saṃ­ya­ma­m a­vi­rā­dha­ya­nn a­ta­tī­tya­ti­thiḥ­, na vidyate sya <lb n="466,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,18</span>tithir iti vā tasmai saṃ­vi­bhā­gaḥ pra­ti­śra­yā­dī­nāṃ ya­thā­yo­ga­ma­ti­thi­saṃ­vi­bhā­gaḥ | vra­ta­śa­bdaḥ pra­tye­ka­ma­bhi­saṃ­ba<span type="hard-break">- </span><lb n="466,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,19</span>dhyate saṃ­pa­nna­śa­bda­ś ca tena di­gvi­ra­ti­vra­ta­saṃ­pa­nna ityādi yojyaṃ | vra­ta­gra­ha­ṇa­m a­na­rtha­ka­m iti cet, uktam atra copa<span type="hard-break">- </span><lb n="466,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,20</span>sa­rja­nā­na­bhi­saṃ­baṃ­dhā­d iti | tata idam u­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3612"><l ana="bt" n="bt_7.21.1"><lb n="466,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.21.1</span>di­gde­śā­na­rtha­daṃ­ḍe­bhyo vi­ra­ti­r yā vi­śu­ddhi­kṛ­t | sā­mā­yi­kaṃ tridhā śuddhaṃ trikālaṃ yad u­dā­hṛ­taṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.21.2"><lb n="466,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.21.2</span>yaḥ pro­ṣa­dho­pa­vā­sa­ś ca ya­thā­vi­dhi ni­ve­di­taḥ | pa­ri­mā­ṇaṃ ca yat sva­syo­pa­bho­ga­pa­ri­bho­ga­yoḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.21.3"><lb n="466,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.21.3</span>ā­hā­ra­bhe­ṣa­jā­vā­sa­pu­sta­va­strā­di­go­ca­raḥ | saṃ­vi­bhā­go vrataṃ yat syād yo­gyā­yā­ti­tha­ye svayaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.21.4"><lb n="466,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.21.4</span>ta­tsaṃ­pa­nna­ś ca niśceyo '­gā­rī­ti dvā­da­śo­di­tāḥ | dī­kṣā­bhe­dā gṛ­ha­stha­sya te sa­mya­ktva­pu­raḥ­sa­rā || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_3613" rend="justify"><lb n="466,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,25</span>kutaḥ kā­ra­ṇā­d di­gvi­ra­tiḥ pa­ri­mi­tā­c ca sa­mā­śrī­ya­te yato vi­śu­ddhi­kā­ri­ṇī syād iti cet, du­ṣpa­ri­hā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="466,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,26</span>kṣu­dra­jaṃ­tu­prā­ya­tvā­d vi­ni­vṛ­tti­s ta­tpa­ri­mā­ṇaṃ ca yo­ja­nā­di­bhi­r jñā­ta­va­dbhiḥ tato a­ga­ma­ne pi prā­ṇi­va­dhā­dya­nu­jñā­ta­m iti <lb n="466,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,27</span>cen na, ni­vṛ­ttya­rtha­tvā­t ta­dva­ca­na­sya | ka­thaṃ­ci­t prā­ṇi­va­dha­sya pa­ri­hā­re­ṇa ga­ma­na­saṃ­bha­vā­t­, tṛ­ṣṇā­prā­kā­mya­ni­ro­dha­na­taṃ­tra<span type="hard-break">- </span><lb n="466,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,28</span>tvanāc ca ta­dvi­ra­teḥ | ma­hā­lā­bhe pi pa­ri­mi­ta­di­śo ba­hi­ra­ga­ma­nā­t | tato ba­hi­rma­hā­vra­ta­si­ddhi­r iti va­ca­nā­t | <lb n="466,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,29</span>tathaiva de­śa­vi­ra­te­r viṃ­śu­ddhi­kṛ­t a­na­rtha­daṃ­ḍaḥ paṃ­ca­dhā­, a­pa­dhyā­na­pā­po­dde­śa­pra­mā­da­ca­ri­ta­hiṃ­sā­pra­dā­nā­śu­bha­śru­ti­bhe<span type="hard-break">- </span><lb n="466,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,30</span>dān | tato pi vi­ra­ti­r vaṃ­śu­ddhi­kā­ri­ṇī | na­ra­pa­ti­ja­ya­pa­rā­ja­yā­di­saṃ­ciṃ­ta­na­la­kṣa­ṇā­d a­pa­dhyā­nā­t kle­śa­ti­rya­gva­ṇi<span type="hard-break">- </span><lb n="466,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,31</span>jyā­di­va­ca­na­la­kṣa­ṇā­t pā­po­de­śā­t niḥ­pra­yo­ja­na­vṛ­kṣā­di­che­da­na­bhū­mi­ku­ṭṭa­nā­di­la­kṣa­ṇā­t pra­mā­dā­ca­ri­tā­t vi­ṣa­śa­strā<span type="hard-break">- </span><lb n="466,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,32</span>di­pra­dā­na­la­kṣa­ṇā­c ca hiṃ­sā­pra­dā­nā­t hiṃ­sā­di­ka­thā­śra­va­ṇā­bhī­kṣṇa­vyā­vṛ­tti­la­kṣa­ṇā­c cā­śu­bha­śru­te­r vi­ra­te­r vi­śu­ddha­pa­ri­ṇā­mo<span type="hard-break">- </span><lb n="466,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 466,33</span>tpatteḥ | madhye na­rtha­daṃ­ḍa­gra­ha­ṇaṃ pū­rvo­tta­rā­ti­re­kā­na­rtha­kya­jñā­pa­nā­rthaṃ te­nā­na­rtha­daṃ­ḍā­t pū­rva­yo­r di­gde­śa­vi­ra­tyo­r u­tta­ra­yo­ś co<span type="hard-break">- </span><pb n="467"/><lb n="467,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,01</span>pa­bho­ga­pa­ri­bho­ga­pa­ri­mā­ṇa­yo­r a­na­rtha­kaṃ caṃ­kra­ma­ṇā­di­kaṃ vi­ṣa­yo­pa­se­va­naṃ ca na ka­rta­vya­m iti pra­kā­śi­taṃ bhavati tato <lb n="467,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,02</span>vi­śu­ddhi­vi­śe­ṣo­tpa­tteḥ | sā­mā­yi­kaṃ kathaṃ tridhā vi­śu­ddhi­da­m iti cet, pra­ti­pā­dya­te | sā­mā­yi­ke niyata<span type="hard-break">- </span><lb n="467,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,03</span>de­śa­kā­le ma­hā­vra­ta­tvaṃ pū­rva­va­t tato vi­śu­ddhi­r a­ṇu­sthū­la­kṛ­ta­hiṃ­sā­di­ni­vṛ­tteḥ | saṃ­ya­ma­pra­saṃ­gaḥ saṃ­ya­tā­saṃ­ya­ta­syā<span type="hard-break">- </span><lb n="467,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,04</span>pīti cen na, tasya ta­dghā­ti­ka­rmo­da­yā­t | ma­hā­vra­ta­tvā­bhā­va iti cen na, u­pa­cā­rā­drā­ja­ku­le sa­rva­ga­ta­cai­tra­va­t | <lb n="467,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,05</span>kaḥ punaḥ pro­ṣa­dho­pa­vā­so ya­thā­vi­dhī­ty ucyate – snā­na­gaṃ­dha­mā­lyā­di­vi­ra­hi­to a­va­kā­śe śu­cā­vu­pa­va­se­t ity upa<span type="hard-break">- </span><lb n="467,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,06</span>vā­sa­vi­dhi­r vi­śu­ddhi­kṛ­t­, sva­śa­rī­ra­saṃ­skā­ra­ka­ra­ṇa­tyā­gā­d dha­rma­śra­va­ṇā­di­sa­mā­hi­tāṃ­taḥ­ka­ra­ṇa­tvā­t tasmin vasati <lb n="467,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,07</span>ni­rā­raṃ­bha­tvā­c ca | bho­ga­pa­ri­bho­ga­saṃ­khyā­naṃ paṃ­ca­vi­dhaṃ­, tra­sa­ghā­ta­pra­mā­da­ba­hu­va­dhā­n i­ṣṭā­nu­pa­se­vya­vi­ṣa­ya­bhe­dā­t | tatra <lb n="467,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,08</span>ma­dhu­māṃ­saṃ tra­sa­dhā­ta­jaṃ ta­dvi­ṣa­yaṃ sarvadā vi­ra­ma­ṇaṃ vi­śu­ddhi­daṃ­, madyaṃ pra­mā­da­ni­mi­ttaṃ ta­dvi­ṣa­yaṃ ca vi­ra­ma­ṇaṃ saṃvi<span type="hard-break">- </span><lb n="467,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,09</span>dheyam anyathā ta­du­pa­se­va­na­kṛ­taḥ pra­mā­dā­t sa­ka­la­vra­ta­vi­lo­pa­pra­saṃ­gaḥ | ke­ta­kya­rju­na­pu­ṣpā­di­mā­lyaṃ jaṃ­tu­prā­yaṃ śṛṃ­ga­ve­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="467,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,10</span>mū­la­kā­rdra­ha­ri­drā­niṃ­ba­ku­su­mā­di­ka­m u­pa­daṃ­śa­ka­m a­naṃ­ta­kā­ya­vya­pa­de­śaṃ ca ba­hu­va­dhaṃ ta­dvi­ṣa­yaṃ vi­ra­ma­ṇaṃ nityaṃ śreyaḥ, śrāva<span type="hard-break">- </span><lb n="467,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,11</span>ka­tva­vi­śu­ddhi­he­tu­tvā­t | yā­na­vā­ha­nā­di yady a­syā­ni­ṣṭaṃ ta­dvi­ṣa­yaṃ pa­ri­bho­ga­vi­ra­ma­ṇaṃ yāvaj jīvaṃ vidheyaṃ | citrava<span type="hard-break">- </span><lb n="467,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,12</span>strā­dya­nu­pa­se­vya­m a­sa­tya­śi­ṣṭa­se­vya­tvā­t­, tad iṣṭam api pa­ri­tyā­jyaṃ śaśvad eva || tato nyatra ya­thā­śa­kti sva­vi­bha­vā­nu­rū­paṃ <lb n="467,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,13</span>ni­ya­ta­de­śa­kā­la­ta­yā bhoktavyaṃ | a­ti­thi­saṃ­vi­bhā­ga­ś ca­tu­rvi­dho bhi­kṣo­pa­ka­ra­ṇai­ṣa­dha­pra­ti­śra­ya­bhe­dā­t | tatra bhikṣā <lb n="467,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,14</span>ni­ra­va­dyā­hā­raḥ­, ra­tna­tra­yo­pa­bṛṃ­ha­ṇa­m u­pa­ka­ra­ṇaṃ pu­sta­kā­di­, ta­thau­ṣa­dhaṃ ro­ga­ni­vṛ­ttya­rtha­m a­na­va­dya­dra­vyaṃ­, pra­ti­śra­yo vasatiḥ <lb n="467,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,15</span>strī­pa­śvā­di­kṛ­ta­saṃ­baṃ­dha­ra­hi­tā yogyā vijñeyā | e­vaṃ­vi­dho­di­ta­vra­ta­saṃ­pa­nno ṇuvrato gṛhasthaḥ śuddhātmā pra­ti­pa­tta­vyaḥ | <lb n="467,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,16</span>caśabdaḥ sūtre nu­kta­sa­mu­cca­yā­rthaḥ prā­gu­kta­sa­mu­cca­yā­rthā­t | tena gṛ­ha­stha­sya paṃ­cā­ṇu­vra­tā­ni sa­pta­śī­lā­ni gu­ṇa­vra­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="467,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,17</span>śi­kṣā­vra­ta­vya­pa­de­śa­bhāṃ­jī­ti dvādaśa dī­kṣā­bhe­dāḥ sa­mya­ktva­pū­rva­kāḥ sa­lle­kha­naṃ­tā­ś ca ma­hā­vra­ta­ta­cchī­la­va­t || </p><p n="a_3614" rend="justify"><lb n="467,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,18</span>kadā sa­lle­kha­nā ka­rta­vye­ty ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.22 a_3615" rend="justify"><lb n="467,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.22 </span>mā­ra­ṇāṃ­ti­kīṃ sa­lle­kha­nāṃ joṣitā || <ref type="no-sbt" rend="b">22</ref> || </p><p n="a_3616" rend="justify"><lb n="467,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,20</span>vratīty a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ sā­mā­nyā­t | svā­yu­riṃ­dri­ya­ba­la­saṃ­kṣa­yo ma­ra­ṇaṃ­, aṃ­ta­gra­ha­ṇaṃ ta­dbha­va­ma­ra­ṇa­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ tataḥ <lb n="467,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,21</span>pra­ti­sa­ma­yaṃ svā­yu­rā­di­saṃ­kṣa­yo­pa­la­kṣa­ṇa­ni­tya­ma­ra­ṇa­vyu­dā­saḥ | bha­vāṃ­ta­ra­prā­ptya­ja­ha­dvṛ­tta­sva­bhā­va­ni­vṛ­tti­rū­pa­syai­va tadbhava<span type="hard-break">- </span><lb n="467,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,22</span>ma­ra­ṇa­sya pra­ti­pa­tteḥ | ma­ra­ṇa­m evāṃto ma­ra­ṇāṃ­taḥ ma­ra­ṇāṃ­taḥ pra­yo­ja­na­m asyā iti mā­ra­ṇāṃ­ti­kī | sa­mya­kkā­ya­ka­ṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="467,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,23</span>ya­le­kha­nā bāhyasya kā­ya­syā­bhya­ta­rā­ṇāṃ ca ka­ṣā­yā­ṇāṃ ya­thā­vi­dhi­ma­ra­ṇa­vi­bha­ktyā­rā­dha­no­di­ta­kra­me­ṇa ta­nū­ka­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="467,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,24</span>m iti yāvat | tāṃ mā­ra­ṇāṃ­ti­kīṃ sa­lle­kha­nāṃ joṣitā prītyā se­vi­te­ty arthaḥ || kiṃ kartum ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3617"><l ana="bt" n="bt_7.22.1"><lb n="467,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.22.1</span>sa­mya­kkā­ya­ka­ṣā­yā­ṇāṃ tvakṣā sa­lle­kha­nā­tra tāṃ | joṣitā sevitā prītyā sa vratī mā­ra­ṇāṃ­ti­kīṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.22.2"><lb n="467,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.22.2</span>mṛ­tyu­kā­ra­ṇa­saṃ­pā­ta­kā­la­m āsthitya sadvrataṃ | rakṣituṃ śa­kya­bhā­ve­na nā­nya­the­ty a­pra­ma­tta­gaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3618" rend="justify"><lb n="467,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,27</span>se­vi­te­ti grahaṇaṃ vi­spa­ṣṭā­rtha­m iti cen na, a­rtha­vi­śe­ṣo­pa­pa­tteḥ | prī­ti­se­va­nā­rtho hi viśiṣṭo jo­ṣi­te­ti <lb n="467,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,28</span>va­ca­nā­t pra­ti­pa­dya­te | vi­śe­ṣo­pa­yo­gā­di­bhi­r ātmānaṃ ghnata eva ta­dbhā­vā­t tatra svayam ā­ro­pi­ta­gu­ṇa­kṣa­te­r a­bhā­vā­t prī<span type="hard-break">- </span><lb n="467,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,29</span>tyu­tpa­ttā­v api ma­ra­ṇa­syā­ni­ṣṭa­tvā­t­, sva­ra­tnā­vi­ghā­te bhāṃ­ḍā­gā­ra­vi­nā­śe pi ta­da­dhi­pa­teḥ prī­ti­vi­nā­śā­ni­ṣṭa­va­t | <lb n="467,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,30</span>u­bha­yā­na­bhi­saṃ­baṃ­dhā­c cā­pra­ma­tta­sya nā­tma­ba­dhaḥ | na hy asau tadā jīvanaṃ maraṇaṃ vā­bhi­saṃ­baṃ­dhe "­nā­bhi­naṃ­dā­mi maraṇaṃ <lb n="467,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,31</span>nā­bhi­kāṃ­kṣā­mi jīvitaṃ | kālam eva pratīkṣe haṃ nideśaṃ bhṛtako yathā || " iti saṃ­nyā­si­no bhā­va­nā­vi­śu­ddhiḥ | <lb n="467,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,32</span>tato na sa­lle­kha­nā­yā­m ā­tma­va­dha iti vacanaṃ yuktaṃ, tadā vadataḥ sva­sa­ma­ya­vi­ro­dhā­t | so yaṃ nā­saṃ­ce­ti­taṃ karma <lb n="467,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,33</span>badhyata iti svayaṃ pra­ti­jñā­ya ba­dha­ka­ci­tta­m aṃ­ta­re­ṇā­pi saṃnyāse sva­ba­dha­do­ṣa­m u­dbhā­va­ya­n sva­sa­ma­yaṃ bādhate sva­va­ca­na<span type="hard-break">- </span><lb n="467,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 467,34</span>vi­ro­dhā­c ca sadā mau­na­vra­ti­ko ham ity a­bhi­dhā­na­va­t | ma­ra­ṇa­saṃ­ce­ta­nā­bhā­ve kathaṃ sa­lle­kha­nā­yāṃ prapanna iti cen na, <pb n="468"/><lb n="468,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,01</span>ja­rā­ro­geṃ­dri­ya­hā­ni­bhi­r ā­va­śya­ka­pa­ri­kṣa­ya­saṃ­prā­pte yat tasya sva­gu­ṇa­ra­kṣa­ṇe pra­ya­tnā­t tato na sa­lle­kha­nā­tma­ba­dhaḥ praya<span type="hard-break">- </span><lb n="468,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,02</span>tnasya vi­śu­ddhyaṃ­ga­tvā­t ta­pa­śca­ra­ṇā­di­va­t | e­ka­yo­ga­ka­ra­ṇaṃ nyāyyaṃ iti cen na kvacit ka­dā­ci­t ka­sya­ci­t tāṃ pratyā<span type="hard-break">- </span><lb n="468,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,03</span>bhi­mu­khya­pra­ti­pā­da­nā­rtha­tvā­t ve­śmā­pa­ri­tyā­gi­na­s ta­du­pa­de­śā­t | di­gvi­ra­tyā­di­sū­tre­ṇa sahāsya sū­tra­syai­ka­yo­gī­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="468,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,04</span>raṇe pi yathā di­gvi­ra­tyā­da­yo ve­śmā­pa­ri­tyā­gi­naḥ kāryās tathā sa­lle­kha­nā­pi kāryā syāt | na cāsau tathā <lb n="468,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,05</span>kriyate kvacid eva sa­mā­dhya­nu­kū­le kṣetre ka­dā­ci­d eva saṃ­nyā­sa­yo­gye kāle ka­sya­ci­d e­vā­sā­dhya­vyā­dhyā­deḥ saṃnyā<span type="hard-break">- </span><lb n="468,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,06</span>sa­kā­ra­ṇa­saṃ­ni­pā­tā­d a­pra­ma­tta­sya sa­mā­dhya­rthi­naḥ sa­lle­kha­nāṃ pra­tyā­bhi­mu­khya­jñā­pa­nā­c ca sā­gā­rā­na­gā­ra­yo­r a­vi­śe­ṣa­vi­dhi<span type="hard-break">- </span><lb n="468,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,07</span>pra­ti­pā­da­nā­rtha­tvā­c ca sa­lle­kha­nā­yāṃ pū­rva­tvā­d asya taṃtrasya pṛ­tha­gva­ca­naṃ nyāyyaṃ || etad e­vā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3619"><l ana="bt" n="bt_7.22.3"><lb n="468,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.22.3</span>pṛ­tha­ksū­tra­sya sā­ma­rthyā­c ca sā­gā­rā­na­gā­ra­yoḥ | sa­lle­kha­na­sya seveti pra­ti­pa­tta­vya­m aṃjasā || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3620" rend="justify"><lb n="468,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,09</span>tad evam ayaṃ sā­ka­lye­nai­ka­de­śe­na ca ni­vṛ­tti­pa­ri­ṇā­mo hiṃ­sā­di­bhyo ne­ka­pra­kā­raḥ kra­mā­kra­ma­sva­bhā­va­vi­śe­ṣā­tma<span type="hard-break">- </span><lb n="468,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,10</span>ka­syā­tma­no ne­kāṃ­ta­vā­di­nāṃ siddho na punar ni­tyā­dye­kāṃ­ta­vā­di­na iti || teṣām eva ba­hu­vi­dha­vra­ta­m u­pa­pa­nnaṃ nānyasye<span type="hard-break">- </span><lb n="468,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,11</span>ty u­pa­saṃ­hṛ­tya da­rśa­ya­nn āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3621"><l ana="bt" n="bt_7.22.1ab"><lb n="468,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.22.1ab</span>nā­nā­ni­vṛ­tti­pa­ri­ṇā­ma­vi­śe­ṣa­si­ddhe­r ekasya nu­rba­hu­vi­dha­vra­ta­m a­rtha­bhe­dā­t | </l><l ana="bt" n="bt_7.22.1cd"><lb n="468,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.22.1cd</span>yuktaṃ kra­mā­kra­ma­vi­va­rti­bhi­dā­tma­ka­sya nānyasya jātu na­ya­bā­dhi­ta­vi­gra­ha­sya || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_7.1 a_3622" rend="justify"><lb n="468,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,14</span>iti sa­pta­mā­dhyā­ya­sya <hi rend="bold">pra­tha­ma­m</hi> ā­hni­ka­m | </p><p n="a_3623" rend="justify"><lb n="468,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,15</span>atha sa­dda­rśa­nā­dī­nāṃ sa­lle­kha­nāṃ­tā­nāṃ ca­tu­rda­śā­nā­m apy a­tī­cā­ra­pra­ka­ra­ṇe sa­mya­ktvā­ti­cā­ra­pra­ti­pā­da­nā­rthaṃ <lb n="468,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,16</span>tāvad ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.23 a_3624" rend="justify"><lb n="468,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.23 </span>śaṃ­kā­kāṃ­kṣā­vi­ci­ki­tsā­nya­dṛ­ṣṭi­pra­śaṃ­sā­saṃ­sta­vāḥ sa­mya­gdṛ­ṣṭe­r a­tī­cā­rāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">23</ref> || </p><p n="a_3625" rend="justify"><lb n="468,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,18</span>jī­vā­di­ta­ttvā­rthe­ṣu ra­tna­tra­ya­mo­kṣa­mā­rgeṃ ta­tpra­ti­pā­da­ke vāgame ta­tpra­ṇe­ta­ri ca sarvajñe sa­da­sa­ttvā­bhyā­m anyathā <lb n="468,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,19</span>vā saṃśītiḥ śaṃkā, sa­dda­rśa­na­pha­la­sya vi­ṣa­yo­pa­bho­ga­sye­hā­mu­tra cā­kāṃ­kṣa­ṇa­m ā­kāṃ­kṣā­, ā­ptā­ga­ma­pa­dā­rthe­ṣu saṃyamā<span type="hard-break">- </span><lb n="468,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,20</span>dhāre ca jugupsā vi­ci­ki­tsā­, su­ga­tā­di­da­rśa­nā­ny a­nya­dṛ­ṣṭa­ya­s ta­dā­śri­tā vā pu­māṃ­sa­s teṣaṃ pra­śaṃ­sā­saṃ­sta­vau <lb n="468,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,21</span>a­nya­dṛ­ṣṭi­pra­śaṃ­sā­saṃ­sta­vau | ta ete sa­mya­gdṛ­ṣṭe­r guṇasya tadgate vā­tī­cā­rāḥ paṃca pra­ti­pa­tta­vyāḥ | kaḥ punaḥ <lb n="468,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,22</span>pra­śaṃ­sā­saṃ­sta­va­yoḥ pra­ti­vi­śe­ṣaḥ­? ity ucyate – vā­ṅmā­na­sa­vi­ṣa­ya­bhe­dā­t pra­śaṃ­sā­saṃ­sta­va­yo­r bhedaḥ | manasā mithyā<span type="hard-break">- </span><lb n="468,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,23</span>dṛ­ṣṭi­jñā­nā­di­ṣu gu­ṇo­dbhā­va­nā­bhi­prā­yaḥ pra­śaṃ­sā­, vacasā ta­dbhā­va­naṃ saṃstava iti | pratyekaṃ pra­ka­ra­ṇā­d a­gā­rya­va­dhā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="468,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,24</span>ṇam iti cen na, sa­mya­gdṛ­ṣṭi­gra­ha­ṇa­syo­bha­yā­rtha­tvā­t | saty apy a­gā­ri­pra­ka­ra­ṇe nā­gā­ri­ṇa eva sa­mya­ga­dṛ­ṣṭe­r i­tī­ṣṭa­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="468,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,25</span>va­dhā­ra­ṇaṃ | sā­mā­nya­taḥ sa­mya­gdṛ­ṣṭya­dhi­kā­re pi punar iha sa­mya­gdṛ­ṣṭi­gra­ha­ṇa­syā­gā­rya­gā­ra­saṃ­baṃ­dha­nā­rtha­tvā­t | etenā<span type="hard-break">- </span><lb n="468,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,26</span>na­gā­ra­syai­ve­ty a­va­dhā­ra­ṇa­m a­pā­staṃ­, u­tta­ra­trā­gā­ri­gra­ha­ṇā­nu­vṛ­tteḥ | da­rśa­na­mo­ho­da­yā­d a­ti­ca­ra­ṇa­m a­tī­cā­raḥ ta­ttvā­rtha­śra<span type="hard-break">- </span><lb n="468,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,27</span>ddhā­nā­ti­kra­ma­ṇa­m ity arthaḥ | nanu ca na paṃ­cā­ti­cā­ra­va­ca­naṃ yuktam a­ṣṭāṃ­ga­tvā­t sa­mya­gda­rśa­na­syā­ti­kra­ma­ṇā­nāṃ tāva<span type="hard-break">- </span><lb n="468,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,28</span>ttvam iti cen na, a­trai­vāṃ­ta­rbhā­vā­t­, niḥ­śaṃ­ki­ta­tvā­dya­ṣṭāṃ­ga­vi­pa­rī­tā­cā­rā­ṇā­m a­ṣṭa­vi­dha­tva­pra­saṃ­ge trayāṇāṃ vātsalyā<span type="hard-break">- </span><lb n="468,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,29</span>di­vi­pa­rī­tā­nā­m a­vā­tsa­lyā­dī­nā­m a­nya­dṛ­ṣṭi­pra­śaṃ­sā­di­nā sa­jā­tī­yā­nāṃ ta­trai­vāṃ­ta­rbhā­vā­t | vra­tā­dya­tī­cā­rā­ṇāṃ paṃca<span type="hard-break">- </span><lb n="468,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,30</span>saṃ­khyā­vyā­khyā­na­pra­kā­rā­ṇā­m api paṃ­ca­saṃ­khyā­bhi­dhā­nā­t | kutaḥ punar amī da­rśa­na­syā­ti­cā­rā ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3626"><l ana="bt" n="bt_7.23.1"><lb n="468,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.23.1</span>sa­mya­gdṛ­ṣṭe­r a­tī­cā­rāḥ paṃca śaṃ­kā­da­yaḥ smṛtāḥ | teṣu satsu hi ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­naṃ na vi­śu­ddhya­ti || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3627" rend="justify"><lb n="468,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 468,32</span>śaṃ­kā­da­yaḥ sa­dda­rśa­na­syā­tī­cā­rā eva mā­li­nya­he­tu­tvā­t ye tu na ta­syā­tī­cā­rā na te ta­nmā­li­nya­he­ta­vo <pb n="469"/><lb n="469,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,01</span>yathā ta­dvi­śu­ddhi­he­ta­va­s ta­ttvā­rtha­śra­va­ṇā­dya­rthā­s ta­dvi­nā­śa­he­ta­vo vā da­rśa­na­mo­ho­da­yā­da­ya­s ta­nmā­li­nya­he­ta­va­ś caiva te <lb n="469,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,02</span>tasmāt ta­da­tī­cā­rā iti yu­kti­va­ca­naṃ pratyeyaṃ || </p><p n="a_3628" rend="justify"><lb n="469,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,03</span>vra­ta­śī­le­ṣu kiyaṃto tīcārā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.24 a_3629" rend="justify"><lb n="469,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.24 </span>vra­ta­śī­le­ṣu paṃca paṃca ya­thā­kra­ma­m || <ref type="no-sbt" rend="b">24</ref> || </p><p n="a_3630" rend="justify"><lb n="469,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,05</span>a­tī­cā­rā ity a­nu­vṛ­ttiḥ | vra­ta­gra­ha­ṇa­m evāstv iti cen na, śī­la­vi­śe­ṣa­dyo­ta­nā­rtha­tvā­t śī­la­gra­ha­ṇa­sya | <lb n="469,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,06</span>di­gvi­ra­tyā­dī­nāṃ hi vra­ta­la­kṣa­ṇa­syā­bhi­saṃ­dhi­kṛ­ta­ni­ya­ma­rū­pa­sya sa­dbhā­vā­d vratatve pi ta­thā­bhi­dhā­ne pi ca śīlatvaṃ <lb n="469,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,07</span>pra­kā­śya­te­, vra­ta­pa­ri­ra­kṣa­ṇaṃ śīlam iti śī­la­la­kṣa­ṇo­pa­pa­tteḥ | sā­ma­rthyā­d gṛ­hi­saṃ­pra­tya­yaḥ baṃ­dha­nā­da­yo hy a­tī­cā­rā <lb n="469,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,08</span>va­kṣya­mā­ṇā nā­na­gā­ra­sya saṃ­bha­va­tī­ti sā­ma­rthyā­d gṛhiṇa eva vrateṣu śīleṣu paṃca paṃ­cā­tī­cā­rāḥ pra­tī­yaṃ­te | <lb n="469,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,09</span>paṃca paṃceti vīpsāyāṃ dvitvaṃ vra­ta­śī­lā­tī­cā­rā­ṇā­m a­na­ya­ve­na paṃ­ca­saṃ­khya­yā vyā­pya­tvā­t | paṃcaśa iti laghu<span type="hard-break">- </span><lb n="469,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,10</span>nirdeśe saṃ­bha­va­ty api paṃca paṃceti va­ca­na­m a­bhi­vā­kyā­rthaṃ­, ya­thā­kra­ma­va­ca­naṃ va­kṣya­mā­ṇā­tī­cā­ra­ka­ra­m a­saṃ­baṃ­dha­nā­rthaṃ || </p><p n="a_3631" rend="justify"><lb n="469,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,11</span>atha e­vā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3632"><l ana="bt" n="bt_7.24.1"><lb n="469,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.24.1</span>paṃca paṃca vrateṣv evaṃ śīleṣu ca ya­thā­kra­maṃ | vakṣyaṃte taḥ paraṃ śeṣe iti sūtre ti­di­śya­tā­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3633" rend="justify"><lb n="469,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,13</span>ta­trā­dya­syā­ṇu­vra­ta­sya ke­tī­cā­rā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.25 a_3634" rend="justify"><lb n="469,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.25 </span>baṃ­dha­va­dha­cche­dā­ti­bhā­rā­ro­pa­ṇā­n na pā­na­ni­ro­dhāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">25</ref> || </p><p n="a_3635" rend="justify"><lb n="469,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,15</span>a­bhi­ma­ta­de­śe ga­ti­ni­ro­dha­he­tu­r baṃdhaḥ, prā­ṇi­pī­ḍā­he­tu­r badhaḥ ka­śā­dya­bhi­ghā­ta­mā­traṃ na tu prā­ṇa­vya­pa­re­pa­ṇaṃ tasya <lb n="469,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,16</span>vra­ta­nā­śa­rū­pa­tvā­t­, chedo ṃ­gā­pa­na­ya­naṃ­, nyā­yya­bhā­ra­ti­ri­kta­bhā­ra­vā­ha­na­m a­ti­bhā­rā­ro­pa­ṇaṃ­, kṣu­tpi­pā­sā­bā­dha­na­m a­nna­pā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="469,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,17</span>nirodhaḥ | kuto mī paṃ­cā­hiṃ­sā­ṇu­vra­ta­syā­tī­cā­rā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3636"><l ana="bt" n="bt_7.25.1"><lb n="469,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.25.1</span>ta­trā­hiṃ­sā­vra­ta­syā­tī­cā­rā baṃ­dhā­da­yaḥ śrutāḥ | teṣāṃ kro­dhā­di­ja­nma­tvā­t kro­dhā­de­s ta­nma­la­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3637" rend="justify"><lb n="469,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,19</span>pū­rva­va­da­nu­mā­na­pra­yo­gaḥ pra­tye­ta­vyaḥ || </p><p n="a_3638" rend="justify"><lb n="469,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,20</span>atha dvi­tī­ya­syā­ṇu­vra­ta­sya ke tīcārāḥ paṃcety ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.26 a_3639" rend="justify"><lb n="469,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.26 </span>mi­thyo­pa­de­śa­ra­ho bhyā­khyā­na­kū­ṭa­le­kha­kri­yā­nyā­sā­pa­hā­ra­sā­kā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="469,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.26 </span>maṃ­tra­bhe­dāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">26</ref> || </p><p n="a_3640" rend="justify"><lb n="469,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,23</span>mi­thyā­nya­thā­pra­va­rta­na­m a­ti­saṃ­dhā­pa­naṃ vā mi­thyo­pa­de­śaḥ sa­rva­thai­kāṃ­ta­pra­va­rta­na­va­t sa­cchā­strā­nya­thā­ka­tha­na­va­t parā<span type="hard-break">- </span><lb n="469,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,24</span>ti­saṃ­dhā­ya­ka­śā­stro­pa­de­śa­va­c ca, saṃ­vṛ­ta­sya pra­kā­śa­naṃ ra­ho­bhyā­khyā­naṃ strī­pu­ru­ṣā­nu­ṣṭhi­ta­gu­pta­kri­yā­vi­śe­ṣa­pra­kā­śa­na­va­t­, <lb n="469,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,25</span>pa­ra­pra­yo­gā­d a­nyā­nu­ktā­pa­ddha­ti­ka­rma kū­ṭa­le­kha­kri­yā evaṃ te­no­kta­m a­nu­ṣṭhi­taṃ ceti va­ca­nā­bhi­prā­ya­le­kha­na­va­t­, hiraṇyā<span type="hard-break">- </span><lb n="469,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,26</span>di­ni­kṣe­pa a­lpa­saṃ­khyā­nu­jñā­va­ca­naṃ nyā­sā­pa­hā­raḥ śa­ta­nya­se na­va­tya­nu­ṣṭhā­na­va­t­, a­rthā­di­bhiḥ­, pa­ra­gṛ­hya­pra­kā­śa­naṃ <lb n="469,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,27</span>sā­kā­ra­m aṃ­tra­bhe­daḥ a­rtha­pra­ka­ra­ṇā­di­bhi­r a­nyā­kū­ta­m u­pa­la­bhyā­sū­yā­di­nā ta­tpra­kā­śa­na­va­t || katham ete a­tī­cā­rā ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3641"><l ana="bt" n="bt_7.26.1"><lb n="469,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.26.1</span>tathā mi­thyo­pa­de­śā­dyā dvi­tī­ya­sya vratasya te | teṣām a­nṛ­ta­mū­la­tvā­t tadvat tena vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3642" rend="justify"><lb n="469,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,29</span>ya­thā­dya­vra­ta­sya mā­li­nya­he­tu­tvā­d baṃ­dhā­da­yo tī­cā­rā­s tathā dvi­tī­ya­sya miṃ­thyo­pa­de­śā­da­ya­s ta­da­vi­śe­ṣā­t | tanmāli<span type="hard-break">- </span><lb n="469,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,30</span>nya­he­tu­tvaṃ punas teṣāṃ ta­cchu­ddhi­vi­ro­dhi­tvā­t || </p><p n="a_3643" rend="justify"><lb n="469,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 469,31</span>atha tṛ­tī­ya­sya vratasya ke tīcārā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.27 a_3644" rend="justify"><pb n="470"/><lb n="470,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.27 </span>ste­na­pra­yo­ga­ta­dā­hṛ­tā­dā­na­vi­ru­ddha­rā­jyā­ti­kra­ma­hī­nā­dhi­ka­mā­no<span type="hard-break">- </span><lb n="470,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.27 </span>nmā­na­pra­ti­rū­pa­ka­vya­va­hā­rāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">27</ref> || </p><p n="a_3645" rend="justify"><lb n="470,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,03</span>mo­ṣa­ka­sya tridhā pra­yo­ja­naṃ | ste­na­pra­yo­gaḥ­, co­rā­nī­ta­gra­ha­ṇaṃ ta­dā­hṛ­tā­dā­naṃ­, u­ci­tā­d anyathā dā­na­gra­ha­ṇa­m ati<span type="hard-break">- </span><lb n="470,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,04</span>kramaḥ, vi­ru­ddha­rā­jye saty a­ti­kra­maḥ vi­ru­ddha­rā­jyā­ti­kra­maḥ­, kū­ṭa­pra­stha­tu­lā­di­bhiḥ kra­ya­vi­kra­ya­pra­yo­go hī­nā­dhi­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="470,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,05</span>mā­no­nmā­naṃ­, kṛ­tri­ma­hi­ra­ṇyā­di­ka­ra­ṇaṃ pra­ti­rū­pa­ka­vya­va­hā­raḥ | kuto mī tṛ­tī­ya­sya vra­ta­syā­tī­cā­rā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3646"><l ana="bt" n="bt_7.27.1"><lb n="470,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.27.1</span>proktāḥ ste­na­pra­yo­gā­dyāḥ paṃ­cā­ste­ya­vra­ta­sya te | ste­ya­he­tu­tva­ta­s teṣaṃ bhāve ta­nma­li­na­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3647" rend="justify"><lb n="470,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,07</span>atha ca­tu­rtha­syā­ṇu­vra­ta­sya ke­tī­cā­rā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.28 a_3648" rend="justify"><lb n="470,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.28 </span>pa­ra­vi­vā­ha­ka­ra­ṇe­tva­ri­kā­pa­ri­gṛ­hī­tā­pa­ri­gṛ­hī­tā­ga­ma­nā­naṃ­ga­krī<span type="hard-break">- </span><lb n="470,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.28 </span>ḍā­kā­ma­tī­vrā­bhi­ni­ve­śāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">28</ref> || </p><p n="a_3649" rend="justify"><lb n="470,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,10</span>sa­dve­dya­cā­ri­tra­mo­ho­da­yā­d vi­va­ha­naṃ vivāhaḥ parasya vi­vā­ha­s tasya karaṇaṃ pa­ra­vi­vā­ha­ka­ra­ṇaṃ­, a­ya­na­śī­le­tva­rī <lb n="470,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,11</span>saiva kutsitā i­tva­ri­kā tasyāṃ pa­ri­gṛ­hi­tā­yā­m a­pa­ri­gṛ­hī­tā­yāṃ ca ga­ma­na­mi­tva­ri­kā­pa­ri­gṛ­hī­tā­pa­ri­gṛ­hī­tā­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="470,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,12</span>manaṃ, a­naṃ­ge­ṣu krīḍā a­naṃ­ga­krī­ḍā­, kāmasya pravṛddhaḥ pa­ri­ṇā­maḥ kā­ma­tī­vrā­bhi­ni­ve­śaḥ | dī­kṣi­tā­ti­bā­lā­ti­rya<span type="hard-break">- </span><lb n="470,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,13</span>gyo­nyā­dī­nā­m a­nu­pa­saṃ­gra­ha iti cen na, kā­ma­tī­vrā­bhi­ni­ve­śa­gra­ha­ṇā­t siddheḥ | ta ete ca­tu­rthā­ṇu­vra­ta­sya kuto tī<span type="hard-break">- </span><lb n="470,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,14</span>cārā ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3650"><l ana="bt" n="bt_7.28.1"><lb n="470,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.28.1</span>ca­tu­rtha­sya vra­ta­syā­nya­vi­vā­ha­ka­ra­ṇā­da­yaḥ | paṃcaite tikramā bra­hma­vi­dhā­ta­ka­ra­ṇa­kṣa­māḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3651" rend="justify"><lb n="470,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,16</span>sva­dā­ra­saṃ­to­ṣa­vra­ta­vi­ha­na­na­yo­gyā hi ta­da­tī­cā­rā na punas ta­dvi­ghā­ti­na eva pū­rva­va­t || </p><p n="a_3652" rend="justify"><lb n="470,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,17</span>atha paṃ­ca­ma­vra­ta­sya ke tīcārā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.29 a_3653" rend="justify"><lb n="470,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.29 </span>kṣe­tra­vā­stu­hi­ra­ṇya­su­va­rṇa­dha­na­dhā­nya­dā­sī­dā­sa­ku­pya­pra­mā­ṇā­ti­kra­māḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">29</ref> || </p><p n="a_3654" rend="justify"><lb n="470,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,19</span>kṣe­tra­vā­stvā­dī­nāṃ dvayor dvayor dvaṃdvaḥ prāk ku­pyā­t­, tī­vra­lo­bhā­bhi­ni­ve­śā­t pra­mā­ṇā­ti­re­kā­s teṣām a­ti­kra­māḥ | <lb n="470,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,20</span>paṃca kuto tīcārā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3655"><l ana="bt" n="bt_7.29.1"><lb n="470,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.29.1</span>kṣe­tra­vā­stvā­di­ṣū­pā­tta­pra­mā­ṇā­ti­kra­māḥ svayaṃ | paṃca saṃ­to­ṣa­ni­rghā­ta­he­ta­vo ṃ­tya­vra­ta­sya te || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3656" rend="justify"><lb n="470,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,22</span>saṃ­to­ṣa­ni­rghā­tā­nu­kū­la­kā­ra­ṇa­tvā­d dhi ta­da­tī­cā­rāḥ syur na punaḥ sa­ma­rtha­kā­ra­ṇa­tvā­t pū­rva­va­t || </p><p n="a_3657" rend="justify"><lb n="470,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,23</span>atha di­gvi­ra­teḥ ke tikramāḥ parety ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.30 a_3658" rend="justify"><lb n="470,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.30 </span>ū­rdhvā­dha­s ti­rya­gvya­ti­kra­ma­kṣe­tra­vṛ­ddhi­smṛ­tyaṃ­ta­rā­dhā­nā­ni || <ref type="no-sbt" rend="b">30</ref> || </p><p n="a_3659" rend="justify"><lb n="470,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,25</span>pa­ri­mi­ta­di­ga­va­dhi­vya­ti­laṃ­gha­na­m a­ti­kra­maḥ­, sa tredhā ū­rdhvā­dha­s ti­rya­gvi­ṣa­ya­bhe­dā­t | tatra pa­rva­tā­dyā­ro­ha­ṇā­d ūrdhvā<span type="hard-break">- </span><lb n="470,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,26</span>ti­kra­maḥ­, kū­pā­va­ta­ra­ṇā­de­r a­dho­ti­vṛ­ttiḥ­, bi­la­pra­ve­śā­de­s ti­rya­ga­tī­cā­raḥ­, a­bhi­gṛ­hī­tā­yā diśo lo­bhā­ve­śā­d ā<span type="hard-break">- </span><lb n="470,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,27</span>dhi­kyā­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ kṣe­tra­vṛ­ddhiḥ | i­cchā­pa­ri­mā­ṇe ṃ­ta­rbhā­vā­t paunar u­tta­ya­m iti cen na, ta­syā­nyā­dhi­ka­ra­ṇa­tvā­t tadati<span type="hard-break">- </span><lb n="470,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,28</span>kramaḥ | pra­mā­da­mo­ha­vyā­saṃ­gā­di­bhiḥ a­na­nu­sma­ra­ṇaṃ smṛ­tyaṃ­ta­rā­dhā­naṃ | kasmāt punar amī pra­tha­ma­sya śīlasya paṃcā<span type="hard-break">- </span><lb n="470,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,29</span>tīcārā ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3660"><l ana="bt" n="bt_7.30.1"><lb n="470,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.30.1</span>ū­rdhva­ti­kra­ma­ṇā­dyāḥ syuḥ śī­la­syā­dya­sya paṃca te | ta­dvi­ra­tyu­pa­ghā­ti­tvā­t teṣāṃ tad dhi ma­la­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3661" rend="justify"><lb n="470,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 470,31</span>atha dvi­tī­ya­sya ke tīcārā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.31 a_3662" rend="justify"><pb n="471"/><lb n="471,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.31 </span>ā­na­ya­na­pre­ṣya­pra­yo­ga­śa­bda­rū­pā­n u­pā­ta­pu­dga­la­kṣe­pāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">31</ref> || </p><p n="a_3663" rend="justify"><lb n="471,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,02</span>tam ā­na­ye­ty ā­jñā­pa­na­m ā­na­ya­naṃ­, evaṃ kurv iti vi­ni­yo­gaḥ praṣye pra­yo­gaḥ­, a­bhyu­tkā­si­kā­di­ka­ra­ṇaṃ śabdānu<span type="hard-break">- </span><lb n="471,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,03</span>pātaḥ, sva­vi­gra­ha­pra­rū­pa­ṇaṃ rū­pā­nu­pā­taḥ­, lo­ṣṭhā­di­pā­taḥ pu­dga­la­kṣe­paḥ | kutaḥ paṃcaite dvi­tī­ya­sya śīlasya vyati<span type="hard-break">- </span><lb n="471,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,04</span>kramā ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3664"><l ana="bt" n="bt_7.31.2"><lb n="471,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.31.2</span>dvi­tī­ya­sya tu śīlasya te paṃ­cā­na­ya­nā­da­yaḥ | sva­de­śa­vi­ra­te­r bādhā taiḥ saṃ­kle­śa­vi­dhā­na­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3665" rend="justify"><lb n="471,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,06</span>atha tṛ­tī­ya­sya śīlasya ke tīcārā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.32 a_3666" rend="justify"><lb n="471,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.32 </span>kaṃ­da­rpa­kau­tku­cya­mau­kha­ryā­sa­mī­kṣyā­dhi­ka­ra­ṇo­pa­bho­ga­pa­ri­bho­gā­na­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="471,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.32 </span>kyāni || <ref type="no-sbt" rend="b">32</ref> || </p><p n="a_3667" rend="justify"><lb n="471,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,09</span>rā­go­dre­kā­t pra­hā­sa­mi­śro '­śi­ṣṭa­vā­kpra­yo­gaḥ kaṃ­da­rpaḥ­, tad e­vo­bha­yaṃ paratra du­ṣṭa­kā­ya­ka­rma­yu­ktaṃ kau­tku­cyaṃ­, <lb n="471,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,10</span>dhā­rṣṭya­prā­yo­saṃ­ba­ddha­ba­hu­pra­lā­pi­tvaṃ mau­kha­ryaṃ­, a­sa­mī­kṣya pra­yo­ja­nā­dhi­kye­na karaṇaṃ a­sa­mī­kṣyā­dhi­ka­ra­ṇaṃ­, tattredhā <lb n="471,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,11</span>kā­ya­vā­ṅma­no­vi­ṣa­ya­bhe­dā­t | yā­va­tā­rthe­no­pa­bho­ga­pa­ri­bho­ga­syā­rtha­s tato nya­syā­dhi­kya­m ā­na­rtha­kyaṃ | u­pa­bho­ga­pa­ri­bho­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="471,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,12</span>vrate ṃ­ta­rbhā­vā­t pau­na­ru­ktya­pra­saṃ­ga iti cen na, ta­da­rthā­na­va­dhā­ra­ṇā­t || kasmād ime tṛ­tī­ya­śī­la­syā­tī­cā­rā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3668"><l ana="bt" n="bt_7.32.1"><lb n="471,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.32.1</span>kaṃ­da­rpā­dyā­s tṛ­tī­ya­sya śī­la­sye­ho­pa­sū­tri­tāḥ | teṣām a­na­rtha­daṃ­ḍe­bhyo vi­ra­te­r bā­dha­ka­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3669" rend="justify"><lb n="471,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,14</span>atha ca­tu­rtha­sya śīlasya ke tikramā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.33 a_3670" rend="justify"><lb n="471,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.33 </span>yo­ga­duḥ­pra­ṇi­dhā­nā­nā­da­ra­smṛ­tya­nu­pa­sthā­nā­ni || <ref type="no-sbt" rend="b">33</ref> || </p><p n="a_3671" rend="justify"><lb n="471,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,16</span>yo­ga­śa­bdo vyā­khyā­tā­rthaḥ­, du­ṣṭa­pra­ṇi­dhā­na­m anyathā vā duḥ­pra­ṇi­dhā­naṃ­, a­nā­da­ro nu­tsā­haḥ­, a­nai­kā­gryaṃ smṛtya<span type="hard-break">- </span><lb n="471,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,17</span>nu­pa­sthā­naṃ | ma­no­duḥ­pra­ṇi­dhā­naṃ tad iti cen na, ta­dvra­tā­d a­nyā­ciṃ­ta­nā­t | kutaś ca­tu­rtha­sya śī­la­syā­ti­kra­mā ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3672"><l ana="bt" n="bt_7.33.1"><lb n="471,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.33.1</span>yo­ga­duḥ­pra­ṇi­dhā­nā­dyā­ś ca­tu­rtha­sya vya­ti­kra­māḥ | śīlasya ta­dvi­ghā­ti­tvā­t teṣāṃ ta­nma­la­tā­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3673" rend="justify"><lb n="471,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,19</span>paṃ­ca­ma­sya śīlasya ke tīcārā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.34 a_3674" rend="justify"><lb n="471,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.34 </span>a­pra­tya­ve­kṣi­tā­pra­mā­rji­to­tsa­rgā­dā­na­saṃ­sta­ro­pa­kra­ma­ṇā­nā­da­ra­smṛ­tya<span type="hard-break">- </span><lb n="471,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.34 </span>nu­pa­sthā­nā­ni || <ref type="no-sbt" rend="b">34</ref> || </p><p n="a_3675" rend="justify"><lb n="471,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,22</span>pra­tya­ve­kṣa­ṇaṃ cakṣuṣo vyā­pā­raḥ­, pra­mā­rja­na­m u­pa­ka­ra­ṇo­pa­kā­raḥ­, tasya pra­ti­ṣe­dha­vi­śi­ṣṭa­syo­tsa­rgā­di­bhiḥ saṃ­baṃ­dha­s te<span type="hard-break">- </span><lb n="471,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,23</span>nā­pra­tya­ve­kṣi­tā­pra­mā­rji­ta­de­śe kvacid u­tsa­rga­s tā­dṛ­śa­sya ka­sya­ci­d u­pa­ka­ra­ṇa­syā­dā­naṃ tādṛśe ca kvacic cha­ya­nī­ya­sthā­ne <lb n="471,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,24</span>saṃ­sta­ro­pa­kra­ma­ṇa­m iti trī­ṇya­bhi­hi­tā­ni bha­vaṃ­ti­, ta­thā­va­śya­ke­ṣv a­nā­da­raḥ­, smṛ­tya­nu­pa­sthā­naṃ ca kṣu­da­rdi­ta­tvā­t <lb n="471,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,25</span>pro­ṣa­dho­pa­vā­sā­nu­ṣṭhā­yi­naḥ syād iti | tasyaite paṃ­cā­tī­cā­rāḥ kuta ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3676"><l ana="bt" n="bt_7.34.1"><lb n="471,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.34.1</span>a­pra­tya­ve­kṣi­te­tyā­dyā­s tatroktāḥ paṃ­ca­ma­sya te | śī­la­syā­ti­kra­māḥ paṃca ta­dvi­ghā­ta­sya hetavaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3677" rend="justify"><lb n="471,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,27</span>yata iti śeṣaḥ || </p><p n="a_3678" rend="justify"><lb n="471,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,28</span>ṣaṣṭhasya śīlasya ke tīcārā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.35 a_3679" rend="justify"><lb n="471,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.35 </span>sa­ci­tta­saṃ­baṃ­dha­saṃ­mi­śrā­bhi­ṣa­va­duḥ­pa­kvā­hā­rāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">35</ref> || </p><p n="a_3680" rend="justify"><lb n="471,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 471,30</span>saha cittena vartata iti sa­ci­ttaṃ­, ta­du­pa­śli­ṣṭaḥ saṃ­baṃ­dhaḥ­, ta­dvya­ti­kī­rṇa­s tanmiśraḥ | pū­rve­ṇā­vi­śi­ṣṭa iti <pb n="472"/><lb n="472,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,01</span>cen na, tatra saṃ­sa­rga­mā­tra­tvā­t | pra­mā­da­saṃ­mo­hā­bhyāṃ sa­ci­ttā­di­ṣu vṛttir de­śa­vi­ra­ta­syo­pa­bho­ga­pa­ri­bho­ga­vi­ṣa­ye­ṣu <lb n="472,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,02</span>pa­ri­mi­te­ṣv apīty arthaḥ | dravo vṛṣyaṃ cā­bhi­ṣa­vaḥ­, a­sa­mya­k pakvo duḥpakvaḥ | ta ete tikramāḥ paṃca katham ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3681"><l ana="bt" n="bt_7.35.1"><lb n="472,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.35.1</span>tathā ta­cci­tta­saṃ­baṃ­dhā­hā­rā­dyāḥ paṃca sūtritāḥ | te tra ṣaṣṭhasya śīlasya ta­dvi­ro­dha­na­he­ta­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3682" rend="justify"><lb n="472,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,04</span>sa­pta­ma­sya śīlasya ke tikramā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.36 a_3683" rend="justify"><lb n="472,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.36 </span>sa­ci­tta­ni­kṣe­pā­pi­dhā­na­pa­ra­vya­pa­de­śa­mā­tsa­rya­kā­lā­ti­kra­māḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">36</ref> || </p><p n="a_3684" rend="justify"><lb n="472,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,06</span>sacitte nikṣepaḥ pra­ka­ra­ṇā­t sa­ci­tte­nā­pi­dhā­naṃ­, a­nya­dā­tṛ­de­yā­rpa­ṇaṃ pa­ra­vya­pa­de­śaḥ­, pra­ya­ccha­to py ā­da­rā­bhā­vo <lb n="472,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,07</span>mā­tsaṃ­rya­, akāle bhojanaṃ kā­lā­ti­kra­maḥ || kuta ete ticārā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3685"><l ana="bt" n="bt_7.36.1"><lb n="472,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.36.1</span>smṛtāḥ sa­ci­tta­ni­kṣe­pa­pra­mu­khā­s te vya­ti­kra­māḥ | sa­pta­ma­sye­ha śīlasya ta­dvi­ghā­ta­vi­dhā­yi­naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3686" rend="justify"><lb n="472,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,09</span>atha sa­lle­kha­nā­yāḥ ke ticārā ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.37 a_3687" rend="justify"><lb n="472,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.37 </span>jī­vi­ta­ma­ra­ṇā­śaṃ­sā­mi­trā­nu­rā­ga­su­khā­nu­baṃ­dha­ni­dā­nā­ni || <ref type="no-sbt" rend="b">37</ref> || </p><p n="a_3688" rend="justify"><lb n="472,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,11</span>ā­kāṃ­kṣa­ṇa­m ā­śaṃ­sā­, a­va­śya­he­ya­tve śa­rī­ra­syā­va­sthā­nā­da­ro jī­vi­tā­śaṃ­sā­, jī­vi­ta­saṃ­kle­śā­n maraṇaṃ prati <lb n="472,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,12</span>ci­ttā­nu­ro­dho ma­ra­ṇā­śaṃ­sā­, pūrvaṃ su­hṛ­tsa­ha­pāṃ­śu­krī­ḍa­nā­dya­nu­sma­ra­ṇaṃ mi­trā­nu­rā­gaḥ­, pū­rvā­nu­bhū­ta­prī­ti­vi­śe­ṣa­smṛ­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="472,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,13</span>sa­ma­nvā­hā­raḥ su­khā­nu­baṃ­dhaḥ­, bho­gā­kāṃ­kṣa­yā niyataṃ dīyate cittaṃ tasmiṃs teneti vā nidānaṃ | ta ete saṃnyāsa<span type="hard-break">- </span><lb n="472,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,14</span>syā­ti­kra­māḥ katham ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3689"><l ana="bt" n="bt_7.37.1"><lb n="472,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.37.1</span>vijñeyā jī­vi­tā­śaṃ­sā­pra­mu­khāḥ paṃca tattvataḥ | pro­kta­sa­lle­kha­nā­yā­s te vi­śu­ddhi­kṣa­ti­he­ta­vaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3690" rend="justify"><lb n="472,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,16</span>tad evaṃ śī­la­vra­te­ṣv a­na­ti­cā­rai­s tī­rtha­ka­ra­tva­sya pa­ra­ma­śu­bha­nā­mnaḥ karmaṇo hetur ity etasya pu­ṇyā­sra­va­sya pra­paṃ­ca­to <lb n="472,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,17</span>ni­śca­yā­rthaṃ vra­ta­śī­la­sa­mya­ktva­bhā­va­nā­ta­da­ti­cā­ra­pra­paṃ­caṃ vyākhyāya saṃprati śa­kti­ta­s tyā­ga­ta­pa­sī ity atra proktasya <lb n="472,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,18</span>vyā­khyā­nā­rtha­m u­pa­kra­mya­te­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.38 a_3691" rend="justify"><lb n="472,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.38 </span>a­nu­gra­hā­rthaṃ sva­syā­ti­sa­rgo dānam || <ref type="no-sbt" rend="b">38</ref> || </p><p n="a_3692" rend="justify"><lb n="472,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,20</span>sva­pa­ro­pa­kā­ro nu­gra­haḥ­, svaśabdo dha­na­pa­ryā­ya­va­ca­naḥ | kimartho yaṃ nirdeśa ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3693"><l ana="bt" n="bt_7.38.1"><lb n="472,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.38.1</span>svaṃ dhanaṃ syāt pa­ri­tyā­go ti­sa­rga­s tasya nu sphuṭaḥ | ta­ddā­na­m iti nirdeśo ti­pra­saṃ­ga­ni­vṛ­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.38.2"><lb n="472,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.38.2</span>a­nu­gra­hā­rtha­m ity e­ta­dvi­śe­ṣa­ṇa­m u­dī­ri­taṃ | tena sva­māṃ­sa­dā­nā­di niṣiddhaṃ pa­ra­mā­pa­kṛ­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3694" rend="justify"><lb n="472,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,23</span>na hi pa­ra­kī­ya­vi­tta­syā­ti­sa­rja­naṃ dānaṃ sva­syā­ti­sa­rga iti va­ca­nā­t | svakīyaṃ hi dhanaṃ svam iti prasiddhaṃ <lb n="472,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,24</span>dha­na­pa­ryā­ya­vā­ci­naḥ sva­śa­bda­sya tathaiva prasiddheḥ | na caivaṃ sva­duḥ­kha­kā­ra­ṇaṃ pa­ra­duḥ­kha­ni­mi­ttaṃ vā sarvam ā­hā­rā­di­kaṃ <lb n="472,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,25</span>dhanaṃ bha­va­tī­ti tasyāpy a­ti­sa­rgo dānam iti pra­sa­jya­te sā­mā­nya­to nu­gra­hā­rtha­m iti va­ca­nā­t | svā­nu­gra­hā­rtha­sya <lb n="472,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,26</span>vā­pa­rā­nu­gra­hā­rtha­sya ca gha­na­syā­ti­sa­rgo dānam iti vya­va­sthi­teḥ | tena ca vi­śe­ṣa­ṇe­na sva­māṃ­sā­di­dā­naṃ svāpāya<span type="hard-break">- </span><lb n="472,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,27</span>kāraṇaṃ pa­ra­syā­va­dya­ni­baṃ­dha­naṃ ca pra­ti­kṣi­pta­m ā­la­kṣya­te­, tasya sva­pa­ra­yoḥ pa­ra­mā­pa­kā­ra­he­tu­tvā­t || </p><p n="a_3695" rend="justify"><lb n="472,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,28</span>kutas tasya dānasya viśeṣa ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_7.39 a_3696" rend="justify"><lb n="472,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 7.39 </span>vi­dhi­dra­vya­dā­tṛ­pā­tra­vi­śe­ṣā­t ta­dvi­śe­ṣaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">39</ref> || </p><p n="a_3697" rend="justify"><lb n="472,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,30</span>pra­ti­gra­hā­di­kra­mo vidhiḥ, viśeṣo gu­ṇa­kṛ­taḥ tasya pra­tye­ka­m a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ | ta­paḥ­svā­dhyā­ya­pa­ri­vṛ­ddhi­he­tu­tvā­di<span type="hard-break">- </span><lb n="472,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 472,31</span>r dra­vya­vi­śe­ṣaḥ­, a­na­sū­yā­'­vi­ṣā­dā­di­r dā­tṛ­vi­śe­ṣaḥ­, mo­kṣa­kā­ra­ṇa­gu­ṇa­saṃ­yo­gaḥ pā­tra­vi­śe­ṣaḥ | etad e­vā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3698"><l ana="bt" n="bt_7.39.1"><lb n="472,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.39.1</span>ta­dvi­śe­ṣaḥ pra­paṃ­ce­na syād vi­dhyā­di­vi­śe­ṣa­taḥ | dātuḥ śu­ddhi­vi­śe­ṣā­ya sa­mya­gbo­dha­sya viśrutaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3699" rend="justify"><pb n="473"/><lb n="473,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 473,01</span>kuto yaṃ vi­dhyā­dī­nāṃ ya­tho­di­to viśeṣaḥ syād ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3700"><l ana="bt" n="bt_7.39.2"><lb n="473,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.39.2</span>vi­dhyā­dī­nāṃ viśeṣaḥ syāt sva­kā­ra­ṇa­vi­śe­ṣa­taḥ | ta­tkā­ra­ṇaṃ punar bā­hya­māṃ­ta­raṃ cāpy a­ne­ka­dhā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3701" rend="justify"><lb n="473,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 473,03</span>vi­dhi­dra­vya­dā­tṛ­pā­trā­ṇāṃ hi vi­śe­ṣaḥ­, sva­kā­ra­ṇa­vi­śe­ṣā­t | tac ca kāraṇaṃ bāhyam a­ne­ka­dhā dra­vya­kṣe­tra­kā­la<span type="hard-break">- </span><lb n="473,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 473,04</span>bhā­va­bhe­dā­t | āṃtaraṃ cā­ne­ka­dhā śra­ddhā­vi­śe­ṣā­di­pa­ri­ṇā­maḥ | kaḥ punar asau vi­dhyā­dī­nāṃ viśeṣaḥ prakhyāto <lb n="473,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 473,05</span>yato dānasya vi­śe­ṣa­taḥ pha­la­vi­śe­ṣa­saṃ­pā­da­naḥ syād ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3702"><l ana="bt" n="bt_7.39.3"><lb n="473,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.39.3</span>pā­tra­pa­ri­gra­hā­di­bhyo vi­dhi­bhya­s tāvad āsravaḥ | dātuḥ puṇyasya saṃ­kle­śa­ra­hi­te­bhyo ti­śā­yi­naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.39.4"><lb n="473,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.39.4</span>kiṃcit saṃ­kle­śa­yu­kte­bhyo ma­dhya­ma­syo­pa­va­rṇi­taḥ | bṛ­ha­tsaṃ­kle­śa­yu­kte­bhyaḥ sva­lpa­sye­ti vi­bhi­dya­te || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.39.5"><lb n="473,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.39.5</span>ni­kṛ­ṣṭa­ma­dhya­mo­tkṛ­ṣṭa­vi­śu­ddhi­bhyo vi­pa­rya­yaḥ | tebhyaḥ syād iti saṃ­kṣe­pā­d uktaṃ sū­ri­bhi­raṃ­ja­sā || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.39.6"><lb n="473,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.39.6</span>gu­ṇa­vṛ­ddhi­ka­raṃ dravyaṃ pātre 'pātre sa­ma­rpi­taṃ | do­ṣa­vṛ­ddhi­ka­raṃ pā­pa­kā­ri miśraṃ tu mi­śra­kṛ­t || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.39.7"><lb n="473,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.39.7</span>dātā gu­ṇā­nvi­taḥ śuddhaḥ paraṃ puṇyam a­vā­pnu­yā­t | do­ṣā­nvi­ta­s tv a­śu­ddhā­tmā paraṃ pāpam upaiti saḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.39.8"><lb n="473,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.39.8</span>gu­ṇa­do­ṣā­nvi­taḥ śu­ddhā­śu­ddha­bhā­ve sa­ma­ś­‍­nu­te | bahudhā madhyamaṃ puṇyaṃ pāpaṃ ceti vi­ni­śca­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.39.9"><lb n="473,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.39.9</span>dattam annaṃ su­pā­trā­ya svalpam apy u­ru­pu­ṇya­kṛ­t | ma­dhya­mā­ya tu pātrāya puṇyaṃ ma­dhya­ma­m ā­na­ye­t || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_7.39.10"><lb n="473,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.39.10</span>ka­ni­ṣṭhā­ya punaḥ svalpam a­pā­trā­yā­pha­laṃ viduḥ | pā­pā­pā­paṃ phalaṃ ceti sūrayaḥ saṃ­pra­ca­kṣa­te || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_3703" rend="justify"><lb n="473,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 473,14</span>sā­ma­grī­bhe­dā­d dhi dā­na­vi­śe­ṣaḥ syāt kṛ­pyā­di­vi­śe­ṣā­d bī­ja­vi­śe­ṣa­va­t | ni­rā­tma­ka­tve sa­rva­bhā­vā­nāṃ vidhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="473,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 473,15</span>di­sva­rū­pā­bhā­vaḥ kṣa­ṇi­ka­tvā­va­dhi­vi­jñā­na­sya ta­da­bhi­saṃ­baṃ­dhā­bhā­vaḥ ni­tya­tvā­jña­tva­niḥ­kri­ya­tvā­c ca ta­da­bhā­vaḥ | kriyā<span type="hard-break">- </span><lb n="473,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 473,16</span>gu­ṇa­sa­ma­vā­yā­d u­pa­pa­tti­r iti cen na, ta­tpa­ri­ṇā­mā­bhā­vā­t kṣetrasya vā­ce­ta­na­tvā­t | syā­dvā­di­na­s ta­du­pa­pa­tti­r a­ne­kāṃ­tā<span type="hard-break">- </span><lb n="473,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 473,17</span>śra­ya­ṇā­t | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3704"><l ana="bt" n="bt_7.39.11ab"><lb n="473,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.39.11ab</span>a­pā­tre­bhyo dattaṃ bhavati saphalaṃ kiṃcid aparaṃ na pātrebhyo vittaṃ pra­cu­ra­m uditaṃ jā­tu­ci­d iha | </l><l ana="bt" n="bt_7.39.11cd"><lb n="473,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 7.39.11cd</span>adattaṃ pātrebhyo ja­na­ya­ti śubhaṃ bhūri gahanaṃ jano 'yaṃ syādvādaṃ katham iva niruktaṃ pra­bha­va­ti || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l></lg><p n="a_3705" rend="justify"><lb n="473,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 473,20</span>kiṃcid dhi vastu vi­śu­ddhāṃ­ta­ra­m a­pā­tre­bhyo pi dattaṃ sa­pha­la­m eva, saṃ­kle­śa­du­rga­taṃ tu pātrebhyo dattaṃ na pra­cu­ra­m api <lb n="473,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 473,21</span>saphalaṃ ka­dā­ci­d u­pa­pa­dya­te '­ti­pra­saṃ­gā­t­, .­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­m a­da­tta­m api pātrebhyo '­pā­tre­bhya­ś ca śubham eva phalaṃ ja­na­ya­ti <lb n="473,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 473,22</span>saṃ­kle­śāṃ­gā­pra­dā­na­syai­va śre­ya­ska­ra­tvā­t | tataḥ pā­trā­yā­pā­trā­ya vā syād dānaṃ sa­pha­laṃ­, syād a­dā­naṃ­, syād u­bha­yaṃ­, <lb n="473,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 473,23</span>syād a­va­kta­vyaṃ ca syād dānaṃ vā vaktavyaṃ ceti syā­dvā­di­na­ya­pra­mā­ṇa­ma­ya­jyo­tiḥ­pra­tā­no a­pa­sā­ri­ta­sa­ka­la­ku­na<span type="hard-break">- </span><lb n="473,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 473,24</span>ya­ti­mi­ra­pa­ṭa­laḥ sa­mya­ga­ne­kāṃ­ta­vā­di­di­na­ka­ra eva vi­bhā­ge­na vi­bhā­va­yi­tuṃ pra­bha­va­ti na punar itaro janaḥ kūpa<span type="hard-break">- </span><lb n="473,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 473,25</span>m aṃ­ḍū­ka­va­tpā­rā­vā­ra­vā­ri­vi­jṛṃ­bhi­ta­m iti prā­ye­ṇo­ktaṃ pu­ra­stā­t pra­ti­pa­tta­vya­m || </p><p ana="trailer" n="trailer_7.2 a_3706" rend="justify"><lb n="473,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 473,26</span>iti sa­pta­mā­dhyā­ya­sya <hi rend="bold">dvi­tī­ya­m</hi> ā­hni­ka­m | </p><p ana="trailer" n="trailer_7 a_3707" rend="justify"><lb n="473,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 473,27</span>iti śrī<hi rend="bold">vi­dyā­naṃ­di</hi>ā­cā­rya­vi­ra­ci­te tattvārtha<hi rend="bold">ślo­ka­vā­rti­kā</hi>laṃkāre <hi rend="bold">saptamo</hi> 'dhyāyaḥ samāptaḥ || <ref type="no-trailer" rend="a">7</ref> || </p></div><div n="8"><head ana="bt" n="head_8 a_3708"><pb n="474"/><lb n="474,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 474,1</span>atha a­ṣṭa­mo­'­dhyā­yaḥ || <ref type="no-head" rend="a">8</ref> || </head><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3709"><l ana="bt" n="bt_8.1.1"><lb n="474,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.1.1</span>atha baṃdhe '­bhi­dhā­ta­vye '­bhi­dhī­yaṃ­te sya hetavaḥ | ni­rhe­tu­ka­tva­kū­ṭa­sthā­kā­ra­ṇa­tva­ni­vṛ­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_8.1 a_3710" rend="justify"><lb n="474,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.1 </span>mi­thyā­da­rśa­nā­vi­ra­ti­pra­mā­da­ka­ṣā­ya­yo­gā baṃ­dha­he­ta­vaḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">1</ref> || </p><p n="a_3711" rend="justify"><lb n="474,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,04</span>mi­thyā­da­rśa­naṃ kri­yā­svaṃ­ta­rbhū­taṃ­, vi­ra­ti­pra­ti­pa­kṣa­bhū­tā­py a­vi­ra­tiḥ­, ā­jñā­vyā­pā­da­nā­nā­kāṃ­kṣa­kri­yā­yā­m aṃ­ta­rbhā­vaḥ <lb n="474,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,05</span>pra­mā­da­sya­, kaṣāyāḥ kro­dhā­da­yaḥ proktāḥ, yogāḥ kā­yā­di­vi­ka­lpāḥ prakḷptāḥ | mi­thyā­da­rśa­naṃ dvedhā naisargi<span type="hard-break">- </span><lb n="474,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,06</span>ka­pa­ro­pa­de­śa­ni­mi­tta­bhe­dā­t | ta­tro­pa­de­śa­ni­ra­pe­kṣaṃ nai­sa­rgi­kaṃ­, pa­ro­pa­de­śa­ni­mi­ttaṃ ca­tu­rvi­dhaṃ kri­yā­kri­yā­vā­dā­jñā<span type="hard-break">- </span><lb n="474,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,07</span>ni­ka­vai­na­yi­ka­ma­ta­vi­ka­lpā­t | ca­tu­ra­śī­tiḥ kri­yā­vā­dā iti kau­tku­lya­kaṃ­ṭha­vi­ddhi­pra­bhṛ­ti­ma­ta­vi­ka­lpā­t | <lb n="474,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,08</span>a­śī­ti­śa­ta­m a­kri­yā­vā­dā­nāṃ ma­rī­ci­ku­mā­ro­lū­ka­ka­pi­lā­di­da­rśa­na­bhe­dā­t | ā­jñā­ni­ka­vā­dāḥ sa­pta­ṣa­ṣṭi­saṃ­khyāḥ <lb n="474,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,09</span>sā­ka­lya­vā­ka­lya­pra­bhṛ­ti­dṛ­ṣṭi­bhe­dā­t | vai­na­yi­kā­nāṃ dvā­triṃ­śa­t va­śi­ṣṭa­pa­rā­śa­rā­di­ma­ta­bhe­dā­t | ete mi­thyā­da­rśa<span type="hard-break">- </span><lb n="474,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,10</span>no­pa­de­śā­s trīṇi śatāni tri­ṣa­ṣṭyu­tta­rā­ṇi baṃ­dha­he­ta­vaḥ prā­ṇi­va­dha­ni­mi­tta­tvā­d a­dha­rma­he­tu­tva­si­ddheḥ | ā­ga­ma­prā­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="474,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,11</span>ṇyāt prā­ṇi­va­dho dha­rma­he­tu­r iti cen na, ta­syā­ga­ma­tvā­si­ddhe­r a­na­va­sthā­nā­t | pa­ra­mā­ga­me pra­si­ddha­tvā­t ta­da­si­ddhi­r iti <lb n="474,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,12</span>cen na, a­ti­śa­ya­jñā­nā­ka­ra­tvā­t | a­nya­trā­py a­ti­śa­ya­jñā­na­da­rśa­nā­d iti cen na, ata eva teṣāṃ saṃ­bha­vā­t | <lb n="474,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,13</span>śra­ddhā­mā­tra­m iti cen na, bhū­ya­sā­mu­pa­la­bdheḥ ra­tnā­ka­ra­va­t | ta­du­dbha­va­tvā­t teṣām api prā­mā­ṇya­m iti cen na, nissā<span type="hard-break">- </span><lb n="474,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,14</span>ratvāt kaṃ­tvā­di­va­t | sa­rve­ṣā­m a­vi­śe­ṣa­pra­saṃ­gā­t | ya­jña­ka­rma­ṇo nyatra vadhaḥ pā­pā­ye­ti cen na, u­bha­ya­tra tu­lya­tvā­t | <lb n="474,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,15</span>tā­da­rthyā­t sa­rva­sye­ti cen na, sā­dhya­tvā­t a­nya­tho­pa­yo­ge do­ṣa­pra­saṃ­gā­t | maṃ­tra­prā­dhā­nyā­d adoṣa iti cen na, pratyakṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="474,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,16</span>vi­ro­dhā­t hiṃ­sā­do­ṣā­vi­ni­vṛ­tteḥ | ni­ya­ta­pa­ri­ṇā­ma­ni­mi­tta­syā­nya­thā vi­dhi­ni­ṣe­dhā­saṃ­bha­vā­t kartur a­saṃ­bha­vā­c ca | <lb n="474,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,17</span>paṃ­ca­vi­dhaṃ vā mi­thyā­da­rśa­naṃ­, a­vi­ra­ti­ka­ṣā­ya­yo­gā dvā­da­śa­paṃ­ca­viṃ­śa­ti­tra­yo­da­śa­bhe­dāḥ­, pramādo ne­ka­vi­dhaḥ | <lb n="474,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,18</span>sa­mu­dā­yā­va­ya­va­yo­r baṃ­dha­he­tu­tvaṃ vā­kya­pa­ri­sa­mā­pte­r vai­ci­tryā­t | a­vi­ra­teḥ pra­mā­da­syā­vi­śe­ṣa iti cen na, virata<span type="hard-break">- </span><lb n="474,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,19</span>syāpi pra­mā­da­da­rśa­nā­t | ka­ṣā­yā­vi­ra­tyo­r abheda iti cen na, kā­rya­kā­ra­ṇa­bhe­do­pa­pa­tteḥ || kutaḥ punar mi­thyā­da­rśa<span type="hard-break">- </span><lb n="474,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,20</span>nādayaḥ paṃca baṃ­dha­he­ta­va ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3712"><l ana="bt" n="bt_8.1.2"><lb n="474,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.1.2</span>syur baṃ­dha­he­ta­vaḥ puṃsaḥ sva­mi­thyā­da­rśa­nā­da­yaḥ | tasya ta­dbhā­va­bhā­vi­tvā­d anyathā ta­da­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3713" rend="justify"><lb n="474,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,22</span>puṃso baṃ­dha­he­ta­va iti va­ca­nā­t pra­dhā­na­kṣa­ṇi­ka­ci­tta­sya saṃ­tā­na­sya ca vya­va­cche­daḥ­, sva­mi­thyā­da­rśa­nā­da­yaḥ <lb n="474,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,23</span>iti ni­rde­śā­t pra­dhā­na­pa­ri­ṇā­mā­s te puṃso baṃ­dha­he­ta­va iti vyu­da­staṃ­, kṛ­ta­nā­śā­kṛ­tā­bhyā­ga­ma­pra­saṃ­gā­t baṃdhasya <lb n="474,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,24</span>mi­thyā­da­rśa­nā­dya­nva­ya­vya­ti­re­kā­nu­vi­dhā­nā­t ta­ddhe­tu­ka­tva­si­ddhiḥ || nanu ca mo­kṣa­kā­ra­ṇa­trai­vi­dhyo­pa­de­śā­t baṃ­dha­kā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="474,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,25</span>ṇa­pāṃ­ca­vi­dhyaṃ vi­ru­ddha­m ity ā­śaṃ­kā­yā­m ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3714"><l ana="bt" n="bt_8.1.3"><lb n="474,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.1.3</span>ta­dvi­pa­rya­ya­to mo­kṣa­he­ta­vaḥ paṃca sūtritāḥ | sā­ma­rthyā­d atra nāto sti virodhaḥ sarvathā girām || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3715" rend="justify"><lb n="474,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,27</span>ni­rṇī­ta­prā­yaṃ caitan na punar ucyate || </p><p n="a_3716" rend="justify"><lb n="474,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,28</span>ko yaṃ baṃdha ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.2 a_3717" rend="justify"><lb n="474,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.2 </span>sa­ka­ṣā­ya­tvā­j jīvaḥ karmaṇo yogyān pu­dga­lā­n ādatte sa baṃdhaḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">2</ref> || </p><p n="a_3718" rend="justify"><lb n="474,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 474,30</span>punaḥ ka­ṣā­ya­gra­ha­ṇa­m a­nu­vā­da iti cen na, ka­rma­vi­śe­ṣā­śa­ya­vā­ci­tvā­j ja­ṭha­rā­gni­va­t | jī­vā­bhi­dhā­naṃ pra­co­di­ta<span type="hard-break">- </span><pb n="475"/><lb n="475,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,01</span>tvāt, jīvasya hi katham a­mū­rte­na karmaṇā baṃdha iti paraiḥ prācodi tato jīva ity a­bhi­dhī­ya­te | jī­va­nā­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="475,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,02</span>ni­rmu­kta­tvā­d vā, jīvanaṃ hy āyus te­nā­vi­ni­rmu­kta evātmā ka­rma­pu­dga­lā­nā­da­tte 'taś ca jī­vā­bhi­dhā­naṃ yuktaṃ | karmaṇo <lb n="475,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,03</span>yogyān pu­dga­lā­nā­da­tta iti pṛ­tha­gvi­bha­ktyu­ccā­ra­ṇaṃ vā­kyāṃ­ta­ra­jñā­pa­nā­rthaṃ tena karmaṇo jīvaḥ sa­ka­ṣā­yo bhavati <lb n="475,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,04</span>pū­rvo­pā­ttā­d ity ekaṃ vākyaṃ sa­ka­ṣā­ya­tvā­t pūrvam a­ka­rma­ka­sya mu­kta­va­tsa­ka­ṣā­ya­tvā­yo­gā­t | tathā karmaṇo yogyān <lb n="475,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,05</span>pu­dga­lā­nā­da­tte jīvaḥ sa­ka­ṣā­ya­tvā­t iti dvitīyaṃ vākyaṃ ka­rma­yo­gya­pu­dga­lā­dā­nā­t pū­rva­ma­ka­ṣā­ya­sya kṣī­ṇa­ka­ṣā­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="475,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,06</span>di­va­tta­da­gha­ṭa­nā­t | tato jī­va­ka­rma­ṇo­r a­nā­di­baṃ­dha ity uktaṃ bhavati bī­jāṃ­ku­ra­va­t | sa­ka­ṣā­ya­tva­ka­rma­yo­gya­pu­dga­lā<span type="hard-break">- </span><lb n="475,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,07</span>dā­na­yo­r bhā­va­dra­vya­baṃ­dha­sva­bhā­va­yo­r ni­mi­tta­nai­mi­tti­ka­bhā­va­vya­va­sthā­nā­t | pu­dga­la­va­ca­naṃ ka­rma­ṇa­s tā­dā­tmya­khyā­pa­nā­rthaṃ pudga<span type="hard-break">- </span><lb n="475,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,08</span>lātmakaṃ dra­vya­ka­rma na punar a­nya­sva­bhā­vaṃ | tad a­si­ddha­m iti cen na, a­mū­rte­r a­nu­gra­ho­pa­ghā­tā­bhā­vā­t | na hy a­mū­rti­r ā<span type="hard-break">- </span><lb n="475,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,09</span>tmaguṇo jī­va­syā­mū­rte­r a­nu­gra­ho­pa­ghā­tau kartum alaṃ kā­la­va­dā­kā­śā­dī­nāṃ | mū­rti­ma­ta­s tu pau­dga­li­ka­sya karmaṇo nugra<span type="hard-break">- </span><lb n="475,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,10</span>ho­pa­ghā­ta­ka­ra­ṇa­m amūrte py ātmani ka­thaṃ­ci­n na vi­ru­dhya­te­, ta­da­nā­di­baṃ­dhaṃ prati tasya mū­rti­ma­ttva­pra­si­ddhe­r anyathā baṃdhā<span type="hard-break">- </span><lb n="475,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,11</span>yogāt | ādatte iti pra­ti­jñā­to­pa­saṃ­hā­rā­rthaṃ | tathā hi – yo yaḥ śu­bhā­śu­bha­pha­la­dā­yi­dra­vya­yo­gyā­n pu­dga­lā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="475,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,12</span>datte sa sa sa­ka­ṣā­yo yathā tādṛśaḥ sa sa karmaṇo yogyān pu­dga­lā­nā­da­tte ya­tho­bha­ya­vā­di­pra­si­ddhaḥ śubhāśu<span type="hard-break">- </span><lb n="475,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,13</span>bha­pha­la­grā­sā­di­pu­dga­lā­dā­yī rakto dviṣṭo vā sa­ka­ṣā­ya­ś ca vi­vā­dā­pa­nnaḥ saṃsārī tasmāt karmaṇo yogyān <lb n="475,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,14</span>pu­dga­lā­nā­da­tte iti pra­ti­jñā­to­pa­saṃ­hā­raḥ pra­ti­pa­tta­vyaḥ | atas ta­du­pa­śle­ṣo baṃdhaḥ tadbhāvo ma­di­rā­pa­ri­ṇā­ma­va­t | <lb n="475,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,15</span>sa­va­ca­na­m a­nya­ni­vṛ­ttya­rthaṃ­, karmaṇo yogyānāṃ sū­kṣmai­ka­kṣe­trā­va­gā­hi­nā­m a­naṃ­tā­nā­m ā­dā­nā­d ātmanaḥ ka­ṣā­yā­rdrī­kṛ­ta­sya <lb n="475,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,16</span>pra­ti­pra­de­śaṃ ta­du­pa­śle­ṣo baṃdhaḥ sa eva baṃdho nānyaḥ saṃ­yo­ga­mā­traṃ sva­gu­ṇa­vi­śe­ṣa­sa­ma­vā­yo veti tā­tpa­ryā­rthaḥ | <lb n="475,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,17</span>ka­ṣā­yā­rdrī­kṛ­te jīve ka­rma­yo­gya­pu­dga­lā­nāṃ ka­rma­pa­ri­ṇā­ma­sya bhāvād gu­ḍo­da­ka­dhā­ta­kī­ku­su­mā­dyā­rdra­bhā­ja­na­vi­śe­ṣe <lb n="475,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,18</span>ma­di­rā­yo­gya­pu­dga­lā­nāṃ ma­di­rā­pa­ri­ṇā­ma­va­t | ka­ra­ṇā­di­sā­dha­no baṃ­dha­śa­bdaḥ ta­syo­pa­ca­yā­pa­ca­ya­sa­dbhā­vaḥ karmaṇa <lb n="475,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,19</span>ā­ya­vya­ya­da­rśa­nā­t vrīhiko ṣṭhā­gā­ra­va­t | ka­rma­ṇā­m ā­ya­vya­ya­da­rśa­nā­t ta­tpha­lā­ya­vya­yā­nu­bha­va­nā­t siddhaṃ tato numi<span type="hard-break">- </span><lb n="475,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,20</span>tā­nu­mā­naṃ | etad e­vā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3719"><l ana="bt" n="bt_8.2.1"><lb n="475,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.2.1</span>pu­dga­lā­nāṃ nu­rā­dā­naṃ vaṃdho dra­vyā­tma­kaḥ smṛtaḥ | yogyānāṃ karmaṇaḥ sve­ṣṭā­ni­ṣṭa­ni­rva­rta­nā­tma­naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3720" rend="justify"><lb n="475,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,22</span>kathaṃ panaḥ pudgalāḥ ka­rma­pa­ri­ṇā­ma­yo­gyāḥ kecid u­pa­pa­dyaṃ­te ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3721"><l ana="bt" n="bt_8.2.2"><lb n="475,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.2.2</span>pudgalāḥ karmaṇo yogyāḥ kecin mū­rtā­rtha­yo­ga­taḥ | pa­cya­mā­na­tva­taḥ śā­li­bī­jā­di­va­d i­tī­ri­taṃ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3722" rend="justify"><lb n="475,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,24</span>pudgalā eva ka­rma­pa­ri­ṇā­ma­bhā­jo mū­rta­dra­vya­saṃ­baṃ­dhe­na vi­pa­cya­mā­na­tvā­c chā­li­bī­jā­di­va­d ity uktaṃ pu­ra­stā­t | <lb n="475,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 475,25</span>tataḥ karmaṇo yogyāḥ pudgalāḥ kecit saṃty eva || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3723"><l ana="bt" n="bt_8.2.3"><lb n="475,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.2.3</span>tān ādatte svayaṃ jīvaḥ sa­ka­ṣā­ya­tva­taḥ sa tu | yo nādatte prasiddho hi ka­ṣā­ya­ra­hi­taḥ paraḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.2.4"><lb n="475,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.2.4</span>sa­ka­ṣā­yaḥ sa­ka­rma­tva­jī­vaḥ syāt pūrvato nyataḥ | ka­ṣā­ye­bhyaḥ sa­ka­rme­ti nānyathā bha­va­bhā­ga­yaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.2.5"><lb n="475,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.2.5</span>jīvaḥ saṃbaṃdha iti vā sa­ka­ṣā­ya­tva­to nyathā | tasya mu­ktā­tma­va­tta­ttvā­nu­pa­pa­tteḥ pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.2.6"><lb n="475,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.2.6</span>sa­ka­ṣā­ya­tva­m a­dhya­kṣā­t sva­saṃ­ve­da­na­taḥ svayaṃ | ko­pa­vā­n aham ity evaṃ rūpāt siddhaṃ hi dehināṃ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.2.7"><lb n="475,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.2.7</span>pradhānaṃ sa­ka­ṣā­yaṃ tu syān nai­vā­ce­ta­na­tva­taḥ | kuṃ­bhā­di­va­t tato nedaṃ saṃ­baṃ­dha­m iti nirṇayaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.2.8"><lb n="475,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.2.8</span>karmaṇaḥ sa­ka­ṣā­ya­tvaṃ jī­va­sye­ti na śāśvataṃ | sa­he­tu­ka­sya kau­ṭa­sthya­vi­ro­dhā­t ku­ṭa­kā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.2.9"><lb n="475,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.2.9</span>tato nu mu­ktya­bhā­vo nu ku­ta­ści­t karmaṇaḥ kṣaye | sa­ka­ṣā­ya­tva­vi­dhvaṃ­sā­vi­dhvaṃ­sa­kṛ­ta­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.2.10"><lb n="475,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.2.10</span>jīvo hi karmaṇo yogyān ādatte pu­dga­lā­n svayaṃ | sa­ka­ṣā­ya­s tataḥ pūrvaṃ śuddhasya ta­da­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.2.11"><lb n="475,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.2.11</span>ta­ddra­vya­ka­rma­bhi­r baṃdhaḥ pu­dga­lā­tma­bhi­r ātmanaḥ | siddho nā­tma­gu­ṇai­r evaṃ ka­ṣā­yai­r bhā­va­ka­rma­bhiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.2.12"><pb n="476"/><lb n="476,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.2.12</span>anyathā sa­ka­ṣā­ya­tva­pra­tya­ya­sya vi­ro­dha­taḥ | saṃ­sā­ri­ṇāṃ śa­rī­rā­di­saṃ­baṃ­dha­syai­va hānitaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_3724" rend="justify"><lb n="476,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,02</span>so yaṃ sā­mā­nya­to baṃdhaḥ pra­ti­pā­di­ta­s ta­tpra­kā­ra­gra­ti­pā­da­nā­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.3 a_3725" rend="justify"><lb n="476,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.3 </span>pra­kṛ­ti­sthi­tya­nu­bhā­ga<note type="text-addition" ana="accepted">bhava</note>pra­de­śā­s ta­dvi­dha­yaḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">3</ref> || </p><p n="a_3726" rend="justify"><lb n="476,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,04</span>a­ka­rta­rī­ty a­nu­vṛ­tte­r a­pā­dā­na­sā­dha­nā pra­kṛ­tiḥ­, bhā­va­sā­dha­nau sthi­tya­nu­bha­vau­, ka­rma­sā­dha­naḥ pra­de­śa­śa­bdaḥ | <lb n="476,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,05</span>prakṛtiḥ svabhāva ity a­na­rthā­nta­raṃ­, sva­bhā­vā­pra­cyu­tiḥ sthitiḥ, ta­dra­sa­vi­śe­ṣo nu­bha­vaḥ­, i­ya­ttā­va­dhā­ra­ṇaṃ pradeśaḥ | <lb n="476,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,06</span>vi­dhi­śa­bdaḥ pra­kā­ra­va­ca­naḥ | tasya vi­dha­ya­s ta­dvi­dha­yo baṃ­dha­pra­kā­rāḥ pra­kṛ­tyā­da­ya ity arthaḥ || tad e­vā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3727"><l ana="bt" n="bt_8.3.1"><lb n="476,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.3.1</span>tasya baṃdhasya vidhayaḥ pra­kṛ­tyā­dyāḥ su­sū­tri­tāḥ | ta­thā­vi­dha­tva­saṃ­si­ddhe­r baṃ­dha­vyā­nāṃ ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.3.2"><lb n="476,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.3.2</span>sthi­tyā­di­pa­rya­yo­nmu­ktaiḥ ka­rma­yo­gyai­r hi pudgalaiḥ | pra­kṛ­tyā­va­sthi­tai­r baṃdhaḥ prathamo tra vi­va­kṣi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.3.3"><lb n="476,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.3.3</span>pra­ti­pra­de­śa­m etair nu mato baṃdhaḥ pra­de­śa­taḥ | sthi­tyā­di­pa­rya­yā­krāṃ­taiḥ sa sthi­tyā­di­vi­śe­ṣi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3728" rend="justify"><lb n="476,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,10</span>baṃdhasya bhedād evaṃ hi baṃdho bhidyate nānyathā baṃ­dha­vyā­ni ca karmāṇi pra­kṛ­tyā­va­sthi­tā­ni pra­kṛ­ti­baṃ­dha­vya­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="476,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,11</span>deśaṃ labhaṃte | tāny e­vā­tma­pra­de­śa­vṛ­ttī­ni pra­de­śa­baṃ­dha­vya­pa­de­śaṃ | sa­ma­yā­d ū­rdhva­sthi­ti­pa­rya­yā­krāṃ­tā­ni sthi­ti­baṃ­dha­vya<span type="hard-break">- </span><lb n="476,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,12</span>padeśaṃ pha­la­dā­na­pra­śa­kti­la­kṣa­ṇā­nu­bha­va­pa­rya­yā­krāṃ­tā­ny a­nu­bha­va­baṃ­dha­vya­pa­de­śa­m iti śobhanaṃ sūtritāḥ pra­kṛ­tyā­di­vi­dha­yo <lb n="476,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,13</span>baṃdhasya | tatra yo­ga­ni­mi­ttau pra­kṛ­ti­pra­de­śau­, sthi­tya­nu­bha­vau ka­ṣā­ya­he­tu­kau | ādyo dvedhā mu­lo­tta­ra­pra­kṛ­ti­bhe­dā­t || </p><p n="a_3729" rend="justify"><lb n="476,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,14</span>tatra mū­la­pra­kṛ­ti­baṃ­dhaṃ tāvad ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.4 a_3730" rend="justify"><lb n="476,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.4 </span>ādyo jñā­na­da­rśa­nā­va­ra­ṇa­ve­da­nī­ya­mo­ha­nī­yā­yu­rnā­ma­go­trāṃ­ta­rā­yāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">4</ref> || </p><p n="a_3731" rend="justify"><lb n="476,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,16</span>sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇye sati pū­rvo­tta­ra­va­ca­na­vi­ro­dha iti cen na, u­bha­ya­na­ya­dha­rma­vi­va­kṣā­sa­dbhā­vā­t tayor e­ka­va­ca­na<span type="hard-break">- </span><lb n="476,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,17</span>ba­hu­va­ca­na­pra­yo­go­pa­pa­tteḥ | pramāṇaṃ śrotāra iti sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­yo­r e­ka­tva­ba­hu­tva­vya­va­sthi­te­r ya­thā­saṃ­bha­vaṃ kartrādi<span type="hard-break">- </span><lb n="476,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,18</span>sā­dha­na­tvaṃ jñā­nā­va­ra­ṇā­di­śa­bdā­nāṃ pra­yo­ga­pa­ri­ṇā­mā­d ā­ga­ccha­d e­vā­vi­śi­ṣṭaṃ karma jñā­nā­va­ra­ṇā­di­vi­śe­ṣai­r vi­bhi­dya­te <lb n="476,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,19</span>a­nnā­de­r vā­tā­di­vi­kā­ra­va­t | jñā­nā­va­ra­ṇa­m eva moha iti cen na, a­rthāṃ­ta­ra­bhā­vā­t kā­rya­bhe­de ca kā­ra­ṇā­nya­tvā­t | <lb n="476,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,20</span>jñā­nā­va­ra­ṇa­sya hi kāryaṃ jñānaṃ, mohasya ta­ttvā­rtha­śra­ddhā­na­m a­cā­ri­traṃ ceti | etena jñā­na­da­rśa­nā­va­ra­ṇa­yo­r a­nya­tva­m uktaṃ <lb n="476,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,21</span>ta­tkā­rya­yo­r a­jñā­nā­da­rśa­na­yo­r a­nya­tvā­t ta­dā­vri­ya­mā­ṇa­yo­ś ca jñā­na­da­rśa­na­yo­r anyatvaṃ prayuktaṃ bhe­da­sā­dha­naṃ | jñā­nā­va­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="476,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,22</span>ṇa­syā­vi­śe­ṣe pi pra­tyā­sra­vaṃ ma­tyā­di­vi­śe­ṣo ja­la­va­t | e­te­ne­ta­rā­ṇi vyā­khyā­tā­ni da­rśa­nā­va­ra­ṇā­dī­ny api <lb n="476,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,23</span>pra­tyā­sra­vaṃ mū­lo­tta­ra­pra­kṛ­ti­vi­ka­lpa­bhāṃ­ji vi­bhā­vyaṃ­te | sa­ka­la­ka­rma­pra­kṛ­tī­nāṃ kā­rya­vi­śe­ṣā­nu­me­ya­tvā­d iṃdriya<span type="hard-break">- </span><lb n="476,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,24</span>śa­kti­vi­śe­ṣa­va­t | tad e­vā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3732"><l ana="bt" n="bt_8.4.1"><lb n="476,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.4.1</span>ka­rma­pra­kṛ­ta­ya­s tatra syur jñā­nā­va­ra­ṇā­da­yaḥ | tā­dṛ­kkā­rya­vi­śe­ṣā­nu­me­yāḥ ka­ra­ṇa­śa­kti­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3733" rend="justify"><lb n="476,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,26</span>kaścid āha – pu­dga­la­dra­vya­syai­ka­syā­va­ra­ṇa­su­kha­duḥ­khā­di­ni­mi­tta­tvā­nu­pa­pa­tti­rvi­ro­dhā­t iti | sa vi­ni­vā­rya­te <lb n="476,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,27</span>na vā, ta­tsvā­bhā­vyā­dva­nhe­r dā­ha­pā­ka­pra­tā­pa­pra­kā­śa­sā­ma­rthya­va­t | a­nai­kāṃ­ti­ka­tvā­c ca dravyasya nai­ka­tvā­di­rū­pe­ṇā­nai<span type="hard-break">- </span><lb n="476,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,28</span>kāṃ­ti­ka­tvaṃ yato virodhaḥ | pa­rā­bhi­prā­ye­ṇeṃ­dri­yā­ṇāṃ bhi­nna­jā­tī­yā­nāṃ kṣī­rā­dyu­pa­bho­ge vṛ­ddhi­va­t | vṛddhir ekai<span type="hard-break">- </span><lb n="476,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,29</span>veti cen na, pra­tīṃ­dri­yaṃ vṛ­ddhi­bhe­dā­t | ta­thai­vā­tu­lya­jā­tī­ye­nā­nu­gra­ha­si­ddhiḥ | tena ce­ta­na­syā­tma­no '­ce­ta­naṃ karmānu<span type="hard-break">- </span><lb n="476,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,30</span>grāhakaṃ siddhaṃ bhavati | kim e­tā­vā­n eva pra­kṛ­ti­baṃ­dha­vi­ka­lpo nety ā­khyā­ya­te – e­kā­di­saṃ­khye­ya­vi­ka­lpa­ś ca śabdataḥ <lb n="476,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,31</span>ta­trai­ka­s tā­va­tsā­mā­nyā­t ka­rma­baṃ­dho vi­śe­ṣā­ṇā­m a­vi­va­kṣi­ta­tvā­t se­nā­va­ca­na­va­t | sa eva pu­ṇya­pā­pa­bhe­dā­d dvividhaḥ <lb n="476,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,32</span>svā­mi­bhṛ­tya­bhe­dā­t se­nā­va­t | tri­vi­dha­ś cānādiḥ sāṃtaḥ, a­nā­di­r a­naṃ­taḥ­, sādiḥ sāṃtaś ceti, bhu­jā­kā­rā­lpa­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="476,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 476,33</span>rā­va­sthi­ta­bhe­dā­d vā | pra­kṛ­tyā­di­bhe­dā­c ca­tu­rvi­dhaḥ­, dra­vyā­di­bhe­dā­t paṃ­ca­vi­dhaḥ | ṣa­ḍjī­va­na­kā­ya­bhe­dā­t ṣoḍhā | <pb n="477"/><lb n="477,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,01</span>rā­ga­dve­ṣa­mo­ha­kro­dha­mā­na­mā­yā­lo­bha­he­tu­bhe­dā­t sa­pta­vi­dhaḥ | jñā­nā­va­ra­ṇā­di­vi­ka­lpā­d a­ṣṭa­vi­dhaḥ | evaṃ saṃkhyeyā <lb n="477,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,02</span>vikalpāḥ śabdato yo­ja­nī­yāḥ | ca­śa­bdā­d a­va­sthā­yāḥ sthā­na­vi­ka­lpā­d a­saṃ­khye­yāḥ pra­de­śa­skaṃ­dha­pa­ri­ṇā­ma­bhe­dā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="477,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,03</span>naṃtāḥ jñā­nā­va­ra­ṇā­dya­nu­bha­vā­vi­bhā­ga­pa­ri­cche­dā­pe­kṣa­yā vā | kra­ma­yo­ja­na­jñā­ne­nā­tma­no dhi­ga­mā­d jñā­nā­va­ra­ṇaṃ sarve<span type="hard-break">- </span><lb n="477,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,04</span>ṣām ādāv uktaṃ | tato da­rśa­nā­va­ra­ṇa­m a­nā­kā­ro­pa­la­bdheḥ | ta­da­naṃ­ta­raṃ ve­da­nī­ya­va­ca­naṃ ta­da­vya­bhi­cā­rā­t | tato <lb n="477,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,05</span>mo­hā­bhi­dhā­naṃ ta­dvi­ro­dhā­t | ā­yu­rva­ca­naṃ ta­tsa­mī­pe ta­nni­baṃ­dha­na­tvā­t | ta­da­naṃ­ta­raṃ nā­ma­va­ca­naṃ ta­du­da­yā­pe­kṣa­tvā­t <lb n="477,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,06</span>prāyo nā­mo­da­ya­sya | tato go­tra­va­ca­naṃ prā­pta­śa­rī­rā­di­lā­bha­sya saṃ­śa­bda­nā­bhi­vya­kteḥ | pa­ri­śe­ṣā­d aṃte aṃ­ta­rā­ya­va­ca­naṃ || </p><p n="a_3734" rend="justify"><lb n="477,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,07</span>a­tho­tta­ra­pra­kṛ­ti­baṃ­dhaṃ pra­ti­pi­pā­da­yi­ṣu­s ta­tsaṃ­khyā­bhe­dā­n sū­tra­ya­nn ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.5 a_3735" rend="justify"><lb n="477,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.5 </span>paṃ­ca­na­va­dvya­ṣṭā­viṃ­śa­ti­ca­tu­rdvi­ca­tvā­riṃ­śa­ddvi­paṃ­ca­bhe­dā ya­thā­kra­ma­m || <ref type="no-sbt" rend="a">5</ref> || </p><p n="a_3736" rend="justify"><lb n="477,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,09</span>paṃ­cā­di­paṃ­cāṃ­tā­nāṃ dvaṃ­dva­pū­rvo nya­pa­dā­rtha­ni­rde­śaḥ | dvi­tī­ya­gra­ha­ṇa­m iti cen na, pa­ri­śe­ṣā­t siddheḥ | pū­rva­trā­dya­va­ca<span type="hard-break">- </span><lb n="477,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,10</span>nāt | iha hi pa­ri­śe­ṣā­d eva dvitīya u­tta­ra­pra­kṛ­ti­baṃ­dha iti siddhyati | bhe­da­śa­bdaḥ pratyekaṃ pa­ri­sa­mā­pya­te | <lb n="477,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,11</span>ya­thā­kra­maṃ ya­thā­nu­pū­rvaṃ tena jñā­nā­va­ra­ṇaṃ paṃ­ca­bhe­da­m iti | ā­dya­saṃ­baṃ­dhaḥ pa­ri­pā­ṭyā draṣṭavyaḥ | etad e­vā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3737"><l ana="bt" n="bt_8.5.1"><lb n="477,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.5.1</span>te ca paṃ­cā­di­bhe­dāḥ syur ya­thā­kra­ma­m i­tī­ra­ṇā­t | kā­rya­pra­bhe­da­taḥ sādhyāḥ sadbhiḥ pra­kṛ­ta­yo­pa­rāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3738" rend="justify"><lb n="477,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,13</span>tatra keṣāṃ jñānānāṃ paṃ­cā­nā­m ā­vri­ya­mā­ṇā nā­mā­vṛ­ti­kā­rya­bhe­dā­t paṃ­ca­bhe­daṃ jñā­nā­va­ra­ṇa­m ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.6 a_3739" rend="justify"><lb n="477,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.6 </span>ma­ti­śru­tā­va­dhi­ma­naḥ­pa­rya­ya­ke­va­lā­nā­m || <ref type="no-sbt" rend="a">6</ref> || </p><p n="a_3740" rend="justify"><lb n="477,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,15</span>ma­tyā­dī­ny u­kta­la­kṣa­ṇā­ni | ma­tyā­dī­nā­m iti pāṭho la­ghu­tvā­d iti cen na, pra­tye­ka­m a­bhi­saṃ­baṃ­dhā­rtha­tvā­t | tena <lb n="477,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,16</span>paṃca jñā­nā­va­ra­ṇā­ni siddhāni bhavaṃti | paṃ­ca­va­ca­nā­t paṃ­ca­saṃ­khyā­pra­tī­ti­r iti cen na, pratyekaṃ paṃ­ca­tva­pra­saṃ­gā­t | <lb n="477,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,17</span>pra­ti­pa­daṃ paṭhet | mater ā­va­ra­ṇaṃ śru­ta­syā­va­ra­ṇa­m i­tyā­dya­bhi­saṃ­baṃ­dhā­t pratyekaṃ paṃ­cā­va­ra­ṇā­ni pra­sa­jyaṃ­te | kaścid āha <span type="hard-break">- </span><lb n="477,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,18</span>ma­tyā­dī­nāṃ sa­ttvā­sa­ttva­yo­r ā­vṛ­tya­bhā­va iti taṃ pra­tyā­ha­, na­vā­trā­de­śa­va­ca­nā­t sataś cā­va­ra­ṇa­da­rśa­nā­t nabhaso ṃbho<span type="hard-break">- </span><lb n="477,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,19</span>dha­ra­pa­ṭa­la­va­t | ma­tyā­dī­nāṃ sa­ttvai­kāṃ­te vā­sa­ttvai­kāṃ­te ca kṣā­yo­pa­śa­mi­ka­tva­vi­ro­dhā­t ka­thaṃ­ci­t satām e­vā­va­ra­ṇa<span type="hard-break">- </span><lb n="477,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,20</span>saṃbhavaḥ | a­rthāṃ­ta­rā­bhā­vā­c ca pra­tyā­khyā­nā­va­ra­ṇa­va­t | ya­syo­da­ye hy ātmanaḥ pra­tyā­khyā­na­pa­ri­ṇā­mo no­tpa­dya­te <lb n="477,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,21</span>ta­tpra­tyā­khyā­nā­va­ra­ṇaṃ na punar a­rthāṃ­ta­raṃ pra­tyā­khyā­na­m ā­vṛ­ta­syā­bhā­vā­t | ta­dva­dā­tma­no yat kṣa­yo­pa­śa­me sati mati<span type="hard-break">- </span><lb n="477,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,22</span>jñā­nā­di­rū­pa­ta­yo­tpa­tti­s tan ma­tyā­dyā­va­ra­ṇaṃ na punar a­rthāṃ­ta­raṃ ma­tyā­di­jñā­na­m ā­vṛ­ta­syā­saṃ­bha­vā­t | apara āha – abha<span type="hard-break">- </span><lb n="477,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,23</span>vya­syo­tta­rā­va­ra­ṇa­dva­yā­nu­pa­pa­tti­s ta­da­bhā­vā­t | na ca, u­kta­tvā­t | kim uktam iti cet, ā­de­śa­va­ca­nā­t sata<span type="hard-break">- </span><lb n="477,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,24</span>ś cā­va­ra­ṇa­da­rśa­nā­t bhā­vāṃ­ta­rā­bhā­vā­c ceti | dra­vyā­rthā­de­śā­t sator api ma­naḥ­pa­rya­ya­ke­va­la­jñā­na­yo­r ā­va­ra­ṇo­pa­ga­me <lb n="477,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,25</span>syā­dvā­di­nāṃ nā­bha­vya­sya bha­vya­tva­pra­saṃ­gaḥ­, ka­dā­ci­t ta­dā­va­ra­ṇa­vi­ga­mā­saṃ­bha­vā­t | pa­ryā­yā­rthā­de­śā­d a­sa­to­r api tayo<span type="hard-break">- </span><lb n="477,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,26</span>r ā­va­ra­ṇa­gha­ṭa­nā­d u­tpa­tti­pra­ti­baṃ­dhi­no py ā­va­ra­ṇa­tva­pra­si­ddheḥ tayor a­bhā­vyā­d a­rthāṃ­ta­ra­yo­r a­bhā­vā­c ca na kaścid doṣaḥ | na ca <lb n="477,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,27</span>ma­naḥ­pa­rya­yā­di­sa­da­sa­ttva­mā­trā­t dravyato bha­vye­ta­ra­vi­bhā­gaḥ | kiṃ tarhi ? sa­mya­ktvā­di­vya­kti­bhā­vā­bhā­vā­bhyāṃ <lb n="477,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,28</span>bha­vyā­bha­vya­tva­vi­ka­lpaḥ­, ka­na­ke­ta­ra­pā­ṣā­ṇa­va­t | na ca jñā­nā­va­ra­ṇo­da­yā­d ajño ti­duḥ­khi­ta­s tato nādir eva parama<span type="hard-break">- </span><lb n="477,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,29</span>ni­rvṛ­tti­r iti da­rśa­na­m u­pa­pa­nnaṃ | kutaḥ punar ma­tyā­dyā­va­ra­ṇa­si­ddhi­r ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3741"><l ana="bt" n="bt_8.6.1"><lb n="477,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.6.1</span>ma­tyā­dī­nāṃ hi paṃcānāṃ jñānānāṃ paṃca veditaṃ | ka­rmā­va­ra­ṇa­m anyasya hetor bhāve py a­bhā­va­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3742" rend="justify"><lb n="477,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,31</span>saty apy ātmany u­pā­dā­na­he­tau kā­lā­kā­śā­dau samāne viṣaye ca yo­gya­de­śa­va­rti­ny ā­hā­ra­pa­ro­pa­de­śā­bhyā­sā­dau <lb n="477,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,32</span>ca ka­sya­ci­n ma­tyā­di­jñā­na­vi­śe­ṣā­ṇā­m a­bhā­vā­t | tato nyat kā­ra­ṇa­m a­dṛ­ṣṭa­m a­nu­mī­ya­te ta­tta­dā­va­ra­ṇa­m eva bha­vi­tu­m a­rha­tī­ti <lb n="477,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 477,33</span>niścayaḥ || </p><p n="a_3743" rend="justify"><pb n="478"/><lb n="478,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,01</span>atha da­rśa­nā­va­ra­ṇaṃ na­va­bhe­daṃ katham ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.7 a_3744" rend="justify"><lb n="478,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.7 </span>ca­kṣu­ra­ca­kṣu­ra­va­dhi­ke­va­lā­nāṃ ni­drā­ni­drā­ni­drā­pra­ca­lā­pra­ca­lā­pra­ca­lā­styā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="478,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.7 </span>gṛ­ddha­ya­ś ca || <ref type="no-sbt" rend="a">7</ref> || </p><p n="a_3745" rend="justify"><lb n="478,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,04</span>ca­kṣu­rā­dī­nāṃ da­rśa­nā­va­ra­ṇa­saṃ­baṃ­dhā­d bhe­da­ni­rde­śaḥ | ca­kṣu­ra­ca­kṣu­ra­va­dhi­ke­va­lā­nāṃ da­rśa­nā­va­ra­ṇā­nī­ti | ma­da­khe­da<span type="hard-break">- </span><lb n="478,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,05</span>kla­ma­vi­no­da­nā­rthaḥ svāpo nidrā, u­pa­ryu­pa­ri ta­dva­tti­r ni­drā­ni­drā­, pra­ca­la­ya­tyā­tmā­na­m iti pra­ca­lā­, pau­naḥ­pu­nye­na <lb n="478,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,06</span>sai­vā­hi­ta­vṛ­ttiḥ pra­ca­lā­pra­ca­lā­, svapne yayā vī­rya­vi­śe­ṣā­vi­rbhā­vaḥ sā styā­na­gṛ­ddhiḥ styāne svapne gṛdhyati <lb n="478,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,07</span>dīpyate rau­dra­ba­hu­ka­rma karoti ya­du­da­yā­d ity arthaḥ | nā­nā­dhi­ka­ra­ṇā­bhā­vā­d vī­psā­nu­pa­pa­tti­r iti cen na, kā­lā­di­bhe­de­na <lb n="478,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,08</span>ta­dbhe­da­si­ddheḥ­, pa­ṭu­rbha­vā­n pa­ṭu­de­śī­va­t pa­ṭu­ta­ra eṣa sa iti yathā | de­śa­bhe­dā­d api ma­thu­rā­yāṃ dṛṣṭasya punaḥ <lb n="478,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,09</span>pā­ṭa­li­pu­tre dṛ­śya­mā­na­sya ta­ttva­va­t | ta­trai­ka­smi­nn apy ātmani kā­la­de­śa­bhe­dā­t nā­nā­tva­bhā­ji vīpsā yuktā <lb n="478,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,10</span>ni­drā­ni­drā pra­ca­lā­pra­ca­le­ti | ābhīkṣṇye vā dvi­tva­pra­si­ddhiḥ yathā gehaṃ geham a­nu­pra­ve­śa­m āsta iti | nidrā<span type="hard-break">- </span><lb n="478,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,11</span>di­ka­rma­sa­dve­dyo­da­yā­t ni­drā­di­pa­ri­ṇā­ma­si­ddhiḥ | ni­drā­dī­nā­m a­bhe­de­nā­bhi­saṃ­baṃ­dha­vi­ro­dha iti cen na, vi­va­kṣā­taḥ <lb n="478,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,12</span>saṃ­baṃ­dhā­t | ca­kṣu­ra­ca­kṣu­rda­rśa­nā­va­ra­ṇo­da­yā­c ca­kṣu­rā­dīṃ­dri­yā­lo­ca­na­vi­ka­laḥ­, a­va­dhi­da­rśa­nā­va­ra­ṇo­da­yā­d a­va­dhi­da­rśa­na­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="478,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,13</span>pra­yu­ktaḥ­, ke­va­la­da­rśa­nā­va­ra­ṇo­da­yā­d a­nā­vi­rbhū­ta­ke­va­la­da­rśa­naḥ­, ni­drā­ni­drā­ni­dro­da­yā­t ta­mo­ma­hā­ta­mo vasthā, pracalā<span type="hard-break">- </span><lb n="478,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,14</span>pra­ca­lā­pra­ca­lo­da­yā­c ca­la­nā­ti­ca­la­na­bhā­vaḥ || etad e­vā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3746"><l ana="bt" n="bt_8.7.1"><lb n="478,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.7.1</span>caturṇāṃ ca­kṣu­rā­dī­nāṃ da­rśa­nā­nāṃ ca­tu­rvi­dhaṃ | ni­drā­da­ya­ś ca paṃceti nava pra­kṛ­ta­yo­sya tāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3747" rend="justify"><lb n="478,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,16</span>caturṇāṃ hi ca­kṣu­rā­di­da­rśa­nā­nā­m ā­va­ra­ṇā­c ca­tu­rvi­dha­m a­va­bo­dhyaṃ­, ta­dā­vri­ya­mā­ṇa­bhe­dā­t ta­dbhe­da­si­ddheḥ | nidrāda<span type="hard-break">- </span><lb n="478,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,17</span>yaś ca paṃca da­rśa­nā­va­ra­ṇā­nī­ti bhe­dā­bhe­dā­bhyā­m a­bhi­saṃ­baṃ­dho trā­vi­ru­ddha evety uktaṃ || </p><p n="a_3748" rend="justify"><lb n="478,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,18</span>atha tṛ­tī­ya­syo­tta­ra­pra­kṛ­ti­baṃ­dha­sya bhe­da­pra­da­rśa­nā­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.8 a_3749" rend="justify"><lb n="478,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.8 </span>sa­da­sa­dve­dye || <ref type="no-sbt" rend="a">8</ref> || </p><p n="a_3750" rend="justify"><lb n="478,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,20</span>ya­syo­da­yā­d de­vā­di­ga­ti­ṣu śā­rī­ra­mā­na­sa­su­kha­prā­pti­s ta­tsa­dve­dyaṃ­, yat phalaṃ duḥkham a­ne­ka­vi­dhaṃ tad a­sa­dve­dyaṃ | tad evo<span type="hard-break">- </span><lb n="478,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,21</span>pa­da­rśa­ya­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3751"><l ana="bt" n="bt_8.8.1"><lb n="478,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.8.1</span>dvedhā tu sa­da­sa­dve­dye sā­te­ta­ra­kṛ­tā­d ime | prakṛtī ve­da­nī­ya­sya nānyathā ta­dvya­va­sthi­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3752" rend="justify"><lb n="478,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,23</span>atha ca­tu­rtha­syo­tta­ra­pra­kṛ­ti­baṃ­dha­sya bhe­do­pa­da­rśa­nā­rtha­m āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.9 a_3753" rend="justify"><lb n="478,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.9 </span>da­rśa­na­cā­ri­tra­mo­ha­nī­yā­ka­ṣā­ya­ka­ṣā­ya­ve­da­nī­yā­khyā­s tri­dvi­na­va­ṣo­ḍa­śa­bhe­dāḥ <lb n="478,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.9 </span>sa­mya­ktva­mi­thyā­tva­ta­du­bha­yā­nya­ka­ṣā­ya­ka­ṣā­yau hā­sta­ra­tya­ra­ti­śo­ka­bha­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="478,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.9 </span>ju­gu­psā­strī­pu­nna­puṃ­sa­ka­ve­dā a­naṃ­tā­nu­baṃ­dhya­pra­tyā­khyā­na­pra­tyā­khyā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="478,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.9 </span>saṃ­jva­la­na­vi­ka­lpā­ś caikaśaḥ kro­dha­mā­na­mā­yā­lo­bhāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">9</ref> || </p><p n="a_3754" rend="justify"><lb n="478,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,28</span>da­rśa­nā­di­bhi­s tri­dvi­na­va­ṣo­ḍa­śa­bhe­dā­nāṃ ya­thā­saṃ­khye­na saṃbaṃdhaḥ | da­rśa­na­mo­ha­nī­yaṃ tri­bhe­daṃ­, cā­ri­tra­mo­ha­nī­yaṃ <lb n="478,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,29</span>dvi­bhe­daṃ­, a­ka­ṣā­ya­ve­da­nī­yaṃ na­va­vi­dhaṃ­, ka­ṣā­ya­ve­da­nī­yaṃ ṣo­ḍa­śa­vi­dha­m iti | tatra da­rśa­na­mo­ha­nī­yaṃ tribhedaṃ samyaktva<span type="hard-break">- </span><lb n="478,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,30</span>mi­thyā­tva­ta­du­bha­yā­nī­ti | tadbaṃdhaṃ pratyekaṃ bhūtvā satkarma pratītya tredhā | cā­ri­tra­mo­ha­nī­yaṃ dvedhā, a­ka­ṣā­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="478,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,31</span>ka­ṣā­ya­bhe­dā­t | ka­ṣā­ya­pra­ti­ṣe­dha­pra­saṃ­ga iti cet na, ī­ṣa­da­rtha­tvā­n na ñaḥ | a­ka­ṣā­ya­ve­da­nī­yaṃ na­va­vi­dhaṃ hāsyā<span type="hard-break">- </span><lb n="478,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,32</span>di­bhe­dā­t | ka­ṣā­ya­ve­da­nī­yaṃ ṣo­ḍa­śa­vi­dha­m a­naṃ­tā­nu­baṃ­dhyā­di­vi­ka­lpā­t || kuto mo­ha­syā­ṣṭā­viṃ­śa­tiḥ pra­kṛ­ta­yaḥ <lb n="478,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 478,33</span>siddhā ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3755"><l ana="bt" n="bt_8.9.1"><pb n="479"/><lb n="479,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.9.1</span>da­rśa­ne­tyā­di­sū­tre­ṇa mo­ha­nī­ya­sya karmaṇaḥ | a­ṣṭā­viṃ­śa­ti­r ā­khyā­tā­s tāvad vā kā­rya­da­rśa­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3756" rend="justify"><lb n="479,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,02</span>pra­si­ddhā­ny eva hi mo­ha­pra­kṛ­tī­nā­m a­ṣṭā­viṃ­śa­te­s ta­ttvā­rthā­śra­ddhā­nā­dī­ni kāryāṇi mi­thyā­tvā­dī­nā­m iheti na prata<span type="hard-break">- </span><lb n="479,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,03</span>nyate | tatas ta­du­pa­laṃ­bhā­t tāsām a­nu­mā­na­m a­na­va­dya­m anyathā ta­da­nu­pa­pa­tte­r dṛ­ṣṭa­kā­ra­ṇa­vya­bhi­cā­rā­c ca || </p><p n="a_3757" rend="justify"><lb n="479,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,04</span>a­thā­yu­ru­tta­ra­pra­kṛ­ti­baṃ­dha­bhe­da­m u­pa­da­rśa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.10 a_3758" rend="justify"><lb n="479,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.10 </span>nā­ra­ka­tai­rya­gyo­na­mā­nu­ṣa­dai­vā­ni || <ref type="no-sbt" rend="b">10</ref> || </p><p n="a_3759" rend="justify"><lb n="479,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,06</span>ā­yūṃ­ṣī­ti śeṣaḥ | nā­ra­kā­di­bha­va­saṃ­baṃ­dhe­nā­yu­rvya­pa­de­śaḥ | ya­dbhā­vā­bhā­va­yo­r jī­vi­ta­ma­ra­ṇaṃ tadāyuḥ | annādi <lb n="479,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,07</span>ta­nni­mi­tta­m iti cen na, ta­syo­pa­grā­ha­ka­tvā­t de­va­nā­ra­ke­ṣu vā­nnā­dya­bhā­vā­t | na­ra­ke­ṣu tī­vra­śī­to­ṣṇa­ve­da­ne­ṣu <lb n="479,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,08</span>yan nimittaṃ dī­rgha­jī­va­naṃ tan na­ra­kā­yuḥ | kṣu­tpi­pā­sā­śī­to­ṣṇa­vā­tā­di­kṛ­to­pa­dra­va­pra­cu­re­ṣu tiryakṣu ya­syo­da­yā­d vasanaṃ <lb n="479,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,09</span>ta­ttai­rya­gyo­naṃ | śā­rī­ra­mā­na­sa­su­kha­duḥ­kha­bhū­yi­ṣṭhe­ṣu ma­nu­ṣye­ṣu ja­nmo­da­yā­n mā­nu­ṣyā­yu­ṣaḥ | śā­rī­ra­mā­na­sa­su­kha­prā­ye­ṣu <lb n="479,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,10</span>deveṣu ja­nmo­da­yā­d de­vā­yu­ṣaḥ | kuta etāny āyūṃṣi si­ddhā­nī­ty āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3760"><l ana="bt" n="bt_8.10.1"><lb n="479,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.10.1</span>nā­ra­kā­dī­ni catvāri cāyūṃṣi bha­va­bhe­da­taḥ | siddhāni ta­da­bhā­ve sya prā­ṇi­nā­ma­vya­va­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3761" rend="justify"><lb n="479,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,12</span>atha nā­mo­tta­ra­pra­kṛ­ti­baṃ­dha­bhe­da­da­rśa­nā­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.11 a_3762" rend="justify"><lb n="479,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.11 </span>ga­ti­jā­ti­śa­rī­rāṃ­go­pāṃ­ga­ni­rmā­ṇa­baṃ­dha­na­saṃ­ghā­ta­saṃ­sthā­na­saṃ­ha­na­na­spa­rśa­ra­sa­gaṃ­dha­va<span type="hard-break">- </span><lb n="479,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.11 </span>rṇā­nu­pū­rvyā­gu­ru­la­ghū­pa­ghā­ta­pa­ra­ghā­tā­ta­po­dyo­to­cchvā­sa­vi­hā­yo­ga­ta­yaḥ pratye<span type="hard-break">- </span><lb n="479,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.11 </span>ka­śa­rī­ra­tra­sa­su­bha­ga­su­sva­ra­śu­bha­sū­kṣma­pa­ryā­pti­sthi­rā­de­ya­ya­śa­skī<span type="hard-break">- </span><lb n="479,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.11 </span>rti­se­ta­rā­ṇi tī­rtha­ka­ra­tvaṃ ca || <ref type="no-sbt" rend="b">11</ref> || </p><p n="a_3763" rend="justify"><lb n="479,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,17</span>kutaḥ punar ime nāmnaḥ pra­kṛ­ti­bhe­dāḥ sa­ma­nu­mī­yaṃ­ta ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3764"><l ana="bt" n="bt_8.11.1"><lb n="479,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.11.1</span>dvi­ca­tvā­riṃ­śa­dā­khyā­tā ga­ti­nā­mā­da­ya­s tathā | nāmnaḥ pra­kṛ­ti­bhe­dā­s te nu­mī­yaṃ­te sva­kā­rya­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3765" rend="justify"><lb n="479,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,19</span>yad u­da­yā­d ātmā bha­vāṃ­ta­raṃ gacchati sā gatiḥ, ta­trā­vya­bhi­cā­ri­sā­dṛ­śyai­kī­kṛ­to rthātmā jātiḥ, yad udayā<span type="hard-break">- </span><lb n="479,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,20</span>d ātmanaḥ śa­rī­ra­ni­rvṛ­tti­s ta­ccha­rī­ra­nā­ma­, yad u­da­yā­d aṃ­go­ṣāṃ­ga­vi­ve­ka­s ta­daṃ­go­pāṃ­ga­nā­ma­, yan nimittā pa­ri­ni­ṣpa­tti­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="479,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,21</span>nni­rmā­ṇaṃ­, śa­rī­ra­nā­ma­ka­rmo­da­yo­pā­ttā­nāṃ yato nyo­nya­saṃ­śle­ṣa­ṇaṃ ta­dbaṃ­dha­naṃ­, a­vi­va­ra­bhā­ve­nai­ka­tva­ka­ra­ṇaṃ saṃ­ghā­ta­nā­ma­, <lb n="479,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,22</span>yad dhetukā śa­rī­rā­kṛ­ti­ni­vṛ­tti­s ta­tsaṃ­sthā­na­nā­ma­, yad u­da­yā­d a­sthi­baṃ­dha­na­vi­śe­ṣa­s ta­tsaṃ­ha­na­naṃ­, yad u­da­yā­t spa­rśa­ra­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="479,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,23</span>gaṃ­dha­va­rṇa­vi­ka­lpā­ṣṭa­paṃ­ca­dvi­paṃ­ca­saṃ­khyā­s tāni spa­rśā­di­nā­mā­ni­, yad u­da­yā­t pū­rva­śa­rī­rā­kā­ra­vi­nā­śa­s tad ā­nu­pū­rvya­nā­ma­, <lb n="479,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,24</span>yan ni­mi­tta­ma­gu­ru­la­ghu­tvaṃ tad a­gu­ru­la­ghu nāma, yad u­da­yā­t svayaṃ kṛto baṃ­dha­nā­dyu­pa­ghā­ta­s tad u­pa­ghā­ta­nā­ma­, yan nimittaḥ <lb n="479,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,25</span>pa­ra­śa­strā­ghā­ta­naṃ ta­tpa­ra­ghā­ta­nā­ma­, yad u­da­yā­n ni­rvṛ­tta­mā­ta­pa­naṃ tad ā­tā­pa­nā­ma­, yan ni­mi­tta­m u­dyo­ta­naṃ tad u­dyo­ta­nā­ma­, <lb n="479,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,26</span>yad dhetur u­cchvā­sa­s ta­du­cchvā­sa­nā­ma­, vihāya ākāśaṃ tatra ga­ti­ni­rva­rta­kaṃ vi­hā­yo­ga­ti­nā­ma­, e­kā­tmo­pa­bho­ga­kā<span type="hard-break">- </span><lb n="479,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,27</span>paṇaṃ śarīraṃ yatas ta­tpra­tye­ka­śa­rī­ra­nā­ma­, yato ba­hvā­tma­sā­dhā­ra­ṇo­pa­bho­ga­śa­rī­ra­tā ta­tsā­dhā­ra­ṇa­śa­rī­ra­nā­ma­, yad udayā<span type="hard-break">- </span><lb n="479,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,28</span>d dvīṃ­dri­yā­di­ṣu janma ta­ttra­sa­nā­ma­, yan nimitta e­keṃ­dri­ye­ṣu prā­du­rbhā­va­s ta­tsthā­va­ra­nā­ma­, ya­du­da­yā­d a­nya­prī­ti­pra­bha­va­s ta<span type="hard-break">- </span><lb n="479,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,29</span>tsu­bha­ga­nā­ma­, ya­du­da­yā­d rū­pā­di­gu­ṇo­pe­te py a­prī­ti­s ta­ddu­rbha­ga­nā­ma­, yan nimittaṃ ma­no­jña­sva­ra­ni­rva­rta­naṃ tat su­sva­ra­nā­ma­, <lb n="479,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,30</span>ta­dvi­pa­rī­taṃ duḥ­sva­ra­nā­ma­, yad u­da­yā­d ra­ma­ṇī­ya­tvaṃ tac chu­bha­nā­ma­, ta­dvi­pa­rī­ta­m a­śu­bha­nā­ma­, sū­kṣma­śa­rī­ra­ni­rva­rta­kaṃ <lb n="479,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,31</span>sū­kṣma­nā­ma­, a­nya­bā­dhā­ka­ra­śa­rī­ra­kā­ra­ṇaṃ bā­da­ra­nā­ma­, yad u­da­yā­d ā­hā­rā­di­pa­ryā­pti­ni­vṛ­tti­s ta­tpa­ryā­pti­nā­ma ṣa­ḍvi­dhaṃ­, <lb n="479,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 479,32</span>pa­ryā­ptya­bhā­va­he­tu­r a­pa­ryā­pti­nā­ma­, sthi­ra­bhā­va­sya ni­rva­rta­kaṃ sthi­ra­nā­ma­, ta­dvi­pa­rī­ta­m a­sthi­ra­nā­ma­, pra­bho­pe­ta­śa­rī­ra­tā­kā<span type="hard-break">- </span><pb n="480"/><lb n="480,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,01</span>ra­ṇa­mā­de­ya­nā­ma­, ni­ṣpra­bha­śa­rī­ra­kā­ra­ṇa­m a­nā­de­ya­tā­nā­ma­, pu­ṇya­gu­ṇa­khyā­pa­na­kā­ra­ṇaṃ ya­śa­skī­rti­nā­ma­, yaśo guṇavi<span type="hard-break">- </span><lb n="480,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,02</span>śeṣaḥ kīrtis tasya śa­bda­na­m iti na tayor a­na­rthāṃ­ta­ra­tvaṃ | ta­tpra­tya­nī­ka­pha­la­m a­ya­śa­skī­rti­nā­ma­, ārhaṃty a­ni­mi­tta<span type="hard-break">- </span><lb n="480,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,03</span>kāraṇaṃ tī­rtha­ka­ra­tvaṃ­, ga­ṇa­dha­ra­tvā­dī­nā­m u­pa­saṃ­khyā­na­m iti cen na, a­nya­ni­mi­tta­tvā­t | ga­ṇa­dha­ra­tva­sya śru­ta­jñā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="480,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,04</span>va­ra­ṇa­vī­ryāṃ­ta­rā­ya­kṣa­yo­pa­śa­ma­pra­ka­rṣa­he­tu­ka­tvā­t ca­kra­va­rti­tvā­de­r uccair go­tro­da­ya­ni­mi­tta­ka­tvā­t | tad eva tī­rtha­ka­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="480,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,05</span>tva­syā­pī­ti cet na, tī­rtha­ka­ra­tva­sya hi ta­nni­mi­tta­tve ga­ṇa­dha­ra­sya ta­tpra­saṃ­ga­ś ca­kra­dha­rā­de­ś ca, na ca tad asti, <lb n="480,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,06</span>tato rthāṃ­ta­ni­mi­ttaṃ­, yat tad a­rthāṃ­ta­raṃ | ta­ttī­rtha­ka­ra­nā­mai­va | ghā­ti­kṣa­ya­sya muṃḍa<note type="text-addition" ana="accepted">sāmānya</note>ke­va­lyā­de­r api bhāvān na <lb n="480,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,07</span>ta­nni­baṃ­dha­naṃ tasya śaṃ­ka­nī­yaṃ­, cha­tra­tra­yā­di­pa­ra­ma­vi­bhū­ti­pha­la­sya tato saṃ­bha­va­ni­śca­yā­t | nanu ca vi­hā­yo­ga­tyaṃ­tā­nāṃ <lb n="480,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,08</span>pra­tye­ka­śa­rī­rā­di­bhi­r e­ka­vā­kya­tvā­bhā­vaḥ | kuta iti cet, pūrveṣāṃ pra­ti­pa­kṣa­vi­ra­hā­d e­ka­vā­kya­tvā­bhā­vaḥ | pradhā<span type="hard-break">- </span><lb n="480,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,09</span>natvāt tī­rtha­ka­ra­tva­sya pṛ­tha­ggra­ha­ṇaṃ­, a­nya­tvā­c ca pra­tye­ka­śa­rī­rā­di­bhi­r e­ka­vā­kya­tvā­bhā­vaḥ pra­tye­ta­vyaḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3766"><l ana="bt" n="bt_8.11.2"><lb n="480,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.11.2</span>prādhānyaṃ sa­rva­nā­ma­bhyaḥ śatebhyaḥ śu­ddhi­ja­nma­naḥ | bodhyaṃ tī­rtha­ka­ra­tva­sya bhavāṃte pha­la­dā­yi­naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3767" rend="justify"><lb n="480,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,11</span>go­tro­tta­ra­pra­kṛ­ti­baṃ­dha­bhe­da­pra­kā­śa­nā­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.12 a_3768" rend="justify"><lb n="480,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.12 </span>uccair nīcaiś ca || <ref type="no-sbt" rend="b">12</ref> || </p><p n="a_3769" rend="justify"><lb n="480,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,13</span>gotraṃ dvi­vi­dha­m uccair nīcair iti vi­śe­ṣa­ṇā­t | ya­syo­da­yā­t loke pū­ji­te­ṣu kuleṣu janma ta­du­ccai­r gotraṃ, garhi<span type="hard-break">- </span><lb n="480,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,14</span>teṣu yat kṛtaṃ tan nīcair gotraṃ || kutas tad e­vaṃ­vi­dhaṃ siddham ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3770"><l ana="bt" n="bt_8.12.1"><lb n="480,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.12.1</span>uccair nīcaiś ca gotraṃ syād dvibhedaṃ de­hi­nā­m iha | tathā saṃ­śa­bda­na­syā­nya­he­tu­hī­na­sya siddhitaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3771" rend="justify"><lb n="480,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,16</span>ta­thāṃ­ta­rā­yo­tta­ra­pra­kṛ­ti­baṃ­dhā­va­bo­dha­nā­rtha­m ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.13 a_3772" rend="justify"><lb n="480,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.13 </span>dā­na­lā­bha­bho­go­pa­bho­ga­vī­ryā­ṇa­m || <ref type="no-sbt" rend="b">13</ref> || </p><p n="a_3773" rend="justify"><lb n="480,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,18</span>dā­nā­dī­nā­m aṃ­ta­rā­yā­pe­kṣa­yā­rtha­vya­ti­re­ka­ni­rde­śaḥ­, aṃ­ta­rā­ya ity a­nu­va­rta­nā­t | dā­nā­di­pa­ri­ṇā­ma­vyā­ghā­ta­he­tu­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="480,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,19</span>t ta­dvya­pa­de­śaḥ | bho­go­pa­bho­ga­yo­r a­vi­śe­ṣa iti cen na, gaṃ­dhā­di­śa­ya­nā­di­bhe­da­ta­s ta­dbhe­da­si­ddheḥ | kutas te dā­nā­dyaṃ­ta<span type="hard-break">- </span><lb n="480,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,20</span>rāyāḥ prasiddhā ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3774"><l ana="bt" n="bt_8.13.1"><lb n="480,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.13.1</span>dā­nā­dī­nāṃ tu paṃ­cā­nā­m aṃ­ta­rā­yāḥ pra­sū­tri­tāḥ | paṃca dā­nā­di­vi­ghna­sya ta­tkā­rya­sya vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3775" rend="justify"><lb n="480,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,22</span>uktam eva pra­kṛ­ti­baṃ­dha­pra­paṃ­ca­m u­pa­saṃ­ha­ra­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3776"><l ana="bt" n="bt_8.13.2"><lb n="480,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.13.2</span>evaṃ pra­kṛ­ti­bhi­r baṃdhaḥ ka­rma­bhi­r vi­ni­ve­di­taḥ | ādyaḥ pra­kṛ­ti­baṃ­dho tra jī­va­syā­ne­ka­dhā sthitaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3777" rend="justify"><lb n="480,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,24</span>ta­du­tta­ra­pra­kṛ­ti­va­du­tta­ro­tta­ra­pra­kṛ­tī­nā­m api pra­kṛ­ti­baṃ­dha­vya­pa­de­śā­t sā­mā­nya­to vi­śe­ṣa­ta­ś ca pra­kṛ­ti­baṃ­dhaḥ <lb n="480,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,25</span>sthi­tyā­di­baṃ­dhā­pe­kṣa­yā­nya e­vā­ne­ka­dho­ktaḥ | tathā ca —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3778"><l ana="bt" n="bt_8.13.3ab"><lb n="480,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.13.3ab</span>ya­va­tā­m a­nu­bha­vo stu phalānāṃ dṛ­ṣṭa­he­tu­gha­ṭa­nā­c ca janānāṃ | </l><l ana="bt" n="bt_8.13.3cd"><lb n="480,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.13.3cd</span>tā­va­tī­ha gaṇanā pra­kṛ­tī­s tāḥ ka­rma­ṇā­m a­nu­mi­no­tu mahātmā || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_8.1 a_3779" rend="justify"><lb n="480,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,28</span>iti a­ṣṭa­mā­dhyā­ya­sya pra­tha­ma­m ā­hni­ka­m | </p><p ana="sbt" n="sbt_8.14 a_3780" rend="justify"><lb n="480,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.14 </span>ā­di­ta­s ti­sṛ­ṇā­m aṃ­ta­rā­ya­sya ca triṃ­śa­tsā­ga­ro­pa­ma­ko­ṭī­ko­ṭyaḥ parā <lb n="480,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.14 </span>sthitiḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">14</ref> || </p><p n="a_3781" rend="justify"><lb n="480,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 480,31</span>ādita iti vacanaṃ ma­dhyāṃ­ta­ni­vṛ­ttya­rthaṃ­, ti­sṛ­ṇā­m iti va­ca­na­m a­va­dhā­ra­ṇā­rthaṃ­, aṃ­ta­rā­ya­sya ceti kra­ma­bhe­di<span type="hard-break">- </span><pb n="481"/><lb n="481,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,01</span>vacanaṃ sa­mā­na­sthi­ti­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ | u­kta­pa­ri­mā­ṇaṃ sā­ga­ro­pa­ma­ko­ṭī­ko­ṭya iti | dvitve ba­hu­tvā­nu­pa­pa­tti­r iti <lb n="481,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,02</span>cen na, rā­ja­pu­ru­ṣa­va­tta­tsi­ddheḥ | koṭīnāṃ koṭyaḥ ko­ṭī­ko­ṭya iti | pa­rā­bhi­dhā­naṃ ja­gha­nya­sthi­ti­ni­vṛ­ttya­rthaṃ | <lb n="481,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,03</span>saṃ­jñi­paṃ­ceṃ­dri­ya­pa­ryā­pta­ka­sya parā sthitiḥ, a­nye­ṣā­m ā­ga­mā­t saṃ­pra­tya­yaḥ | tad yathā e­keṃ­dri­ya­sya pa­ryā­pta­ka­syai­ka­sā­ga­ro­pa­mā <lb n="481,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,04</span>sa­pta­bhā­gā­s trayaḥ, dvīṃ­dri­ya­sya paṃ­ca­viṃ­śa­tiḥ sā­ga­ro­pa­mā­ṇāṃ sa­pta­bhā­gā­s trayaḥ, trīṃ­dri­ya­sya paṃ­cā­śa­tsā­ga­ro­pa­mā­ṇāṃ­, <lb n="481,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,05</span>ca­tu­riṃ­dri­ya­sya sā­ga­ro­pa­ma­śa­ta­sya­, a­saṃ­jñi­paṃ­ceṃ­dri­ya­sya sā­ga­ro­pa­ma­sa­ha­sra­sya­, a­pa­ryā­pta­saṃ­jñi­paṃ­ceṃ­dri­ya­syāṃ­taḥ­sā­ga­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="481,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,06</span>pa­ma­ko­ṭī­ko­ṭyaḥ | e­ka­dvi­tri­ca­tuḥ­paṃ­ceṃ­dri­yā­saṃ­jñi­nāṃ ta eva bhāgāḥ pa­lyo­pa­mā­saṃ­khye­ya­bhā­go­nā iti paramā<span type="hard-break">- </span><lb n="481,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,07</span>ga­ma­pra­vā­haḥ || kutaḥ parā sthitir ā­khyā­ta­pra­kṛ­tī­nā­m ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3782"><l ana="bt" n="bt_8.14.1"><lb n="481,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.14.1</span>ā­di­ta­s tisṛṇāṃ ka­rma­pra­kṛ­tī­nāṃ parā sthitiḥ | aṃ­ta­rā­ya­sya ca proktā ta­tpha­la­sya pra­ka­rṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.14.2"><lb n="481,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.14.2</span>sā­ga­ro­pa­ma­ko­ṭī­nāṃ koṭyas triṃśat ta­da­nya­thā | ta­da­bhā­ve pra­mā­ṇa­syā­bhā­vā­t sā kena bādhyate || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3783" rend="justify"><lb n="481,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,10</span>atha mo­ha­nī­ya­sya parāṃ sthitim u­pa­da­rśa­ya­nn ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.15 a_3784" rend="justify"><lb n="481,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.15 </span>sa­pta­ti­r mo­ha­nī­ya­sya || <ref type="no-sbt" rend="b">15</ref> || </p><p n="a_3785" rend="justify"><lb n="481,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,12</span>sā­ga­ro­pa­ma­ko­ṭī­ko­ṭyaḥ parā sthitir ity a­nu­va­rta­te | iyam api parā sthitiḥ saṃ­jñi­paṃ­ceṃ­dri­ya­sya pa­ryā­pta­ka­sya­, eka<span type="hard-break">- </span><lb n="481,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,13</span>dvi­tri­ca­tu­riṃ­dri­yā­ṇā­m e­ka­paṃ­ca­viṃ­śa­ti­paṃ­cā­śa­ccha­ta­sā­ga­ro­pa­mā­ni ya­thā­saṃ­khyaṃ­, teṣām e­vā­pa­ryā­pta­kā­nā­m e­keṃ­dri­yā­dī­nāṃ <lb n="481,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,14</span>pa­lyo­pa­mā­saṃ­khye­ya­bhā­go­nā­, saiva pa­ryā­ptā­saṃ­jñi­paṃ­ceṃ­dri­ya­sya sā­ga­ro­pa­ma­sa­ha­sraṃ­, ta­syai­vā­pa­ryā­pta­ka­sya sā­ga­ro­pa­ma­sa­ha­sraṃ <lb n="481,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,15</span>pa­lyo­pa­ma­saṃ­khye­ya­bhā­go­naṃ­, saṃjñino pa­ryā­pta­ka­syāṃ­taḥ­sā­ga­ro­pa­ma­ko­ṭī­ko­ṭya iti pa­ra­mā­ga­mā­rthaḥ || </p><p n="a_3786" rend="justify"><lb n="481,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,16</span>atha nā­ma­go­tra­yoḥ kā parā sthitir ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.16 a_3787" rend="justify"><lb n="481,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.16 </span>viṃ­śa­ti­r nā­ma­go­tra­yoḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">16</ref> || </p><p n="a_3788" rend="justify"><lb n="481,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,18</span>sā­ga­ro­pa­ma­ko­ṭī­ko­ṭyaḥ parā sthitir ity a­nu­va­rta­te | iyam api parā saṃjñinaḥ pa­ryā­pta­ka­syai­keṃ­dri­ya­sya e­ka­sā­ga­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="481,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,19</span>pamaḥ sa­pta­bhā­gau dvau, dvīṃ­dri­ya­sya paṃ­ca­viṃ­śa­teḥ sā­ga­ro­pa­mā­ṇāṃ­, trīṃ­dri­ya­sya paṃ­cā­śa­taḥ­, ca­tu­riṃ­dri­ya­sya śa­ta­sya­, <lb n="481,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,20</span>a­saṃ­jñi­naḥ paṃ­ceṃ­dri­ya­sya sa­ha­sra­sya­, saṃjñino pa­ryā­pta­ka­syāṃ­taḥ­sā­ga­ro­pa­ma­ko­ṭī­ko­ṭyaḥ­, e­keṃ­dri­yā­deḥ saiva sthitiḥ <lb n="481,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,21</span>pa­lyo­pa­mā­saṃ­khye­ya­bhā­go­nā | kathaṃ bā­dha­va­rji­ta­m e­ta­tsū­tra­dva­ya­m ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3789"><l ana="bt" n="bt_8.16.1"><lb n="481,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.16.1</span>sa­pta­ti­r mo­ha­nī­ya­sya viṃ­śa­ti­r nā­ma­go­tra­yoḥ | iti sū­tra­dva­yaṃ bā­dha­va­rja­m etena va­rṇi­ta­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3790" rend="justify"><lb n="481,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,23</span>tato 'nyathā sthitir grā­ha­ka­pra­mā­ṇā­bhā­ve naivety arthaḥ || </p><p n="a_3791" rend="justify"><lb n="481,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,24</span>a­thā­yu­ṣaḥ kotkṛṣṭā sthitir ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.17 a_3792" rend="justify"><lb n="481,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.17 </span>tra­ya­striṃ­śa­tsā­ga­ro­pa­mā­ṇyā­yu­ṣaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">17</ref> || </p><p n="a_3793" rend="justify"><lb n="481,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,26</span>punaḥ sā­ga­ro­pa­ma­gra­ha­ṇā­t ko­ṭī­ko­ṭi­ni­vṛ­ttiḥ­, parā sthitir ity a­nu­va­rta­te | iyam api parā sthitiḥ saṃjñinaḥ <lb n="481,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,27</span>pa­ryā­pta­ka­sya | i­ta­re­ṣāṃ ya­thā­ga­maṃ | tad yathā – a­saṃ­jñi­naḥ paṃ­ceṃ­dri­ya­sya pa­ryā­pta­sya pa­lyo­pa­mā­saṃ­khye­ya­bhā­gaḥ­, śeṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="481,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,28</span>ṇām utkṛṣṭā pū­rva­ko­ṭī | iyam api tathaiva bā­dha­va­rji­te­ty ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3794"><l ana="bt" n="bt_8.17.1"><lb n="481,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.17.1</span>ta­thā­yu­ṣa­s tra­ya­striṃ­śa­tsā­ga­ro­pa­ma­saṃ­khya­yā | pa­ra­ma­sthi­ti­ni­rṇī­ti­r iti sā­ka­lya­taḥ smṛtā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3795" rend="justify"><lb n="481,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,30</span>ka­rma­ṇā­m a­ṣṭā­nā­m api parā sthitir iti śeṣaḥ || </p><p n="a_3796" rend="justify"><lb n="481,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,31</span>atha ve­da­nī­ya­sya kā­'­pa­rā sthitir ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.18 a_3797" rend="justify"><lb n="481,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.18 </span>aparā dvādaśa muhūrtā ve­da­nī­ya­sya || <ref type="no-sbt" rend="b">18</ref> || </p><p n="a_3798" rend="justify"><lb n="481,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 481,33</span>sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­ye iti vā­kya­śe­ṣaḥ | etad evāha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3799"><l ana="bt" n="bt_8.18.1"><pb n="482"/><lb n="482,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.18.1</span>adhunā ve­da­nī­ya­sya muhūrtā dvādaśa sthitiḥ | sā­ma­rthyā­n madhyamā madhye '­ne­ka­dhā saṃ­pra­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3800" rend="justify"><lb n="482,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,02</span>a­thā­yu­ṣo naṃ­ta­ra­yoḥ karmaṇoḥ kā jaghanyā sthitir ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.19 a_3801" rend="justify"><lb n="482,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.19 </span>nā­ma­go­tra­yo­r aṣṭau || <ref type="no-sbt" rend="b">19</ref> || </p><p n="a_3802" rend="justify"><lb n="482,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,04</span>muhūrtā ity a­nu­va­rta­te aparā sthitir iti ca | sā ca sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­ye vi­bhā­vya­te | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3803"><l ana="bt" n="bt_8.19.1"><lb n="482,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.19.1</span>sā nā­ma­go­tra­yo­r aṣṭau muhūrtā iti va­rta­nā­t | yām ādayo vya­va­cchi­nnāḥ kāmaṃ madhye stu madhyamā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3804" rend="justify"><lb n="482,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,06</span>a­tho­kte­bhyo 'nyeṣāṃ karmaṇāṃ kā nikṛṣṭā sthitir ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.20 a_3805" rend="justify"><lb n="482,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.20 </span>śe­ṣā­ṇā­m aṃ­ta­rmu­hū­rtā || <ref type="no-sbt" rend="b">20</ref> || </p><p n="a_3806" rend="justify"><lb n="482,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,08</span>aparā sthitir ity a­nu­va­rta­te | śeṣāṇi jñā­na­da­rśa­nā­va­ra­ṇāṃ­ta­rā­ya­mo­ha­nī­yā­yūṃ­ṣi | tatra jñā­na­da­rśa­nā­va­ra­ṇāṃ­ta­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="482,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,09</span>yāṇāṃ sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­ye­, mo­ha­nī­ya­syā­ni­vṛ­tti­bā­da­ra­sāṃ­pa­rā­ye­, āyuṣaḥ saṃ­khye­ya­va­rṣā­yu­ṣa­ti­rya­gma­nu­ṣye­ṣu || sarvaka<span type="hard-break">- </span><lb n="482,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,10</span>rmaṇāṃ sthi­ti­baṃ­dha­m u­pa­saṃ­ha­ra­nn āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3807"><l ana="bt" n="bt_8.20.1"><lb n="482,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.20.1</span>śeṣāṇāṃ ka­rma­ṇā­m aṃ­ta­rmu­hū­rtā ceti kārtsnyataḥ | ja­gha­nya­m a­dhya­mo­tkṛ­ṣṭā sthitiryā pra­ti­pā­di­tā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.20.2"><lb n="482,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.20.2</span>tayā vi­śe­ṣi­tai­r baṃdhaḥ karmabhiḥ svayam āhṛtaiḥ | sthi­ti­baṃ­dho va­bo­ddha­vya­sta­tprā­dhā­nya­vi­va­kṣa­yā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.20.3"><lb n="482,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.20.3</span>sthityā ke­va­la­yā baṃdhas ta­dva­cchū­nyai­r na yujyate | ta­dva­dā­śri­ta­yā tv asti bhū­mi­bhū­dha­ra­yo­r iva || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.20.4"><lb n="482,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.20.4</span>sthi­ti­śū­nyā­ni karmāṇi ni­ra­nva­ya­vi­nā­śa­taḥ | pra­dī­pā­di­va­d ity e­ta­tsthi­teḥ siddhāni dhāryate || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_3808" rend="justify"><lb n="482,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,15</span>nirṇītā hi sthitiḥ sa­rva­pa­dā­rthā­nāṃ kṣaṇād ūrdhvam api pra­tya­bhi­jñā­nā­d a­bā­dhi­ta­sva­rū­pā­dbhe­da­pra­tya­yā­d u­tpā­da­vi­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="482,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,16</span>śavat | tataḥ sthi­ti­ma­dbhiḥ ka­rma­bhi­r ātmanaḥ sthi­ti­baṃ­dho '­ne­ka­dhā sūtrito navadyo boddhavyaḥ pra­kṛ­ti­baṃ­dha­va­t || </p><p n="a_3809" rend="justify"><lb n="482,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,17</span>a­thā­nu­bha­va­baṃ­dhaṃ vyā­ca­ṣṭe­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.21 a_3810" rend="justify"><lb n="482,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.21 </span>vipāko '­nu­bha­vaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">21</ref> || </p><p n="a_3811" rend="justify"><lb n="482,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,19</span>viśiṣṭaḥ pāko nā­nā­vi­dho vā vi­pā­kaḥ­, pū­rvā­sra­va­tī­vrā­di­bhā­va­ni­mi­tta­vi­śe­ṣā­śra­ya­tvā­t dra­vyā­di­ni­mi­tta<span type="hard-break">- </span><lb n="482,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,20</span>bhedena vi­śva­rū­pa­tvā­c ca so nubhavaḥ kathyate | śu­bha­pa­ri­ṇā­mā­nāṃ pra­ka­rṣā­c chu­bha­pra­kṛ­tī­nāṃ prakṛṣṭo nu­bha­vaḥ­, a­śu­bha­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="482,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,21</span>ṇāmānāṃ pra­ka­rṣā­t ta­dvi­pa­rya­yaḥ | sa kiṃ­mu­khe­nā­tma­naḥ syād ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3812"><l ana="bt" n="bt_8.21.1"><lb n="482,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.21.1</span>vipāko nubhavo jñeyaḥ pu­dga­lā­di­mu­khe­na tu | karmaṇāṃ pha­la­ni­ṣpa­ttau sā­ma­rthyā­yo­ga­to nyathā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3813" rend="justify"><lb n="482,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,23</span>pu­dga­la­vi­pā­ki­nāṃ ka­rma­ṇā­m aṃ­go­pāṃ­gā­dī­nāṃ pu­dga­la­dvā­re­ṇā­nu­bha­vo '­nya­thā­tma­ni pha­la­dā­ne sā­ma­rthyā­bhā­vā­t­, <lb n="482,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,24</span>kṣe­tra­vi­pā­ki­nāṃ tu na­ra­kā­di­ga­ti­prā­yo­gyā­nu­pū­rvyā­dī­nāṃ kṣe­tra­dvā­re­ṇa­, jī­va­vi­pā­ki­nāṃ pu­na­rjñā­nā­va­ra­ṇa­sa­dve<span type="hard-break">- </span><lb n="482,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,25</span>dyā­dī­nā­m ā­tma­bhā­va­pra­ti­ṣe­dhā­vi­dhā­na­vi­dhā­nā­nāṃ jī­va­mu­khye­nai­va­, bha­va­vi­pā­ki­nāṃ tu nā­ra­kā­dyā­yu­ṣāṃ bha­va­dvā­re­ṇa <lb n="482,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,26</span>tata eva | tena mū­la­pra­kṛ­tī­nāṃ sva­mu­khe­nai­vā­nu­bha­vo­, a­tu­lya­jā­tī­yā­nā­m u­tta­ra­pra­kṛ­tī­nāṃ ca ni­ve­di­taḥ | tulya<span type="hard-break">- </span><lb n="482,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,27</span>jā­tī­yā­nāṃ tū­tta­ra­pra­kṛ­tī­nāṃ pa­ra­mu­khe­nā­pī­ti pra­ti­pa­tta­vya­m a­nya­trā­yu­rda­rśa­na­cā­ri­tra­mo­he­bhyaḥ­, teṣāṃ pa­ra­mu­khe­na svapha<span type="hard-break">- </span><lb n="482,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,28</span>ladāne sā­ma­rthyā­bhā­vā­t || </p><p n="a_3814" rend="justify"><lb n="482,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,29</span>kutaḥ pu­na­rjñā­nā­va­ra­ṇā­di­ka­rma­pra­kṛ­tī­nāṃ pra­ti­ni­ya­ta­pha­la­dā­na­sā­ma­rthyaṃ ni­ścī­ya­ta ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.22 a_3815" rend="justify"><lb n="482,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.22 </span>sa ya­thā­nā­ma || <ref type="no-sbt" rend="b">22</ref> || </p><p n="a_3816" rend="justify"><lb n="482,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,31</span>yasmād iti śeṣas tena jñā­nā­va­ra­ṇā­dī­nāṃ sa­vi­ka­lpā­nāṃ pra­tye­ka­m a­nva­rtha­saṃ­jñā­ni­rde­śā­t ta­da­nu­bha­va­saṃ­pra­tya­yaḥ | <lb n="482,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 482,32</span>jñā­nā­va­ra­ṇā­di­ka­m eva hi teṣāṃ pra­yo­ja­naṃ nānyad iti katham a­nva­rtha­saṃ­jñā na syāt ? tataḥ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3817"><l ana="bt" n="bt_8.22.1"><pb n="483"/><lb n="483,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.22.1</span>sā­ma­rthyā­n nā­ma­bhe­de­na jñā­ye­tā­nva­rtha­nā­ma­tā | nu­rjñā­nā­va­ra­ṇā­dī­nāṃ ka­rma­ṇā­m anyathā smṛteḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.22.2"><lb n="483,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.22.2</span>tathā cā­nu­bha­va­prā­ptai­r ātmanaḥ ka­rma­bhi­r bhavet | eṣo nu­bha­va­baṃ­dho syā­nyā­sra­va­sya vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3818" rend="justify"><lb n="483,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,03</span>kiṃ punar asmād a­nu­ma­vā­d da­tta­pha­lā­ni karmāṇy ātmany a­va­ti­ṣṭhaṃ­te kiṃ vā ni­rjī­ryaṃ­te ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.23 a_3819" rend="justify"><lb n="483,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.23 </span>tataś ca nirjarā || <ref type="no-sbt" rend="b">23</ref> || </p><p n="a_3820" rend="justify"><lb n="483,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,05</span>pūrvo pā­rji­ta­ka­rma­pa­ri­tyā­go nirjarā | sā dvi­pra­kā­rā vi­pā­ka­je­ta­rā ca | ni­mi­ttāṃ­ta­ra­sya sa­mu­cca­yā­rtha­ś caśabdaḥ | <lb n="483,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,06</span>tac ca ni­mi­ttāṃ­ta­raṃ tapo vi­jñe­yaṃ­, tapasā nirjarā ceti va­kṣya­mā­ṇa­tvā­t | saṃ­va­rā­t paratra pāṭha iti cen na, anu<span type="hard-break">- </span><lb n="483,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,07</span>bha­vā­nu­vā­da­pa­ri­hā­rā­rtha­tvā­t | pṛ­tha­gni­rja­rā­va­ca­na­m a­na­rtha­kaṃ baṃdhe ṃ­ta­rbhā­vā­d iti cen na, a­rthā­pa­ri­jñā­nā­t | phaladā<span type="hard-break">- </span><lb n="483,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,08</span>na­sa­ma­rthyaṃ hi a­nu­bha­va­baṃ­dha­s tato nu­bhū­tā­nāṃ gṛ­hī­ta­vī­ryā­ṇāṃ pu­dga­lā­nāṃ ni­vṛ­tti­r nirjarā | sā kathaṃ ta­trāṃ­ta­rbha­ve­t ? <lb n="483,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,09</span>tasya ta­ddhe­tu­tva­ni­rde­śā­t ta­dbhe­do­pa­pa­tteḥ | la­ghva­rtha­m ihaiva tapasā ceti va­kta­vya­m iti cen na, saṃ­va­rā­nu­gra­ha­taṃ­tra­tvā­t | <lb n="483,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,10</span>tapasā nirjarā ca bhavati saṃ­va­ra­ś ceti | dharme nta­rbhā­vā­t saṃ­va­ra­he­tu­tva­m iti cen na, pṛ­tha­ggra­ha­ṇa­sya prā­dhā­nya­sthā­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="483,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,11</span>nā­rtha­tvā­t | etad evāha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3821"><l ana="bt" n="bt_8.23.1"><lb n="483,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.23.1</span>tataś ca ni­rja­re­ty e­ta­tsaṃ­kṣe­pā­rtha­m i­ho­di­taṃ | ni­rja­rā­pra­stu­te­r agre py e­ta­dbhe­da­pra­si­ddha­ye || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.23.2"><lb n="483,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.23.2</span>ya­thā­kā­laṃ vi­pā­ke­na nirjarā ka­rma­ṇā­m iyaṃ | va­kṣya­mā­ṇā punar jī­va­syo­pa­kra­ma­ni­baṃ­dha­nā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.23.3"><lb n="483,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.23.3</span>prā­ga­nu­ktā sa­mu­ccā­ryā ca­śa­bde­nā­tra sā punaḥ | tapasā nirjarā ceti niyamo na ni­ru­cya­te || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.23.4"><lb n="483,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.23.4</span>phalaṃ dattvā ni­va­rtaṃ­te dra­vya­ka­rmā­ṇi dehinaḥ | te­nā­hṛ­ta­tva­taḥ svā­dyā­dyā­hā­ra­dra­vya­va­tsva­yaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.23.5"><lb n="483,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.23.5</span>bhā­va­ka­rmā­ṇi naśyaṃti ta­nni­vṛ­ttya­vi­śe­ṣa­taḥ | ta­tkā­rya­tvā­d ya­thā­gnyā­di­nā­śe dhū­mā­di­vṛ­tta­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.23.6"><lb n="483,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.23.6</span>tataḥ pha­lo­pa­bho­ge pi karmaṇāṃ na kṣayo nṛṇāṃ | pā­da­pā­di­va­d ity e­ta­dva­co pāstaṃ ku­nī­ti­kaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.23.7"><lb n="483,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.23.7</span>pā­ra­taṃ­trya­m a­ku­rvā­ṇāḥ puṃso ye ka­rma­pu­dga­lāḥ | ka­rma­tve­na vi­śi­ṣṭā­s te saṃto py a­trāṃ­ba­rā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_3822" rend="justify"><lb n="483,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,19</span>tad evam a­nu­bha­va­baṃ­dhaṃ pra­ti­pā­dyā­dhu­nā pra­de­śa­baṃ­dha­m a­va­ga­ma­yi­tu­m anāḥ prāha —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.24 a_3823" rend="justify"><lb n="483,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.24 </span>nā­ma­pra­tya­yāḥ sarvato yo­ga­vi­śe­ṣā­t sū­kṣmai­ka­kṣe­trā­va­gā­ha­sthi­tāḥ sarvā<span type="hard-break">- </span><lb n="483,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.24 </span>tma­pra­de­śe­ṣv a­naṃ­tā­naṃ­ta­pra­de­śāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">24</ref> || </p><p n="a_3824" rend="justify"><lb n="483,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,22</span>nāmnaḥ pratyayā nā­ma­pra­tya­yāḥ ity u­tta­ra­pa­da­pra­dhā­nā vṛttiḥ | nāmāsāṃ pratyaya iti cen na, sa­ma­ya­vi­ro­dhā­t | <lb n="483,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,23</span>a­nya­pa­dā­rthā­yāṃ hi vṛttau nā­ma­pra­tya­yo yāsāṃ pra­kṛ­tī­nā­m iti sa­rva­ka­rma­pra­kṛ­tī­nāṃ nā­ma­he­tu­ka­tvaṃ pra­sa­ktaṃ­, tac ca <lb n="483,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,24</span>sa­ma­ye­na vi­ru­dhya­te | tatra tāsāṃ ta­ddhe­tu­ka­tve­nā­na­bhi­dhā­nā­t pra­ti­ni­ya­ta­pra­do­ṣā­dyā­sra­va­ni­mi­tta­tva­pra­kā­śa­nā­t | <lb n="483,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,25</span>ke punas te nāmnaḥ pratyayāḥ kuto vety ā­ve­da­ya­nn ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3825"><l ana="bt" n="bt_8.24.1"><lb n="483,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.1</span>nā­mā­nva­rthaṃ pa­dā­khyā­taṃ pra­tya­yā­s tasya hetavaḥ | pradeśāḥ karmaṇo '­naṃ­tā­naṃ­ta­mā­na­vi­śe­ṣi­tāḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.24.2"><lb n="483,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.2</span>skaṃ­dhā­tma­nā vi­ru­dhyaṃ­te na pra­mā­ṇe­na tattvataḥ | skaṃ­dhā­bhā­ve kṣa­vi­jñā­nā­bhā­vā­t sarvā gṛ­hā­ga­te || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3826" rend="justify"><lb n="483,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,28</span>a­naṃ­tā­naṃ­ta­pra­de­śa­va­ca­naṃ pra­mā­ṇāṃ­ta­ra­vya­po­hā­rthaṃ | karmaṇo naṃ­tā­naṃ­tāḥ pradeśāḥ pa­ra­mā­ṇu­rū­pāḥ kathaṃ skaṃ­dhā­tma­nā <lb n="483,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,29</span>pa­ri­ṇa­maṃ­te pa­rva­tā­tma­nā sū­kṣma­sa­li­ka­ṇa­va­dvi­ro­dhā­t | tato na te nāmno jñā­nā­bhā­vā­de­r a­nu­bha­va­pha­la­sya hetava iti <lb n="483,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,30</span>na śaṃ­ka­nī­yaṃ­; skaṃ­dhā­bhā­ve kṣa­vi­jñā­nā­bhā­va­t sa­rva­pa­dā­rthā­gra­ha­ṇa­syā­nu­ṣa­kteḥ sa­ka­lā­nu­me­yā­rthā­nā­m api liṃ­gā­rtha­gra­ha<span type="hard-break">- </span><lb n="483,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,31</span>ṇā­saṃ­bha­vā­t | tṛ­tī­ya­sthā­na­saṃ­krāṃ­tā­nā­m api śa­bda­ga­myā­nāṃ pra­kā­śa­ka­śa­bda­gra­ha­ṇa­vi­ro­dhā­t | kha­saṃ­ve­da­nā­d ātmagra<span type="hard-break">- </span><lb n="483,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,32</span>haṇān na sa­rva­gra­ha­ṇa­m iti cen na, śa­rī­rā­di­skaṃ­dhā­bhā­ve ma­no­ni­mi­tta­ka­sya sva­saṃ­ve­da­na­syā­nu­pa­pa­tteḥ | mu­kta­sva­saṃ­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="483,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 483,33</span>di­ta­vi­jñā­nā­t sa­rvā­rtha­gra­ha­ṇa­si­ddhe­r na sa­rvā­rtha­gra­ha­ṇa iti cen na, liṃ­ga­śa­bdā­dya­gra­ha­ṇe ta­vdya­va­sthā­nu­pa­pa­tteḥ | na hi <pb n="484"/><lb n="484,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,01</span>pa­ra­mā­ṇa­va eva liṃ­ga­śa­bdā­tma­nā­m ā­tma­sā­n na ku­rva­te­, teṣāṃ sarvathā bu­ddhya­go­ca­ra­tvā­t | nāpi pa­ra­mā­ṇa­va <lb n="484,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,02</span>e­veṃ­dri­ya­bhā­vi­nā liṃ­gā­di­gra­ha­ṇa­ka­ra­ṇā­di­nā ni­yu­jyaṃ­te­, na ca śa­rī­ra­bhā­ve­nā­nu­bha­vā­khya­bho­gā­ya­ta­na­tvaṃ pra­ti­pa­dya­te <lb n="484,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,03</span>a­ti­pra­saṃ­gā­t | pa­ra­mā­ṇū­nā­m api sva­kā­ra­ṇa­vi­śe­ṣā­t ta­tho­tpa­tte­s ta­dbhā­vā­vi­ro­dha iti cen na; a­tyā­sa­nnā­saṃ­sṛ­ṣṭa­rū<span type="hard-break">- </span><lb n="484,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,04</span>pa­ta­yo­tpa­tte­r eva skaṃ­dha­ta­yo­tpa­tteḥ­, a­nya­thai­ka­tva­pa­ri­ṇā­ma­vi­ro­dhā­d u­kta­do­ṣa­sya ni­vā­ra­yi­tu­m a­śa­kte­r iti vi­cā­ri­taṃ <lb n="484,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,05</span>prāk | tataḥ sūktaṃ karmaṇaḥ pradeśāḥ skaṃ­dha­tve­na pa­ri­ṇā­m a­vi­śe­ṣā­n nāmnaḥ pratyayā na vi­ru­dhyaṃ­te tattvataḥ <lb n="484,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,06</span>pra­mā­ṇe­nā­dhi­ga­te­r iti | sa­rvā­tma­pra­de­śe­ṣv iti kim artham iti ced u­cya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3827"><l ana="bt" n="bt_8.24.3"><lb n="484,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.3</span>sarveṣv ā­tma­pra­de­śe­ṣu na ki­ya­tsu­ci­d eva te | ta­tpha­la­sya tathā vitte nīre kṣī­ra­pra­de­śa­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3828" rend="justify"><lb n="484,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,08</span>yathaiva hi sarvatra ka­la­śo­da­ke kṣī­ra­mi­śre kṣī­ra­ra­sa­vi­śe­ṣa­sya pha­la­syo­pa­la­bdheḥ sarveṣu ta­du­da­ka­pra­de­śe­ṣu kṣīra<span type="hard-break">- </span><lb n="484,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,09</span>saṃśleṣaḥ siddhas tathā sarveṣv ā­tma­pra­de­śe­ṣu ka­rma­pha­la­syā­jñā­nā­de­r u­pa­laṃ­bhā­t ka­rma­pra­de­śa­saṃ­śle­ṣaḥ si­ddhya­tī­ti sūkta<span type="hard-break">- </span><lb n="484,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,10</span>m idaṃ sa­rvā­tma­pra­de­śe­ṣv iti va­ca­na­m e­ka­pra­de­śā­d vya­po­hā­rtha­m iti | sū­kṣme­tyā­di ni­rde­śe­na kiṃ kṛtam ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3829"><l ana="bt" n="bt_8.24.4"><lb n="484,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.4</span>sū­kṣma­śa­bde­na ca yo­gya­sva­bhā­va­gra­ha­ṇā­ya te | pudgalāḥ pra­ti­pā­dyaṃ­te sthūlānāṃ ta­da­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_3830" rend="justify"><lb n="484,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,12</span>sū­kṣma­gra­ha­ṇaṃ gra­ha­ṇa­yo­gya­sva­bhā­va­pra­ti­pā­da­nā­rtha­m iti va­ca­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3831"><l ana="bt" n="bt_8.24.5"><lb n="484,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.5</span>e­ka­kṣe­trā­va­gā­hā­bhi­dhā­naṃ kṣe­trāṃ­ta­ra­sya tat | ni­vṛ­ttya­rthaṃ sthitāḥ syāt tu kri­yāṃ­ta­ra­ni­vṛ­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_3832" rend="justify"><lb n="484,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,14</span>e­ka­kṣe­trā­va­gā­ha­va­ca­naṃ kṣe­trāṃ­ta­ra­ni­vṛ­ttya­rthaṃ­, sthitā iti vacanaṃ kri­yāṃ­ta­ra­ni­vṛ­ttya­rtha­m iti pra­ti­pā­da­nā­t | <lb n="484,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,15</span>e­ka­kṣe­trā­va­gā­haḥ ko sāv iti cocyate —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3833"><l ana="bt" n="bt_8.24.6"><lb n="484,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.6</span>a­tyaṃ­ta­ni­vi­ḍā­va­sthā­va­gā­ho rthāt pra­tī­ya­te | tena te va­sthi­tā­s tatra gomaye dhū­ma­rā­śi­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_3834" rend="justify"><lb n="484,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,17</span>tataḥ sūkṣmāś ca te e­ka­kṣe­trā­va­gā­ha­sthi­tā­ś ceti sva­pa­dā­rtha­vṛ­ttiḥ pra­tye­yā­, te ca karmaṇaḥ pradeśāḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3835"><l ana="bt" n="bt_8.24.7"><lb n="484,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.7</span>bhūyaḥ pra­de­śa­m ekatra pradeśe dravyam īkṣyate | pa­ra­mā­ṇau yathā kṣmābhṛt kulaṃ naiveti kecana || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.24.8"><lb n="484,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.8</span>teṣām a­lpa­pra­de­śa­sthai­r ghanaiḥ ka­rpā­sa­piṃ­ḍa­kaiḥ | a­nyai­kāṃ­ti­ka­tā hetor bhū­yo­de­śai­r a­saṃ­śa­ya­m || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_3836" rend="justify"><lb n="484,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,20</span>yo­ga­vi­śe­ṣā­d iti vacanaṃ ni­mi­tta­ni­rde­śā­rthaṃ | katham ity ā­ha­;­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3837"><l ana="bt" n="bt_8.24.9"><lb n="484,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.9</span>yogaḥ pū­rvo­di­ta­sta­sya vi­śe­ṣā­t kā­ra­ṇā­t tathā | sthitās te tra vinā hetor ni­ya­tā­va­sthi­ti­kṣa­teḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_3838" rend="justify"><lb n="484,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,22</span>sarveṣu bhaveṣu sarvata ity anena kā­lo­pā­dā­naṃ kṛtam || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3839"><l ana="bt" n="bt_8.24.10"><lb n="484,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.10</span>sarveṣv a­sa­rve­ṣv ete kvacid eva bhaven na tu | sarvato va­ca­nā­d eva pra­ti­pa­tta­vya­m aṃjasā || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.24.11"><lb n="484,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.11</span>iti pra­de­śai­r yo baṃdhaḥ ka­rma­skaṃ­dhā­di­bhi­r mataḥ | sa nuḥ pra­de­śa­baṃ­dhaḥ syād eṣa baṃdho vi­la­kṣa­ṇaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.24.12"><lb n="484,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.12</span>so yaṃ kā­ra­ṇa­bhe­de­na kā­rya­bhe­de­na cāsthitaḥ | sva­bhā­va­sya ca bhedena ka­rma­baṃ­dha­ś ca­tu­rvi­dhaḥ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.24.13"><lb n="484,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.13</span>ba­ddha­spṛ­ṣṭā­di­bhe­de­nā­va­sthi­tā­di­bhi­dā­pi ca | dra­vyā­di­bhe­da­to nā­mā­di­pra­bhe­de­na vā tathā || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.24.14"><lb n="484,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.14</span>vinā pra­kṛ­ti­baṃ­dhā­n na syur jñā­nā­va­ra­ṇā­da­yaḥ | kā­rya­bhe­dā­t svayaṃ siddhāḥ sthi­ti­baṃ­dhā­d vinā sthirāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.24.15"><lb n="484,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.15</span>na cā­nu­bha­va­baṃ­dhe­na vi­nā­nu­bha­va­naṃ nṛṇāṃ | pra­de­śa­baṃ­dha­taḥ kṛtsnair naikair na vyā­pya­vṛ­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.24.16"><lb n="484,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.16</span>evaṃ kā­rya­vi­śe­ṣe­bhyo viśeṣo baṃ­dha­ni­ṣṭhi­taḥ | pratyeyo nekadhā yukter ā­ga­mā­c ca ta­thā­vi­dhā­t || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.24.17"><lb n="484,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.24.17</span>pu­ṇyā­sra­vo­kti­sā­ma­rthyā­t pu­ṇya­baṃ­dho '­va­ga­mya­te | sa­dve­dyā­dī­ni catvāri ta­tpu­ṇya­m iha sūtritaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_8.25 a_3840" rend="justify"><lb n="484,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.25 </span>sa­dve­dya­śu­bhā­yu­rnā­ma­go­trā­ṇi puṇyam || <ref type="no-sbt" rend="b">25</ref> || </p><p n="a_3841" rend="justify"><lb n="484,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,32</span>śu­bha­gra­ha­ṇa­m ā­yu­rā­dī­nāṃ vi­śe­ṣa­ṇaṃ | śu­bhā­yu­s tri­vi­dhaṃ­, śubhaṃ nāma sa­pta­triṃ­śa­dvi­ka­lpaṃ­, uccair gotraṃ ca śubhaṃ | <lb n="484,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 484,33</span>kutaḥ sa­dve­dyā­di pra­si­ddha­m ity ucyate —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3842"><l ana="bt" n="bt_8.25.1"><pb n="485"/><lb n="485,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.25.1</span>ya­syo­da­yā­t sukhaṃ tat syāt sadvedyaṃ dehināṃ tathā | śubham āyus tridhā yasya phalaṃ śu­bha­bha­va­tra­yaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.25.2"><lb n="485,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.25.2</span>sa­pta­triṃ­śa­dvi­ka­lpaṃ tu śubhaṃ nāma tathā phalaṃ | uccair gotraṃ śubhaṃ prāhuḥ śu­bha­saṃ­śa­bda­nā­rtha­ka­m || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.25.3"><lb n="485,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.25.3</span>iti kā­ryā­nu­me­yaṃ ta­ddvi­ca­tvā­riṃ­śa­dā­tma­ni | pā­pā­sra­vo­kti­sā­ma­rthyā­t pā­pa­baṃ­dho vya­va­sthi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3843" rend="justify"><lb n="485,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 485,04</span><hi rend="bold">pāpaṃ</hi> punas tataḥ puṇyād anyad ity atra sū­trya­te­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_8.26 a_3844" rend="justify"><lb n="485,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 8.26 </span>ato nyat pāpam || <ref type="no-sbt" rend="b">26</ref> || </p><p n="a_3845" rend="justify"><lb n="485,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 485,06</span>a­sa­dve­dyā­śu­bhā­yu­rnā­ma­go­trā­ṇī­ty arthaḥ | kutas ta­da­va­sī­ya­te ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3846"><l ana="bt" n="bt_8.26.1"><lb n="485,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.26.1</span>duḥ­khā­di­bhyo '­śu­bhe­bhya­s ta­tpha­le­bhya­s tv a­nu­mī­ya­te | hetubhyo dṛ­śya­mā­ne­bhya­s ta­jja­nmā­d vya­bhi­cā­ra­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.26.2"><lb n="485,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.26.2</span>evaṃ saṃ­kṣe­pa­taḥ ka­rma­baṃ­dho dve­dhā­va­ti­ṣṭha­te | pu­ṇya­pā­pā­ti­ri­kta­sya ta­syā­tyaṃ­ta­m a­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.26.3"><lb n="485,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.26.3</span>puṇyaṃ pu­ṇyā­nu­baṃ­dhī­ṣṭaṃ pāpaṃ pā­pā­nu­baṃ­dhi ca | kiṃcit pā­pā­nu­baṃ­dhi syāt kiṃcit pu­ṇyā­nu­baṃ­dhi ca || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.26.4"><lb n="485,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.26.4</span>yathārtho rthā­nu­baṃ­dhī syān nyā­yā­ca­ra­ṇa­pū­rva­kaḥ | ta­thā­na­rtho pi cāṃ­bho­dhi­sa­mu­ttā­rā­di­r a­rtha­kṛ­t || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.26.5"><lb n="485,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.26.5</span>a­nyā­yā­ca­ra­ṇā­yā­ta­s ta­dva­da­rtho py a­na­rtha­kṛ­t | anartho pīti ni­rṇī­ta­m u­dā­ha­ra­ṇa­m aṃjasā || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_3847" rend="justify"><lb n="485,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 485,12</span>tatra pā­pā­nu­baṃ­dhi­naḥ puṇyasya pu­ṇyā­nu­baṃ­dhi­na­ś ca pāpasya kāryaṃ da­rśa­ya­ti ya­tpra­da­rśa­na­sā­ma­rthyā­t pu­ṇyā­nu­baṃ­dhi­naḥ <lb n="485,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 485,13</span>puṇyasya pā­pā­nu­baṃ­dhi­na­ś ca pāpasya phalam || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3848"><l ana="bt" n="bt_8.26.6ab"><lb n="485,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.26.6ab</span>a­va­sī­ya­ti pra­tha­ma­ka­m uta saṃpadāṃ padaṃ sa­ma­nu­bha­vaṃ­ti vaṃ­dya­pā­dāḥ | </l><l ana="bt" n="bt_8.26.6cd"><lb n="485,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.26.6cd</span>tadanu ca vipadaṃ ga­rī­ya­sīṃ dadhati parām api niṃ­dya­vṛ­tti­tāṃ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_8.26.7ab"><lb n="485,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.26.7ab</span>yad iha tad i­ha­mu­tta­rai­na­so ni­ja­su­kṛ­ta­sya phalaṃ vadaṃti tajjñāḥ | </l><l ana="bt" n="bt_8.26.7cd"><lb n="485,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 8.26.7cd</span>ta­da­pa­ra­m api cā­di­mai­na­saḥ su­kṛ­ta­pa­ra­sya vi­pa­rya­ye­ṇa vṛtteḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_8.2 a_3849" rend="justify"><lb n="485,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 485,18</span>iti a­ṣṭa­mā­dhyā­ya­sya <hi rend="bold">dvi­tī­ya­m</hi> ā­hni­ka­m || </p><p ana="trailer" n="trailer_8 a_3850" rend="justify"><lb n="485,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 485,19</span>iti śrī<hi rend="bold">vi­dyā­naṃ­di</hi>ā­cā­rya­vi­ra­ci­te tattvārtha<hi rend="bold">ślo­ka­vā­rti­kā</hi>laṃkāre <hi rend="bold">aṣṭamo</hi> 'dhyāyaḥ || <ref type="no-trailer" rend="a">8</ref> || </p></div><div n="9"><head ana="bt" n="head_9 a_3851"><pb n="486"/><lb n="486,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 486,1</span>atha navamo 'dhyāyaḥ || <ref type="no-head" rend="a">9</ref> || </head><p ana="sbt" n="sbt_9.1 a_3852" rend="justify"><lb n="486,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.1 </span>ā­sra­va­ni­ro­dhaḥ saṃvaraḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">1</ref> || </p><p n="a_3853" rend="justify"><lb n="486,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,03</span>ka­rmā­ga­ma­ni­mi­ttā­prā­du­rbhū­ti­rā­sra­va­ni­ro­dhaḥ­, ta­nni­ro­dhe sati ta­tpū­rva­ka­rmā­dā­nā­bhā­vaḥ saṃvaraḥ | tathā nirdeśaḥ <lb n="486,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,04</span>kartavya iti cen na, kārye kā­ra­ṇo­pa­cā­rā­t | ni­ru­dhya­te 'nena nirodha iti vā, ni­ro­dha­śa­bda­sya ka­ra­ṇa­sā­dha­na<span type="hard-break">- </span><lb n="486,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,05</span>tvāt ā­sra­va­ni­ro­dhaḥ saṃvara ity ucyate na punaḥ ka­rmā­dā­nā­bhā­vaḥ | sa iti yo­ga­vi­bhā­go vā ā­sra­va­sya <lb n="486,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,06</span>nirodhaḥ tataḥ saṃvara iti | etad e­vā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3854"><l ana="bt" n="bt_9.1.1"><lb n="486,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.1.1</span>a­thā­sra­va­ni­ro­dhaḥ syāt saṃvaro '­pū­rva­ka­rma­ṇāṃ | kā­ra­ṇa­sya nirodhe hi baṃ­dha­kā­rya­sya nodayaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3855" rend="justify"><lb n="486,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,08</span>āsravaḥ kāraṇaṃ baṃdhasya kutaḥ siddha iti cet —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3856"><l ana="bt" n="bt_9.1.2"><lb n="486,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.1.2</span>āsravaḥ kāraṇaṃ baṃdhe siddhas ta­dbhā­va­bhā­va­taḥ | ta­nni­ro­dhe vi­ru­dhye­ta nātmā saṃ­vṛ­ta­rū­pa­bhṛ­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3857" rend="justify"><lb n="486,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,10</span>na hi nirodho ni­rū­pi­to a­bhā­va­s tasya bhā­vāṃ­ta­ra­sva­bhā­va­tva­sa­ma­rtha­nā­t­, te­nā­tmai­va ni­ru­ddhā­sra­vaḥ saṃ­vṛ­ta­sva<span type="hard-break">- </span><lb n="486,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,11</span>bhā­va­bhṛ­t saṃvaraḥ siddhaḥ sa­rva­thā­vi­ro­dhā­d bhā­vā­bhā­vā­bhyāṃ bhavato '­bha­va­ta­ś ca | baṃ­dha­syā­sra­va­kā­ra­ṇa­tva­va­t baṃ­dha­syai­va <lb n="486,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,12</span>nirodhaḥ saṃvara iti ka­ści­t­, tad a­yu­kta­m ity āha: —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3858"><l ana="bt" n="bt_9.1.3"><lb n="486,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.1.3</span>saṃvaraḥ pū­rva­baṃ­dha­sya nirodha iti bhāṣitaṃ | na yuktam āsrave saty apy e­ta­dbā­dhā­nu­ṣaṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3859" rend="justify"><lb n="486,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,14</span>na hi saty apy āsrave saṃvaraḥ saṃ­bha­va­ti sarvasya ta­tpra­saṃ­gā­t | na cā­pū­rva­ka­rma­baṃ­dha­sya nirodhe sa­tyā­sra­va­ni­ro­dha <lb n="486,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,15</span>eveti niyamo sti, kṣī­ṇa­ka­ṣā­ya­sa­yo­ga­ke­va­li­no­r a­pū­rva­baṃ­dha­ni­ro­dhe pi ka­rmā­sra­va­si­ddheḥ | pra­kṛ­tyā­di­sa­ka­la­baṃ­dha­ni<span type="hard-break">- </span><lb n="486,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,16</span>rodhas tu na nā­sra­va­ni­ro­dha­m aṃ­ta­re­ṇa bha­va­tī­ti ta­nni­ro­dha eva baṃ­dha­ni­ro­dha­s tato yuktam e­ta­dā­sra­va­ni­ro­dhaḥ karmaṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="486,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,17</span>m ātmanaḥ saṃvara iti | mi­thyā­da­rśa­nā­di­pra­tya­ya­dha­rma­saṃ­va­ra­ṇaṃ saṃvaraḥ | sa dvedhā, dra­vya­bhā­va­bhe­dā­t | saṃ­sā­ra­ni<span type="hard-break">- </span><lb n="486,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,18</span>mi­tta­kri­yā­ni­vṛ­tti­r bhā­va­saṃ­va­raḥ­, ta­nni­ro­dhe ta­tpū­rva­ka­ka­rma­pu­dga­lā­dā­na­vi­cche­do dra­vya­saṃ­va­raḥ | ta­dvi­bhā­va­nā­rthaṃ guṇasthā<span type="hard-break">- </span><lb n="486,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,19</span>na­vi­bhā­ga­va­ca­naṃ | mi­thyā­dṛ­ṣṭi­sā­sā­da­na­sa­mya­gdṛ­ṣṭi­sa­mya­gmi­thyā­dṛ­ṣṭya­saṃ­ya­ta­sa­mya­gdṛ­ṣṭi­saṃ­ya­tā­saṃ­ya­ta­pra­ma­tta­saṃ­ya­tā­pra­ma­tta<span type="hard-break">- </span><lb n="486,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,20</span>saṃ­ya­tā­pū­rva­ka­ra­ṇā­ni­vṛ­tti­bā­da­ra­sāṃ­pa­rā­ya­sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­yo­pa­śa­ma­ka­kṣa­pa­ko­pa­śāṃ­ta­kṣī­ṇa­ka­ṣā­ya­vī­ta­rā­ga­cha­dma­stha­sa­yo­gā­yo<span type="hard-break">- </span><lb n="486,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,21</span>gi­ke­va­li­bhe­dā­d gu­ṇa­sthā­na­vi­ka­lpaḥ | tatra mi­thyā­da­rśa­no­da­ya­va­śī­kṛ­to mi­thyā­tvo­da­ye '­sa­mya­gmi­thyā­dṛ­ṣṭiḥ­, ta­du­da­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="486,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,22</span>bhāve '­naṃ­tā­nu­baṃ­dhi­ka­ṣā­yo­da­ya­vi­dhe­yī­kṛ­taḥ sā­sā­da­na­sa­mya­gdṛ­ṣṭiḥ­, sa­mya­ṅmi­thyā­dṛ­ṣṭiḥ­, sa­mya­ktvo­pe­ta­ś cā­ri­tra­mo<span type="hard-break">- </span><lb n="486,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,23</span>ho­da­yā­pā­di­tā­vi­ra­ti­r a­saṃ­ya­ta­sa­mya­gdṛ­ṣṭiḥ­, vi­ṣa­ya­vi­ra­ti­pa­ri­ṇa­taḥ saṃ­ya­tā­saṃ­ya­taḥ­, pa­ri­prā­pta­saṃ­ya­maḥ pra­mā­da­vā­n <lb n="486,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,24</span>pra­ma­tta­saṃ­ya­taḥ pra­mā­da­vi­ra­hi­to '­pra­ma­tta­saṃ­ya­taḥ­, a­pū­rva­ka­ra­ṇa­pa­ri­ṇā­maḥ u­pa­śa­ma­kaḥ kṣa­pa­ka­ś co­pa­cā­rā­t­, anivṛ<span type="hard-break">- </span><lb n="486,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,25</span>tti­pa­ri­ṇā­ma­va­śā­t sthū­la­bhā­ve­no­pa­śa­ma­kaḥ kṣa­pa­ka­ś cā­ni­vṛ­tti­bā­da­ra­sāṃ­pa­rā­yaḥ­, sū­kṣma­bhā­ve­no­pa­śa­mā­t kṣa­pa­ṇā­c ca <lb n="486,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,26</span>sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­yaḥ­, sa­rva­syo­pa­śa­mā­t kṣa­pa­śā­c co­pa­śāṃ­ta­ka­ṣā­yaḥ kṣī­ṇa­ka­ṣā­ya­ś ca, ghā­ti­ka­rma­kṣa­yā­dā­vi­rbhū­ta­jñā­nā­dya­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="486,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,27</span>śayaḥ kevalī | sa dvividho yo­ga­bhā­vā­bhā­va­bhe­dā­t | tatra mi­thyā­tva­pra­tya­ya­sya ka­rma­ṇa­s ta­da­bhā­ve saṃvaro jñeyaḥ | <lb n="486,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,28</span>a­saṃ­ya­ma­sri­vi­dho '­naṃ­tā­nu­baṃ­dhya­pra­tyā­khyā­na­pra­tyā­khyā­no­da­ya­vi­ka­lpā­t ta­tpra­tya­ya­sya ta­da­bhā­ve saṃ­va­raḥ­, pra­mā­do­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="486,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,29</span>nītasya ta­da­bhā­ve ni­ro­dhaḥ­, ka­ṣā­yā­sra­va­sya ta­nni­ro­dhe ni­rā­saḥ­, ke­va­la­yo­ga­ni­mi­ttaṃ sadvedyaṃ ta­da­bhā­ve tasya <lb n="486,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 486,30</span>nirodha iti sa­ka­la­saṃ­va­ro a­yo­ga­ke­va­li­naḥ | sa­yo­ga­ke­va­lyaṃ­te­ṣu gu­ṇa­sthā­ne­ṣu de­śa­saṃ­va­raḥ pra­ti­pa­tta­vyaḥ || </p><p n="a_3860" rend="justify"><pb n="487"/><lb n="487,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,01</span>sa kaiḥ kriyata ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.2 a_3861" rend="justify"><lb n="487,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.2 </span>sa gu­pti­sa­mi­ti­dha­rmā­nu­pre­kṣā­pa­rī­ṣa­ha­ja­ya­cā­ri­traiḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">2</ref> || </p><p n="a_3862" rend="justify"><lb n="487,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,03</span>saṃ­sā­ra­kā­ra­ṇa­go­pa­nā­d guptiḥ, sa­mya­ga­ya­naṃ sa­mi­tiḥ­, iṣṭe sthāne dhatte iti dharmaḥ, sva­bhā­vā­nu­ciṃ­ta­na­m a­nu­pre­kṣā­, <lb n="487,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,04</span>pa­ri­ṣa­hmaṃ­te iti pa­rī­ṣa­hā­s teṣāṃ jayo nya­kkā­raḥ­, cā­ri­tra­śa­bdo vyā­khyā­tā­rthaḥ | saṃ­vṛ­ṇva­to gu­ptyā­di­bhiḥ guptyā<span type="hard-break">- </span><lb n="487,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,05</span>daya iti cā­sra­va­ni­mi­tta­ka­rma­saṃ­va­ra­ṇā­t | sa iti vacanaṃ gu­ptyā­di­bhiḥ sākṣāt saṃ­baṃ­dha­nā­rthaṃ || kuto guptyādi<span type="hard-break">- </span><lb n="487,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,06</span>bhir gu­ptyā­da­ya eva vā saṃvaraḥ syād ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3863"><l ana="bt" n="bt_9.2.1"><lb n="487,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.2.1</span>sa cā­sra­va­ni­ro­dhaḥ syād gu­ptyā­di­bhi­r u­dī­ri­taiḥ | ta­tkā­ra­ṇa­vi­pa­kṣa­tvā­t teṣām iti vi­ni­śca­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3864" rend="justify"><lb n="487,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,08</span>tatra guptīnāṃ ta­tkā­ra­ṇa­vi­pa­kṣa­tvaṃ na tāvad a­si­ddhaṃ­, ka­rmā­ga­ma­na­kā­ra­ṇā­nāṃ kā­yā­di­yo­gā­nāṃ vi­ro­dhi­naḥ <lb n="487,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,09</span>sva­rū­pa­ni­śca­yā­t | tathā sa­mi­tyā­dī­nāṃ vā sa­mi­tyā­di­ta­tkā­ra­ṇa­vi­ru­ddha­bhā­va­na­yā pra­ti­pā­da­nā­t || </p><p n="a_3865" rend="justify"><lb n="487,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,10</span>atha dharme nta­rbhū­te­na tapasā kiṃ saṃvara eva kriyate kiṃ vānyad api kiṃcid ity ā­re­kā­yā­m idam ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.3 a_3866" rend="justify"><lb n="487,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.3 </span>tapasā nirjarā ca || <ref type="no-sbt" rend="a">3</ref> || </p><p n="a_3867" rend="justify"><lb n="487,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,12</span>dharme ṃ­ta­rbhā­vā­t pṛ­tha­ggra­ha­ṇa­m a­na­rtha­ka­m iti cen na, ni­rja­rā­ka­ra­ṇa­tva­khyā­pa­nā­rtha­tvā­t tapasaḥ | pra­dhā­na­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ <lb n="487,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,13</span>ca | saṃ­va­ra­ni­mi­tta­tva­sa­mu­cca­yā­rtha­ś caśabdaḥ | tapaso bhyu­da­ya­he­tu­tvā­n ni­rja­rāṃ­ga­tvā­bhā­va iti cen na, e­ka­syā­ne­ka­kā­ryā<span type="hard-break">- </span><lb n="487,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,14</span>raṃ­bha­da­rśa­nā­t | gu­ṇa­pra­dhā­na­pha­lo­pa­pa­tte­r vā kṛ­ṣī­va­la­va­t | kena hetunā —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3868"><l ana="bt" n="bt_9.3.1"><lb n="487,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.3.1</span>tapasā nirjarā ca syāt saṃ­va­ra­ś ceti sūtritaṃ | saṃ­ci­tā­pū­rvā­ka­rmā­pti­vi­pa­kṣa­tve­na tasya nu || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3869" rend="justify"><lb n="487,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,16</span>tapo dvya­pū­rva­do­ṣa­ni­ro­dhi saṃ­ci­ta­do­ṣa­vi­nā­śi ca laṃ­gha­nā­di­va­t prasiddhaṃ | tatas tena saṃ­va­ra­ni­rna­ra­yoḥ <lb n="487,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,17</span>kriyā na vi­ru­dhya­te || </p><p n="a_3870" rend="justify"><lb n="487,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,18</span>atha kā guptir ity ā­ha­;­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.4 a_3871" rend="justify"><lb n="487,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.4 </span>sa­mya­gyo­ga­ni­gra­ho guptiḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">4</ref> || </p><p n="a_3872" rend="justify"><lb n="487,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,20</span>yo­ga­śa­bdo vyā­khyā­tā­rthaḥ­, prā­kā­myā­bhā­vo ni­gra­haḥ­, samyag iti vi­śe­ṣa­ṇaṃ sa­tkā­ra­lo­ka­pa­ri­paṃ­ktyā­dyā­kāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="487,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,21</span>kṣā­ni­vṛ­ttya­rthaṃ | tasmāt kā­yā­di­ni­ro­dhā­t ta­nni­mi­tta­ka­rmā­nā­sra­va­ṇā­t saṃ­va­ra­pra­si­ddhiḥ | kīdṛk saṃ­va­ra­s tayā <lb n="487,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,22</span>vi­dhī­ya­ta ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3873"><l ana="bt" n="bt_9.4.1"><lb n="487,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.4.1</span>yogānāṃ nigrahaḥ sa­mya­ggu­pti­s tredhā ta­yo­tta­maḥ | saṃvaro baṃ­dha­he­tū­nāṃ pra­ti­pa­kṣa­sva­bhā­va­yā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3874" rend="justify"><lb n="487,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,24</span>kaḥ punaḥ sakalaṃ saṃvaraṃ sa­mā­sā­da­ya­tī­ty āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3875"><l ana="bt" n="bt_9.4.2"><lb n="487,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.4.2</span>ayogaḥ kevalī sarvaṃ saṃvaraṃ pra­ti­pa­dya­te | dravyato bhā­va­ta­ś ceti paraṃ śreyaḥ sa­ma­ś­‍­nu­te || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3876" rend="justify"><lb n="487,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,26</span>kāḥ sa­mi­ta­ya ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.5 a_3877" rend="justify"><lb n="487,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.5 </span>ī­ryā­bhā­ṣai­ṣa­ṇā­dā­na­ni­kṣe­po­tsa­rgāḥ sa­mi­ta­yaḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">5</ref> || </p><p n="a_3878" rend="justify"><lb n="487,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,28</span>sa­mya­ggra­ha­ṇe­nā­nu­va­rta­mā­ne­na pra­tye­ka­m a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ­, sa­mya­gī­rye­tyā­diḥ | sa­mi­ti­r ity a­nva­rtha­saṃ­jñā vā tāṃtrikā <lb n="487,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,29</span>paṃcānāṃ | tatra caryāyāṃ jī­va­bā­dhā­pa­ri­hā­ra ī­rmā­sa­mi­tiḥ­, sū­kṣma­vā­da­rai­ka­dvi­tri­ca­tu­riṃ­dri­ya­saṃ­jñya­saṃ­jñi­paṃ­ceṃ­dri­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="487,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,30</span>pa­ryā­pta­kā­pa­ryā­pta­ka­bhe­dā­c ca­tu­rda­śa­jī­va­sthā­nā­ni ta­dvi­ka­lpa­jī­va­bā­dhā­pa­ri­ha­ra­ṇaṃ sa­mī­ryā­sa­mi­ti­r ity arthaḥ | hitami<span type="hard-break">- </span><lb n="487,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,31</span>tā­saṃ­di­gdhā­bhi­dhā­naṃ bhā­ṣā­sa­mi­tiḥ | a­nnā­dā­v u­dga­mā­di­do­ṣa­va­rja­na­me­ṣa­ṇā­sa­mi­tiḥ­, u­dga­mā­da­yo hi doṣāḥ – udga<span type="hard-break">- </span><lb n="487,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 487,32</span>mo­tpā­da­nai­ṣa­ṇa­saṃ­yo­ja­na­pra­mā­ṇāṃ­gā­ra­kā­ra­ṇa­dhū­ma­pra­tya­yā­s teṣāṃ na­va­bhi­r api ko­ṭi­bhi­r va­rja­na­me­ṣa­ṇā­sa­mi­ti­r ity arthaḥ | <pb n="488"/><lb n="488,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,01</span>dha­rmo­pa­ka­ra­ṇāṃ gra­ha­ṇa­vi­sa­rja­naṃ prati ya­ta­na­m ā­dā­na­ni­kṣe­pa­ṇā­sa­mi­tiḥ | jī­vā­vi­ro­ghe­nāṃ­ga­ma­la­ni­rha­ra­ṇaṃ samu<span type="hard-break">- </span><lb n="488,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,02</span>tsa­rga­sa­mi­tiḥ | vā­kkā­ya­gu­pti­r iyam apīti cen na, tatra sa­rva­kā­la­vi­śe­ṣe sati sa­rva­ni­gra­ho­pa­pa­tteḥ | nanu ca <lb n="488,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,03</span>pā­trā­bhā­vā­t pā­ṇi­pu­ṭā­hā­rā­ṇāṃ saṃ­va­rā­bhā­va iti cen na, pā­tra­gra­ha­ṇā­t pa­ri­gra­ha­do­ṣā­t dai­nya­pra­saṃ­gā­c ca | a­nna­va­tta<span type="hard-break">- </span><lb n="488,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,04</span>tprasaṃga iti cen na, tena vi­nā­bhā­vā­t ci­ra­kā­laṃ ta­pa­śca­ra­ṇa­sya | naivaṃ tasya pātrādi vi­nā­bhā­va iti na para<span type="hard-break">- </span><lb n="488,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,05</span>marṣibhiḥ pātrādi grāhyaṃ prā­su­kā­nna­gra­ha­ṇa­va­t | kutaḥ sa­mi­tī­nāṃ saṃ­va­ra­tva­m ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3879"><l ana="bt" n="bt_9.5.1"><lb n="488,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.5.1</span>sa­mya­k­‌­pra­bhṛ­ta­yaḥ paṃ­ce­ryā­dyāḥ sa­mi­ta­yaḥ smṛtāḥ | a­saṃ­ya­ma­bha­va­syā­bhi­rā­sra­va­sya ni­ro­dha­naṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.5.2"><lb n="488,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.5.2</span>ta­dvi­pa­kṣa­tva­ta­s tāsām iti deśena saṃvaraḥ | samitau va­rta­mā­nā­nāṃ saṃ­ya­tā­nāṃ ya­thā­ya­thaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3880" rend="justify"><lb n="488,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,08</span>atha dha­rma­pra­ti­pā­da­nā­rtha­m āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.6 a_3881" rend="justify"><lb n="488,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.6 </span>u­tta­ma­kṣa­mā­mā­rda­vā­rja­va­śau­ca­sa­tya­saṃ­ya­ma­ta­pa­styā­gā­kiṃ­ca­nya­bra­hma­ca­ryā­ṇi <lb n="488,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.6 </span>dharmaḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">6</ref> || </p><p n="a_3882" rend="justify"><lb n="488,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,11</span>pra­va­rta­mā­na­sya pra­mā­da­pa­ri­hā­rā­rthaṃ dha­rma­va­ca­naṃ­, kro­dho­tpa­tti­ni­mi­ttā­vi­sa­hyā­kro­śā­di­saṃ­bha­ve kā­lu­ṣyā­bhā­vaḥ <lb n="488,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,12</span>kṣamā, jā­tyā­di­ma­dā­ve­śā­dya­bhi­mā­nā­bhā­vo mā­rda­vaṃ­, yo­ga­syā­va­kra­tā­rja­vaṃ­, pra­ka­rṣa­prā­pta­lo­bha­ni­vṛ­ttiḥ śaucaṃ, guptā<span type="hard-break">- </span><lb n="488,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,13</span>v aṃ­ta­rbhā­va iti cen na, tatra mā­na­sa­pa­ri­spaṃ­da­pra­ti­ṣe­dhā­t | ā­kiṃ­ca­nye '­va­ro­dha iti cen na, tasya nai­rma­lya­pra­dhā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="488,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,14</span>tvāt | ta­cca­tu­rvi­dhaṃ śaucaṃ tato 'nyad eva | kuta iti cet, jī­vi­tā­ro­gyeṃ­dri­yo­pa­bho­ga­bhe­dā­t ta­dvi­ṣa­ya­prā­pta­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="488,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,15</span>ka­rṣa­lo­bha­ni­vṛ­tteḥ śau­ca­la­kṣa­ṇa­tvā­t | satsu sā­dhu­va­ca­naṃ satyaṃ | bhā­ṣā­sa­mi­tā­v aṃ­ta­rbhā­va iti cen na, tatra sādhva<span type="hard-break">- </span><lb n="488,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,16</span>sā­dhu­bhā­ṣā­vya­va­hā­re hi­ta­mi­tā­rtha­tvā­t | bahv api va­kta­vyaṃ­, a­nya­thā­na­rtha­pra­saṃ­gā­t | na bhā­ṣā­di­ni­vṛ­ttiḥ saṃyamo <lb n="488,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,17</span>gu­ptyaṃ­ta­rbhā­vā­t | nāpi kā­yā­di­pra­vṛ­tti­rvi­śi­ṣṭā saṃ­ya­maḥ­, sa­mi­ti­pra­saṃ­gā­t | tra­sa­sthā­va­ra­ba­dhā­t pra­ti­ṣe­dha <lb n="488,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,18</span>ā­tyaṃ­ti­kaḥ saṃyama iti cen na, pa­ri­hā­ra­vi­śu­ddhi­cā­ri­tre ṃ­ta­rbhā­vā­t | kas tarhi saṃyamaḥ ? sa­mi­ti­ṣu va­rta­mā­na­sya <lb n="488,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,19</span>prā­ṇīṃ­dri­ya­pa­ri­hā­raḥ saṃ­ya­maḥ­, ato pa­hṛ­ta­saṃ­ya­ma­bhe­da­si­ddhiḥ | saṃyamo hi dvi­vi­dhaḥ­, u­pe­kṣā­saṃ­ya­mo a­pa­hṛ­ta­saṃ­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="488,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,20</span>maś ceti | de­śa­kā­la­vi­dhā­na­jña­sya pa­rā­nu­ro­dha­no­tsṛ­ṣṭa­kā­ya­sya tridhā guptasya rā­ga­dve­ṣā­na­bhi­ṣaṃ­ga­la­kṣa­ṇa u­pe­kṣā­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="488,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,21</span>yamaḥ | a­pa­hṛ­ta­saṃ­ya­ma­s trividhaḥ utkṛṣṭo madhyamo ja­gha­nya­ś ceti | tatra prā­su­ka­va­sa­tyā­hā­ra­mā­tra­bā­hya­sā­dha­na­sya <lb n="488,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,22</span>svā­dhī­ne­ta­ra­jñā­na­ca­ra­ṇa­ka­ra­ṇa­sya bā­hma­jaṃ­tū­pa­ni­pā­te saty apy ātmānaṃ tato pahṛtya jīvān pa­ri­pā­la­ya­ta u­tkṛ­ṣṭaḥ­, <lb n="488,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,23</span>mṛdunā pramṛjya jaṃtūn a­pa­ha­ra­to ma­dhya­maḥ­, u­pa­ka­ra­ṇāṃ­ta­re­ccha­yā jaghanyaḥ | ta­tpra­ti­pā­da­nā­rthaḥ śu­ddhya­ṣṭa­ko­pa­de­śaḥ | <lb n="488,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,24</span>bhā­va­śu­ddhyā­da­yo ṣṭau śuddhayaḥ | tatra bhā­va­śu­ddhiḥ ka­rma­kṣa­yo­pa­śa­ma­ja­ni­tā mo­kṣa­mā­rga­ru­cyā­hi­ta­pra­sā­dā rā­gā­dyu­pa­pla<span type="hard-break">- </span><lb n="488,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,25</span>va­ra­hi­tā­, tasyāṃ satyām ācāraḥ pra­kā­śa­te pa­ri­śu­ddha­bhi­tti­ga­ta­ci­tra­ka­rma­va­t | kā­ya­śu­ddhiḥ ni­rā­va­ra­ṇā­bha­ra­ṇā nira<span type="hard-break">- </span><lb n="488,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,26</span>sta­saṃ­skā­rā ya­thā­jā­ta­ma­la­dhā­ri­ṇī ni­rā­kṛ­tāṃ­ga­vi­kā­rā sarvatra pra­ya­ta­vṛ­ttiḥ pra­śa­ma­su­khaṃ mū­rti­maṃ­taṃ pra­da­rśa­yaṃ­tī­, <lb n="488,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,27</span>tasyāṃ satyāṃ na svato sya bhayaṃ u­pa­jā­ya­te nāpy a­nya­ta­s tasya kā­ra­ṇā­bhā­vā­t | vi­na­ya­śu­ddhiḥ a­rha­dā­di­ṣu parama<span type="hard-break">- </span><lb n="488,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,28</span>guruṣu ya­thā­rha­pū­jā­pra­va­ṇā jñā­nā­di­ṣu ca ya­thā­vi­dhi bha­kti­yu­ktā guroḥ sa­rva­trā­nu­kū­la­vṛ­ttiḥ pra­śna­svā­dhyā­ya­vā<span type="hard-break">- </span><lb n="488,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,29</span>canā ka­thā­vi­jñā­pa­nā­di­ṣu pra­ti­pa­tti­ku­śa­lā de­śa­kā­la­bhā­vā­va­bo­dha­ni­pu­ṇā sa­dā­cā­rya­ma­tā­nu­cā­ri­ṇī­, tanmūlāḥ <lb n="488,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,30</span>sa­rva­saṃ­pa­daḥ | ī­ryā­pa­tha­śu­ddhiḥ nā­nā­vi­dha­jī­va­sthā­na­yo nyā­śra­yā­va­bo­dha­ja­ni­ta­pra­ya­tna­pa­ri­hṛ­ta­jaṃ­tu­pī­ḍā­jñā­nā­d ity asveṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="488,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,31</span>dri­ya­pra­kā­śa­ni­rī­kṣi­ta­de­śa­gā­mi­nī dru­ta­vi­laṃ­bi­ta­saṃ­bhrāṃ­tā vi­smi­ta­lī­lā­vi­kā­ra­di­gaṃ­ta­rā­va­lo­ka­nā­di virahi<span type="hard-break">- </span><lb n="488,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,32</span>ta­ga­ma­nā­, tasyāṃ satyāṃ saṃyamaḥ pra­ti­ṣṭhi­to bhavati vibhava iva sunītau | bhi­kṣā­śu­ddhiḥ pa­rī­kṣi­to­bha­ya­pra­cā­rā <lb n="488,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,33</span>pra­mṛ­ṣṭa­pū­rvā­pa­ra­svāṃ­ga­de­śa­vi­dhā­nā ā­cā­ra­sū­tro­kta­kā­la­de­śa­pra­vṛ­tti­pra­ti­pa­tti­ku­śa­lā lā­bhā­lā­bha­mā­na­pra­ti­mā­na­sa­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="488,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 488,34</span>na­ma­no­vṛ­ttiḥ lo­ka­ga­rhi­ta­ku­la­pa­ri­va­rja­na­pa­rā caṃ­dra­ga­ti­r iva hī­nā­dhi­ka­gṛ­hā vi­śi­ṣṭo­pa­sthā­nā dī­nā­nā­tha­dā­na­śā<span type="hard-break">- </span><pb n="489"/><lb n="489,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,01</span>lā­vi­vā­ha­ya­ja­na­ge­hā­di­pa­ri­va­rja­no­pa­la­kṣi­ta­dī­na­vṛ­tti­vi­ga­mā prā­su­kā­hā­ra­ga­ve­ṣa­pra­ṇi­dhā­nā ā­ga­ma­vi­dhi­nā nira<span type="hard-break">- </span><lb n="489,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,02</span>va­dyā­śa­na­pa­ri­prā­pta­prā­ṇa­yā­trā­pha­lā­t ta­tpra­ti­ba­ddhā hi ca­ra­ṇa­saṃ­pa­t gu­ṇa­saṃ­pa­d iva sā­dhu­ja­na­se­vā­ni­baṃ­dha­kā lābhālā<span type="hard-break">- </span><lb n="489,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,03</span>bhayoḥ su­ra­sa­vi­ra­sa­yo­ś ca sa­ma­saṃ­to­ṣa­va­dbhi­r bhikṣeti bhā­ṣya­te­, yathā sa­lī­la­sā­laṃ­kā­ra­va­ra­yu­va­ti­bhi­r u­pa­nī­ya­mā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="489,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,04</span>dhāso gaur na ta­daṃ­ga­ga­ta­sauṃ­da­rya­ni­rī­kṣa­ṇa­pa­raḥ tṛṇam evātti yathā vā tṛ­ṇa­la­vaṃ nā­nā­de­śa­sthaṃ ya­thā­lā­bha­m a­bhya­va­ha­ra­ti <lb n="489,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,05</span>na yo­ja­nā­saṃ­pa­da­m a­ve­kṣa­te­, tathā bhikṣur api bhi­kṣā­pa­ri­ve­ṣa­ka­ja­na­mṛ­du­la­li­ta­rū­pa­ve­ṣa­vi­lā­sa­vi­lo­ka­na­ni­ru­tsu­kaḥ <lb n="489,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,06</span>śu­ṣka­dra­vā­hā­ra­yo­ja­nā­vi­śe­ṣaṃ vā­na­pe­kṣa­mā­ṇaḥ ya­thā­ga­ta­m a­śnā­tī­ti gaur iva gor vā cāro gocara iti ca vyapadi<span type="hard-break">- </span><lb n="489,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,07</span>śyate tathā ga­ve­ṣa­ṇe­ti ca | yathā śakaṭaṃ ra­tna­bhā­ra­pa­ri­pū­rṇaṃ yena ke­na­ci­t sne­he­nā­kṣa­le­paṃ kṛ­tvā­bhi­la­ṣi­taṃ <lb n="489,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,08</span>de­śāṃ­ta­raṃ va­ṇi­gja­no nayati tathā munir gu­ṇa­ra­tna­bha­ri­tāṃ ta­nu­śa­ka­ṭi­m a­na­va­dya­bhi­kṣa­yā­yu­ra­kṣa­mra­kṣa­ṇe­nā­bhi­pre­ta­sa­mā­dhi<span type="hard-break">- </span><lb n="489,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,09</span>pattanaṃ prā­pa­ya­tī­ti a­kṣa­mra­kṣa­ṇa­m iti ca nāma nirūḍhaṃ | yathā bhāṃ­ḍā­gā­re sa­mu­tthi­ta­m a­na­la­m a­śu­ci­nā śucinā <lb n="489,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,10</span>vā vāriṇā śa­ma­ya­ti gṛhī yatir apīti u­da­rā­gni­pra­śa­ma­na­m iti ca ni­ru­cya­te­, dā­tṛ­ja­na­bā­dha­yā vinā <lb n="489,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,11</span>kuśalo muniḥ bhra­ma­ra­va­d ā­ha­ra­tī­ti bhra­ma­rā­hā­ra ity api pa­ri­bhā­ṣya­te­, yena ke­na­ci­t pra­kā­re­ṇa śva­bhra­pū­ra­ṇa­va­du­da­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="489,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,12</span>ga­rta­ma­na­gā­raḥ pū­ra­ya­ti svā­du­ne­ta­re­ṇa vā­hā­re­ṇe­ti śva­bhra­pū­ra­ṇa­m iti ca ni­ru­cya­te | pra­ti­ṣṭhā­pa­na­śu­ddhi­pa­raḥ saṃyataḥ <lb n="489,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,13</span>na­kha­ro­ma­siṃ­ghā­ṇa­ka­ni­ṣṭhī­va­na­śu­kro­ccā­ra­pra­sra­va­ṇa­śo­dha­ne de­ha­pa­ri­tyā­ge ca vi­di­ta­de­śa­kā­lo jaṃ­tū­pa­ro­dha­m aṃ­ta­re­ṇa <lb n="489,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,14</span>pra­ya­ta­te | saṃ­ya­te­na śa­ya­nā­sa­na­śu­ddhi­pa­re­ṇa srī­va­dhi­ka­cau­ra­pā­na­śauṃ­ḍa­śā­ku­ni­kā­di­pā­pa­ja­na­vā­sāḥ vādyāḥ śrṛṃgā<span type="hard-break">- </span><lb n="489,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,15</span>ra­vi­kā­ra­bhū­ṣa­ṇo­jjva­la­ve­śa­ve­śyā­krī­ḍā­bhi­r ā­ma­gī­ta­nṛ­tya­vā­di­trā­ku­la­śā­lā­da­yaḥ pa­ri­ha­rta­vyāḥ­, a­kṛ­tri­māḥ giri<span type="hard-break">- </span><lb n="489,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,16</span>gu­hāṃ­ta­ra­ko­ṭa­rā­da­yaḥ kṛ­tri­mā­ś ca śū­nyā­gā­rā­da­yo mu­kta­mo­ci­tā­vā­sāḥ a­nā­tmo­dde­śa­ni­rva­rti­tāḥ ni­rā­raṃ­bhāḥ <lb n="489,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,17</span>sevyāḥ | vā­kya­śu­ddhiḥ pṛ­thi­vī­kā­ya­kā­raṃ­bhā­di­pre­ra­ṇa­ra­hi­tā pa­ru­ṣa­ni­ṣṭhu­rā­di­pa­ra­pī­ḍā­ka­ra­ṇa­pra­yo­ga­ni­ru­tsu­kā vrata<span type="hard-break">- </span><lb n="489,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,18</span>śī­la­de­śa­nā­di­pra­dhā­na­pha­lā hi­ta­mi­ta­ma­dhu­ra­ma­no­ha­rā saṃ­ya­ta­yo­gyā ta­da­dhi­ṣṭhā­nā hi sa­rva­saṃ­pa­da iti, śu­ddhya­ṣṭa­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="489,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,19</span>m u­pa­di­ṣṭaṃ bha­ga­va­dbhiḥ saṃ­ya­ma­pra­ti­pā­da­nā­rthaṃ | tato ni­ra­va­dyaḥ saṃyamaḥ syāt | tapo va­kṣya­mā­ṇa­bhe­daṃ | pa­ri­gra­ha­ni­vṛ­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="489,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,20</span>s tyāgaḥ | a­bhyaṃ­ta­ra­ta­po­vi­śe­ṣo­tsa­rga­gra­ha­ṇā­t siddhir iti cen na, ta­syā­nyā­rtha­tvā­t | śau­ca­va­ca­nā­t siddhir iti <lb n="489,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,21</span>cen na, ta­trā­sa­ty api ga­rdho­tpa­tteḥ­, dānaṃ vā svayogyaṃ tyāgaḥ | ma­me­da­m ity a­bhi­saṃ­dhi­ni­vṛ­tti­r ā­kiṃ­ca­nyaṃ | a­nu­bhū­tāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="489,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,22</span>ga­nā­sma­ra­ṇa­ka­thā­śra­va­ṇa­strī­saṃ­sa­kta­śa­ya­nā­sa­nā­di­va­rja­nā­t bra­hma­ca­ryaṃ­, svā­taṃ­tryā­rthaṃ gurau brahmaṇi caryam iti vā | <lb n="489,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,23</span>a­nva­rtha­saṃ­jñā­pra­ti­pā­da­nā­rtha­tvā­d vā paunar uktyaṃ gu­ptyā­dyaṃ­ta­rbhū­tā­nā­m api saṃ­va­ra­dhā­ra­ṇa­sā­ma­rthyā­d dharma iti saṃjñāyā <lb n="489,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,24</span>a­nva­rtha­tā­pra­ti­pa­tte­r a­nya­thā­nu­pa­pa­tte­r ity a­rtha­ga­taṃ | ta­dbhā­va­nā­pra­kā­ra­tvā­d vā sa­pta­pra­kā­ra­pra­ti­kra­ma­ṇa­va­t­, sa­pta­pra­kā­raṃ hi <lb n="489,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,25</span>pra­ti­kra­ma­ṇa­m ī­ryā­pa­thi­ka­rā­triṃ­di­vī­ya­pā­kṣi­ka­cā­tu­rmā­si­ka­sāṃ­va­tsa­ri­ko­tta­ma­sthā­na­la­kṣa­ṇa­tvā­t | tac ca gu­ptyā­di­pra­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="489,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,26</span>sthā­pa­nā­rthaṃ yathā bhāvyate ta­tho­tta­ma­kṣa­mā­di­da­śa­vi­dha­dha­rmo pi | tatas ta­trāṃ­ta­rbhū­ta­syā­pi pṛ­tha­gva­ca­naṃ nādyaṃ | uttama<span type="hard-break">- </span><lb n="489,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,27</span>vi­śe­ṣa­ṇaṃ dṛ­ṣṭa­pra­yo­ja­na­pa­ri­va­rja­nā­rthaṃ | sarveṣāṃ sva­gu­ṇa­pra­ti­pa­kṣa­do­ṣā­bhā­vā­t saṃ­va­ra­he­tu­tvaṃ | katham ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3883"><l ana="bt" n="bt_9.6.1"><lb n="489,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.6.1</span>dṛ­ṣṭa­kā­ryā­na­pe­kṣā­ṇi kṣa­mā­dī­ny u­tta­mā­ni tu | syād dharmaḥ sa­mi­ti­bhyo '­nyaḥ­kro­dhā­di­pra­ti­pa­kṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3884" rend="justify"><lb n="489,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,29</span>kro­dhā­di­pra­ti­pa­kṣa­tva­m ity eva dharmaḥ, u­tta­mā­yāḥ kṣamāyāḥ kro­dha­pra­ti­pa­kṣa­tvā­t mā­rda­vā­rja­va­śau­cā­nāṃ mā­na­mā­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="489,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,30</span>lo­bha­vi­pa­kṣa­tvā­t sa­tyā­dī­nā­m a­nṛ­tā­saṃ­ya­mā­ta­po '­tyā­ga­ma­ma­tvā­bra­hma­pra­ti­kū­la­tvā­c ca | sa hi dharma u­tta­ma­kṣa­mā­dī­ny eva <lb n="489,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,31</span>sa­mi­ti­bhyo nyaḥ sūtritaḥ | nanv atra vya­kti­va­ca­na­bhe­dā­d vai­la­kṣa­ṇya­m iti cen na, sarveṣāṃ dha­rma­bhā­vā­vya­ti­re­ka­syai­ka­tvā­dā<span type="hard-break">- </span><lb n="489,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,32</span>v i­ṣṭa­liṃ­ga­tvā­c ca | kasya punaḥ saṃ­va­ra­sya hetur dharma ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3885"><l ana="bt" n="bt_9.6.2"><lb n="489,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.6.2</span>ta­nni­mi­ttā­sra­va­dhvaṃ­sī ya­thā­yo­gaṃ sa deśataḥ | saṃ­va­ra­sya bhaved dhetur a­saṃ­ya­ta­dṛ­gā­di­ṣu || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3886" rend="justify"><lb n="489,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 489,34</span>kro­dhā­di­ni­mi­tta­kā­sra­va­dhvaṃ­sī­ny u­tta­ma­kṣa­mā­dī­ni ni­ści­tā­nī­ti ta­tsva­bhā­vo dharmas ta­nni­mi­tta­tā­pra­dhvaṃ­sī kathyate | <pb n="490"/><lb n="490,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,01</span>sa ya­thā­yo­gaṃ deśataḥ saṃ­va­ra­sya hetur bhaved a­saṃ­śa­ya­m eva a­saṃ­ya­ta­sa­mya­gdṛ­ṣṭyā­di­ṣu ta­tsaṃ­bha­vā­t | tathā hi <lb n="490,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,02</span>a­saṃ­ya­ta­sa­mya­gdṛ­ṣṭau tāvad a­naṃ­tā­nu­baṃ­dhi­kro­dhā­di­pra­ti­pa­kṣa­bhū­tāḥ kṣa­mā­da­yaḥ saṃ­bha­vaṃ­ty eva | saṃ­ya­tā­saṃ­ya­te vā­naṃ­tā­nu­baṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="490,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,03</span>dhya­pra­tyā­khyā­nā­va­ra­ṇa­kro­dhā­di­vi­pa­kṣāḥ­, pra­ma­tta­saṃ­ya­tā­di­ṣu sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­yāṃ­te­ṣu punar a­naṃ­tā­nu­baṃ­dhya­pra­tyā­khyā­na­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="490,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,04</span>tyā­khyā­nā­va­ra­ṇa­pra­ti­baṃ­dhi­naḥ­, u­pa­śāṃ­ta­ka­ṣā­yā­di­ṣu sa­ma­sta­kro­dhā­di­saṃ­pa­nnāḥ saṃ­ga­cchaṃ­te vi­ro­dhā­bhā­vā­t | evaṃ <lb n="490,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,05</span>saṃ­ya­mā­da­yo pi pra­ma­tta­saṃ­ya­tā­di­ṣu ya­thā­yo­gaṃ saṃ­bha­vaṃ­taḥ pra­ti­pa­tta­vyāḥ | te ca sva­pra­ti­pa­kṣa­he­tu­kā­sra­va­ni­ro­dha­ni<span type="hard-break">- </span><lb n="490,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,06</span>baṃ­dha­na­tvā­d de­śa­saṃ­va­ra­sya hetavaḥ syuḥ || </p><p n="a_3887" rend="justify"><lb n="490,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,07</span>a­thā­nu­pre­kṣā­pra­ti­pā­da­nā­rtha­m āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.7 a_3888" rend="justify"><lb n="490,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.7 </span>a­ni­tyā­śa­ra­ṇa­saṃ­sā­rai­ka­tvā­nya­tvā­śu­cyā­sra­va­saṃ­va­ra­ni­rja­rā­lo­ka­bo­dhi­du<span type="hard-break">- </span><lb n="490,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.7 </span>rla­bha­dha­rma­svā­khyā­ta­tvā­nu­ciṃ­ta­na­m a­nu­pre­kṣāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">7</ref> || </p><p n="a_3889" rend="justify"><lb n="490,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,10</span>u­pā­ttā­nu­pā­tta­dra­vya­saṃ­yo­ga­vya­bhi­cā­ra­sva­bhā­vo '­ni­tya­tvaṃ­, kṣu­dhi­ta­vyā­ghrā­bhi­dru­ta­mṛ­ga­śā­va­ka­va­jjaṃ­to­r ja­rā­mṛ­tyu­ru­jāṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="490,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,11</span>ta­ra­pā­re­trā­ṇā­bhā­vo '­śa­ra­ṇa­tvaṃ­, dra­vyā­di­ni­mi­ttā­d ātmano bha­vāṃ­ta­rā­vā­ptiḥ saṃ­sā­raḥ­, ja­nma­ja­rā­ma­ra­ṇā­vṛ­tti­ma­hā<span type="hard-break">- </span><lb n="490,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,12</span>duḥ­khā­nu­bha­va­naṃ prati sa­hā­yā­na­pe­kṣa­tva­m e­ka­tvaṃ­, śa­rī­ra­vya­ti­re­ko la­kṣa­ṇa­bhe­do '­nya­tvaṃ­, a­śu­bha­kā­ra­ṇa­tvā­di­bhi­r aśu<span type="hard-break">- </span><lb n="490,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,13</span>citvaṃ, ā­sra­va­saṃ­va­ra­ni­rja­rā­gra­ha­ṇa­m a­na­rtha­ka­m u­kta­tvā­d iti cen na, ta­dgu­ṇa­do­ṣā­nve­ṣa­ṇa­pa­ra­tvā­d iha ta­dgra­ha­ṇa­sya | loka<span type="hard-break">- </span><lb n="490,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,14</span>saṃ­sthā­nā­di­vi­dhi­r vyā­khyā­taḥ­, ra­tna­tra­ya<note type="text-addition" ana="accepted">trasa</note>bhā­vā­di­lā­bha­sya kṛ­cchra­pra­ti­pa­tti­r bo­dhi­du­rla­bha­tvaṃ­, jī­va­sthā­na­gu­ṇa­sthā­nā­nāṃ <lb n="490,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,15</span>ga­tyā­di­ṣu mā­rga­ṇā­la­kṣa­ṇo dharmo vyākhyātaḥ | ga­tīṃ­dri­ya­kā­ya­yo­ga­ve­da­ka­ṣā­ya­jñā­na­saṃ­ya­ma­da­rśa­na­le­śyā­bha­vya­sa­mya<span type="hard-break">- </span><lb n="490,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,16</span>ktva­saṃ­jñā­hā­ra­ke­ṣu mārgaṇā | svākhyāta iti cen na, prā­di­vṛ­tteḥ śo­bha­na­m ākhyāta iti | a­nu­pre­kṣā iti bhāva<span type="hard-break">- </span><lb n="490,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,17</span>sā­dha­na­tve ba­hu­va­ca­na­vi­ro­dhaḥ­, ka­rma­sā­dha­na­tve sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇyā­bhā­va iti cen na vā, kṛ­da­bhi­hi­ta­sya bhāvasya <lb n="490,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,18</span>dra­vya­va­dbhā­vā­t sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇya­si­ddhe­ś cobhayoḥ ka­rma­sā­dha­na­tvā­t | madhye nu­pre­kṣā­va­ca­na­m u­bha­ya­ni­mi­tta­tvā­t | <lb n="490,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,19</span>dha­rma­pa­rī­ṣa­ha­ja­ya­yo­r ni­mi­tta­bhū­tā hy a­nu­pre­kṣā­s tanmadhye '­bhi­dhī­yaṃ­te | kutas tāḥ kathyaṃta ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3890"><l ana="bt" n="bt_9.7.1"><lb n="490,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.7.1</span>a­nu­pre­kṣāḥ pra­kī­rtyaṃ­te ni­tya­tvā­dya­nu­ciṃ­ta­naṃ | dvā­da­śā­trā­na­nu­pre­kṣā­vi­pa­kṣa­tvā­n mu­nī­śva­raiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3891" rend="justify"><lb n="490,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,21</span>pa­ri­ka­lpi­tā e­vā­ni­tya­tvā­da­yo dharmās teṣām ātmani śa­rī­rā­di­ṣu ca pa­ra­mā­rtha­to sattvād ity apare tān pra­tyā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3892"><l ana="bt" n="bt_9.7.2"><lb n="490,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.7.2</span>a­ni­tya­tvā­da­yo dharmāḥ saṃty ā­tmā­di­ṣu tāttvikāḥ | tathā sā­dha­na­sa­dbhā­vāḥ sarveṣāṃ śe­ṣa­ta­ttva­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.7.3"><lb n="490,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.7.3</span>tato nu­ciṃ­ta­naṃ teṣāṃ nāsatāṃ ka­lpi­tā­tma­nāṃ | nāpy a­na­rtha­ka­m iṣṭasya saṃ­va­ra­sya pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3893" rend="justify"><lb n="490,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,24</span>a­thā­nu­pre­kṣā­naṃ­ta­raṃ pa­rī­ṣa­ha­ja­yaṃ pra­stu­vā­naḥ sa­rva­pa­rī­ṣa­hā­ṇāṃ sahanaṃ tetra kimarthaṃ soḍhavyā ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.8 a_3894" rend="justify"><lb n="490,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.8 </span>mā­rgā­cya­va­na­ni­rja­rā­rthaṃ pa­ri­ṣo­ḍha­vyāḥ pa­rī­ṣa­hāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">8</ref> || </p><p n="a_3895" rend="justify"><lb n="490,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,26</span>pa­rī­ṣa­hā iti ma­ha­tvā­d a­nva­rtha­saṃ­jñā | pra­ka­ra­ṇā­t saṃ­va­ra­mā­rga­pra­ti­pa­ttiḥ | ta­da­cya­va­nā­rtho ni­rja­rā­rtha­ś ca parīṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="490,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,27</span>hajayaḥ | tatra mā­rgā­cya­va­nā­rtha­tvaṃ katham asyety āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3896"><l ana="bt" n="bt_9.8.1"><lb n="490,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.8.1</span>mā­rgā­cya­va­na­he­tu­tvaṃ pa­rī­ṣa­ha­ja­ya­sya sat | pa­rī­ṣa­hā­ja­ye mā­rga­cya­va­na­sya pra­tī­ti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3897" rend="justify"><lb n="490,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,29</span>ni­rja­rā­rtha­tvaṃ katham ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3898"><l ana="bt" n="bt_9.8.2"><lb n="490,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.8.2</span>ni­rja­rā­kā­ra­ṇa­tvaṃ ca ta­paḥ­si­ddhi­pa­ra­tva­taḥ | ta­da­bhā­ve ta­po­lo­pā­n nirjarā kvā­ti­śa­kti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.8.3"><lb n="490,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.8.3</span>pa­ri­ṣo­ḍha­vya­tāṃ prāptās tasmād ete pa­rī­ṣa­hāḥ | pa­rī­ṣa­ha­ja­yo­tthā­nā­m ā­sra­vā­ṇāṃ vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3899" rend="justify"><lb n="490,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 490,32</span>ke punas te pa­rī­ṣa­hā ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.9 a_3900" rend="justify"><pb n="491"/><lb n="491,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.9 </span>kṣu­tpi­pā­sā­śī­to­ṣṇa­daṃ­śa­ma­śa­ka­nā­gnyā­ra­ti­strī­ca­ryā­ni­ṣa­dyā­śa­yyā­kro­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="491,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.9 </span>va­dha­yā­ca­nā­lā­bha­ro­ga­tṛ­ṇa­spa­rśa­ma­la­sa­tkā­ra­pu­ra­skā­ra­pra­jñā­jñā­nā­da<span type="hard-break">- </span><lb n="491,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.9 </span>rśanāni || <ref type="no-sbt" rend="a">9</ref> || </p><p n="a_3901" rend="justify"><lb n="491,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,04</span>pa­rī­ṣa­hā iti sā­mā­nā­dhi­ka­ra­ṇye­nā­bhi­saṃ­baṃ­dho vya­kti­bhe­de pi sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­yoḥ ka­thaṃ­ci­d a­bhe­dā­t | tena <lb n="491,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,05</span>kṣu­dhā­da­yo dvā­viṃ­śa­tiḥ pa­rī­ṣa­hāḥ | tatra pra­kṛ­ṣṭa­kṣu­da­gni­pra­jva­la­ne dhṛ­tyaṃ­bha­so­pa­śa­maḥ kṣujjayaḥ | u­da­nyo­dī­ra­ṇa­he<span type="hard-break">- </span><lb n="491,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,06</span>tū­pa­ni­pā­te ta­dva­śā­prā­ptiḥ pi­pā­sā­sa­ha­naṃ | pṛ­tha­ga­va­ca­na­m ai­kā­rthyā­d iti cen na, sā­ma­rthya­bhe­dā­t | a­bhya­va­hā­ra­sā<span type="hard-break">- </span><lb n="491,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,07</span>mānyād ai­kā­rthya­m iti cen na, a­dhi­ka­ra­ṇa­bhe­dā­t | śai­tya­he­tu­saṃ­ni­pā­te ta­tpra­tī­kā­rā­na­bhi­lā­ṣā­t saṃ­ya­ma­pa­ri­pā­la­naṃ <lb n="491,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,08</span>śī­ta­kṣa­mā | dā­ha­pra­tī­kā­ra­kāṃ­kṣā­bhā­vā­c cā­ri­tra­ra­kṣa­ṇa­m u­ṣṇa­sa­ha­naṃ­, daṃ­śa­ma­śa­kā­dī­nāṃ sahanaṃ | daṃ­śa­ma­śa­ka­mā­tra­pra­saṃ­ga <lb n="491,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,09</span>iti cen na, u­pa­la­kṣa­ṇa­tvā­t ma­śa­ka­śa­bda­sya daṃ­śa­jā­tī­yā­nā­m ā­di­śa­bdā­rtha­pra­ti­pa­tteḥ | jā­ta­rū­pa­dhā­ra­ṇaṃ nāgnyasa<span type="hard-break">- </span><lb n="491,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,10</span>hanaṃ, saṃyame '­ra­ti­bhā­vā­d a­ra­ti­pa­rī­ṣa­ha­ja­yaḥ | sa­rve­ṣā­m a­ra­ti­kā­ra­ṇa­tvā­t pṛ­tha­ga­ra­ti­gra­ha­ṇā­na­rtha­kya­m iti cen na, <lb n="491,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,11</span>kṣu­dā­dya­bhā­ve pi mo­ho­da­yā­t ta­tpra­vṛ­tteḥ | va­rāṃ­ga­nā­rū­pa­da­rśa­na­spa­rśa­nā­di­vi­ni­vṛ­ttiḥ strī­pa­rī­ṣa­ha­ja­yaḥ | vrajyādo<span type="hard-break">- </span><lb n="491,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,12</span>ṣa­ni­gra­ha­ś ca­ryā­vi­ja­yaḥ | saṃ­ka­lpi­tā­sa­nā­da­vi­ca­la­naṃ ni­ṣa­dyā­ti­ti­kṣā | ā­ga­mo­di­ta­śa­ya­nā­d a­pra­cya­va­naṃ śayyā<span type="hard-break">- </span><lb n="491,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,13</span>sahanaṃ | a­ni­ṣṭa­va­ca­na­sa­ha­na­m ā­kro­śa­pa­rī­ṣa­ha­ja­yaḥ | mā­ra­ke­ṣv a­ma­rṣā­po­ha­na­bhā­va­naṃ va­dha­ma­rṣa­ṇaṃ | prā­ṇā­tya­ye py āhā<span type="hard-break">- </span><lb n="491,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,14</span>rādiṣu dī­nā­bhi­dhā­na­ni­vṛ­tti­r yā­ca­nā­vi­ja­yaḥ | alābhe pi lā­bha­va­tsaṃ­tu­ṣṭa­syā­lā­bha­vi­ja­yaḥ | nā­nā­vyā­dhi­pra­tī<span type="hard-break">- </span><lb n="491,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,15</span>kā­rā­na­pe­kṣa­tvaṃ ro­ga­sa­ha­naṃ | tṛ­ṇā­di­ni­mi­tta­ve­da­nā­yāṃ manaso '­pra­ṇi­dhā­naṃ tṛ­ṇa­spa­rśa­ja­yaḥ | sva­pa­rāṃ­ga­ma­lo­pa­ca­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="491,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,16</span>pa­ca­ya­saṃ­ka­lpā­bhā­vo ma­la­dhā­ra­ṇaṃ | ke­śa­khe­da­sa­ha­no­pa­saṃ­khyā­na­m iti cen na, ma­la­pa­rī­ṣa­hā­va­ro­dhā­t | mā­nā­pa­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="491,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,17</span>nayos tu­lya­ma­na­saḥ sa­tkā­ra­pu­ra­skā­rā­na­bhi­lā­ṣaḥ | pra­jño­tka­rṣā­pa­le­pa­ni­rā­saḥ pra­jñā­vi­ja­yaḥ | a­jñā­nā­va­mā­na­jñā­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="491,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,18</span>bhi­lā­ṣa­sa­ha­na­m a­jñā­na­pa­rī­ṣa­ha­ja­yaḥ | pra­vra­jyā­dya­na­rtha­ka­tvā­sa­mā­dhā­na­m a­da­rśa­na­sa­ha­naṃ | śra­ddhā­nā­lo­ca­na­gra­ha­ṇa­m aviśe<span type="hard-break">- </span><lb n="491,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,19</span>ṣād iti cen na, a­vya­bhi­cā­ra­da­rśa­nā­rtha­tvā­t | ma­no­ra­tha­pa­ri­ka­lpa­nā­mā­tra­m iti cen na, va­kṣya­mā­ṇa­kā­ra­ṇa­sā­ma­rthyā­t | <lb n="491,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,20</span>a­va­dhyā­di­da­rśa­no­pa­saṃ­khyā­na­m iti cen na, a­va­dhi­jñā­nā­dya­bhā­ve ta­tsa­ha­ca­ri­ta­da­rśa­nā­bhā­vā­d a­jñā­na­pa­rī­ṣa­hā­va­ro­dhā­t | <lb n="491,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,21</span>nanu kṣu­dā­dī­nāṃ pa­ri­so­ḍha­vya­tva­si­ddhiḥ katham ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3902"><l ana="bt" n="bt_9.9.1"><lb n="491,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.9.1</span>te ca kṣu­dā­da­yaḥ proktā dvā­viṃ­śa­ti­r a­saṃ­śa­yaṃ | pa­ri­ṣa­hya­ta­yā teṣāṃ ta­ttva­si­ddhi­r vi­śu­ddha­ye || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3903" rend="justify"><lb n="491,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,23</span>te kṣu­dā­da­yo hi dvā­viṃ­śa­ti­pa­rī­ṣa­hāḥ pa­ri­so­ḍha­vyāḥ proktāḥ sū­tra­kā­rai­r a­saṃ­śa­yaṃ teṣāṃ vi­śu­ddhya­rthaṃ pariṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="491,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,24</span>hyatvāt tata e­vā­nva­rthā saṃjñā mahatī kṛtā pa­rī­ṣa­hā ity uktaṃ || </p><p n="a_3904" rend="justify"><lb n="491,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,25</span>atha kasmin gu­ṇa­sthā­ne kiyaṃtaḥ saṃ­bha­vaṃ­tī­ty āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.10 a_3905" rend="justify"><lb n="491,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.10 </span>sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­ya­cha­dma­stha­vī­ta­rā­ga­yo­ś ca­tu­rda­śa || <ref type="no-sbt" rend="b">10</ref> || </p><p n="a_3906" rend="justify"><lb n="491,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,27</span>ca­tu­rda­śa­va­ca­nā­d a­nya­syā­bhā­vaḥ | sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­ye ni­ya­mā­nu­pa­pa­tti­r mo­ho­da­yā­d iti cen na, sa­nmā­tra­tvā­t <lb n="491,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,28</span>tatra tasya | ata eva pa­rī­ṣa­hā­bhā­va iti cen na, bā­dhā­vi­śe­ṣo parame ta­dbhā­va­syā­vi­ra­dhyā­si­ta­tvā­t sa­rvā­rtha­si<span type="hard-break">- </span><lb n="491,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,29</span>ddhasya sa­pta­ma­na­ra­ka­pa­ryaṃ­ta­ga­ma­na­sā­ma­rthya­va­t | kathaṃ punaḥ sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­ye guṇe tadvati vā cha­dma­stha­vī­ta­rā­ge cānu<span type="hard-break">- </span><lb n="491,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 491,30</span>tpa­nna­ke­va­la­jñā­ne kṣī­ṇo­pa­śāṃ­ta­mo­he ca­tu­rda­śai­va pa­rī­ṣa­hāḥ kṣu­dā­da­ya iti pra­ti­pā­da­ya­nn āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3907"><l ana="bt" n="bt_9.10.1"><lb n="491,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.10.1</span>syuḥ sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­ye ca ca­tu­rda­śa pa­rī­ṣa­hāḥ | cha­dma­stha­vī­ta­rā­ge ca tato nyeṣām a­saṃ­bha­vā­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.10.2"><lb n="491,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.10.2</span>cha­dma­stha­vī­ta­rā­ge hi mo­hā­bhā­vā­n na tatkṛtāḥ | aṣṭau pa­ri­ṣa­hāḥ saṃti tathāto nye ca­tu­rda­śa || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.10.3"><lb n="491,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.10.3</span>te sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­ye pi tathā kiṃ­ci­tka­ra­tva­taḥ | sato pi mo­ha­nī­ya­sya sū­kṣma­sye­ti pra­tī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.10.4"><pb n="492"/><lb n="492,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.10.4</span>ve­da­nī­ya­ni­mi­ttā­s te mā bhūvaṃs tata eva cet | vya­kti­rū­pā na saṃty eva śa­kti­rū­pe­ṇa tatra te || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.10.5"><lb n="492,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.10.5</span>mo­ha­nī­ya­sa­hā­ya­sya ve­da­nī­ya­sya tatphalaṃ | ke­va­la­syā­pi tadbhāve ti­pra­saṃ­go hi dustyajaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_3908" rend="justify"><lb n="492,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,03</span>na hi sā­rdreṃ­dha­nā­di­sa­hā­ya­syā­gne­r dhūmaḥ kāryam iti ke­va­la­syā­pi syāt | tathā mo­ha­sa­hā­ya­sya ve­da­nī­ya­sya <lb n="492,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,04</span>yat phalaṃ kṣudādi tad e­kā­ki­no pi na yujyata eva tasya sarvadā mo­hā­na­pe­kṣa­tva­pra­saṃ­gā­t | tathā ca samādhya<span type="hard-break">- </span><lb n="492,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,05</span>va­sthā­yā­m api ka­sya­ci­d u­dbhū­ti­pra­saṃ­gaḥ | tasmān na kṣu­dā­da­yaḥ sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­ye vya­kti­rū­pāḥ saṃti mo­hā­di­sa­hā­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="492,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,06</span>saṃ­bha­vā­t cha­dma­stha­vī­ta­rā­ga­va­d iti, śa­kti­rū­pā eva te ta­trā­va­gaṃ­ta­vyāḥ || </p><p n="a_3909" rend="justify"><lb n="492,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,07</span>atha bha­ga­va­ti ke­va­li­ni kiyaṃtaḥ pa­rī­ṣa­hā ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.11 a_3910" rend="justify"><lb n="492,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.11 </span>e­kā­da­śa jine || <ref type="no-sbt" rend="b">11</ref> || </p><p n="a_3911" rend="justify"><lb n="492,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,09</span>tatra kecit saṃtīti vyā­ca­kṣa­te­, pare tu na saṃtīti | ta­du­bha­ya­vyā­khyā­nā­vi­ro­dha­m u­pa­da­rśa­ya­nn āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3912"><l ana="bt" n="bt_9.11.1"><lb n="492,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.11.1</span>e­kā­da­śa jine saṃti śa­kti­ta­s te pa­rī­ṣa­hāḥ | vyaktito neti sā­ma­rthyā­d vyā­khyā­na­dva­ya­m iṣyate || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3913" rend="justify"><lb n="492,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,11</span>ve­da­nī­yo­da­ya­bhā­vā­t kṣu­dā­di­pra­saṃ­ga iti cen na, ghā­ti­ka­rmo­da­ya­sa­hā­yā­bhā­vā­t ta­tsā­ma­rthya­vi­ra­hā­t | <lb n="492,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,12</span>ta­dbhā­vo­pa­cā­rā­d dhyā­na­ka­lpa­na­va­ccha­kti­ta eva ke­va­li­ny e­kā­da­śa­pa­rī­ṣa­hāḥ saṃti na punar vya­kti­taḥ­, ke­va­lā­d vedanī<span type="hard-break">- </span><lb n="492,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,13</span>yād vya­kta­kṣu­dā­dya­saṃ­bha­vā­d ity u­pa­cā­ra­ta­s te tatra pa­ri­jñā­ta­vyāḥ | kutas te ta­tro­pa­ca­ryaṃ­te ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3914"><l ana="bt" n="bt_9.11.2"><lb n="492,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.11.2</span>le­śyai­ka­de­śa­yo­ga­sya sa­dbhā­vā­d u­pa­ca­rya­te | yathā leśyā jine ta­dva­dve­da­nī­ya­sya tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.11.3"><lb n="492,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.11.3</span>ghā­ti­ha­tyu­pa­ca­ryaṃ­te sa­ttā­mā­trā­t pa­rī­ṣa­hāḥ | cha­dma­stha­vī­ta­rā­ga­sya yatheti pa­ri­ni­ści­taṃ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.11.4"><lb n="492,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.11.4</span>na kṣu­dā­de­r a­bhi­vya­kti­s tatra ta­ddhe­tu­bhā­va­taḥ | yo­ga­śū­nye jine ya­dva­da­nya­thā­ti­pra­saṃ­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.11.5"><lb n="492,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.11.5</span>naikaṃ hetuḥ kṣu­dā­dī­nāṃ vyaktau cedaṃ pra­tī­ya­te | tasya mo­ho­da­yā­d vyakter a­sa­dve­dyo­da­ye pi ca || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.11.6"><lb n="492,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.11.6</span>kṣā­mo­da­ra­tva­saṃ­pa­ttau mo­hā­pā­ye na sekṣyate | sa­tyā­hā­rā­bhi­lā­pe pi nā­sa­dve­dyo­da­yā­dṛ­te || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.11.7"><lb n="492,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.11.7</span>na bho­ja­no­pa­yo­ga­syā­sa­ttve­nā­py a­nu­dī­ra­ṇā | a­sā­tā­ve­da­nī­ya­sya na cā­hā­re­kṣa­ṇā­d vinā || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.11.8"><lb n="492,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.11.8</span>kṣud ity a­śe­ṣa­sā­ma­grī­ja­nyā­bhi­vya­jya­te kathaṃ | ta­dvai­ka­lye sa­yo­ga­sya pi­pā­sā­de­r a­yo­ga­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.11.9"><lb n="492,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.11.9</span>kṣu­dā­di­ve­da­no­dbhū­tau nārhato '­naṃ­ta­śa­rma­tā | ni­rā­hā­ra­sya cāśaktau sthātuṃ nā­naṃ­ta­śa­kti­tā || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.11.10"><lb n="492,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.11.10</span>ni­tyo­pa­yu­kta­bo­dha­sya na ca saṃjñāsti bhojane | pāne ceti kṣu­dā­dī­nāṃ nā­bhi­vya­kti­r ji­nā­dhi­pe || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l></lg><p n="a_3915" rend="justify"><lb n="492,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,23</span>atha bā­da­ra­sāṃ­pa­rā­ye kiyaṃtaḥ pa­rī­ṣa­hā ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.12 a_3916" rend="justify"><lb n="492,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.12 </span>bā­da­ra­sāṃ­pa­rā­ye sarve || <ref type="no-sbt" rend="b">12</ref> || </p><p n="a_3917" rend="justify"><lb n="492,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,25</span>bā­da­ra­sāṃ­pa­rā­ya­gra­ha­ṇā­t pra­ma­ttā­di­ni­rde­śaḥ ni­mi­tta­vi­śe­ṣa­syā­kṣī­ṇa­tvā­t sarveṣu sā­mā­yi­ka­che­do­pa­sthā­pa­nā­pa<span type="hard-break">- </span><lb n="492,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,26</span>ri­hā­ra­vi­śu­ddhi­saṃ­ya­me­ṣu sa­rva­saṃ­bha­vaḥ | kena rūpeṇa te tatra saṃtīty āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3918"><l ana="bt" n="bt_9.12.1"><lb n="492,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.12.1</span>bādaraḥ sāṃ­pa­rā­yo sti yeṣāṃ sarve pa­rī­ṣa­hāḥ | saṃti teṣāṃ ni­mi­tta­sya sā­ka­lyā­d vya­kti­rū­pa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3919" rend="justify"><lb n="492,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,28</span>atha kasmin nimitte kaḥ pa­rī­ṣa­haḥ ? —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.13 a_3920" rend="justify"><lb n="492,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.13 </span>jñā­nā­va­ra­ṇe pra­jñā­jñā­ne || <ref type="no-sbt" rend="b">13</ref> || </p><p n="a_3921" rend="justify"><lb n="492,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,30</span>jñā­nā­va­ra­ṇe ajñānaṃ na prajñeti cen na, jñā­nā­va­ra­ṇa­sa­dbhā­ve ta­dbhā­vā­t | mohād iti cen na, ta­dbhe­dā­nāṃ <lb n="492,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,31</span>pa­ri­ga­ṇi­ta­tvā­t | sā­va­le­pā­yāḥ prajñāyā api jñā­nā­va­ra­ṇa­ni­mi­tta­tvo­pa­pa­tteḥ mi­thyā­jñā­na­va­t | etad evāha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3922"><l ana="bt" n="bt_9.13.1"><lb n="492,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.13.1</span>jñā­nā­va­ra­ṇa­ni­ṣpā­dye pra­jñā­jñā­ne pa­rī­ṣa­hau | pra­jñā­va­le­pa­ni­rvṛ­tte­r jñā­nā­va­ra­ṇa­to nyataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3923" rend="justify"><lb n="492,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,33</span>a­nya­dvi­jñā­nā­va­ra­ṇaṃ pra­jñā­va­le­pa­ni­mi­tta­m a­jñā­na­ni­mi­ttā­d jñā­nā­va­ra­ṇā­t | na caivaṃ jñā­nā­va­ra­ṇo­tta­ra­pra­kṛ­ti­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="492,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 492,34</span>jñā­kṣa­ti­s tasya ma­ti­jñā­nā­va­ra­ṇa­mā­tro­pa­ro­dhā­t || </p><p ana="sbt" n="sbt_9.14 a_3924" rend="justify"><pb n="493"/><lb n="493,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.14 </span>da­rśa­na­mo­hāṃ­ta­rā­ya­yo­r a­da­rśa­nā­lā­bhau || <ref type="no-sbt" rend="b">14</ref> || </p><p n="a_3925" rend="justify"><lb n="493,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,02</span>kiṃ punar a­da­rśa­na­m atrety āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3926"><l ana="bt" n="bt_9.14.1"><lb n="493,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.14.1</span>a­da­rśa­na­m i­hā­rthā­nā­m a­śra­ddhā­naṃ hi tad bhavet | sati da­rśa­na­mo­he 'sya na jñānāt prā­ga­da­rśa­naṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3927" rend="justify"><lb n="493,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,04</span>vi­śi­ṣṭa­kā­ra­ṇa­ni­rde­śā­d a­va­dhyā­di­da­rśa­na­saṃ­de­hā­bhā­vaḥ | aṃ­ta­rā­ya iti sā­mā­nya­ni­rde­śe pi sā­ma­rthyā­d vi­śe­ṣa­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="493,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,05</span>pratyayaḥ | kaḥ punar asau viśeṣa ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3928"><l ana="bt" n="bt_9.14.2"><lb n="493,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.14.2</span>aṃ­ta­rā­yo tra lābhasya ta­dyo­gyo­rthā­d vi­śe­ṣa­taḥ | kā­ra­ṇa­sya vi­śe­ṣā­d dhi viśeṣaḥ kāryagaḥ sthitaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3929" rend="justify"><lb n="493,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,07</span>tena da­rśa­na­mo­ho­da­ye ta­ttvā­rthā­śra­ddhā­na­la­kṣa­ṇa­m a­da­rśa­naṃ­, lā­bhāṃ­ta­rā­yo­da­ye cālābha iti pra­kā­śi­taṃ bhavati || </p><p ana="sbt" n="sbt_9.15 a_3930" rend="justify"><lb n="493,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.15 </span>cā­ri­tra­mo­he nā­gnyā­ra­ti­strī­ni­ṣa­dyā­kro­śa­yā­ca­nā­sa­tkā­ra­pu­ra­skā­rāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">15</ref> || </p><p n="a_3931" rend="justify"><lb n="493,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,09</span>ni­ṣa­dyā­pa­rī­ṣa­ha­sya mo­ho­da­ya­ni­mi­tta­tvaṃ prā­ṇi­pī­ḍā­rtha­tvā­t­, puṃ­ve­do­da­yā­di­ni­mi­tta­tvā­n nā­gnyā­dī­nā­m iti <lb n="493,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,10</span>cā­ri­tra­mo­ho­da­ya­ni­baṃ­dha­nā ete | tad evāha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3932"><l ana="bt" n="bt_9.15.1"><lb n="493,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.15.1</span>nāgnyādyāḥ sapta cā­ri­tra­mo­he sati pa­rī­ṣa­hāḥ | sā­mā­nya­to vi­śe­ṣā­c ca ta­dvi­śe­ṣe­ṣu terthataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.15.2"><lb n="493,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.15.2</span>jñā­nā­va­ra­ṇa­mo­hāṃ­ta­rā­ya­saṃ­bhū­ta­yo matāḥ | ity e­kā­da­śa te teṣām abhāve tat kvacit sadā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p ana="sbt" n="sbt_9.16 a_3933" rend="justify"><lb n="493,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.16 </span>ve­da­nī­ye śeṣāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">16</ref> || </p><p n="a_3934" rend="justify"><lb n="493,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,14</span>uktād a­nya­ni­rde­śaḥ śeṣa iti | te ca kṣu­tpi­pā­sā­śī­to­ṣṇa­daṃ­śa­ma­śa­ka­ca­ryā­śa­yyā­ba­dha­ro­ga­tṛ­ṇa­spa­rśa­ma­la­pa­rī<span type="hard-break">- </span><lb n="493,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,15</span>ṣahāḥ | kim e­kā­ki­ny eva ve­da­nī­ye mī bhavaṃty uta sa­ha­kā­rā­pe­kṣe satīty ā­śaṃ­kā­yā­m idam āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3935"><l ana="bt" n="bt_9.16.1"><lb n="493,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.16.1</span>śeṣāḥ syur ve­da­nī­ye te sa­ma­gra­sa­ha­kā­ri­ṇi | iti sarvatra vi­jñe­ya­m a­sā­dhā­ra­ṇa­kā­ra­ṇaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3936" rend="justify"><lb n="493,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,17</span>nanu jñā­nā­va­ra­ṇe i­tyā­di­sū­tre­ṣu vi­bha­kti­vi­śe­ṣe ni­mi­ttā­tka­rma­saṃ­yo­ga iti cen na, ta­dyo­gā­bhā­vā­t | na hi <lb n="493,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,18</span>yathā carmaṇi dvīpinaṃ haṃtīty atra ka­rma­saṃ­yo­ga­s ta­thā­trā­sti tato yaṃ sa­nni­rde­śa­s ta­du­pa­la­kṣa­ṇa­tvā­t goṣu du­hya­mā­nā­su <lb n="493,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,19</span>gata i­tyā­di­va­t || </p><p n="a_3937" rend="justify"><lb n="493,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,20</span>a­trai­ka­smi­nn ātmani sakṛt kiyaṃtaḥ pa­rī­ṣa­hāḥ saṃ­bha­vaṃ­tī­ty āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.17 a_3938" rend="justify"><lb n="493,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.17 </span>e­kā­da­yo bhājyā yu­ga­pa­d e­ka­smi­nn ai­ko­na­viṃ­śa­teḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">17</ref> || </p><p n="a_3939" rend="justify"><lb n="493,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,22</span>ā­ṅa­bhi­vi­dhya­rthaḥ | śī­to­ṣṇa­śa­yyā­ni­ṣa­dyā­ca­ryā­nā­m a­sa­ha­bhā­vā­c caikān na­viṃ­śa­ti­saṃ­bha­vaḥ | pra­jñā­jñā­na­yo­r virodhā<span type="hard-break">- </span><lb n="493,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,23</span>d a­nya­ta­rā­bhā­ve a­ṣṭā­da­śa­pra­saṃ­ga iti cen na, a­pe­kṣā­to vi­ro­dhā­bhā­vā­t | śru­ta­jñā­nā­pe­kṣa­yā hi pra­jñā­pra­ka­rṣe <lb n="493,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,24</span>sa­tya­va­dhyā­dya­bhā­vā­pe­kṣa­yā­'­jñā­no­pa­pa­tteḥ | daṃ­śa­ma­śa­ka­sya yu­ga­pa­tpra­vṛ­tte­r e­ko­na­viṃ­śa­ti­vi­ka­lpa iti cen na, prakā<span type="hard-break">- </span><lb n="493,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,25</span>rā­rtha­tvā­t | maśaka evety ayaṃ pa­rī­ṣa­ho nya­thā­ti­pra­saṃ­gā­t | daṃ­śa­gra­ha­ṇā­t tu­lya­jā­tī­ya iti cen na, śru­ti­vi­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="493,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,26</span>dhāt | na hi daṃ­śa­śa­bdaḥ pra­kā­ra­m a­bhi­dha­tte | ma­śa­ka­śa­bdo pi ta­ttu­lya­m iti cen na, a­nya­ta­re­ṇa pa­rī­ṣa­ha­sya nirū<span type="hard-break">- </span><lb n="493,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,27</span>pi­ta­tvā­t | na hi daṃ­śa­śa­bde­na ni­rū­pi­te pa­rī­ṣa­he ma­śa­ka­śa­bda­gra­ha­ṇaṃ ta­da­rtha­m eva yuktam ataḥ prakāro rthāṃtara <lb n="493,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,28</span>iti niścayaḥ | ca­ryā­ni­ṣa­dyā­śa­yyā­nā­m a­ra­te­r a­vi­śe­ṣā­d ekān na viṃ­śa­ti­va­ca­na­m iti cen na, aratau pa­rī­ṣa­ha­ja­yā<span type="hard-break">- </span><lb n="493,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,29</span>bhāvāt | na hi ca­ryā­ni­ṣa­dyā­śa­yyā­nā­m a­ra­te­r e­ka­tvā­d ekatvaṃ yuktaṃ tatra aratau pa­rī­ṣa­ha­ja­yā­yo­gā­t­, ta­tkṛ­ta­pī<span type="hard-break">- </span><lb n="493,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 493,30</span>ḍā­sa­ha­nā­t | pa­rī­ṣa­ha­ja­ye nyatvam eva teṣām iti dvā­viṃ­śa­ti­va­ca­na­m eva yuktaṃ | tasmāt —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3940"><l ana="bt" n="bt_9.17.1"><lb n="493,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.17.1</span>sa­kṛ­de­kā­da­yo bhājyāḥ kvacid ekān na viṃśatiḥ | viṃ­śa­tyā­de­r a­saṃ­bhū­te­r vi­ro­dhā­d a­nya­thā­pi vā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.17.2"><lb n="493,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.17.2</span>ity ukter ni­ya­mā­bhā­vaḥ siddhas teṣāṃ sa­mu­dbha­ve | sa­ha­kā­ri­vi­hī­na­tva­pro­kta­he­to­r a­śa­kti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3941" rend="justify"><pb n="494"/><lb n="494,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,01</span>kiṃ punaś cā­ri­tra­m ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.18 a_3942" rend="justify"><lb n="494,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.18 </span>sā­mā­yi­ka­che­do­pa­sthā­pa­nā­pa­ri­hā­ra­vi­śu­ddhi­sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­ya­ya­thā­khyā­ta­m i<span type="hard-break">- </span><lb n="494,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.18 </span>ti cā­ri­tra­m || <ref type="no-sbt" rend="b">18</ref> || </p><p n="a_3943" rend="justify"><lb n="494,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,04</span>sā­mā­yi­ka­śa­bdo tītārthaḥ | sā­mā­yi­ka­m iti vā sa­mā­sa­vi­ṣa­ya­tvā­t a­yaṃ­tī­ty āyāḥ sa­ttva­ghā­ta­he­ta­vo 'narthāḥ <lb n="494,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,05</span>saṃgatā āyāḥ samāyāḥ samyag vā āyāḥ sa­mā­yā­s teṣu bhavaṃ sā­mā­yi­kaṃ­, samāyāḥ pra­yo­ja­na­m asyeti ca <lb n="494,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,06</span>sā­mā­yi­ka­m iti sa­mā­sa­vi­ṣa­ya­tvaṃ sā­mā­yi­ka­syā­va­sthā­na­sya | tac ca sa­rva­sā­va­dya­yo­ga­pra­tyā­khyā­na­pa­raṃ | gu­pti­pra­saṃ­ga <lb n="494,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,07</span>iti cen na, iha mā­na­sa­pra­vṛ­tti­bhā­vā­t | sa­mi­ti­pra­saṃ­ga iti cen na, tatra yatasya pra­vṛ­ttyu­pa­de­śā­t | dha­rma­pra­saṃ­ga <lb n="494,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,08</span>iti cen na, atreti va­ca­na­sya kṛ­tsna­ka­rma­kṣa­ya­he­tu­tva­jñā­pa­nā­rtha­tvā­t | pra­mā­da­kṛ­tā­na­rtha­pra­baṃ­dha­vi­lo­pe samyak prati<span type="hard-break">- </span><lb n="494,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,09</span>kriyā che­do­pa­sthā­pa­nā­, vi­ka­lpa­ni­vṛ­tti­r vā | pa­ri­hā­re­ṇa viśiṣṭā śuddhir yasmin ta­tpa­ri­hā­ra­vi­śu­ddhi­cā­ri­traṃ | <lb n="494,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,10</span>ta­tpu­na­striṃ­śa­dva­rṣa­jā­ta­sya saṃ­va­tsa­ra­pṛ­tha­ktvaṃ tī­rtha­ka­ra­pā­da­mū­la­se­vi­naḥ pra­tyā­khyā­na­nā­ma­dhe­ya­pū­rva­pā­rā­vā­ra­pā­raṃ­ga­ta­sya <lb n="494,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,11</span>jaṃ­tu­ni­ro­dha­prā­du­rbhā­va­kā­la­pa­ri mā­ṇa­ja­nma­yo­ni­de­śa­dra­vya­sva­bhā­va­vi­dhā­na­jña­sya pra­mā­da­ra­hi­ta­sya vā ma­hā­vī­rya­sya para<span type="hard-break">- </span><lb n="494,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,12</span>manir ja­ra­syā­ti­du­ṣka­ra­ca­ryā­nu­ṣṭhā­yi­naḥ tisraḥ saṃdhyā va­rja­yi­tvā dvi­ga­vyū­ti­gā­mi­naḥ saṃ­pa­dya­te nānyasya manāg api <lb n="494,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,13</span>ta­dvi­pa­rī­ta­sye­ti pra­ti­pa­tta­vyaṃ | a­ti­sū­kṣma­ka­ṣā­ya­tvā­t sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­yaṃ­, tasya gu­pti­sa­mi­tyo­r aṃ­ta­rbhā­va iti cen na, <lb n="494,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,14</span>tadbhāve pi gu­ṇa­ni­mi­tta­vi­śe­ṣā­śra­ya­ṇā­t | lo­bha­saṃ­jva­la­nā­khya­sāṃ­pa­rā­yaḥ sūkṣmo smin bha­va­tī­ti viśeṣa <lb n="494,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,15</span>āśritaḥ | ni­ra­va­śe­ṣa­śāṃ­ta­kṣī­ṇa­mo­ha­tvā­d ya­thā­khyā­ta­cā­ri­traṃ­, yathā khyātam iva ā­tma­sva­bhā­vā­vya­ti­kra­me­ṇa <lb n="494,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,16</span>khyā­ta­tvā­t | i­te­ru­pā­dā­naṃ tataḥ ka­rma­sa­mā­pte­r jñā­pa­nā­rtha­tvā­t | ya­thā­khyā­ta­cā­ri­tra­si­ddhā sa­ka­la­ka­rma­kṣa­ya­pa­ri<span type="hard-break">- </span><lb n="494,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,17</span>samāptiḥ | sā­mā­yi­kā­dī­nā­m u­tta­ro­tta­ra­gu­ṇa­pra­ka­rṣa­khyā­pa­nā­rtha­mā­nu­pū­rvya­va­ca­naṃ­, prā­cya­cā­ri­tra­dva­ya­vi­śu­ddhe­r a­lpa­tvā­d u<span type="hard-break">- </span><lb n="494,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,18</span>tta­ra­cā­ri­trā­pe­kṣa­yā pa­ri­hā­ra­vi­śu­ddhi­cā­ri­tra­sya tato naṃ­ta­gu­ṇa­ja­gha­nya­śu­ddhi­tvā­t | tasyaiva ta­da­naṃ­ta­gu­ṇo­tkṛ­ṣṭa­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="494,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,19</span>śu­ddhi­tvā­t pū­rva­cā­ri­tra­dva­ya­sya ta­da­naṃ­ta­gu­ṇo­tkṛ­ṣṭa­vi­śu­ddhi­tvā­t | tataḥ sū­kṣma­sāṃ­pa­rā­ya­syā­naṃ­ta­gu­ṇa­ja­gha­nya­vi­śu­ddhi<span type="hard-break">- </span><lb n="494,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,20</span>tvāt tasyaiva ta­da­naṃ­ta­gu­ṇo­tkṛ­ṣṭa­tvā­t­, tato ya­thā­khyā­ta­cā­ri­tra­sya saṃ­pū­rṇa­vi­śu­ddhi­tvā­t | etad evāha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3944"><l ana="bt" n="bt_9.18.1"><lb n="494,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.18.1</span>sā­mā­yi­kā­di cāritraṃ sūtritaṃ paṃcadhā tataḥ | saṃvaraḥ karmaṇāṃ jñeyo cā­ri­trā­pe­kṣa­ja­nma­nāṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.18.2"><lb n="494,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.18.2</span>dha­rmāṃ­ta­rbhū­ta­m apy e­ta­tsaṃ­ya­ma­gra­ha­ṇā­d iha | punar uktaṃ pra­dhā­na­tva­khyā­ta­ye nirvṛtiṃ prati || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3945" rend="justify"><lb n="494,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,23</span>atha ta­po­va­ca­naṃ dha­rmāṃ­ta­rbhū­taṃ ta­ddvi­vi­dhaṃ bā­hya­mā­bhyaṃ­ta­raṃ ca, tatra bā­hya­bhe­da­pra­ti­pa­ttya­rtha­m āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.19 a_3946" rend="justify"><lb n="494,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.19 </span>a­na­śa­nā­va­mau­da­rya­vṛ­tti­pa­ri­saṃ­khyā­na­ra­sa­pa­ri­tyā­ga­vi­vi­kta­śa­yyā­sa­na­kā­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="494,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.19 </span>kleśāḥ bāhyaṃ tapaḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">19</ref> || </p><p n="a_3947" rend="justify"><lb n="494,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,26</span>dṛ­ṣṭa­pha­lā­na­pe­kṣaṃ saṃ­ya­ma­pra­si­ddhi­r ā­go­cche­da­ka­rma­vi­nā­śa­dhyā­nā­nā­ga­mā­v ā­ptya­rtha­m a­na­śa­naṃ | ta­ddvi­vi­dhaṃ a­va­dhṛ­tā­na<span type="hard-break">- </span><lb n="494,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,27</span>va­dhṛ­ta­kā­la­bhe­dā­t | saṃ­ya­ma­pra­jā­ga­ra­do­ṣa­pra­śa­ma­na­saṃ­to­ṣa­svā­dhyā­ya­su­kha­si­ddhya­rtha­m a­va­mau­da­ryaṃ | e­kā­gā­ra­sa­pta­ve­śmai­ka­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="494,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,28</span>sā­rdha­grā­sā­di­vi­ṣa­ya­saṃ­ka­lpo vṛ­tti­pa­ri­saṃ­khyā­naṃ | dāṃ­teṃ­dri­ya­tva­te­jo­hā­ni­saṃ­ya­mo­pa­ro­dha­vyā­vṛ­ttyā­dya­rthaṃ ghṛ­tā­di­ra­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="494,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,29</span>pa­ri­tya­ja­naṃ ra­sa­pa­ri­tyā­gaḥ | ra­sa­va­tpa­ri­tyā­ga iti cen na, ma­to­rlu­pta­ni­rdi­ṣṭa­tvā­t śu­kla­pa­ṭa i­tyā­di­va­t | avya<span type="hard-break">- </span><lb n="494,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,30</span>ti­re­kā­d vā ta­dva­tsaṃ­pra­tya­yaḥ | sa­rva­tyā­ga­pra­saṃ­ga iti cen na, pra­ka­rṣa­ga­teḥ | pra­kṛ­ṣṭa­ra­sa­syai­va dravyasya tyā­ga­saṃ­pra­tya<span type="hard-break">- </span><lb n="494,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,31</span>yāt | pra­ti­jñā­ta­gaṃ­dha­tyā­ga­sya pra­kṛ­ṣṭa­gaṃ­dha­ka­stū­ri­kā­di­tyā­ga­va­t | kaścid āha – a­na­śa­nā­va­mau­da­rya­ra­sa­pa­ri­tyā­gā­nāṃ <lb n="494,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,32</span>vṛ­tti­pa­ri­saṃ­khyā­nā­dhā­rā­t pṛ­tha­gni­rde­śaḥ | ta­dvi­ka­lpa­ni­rde­śa iti cen na, a­na­va­sthā­nā­t | taṃ pratyāha navā, <lb n="494,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,33</span>kā­ya­ce­ṣṭā­vi­ṣa­ya­ga­ṇa­nā­rtha­tvā­d vṛ­tti­pa­ri­saṃ­khyā­na­sya | a­na­śa­na­syā­bhya­va­ha­rta­vya­ni­vṛ­tti­rū­pa­tvā­d a­va­mau­da­rya­ra­sa­pa­ri­tyā­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="494,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 494,34</span>yor a­bhya­va­ha­rta­vyai­ka­de­śa­ni­vṛ­tti­pa­ra­tvā­t tato bhe­da­pra­si­ddheḥ | ā­bā­dhā­tya­ya­bra­hya­ca­rya­svā­dhyā­ya­dhyā­nā­di­pra­si­ddhya­rthaṃ <pb n="495"/><lb n="495,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,01</span>vi­vi­kta­śa­yyā­sa­naṃ | kā­ya­kle­śaḥ sthā­na­mau­nā­ta­pa­nā­di­r a­ne­ka­dhā | de­ha­duḥ­kha­ti­ti­kṣā­su­khā­na­bhi­ṣv aṃ­ga­pra­va­ca­na­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="495,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,02</span>bhā­va­nā­dya­rthaḥ | pa­rī­ṣa­ha­jā­tī­ya­tvā­t paunar uktyam iti cen na, sva­kṛ­ta­kle­śā­pe­kṣa­tvā­t kā­ya­kle­śa­sya | samyag ity a<span type="hard-break">- </span><lb n="495,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,03</span>nu­vṛ­tte­r dṛ­ṣṭa­pha­la­ni­vṛ­ttiḥ­, sa­mya­gyo­ga­ni­gra­ho guptir ity ataḥ sa­mya­gyra­ha­ṇa­m a­nu­va­rta­te | bā­hya­dra­vyā­pe­kṣa­tvā­d bā­hya­tvaṃ­, <lb n="495,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,04</span>pa­ra­pra­tya­kṣa­tvā­t tī­rthya­gra­ha­stha­kā­rya­tvā­c cā­na­śa­nā­deḥ | etac ca ka­rma­ni­rda­ha­nā­t tapaḥ, de­heṃ­dri­ya­tā­pā­d vā | keṣā <lb n="495,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,05</span>punaḥ karmaṇāṃ saṃvaraḥ syāt tapaso 'smād ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3948"><l ana="bt" n="bt_9.19.1"><lb n="495,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.19.1</span>ṣoḍhā bāhyaṃ vi­ni­rdi­ṣṭaṃ ta­po­trā­na­śa­nā­di yat | saṃ­va­ra­s tena ca jñeyo hy a­ta­po­he­tu­ka­rma­ṇāṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3949" rend="justify"><lb n="495,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,07</span>a­thā­bhyaṃ­ta­raṃ tapaḥ pra­kā­śa­ya­nn āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.20 a_3950" rend="justify"><lb n="495,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.20 </span>prā­ya­ści­tta­vi­na­ya­vai­yā­vṛ­ttya­svā­dhyā­ya­vyu­tsa­rga­dhyā­nā­ny u­tta­ra­m || <ref type="no-sbt" rend="b">20</ref> || </p><p n="a_3951" rend="justify"><lb n="495,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,09</span>tapa iti saṃ­ba­dhya­te | a­syā­nya­tī­rthā­na­bhya­sta­tvā­d u­tta­ra­tvaṃ a­bhyaṃ­ta­ra­tva­m iti yā­va­t­, aṃ­taḥ­ka­ra­ṇa­vyā­pā­rā<span type="hard-break">- </span><lb n="495,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,10</span>d bā­hya­dra­vyā­na­pe­kṣa­tvā­t | svata etac ca sva­saṃ­ve­dya­m iti da­rśa­ya­nn āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3952"><l ana="bt" n="bt_9.20.1"><lb n="495,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.20.1</span>prā­ya­ści­ttā­di­ṣa­ḍbhe­daṃ tapaḥ saṃ­va­ra­kā­ra­ṇaṃ | syād uttaraṃ sva­saṃ­ve­dya­m iti spa­ṣṭa­ma­no­ga­taṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3953" rend="justify"><lb n="495,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,12</span>ta­dbhe­da­ga­ṇa­nā­rtha­m āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.21 a_3954" rend="justify"><lb n="495,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.21 </span>na­va­ca­tu­rda­śa­paṃ­ca­dvi­bhe­dā ya­thā­kra­maṃ prā­gdhyā­nā­t || <ref type="no-sbt" rend="b">21</ref> || </p><p n="a_3955" rend="justify"><lb n="495,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,14</span>na­vā­dī­nāṃ bhe­da­śa­bde­no­pa­saṃ­hi­tā­nā­m a­nya­pa­dā­rthā vṛttiḥ | dvi­śa­bda­sya pū­rva­ni­pā­ta­pra­saṃ­ga iti cen na, pūrvasū<span type="hard-break">- </span><lb n="495,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,15</span>trā­pe­kṣa­tvā­t | śābdān nyāyād dvaṃdve syur a­lpā­cta­ra­m iti sūtrāt saṃ­yo­gā­d a­lpī­ya­sa ity u­pa­saṃ­khyā­nā­c ca dvi­śa­bda­sya <lb n="495,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,16</span>pū­rva­ni­pā­ta­pra­sa­ktā­v apy arthān nyāyāt prā­ya­ści­ttā­di­sū­trā­rthā­pe­kṣa­yā ya­thā­kra­ma­m a­bhi­saṃ­baṃ­dhā­rtha­la­kṣa­ṇa­m u­llaṃ­dhya­te­, arthasya <lb n="495,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,17</span>ba­lī­ya­stvā­t la­kṣyā­nu­vi­dhā­nā­l la­kṣa­ṇa­sya | ete ca na­vā­da­yaḥ prabhedā ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3956"><l ana="bt" n="bt_9.21.1"><lb n="495,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.21.1</span>proktā na­vā­da­yo bhedāḥ prā­gdhyā­nā­t te ya­thā­kra­maṃ | prā­ya­ści­ttā­di­bhe­dā­nāṃ tapaso bhyaṃ­ta­ra­sya hi || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3957" rend="justify"><lb n="495,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,19</span>yatas tapaso '­bhyaṃ­ta­ra­sya prā­ya­ści­ttā­da­ya eva bhe­dā­tmā­no na­vā­da­ya­s teṣāṃ bhedā iti pra­bhe­dā­s te | prāgdhyānā<span type="hard-break">- </span><lb n="495,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,20</span>d iti vacanaṃ ya­thā­saṃ­khya­pra­ti­pa­ttya­rthaṃ || </p><p n="a_3958" rend="justify"><lb n="495,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,21</span>tatrāsya ta­po­bhe­da­sya na­va­vi­ka­lpā­n pra­ti­pā­da­ya­nn āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.22 a_3959" rend="justify"><lb n="495,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.22 </span>ā­lo­ca­na­pra­ti­kra­ma­ṇa­ta­du­bha­ya­vi­ve­ka­vyu­tsa­rga­ta­pa­śche­da­pa­ri­hā­ro­pa­sthā­pa­nāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">22</ref> || </p><p n="a_3960" rend="justify"><lb n="495,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,23</span>prā­ya­ści­tta­sya nava vikalpāḥ pra­mā­da­do­ṣa­vyu­dā­sa­bhā­va­pra­sā­da­niḥ­śa­lyā­na­va­sthā­vyā­vṛ­tti­ma­ryā­d ā­tyā­ga­saṃ­ya­ma­dā<span type="hard-break">- </span><lb n="495,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,24</span>rḍhya­bhā­va­nā­di­si­ddhya­rthaṃ prā­ya­ści­ttaṃ­, prā­yo­pa­rā­dha­s tasya cittaṃ vi­śu­ddhya­rtha­m ity arthaḥ | ta­syā­lo­ca­nā­da­yo ni­ra­va­dya<span type="hard-break">- </span><lb n="495,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,25</span>vṛttayo nava vikalpā bha­vaṃ­tī­ty āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3961"><l ana="bt" n="bt_9.22.1"><lb n="495,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.22.1</span>ā­lo­ca­nā­da­yo bhedāḥ prā­ya­ści­tta­sya te nava | ya­thā­ga­ma­m iha jñeyā ni­ra­va­dya­pra­vṛ­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3962" rend="justify"><lb n="495,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,27</span>tatra gurave pra­mā­da­ni­ve­da­naṃ da­śa­do­ṣa­vi­va­rji­ta­m ā­lo­ca­naṃ | prā­ya­ści­tta­la­ghu­ka­ra­ṇā­rtha­m u­pa­ka­ra­ṇa­dā­naṃ­, yadi laghu <lb n="495,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,28</span>me śa­ktya­pe­kṣaṃ kiṃcit prā­ya­ści­ttaṃ dīyate tadāhaṃ doṣaṃ ni­ve­da­yā­mī­ti dī­na­va­ca­naṃ­, pa­rā­dṛ­ṣṭa­do­ṣa­gū­ha­ne­na prakaṭa<span type="hard-break">- </span><lb n="495,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,29</span>do­ṣa­ni­ve­da­naṃ­, pra­mā­dā­la­syā­bhyā­ma­lpa­do­ṣā­v a­jñā­ne­na sthū­la­do­ṣa­pra­ti­pā­da­naṃ­, ma­hā­do­ṣa­saṃ­va­ra­ṇe­nā­lpa­do­ṣa­ka­tha­naṃ­, <lb n="495,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,30</span>īdṛśe doṣe kiṃ prā­ya­ści­tta­m ity u­pā­ye­na pra­ccha­nnaṃ­, ba­hu­ya­ti­ja­nā­lo­ca­nā­śa­bdā­ku­le sva­do­ṣa­ni­ve­da­naṃ­, kim idaṃ <lb n="495,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,31</span>gu­rū­pa­pā­di­taṃ prā­ya­ści­ttaṃ yuktam āgame na vety a­nu­gu­ru­pra­śnaḥ­, mahad api prā­ya­ści­ttaṃ gṛhītaṃ na pha­la­ka­ra­m iti saṃciṃtya <lb n="495,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,32</span>sva­sa­mā­nā­ya pra­mā­dā­ve­da­naṃ­, pa­ra­gṛ­hī­ta­syai­va prā­ya­ści­tta­syā­nu­ma­te­na sva­du­śca­ri­ta­saṃ­va­ra­ṇaṃ­, iti da­śā­lo­ca­na­do<span type="hard-break">- </span><lb n="495,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 495,33</span>ṣās teṣāṃ va­rja­na­m ā­tmā­pa­rā­dha­syā­śv eva nirmāya bā­la­va­dṛ­ju­bu­ddhyā­bhi­dhā­naṃ ta­dvi­śi­ṣṭa­m ā­lo­ca­naṃ sa­mya­ga­va­gaṃ­ta­vyaṃ | <pb n="496"/><lb n="496,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,01</span>tac ca saṃ­ya­tā­śra­yaṃ dvi­vi­ṣa­ya­m ekāṃte saṃ­ya­ti­kā­śra­yaṃ tri­vi­ṣa­yaṃ prakāśe prā­ya­ści­ttaṃ gṛhītvā kurvato '­ku­rva­ta­ś ca <lb n="496,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,02</span>ku­ta­ści­t ta­pa­śca­ra­ṇa­sā­pha­lye­ta­rā­di­gu­ṇa­do­ṣa­pra­sa­ktiḥ pra­si­ddhai­va | mi­thyā­du­ṣkṛ­tā­bhi­dhā­nā­dya­bhi­vya­kta­pra­ti­kri­yā <lb n="496,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,03</span>pra­ti­kra­ma­ṇaṃ | ta­du­bha­ya­saṃ­sa­rge sati sādhanaṃ ta­du­bha­yaṃ sarvasya pra­ti­kra­ma­ṇa­syā­lo­ca­na­pū­rva­ka­tvā­t kevalaṃ pratikra<span type="hard-break">- </span><lb n="496,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,04</span>maṇam a­yu­kta­m iti cen na, tatra gu­ru­ṇā­bhya­nu­jñā­te­na śi­ṣye­ṇai­vā­lo­ca­na­ka­ra­ṇā­t | ta­du­bha­ya­smi­n gu­ru­ṇai­vo­bha­ya­sya <lb n="496,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,05</span>vi­dhā­nā­t | saṃ­sa­ktā­n na­pā­no­pa­ka­ra­ṇā­dī­nāṃ vi­bha­ja­naṃ vivekaḥ | vyutsargaḥ kā­yo­tsa­rgā­di­ka­ra­ṇaṃ | ta­po­na­śa<span type="hard-break">- </span><lb n="496,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,06</span>nādi, di­va­sa­pa­kṣa­mā­sā­di­nā pra­vra­jyā­hā­pa­naṃ chedaḥ | pa­kṣa­mā­sā­di­vi­bhā­ge­na dūrataḥ pa­ri­va­rja­naṃ pa­ri­hā­raḥ | <lb n="496,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,07</span>pu­na­rdī­kṣā­prā­pa­ṇa­m u­pa­sthā­pa­naṃ | tad idaṃ na­va­vi­dha­m api prā­ya­ści­ttaṃ kiṃ kasmin pra­mā­dā­ca­ri­te syād iti pa­ra­mā­ga<span type="hard-break">- </span><lb n="496,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,08</span>mād a­va­se­yaṃ­, tasya de­śa­kā­lā­dya­pe­kṣa­syā­nya­thā­va­sā­tu­m a­śa­kya­tvā­t || </p><p n="a_3963" rend="justify"><lb n="496,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,09</span>atha vi­na­ya­vi­ka­lpa­pra­ti­pā­da­nā­rtha­m āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.23 a_3964" rend="justify"><lb n="496,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.23 </span>jñā­na­da­rśa­na­cā­ri­tro­pa­cā­rāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">23</ref> || </p><p n="a_3965" rend="justify"><lb n="496,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,11</span>vinaya ity a­nu­va­rta­te­, pra­tye­ka­m a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ jñā­na­vi­na­ya ityādi | tatra sa­ba­hu­mā­na­jñā­na­gra­ha­ṇā­bhyā­sa­sma­ra­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="496,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,12</span>dir jñā­na­vi­na­yaḥ | pa­dā­rtha­śra­ddhā­ne niḥ­śaṃ­ki­ta­tvā­di­la­kṣa­ṇo­pe­ta­tā da­rśa­na­vi­na­yaḥ­, sā­mā­yi­kā­dau lo­ka­biṃ­du­sā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="496,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,13</span>paryaṃte śru­ta­sa­mu­dre bha­ga­va­dbhiḥ pra­kā­śi­te 'nyathā pa­dā­rtha­ka­tha­nā­saṃ­bha­va­nā­t | ta­dva­ta­ś cāritre sa­mā­hi­ta­ci­tta­tā <lb n="496,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,14</span>cā­ri­tra­vi­na­yaḥ | pra­tya­kṣe­ṣv ā­cā­ryā­di­ṣv a­bhyu­tthā­nā­bhi­ga­ma­nāṃ­ja­li­ka­ra­ṇā­di­r u­pa­cā­ra­vi­na­yaḥ­, pa­ro­kṣe­ṣv api kāyavā<span type="hard-break">- </span><lb n="496,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,15</span>ṅma­no­bhi­r aṃ­ja­li­kri­yā­gu­ṇa­saṃ­kī­rta­nā­nu­sma­ra­ṇā­diḥ | jñā­na­lā­bhā­cā­ra­vi­śu­ddhi­sa­mya­gā­rā­dha­nā­dya­va­laṃ­ba­naṃ vi­na­ya­bhā­va­naṃ | <lb n="496,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,16</span>kimarthaṃ punar jñā­nā­da­yo vinayā ity a­bhe­de­no­ktā ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3966"><l ana="bt" n="bt_9.23.1"><lb n="496,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.23.1</span>jñā­nā­da­yo tra catvāro vinayāḥ pra­ti­pā­di­tāḥ | ka­thaṃ­ci­t ta­da­bhe­da­sya siddhaye pa­ra­mā­rtha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.23.2"><lb n="496,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.23.2</span>jñā­nā­di­bhā­va­nā sa­mya­gjñā­nā­di­vi­na­yo hi naḥ | ta­syāṃ­ta­raṃ­ga­tā na syād a­nya­thā­ny eva ve­da­nā­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3967" rend="justify"><lb n="496,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,19</span>atha vai­yā­vṛ­ttya­pra­ti­pa­ttya­rtha­m āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.24 a_3968" rend="justify"><lb n="496,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.24 </span>ā­cā­ryo­pā­dhyā­ya­ta­pa­svi­śai­kṣya­glā­na­ga­ṇa­ku­la­saṃ­gha­sā­dhu­ma­no­jñā­nā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">24</ref> || </p><p n="a_3969" rend="justify"><lb n="496,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,21</span>vai­yā­vṛ­ttya­m ity a­nu­vṛ­tteḥ pra­tye­ka­m a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ | vyā­vṛ­tta­sya bhāvaḥ karma vā vai­yā­vṛ­ttyaṃ | kimarthaṃ ta­du­kta­m ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3970"><l ana="bt" n="bt_9.24.1"><lb n="496,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.24.1</span>ā­cā­rya­pra­bhṛ­tī­nāṃ yad daśānāṃ vi­ni­ve­di­taṃ | vai­yā­vṛ­ttyaṃ bhaved etad a­nva­rtha­pra­ti­pa­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3971" rend="justify"><lb n="496,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,23</span>ā­ca­raṃ­ti tasmād vra­tā­nī­ty ācāryaḥ | upetya tasmād a­dhī­ya­ta ity u­pā­dhyā­yaḥ | ma­ho­pa­vā­sā­dya­nu­ṣṭhā­yī tapasvī | <lb n="496,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,24</span>śi­kṣā­śī­laḥ śaikṣaḥ | ru­jā­di­kli­ṣṭa­śa­rī­ro glānaḥ | gaṇaḥ stha­vi­ra­saṃ­ta­tiḥ | dī­kṣa­kā­cā­rya­saṃ­styā­yaḥ kulaṃ | <lb n="496,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,25</span>cā­tu­rva­rṇya­śra­ma­ṇa­ni­va­haḥ saṃghaḥ | ci­ra­pra­vra­ji­taḥ sādhuḥ | manojño '­bhi­rū­paḥ­, saṃmato vā lokasya vi­dva­ttva­va<span type="hard-break">- </span><lb n="496,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,26</span>ktṛ­tva­ma­hā­ku­la­tvā­di­bhiḥ­, a­saṃ­ya­ta­sa­mya­gdṛ­ṣṭi­r vā | teṣāṃ vyā­dhi­pa­rī­ṣa­ha­mi­thyā­tvā­dyu­pa­ni­pā­te ta­tpra­tī­kā­ro <lb n="496,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,27</span>vai­yā­vṛ­ttyaṃ­, bā­hya­dra­vyā­saṃ­bha­ve sva­kā­ye­na ta­dā­nu­kū­lyā­nu­ṣṭhā­naṃ ca | tac ca sa­mā­dhyā­dhā­nā­vi­ci­ki­tsā­bhā­va­pra­va­ca­na<span type="hard-break">- </span><lb n="496,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,28</span>vā­tsa­lyā­dya­bhi­vya­ktya­rthaṃ | ba­hū­pa­de­śā­t kvacin ni­ya­me­na pra­vṛ­ti­jñā­pa­nā­ya bhū­ya­sā­mu­pa­nyā­saḥ || </p><p n="a_3972" rend="justify"><lb n="496,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,29</span>atha svā­dhyā­ya­pra­rū­pa­ṇā­rtha­m āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.25 a_3973" rend="justify"><lb n="496,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.25 </span>vā­ca­nā­pṛ­ccha­nā­nu­pre­kṣā­m nā­ya­dha­rmo­pa­de­śāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">25</ref> || </p><p n="a_3974" rend="justify"><lb n="496,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,31</span>svādhyāya ity a­nu­va­rta­mā­ne­nā­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ | ni­ra­va­dya­graṃ­thā­rtho­bha­ya­pra­ti­pā­da­naṃ vācanā | saṃ­śa­ya­cche­dā­ya niścita<span type="hard-break">- </span><lb n="496,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,32</span>ba­lā­dhā­nā­ya vā pa­rā­nu­yo­gaḥ pṛcchanā | a­dhi­ga­tā­rtha­sya ma­na­sā­bhyā­so '­nu­pre­kṣā | gho­ṣa­śu­ddhaṃ pa­ri­va­rta­na­m āmnāyaḥ | <lb n="496,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 496,33</span>dha­rma­ka­thā­dya­nu­ṣṭhā­naṃ dha­rmo­pa­de­śaḥ | pra­jñā­ti­śa­ya­pra­śa­stā­dhya­va­sā­yā­dya­rthaṃ svādhyāyaḥ | katham ayam aṃ­ta­raṃ­ga­rū­pa ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3975"><l ana="bt" n="bt_9.25.1"><pb n="497"/><lb n="497,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.25.1</span>svādhyāyaḥ paṃcadhā prokto vā­ca­nā­di­pra­bhe­da­taḥ | aṃ­ta­raṃ­ga­śru­ta­jñā­na­bhā­va­nā­tma­tva­ta­s tu saḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3976" rend="justify"><lb n="497,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,02</span>atha vyu­tsa­rga­pra­ti­ni­rde­śā­rtha­m āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.26 a_3977" rend="justify"><lb n="497,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.26 </span>bā­hyā­bhyaṃ­ta­ro­pa­dhyoḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">26</ref> || </p><p n="a_3978" rend="justify"><lb n="497,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,04</span>vyutsarga ity a­nu­vṛ­tte­r vya­ti­re­ka­ni­rde­śaḥ pū­rva­va­t | u­pa­dhī­ya­te ba­lā­dhā­nā­rtha­m ity upadhiḥ | a­nu­pā­tta­va­stu­tyā­go <lb n="497,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,05</span>bā­hyo­pa­dhi­vyu­tsa­rgaḥ | kro­dhā­di­bhā­va­ni­vṛ­tti­r a­bhyaṃ­ta­ro­pa­dhi­vyu­tsa­rgaḥ | kā­ya­tyā­ga­ś ca ni­ya­ta­kā­lo yāvaj jīvaṃ <lb n="497,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,06</span>vā | pa­ri­gra­ha­ni­vṛ­tte­r a­va­ca­na­m iti cen na, tasya dha­na­hi­ra­ṇya­va­sa­nā­di­vi­ṣa­ya­tvā­t | dha­rmā­bhyaṃ­ta­ra­bhā­vā­d iti cen na, <lb n="497,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,07</span>prā­su­ka­ni­ra­va­dyā­hā­rā­di­ni­vṛ­tti­taṃ­tra­tvā­t | prā­ya­ści­ttā­bhyaṃ­ta­ra­tvā­d iti cen na, tasya pra­ti­dvaṃ­dvi­bhā­vā­t | prāya<span type="hard-break">- </span><lb n="497,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,08</span>ścittasya hi vyu­tsa­rga­syā­ti­cā­raḥ pra­ti­dvaṃ­dvī­ṣya­te ni­ra­pe­kṣa­ś cāyaṃ tato nai­ta­dva­ca­na­m a­na­rtha­kaṃ | a­ne­ka­trā­va­ca­na­m a<span type="hard-break">- </span><lb n="497,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,09</span>nenaiva ga­ta­tvā­d iti cen na, śa­ktya­pe­kṣa­tvā­t | tad evāha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3979"><l ana="bt" n="bt_9.26.1"><lb n="497,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.26.1</span>syād bā­hyā­bhyaṃ­ta­ro­pa­dhyo­r vyutsargo dhikṛto dvidhā | vra­ta­dha­rmā­tma­ko dā­na­prā­ya­ści­ttā­tma­ko 'paraḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.26.2"><lb n="497,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.26.2</span>ka­thaṃ­ci­t tyāgatāṃ prāpto py eko ni­rdi­śya­te nṛṇāṃ | śa­kti­bhe­da­vya­pe­kṣā­yāṃ phaleṣv eko py a­ne­ka­dhā || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3980" rend="justify"><lb n="497,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,12</span>sā­va­dya­pra­tyā­khyā­na­śa­ktya­pe­kṣa­yā hi vra­tā­pa­ri­tyā­gaḥ | sa cā­vra­tā­sra­va­ni­ro­dha­pha­laḥ | pu­ṇyā­sra­va­pha­laṃ tu dānaṃ <lb n="497,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,13</span>svā­ti­sa­rga­śa­ktya­pe­kṣaṃ | dha­rmā­tma­ka­s tu saṃ­va­ra­ṇa­śa­ktya­pe­kṣa­s tyāgaḥ prā­ya­ści­ttā­tma­ko ti­cā­ra­śo­dha­na­śa­ktya­pe­kṣaḥ <lb n="497,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,14</span>a­bhyaṃ­ta­ra­ta­po­rū­pa­s tu kā­yo­tsa­rja­na­śa­ktya­pe­kṣa iti tyā­ga­sā­mā­nyā­d eko py anekaḥ | sa ca niḥ­saṃ­ga­ni­rbha­ya­jī<span type="hard-break">- </span><lb n="497,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,15</span>vi­tā­śā­vyu­dā­sā­dya­rthaṃ vyutsargaḥ | katham u­pa­dhyo­r bā­hya­tā­bhyaṃ­ta­ra­tā ca matā yatas ta­po­vyu­tsa­rgaḥ syād ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3981"><l ana="bt" n="bt_9.26.3"><lb n="497,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.26.3</span>bā­hyā­bhyaṃ­ta­ra­to­pa­dhyo­r a­nu­pā­tte­ta­ra­tva­taḥ | jīvena tatra kā­yā­dyo­r ve­dyā­ve­dyo­r nṛṇāṃ matā || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3982" rend="justify"><lb n="497,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,17</span>atha dhyānaṃ vyā­khyā­tu­kā­maḥ prāha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.27 a_3983" rend="justify"><lb n="497,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.27 </span>u­tta­ma­saṃ­ha­na­na­syai­kā­gra­ciṃ­tā­ni­ro­dho dhyā­na­māṃ­ta­rmu­hū­rtā­t || <ref type="no-sbt" rend="b">27</ref> || </p><p n="a_3984" rend="justify"><lb n="497,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,19</span>kim anena sūtreṇa kriyata ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3985"><l ana="bt" n="bt_9.27.1"><lb n="497,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.27.1</span>u­tta­me­tyā­di­sū­tre­ṇa dhyānaṃ dhyā­tā­bhi­dhī­ya­te | dhyeyaṃ ca dhyā­na­kā­la­ś ca sā­ma­rthyā­t ta­tpa­ri­kri­yā || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_3986" rend="justify"><lb n="497,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,21</span>tatra kaścid āha – yo­ga­ści­tta­vṛ­tti­ni­ro­dha iti, sa evaṃ pa­rya­nu­yo­jyaḥ kim a­śe­ṣa­ci­tta­vṛ­tti­ro­dha­s tucchaḥ <lb n="497,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,22</span>kiṃ vā sthi­ra­jñā­nā­tma­ka iti ? nādyaḥ pakṣaḥ śre­yā­nu­tta­ra­s tu syād ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3987"><l ana="bt" n="bt_9.27.2"><lb n="497,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.27.2</span>nābhāvo śe­ṣa­ci­ttā­nāṃ tucchaḥ pra­mi­ti­saṃ­ga­taḥ | sthi­ra­jñā­nā­tma­ka­ś ci­ttā­ni­ro­dho notra saṃgataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_3988" rend="justify"><lb n="497,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,24</span>nanu cā­śe­ṣa­ci­tta­vṛ­tti­ni­ro­dhā­n na tuccho bhyu­pa­ga­mya­te tasya grā­ha­ka­pra­mā­ṇā­bhā­vā­d a­ni­ści­ta­tvā­t | kiṃ tarhiṃ ? <lb n="497,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,25</span>puṃsaḥ svarūpe va­sthā­na­m eva ta­nni­ro­dhaḥ sa eva hi sa­mā­dhi­ra­saṃ­pra­jñā­to yogo dhyānam iti ca gīyate jñā­na­syā­pi <lb n="497,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,26</span>tadā sa­mā­dhi­bhṛ­tā­mu­cche­dā­t | 'tadā draṣṭuḥ svarūpe va­sthā­naṃ­' iti va­ca­nā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3989"><l ana="bt" n="bt_9.27.3"><lb n="497,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.27.3</span>draṣṭā hy ā­tmā­jñā­na­vāṃ­s tu na kuṃbhādy asti ka­sya­ci­t | dha­rma­me­gha­sa­mā­dhi­ś cen na draṣṭā jñā­na­vā­n yataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_3990" rend="justify"><lb n="497,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,28</span>tathā hi – jñā­na­vā­nā­tmā dra­ṣṭṛ­tvā­t yas tu na jñā­na­vā­n sa na draṣṭā yathā kuṃbhādi draṣṭā vātmā tato jñāna<span type="hard-break">- </span><lb n="497,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,29</span>vān | pradhānaṃ jñā­na­va­d iti cen na, tasyaiva dra­ṣṭṛ­tva­pra­saṃ­gā­d a­dra­ṣṭu­r jñā­na­va­ttā­bhā­vā­t kuṃ­bhā­di­va­t | a­jñā­na­va­ttve <lb n="497,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,30</span>pu­ru­ṣa­syā­ni­tya­tvā­pa­tti­r iti cen na, pra­dhā­na­syā­py a­ni­tya­tvā­nu­ṣa­kteḥ | ta­tpa­ri­ṇā­ma­sya vya­kta­syā­ni­tya­tvo­pa­ga­mā<span type="hard-break">- </span><lb n="497,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,31</span>d adoṣa iti cet, pu­ru­ṣa­pa­ryā­ya­syā­pi bo­dha­vi­śe­ṣā­de­r a­ni­tya­tve ko doṣaḥ ? tasya pu­ru­ṣā­t ka­thaṃ­ci­d a­vya­ti­re­ke <lb n="497,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,32</span>bhaṃ­gu­ra­tva­pra­saṃ­ga iti cet, pra­dhā­nā­d vyaktaṃ kim a­tyaṃ­ta­vya­ti­ri­kta­m iṣṭaṃ yena tataḥ ka­thaṃ­ci­d a­vya­ti­re­kā­d a­ni­tya­tā na <lb n="497,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 497,33</span>bhavet | vya­ktā­vya­kta­yo­r a­vya­ti­re­kai­kāṃ­te pi vyaktam e­vā­ni­tyaṃ pa­ri­ṇā­ma­tvā­n na punar avyaktaṃ pa­ri­ṇā­mi­tvā­d iti cet, <pb n="498"/><lb n="498,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,01</span>tata eva jñā­nā­tma­no­r a­vya­ti­re­ke pi jñānam e­vā­ni­tya­m astu pu­ru­ṣa­s tu nityo stu vi­śe­ṣā­bhā­vā­t | puruṣo '­pa­ri­ṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="498,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,02</span>my eveti cet, pra­dhā­na­m api pa­ri­ṇā­mi mā bhūt | vyakteḥ pa­ri­ṇā­mi pradhānaṃ na śakteḥ sarvadā sthā­snu­tvā­d iti <lb n="498,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,03</span>cet, tathā puruṣo pi sarvathā vi­śe­ṣā­bhā­vā­t sarvasya sataḥ pa­ri­ṇā­mi­tva­sā­dha­nā­c ca, a­pa­ri­ṇā­mi­ni kramayau<span type="hard-break">- </span><lb n="498,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,04</span>ga­pa­dya­vi­ro­dhā­d a­rtha­kri­yā­nu­pa­pa­tteḥ sa­ttva­syai­vā­saṃ­bha­vā­t | tato draṣṭātmā jñā­na­vā­n eva bā­dha­kā­bhā­vā­d iti na tasya <lb n="498,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,05</span>svarūpe va­sthi­ti­r a­jñā­nā­tmi­kā kācid a­saṃ­pra­jñā­ta­yo­ga­da­śā­yā­m u­pa­pa­dya­te ja­ḍā­tma­bhā­vā­t || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3991"><l ana="bt" n="bt_9.27.4"><lb n="498,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.27.4</span>saṃ­pra­jñā­ta­s tu yo yogo vṛ­tti­sā­rū­pya­mā­tra­kaṃ | saṃ­jñā­nā­tma­ka eveti na vivādo sti tāvatā || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_3992" rend="justify"><lb n="498,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,07</span>saṃ­pra­jñā­to yogo jñā­nā­tma­ka eva '­vṛ­tti­sā­rū­pya­m i­ta­ra­tre­'­ti va­ca­nā­t | vṛttayaḥ paṃ­ca­ta­yyaḥ tāsāṃ viṣaya<span type="hard-break">- </span><lb n="498,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,08</span>sā­rū­pya­mā­traṃ ji­hā­so­pā­di­tsā­ra­hi­ta­m u­pe­kṣā­pha­laṃ taddhyānaṃ ci­tta­vṛ­tti­ni­ro­dha­sye­tthaṃ­bhū­ta­sya bhāvād iti yad bhāṣyate <lb n="498,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,09</span>tatra jñā­nā­tma­tva­mā­tre­ṇa nāsti vivādaḥ sarvasya dhyānasya jñā­nā­tma­ka­tva­pra­si­ddheḥ | jñānam eva sthi­rī­bhū­taṃ samā<span type="hard-break">- </span><lb n="498,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,10</span>dhir iti parair apy a­bhi­dhā­nā­t | vi­ṣa­ya­sā­rū­pyaṃ tu vṛttīnāṃ pra­ti­biṃ­bā­dhā­naṃ ta­dā­nu­pa­pa­nna­m eva kvacid amūrte rthe kasya<span type="hard-break">- </span><lb n="498,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,11</span>cit pra­ti­biṃ­bā­saṃ­bha­vā­t | tathā hi – na pra­ti­biṃ­ba­bhṛ­to vṛttayo '­mū­rta­tvā­d yathā khaṃ yat pra­ti­biṃ­ba­bhṛ­n na ta­da­mū­rtaṃ dṛṣṭaṃ <lb n="498,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,12</span>yathā da­rpa­ṇā­di | ka­rma­bhṛ­ta­ś ca vṛ­tta­ya­s tasmān na pra­ti­biṃ­ba­bhṛ­ta ity atra na tāvad asiddho hetur jñā­na­vṛ­ttī­nāṃ mūrtatvā<span type="hard-break">- </span><lb n="498,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,13</span>na­bhyu­pa­ga­mā­t | ta­da­bhyu­pa­ga­me bā­hyeṃ­dri­ya­pra­tya­kṣa­tva­pra­saṃ­gā­t | ma­no­va­da­ti­sū­kṣma­tvā­d a­pra­tya­kṣa­tve sva­saṃ­ve­da­na­pra­tya­kṣa<span type="hard-break">- </span><lb n="498,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,14</span>tāpi na syāt tadvad eva | na cā­sva­saṃ­vi­di­tā eva jñā­na­vṛ­tta­yo rtha­grā­hi­tva­vi­ro­dhā­t | pra­dī­pā­di­va­da­sva­saṃ­vi­di­te pi <lb n="498,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,15</span>vi­ṣa­ya­grā­hi­tvaṃ jñā­na­vṛ­ttī­nā­m a­vi­ru­ddha­m iti cen na, vai­ṣa­myā­t | pra­dī­pā­di­dra­vyaṃ hi nā­rtha­grā­hi svayam a­ce­ta­na<span type="hard-break">- </span><lb n="498,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,16</span>tvāt | kiṃ tarhi ? ca­kṣu­rā­de rū­pā­di­grā­hi jñā­na­kā­ra­ṇa­sya sa­ha­kā­ri­ta­yā­rtha­grā­hī­ty u­pa­ca­rya­te na punaḥ pa­ra­mā­rtha<span type="hard-break">- </span><lb n="498,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,17</span>tas tatra tathā jñā­na­vṛ­tta­yaḥ | yas tu tattvato rtha­grā­hi­ṇa iṣyaṃte tato na sāmyam u­dā­ha­ra­ṇa­sye­ti nā­sva­saṃ­vi­di­ta­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="498,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,18</span>siddhis tāsāṃ da­rśa­na­va­t | na ca sva­saṃ­vi­di­ta­tvaṃ ka­sya­ci­n mūrtasya dṛṣṭam iṣṭaṃ cā­ti­pra­saṃ­gā­d ity a­mū­rta­tva­m eva citta<span type="hard-break">- </span><lb n="498,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,19</span>vṛ­ttī­nā­m a­va­sthi­taṃ tato nāsiddho hetuḥ | nāpy a­nai­kāṃ­ti­ko viruddho vā vi­pa­kṣa­vṛ­ttya­bhā­vā­d yataś ci­tta­vṛ­ttī­nāṃ <lb n="498,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,20</span>pra­ti­biṃ­ba­bhṛ­ttvā­bhā­vo na siddhyet | vi­ṣa­ya­pra­ti­ni­ya­mā­ny a­thā­nu­pa­pa­ttyā pra­ti­biṃ­ba­bhṛ­to jñā­na­vṛ­tta­ya iti cen na, <lb n="498,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,21</span>ni­rā­kā­ra­tve pi vi­ṣa­ya­pra­ti­ni­ya­ma­si­ddheḥ puṃso da­rśa­na­sya bho­ga­ni­ya­ma­va­t | atha bu­ddhi­pra­ti­biṃ­bi­ta­m eva niyata<span type="hard-break">- </span><lb n="498,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,22</span>m arthaṃ pu­ru­ṣa­ś ce­ta­ya­te nānyathā pra­ti­ni­ya­mā­bhā­va­pra­saṃ­gā­d iti mataṃ, tarhi buddhir api kutaḥ pra­ti­ni­ya­tā­rtha­pra­ti­biṃ­baṃ <lb n="498,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,23</span>bibharti na punaḥ sa­ka­lā­rtha­pra­ti­biṃ­ba­m iti | ni­ya­ma­he­tu­r vānyaḥ pra­ti­ni­ya­tā­haṃ­kā­rā­bhi­ma­ta­m evārthaṃ buddhiḥ prati<span type="hard-break">- </span><lb n="498,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,24</span>biṃ­ba­ya­tī­ti cet, kim anayā pa­raṃ­pa­rā­pra­ti­biṃ­ba­m aṃ­ta­re­ṇai­vā­haṃ­kā­ra­pra­ti­ni­ya­mi­ta­m arthaṃ buddhir vya­va­sya­ti ma­naḥ­.­.­.­.­.­.­. <lb n="498,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,25</span>sva­sā­ma­grīṃ pra­ti­ni­ya­mā­d eva sarvatra pra­ti­ni­ya­ma­si­ddhe­r alaṃ pra­ti­biṃ­ba­ka­lpa­na­yā | tathā ca na ci­tta­vṛ­ttī­nāṃ sārūpyaṃ <lb n="498,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,26</span>nāma yan mātraṃ saṃ­pra­jñā­ta­yo­gaḥ syād iti pareṣāṃ dhyā­nā­saṃ­bha­vaḥ | nāpi dhyeyaṃ tasya sūtre nu­pā­dā­nā­t | dhyānā<span type="hard-break">- </span><lb n="498,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,27</span>siddhau ta­da­si­ddhe­ś ca | syā­dvā­di­nāṃ tu dhyānaṃ dhyeye viśiṣṭe sū­tri­ta­m eva, ciṃ­tā­ni­ro­dha­syai­ka­de­śa­taḥ kārtsnyato <lb n="498,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,28</span>vā dhyā­na­syai­kā­gra­vi­ṣa­ya­tve­na vi­śe­ṣa­ṇā­t | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3993"><l ana="bt" n="bt_9.27.5"><lb n="498,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.27.5</span>a­ne­ka­trā­pra­dhā­ne vā viṣaye kalpite pi vā | mā bhūc ciṃ­tā­ni­ro­dho yam ity ekāgre sa saṃsmṛtaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.27.6"><lb n="498,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.27.6</span>e­kā­gre­ṇe­ti vā nā­nā­mu­kha­tve­na ni­vṛ­tta­ye | kvacic ciṃ­tā­ni­ro­dha­syā­dhyā­na­tve­na pra­bhā­di­va­t || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_3994" rend="justify"><lb n="498,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,31</span>e­ka­śa­bdaḥ saṃ­khyā­pa­daṃ­, aṃgyate ta­daṃ­ga­ti tasminn iti vāgraṃ mukhaṃ, bha­dreṃ­drā­gra­vi­pre­tyā­di ni­pā­ta­nā­t aṃge<span type="hard-break">- </span><lb n="498,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,32</span>r ga­tya­rtha­sya karmaṇy a­dhi­ka­ra­ṇe vā ra­gvi­dhā­nā­t | ciṃ­tāṃ­taḥ­ka­ra­ṇa­vṛ­ttiḥ a­ni­ya­ta­kri­yā­rtha­sya ni­ya­ta­kri­yā­ka­rtṛ­tve­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="498,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,33</span>vasthānaṃ nirodhaḥ ekam agraṃ mukhaṃ yasya so yam ekāgraḥ ciṃtāyā nirodhaḥ e­kā­gra­ś cāsau ciṃ­tā­ni­ro­dha­ś ca sa ity e<span type="hard-break">- </span><lb n="498,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,34</span>kā­gra­ciṃ­tā­ni­ro­dhaḥ | sa kuta iti cet, e­kā­gra­tve­na ciṃ­tā­ni­ro­dho vī­rya­vi­śe­ṣā­t pra­dī­pa­śi­khā­va­t | vīrya<span type="hard-break">- </span><lb n="498,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 498,35</span>viśeṣo hi dī­pa­śi­khā­yā ni­rvā­ta­pra­ka­ra­ṇa­tve aṃ­ta­raṃ­ba­hi­raṃ­ga­he­tu­va­śā­t pa­ri­spaṃ­dā­bhā­vo­pa­pa­ttau vi­bhā­vya­te tathā <pb n="499"/><lb n="499,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,01</span>ciṃtāyā api vī­ryāṃ­ta­rā­ya­vi­ga­ma­vi­śe­ṣa­ni­rā­ku­la­de­śā­di­he­tu­va­śā­di­.­.­.­.­.­.­.­.­ya­vi­śe­ṣaḥ sa­mu­nnī­ya­te | tata <lb n="499,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,02</span>e­kā­gra­tyaṃ tena ciṃ­tāṃ­ta­ra­ni­ro­dhā­d e­kā­gra­ciṃ­tā­ni­ro­dha iti nā­nā­mu­kha­tve­na tasya nivṛttiḥ siddhā bhavati | <lb n="499,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,03</span>a­rtha­pa­ryā­ya­vā­cī vā a­gra­śa­bdaḥ­, aṃgyate ity agram iti ka­rma­sā­dha­na­syā­gra­śa­bda­syā­rtha­pa­ryā­ya­vā­ci­tvo­pa­pa­tteḥ | <lb n="499,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,04</span>ekatvaṃ ca tadagraṃ ca ta­de­kā­graṃ e­ka­tva­saṃ­khyā­vi­śi­ṣṭo rthaḥ | pra­dhā­na­bhū­te vā pra­dhā­na­vā­ci­na e­ka­śa­bda­syā­śra­ya<span type="hard-break">- </span><lb n="499,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,05</span>ṇāt | ekāgre ciṃ­tā­ni­ro­dha e­kā­gra­ciṃ­tā­ni­ro­dha iti yo­ga­vi­bhā­gā­t ma­yū­ra­vyaṃ­sa­kā­di­tvā­d vā vṛttiḥ | tato <lb n="499,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,06</span>'­ne­kā­rthe gu­ṇa­bhū­te vā ka­lpa­nā­ro­po dhyānaṃ mā bhūt | nanv a­ne­kāṃ­ta­vā­di­nāṃ sa­rva­syā­rtha­syai­kā­ne­ka­rū­pa­tvā­t katha<span type="hard-break">- </span><lb n="499,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,07</span>m a­ne­ka­rū­pa­vya­va­cche­de­nai­kā­gra­dhyā­naṃ vi­dhī­ya­ta iti ka­ści­t­, so py a­nā­lo­ci­ta­va­ca­naḥ­, e­ka­syā­rtha­sya pa­ryā­ya­sya <lb n="499,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,08</span>vā pra­dhā­na­bhā­ve dhyā­na­vi­ṣa­ya­va­ca­nā­t | tatra dravyasya pa­ryā­yāṃ­ta­rā­ṇāṃ ca sattve pi gu­ṇī­bhū­ta­tvā­d dhyā­na­vi­ṣa­ya­tva<span type="hard-break">- </span><lb n="499,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,09</span>vya­va­cche­dā­t | tata eva cai­ka­śa­bda­sya saṃ­khyā­prā­dhā­nya­vā­ci­no vyā­khyā­nā­t | nanv evaṃ ka­lpa­nā­ro­pi­ta eva <lb n="499,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,10</span>viṣaye dhyānam uktaṃ syāt tattvataḥ pa­ryā­ya­mā­tra­sya vastuno nu­pa­pa­tte­r dra­vya­mā­tra­va­t­, dra­vya­pa­ryā­yā­tma­no jā­tyaṃ­ta­ra­sya ca <lb n="499,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,11</span>va­stu­tvā­t na­ya­vi­ṣa­ya­sya ca va­stve­ka­de­śa­tvā­nya­thā nayasya vi­ka­lā­de­śa­tva­vi­ro­dhā­d iti paraḥ | so pi na <lb n="499,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,12</span>nī­ti­vi­t­, pa­ryā­ya­sya ni­rā­kṛ­ta­dra­vya­pa­ryā­yāṃ­ta­ra­syai­va vā va­stu­sā­dha­nā­n ni­ra­sta­sa­ma­sta­pa­ryā­ya­dra­vya­va­t | na punar a<span type="hard-break">- </span><lb n="499,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,13</span>pe­kṣi­ta­dra­vya­pa­ryā­yāṃ­ta­ra­sya pa­ryā­ya­syā­va­stu­tvaṃ tasya na­ya­vi­ṣa­ya­ta­yā va­stve­ka­de­śa­tve py a­va­stu­tva­ni­rā­ka­ra­ṇā­t | "nāyaṃ <lb n="499,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,14</span>vastu na cāvastu vastvaṃśaḥ kathyate yataḥ | na samudro '­sa­mu­dro vā sa­mu­drāṃ­śo yathaiva hi || " iti niya<span type="hard-break">- </span><lb n="499,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,15</span>māt | na ca va­stvaṃ­śā­d a­ka­lpa­nā­ro­pi­ta eva vastuno pi tathā pra­saṃ­gā­t | sva­rū­pā­laṃ­ba­na­m eva dhyānam ity anye; <lb n="499,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,16</span>te pi na yu­kta­va­ca­saḥ­, sarvathā ta­tsva­rū­pa­sya dhyā­na­dhye­ya­rū­pa­dva­ya­vi­ro­dhā­t | ka­thaṃ­ci­d a­ne­ka­sva­rū­pa­sya ta­da­vi­ro­dhi­dhyā<span type="hard-break">- </span><lb n="499,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,17</span>na­rū­pā­d a­rthāṃ­ta­ra­bhū­te dhye­ya­rū­pe dhyānaṃ pra­va­rta­te iti svato vya­ti­ri­kta­m eva dra­vya­pa­ra­mā­ṇuṃ bhā­va­pa­ra­mā­ṇuṃ vā samā<span type="hard-break">- </span><lb n="499,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,18</span>laṃbate | na ca dra­vya­pa­ra­mā­ṇu­r bhā­va­pa­ra­mā­ṇu­r vā­rtha­pa­rya­yo na bhavati pu­dga­lā­di­dra­vya­pa­ryā­ya­tvā­t tasyeti ciṃti<span type="hard-break">- </span><lb n="499,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,19</span>taprāyaṃ | tato yaṃ dhyā­na­śa­bdo bhā­va­ka­rtṛ­ka­ra­ṇa­sā­dha­no vi­va­kṣā­va­śā­t dhyeyaṃ prati vyā­vṛ­tta­sya bhā­va­mā­tra­tvā­t <lb n="499,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,20</span>dhyā­ti­rdhyā­na­m iti bhavati | ka­ra­ṇa­pra­śaṃ­sā­pa­rā­yāṃ vṛttau ka­rtṛ­sā­dha­na­tvaṃ dhyā­ya­tī­ti dhyānaṃ | sā­dha­ka­ta­ma­tva­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="499,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,21</span>vakṣāyāṃ ka­ra­ṇa­sā­dha­naṃ dhyāyaty anena jñā­nā­va­ra­ṇa­vī­ryāṃ­ta­rā­ya­vi­rā­ma­vi­śe­ṣo­dbhū­ta­śa­kti­vi­śe­ṣe­ṇe­ti dhyānam iti | <lb n="499,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,22</span>e­kāṃ­ta­ka­lpa­nā­yāṃ do­ṣa­vi­dhā­na­m uktaṃ, pra­tha­ma­sū­tre jñā­na­śa­bda­sya ka­ra­ṇā­di­sā­dha­na­tva­sa­ma­rtha­nā­t ni­rvi­ṣa­ya­sya <lb n="499,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,23</span>dhyānasya bhā­va­sā­dha­na­tvā­dya­nu­pa­pa­tte­ś ca | bhā­va­vaṃ­ta­m aṃ­ta­re­ṇa bhā­va­syā­saṃ­bha­vā­t kartur abhāve ka­ra­ṇa­tvā­nu­pa­pa­tteḥ | <lb n="499,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,24</span>sa­rva­thai­kāṃ­te kā­ra­ka­vya­va­sthā­saṃ­bha­va­sya co­kta­tvā­t | na ca vi­ka­lpā­ro­pi­te viṣaye dhyānam ity e­kāṃ­ta­vā­do pi <lb n="499,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,25</span>śre­yā­n­, ni­rvi­ṣa­ya­dhyā­na­syā­pi e­ka­tva­pra­saṃ­gā­t ku­mā­rī­pa­ri­ka­lpi­ta­bho­jye kā­lpa­ni­ka­bho­ja­na­va­t | na ca parika<span type="hard-break">- </span><lb n="499,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,26</span>lpitāt dhyānād dhyātuḥ phalam a­ka­lpi­ta­rū­pa­m u­pa­pa­dya­te ka­lpi­ta­bho­ja­nā­d a­ka­lpi­ta­tṛ­pti­va­t | tato nai­kāṃ­ta­vā­di­nāṃ <lb n="499,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,27</span>dhyā­na­dhye­ya­vya­va­sthā­, pra­mā­ṇa­vi­ro­dhā­t svayam i­ṣṭa­ta­ttva­ni­rṇa­yā­yo­gā­t dhyātur a­bhā­vā­c ca | na hi kū­ṭa­stha­pu­ru­ṣo <lb n="499,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,28</span>dhyātā pū­rvā­pa­ra­sva­bhā­va­tyā­go­pā­dā­na­hī­na­tvā­t kṣa­ṇi­ka­ci­tta­va­t | nāpi pradhānaṃ ta­syā­ce­ta­na­tvā­t kā­ya­va­t | <lb n="499,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,29</span>ma­ha­dā­di­vya­ktā­tmā dhyāteti cen na, tasya pra­dhā­na­vya­ti­re­ke­ṇā­bhā­vā­t | ka­lpi­ta­sya cā­va­stu­tvā­t saṃ­tā­na­va­t | <lb n="499,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,30</span>syā­dvā­di­nāṃ tu dhyā­tā­sti­, ta­syo­tta­ma­saṃ­ha­na­na­tva­vi­śi­ṣṭa­sya mū­rti­ma­ttvā­t | tathā cāha <span type="hard-break">-</span></p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3995"><l ana="bt" n="bt_9.27.7"><lb n="499,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.27.7</span>proktaṃ saṃ­ha­na­naṃ yasya bhaved u­tta­ma­m iṣyate | tasya dhyānaṃ paraṃ mu­kti­kā­ra­ṇaṃ ne­ta­ra­sya tat || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_3996" rend="justify"><lb n="499,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,32</span>ādyaṃ saṃ­ha­na­naṃ trayam u­tta­ma­saṃ­ha­na­naṃ so yam u­tta­ma­saṃ­ha­na­na­s tasya dhyānaṃ na punar a­nu­tta­ma­saṃ­ha­na­na­sya­, tasya dhyāna<span type="hard-break">- </span><lb n="499,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,33</span>śa­ktya­bhā­vā­t | vi­hi­ta­pa­va­na­vi­ja­ya­syā­nu­tta­ma­saṃ­ha­na­na­syā­pi dhyā­na­sā­ma­rthyaṃ ma­no­vi­ja­ya­prā­pte­r iti cet, sa <lb n="499,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,34</span>pa­ra­pa­va­na­vi­ja­yaḥ kutaḥ ? gu­rū­pa­di­ṣṭā­bhyā­sā­ti­śa­yā­d iti cen na, ta­da­bhyā­sa­syai­vā­nu­tta­ma­saṃ­ha­na­ne­na vi­dhā­tu­m aśa<span type="hard-break">- </span><lb n="499,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 499,35</span>kyatvāt | ta­da­bhyā­se pī­ḍo­tpa­tte­r ā­rta­dhyā­na­pra­saṃ­gā­c ca | pa­va­na­dhā­ra­ṇā­yā­m e­vā­va­hi­ta­ma­na­so '­nya­ddhye­ye pra­vṛ­ttya­nu­pa<span type="hard-break">- </span><pb n="500"/><lb n="500,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,01</span>patteḥ sakṛn manaso vyā­pā­ra­dvi­ta­yā­yo­gā­t jñā­na­yau­ga­pa­dya­pra­ya­tna­yau­ga­pa­dyā­bhyāṃ manaso '­vya­va­sthi­teḥ | etena prāṇā<span type="hard-break">- </span><lb n="500,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,02</span>yām a­dhā­ra­ṇa­yo­r a­dhyā­na­kā­ra­ṇa­tva­m uktaṃ pra­tyā­hā­ra­va­t | yam a­ni­ya­ma­yo­s tu ta­daṃ­ga­tva­m iṣṭam eva | a­saṃ­ya­ta­sya yogā<span type="hard-break">- </span><lb n="500,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,03</span>prasiddheḥ | ā aṃ­ta­rmu­hū­rtā­d iti kā­la­vi­śe­ṣa­va­ca­nā­c ca nā­nu­tta­ma­saṃ­ha­na­na­sya dhyā­na­si­ddhiḥ­, te­no­tta­ma­saṃ­ha­na­na­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="500,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,04</span>dhānam a­nya­sye­ya­tkā­lā­dhya­va­sā­ya­dhā­ra­ṇā­sā­ma­rthyā­d u­pa­pa­nnaṃ bhavati | tata ūrdhvaṃ tan nāstīty āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_3997"><l ana="bt" n="bt_9.27.8"><lb n="500,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.27.8</span>aṃ­ta­rmu­hū­rta­to no­rdhva­saṃ­bha­va­s tasya dehināṃ | ā aṃ­ta­rmu­hū­rtā­d ity uktaṃ kā­lāṃ­ta­ra­cchi­de || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l></lg><p n="a_3998" rend="justify"><lb n="500,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,06</span>na hy u­tta­ma­saṃ­ha­na­no pi dhyānam aṃ­ta­rmu­hū­rtā­d ūrdhvam a­vi­cchi­nnaṃ dhyātum īṣṭe punar āvṛttyā pa­rāṃ­ta­rmu­hū­rta­kā­le dhyānasaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="500,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,07</span>tatiś ci­ra­kā­la­m api na vi­ru­dhya­te | nanu yady e­kāṃ­ta­rmu­hū­rta­sthā­snu dhyānaṃ pra­ti­sa­ma­yaṃ tā­dṛ­śa­m eva tad ity aṃ­ta­sa­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="500,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,08</span>ye pi tena tā­dṛ­śe­nai­va bha­vi­ta­vyaṃ | tathā ca dvi­tī­yā­dyaṃ­ta­rmu­hū­rte­ṣv api tasya sthi­ti­si­ddhe­r na jātu vicchedaḥ <lb n="500,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,09</span>syāt, pra­tha­māṃ­ta­rmu­hū­rta­pa­ri­sa­mā­ptau ta­dvi­cche­de vā dvi­tī­yā­di­sa­ma­ye vi­cche­dā­nu­ṣa­kteḥ kṣa­ṇa­mā­tra­sthi­tiḥ <lb n="500,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,10</span>dhyānam ā­yā­taṃ­, sa­rva­pa­dā­rthā­nāṃ kṣa­ṇa­mā­tra­sthā­snu­ta­yā pra­tī­te­r a­kṣa­ṇi­ka­tve bā­dha­ka­sa­dbhā­vā­t iti ke­ci­t­, teṣām api <lb n="500,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,11</span>pra­tha­ma­kṣa­ṇe dhyā­na­syai­ka­kṣa­ṇa­sthā­yi­tve ta­da­va­sā­ne py e­ka­kṣa­ṇa­sthā­yi­tva­pra­saṃ­gā­t na jā­tu­ci­dvi­nā­śaḥ sa­ka­la­kṣa­ṇa­vyā<span type="hard-break">- </span><lb n="500,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,12</span>pi­sthi­ti­pra­si­ddheḥ­, a­nya­thai­ka­kṣa­ṇe pi na tiṣṭhet | a­thai­ka­kṣa­ṇa­sthi­ti­ka­tve­no­tpa­tti­r eva kṣa­ṇa­sthā­yi­naḥ pra­cyu­ti­r ato <lb n="500,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,13</span>na sa­da­va­sthi­tiḥ | tarhy aṃ­ta­rmu­hū­rta­sthi­ti­ka­dhyā­na­vā­di­nā­m aṃ­ta­rmu­hū­rtā­d u­tta­ra­kā­laṃ sa­ma­yā­di­sthi­ti­ka­tve­no­tpa­tti­r e<span type="hard-break">- </span><lb n="500,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,14</span>vā­naṃ­ta­rmu­hū­rta­sthā­yi­naḥ pra­cyu­ti­r aṃ­ta­rmu­hū­rta­sthā­snu­ta­yā­tma­lā­bha e­vo­tpa­tti­r iti nā­vi­cche­da­śa­kteḥ sa­ta­tā­va­sthi­ti<span type="hard-break">- </span><lb n="500,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,15</span>prasaṃgo yataḥ kau­ṭa­sthya­si­ddhiḥ | katham a­nya­dā­nya­syo­tpa­tti­r aṃ­ta­rmu­hū­rta­sthā­snoḥ pra­cyu­ti­r a­ti­pra­saṃ­gā­t iti cet, <lb n="500,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,16</span>katham e­ka­kṣa­ṇa­pra­cyu­tiḥ kṣa­ṇāṃ­ta­ra­sthi­ti­ka­tve­no­tpa­tti­r anyasya syād iti samaḥ pa­rya­nu­yo­gaḥ | sa­rva­thā­ti­pra­saṃ­ga­sya <lb n="500,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,17</span>sa­mā­na­tvā­t | tathā ca na kvacid utpattiḥ kṣa­ṇā­rthā­nāṃ siddhyet vināśe pi nā­nu­tpa­nna­sya bhā­va­sye­ti | nitya<span type="hard-break">- </span><lb n="500,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,18</span>vādināṃ kū­ṭa­sthā­rtha­si­ddhi­r a­bā­dhi­tā syāt kṣa­ṇi­ka­tva eva bā­dha­ka­sa­dbhā­vā­t | syād ākūtaṃ kṣa­ṇi­ka­vā­di­nāṃ <lb n="500,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,19</span>kṣaṇād ūrdhvaṃ pra­cyu­ti­r dvi­tī­ya­kṣa­ṇa­sthi­ti­ka­tve­no­tpa­ttiḥ | tato no­tpa­ti­vi­pa­tti­ra­hi­taṃ na saṃ­ta­ta­m a­nu­ṣa­jya­te yataḥ <lb n="500,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,20</span>kṣa­ṇi­ka­tva­si­ddhe­r vā­pra­ti­ha­tā na syād iti | tad a­sa­t­, ta­thāṃ­ta­rmu­hū­rta­sthi­ti­ka­tva­syā­pi siddheḥ sarvathā viśeṣā<span type="hard-break">- </span><lb n="500,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,21</span>bhāvāt | na caivaṃ kṣa­ṇi­ka­tva­va­stu­no nā­śo­tpā­dau samaṃ syātāṃ pra­tha­ma­kṣa­ṇa­bhā­vi­tvā­d asya, dvi­tī­ya­kṣa­ṇa­bhā­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="500,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,22</span>tvāt ta­dvi­nā­śa­sya kā­ryo­tpā­da­sya kā­ra­ṇa­vi­nā­śā­tma­ka­tvā­t samam eva nā­śo­tpā­dau tu­lāṃ­ta­yo­r nā­bho­nnā­ma­va­d iti <lb n="500,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,23</span>cet, kathaṃ pra­kṛ­ta­co­dya­pa­ri­hā­raḥ ? e­ka­kṣa­ṇa­sthā­snu­ta­yo­tpā­da eva dvi­tī­ya­kṣa­ṇe vināśa iti nā­nya­dā­nya­syo<span type="hard-break">- </span><lb n="500,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,24</span>tpattir anyasya vināśaḥ | samam eva nā­śo­tpā­da­yo­s tathā pra­si­ddhi­r iti ceta, tarhy aṃ­ta­rmu­hū­rta­mā­tra­sthā­yi­ta­yo­tpa­tti<span type="hard-break">- </span><lb n="500,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,25</span>r eva ta­du­tta­ra­kā­la­ta­yā vināśa iti samaḥ samādhiḥ | nanv evaṃ saṃ­va­tsa­rā­di­sthi­ti­ka­m api dhyānaṃ kuto na bhave<span type="hard-break">- </span><lb n="500,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,26</span>d iti cen na, ta­thā­saṃ­bhā­va­nā­bhā­vā­t | yad dhi ya­thā­sthi­ti­kaṃ saṃ­bhā­vya­te tat ta­thā­sthi­ti­kaṃ śakyaṃ vaktuṃ nānyathā | <lb n="500,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,27</span>na cāṃ­taḥ­ka­ra­ṇa­vṛ­tti­la­kṣa­ṇā­yā­ś ciṃtāyā nirodho ni­ya­ta­vi­ṣa­ya­ta­yā­va­sthā­na­la­kṣa­ṇo ṃ­ta­rmu­hū­rtā­d ūrdhvaṃ saṃ­bhā­vya­te mana<span type="hard-break">- </span><lb n="500,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,28</span>so sma­dā­di­ṣv a­nya­vi­ṣa­yāṃ­ta­re sa­jā­tī­ye vi­jā­tī­ye vā saṃ­kra­ma­ṇa­ni­śca­yā­t ta­tkā­ryā­nu­bha­va­sma­ra­ṇā­deḥ saṃ­cā­rā­nya­thā<span type="hard-break">- </span><lb n="500,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,29</span>nu­pa­pa­tteḥ | ke­va­la­m a­nu­tta­ma­saṃ­ha­na­na­sya ciṃ­tā­ni­ro­dha­m a­na­lpa­kā­la­m u­pa­la­bhya sthi­ra­tve­na pra­kṣī­ya­mā­ṇaṃ vā­va­bu­dhyo­tta­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="500,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,30</span>saṃ­ha­na­na­syāṃ­ta­rmu­hū­rta­kā­la­s ta­thā­sā­v iti saṃ­bhā­vya­te | tathā pa­ra­mā­ga­ma­prā­mā­ṇyaṃ cety alaṃ pra­saṃ­ge­na | kaḥ punar aya<span type="hard-break">- </span><lb n="500,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,31</span>m aṃ­ta­rmu­hū­rta ity ucyate – u­kta­pa­ri­mā­ṇo ṃ­ta­rmu­hū­rtaḥ pa­ra­mā­ga­me tato tra na ni­rū­pya­te | jñānam eva dhyānam iti cen na, <lb n="500,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,32</span>tasya vya­gra­tvā­t­, dhyānasya punar a­vya­gra­tvā­t | tata e­vai­kā­gra­va­ca­naṃ vai­ya­grya­ni­vṛ­ttya­rthaṃ sūtre yujyate | ciṃ­tā­ni­ro<span type="hard-break">- </span><lb n="500,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,33</span>dha­gra­ha­ṇaṃ ta­tsvā­bhā­vya­pra­da­rśa­nā­rthaṃ tata eva jñā­na­vai­la­kṣa­ṇyaṃ­, a­nya­thā­sya kathaṃ ciṃtā na syāt | dhyānam ity adhi<span type="hard-break">- </span><lb n="500,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,34</span>kṛ­ta­sva­rū­pa­ni­rde­śā­rthaṃ | mu­hū­rta­va­ca­nā­da­ha­rā­di­ni­vṛ­tti­s ta­thā­vi­dha­śa­ktya­bhā­vā­t | abhāvo nirodha iti cen na, <lb n="500,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 500,35</span>ke­na­ci­t pa­ryā­ye­ṇe­ṣṭa­tvā­t | pa­ro­pa­ga­ta­sya ni­rū­pya­syā­bhā­va­sya pra­mā­ṇā­vi­ṣa­ya­tve­na ni­ra­sta­tvā­t | kiṃ ca a­bhā­va­sya ca <pb n="501"/><lb n="501,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,01</span>va­stu­tvā­pa­tte­r he­tvaṃ­ga­tvā­di­bhyaḥ | na hi hetvaṃgaṃ tu pa­kṣa­dha­rma­tvā­di va­stu­tva­m a­ti­krā­ma­ti | ta­dva­dvi­pa­kṣe a­sa­ttva­m api <lb n="501,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,02</span>hetvaṃgaṃ tathā pa­ra­pa­kṣa­pra­ti­ṣe­dhe pakṣāṃgaṃ cābhāvo ni­da­rśa­nāṃ­gaṃ ceti tasya va­stu­dha­rma­yo­gā­d vastutvaṃ tathā pra­mā­ṇa­na<span type="hard-break">- </span><lb n="501,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,03</span>ya­vi­ṣa­ya­tvā­t kā­ra­ṇa­tvā­t kā­rya­tvā­d vi­śe­ṣa­ṇa­tvā­d dhetoś ceti pra­paṃ­ca­to bhyūhyaṃ tato na kaścid u­pā­laṃ­bhaḥ | nanu <lb n="501,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,04</span>caikas tatra nai­kā­gra­va­ca­naṃ kartavyaṃ ? kiṃ tarhy e­kā­rtha­va­ca­naṃ spa­ṣṭā­rtha­tvā­d iti cen nā­ni­ṣṭa­pra­saṃ­gā­t | vīcāro rtha­vyaṃ­ja­na<span type="hard-break">- </span><lb n="501,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,05</span>yo­ga­saṃ­krāṃ­ti­r iti hīṣṭaṃ tatra dravye pa­ryā­yā­t saṃ­kra­mā­bhā­va­syā­ni­ṣṭa­sya prasaṃgaḥ | e­kā­gra­va­ca­ne pi tulyam iti cen na, <lb n="501,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,06</span>ā­bhi­mu­khye sati pau­naḥ­pu­nye­nā­pi pra­vṛ­tti­jñā­pa­nā­rtha­tvā­t | ā­bhi­mu­khya­vā­ci­ni hy a­gra­śa­bde saty e­kā­gre­ṇai­vā­bhi<span type="hard-break">- </span><lb n="501,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,07</span>mukhyena ciṃ­tā­ni­ro­dhaḥ paryāye dravye ca saṃ­krā­ma­n na vi­ru­dhya­te | prā­dhā­nya­vā­ci­no vai­ka­śa­bda­sya gra­ha­ṇa­m ihā<span type="hard-break">- </span><lb n="501,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,08</span>śrīyate | pra­dhā­na­puṃ­so dhyātur a­bhi­mu­kha­ś ciṃ­tā­ni­ro­dha e­kā­gra­ciṃ­tā­ni­ro­dha iti sā­ma­rthyā­t kvacid dhyeye rthe dravya<span type="hard-break">- </span><lb n="501,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,09</span>pa­ryā­yā­tma­nī­ti pra­tī­ya­te­, tato nā­ni­ṣṭa­pra­saṃ­gaḥ | aṃ­ga­tī­ty agraṃ pumān iti tu śa­bdā­rtha­ka­tha­ne saty e­ka­smi­n <lb n="501,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,10</span>vā puṃsi ciṃ­tā­ni­ro­dha e­kā­gra­ciṃ­tā­ni­ro­dha iti dra­vyā­rthā­de­śā­d bā­hya­dhye­ya­prā­dhā­nyā­pe­kṣā ni­va­rti­tā­, svasminn eva <lb n="501,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,11</span>dhyānasya vṛttir iti nā­nā­rtha­vā­ci­tvā­d e­kā­gra­va­ca­naṃ nyāyyaṃ nai­kā­rtha­va­ca­naṃ | nanv evam astu ciṃ­tā­ni­ro­dho dhyānaṃ <lb n="501,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,12</span>tasya tu di­va­sa­mā­sā­dya­va­sthā­na­m u­pa­yu­kta­sye­ti cen na, iṃ­dri­yo­pa­ghā­ta­pra­saṃ­gā­t | prā­ṇā­pā­na­ni­gra­ho dhyānam iti <lb n="501,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,13</span>cen na, śa­rī­ra­pā­ta­pra­saṃ­gā­t | maṃdaṃ maṃdaṃ prā­ṇā­pā­na­sya pracāro ni­gra­ha­s tato nāsty eva śa­rī­ra­pā­taḥ ta­tkṛ­ta­ve­da­nā<span type="hard-break">- </span><lb n="501,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,14</span>pra­ka­rṣā­bhā­vā­d iti cen na, tasya tā­dṛ­śa­ni­gra­ha­sya dhyā­na­pa­ri­ka­rma­tve­na sā­ma­rthyā­t sū­tri­ta­tvā­t ā­sa­na­vi­śe­ṣa­vi­ja<span type="hard-break">- </span><lb n="501,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,15</span>yā­di­va­t | te­nai­kā­gra­ciṃ­tā­ni­ro­dha eva dhyānaṃ | mā­trā­kā­la­pa­ri­ga­ṇa­na­m iti cen na, dhyā­nā­ti­kra­mā­t | tathā <lb n="501,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,16</span>ci­tta­vai­ya­gryā­t | etena japasya dhyānatvaṃ pra­ti­ṣi­ddhaṃ | vi­dhyu­pā­ya­ni­rde­śaḥ kartavya iti cen na, gu­ptyā­di­pra­ka<span type="hard-break">- </span><lb n="501,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,17</span>raṇasya tā­da­rthyā­t | saṃ­va­rā­rthaṃ tad iti cen na, prā­gu­pa­de­śa­syo­bha­yā­rtha­tvā­t | tataḥ saṃ­va­rā­rthaḥ gu­ptyā­di­pra­ka­ra­ṇaṃ <lb n="501,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,18</span>dhyā­na­vi­dhau ta­du­pā­ya­ni­rde­śā­rthaṃ ca bhavati | ta­thā­pī­ha sa­ka­la­dhyā­na­dha­rmā­ṇā­m iha sā­ma­rthya­si­ddha­tvā­t || </p><p n="a_3999" rend="justify"><lb n="501,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,19</span>tad evaṃ sā­mā­nye­no­kta­sya dhyānasya vi­śe­ṣa­pra­ti­pa­ttya­rtha­m āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.28 a_4000" rend="justify"><lb n="501,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.28 </span>ā­rta­rau­dra­dha­rmya­śu­klā­ni || <ref type="no-sbt" rend="b">28</ref> || </p><p n="a_4001" rend="justify"><lb n="501,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,21</span>ṛ­ta­ma­rda­na­ma­rti­r vā ṛte bha­va­mā­rtaṃ arto bha­va­mā­rta­m iti vā duḥ­kha­bhā­vaṃ prā­rtha­nā­bhā­vaṃ vety arthaḥ | rudraḥ <lb n="501,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,22</span>kruddhas tatkarma raudraṃ tatra bhavaṃ vā | dharmād a­na­pe­taṃ dharmyaṃ | śu­ci­gu­ṇa­yo­gā­c chuklaṃ | lo­bhā­bhi­bha­vā­de­r na ta­dā­vi­rbhā<span type="hard-break">- </span><lb n="501,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,23</span>vo­pa­pa­tteḥ | śu­ci­gu­ṇa­yo­gaḥ prasiddhaḥ pā­ra­mā­rthi­kaḥ | katham ekaṃ dhyānaṃ catvāri dhyānāni syur ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4002"><l ana="bt" n="bt_9.28.1"><lb n="501,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.28.1</span>ā­rtā­dī­ni tad eva syuś catvāri pra­ti­bhe­da­taḥ | dhyā­nā­nye­kā­gra­sā­mā­nya­ciṃ­tāṃ­ta­ra­ni­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_4003" rend="justify"><lb n="501,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,25</span>ā­rta­rau­dra­dha­rmā­ny api hi dhyānāny e­vai­kā­grya­sā­dṛ­śyā­t ciṃ­tāṃ­ta­ra­ni­ro­dhā­c ca śu­kla­va­t | ke­va­la­m a­pra­śa­ste pūrve <lb n="501,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,26</span>praśaste cetare | kuta ity āha | </p><p n="a_4004" rend="justify"><lb n="501,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,27</span>tatra tā­va­t­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.29 a_4005" rend="justify"><lb n="501,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.29 </span>pare mo­kṣa­he­tū || <ref type="no-sbt" rend="b">29</ref> || </p><p n="a_4006" rend="justify"><lb n="501,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,29</span>sā­ma­rthyā­t pūrve saṃ­sā­ra­he­tū sūtrite | saṃ­sā­ra­he­tu­tvā­d ā­rta­rau­dra­yo­r a­pra­śa­sta­tvaṃ­, pa­ra­yo­s tu dha­rma­śu­kla­yoḥ praśa<span type="hard-break">- </span><lb n="501,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,30</span>statvaṃ mo­kṣa­he­tu­tvā­t iti | pūrvābhyāṃ dha­rma­syai­va pa­ra­tva­m iti cen na, vya­va­hi­te pi pa­ra­śa­bda­pra­yo­gā­t dvi­va­ca­na<span type="hard-break">- </span><lb n="501,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,31</span>ni­rde­śā­d vā gau­ṇa­syā­pi saṃ­pra­tye­yaḥ | kutaḥ pa­ra­yo­r mo­kṣa­he­tu­tvaṃ pūrvayoḥ saṃ­sā­ra­he­tu­tva­m ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4007"><l ana="bt" n="bt_9.29.1"><lb n="501,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.29.1</span>mo­kṣa­he­tū pare dhyāne pūrve saṃ­sā­ra­kā­ra­ṇe | iti sā­ma­rthya­taḥ siddhaṃ vi­mo­ha­tve­ta­ra­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_4008" rend="justify"><lb n="501,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,33</span>kathaṃ dharmasya vi­mo­ha­tva­m iti cet, mo­ha­pra­ka­rṣā­bhā­vā­d iti pratyeyaṃ | sā­ma­rthyā­t pa­ra­yo­r mo­kṣa­he­tu­tva­va­ca<span type="hard-break">- </span><lb n="501,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 501,34</span>nāt pūrvayoḥ saṃ­sā­ra­he­tu­tva­si­ddhi­s tayor mo­ha­pra­ka­rṣa­yo­gā­t || </p><p n="a_4009" rend="justify"><pb n="502"/><lb n="502,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,01</span>ta­trā­rta­sya kiṃ la­kṣa­ṇa­m ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.30 a_4010" rend="justify"><lb n="502,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.30 </span>ārtam a­ma­no­jña­sya saṃ­pra­yo­ge ta­dvi­pra­yo­gā­ya smṛ­ti­sa­ma­nvā­hā­raḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">30</ref> || </p><p n="a_4011" rend="justify"><lb n="502,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,03</span>a­pri­ya­ma­ma­no­jñaṃ bā­dhā­kā­ra­ṇa­tvā­t | bhṛśam a­rthāṃ­ta­ra­ciṃ­ta­nā­d ā­ha­ra­ṇaṃ sa­ma­nvā­hā­raḥ | ā­dhi­kye­nā­ha­ra­ṇā­d eka<span type="hard-break">- </span><lb n="502,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,04</span>trā­va­ro­dhaḥ punaḥ punaḥ prabaṃdha ity arthaḥ | smṛteḥ sa­ma­nvā­hā­raḥ smṛ­ti­sa­ma­nvā­hā­raḥ | te­nā­ma­no­jña­syo­pa­ni­pā­te sa <lb n="502,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,05</span>kathaṃ nāma me na syād iti saṃ­ka­lpa­ściṃ­tā­pra­baṃ­dha ārtam iti pra­kā­śi­taṃ bhavati | tatra kiṃ he­tu­ka­m ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4012"><l ana="bt" n="bt_9.30.1"><lb n="502,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.30.1</span>ārtaṃ ca­tu­rvi­dhaṃ tatra saṃ­kle­śāṃ­ga­ta­yo­di­taṃ | ārtam i­tyā­di­sū­tre­ṇa prathamaṃ dve­ṣa­he­tu­ka­m || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_4013" rend="justify"><lb n="502,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,07</span>mi­thyā­da­rśa­nā­vi­ra­ti­pra­mā­da­pa­ri­ṇā­maḥ saṃ­kle­śaḥ­, tat svarūpaṃ ta­tkā­ra­ṇa­kaṃ tatphalaṃ ca saṃ­kle­śāṃ­gaṃ tasya bhāvaḥ <lb n="502,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,08</span>saṃ­kle­śāṃ­ga­tā ta­yā­rta­dhyā­na­m uditaṃ | tac ca­tu­rvi­dhaṃ sva­rū­pa­bhe­dā­t | tatra pra­tha­ma­mā­rta­m i­tyā­di­sū­tre­ṇa dve­ṣa­he­tu­kaṃ sūtritaṃ || </p><p n="a_4014" rend="justify"><lb n="502,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,09</span>dvitīyaṃ kiṃ sva­rū­pa­m ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.31 a_4015" rend="justify"><lb n="502,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.31 </span>vi­pa­rī­taṃ ma­no­jña­sya || <ref type="no-sbt" rend="b">31</ref> || </p><p n="a_4016" rend="justify"><lb n="502,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,11</span>u­kta­vi­pa­rya­yā­d vi­pa­rī­taṃ ma­no­jña­sya vi­pra­yo­ge ta­tsaṃ­pra­yo­gā­ya smṛ­ti­sa­ma­nvā­hā­ro dvi­tī­ya­m ārtam ity arthaḥ | <lb n="502,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,12</span>priyasya ma­no­jña­sya vi­pra­yo­go vi­śle­ṣa­s tasmin sati ta­tsaṃ­pra­yo­gā­ya punaḥ punaś ciṃ­tā­pra­baṃ­dhaḥ | sā me priyā <lb n="502,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,13</span>kathaṃ pra­yo­gi­nī syād iti pra­baṃ­dha­ne ciṃ­ta­na­m ā­rta­dhyā­na­m a­pra­śa­sta­m iti sū­tra­kā­ra­syā­bhi­prā­yaḥ | kiṃ janma tad ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4017"><l ana="bt" n="bt_9.31.1"><lb n="502,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.31.1</span>vi­pa­rī­taṃ ma­no­jña­sye­tyā­di­sū­tre­ṇa niścitaṃ | dvi­tī­ya­m a­nu­yo­go­ttha­m ā­rta­dhyā­na­m a­sa­tpha­laṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_4018" rend="justify"><lb n="502,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,15</span>tṛtīyaṃ kim ārtam ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.32 a_4019" rend="justify"><lb n="502,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.32 </span>ve­da­nā­yā­ś ca || <ref type="no-sbt" rend="b">32</ref> || </p><p n="a_4020" rend="justify"><lb n="502,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,17</span>smṛ­ti­sa­ma­nvā­hā­ra­s tṛ­tī­ya­m ārtam ity a­bhi­saṃ­baṃ­dha­ka­ra­ṇā­t duḥ­kha­ve­da­nā­saṃ­pra­tya­yaḥ | kiṃ ni­baṃ­dha­naṃ tad ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4021"><l ana="bt" n="bt_9.32.1"><lb n="502,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.32.1</span>a­sa­dve­dyo­da­yo­pā­tta­dve­ṣa­kā­ra­ṇā­m īritaṃ | tṛtīyaṃ ve­da­nā­yā­ś cety uktaṃ sūtreṇa tattvataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_4022" rend="justify"><lb n="502,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,19</span>caturthaṃ kim ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.33 a_4023" rend="justify"><lb n="502,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.33 </span>nidānaṃ ca || <ref type="no-sbt" rend="b">33</ref> || </p><p n="a_4024" rend="justify"><lb n="502,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,21</span>ni­dā­na­vi­ṣa­yaḥ smṛ­ti­sa­ma­nvā­hā­raḥ nidānaṃ | vi­pa­rī­taṃ ma­no­jña­sye­ty eva siddham iti cen nā­prā­pta­pū­rva­vi­ṣa­ya­tvā<span type="hard-break">- </span><lb n="502,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,22</span>n ni­dā­na­sya | kiṃ hetukaṃ tad ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4025"><l ana="bt" n="bt_9.33.1"><lb n="502,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.33.1</span>nidānaṃ ceti vākyena tī­vra­mo­ha­ni­baṃ­dha­naṃ | caturthaṃ dhyānam ity ārtaṃ ca­tu­rvi­dha­m u­dā­hṛ­taṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.33.2"><lb n="502,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.33.2</span>nīlāṃ leśyāṃ sa­mā­sṛ­tya kāpotīṃ vā sa­mu­dbha­ve­t | ta­da­jñā­nā­t kuto py ā­tma­pa­ri­ṇā­mā­t ta­thā­vi­dhā­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.33.3"><lb n="502,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.33.3</span>pā­pa­pra­yo­ga­niḥ­śe­ṣa­do­ṣā­dhi­ṣṭhā­na­m ākulaṃ | bho­ga­pra­saṃ­ga­nā­nā­tma­saṃ­ka­lpā­saṃ­ga­kā­ra­ṇaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.33.4"><lb n="502,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.33.4</span>dha­rmā­śa­ya­pa­ri­tyā­gi ka­ṣā­yā­śa­ya­va­rdha­naṃ | vi­pā­ka­ka­ṭu tiryakṣu sa­mu­dbha­va­ni­baṃ­dha­naṃ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_4026" rend="justify"><lb n="502,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,27</span>keṣāṃ punas tat syād ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.34 a_4027" rend="justify"><lb n="502,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.34 </span>ta­da­vi­ra­ta­de­śa­vi­ra­ta­pra­ma­tta­saṃ­ya­tā­nā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">34</ref> || </p><p n="a_4028" rend="justify"><lb n="502,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,29</span>a­vi­ra­tā­da­yo vyākhyātāḥ | ka­dā­ci­t prācyam ā­rta­dhyā­na­tra­yaṃ pra­ma­ttā­nāṃ­, teṣāṃ ni­dā­na­syā­saṃ­bha­vā­t | tatsaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="502,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,30</span>bhave pra­ma­tta­saṃ­ya­ta­tva­vi­ghā­tā­t | kutas teṣāṃ tad bhaved ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4029"><l ana="bt" n="bt_9.34.1"><lb n="502,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.34.1</span>tat syād a­vi­ra­tā­dī­nāṃ trayāṇāṃ ta­nni­mi­tta­taḥ | nā­pra­ma­ttā­di­ṣu kṣī­ṇa­ta­nni­mi­tte­ṣu jā­tu­ci­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_4030" rend="justify"><lb n="502,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 502,32</span>atha raudraṃ dhyānaṃ kutaḥ kiṃ sva­rū­pa­m ucyate ? ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.35 a_4031" rend="justify"><pb n="503"/><lb n="503,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.35 </span>hiṃ­sā­nṛ­ta­ste­ya­vi­ṣa­ya­saṃ­ra­kṣa­ṇe­bhyo raudram a­vi­ra­ta­de­śa­vi­ra­ta­yoḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">35</ref> || </p><p n="a_4032" rend="justify"><lb n="503,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,02</span>dhyā­no­tpa­ttau hiṃ­sā­dī­nāṃ ni­mi­tta­bhā­vā­d dhe­tu­ni­rde­śaḥ | tena smṛ­ti­sa­ma­nvā­hā­rā­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ | tata idam ucyate —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4033"><l ana="bt" n="bt_9.35.1"><lb n="503,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.35.1</span>hiṃ­sā­di­bhyo ti­tī­vra­mo­ho­da­ye­bhyaḥ pra­jā­ya­te | raudraṃ dhyānaṃ smṛtaiḥ pau­naḥ­pu­nyaṃ du­rga­ti­kā­ra­ṇaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.35.2"><lb n="503,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.35.2</span>tat syād a­vi­ra­ta­syo­ccai­r de­śa­saṃ­ya­mi­no pi ca | ya­thā­yo­gaṃ ni­mi­ttā­nāṃ śeṣaṃ sa­dbhā­va­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_4034" rend="justify"><lb n="503,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,05</span>de­śa­vi­ra­ta­syā­pi hiṃ­sā­dyā­ve­śā­d vi­ttā­di­saṃ­ra­kṣa­ṇa­taṃ­tra­tvā­c ca raudraṃ dhyānaṃ saṃ­bha­va­ti ta­da­nu­rū­pa­ka­thā­do­ṣo­da­yā­t | <lb n="503,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,06</span>ke­va­la­m a­vi­ra­ta­va­n na tasya nā­ra­kā­di­nā­m a­ni­mi­ttaṃ sa­mya­ktva­sā­ma­rthyā­t | saṃyate pi ka­dā­ci­d astu rau­dra­dhyā­naṃ <lb n="503,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,07</span>hiṃ­sā­dyā­ve­śā­d iti cet ta­da­yu­ktaṃ­, saṃyate ta­dā­ve­śe saṃ­ya­ma­pra­cyu­teḥ || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4035"><l ana="bt" n="bt_9.35.3"><lb n="503,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.35.3</span>tataś ca­tu­rvi­dhaṃ raudraṃ dhyānaṃ sa­mu­pa­jā­ya­te | puṃ­so­ti­kṛ­ṣṇa­le­śya­syā­vi­ra­ta­syai­va tatparaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.35.4"><lb n="503,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.35.4</span>tathā kā­po­ta­le­śya­sya vi­ra­tā­vi­ra­ta­sya ca | pra­mā­dā­nā­m a­dhi­ṣṭhā­naṃ vi­ra­ta­sya na jā­tu­ci­t || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_4036" rend="justify"><lb n="503,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,10</span>atha pra­śa­sta­sya dhyānasya dharmyasya tāvat pra­ti­pā­da­nā­rtha­m āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.36 a_4037" rend="justify"><lb n="503,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.36 </span>ā­jñā­pā­ya­vi­pā­ka­saṃ­sthā­na­vi­ca­yā­ya dharmyam || <ref type="no-sbt" rend="b">36</ref> || </p><p n="a_4038" rend="justify"><lb n="503,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,12</span>vi­ci­ti­r viveko vi­cā­ra­ṇā vicayaḥ | ta­da­pe­kṣa­yā ā­jñā­dī­nāṃ ka­rma­ni­rde­śaḥ | a­dhi­kā­rā­t smṛ­ti­sa­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="503,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,13</span>nvā­hā­ra­saṃ­baṃ­dhaḥ­, ā­jñā­vi­ca­yā­ya smṛ­ti­sa­ma­nvā­hā­ra ityādi | tad evaṃ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4039"><l ana="bt" n="bt_9.36.1"><lb n="503,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.36.1</span>ā­jñā­di­vi­ca­yā­yo­ktaṃ dharmyaṃ dhyānaṃ ca­tu­rvi­dhaṃ | ā­rta­rau­dra­pa­ri­tya­ktaiḥ kāryaṃ ciṃ­tā­sva­bhā­va­kaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.36.2"><lb n="503,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.36.2</span>tatrājñā dvividhā he­tu­vā­de­ta­ra­vi­ka­lpa­taḥ | sa­rva­jña­sya vi­ne­yāṃ­taḥ­ka­ra­ṇā­ya­tta­vṛ­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_4040" rend="justify"><lb n="503,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,16</span>ta­dvi­ca­yā­ya smṛ­ti­sa­ma­nvā­hā­ro dvividha ity ā­jñā­vi­ca­ya­dhyā­naṃ dvedhā | ta­trā­ga­ma­prā­mā­ṇyā­d a­rthā­va­dhā­ra­ṇa­m ā<span type="hard-break">- </span><lb n="503,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,17</span>jñā­vi­ca­yaḥ­, so yam a­he­tu­vā­da­vi­ṣa­yo na­nu­me­yā­rtha­go­ca­rā­rtha­tvā­t | ā­jñā­pra­kā­śa­nā­rtho vā he­tu­vā­daḥ | sā­ma­rthyā­d a<span type="hard-break">- </span><lb n="503,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,18</span>yam apy ā­jñā­vi­ca­yaḥ | kaḥ punar apāya ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4041"><l ana="bt" n="bt_9.36.3"><lb n="503,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.36.3</span>a­sa­nmā­rgā­d apāyaḥ syād a­na­pā­yaḥ sva­mā­rga­taḥ | sa e­vo­pā­ya ity eṣa tato bhedena noditaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_4042" rend="justify"><lb n="503,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,20</span>tasya vicayo dha­rmya­dhyā­naṃ dvitīyaṃ | athavā sa­nmā­rgā­pā­ya­vi­ca­yaḥ sa­rva­jño­pa­de­śa­pa­rā­ṅmu­kha­ja­nā­pe­kṣa­yā saṃpra<span type="hard-break">- </span><lb n="503,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,21</span>tyeyaḥ, a­sa­nmā­rgā­pā­ya­sa­mā­dhā­naṃ vā ta­da­pe­kṣa­yai­va | kaḥ punar vipāka ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4043"><l ana="bt" n="bt_9.36.4"><lb n="503,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.36.4</span>vipāko nubhavaḥ pūrvaṃ kṛtānāṃ karmaṇāṃ svayaṃ | jī­vā­dyā­śra­ya­bhe­de­na caturtho dhīmatāṃ mataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_4044" rend="justify"><lb n="503,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,23</span>tataḥ ka­rma­pha­lā­nu­bha­va­na­vi­ve­kaṃ prati pra­ṇi­dhā­naṃ vi­pā­ka­vi­ca­yaḥ | sa ca pra­paṃ­ca­to gu­ṇa­sthā­na­bhe­de­na karma<span type="hard-break">- </span><lb n="503,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,24</span>pra­kṛ­tī­nā­m u­da­yo­dī­ra­ṇa­ciṃ­ta­ne­na pa­ra­mā­ga­mā­t pra­tye­ta­vyaḥ | lo­ka­saṃ­sthā­na­sva­bhā­vā­va­dhā­naṃ saṃ­sthā­na­vi­ca­yaḥ | ko sau <lb n="503,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,25</span>loka ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4045"><l ana="bt" n="bt_9.36.5"><lb n="503,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.36.5</span>lokaḥ saṃ­sthā­na­bhe­dā­d vā sva­bhā­vā­d vā ni­ve­di­taḥ | ta­dā­dhā­ro jano vāpi mā­na­bhe­do pi vā kvacit || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_4046" rend="justify"><lb n="503,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,27</span>lo­ka­syā­dho­ma­dhyo­r dhva­bhe­da­sya saṃsthānaṃ sa­nni­ve­śaḥ­, lo­kya­mā­na­sva­bhā­va­sya ca lokasya saṃsthānaṃ pra­ti­dra­vya­svā<span type="hard-break">- </span><lb n="503,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,28</span>kṛtiḥ ta­dā­dhā­ra­sya ca janasya lokasya saṃsthānaṃ svo­pā­tta­śa­rī­ra­pa­ri­ṇā­mā­kā­raḥ­, mā­na­bhe­da­sya ca lokasya <lb n="503,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,29</span>saṃ­khyā­vi­śe­ṣā­kā­raḥ saṃsthānaṃ tasya vicayaḥ saṃ­sthā­na­vi­ca­yaḥ | kaḥ punar vicaya ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4047"><l ana="bt" n="bt_9.36.6"><lb n="503,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.36.6</span>vi­ca­ya­s tatra mīmāṃsā pra­mā­ṇa­na­ya­taḥ sthitaḥ | tasmiṃś ciṃ­tā­pra­baṃ­dho nu­ściṃ­tāṃ­ta­ra­ni­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.36.7"><lb n="503,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.36.7</span>yuktaṃ dhyānaṃ ta­dā­dhyā­ya­m ai­kā­grye­ṇa pra­vṛ­tti­taḥ | dhyātuś ciṃ­tā­pra­baṃ­dha­sya dharmyaṃ pā­pa­vya­pā­ya­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l></lg><p n="a_4048" rend="justify"><lb n="503,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,32</span>dharmād a­na­pe­taṃ dharmyaṃ ta­syo­tta­ma­kṣa­mā­di­ma­ta eva pravṛtteḥ | a­nu­pre­kṣā­ṇāṃ dha­rmya­dhyā­na­sa­jā­tī­ya­tvā­t pṛ­tha­ga­nu<span type="hard-break">- </span><lb n="503,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,33</span>padeśa iti cen na, jñā­na­pra­vṛ­tti­vi­ka­lpā­t | sa­rvā­nu­pre­kṣā­ṇā­m a­ni­tya­tvā­dya­nu­ciṃ­ta­na­sya jñā­na­vi­śe­ṣa­tvā­t dhyāna<span type="hard-break">- </span><lb n="503,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 503,34</span>syā­nu­ciṃ­ta­naṃ ni­ro­dha­rū­pa­tvā­t | kasya ta­ddha­rma­dhyā­naṃ syād ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4049"><l ana="bt" n="bt_9.36.8"><pb n="504"/><lb n="504,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.36.8</span>sā­ka­lye­na vi­ni­rdi­ṣṭaṃ ta­tpra­ma­ttā­pra­ma­tta­yoḥ | aṃ­ta­raṃ­ga­ta­po­bhe­da­rū­paṃ saṃ­gha­ta­yoḥ sphuṭaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.36.9"><lb n="504,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.36.9</span>saṃ­ya­tā­saṃ­ya­ta­syai­ka­de­śe­nā­saṃ­ya­ta­sya tu | yo­gya­tā­mā­tra­taḥ kaiścid yair durdhyānaṃ pra­ca­kṣa­te || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_4050" rend="justify"><lb n="504,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,03</span>dharmyam a­pra­ma­tta­sye­ti cen na, pūrveṣāṃ ni­vṛ­tti­pra­saṃ­gā­t | iṣyate ca teṣāṃ sa­mya­ktva­pra­bhā­vā­d dha­rmya­dhyā­naṃ | upa<span type="hard-break">- </span><lb n="504,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,04</span>śāṃ­ta­kṣī­ṇa­ka­ṣā­ya­yo­ś ceti cen na, śu­klā­bhā­va­pra­saṃ­gā­t | ta­du­bha­yaṃ tatreti cen na, pū­rva­syā­ni­ṣṭa­tvā­t | dharmyaṃ śreṇyo<span type="hard-break">- </span><lb n="504,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,05</span>r neṣyate tatas tayoḥ śuklam eva || </p><p n="a_4051" rend="justify"><lb n="504,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,06</span>atha śru­ta­ke­va­li­naḥ kiṃ dhyānam ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.37 a_4052" rend="justify"><lb n="504,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.37 </span>śukle cādye pū­rva­vi­daḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">37</ref> || </p><p n="a_4053" rend="justify"><lb n="504,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,08</span>pū­rva­vi­dvi­śe­ṣa­ṇaṃ śru­ta­ke­va­li­na­s ta­du­bha­ya­pra­ṇi­dhā­na­sā­ma­rthyā­t | caśabdaḥ pū­rva­dhyā­na­sa­mu­cca­yā­rthaḥ | kiṃ kṛtvai<span type="hard-break">- </span><lb n="504,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,09</span>vam ucyate sūtram ā­cā­ryai­r ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4054"><l ana="bt" n="bt_9.37.1"><lb n="504,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.37.1</span>mattvā catvāri śuklāni pro­cya­mā­nā­ni sūriṇā | ādye pū­rva­vi­daḥ śukle dharmyaṃ cety a­bhi­dhī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_4055" rend="justify"><lb n="504,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,11</span>vi­ṣa­ya­vi­ve­kā­pa­ri­jñā­na­m iti cen na, vyā­khyā­na­to vi­śe­ṣa­pra­ti­pa­tteḥ | śre­ṇyā­ro­ha­ṇā­t prāk dha­rmya­dhyā­naṃ­, <lb n="504,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,12</span>śreṇyoḥ śu­kla­dhyā­na­m iti vyākhyānaṃ vi­ṣa­ya­vi­ve­kā­pa­ri­jñā­na­ni­mi­tta­m ā­śrī­ya­te | tathā hi —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4056"><l ana="bt" n="bt_9.37.2"><lb n="504,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.37.2</span>śre­ṇyā­dhi­ro­hi­ṇaḥ śukle dharmyaṃ pūrvasya tasya hi | a­pū­rva­ka­ra­ṇā­dī­nāṃ śu­klā­raṃ­bha­ka­tā­sthi­teḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_4057" rend="justify"><lb n="504,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,14</span>a­thā­va­śi­ṣṭe śukle kasya bhavata ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.38 a_4058" rend="justify"><lb n="504,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.38 </span>pare ke­va­li­naḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">38</ref> || </p><p n="a_4059" rend="justify"><lb n="504,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,16</span>ke­va­li­śa­bda­sā­mā­nya­ni­rde­śā­t ta­dva­to­r u­bha­yo­r grahaṇaṃ | katham ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4060"><l ana="bt" n="bt_9.38.1"><lb n="504,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.38.1</span>pare ke­va­li­naḥ śukle saṃ­yo­ga­sye­ta­ra­sya ca | ya­thā­yo­gaṃ smṛte tajjñaiḥ prakṛṣṭe śu­ddhi­bhe­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_4061" rend="justify"><lb n="504,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,18</span>kāni punas tāni catvāri śu­kla­dhyā­nā­ni yāni svā­mi­vi­śe­ṣā­śra­ya­ta­yā vi­bha­jyaṃ­te ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.39 a_4062" rend="justify"><lb n="504,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.39 </span>pṛ­tha­ktvai­ka­tva­vi­ta­rka­sū­kṣma­kri­yā­pra­ti­pā­ti­vyu­pa­ra­ta­kri­yā­ni­va­rtī­ni || <ref type="no-sbt" rend="b">39</ref> || </p><p n="a_4063" rend="justify"><lb n="504,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,20</span>va­kṣya­mā­ṇa­la­kṣa­ṇā­pe­kṣa­yā sa­rve­ṣā­m a­nva­rtha­tvaṃ | tata e­vā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4064"><l ana="bt" n="bt_9.39.1"><lb n="504,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.39.1</span>pṛ­tha­ktve­tyā­di­sū­tre­ṇā­nva­rtha­nā­mā­ni tāny api | śuklāni ka­thi­tā­ny u­kta­svā­mi­bhe­dā­ni lakṣaṇaiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_4065" rend="justify"><lb n="504,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,22</span>a­thai­te­ṣu caturṣu śu­kla­dhyā­ne­ṣu kiṃ ki­ya­dyo­ga­sya bha­va­tī­ty āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.40 a_4066" rend="justify"><lb n="504,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.40 </span>trye­ka­yo­ga­kā­ya­yo­gā­yo­gā­nā­m || <ref type="no-sbt" rend="b">40</ref> || </p><p n="a_4067" rend="justify"><lb n="504,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,24</span>yo­ga­śa­bdo vyā­khyā­tā­rthaḥ | ya­thā­saṃ­khyaṃ caturṇāṃ saṃbaṃdhaḥ | tri­yo­ga­sya pṛ­tha­ktva­vi­ta­rkaṃ­, triṣu yogeṣv eka<span type="hard-break">- </span><lb n="504,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,25</span>yo­ga­syai­ka­tva­vi­ta­rkaṃ­, kā­ya­yo­ga­sya sū­kṣma­kri­yā­pra­ti­pā­ti­, a­yo­ga­sya vyu­pa­ra­ta­kri­yā­ni­va­rtī­ti | tadāha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4068"><l ana="bt" n="bt_9.40.1"><lb n="504,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.40.1</span>tatra prācyaṃ tri­yo­ga­syai­kai­ka­yo­ga­sya tatparaṃ | tṛtīyaṃ kā­ya­yo­ga­syā­yo­ga­sya ca tu­rī­ya­kaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.40.2"><lb n="504,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.40.2</span>yo­ga­mā­rga­ṇa­yā teṣāṃ sa­dbhā­va­ni­ya­maḥ smṛtaḥ | evaṃ trī­tyā­di­sū­tre­ṇa vi­vā­da­vi­ni­vṛ­tta­ye || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_4069" rend="justify"><lb n="504,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,28</span>ta­trā­dya­yo­r vi­śe­ṣa­pra­ti­pa­ttya­rtha­m āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.41 a_4070" rend="justify"><lb n="504,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.41 </span>e­kā­śra­ye sa­vi­ta­rka­vī­cā­re pūrve || <ref type="no-sbt" rend="b">41</ref> || </p><p n="a_4071" rend="justify"><lb n="504,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 504,30</span>kuta ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4072"><l ana="bt" n="bt_9.41.1"><lb n="504,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.41.1</span>e­kā­śra­ye pra­ti­prā­pta­śru­ta­jñā­nā­śra­ya­tva­taḥ | sa­vi­ta­rke śrute tattvāt sa­vī­cā­re ca saṃ­kra­mā­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.41.2"><lb n="504,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.41.2</span>a­rtha­vyaṃ­ja­na­yo­ge­ṣu sā­mā­nye­no­pa­va­rti­te | pūrve śukle tri­yo­gai­ka­yo­ga­saṃ­ya­ta­saṃ­śra­yā­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_4073" rend="justify"><pb n="505"/><lb n="505,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 505,01</span>pū­rva­vi­dā­ra­bhya­tvā­d e­kā­śra­ya­tva­si­ddhiḥ | sa­vi­ta­rka­vī­cā­re iti dvaṃ­dva­pū­rvo nya­pa­dā­rtha­ni­rde­śaḥ | pū­rva­tva­m ekasyai<span type="hard-break">- </span><lb n="505,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 505,02</span>veti cen na, u­kta­tvā­t || </p><p n="a_4074" rend="justify"><lb n="505,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 505,03</span>tatra ya­thā­pra­saṃ­ge ca a­ni­ṣṭa­ni­vṛ­ttya­rtha­m idam ā­ra­bhya­te­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.42 a_4075" rend="justify"><lb n="505,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.42 </span>a­vī­cā­raṃ dvi­tī­ya­m || <ref type="no-sbt" rend="b">42</ref> || </p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4076"><l ana="bt" n="bt_9.42.1"><lb n="505,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.42.1</span>a­vī­cā­raṃ dvitīyaṃ ta­tsaṃ­krāṃ­te­r a­sa­mu­dbha­vā­t | e­ka­yo­ga­sya ta­ddhyā­tu­r iti prā­hā­pa­vā­da­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.42.2"><lb n="505,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.42.2</span>sa­vi­ta­rkaṃ sa­vī­cā­raṃ pṛ­tha­ktve­na tataḥ sthitaṃ | prācyaṃ śuklaṃ tu sa­vi­ta­rka­vī­cā­ra­ba­lā­d iha || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.42.3"><lb n="505,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.42.3</span>ta­thā­'­vi­ta­rka­vī­cā­re pare śukle ni­ve­di­te | kā­ya­yo­gā­dhi­nā­tha­tvā­d a­yo­gā­dhi­pa­ti­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_4077" rend="justify"><lb n="505,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 505,08</span>ko yaṃ vitarka ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.43 a_4078" rend="justify"><lb n="505,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.43 </span>vitarkaḥ śrutam || <ref type="no-sbt" rend="b">43</ref> || </p><p n="a_4079" rend="justify"><lb n="505,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 505,10</span>kim e­ta­tsū­tra­va­ca­nā­d a­bhi­pre­ta­m a­tyā­ha­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4080"><l ana="bt" n="bt_9.43.1"><lb n="505,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.43.1</span>vitarkaḥ śrutam a­spa­ṣṭa­ta­rka­ṇaṃ na punar mateḥ | bhedaś ciṃtākhya ity e­ta­tsū­trā­raṃ­bhā­d a­bhī­psi­taṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_4081" rend="justify"><lb n="505,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 505,12</span>kaḥ punar vīcāra ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.44 a_4082" rend="justify"><lb n="505,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.44 </span>vīcāro rtha­vyaṃ­ja­na­yo­ga­saṃ­krāṃ­tiḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">44</ref> || </p><p n="a_4083" rend="justify"><lb n="505,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 505,14</span>kuto nyo na vīcāra ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4084"><l ana="bt" n="bt_9.44.1"><lb n="505,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.1</span>a­rtha­vyaṃ­ja­na­yo­ge­ṣu saṃ­krāṃ­ti­ś ce­ta­sa­s tu yā | sa vīcāro na mīmāṃsā ca­re­rga­tya­rtha­ni­ṣṭha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.2"><lb n="505,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.2</span>evaṃ ni­ru­kti­to rtha­syā­vya­bhi­cā­ri­tva­da­rśa­nā­t | proktaṃ vi­ta­rka­vī­cā­ra­la­kṣa­ṇaṃ sutrataḥ svayaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_4085" rend="justify"><lb n="505,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 505,17</span>dravyaṃ hitvā paryāye taṃ tyaktvā dravye saṃ­kra­ma­ṇa­m a­rtha­saṃ­krāṃ­tiḥ­, arthasya dra­vya­pa­ryā­yā­tma­ka­tvā­t | evaṃ <lb n="505,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 505,18</span>śru­ta­va­ca­na­m a­va­laṃ­vya śru­ta­va­ca­nāṃ­ta­rā­laṃ­ba­naṃ vyaṃ­ja­na­saṃ­krāṃ­tiḥ | kā­ya­yo­gā­d yo­gāṃ­ta­re tato pi kā­ya­yo­ge saṃ­kra­ma­ṇaṃ <lb n="505,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 505,19</span>yo­ga­saṃ­krāṃ­tiḥ | evaṃ pa­ri­va­rta­naṃ vī­cā­ra­s tena yutaṃ vi­ta­rke­ṇa ca śru­tā­khye­na viśiṣṭaṃ pṛ­tha­ktva­vi­ta­rka­vī­cā­raṃ <lb n="505,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 505,20</span>pra­tha­ma­śu­kla­dhyā­naṃ | kī­dṛ­gdhyā­tā ta­ddhyā­tu­m a­rha­tī­ty āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4086"><l ana="bt" n="bt_9.44.3"><lb n="505,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.3</span>kṛ­ta­gu­ptyā­dya­nu­ṣṭhā­no ya­ti­rvī­ryā­ti­śā­ya­naḥ | a­rtha­vyaṃ­ja­na­yo­ge­ṣu saṃkrāṃtau pṛ­tha­gu­dya­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.4"><lb n="505,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.4</span>ta­do­pa­śa­ma­nā­n mo­ha­pra­kṛ­tīḥ kṣa­pa­ya­nn api | yathā pa­ri­ca­yaṃ dhyāyet kvacid vastuni sakriyaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.5"><lb n="505,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.5</span>sa­vi­ta­rkaṃ sa­vī­cā­raṃ pṛ­tha­ktve­vā­di­maṃ muniḥ | dhyānaṃ pra­kra­ma­te dhyātuṃ pū­rva­de­hī ni­rā­ku­laḥ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l></lg><p n="a_4087" rend="justify"><lb n="505,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 505,24</span>atha dvitīyaṃ ko dhyātum a­rha­tī­ty āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4088"><l ana="bt" n="bt_9.44.6"><lb n="505,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.6</span>sa e­vā­mū­la­to mo­ha­kṣa­pa­ṇā­gū­rṇa­mā­na­saḥ | prā­pyā­naṃ­ta­gu­ṇāṃ śuddhiṃ ni­ruṃ­dha­n baṃ­dha­mā­tma­naḥ || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.7"><lb n="505,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.7</span>jñā­nā­vṛ­ti­sa­hā­yā­nāṃ pra­kṛ­tī­nā­m a­śe­ṣa­taḥ | hā­sa­ya­nkṣa­pa­yaṃ­ś cāsāṃ sthi­ti­baṃ­dhaṃ sa­maṃ­ta­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.8"><lb n="505,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.8</span>śru­ta­jñā­no­pa­yu­ktā­tmā vī­ta­vī­cā­ra­mā­na­saḥ | kṣī­ṇa­mo­ho '­pra­kaṃ­pā­tmā prā­pta­kṣā­yi­ka­saṃ­ya­maḥ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.9"><lb n="505,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.9</span>dhyā­tvai­ka­tva­vi­ta­rkā­khyaṃ dhyānaṃ ghā­tya­gha­gha­sma­raṃ | dadhānaḥ paramāṃ śuddhiṃ du­ra­vā­pyā­ma­to nyataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l></lg><p n="a_4089" rend="justify"><lb n="505,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 505,29</span>atha tṛtīyaṃ dhyānaṃ ko dhyāyata ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4090"><l ana="bt" n="bt_9.44.10"><lb n="505,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.10</span>tato ni­rda­gdha­niḥ­śe­ṣa­ghā­ti­ka­rmeṃ­dha­naḥ prabhuḥ | kevalī sa­dṛ­śā­ghā­ti­ka­rma­sthi­ti­r a­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.11"><lb n="505,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.11</span>saṃtyajya vā­ṅma­no­yo­gaṃ kā­ya­yo­gaṃ ca bādaraṃ | sūkṣmaṃ tu taṃ sa­mā­śri­tya maṃ­da­spaṃ­do­da­ya­s tvaraṃ || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.12"><lb n="505,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.12</span>dhyānaṃ sū­kṣma­kri­yaṃ na­ṣṭa­pra­ti­pā­taṃ tṛ­tī­ya­kaṃ | dhyāyed yogī ya­thā­yo­gaṃ kṛtvā ka­ra­ṇa­saṃ­ta­tiṃ || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l></lg><p n="a_4091" rend="justify"><pb n="506"/><lb n="506,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 506,01</span>atha caturthaṃ śuklaṃ ko dhyā­ya­tī­ty āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4092"><l ana="bt" n="bt_9.44.13"><lb n="506,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.13</span>tataḥ svayaṃ sa­mu­cchi­nna­pra­de­śa­spaṃ­da­naṃ sthiraḥ | dhva­sta­niḥ­śe­ṣa­yo­ge­bhyo dhyānaṃ dhyā­tāṃ­ta­saṃ­va­raḥ || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.14"><lb n="506,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.14</span>saṃ­pū­rṇa­ni­rja­ra­ś cāṃtye kṣaṇe kṣī­ṇa­bha­va­sthi­tiḥ | mukhyaṃ si­ddha­tva­m adhyāste pra­si­ddhā­ṣṭa­gu­ṇo­da­yaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l></lg><p n="a_4093" rend="justify"><lb n="506,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 506,04</span>a­thā­ma­na­ska­sya ke­va­li­naḥ katham e­kā­gra­ciṃ­tā­ni­ro­dha­la­kṣa­ṇaṃ dhyānaṃ saṃ­bhā­vya­te ity ā­re­kā­yā­m idam āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4094"><l ana="bt" n="bt_9.44.15"><lb n="506,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.15</span>saṃ­kle­śāṃ­ga­ta­yai­ka­tra ciṃtā ciṃ­tāṃ­ta­ra­cyu­tā | pāpaṃ dhyānaṃ yathā proktaṃ vya­va­hā­ra­na­yā­śra­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.16"><lb n="506,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.16</span>vi­śu­ddhyaṃ­ga­ta­yā caivaṃ dharmyaṃ śuklaṃ ca kiṃcana | sa­ma­na­ska­sya tādṛkṣaṃ nā­ma­na­ska­sya mukhyataḥ || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.17"><lb n="506,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.17</span>u­dbhū­ta­ke­va­la­syā­sya sa­kṛ­tsa­rvā­rtha­ve­di­naḥ | ai­kā­grya­bhā­va­taḥ kecid u­pa­cā­rā­d vadaṃti tat || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.18"><lb n="506,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.18</span>ciṃ­tā­ni­ro­dha­sa­dbhā­vo dhyānāt so pi ni­baṃ­dha­naṃ | tatra dhyā­no­pa­cā­ra­sya yoge le­śyo­pa­cā­ra­va­t || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.19"><lb n="506,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.19</span>sa­rva­ciṃ­tā­ni­ro­dha­s tu yo mukhyo ni­ści­tā­n nayāt | so sti ke­va­li­naḥ sthairyam ekāgraṃ ca paraṃ sadā || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.20"><lb n="506,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.20</span>mukhyaṃ dhyānam atas tasya sākṣān ni­rvā­ṇa­kā­ra­ṇaṃ | cha­dma­dṛ­śyo­pa­cā­rā­t syāt ta­da­nyā­sti­tva­kā­ra­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.21"><lb n="506,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.21</span>ya­thai­ka­va­stu­ni sthairyaṃ jñā­na­syai­kā­grya­m iṣyate | tathā vi­śva­pa­dā­rthe­ṣu sakṛt tat kena vāryate || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.22"><lb n="506,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.22</span>mo­hā­nu­dre­ka­to jñātur yathā vyā­kṣe­pa­saṃ­kṣa­yaḥ | mohino sti tathā vī­ta­mo­ha­syā­sau sadā na kim || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.23"><lb n="506,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.23</span>ya­thai­ka­tra pra­dhā­ne­rthe vṛttir vā tasya mohinaḥ | tathā ke­va­li­naḥ kiṃ na dravye '­naṃ­ta­vi­va­rta­ke || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.24"><lb n="506,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.24</span>iti ni­śca­ya­to dhyānaṃ pra­ti­pe­dhyaṃ na dhīmatā | pradhānaṃ vi­śva­ta­ttvā­rtha­ve­di­nāṃ pra­sphu­ṭā­tma­nāṃ || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.25"><lb n="506,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.25</span>sa­yo­ga­ke­va­lī dhyānī yadi dha­rmo­pa­de­śa­nā | kathaṃ tataḥ pra­va­rte­te­ty eke ta­trā­bhi­dhī­ya­te || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.26"><lb n="506,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.26</span>aṃ­ta­rmu­hū­rta­kā­laṃ vā dhyā­na­syā­ne­ka­va­tsa­raṃ | naikāgryaṃ ke­va­li­dhyā­naṃ prasiddhaṃ ta­ttva­de­śi­nā­m || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.27"><lb n="506,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.27</span>tata eva ca te siddhāḥ kṛ­ta­kṛ­tyā ji­nā­dhi­pāḥ | stūyaṃte si­ddha­sā­dha­rmyā­t sa­de­ha­tve pi dhīdhanaiḥ || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.28"><lb n="506,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.28</span>a­yo­gi­tva­sa­pnu­dbhū­teḥ pūrvam aṃ­ta­rmu­hū­rta­mā | tṛtīyaṃ dhyānam ākhyātaṃ vā­kpra­vṛ­ttyā vi­va­rji­taṃ || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.44.29"><lb n="506,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.29</span>vā­kkā­ya­vṛ­tti­sa­dbhā­ve yathā dhyānī na mādṛśaḥ | ta­thā­rha­nn iti ta­syā­stū­pa­cā­rā­d dhyā­na­de­śa­nā || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l></lg><p n="a_4095" rend="justify"><lb n="506,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 506,20</span>tad e­ta­dvya­va­hā­ra­ni­śca­ya­na­ya­ni­rū­pa­ṇa­ni­pu­ṇaiḥ pra­mā­ṇāṃ­taḥ­ka­ra­ṇa­pra­va­ṇaiḥ sarvam ālocyaṃ pa­ra­ma­ga­ha­na­tvā­c cha­dma­sthā­smā<span type="hard-break">- </span><lb n="506,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 506,21</span>dṛ­śa­ja­nā­nā­m iti ni­ve­da­ya­nn u­pa­saṃ­ha­ra­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4096"><l ana="bt" n="bt_9.44.30ab"><lb n="506,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.30ab</span>kvacic ciṃtā dhyānaṃ ni­ya­ta­vi­ṣa­yaṃ puṃsi kathitaṃ kvacit tasyāḥ kārtsnyād vi­la­ya­na­m idaṃ sa­rva­vi­ṣa­yaṃ | </l><l ana="bt" n="bt_9.44.30cd"><lb n="506,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.44.30cd</span>kvacit kiṃcin mukhyaṃ guṇam api vadaṃti pra­ti­na­yaṃ tataś ciṃtyaṃ sadbhiḥ pa­ra­ma­ga­ha­naṃ ji­na­pa­ti­ma­taṃ || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_9.1 a_4097" rend="justify"><lb n="506,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 506,24</span>iti na­va­mā­dhyā­ya­sya <hi rend="bold">pra­tha­ma­m</hi> ā­hni­ka­m | </p><p ana="sbt" n="sbt_9.45 a_4098" rend="justify"><lb n="506,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.45 </span>sa­mya­gdṛ­ṣṭi­śrā­va­ka­vi­ra­tā­naṃ­ta­vi­yo­ja­ka­da­rśa­na­mo­ha­kṣa­pa­ko­pa­śa­ma­ko­pa­śāṃ­ta­mo­ha<span type="hard-break">- </span><lb n="506,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.45 </span>kṣa­pa­ka­kṣī­ṇa­mo­ha­ji­nāḥ kramaśo '­saṃ­khye­ya­gu­ṇa­ni­rja­rāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">45</ref> || </p><p n="a_4099" rend="justify"><lb n="506,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 506,27</span>kim artham idam a­pra­stu­ta­m ucyate ? tapasā nirjarā ceti prakṛte tapasi bāhye bhyaṃtare ca dhyā­na­pa­ryaṃ­te vyākhyāte <lb n="506,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 506,28</span>sa­rva­sa­mya­gdṛ­ṣṭī­nāṃ ya­thā­saṃ­bha­vaṃ bā­hya­rū­pe­ṇā­bhyaṃ­ta­ra­rū­pe­ṇa ca tapasā sa­mā­na­ni­rja­rā­tva­pra­sa­ktau ta­dvi­śe­ṣa­pra­ti­pā­da<span type="hard-break">- </span><lb n="506,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 506,29</span>nārthaṃ pra­stu­ta­m evedaṃ yuktam a­bhi­dhā­tuṃ | kutaḥ punaḥ sa­mya­gdṛ­ṣṭyā­da­yo '­saṃ­khye­ya­gu­ṇa­ni­rja­rā kramād bha­vaṃ­tī­ty āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4100"><l ana="bt" n="bt_9.45.1"><lb n="506,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.45.1</span>sa­mya­gdṛ­ṣṭyā­da­yaḥ saṃty a­saṃ­khye­gu­ṇa­ni­rja­rāḥ | kramād atra tathā śuddher a­saṃ­khye­ya­gu­ṇa­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_4101" rend="justify"><lb n="506,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 506,31</span>prathamaṃ sa­mya­ktvā­di­pra­ti­laṃ­bhe a­dhya­va­sā­ya­vi­śu­ddhi­pra­ka­rṣā­d a­saṃ­khye­ya­gu­ṇa­ni­rja­ra­tvaṃ daśānāṃ | prathamaṃ hi <lb n="506,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 506,32</span>bha­vya­syo­pa­śa­ma­sa­mya­ktvaṃ ta­dā­da­yo ve­da­ka­sa­mya­ktva­kṣā­yi­ka­sa­mya­gda­rśa­na­śrā­va­ka­tvā­da­yaḥ sū­tro­ktā­s tatra pra­ti­la­bdhā<span type="hard-break">- </span><pb n="507"/><lb n="507,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,01</span>dhya­va­sā­ya­vi­śu­ddhi­pra­ka­rṣā­d da­śā­nā­m api kramād a­saṃ­khye­ya­gu­ṇa­ni­rja­ra­tva­m u­pa­pa­dya­te | kṣapaka ity a­sā­dhu­r a­nvā­khyā­nā­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="507,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,02</span>vād iti cen na, ca­śa­bde­na mi­tsaṃ­jño­pa­la­bdheḥ | kṣai jai ṣai kṣaye ity asya kṛ­tā­tva­sya ṇau puki kṛte janī<span type="hard-break">-</span>jṝṣ<span type="hard-break">- </span><lb n="507,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,03</span>knasu<span type="hard-break">-</span>rañjo '­ma­ntā­ś ceti ca­śa­bde­na mi­tsaṃ­jño­pa­la­bdhe­r hra­sva­tvā­t sādhur eva kṣa­pa­ka­śa­bda ity arthaḥ || </p><p n="a_4102" rend="justify"><lb n="507,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,04</span>atha ta­po­bhā­jāṃ saṃ­ya­tā­nāṃ pa­ra­spa­raṃ gu­ṇa­vi­śe­ṣā­d bhede pi nai­ga­ma­na­yā­n nai­rgraṃ­thya­sā­mya­m ā­da­rśa­ya­nn āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.46 a_4103" rend="justify"><lb n="507,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.46 </span>pu­lā­ka­ba­ku­śa­ku­śī­la­ni­rgraṃ­tha­snā­ta­kā nirgraṃthāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">46</ref> || </p><p n="a_4104" rend="justify"><lb n="507,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,06</span>a­pa­ri­pū­rṇa­vra­tā u­tta­ra­gu­ṇa­hī­nāḥ pu­lā­kāḥ­, ī­ṣa­dvi­śu­ddhi­pu­lā­ka­sā­dṛ­śyā­t | a­khaṃ­ḍi­ta­vra­tāḥ śa­rī­ra­saṃ­skā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="507,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,07</span>rddhi­su­kha­ya­śo vi­bhū­ti­pra­va­ṇā va­ku­śāḥ­, che­da­śa­va­la­yu­kta­tvā­t | ba­ku­śa­śa­bdo hi śa­ba­la­pa­ryā­ya­vā­cī­ha | kuśīlā <lb n="507,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,08</span>dvividhāḥ pra­ti­se­va­nā­ka­ṣā­yo­da­ya­bhe­dā­t | ka­thaṃ­ci­d u­tta­ra­gu­ṇa­vi­rā­dha­naṃ pra­ti­se­va­nā grīṣme jaṃ­ghā­pra­kṣā­la­na­va­t­, <lb n="507,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,09</span>saṃ­jva­la­na­mā­tro­da­yaḥ ka­ṣā­yo­da­ya­s tena yogāt mū­lo­tta­ra­gu­ṇa­bhṛ­to pi pra­ti­se­va­nā­ku­śī­lāḥ ka­ṣā­ya­ku­śī­lā­ś co<span type="hard-break">- </span><lb n="507,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,10</span>cyaṃte | udake daṃ­ḍa­rā­ji­va­tsaṃ­ni­ra­sta­ka­rmā­ṇo '­ṃ­ta­rmu­hū­rta­ke­va­la­jñā­na­da­rśa­na­prā­pi­ṇo nirgraṃthāḥ | pra­kṣī­ṇa­ghā­ti­ka­rmā­ṇaḥ <lb n="507,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,11</span>ke­va­li­naḥ snā­ta­kāḥ­, snātaṃ ve­da­sa­mā­ptā­v iti svārthike ke niṣpannaḥ śabdaḥ | kuta ete nirgraṃthāḥ paṃcāpi <lb n="507,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,12</span>matā ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4105"><l ana="bt" n="bt_9.46.1"><lb n="507,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.46.1</span>pu­lā­kā­dyā matāḥ paṃca nirgraṃthā vya­va­hā­ra­taḥ | ni­śca­yā­c cāpi nai­rgraṃ­thya­sā­mā­nya­syā­vi­ro­dha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.46.2"><lb n="507,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.46.2</span>va­strā­di­graṃ­tha­saṃ­pa­nnā­s tato nye neti gamyate | bā­hya­graṃ­tha­sya sadbhāve hy aṃ­ta­rgraṃ­tho na naśyati || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.46.3"><lb n="507,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.46.3</span>ye va­strā­di­gra­he py ā­hu­rni­rgraṃ­tha­tvaṃ ya­tho­di­taṃ | mū­rcchā­nu­dbhū­ti­ta­s teṣāṃ stryā­dyā­dā­ne pi kiṃ na tat || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.46.4"><lb n="507,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.46.4</span>vi­ṣa­ya­gra­ha­ṇaṃ kāryaṃ mūrchā syāt tasya kāraṇaṃ | na ca kā­ra­ṇa­vi­dhvaṃ­se jātu kāryasya saṃbhavaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.46.5"><lb n="507,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.46.5</span>viṣayaḥ kāraṇaṃ mūrchā ta­tkā­rya­m iti yo vadet | tasya mū­rcho­da­yo 'sattve vi­ṣa­ya­sya na siddhyati || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_9.46.6"><lb n="507,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 9.46.6</span>tasmān mo­ho­da­yā­n mūrchā svārthe tasya grahas tataḥ | sa yasyāsti svayaṃ tasya na nairgraṃthyaṃ ka­dā­ca­na || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_4106" rend="justify"><lb n="507,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,19</span>kaścid āha – pra­kṛ­ṣṭā­pra­kṛ­ṣṭa­gu­ṇā­nāṃ ni­rgraṃ­tha­tvā­bhā­va­ś cā­ri­tra­bhe­dā­t gṛ­ha­stha­va­d iti taṃ pratyāha – na ca, dṛṣṭatvā<span type="hard-break">- </span><lb n="507,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,20</span>d brā­hma­ṇa­śa­bda­va­t | na hi jā­tyā­cā­rā­dhya­ya­nā­di­bhe­dā­d bhinneṣu brā­hma­ṇa­tvaṃ vi­ru­dhya­te­, saṃ­gra­ha­vya­va­hā­rā­pe­kṣa­tvā­t <lb n="507,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,21</span>ni­śca­ya­na­yā­d eva sa­ma­gra­gu­ṇe­ṣu ta­dvya­pa­de­śa­si­ddheḥ | kiṃ ca, dṛ­ṣṭi­rū­pa­sā­mā­nyā­t sarveṣāṃ ni­rgraṃ­tha­tā na vi­ru­dhya­te | <lb n="507,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,22</span>bha­gna­vra­te vṛttāv a­ti­pra­saṃ­ga iti cen na, rū­pā­bhā­vā­t | ni­rgraṃ­tha­rū­paṃ hi ya­thā­jā­ta­rū­pa­m a­saṃ­skṛ­taṃ bhū­ṣā­ve­śā­yu­dha­vi<span type="hard-break">- </span><lb n="507,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,23</span>rahitaṃ gṛ­ha­sthe­ṣu na saṃ­bha­va­tī­ti | <note type="text-addition" ana="accepted">a­nya­smi­n sarūpe ti­pra­saṃ­ga iti cen na, vṛ­ṣṭya­bhā­vā­t</note> || </p><p n="a_4107" rend="justify"><lb n="507,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,24</span>teṣāṃ pu­lā­kā­dī­nāṃ bhūyo pi vi­śe­ṣa­pra­ti­pa­ttya­rtha­m idam āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_9.47 a_4108" rend="justify"><lb n="507,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 9.47 </span>saṃ­ya­ma­śru­ta­pra­ti­se­va­nā­tī­rtha­liṃ­ga­le­śyo­pa­pā­da­sthā­na­vi­ka­lpa­taḥ sādhyāḥ || <ref type="no-sbt" rend="b">47</ref> || </p><p n="a_4109" rend="justify"><lb n="507,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,26</span>.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­. <lb n="507,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,27</span>.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­. <lb n="507,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,28</span>.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­. || </p><p ana="trailer" n="trailer_9.2 a_4110" rend="justify"><lb n="507,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,29</span>iti na­va­mā­dhyā­ya­sya dvi­tī­ya­m ā­hni­ka­m | </p><p ana="trailer" n="trailer_9 a_4111" rend="justify"><lb n="507,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 507,30</span>iti śrī<hi rend="bold">vi­dyā­vaṃ­di</hi>ā­cā­rya­vi­ra­ci­te tattvārtha<hi rend="bold">ślo­ka­vā­rti­kā</hi>laṃkāre <hi rend="bold">navamo</hi> 'dhyāyaḥ samāptaḥ || <ref type="no-trailer" rend="a">9</ref> || </p><p n="a_4112" rend="justify"> </p></div><div n="10"><head ana="bt" n="head_10 a_4113"><pb n="508"/><lb n="508,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 508,1</span>oṃ <lb n="508,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 508,2</span>atha daśamo 'dhyāyaḥ || <ref type="no-head" rend="b">10</ref> || </head><p n="a_4114" rend="justify"><lb n="508,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,03</span>idānīṃ mokṣasya sva­rū­pā­bhi­dhā­naṃ prā­pta­kā­laṃ tatprāptiḥ ke­va­la­jñā­nā­vā­pti­pū­rvi­ke­ti ke­va­la­jñā­no­tpa­tti­kā­ra<span type="hard-break">- </span><lb n="508,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,04</span>ṇam u­cya­te­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_10.1 a_4115" rend="justify"><lb n="508,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 10.1 </span>mo­ha­kṣa­yā­t jñā­na­da­rśa­nā­va­ra­ṇāṃ­ta­rā­ya­kṣa­yā­c ca ke­va­la­m || <ref type="no-sbt" rend="a">1</ref> || </p><p n="a_4116" rend="justify"><lb n="508,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,06</span>.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­. <lb n="508,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,07</span>.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­. <lb n="508,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,08</span>.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­. <lb n="508,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,09</span>.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­. || </p><p n="a_4117" rend="justify"><lb n="508,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,10</span>kasmād dhetor mokṣaḥ kiṃ­la­kṣa­ṇa­ś cety a­tro­cya­te­ —</p><p ana="sbt" n="sbt_10.2 a_4118" rend="justify"><lb n="508,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 10.2 </span>baṃ­dha­he­tva­bhā­va­ni­rja­rā­bhyāṃ kṛ­tsna­ka­rma­vi­pra­mo­kṣo mokṣaḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">2</ref> || </p><p n="a_4119" rend="justify"><lb n="508,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,12</span>.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­. <lb n="508,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,13</span>.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­. <lb n="508,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,14</span>.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­. <lb n="508,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,15</span>.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­. || </p><p n="a_4120" rend="justify"><lb n="508,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,16</span>tasya karmaṇaḥ sa­dbaṃ­dho­da­yo­dī­ra­ṇa­vya­va­sthā­gra­ha­ṇaṃ ta­tkṛ­ta­vi­bhā­go gu­ṇa­sthā­nā­pe­kṣaḥ pra­va­ca­nā­n neyaḥ || </p><p n="a_4121" rend="justify"><lb n="508,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,17</span>kiṃ dra­vya­ka­rma­ṇā­m eva mokṣaḥ syād uta bhā­va­ka­rma­ṇā­m apīty ā­śaṃ­kā­yā­m idam āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_10.3 a_4122" rend="justify"><lb n="508,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 10.3 </span>au­pa­śa­mi­kā­di­bha­vya­tvā­nāṃ ca || <ref type="no-sbt" rend="a">3</ref> || </p><p n="a_4123" rend="justify"><lb n="508,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,19</span>bha­vya­tva­gra­ha­ṇa­m a­nya­pā­ri­ṇā­mi­ka­ni­vṛ­ttya­rthaṃ­, tena jī­va­tvā­de­r a­vyā­vṛ­ttiḥ sarvataḥ sarvadā prasiddhā bhavati | <lb n="508,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,20</span>kasmād au­pa­śa­mi­kā­di­kṣa­yā­n mokṣa ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4124"><l ana="bt" n="bt_10.3.1"><lb n="508,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.3.1</span>ta­thau­pa­śa­mi­kā­dī­nāṃ bha­vya­tva­sya ca saṃ­kṣa­yā­t | mokṣa ity āha tadbhāve saṃ­sā­ri­tva­pra­si­ddhi­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.3.2"><lb n="508,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.3.2</span>na tv au­pa­śa­mi­ke bhāve kṣā­yo­pa­śa­mi­ke pi ca | bhāve trau­da­yi­ke puṃso 'bhāvo stu kṣāyike kathaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_4125" rend="justify"><lb n="508,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,23</span>atra sa­mā­dhī­ya­te­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4126"><l ana="bt" n="bt_10.3.3"><lb n="508,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.3.3</span>siddhiḥ sa­vya­pa­de­śa­sya cā­ri­trā­de­r a­bhā­va­taḥ | kṣā­yi­ka­sya na saty asmin kṛ­ta­kṛ­tya­tva­ni­rvṛ­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.3.4"><lb n="508,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.3.4</span>na cā­ri­trā­di­r asyāsti siddhānāṃ mo­kṣa­saṃ­kṣa­yā­t | siddhā eva tu siddhās te gu­ṇa­sthā­na­vi­mu­kta­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p n="a_4127" rend="justify"><lb n="508,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,26</span>nanv evaṃ ke­va­la­da­rśa­nā­dī­nā­m api kṣā­yi­ka­bhā­vā­nāṃ mokṣe kṣayaḥ pra­sa­jya­ta ity ā­re­kā­yā­m a­pa­vā­da­m āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_10.4 a_4128" rend="justify"><lb n="508,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 10.4 </span>anyatra ke­va­la­sa­mya­ktva­jñā­na­da­rśa­na­si­ddha­tve­bhyaḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">4</ref> || </p><p n="a_4129" rend="justify"><lb n="508,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 508,28</span>a­nya­tra­śa­bdo­yaṃ pa­ri­va­rja­nā­rtha­s ta­da­pe­kṣaḥ si­ddha­tve­bhya iti vi­bha­kti­ni­rde­śaḥ | '­a­nya­tra dro­ṇa­bhī­ṣmā­bhyāṃ <pb n="509"/><lb n="509,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,01</span> sarve yodhāḥ pa­rā­ṅmu­khāḥ­' iti yathā | a­nya­śa­bda­pra­yo­ge ta­dvi­jñā­na­m iti cen na, pra­tya­yāṃ­ta­syā­pi prayoge tadda<span type="hard-break">- </span><lb n="509,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,02</span>rśanāt | a­naṃ­ta­vī­ryā­di­ni­vṛ­tti­pra­saṃ­ga iti cen na, a­trai­vāṃ­ta­rbhā­vā­t | a­naṃ­ta­vī­rya­hī­na­syā­naṃ­tā­va­bo­dha­vṛ­ttya­bhā<span type="hard-break">- </span><lb n="509,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,03</span>vāt sukhasya jñā­na­sa­ma­vā­yi­tvā­t | baṃ­dha­syā­vya­va­sthā a­śvā­di­va­d iti cen na, mi­thyā­da­rśa­nā­dyu­cche­de kārtsnyena <lb n="509,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,04</span>ta­tkṣa­yā­t | punaḥ pra­va­rta­na­pra­saṃ­go jānataḥ pa­śya­ta­ś ca kā­ru­ṇyā­d iti cen na, sa­rvā­sra­va­pa­ri­kṣa­yā­t | vī­ta­rā­ge <lb n="509,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,05</span>sne­ha­pa­ryā­ya­sya kā­ru­ṇya­syā­saṃ­bha­vā­d bha­kti­spṛ­hā­di­va­t | a­ka­smā­d iti ced a­ni­rmo­kṣa­pra­saṃ­gaḥ sato he­tu­ka­sya nitya<span type="hard-break">- </span><lb n="509,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,06</span>tvā­pa­tte­r vi­nā­śā­yo­gā­t | muktasya sthā­na­va­ttvā­t pāta iti cen na, a­nā­sra­va­tvā­t | sā­sra­va­sya yā­na­pā­trā­deḥ <lb n="509,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,07</span>pā­ta­da­rśa­nā­t­, gau­ra­vā­bhā­vā­c ca tasya na pā­ta­stā­la­pha­lā­deḥ sati gaurave vṛ­nta­saṃ­yo­gā­bhā­vā­t pa­ta­na­pra­si­ddheḥ | nanu <lb n="509,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,08</span>ma­hā­pa­ri­mā­ṇā­nā­m a­lpī­ya­syā­dhā­re mo­kṣa­kṣe­tre pa­ra­spa­ro parodha iti cen na, a­va­gā­ha­śa­kti­yo­gā­t nā­nā­pra­dī­pa­ma<span type="hard-break">- </span><lb n="509,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,09</span>ṇi­pra­kā­śā­di­va­t | tata eva ja­nma­ma­ra­ṇa­dvaṃ­dvo­pa­ni­pā­ta­vyā­bā­dhā­vi­ra­hā­t pa­ra­ma­su­khi­naḥ | ta­tsu­kha­sya nāsty upa<span type="hard-break">- </span><lb n="509,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,10</span>mānam ā­kā­śa­pa­ri­mā­ṇa­va­t | mu­ktā­nā­m a­nā­kā­ra­tvā­d abhāva iti cen nā­tī­tā­naṃ­ta­ra­śa­rī­rā­kā­rā­nu­vi­dhā­yi­tvā­t gata<span type="hard-break">- </span><lb n="509,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,11</span>si­kka­ka­mū­ṣā­ga­rbha­va­t | mu­ktā­nā­m a­śa­rī­ra­tve ta­dbhā­vā­d vi­sa­rpa­ṇa­pra­saṃ­ga iti cet na, kā­ra­ṇā­bhā­vā­t | kutaḥ kāra<span type="hard-break">- </span><lb n="509,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,12</span>ṇāt saṃ­ha­ra­ṇa­vi­sa­rpa­ṇe saṃ­sā­ri­ṇaḥ syātām iti cet, nā­ma­ka­rma­saṃ­baṃ­dhā­t saṃ­ha­ra­ṇa­vi­sa­rpa­ṇa­dha­rma­tvaṃ pradīpe prakā<span type="hard-break">- </span><lb n="509,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,13</span>śavat | nātmanaḥ saṃ­ha­ra­ṇa­vi­sa­rpa­ṇa­va­ttve sādhye pradīpo dṛṣṭāṃtaḥ śreyān mū­rti­ma­dvai­dha­rmyā­d iti cen na, ubhaya<span type="hard-break">- </span><lb n="509,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,14</span>la­kṣa­ṇa­prā­pta­tvā­t | dṛ­ṣṭāṃ­ta­sya hi lakṣaṇaṃ sā­dhya­dha­rmā­dhi­ka­ra­ṇa­tvaṃ sā­dha­na­dha­rmā­dhi­ka­ra­ṇa­tvaṃ ca | tatra saṃ­ha­ra­ṇa­vi­sa<span type="hard-break">- </span><lb n="509,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,15</span>rpa­ṇa­dha­rma­ka­tva­sya sā­dhya­syā­dhi­ṣṭhā­na­pa­ri­mā­ṇā­nu­vi­dhā­yi­tva­sya sā­dha­na­sya ca pradīpe sa­dbhā­vā­t sa dṛṣṭāṃtaḥ syād eva <lb n="509,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,16</span>jīvasya cā­mū­rta­mū­rta­tvo­bha­ya­la­kṣa­ṇa­yu­kta­tvā­t na mū­rti­ma­dvai­dha­rmya­m asti yato yaṃ dṛṣṭāṃto na syāt | "baṃdhaṃ pratye<span type="hard-break">- </span><lb n="509,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,17</span>katvaṃ la­kṣa­ṇa­to bhavati tasya nānātvaṃ | tasmād a­mū­rti­bhā­vo nai­kāṃ­tā­d bhavati jīvasya || " iti va­ca­nā­t kathaṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="509,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,18</span>cin mū­rti­ma­ttva­syā­pi prasiddheḥ | nā­ma­ka­rma­saṃ­baṃ­dha­pra­saṃ­gaḥ pra­dī­pa­sye­ti cen na, tasya dṛ­ṣṭāṃ­ta­tve­nā­vi­va­kṣi­ta­tvā­t <lb n="509,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,19</span>sā­dha­na­dha­rma­tvā­na­bhi­prā­yā­t svā­dhi­ṣṭhā­na­pa­ri­mā­ṇā­nu­vi­dhā­yi­tva­sya ca sā­dha­na­dha­rma­sya tatra bhāvāt | śarīraṃ hi <lb n="509,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,20</span>jī­va­syā­dhi­ṣṭhā­naṃ pra­dī­pa­sya tu gṛhaṃ ta­tpa­ri­mā­ṇā­nu­vi­dhā­na­m u­bha­yo­r astīti no­pā­laṃ­bha­naḥ | śa­rī­ra­pa­ri­mā­ṇā­nu­vi­dhā<span type="hard-break">- </span><lb n="509,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,21</span>yitvaṃ sādhanaṃ pradīpe ta­syā­sa­ttvā­t | nāpi gṛ­ha­pa­ri­mā­ṇā­nu­vi­dhā­yi­tvaṃ ta­syā­tma­ny a­bhā­vā­t | tata idam ucyate —<lb n="509,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,22</span>saṃsārī jīvaḥ pra­de­śa­saṃ­ha­ra­ṇa­vi­sa­rpa­ṇa­dha­rma­kaḥ svā­dhi­ṣṭhā­na­pa­ri­mā­ṇā­nu­vi­dhā­yi­tvā­t pra­dī­pa­pra­kā­śa­va­t | na hi <lb n="509,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,23</span>muktātmā svā­dhi­ṣṭhā­na­pa­ri­mā­ṇā­nu­vi­dhā­yī ta­syā­śa­rī­rā­dhi­ṣṭhā­na­syā­bhā­vā­t | pū­rvā­naṃ­ta­ra­śa­rī­ra­pa­ri­mā­ṇaṃ tu yad anu<span type="hard-break">- </span><lb n="509,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,24</span>kṛtaṃ ta­tpa­ri­tyā­ga­kā­ra­ṇa­sya nā­ma­ka­rma­saṃ­baṃ­dhi­ni­baṃ­dha­na­śa­rī­rāṃ­ta­ra­syā­bhā­vā­n na vi­sa­rpa­ṇaṃ mu­kta­sya­, yato lokākā<span type="hard-break">- </span><lb n="509,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,25</span>śa­pa­ri­mā­ṇa­tvā­pa­ttiḥ | nanu saṃ­ha­ra­ṇa­vi­sa­rpa­ṇa­sva­bhā­va­syā­tma­naḥ pra­dī­pa­va­d e­vā­ni­tya­tva­pra­saṃ­ga iti cen na, tāvanmā<span type="hard-break">- </span><lb n="509,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,26</span>trasya vi­va­kṣi­ta­tvā­t caṃ­dra­mu­khī­va­t | saṃ­ha­ra­ṇa­vi­sa­rpa­ṇa­sva­bhā­va­tva­mā­traṃ vi­va­kṣi­taṃ caṃ­dra­mu­khī pri­ya­da­rśa­na­va­t | <lb n="509,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,27</span>sa­rva­sā­dha­rmye dṛ­ṣṭāṃ­ta­syā­pa­hna­vā­t | sa­rva­thā­'­bhā­vo mokṣaḥ pra­dī­pa­va­d iti cen na, sā­dhya­tvā­t | pradīpe pi nira<span type="hard-break">- </span><lb n="509,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,28</span>nva­ya­vi­nā­śa­syā­pra­tī­teḥ tasya ta­maḥ­pu­dga­la­bhā­ve­no­tpā­dā­d dī­pa­pu­dga­la­bhā­ve­na vi­nā­śā­t pu­dga­la­jā­tyā dhru­va­tvā­t | <lb n="509,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,29</span>dṛ­ṣṭa­tvā­c ca ni­ga­lā­di­vi­yo­ge de­va­da­ttā­dya­va­sthā­na­va­t | na sarvathā mo­kṣā­va­sthā­yā­m abhāvaḥ | yatraiva ka­rma­vi­pra<span type="hard-break">- </span><lb n="509,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,30</span>mokṣas ta­trai­vā­va­sthā­na­m iti cen na, sā­dhya­tvā­t | yo yatra vi­pra­mu­ktaḥ sa ta­trai­vā­va­ti­ṣṭha­ta iti siddhaṃ, <lb n="509,31"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,31</span>de­śāṃ­ta­ra­ga­ti­da­rśa­nā­t | ni­ga­lā­di­vi­ni­rmu­kta­sya ga­ti­kā­ra­ṇa­sa­dbhā­vā­d de­śāṃ­ta­ra­ga­ti­da­rśa­na­m iti cet, niḥ­śe­ṣa­ka­rma<span type="hard-break">- </span><lb n="509,32"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 509,32</span>baṃ­dha­na­vi­pra­mu­kta­syā­pi ga­ti­ni­mi­tta­syo­rdhva­vra­jyā­sva­bhā­va­sya bhāvāt de­śāṃ­ta­rā gatir astu | tad evaṃ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4130"><l ana="bt" n="bt_10.4.1"><lb n="509,33"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.4.1</span>mokṣaḥ ke­va­la­sa­mya­ktva­jñā­na­da­rśa­na­saṃ­kṣa­yā­t | si­ddha­tva­saṃ­kṣa­yā­n neti tv a­nya­tre­tyā­di­nā­bra­vī­t || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.4.2"><lb n="509,34"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.4.2</span>etaiḥ saha vi­ro­dha­syā­bhā­vā­n mokṣasya sarvathā | svayaṃ sa­vya­pa­de­śai­ś ca vya­pa­de­śa­s tathāstv ataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.4.3"><lb n="509,35"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.4.3</span>siddhatvaṃ ke­va­lā­di­bhyo viśiṣṭaṃ teṣu satsv api | ka­rmo­da­ya­ni­mi­tta­syā­si­ddha­tva­sya kvacid gateḥ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l></lg><p n="a_4131" rend="justify"><pb n="510"/><lb n="510,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 510,01</span>tataḥ sa­ka­la­ka­lma­ṣa­saṃ­ta­ti­saṃ­sa­kti­vi­ni­rmu­kti­r eva svātmeti sa­mā­ca­kṣa­te yu­kti­śā­strā­vi­ru­ddha­va­ca­saḥ sūrayo <lb n="510,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 510,02</span>bha­ga­vaṃ­ta­s tasya svātmanaḥ prāptiḥ parā ni­vṛ­tti­r iti niḥ­saṃ­di­gdhaṃ­, tena sva­vi­śe­ṣa­gu­ṇa­vyā­vṛ­tti­r muktiś cai­ta­nya­mā­tra<span type="hard-break">- </span><lb n="510,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 510,03</span>sthitir vā anyathā vā va­daṃ­to­pā­kṛ­tāḥ­, pra­mā­ṇa­vyā­ha­ta­tvā­d iti ni­ve­da­ya­ti­ —</p><lg ana="bt" rend="left-right-line" n="a_4132"><l ana="bt" n="bt_10.4.4a" rend="left"><lb n="510,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.4.4a</span>svā­tmāṃ­ta­rba­hi­raṃ­ga­ka­lma­ṣa­ta­ti­vyā­sa­kti­ni­rmu­kta­tā</l><l ana="bt" n="bt_10.4.4b" rend="right"><lb n="510,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.4.4b</span>jī­va­sye­ti vadaṃti śu­ddha­dhi­ṣa­ṇā yu­ktyā­ga­mā­nve­ṣi­ṇaḥ | </l><l ana="bt" n="bt_10.4.4c" rend="left"><lb n="510,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.4.4c</span>prāptis tasya tu nirvṛtiḥ pa­ra­ta­rā nā­bhā­va­mā­traṃ na vā</l><l ana="bt" n="bt_10.4.4d" rend="right"><lb n="510,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.4.4d</span>viśleṣo guṇato nyathā sthitir api vyā­ha­nya­mā­na­tva­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l></lg><p ana="trailer" n="trailer_10.1 a_4133" rend="justify"><lb n="510,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 510,08</span>iti da­śa­mā­dhyā­ya­sya <hi rend="bold">pra­tha­ma­m</hi> ā­hni­ka­m | </p><p ana="sbt" n="sbt_10.5 a_4134" rend="justify"><lb n="510,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 10.5 </span>ta­da­naṃ­ta­ra­m ūrdhvaṃ ga­ccha­tyā­lo­kāṃ­tā­t || <ref type="no-sbt" rend="a">5</ref> || </p><p n="a_4135" rend="justify"><lb n="510,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 510,10</span>ta­dgra­ha­ṇaṃ mokṣasya pra­ti­ni­rde­śā­rthaṃ­, ā­ṅa­bhi­vi­dhya­rthaḥ | etad eva sa­ma­bhi­dha­tte­ —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4136"><l ana="bt" n="bt_10.5.1"><lb n="510,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.5.1</span>ta­cchā­bdā­d gṛhyate mokṣaḥ sū­tre­smi­n nā­nya­saṃ­gra­haḥ | sā­ma­rthyā­d iti ta­syai­vā­naṃ­ta­raṃ ta­da­naṃ­ta­raṃ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.5.2"><lb n="510,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.5.2</span>ga­ccha­tī­ti va­caḥ­śa­kte­r mu­kti­de­śe sthi­ti­cchi­dā | ūrdhvam ity a­bhi­dhā­nā­t tu di­gaṃ­ta­ra­ga­ti­cyu­tiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_4137" rend="justify"><lb n="510,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 510,13</span>ā­lo­kāṃ­tā­d iti dhvānān nā­lo­kā­kā­śa­gā­mi­tā | </p><p n="a_4138" rend="justify"><lb n="510,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 510,14</span>muktiś ca iti tv ayaṃ pa­kṣa­ni­rde­śaḥ­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­.­he­tu­ni­rde­śa­s tarhi kartavya ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_10.6 a_4139" rend="justify"><lb n="510,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 10.6 </span>pū­rva­pra­yo­gā­d a­saṃ­ga­tvā­d baṃ­dha­cche­dā­t tathā ga­ti­pa­ri­ṇā­mā­c ca || <ref type="no-sbt" rend="a">6</ref> || </p><p n="a_4140" rend="justify"><lb n="510,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 510,16</span>etac ca he­tu­ca­tu­ṣṭa­yaṃ kathaṃ ga­ma­ka­m ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4141"><l ana="bt" n="bt_10.6.1"><lb n="510,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.6.1</span>pū­rve­tyā­dye­na vācyena proktaṃ he­tu­ca­tu­ṣṭa­yaṃ | sādhyena vyāptam u­nne­ya­m a­nya­thā­nu­pa­pa­tti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_4142" rend="justify"><lb n="510,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 510,18</span>atraiva dṛ­ṣṭāṃ­ta­pra­ti­pā­da­nā­rtha­m āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_10.7 a_4143" rend="justify"><lb n="510,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 10.7 </span>ā­vi­ddha­ku­lā­la­ca­kra­va­dvya­pa­ga­ta­le­pā­lā­bu­va­de­r aṃ­ḍa­bī­ja­va­d a­gni­śi­khā­va­c ca || <ref type="no-sbt" rend="a">7</ref> || </p><p n="a_4144" rend="justify"><lb n="510,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 510,20</span>ki­ma­rtha­m idam u­dā­ha­ra­ṇa­ca­tu­ṣṭa­ya­m uktam ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4145"><l ana="bt" n="bt_10.7.1"><lb n="510,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.7.1</span>ā­vi­ddhe­tyā­di­nā dṛṣṭaṃ sa­ddṛ­ṣṭāṃ­ta­ca­tu­ṣṭa­yaṃ | ba­hi­rvyā­pti­r a­pī­ṣṭe­ha sā­dha­na­tva­pra­si­ddha­ye || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l></lg><p n="a_4146" rend="justify"><lb n="510,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 510,22</span>he­tu­dṛ­ṣṭāṃ­tā­nāṃ ya­thā­saṃ­khya­m a­bhi­saṃ­baṃ­dhaḥ | katham ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4147"><l ana="bt" n="bt_10.7.2"><lb n="510,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.7.2</span>ūrdhvaṃ gacchati muktātmā tathā pū­rva­pra­yo­ga­taḥ | ya­thā­vi­ddhaṃ ku­lā­la­sya cakram ity atra sādhanaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.7.3"><lb n="510,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.7.3</span>nāsiddhaṃ mo­ktu­kā­ma­sya lo­kā­gra­ga­ma­naṃ prati | pra­ṇi­dhā­na­vi­śe­ṣa­sya sa­dbhā­vā­d bhūriśaḥ sphuṭaṃ || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.7.4"><lb n="510,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.7.4</span>na cā­nai­kāṃ­ti­kaṃ tatsyād viruddhaṃ vā vi­pa­kṣa­taḥ | vyāvṛtteḥ sarvathā ne­ṣṭa­vi­dhā­ta­kṛ­d idaṃ tataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.7.5"><lb n="510,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.7.5</span>a­saṃ­ga­tvā­d ya­thā­lā­bū­pha­laṃ ni­rga­ta­le­pa­naṃ | baṃ­dha­cche­dā­dya­thai­r aṃ­ḍa­bī­ja­m ity apy ato gataṃ || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.7.6"><lb n="510,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.7.6</span>ū­rdhva­vra­jyā­sva­bhā­va­tvā­d agner jvālā yatheti ca | dṛṣṭāṃte pi na sarvatra sā­dhya­sā­dha­na­śū­nya­tā || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l></lg><p n="a_4148" rend="justify"><lb n="510,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 510,28</span>a­saṃ­ga­tva­baṃ­dha­cche­da­yo­r a­rthā­vi­śe­ṣā­d a­nu­vā­da­pra­saṃ­ga iti ve­nnā­rthā­nya­tvā­t | baṃ­dha­syā­nyo­nya­pra­ve­śe saty avibhā<span type="hard-break">- </span><lb n="510,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 510,29</span>ge­nā­va­sthā­na­rū­pa­tvā­t­, saṃgasya ca parasya prā­pti­mā­tra­tvā­t | no­dā­ha­ra­ṇa­ma­lā­būḥ mā­ru­tā­de­śā­d iti cen na, tirya<span type="hard-break">- </span><lb n="510,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 510,30</span>gga­ma­na­pra­saṃ­gā­t ti­rya­gga­ma­na­sva­bhā­va­tvā­n mā­ru­ta­sya | nanv evam ū­rdhva­ga­ti­sva­bhā­va­syā­tma­na ū­rdhva­ga­tya­bhā­ve pi tadbhā<span type="hard-break">- </span><pb n="511"/><lb n="511,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 511,01</span>va­pra­saṃ­go gner au­ṣṇya­va­t ta­da­bhā­ve '­bhā­va­va­d iti cen na, ga­tyaṃ­ta­ra­ni­vṛ­ttya­rtha­tvā­t ta­dū­rdhva­ga­ti­sva­bhā­va­sya ū­rdhva­jva­la<span type="hard-break">- </span><lb n="511,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 511,02</span>navad vā tadbhāve nābhāvaḥ | ve­ga­va­ddra­vyā­bhi­ghā­tā­d a­na­la­syo­rdhva­jva­la­nā­bhā­ve pi ti­rya­gjva­la­na­sa­dbhā­vā­da­rśa­nā­t | </p><p n="a_4149" rend="justify"><lb n="511,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 511,03</span>nanv evaṃ muktasya lokāt parataḥ kuto no­rdhva­ga­ti­r ity āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_10.8 a_4150" rend="justify"><lb n="511,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 10.8 </span>dha­rmā­sti­kā­yā­bhā­vā­t || <ref type="no-sbt" rend="a">8</ref> || </p><p n="a_4151" rend="justify"><lb n="511,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 511,05</span>kaḥ pu­na­rdha­rmā­sti­kā­ya ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4152"><l ana="bt" n="bt_10.8.1"><lb n="511,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.8.1</span>ukto dha­rmā­sti­kā­yo tra ga­tyu­pa­gra­ha­kā­ra­ṇaṃ | ta­syā­bhā­vā­n na lo­kā­grā­t parato gatir ātmanaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.8.2"><lb n="511,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.8.2</span>evaṃ niḥ­śe­ṣa­mi­thyā­bhi­mā­no muktau ni­va­rta­te | yu­ktyā­ga­ma­ba­lā­t tasyāḥ svarūpaṃ prati ni­rṇa­yā­t || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l></lg><p n="a_4153" rend="justify"><lb n="511,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 511,08</span>atha kim ete muktāḥ samānāḥ sarve kiṃ vā bhe­de­nā­pi nirdeśyā ity ā­śaṃ­kā­yā­m idam āha —</p><p ana="sbt" n="sbt_10.9 a_4154" rend="justify"><lb n="511,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 10.9 </span>kṣe­tra­kā­la­ga­ti­liṃ­ga­tī­rtha­cā­ri­tra­pra­tye­ka­bu­ddha­bo­dhi­ta­jñā­nā­va­gā­ha­nāṃ­ta­ra­saṃ<span type="hard-break">- </span><lb n="511,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TA-ML 10.9 </span>khyā­lpa­ba­hu­tva­taḥ sādhyāḥ || <ref type="no-sbt" rend="a">9</ref> || </p><p n="a_4155" rend="justify"><lb n="511,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 511,11</span>kena rūpeṇa siddhāḥ kṣe­trā­di­bhi­r bhedair ni­rde­ṣṭa­vyā ity āha —</p><lg ana="bt" rend="one-line" n="a_4156"><l ana="bt" n="bt_10.9.1"><lb n="511,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.1</span>siddhāḥ kṣe­trā­di­bhi­r bhedaiḥ sādhyāḥ sū­tro­pa­pā­di­bhiḥ | sā­mā­nya­to vi­śe­ṣā­c ca bhā­vā­bhe­de pi sannayaiḥ || <ref type="no-bt" rend="a">1</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.2"><lb n="511,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.2</span>kṣetraṃ svā­tma­pra­de­śāḥ syuḥ siddhyatāṃ ni­śca­yā­n nayāt | vya­va­hā­ra­na­yā­d vyoma sakalāḥ ka­rma­bhū­ma­yaḥ || <ref type="no-bt" rend="a">2</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.3"><lb n="511,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.3</span>ma­nu­ṣya­bhū­mi­r apy atra ha­ra­ṇā­pe­kṣa­yā matā | hṛtvā pareṇa nītānāṃ siddheḥ sū­trā­ni­vā­ra­ṇā­t || <ref type="no-bt" rend="a">3</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.4"><lb n="511,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.4</span>teṣām e­ka­kṣa­ṇaḥ kālaḥ pra­tyu­tpa­nna­na­yā­tma­naḥ | bhū­ta­pra­jñā­pa­nā­d eva syāt sā­mā­nya­vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="a">4</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.5"><lb n="511,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.5</span>u­tsa­rpi­ṇy a­va­sa­rpi­ṇyo­r jātāḥ siddhyaṃti kecana | ca­tu­rtha­kā­le pa­ryaṃ­ta­bhā­ge kāle tṛ­tī­ya­ke || <ref type="no-bt" rend="a">5</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.6"><lb n="511,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.6</span>sarvadā ha­ra­ṇā­pe­kṣā kṣe­trā­pe­kṣā hi kā­la­bhṛ­t | sa­rva­kṣe­tre­ṣu tatsiddhau na viruddhā ka­thaṃ­ca­na || <ref type="no-bt" rend="a">6</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.7"><lb n="511,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.7</span>siddhiḥ si­ddhi­ga­tau puṃsāṃ syān ma­nu­ṣya­ga­tā­v api | a­ve­da­tve­na sā ve­da­tri­ta­yā­d vāsti bhāvataḥ || <ref type="no-bt" rend="a">7</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.8"><lb n="511,19"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.8</span>pu­lliṃ­ge­nai­va tu sā­kṣā­ddra­vya­to nyā ta­thā­ga­ma<span type="hard-break">- </span> | vyā­ghā­tā­dyu­kti­bā­dhā­c ca stryā­di­ni­rvā­ṇa­vā­di­nāṃ || <ref type="no-bt" rend="a">8</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.9"><lb n="511,20"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.9</span>sā­kṣā­nni­rgraṃ­tha­liṃ­ge­na pā­raṃ­pa­ryā­tta­to nyataḥ | sā­kṣā­tsa­graṃ­tha­liṃ­ge­na siddhau ni­rgraṃ­tha­tā vṛthā || <ref type="no-bt" rend="a">9</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.10"><lb n="511,21"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.10</span>sati tī­rtha­ka­re siddhir asaty api ca ka­sya­ci­t | bhaved a­vya­pa­de­śe­na ca­ri­tre­ṇa vi­ni­śca­yā­t || <ref type="no-bt" rend="b">10</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.11"><lb n="511,22"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.11</span>ta­thai­vai­ka­ca­tuḥ­paṃ­ca­vi­ka­lpe­na pra­ka­lpa­te | pa­ro­pa­de­śa­śū­nya­tvā­t siddhau pra­tye­ka­bu­ddha­tā || <ref type="no-bt" rend="b">11</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.12"><lb n="511,23"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.12</span>pa­ro­pa­de­śa­taḥ siddho bodhitaḥ pra­ti­pā­di­taḥ | jñā­ne­nai­ke­na vā siddhir dvābhyāṃ tribhir a­pī­ṣya­te || <ref type="no-bt" rend="b">12</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.13"><lb n="511,24"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.13</span>caturbhiḥ svā­mi­mu­khya­syā­pe­kṣā­yāṃ nānyathā punaḥ | a­va­gā­ha­na­m utkṛṣṭaṃ sa­pā­da­śa­ta­paṃ­ca­kaṃ || <ref type="no-bt" rend="b">13</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.14"><lb n="511,25"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.14</span>cā­pā­nā­ma­rdha­saṃ­yu­kta­m a­ra­tni­tra­ya­m apy atha | madhyamaṃ bahudhā siddhis tri­pra­kā­re '­va­gā­ha­ne || <ref type="no-bt" rend="b">14</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.15"><lb n="511,26"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.15</span>sva­pra­de­śe nabho vyā­pi­la­kṣa­ṇe saṃ­pra­va­rta­te | a­naṃ­ta­raṃ ja­gha­nye­na dvau kṣaṇau siddhyatāṃ nṛṇāṃ || <ref type="no-bt" rend="b">15</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.16"><lb n="511,27"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.16</span>u­tka­rṣe­ṇa punas tat syād eteṣāṃ sa­ma­yā­ṣṭa­kaṃ | aṃtaraṃ samayo sty eko ja­gha­nye­na pra­ka­rṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">16</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.17"><lb n="511,28"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.17</span>ṣaṇmāsāḥ siddhyatāṃ nānā madhyamaṃ prati gamyatāṃ | e­ka­smi­n samaye siddhyed eko jīvo ja­gha­nya­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">17</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.18"><lb n="511,29"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.18</span>a­ṣṭo­tta­ra­śa­taṃ jīvāḥ pra­ka­rṣe­ṇe­ti viśrutaṃ | nālpena bahavaḥ siddhāḥ si­ddha­kṣe­tra­vya­pe­kṣa­yā || <ref type="no-bt" rend="b">18</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.19"><lb n="511,30"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.19</span>vya­va­hā­ra­vya­pe­kṣā­yāṃ teṣām a­lpa­ba­hu­tva­vi­t | tatrālpe ha­ra­ṇā­t siddhā ja­nma­si­ddha­sa­mū­ha­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">19</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.20"><pb n="512"/><lb n="512,1"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.20</span>ja­nma­si­ddhāḥ punas tebhyaḥ saṃ­khye­ya­gu­ṇa­tā­bhṛ­taḥ | ka­rma­bho­ga­dha­rā vā­rdhi­dvī­po­rdhvā­s ti­ro­bhu­vāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">20</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.21"><lb n="512,2"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.21</span>si­ddhā­nā­m ū­rdhva­si­ddhāḥ syuḥ sarvebhyo lpe pare nyathā | yuḥ saṃ­khye­ya­gu­ṇā­s tebhyo dhas ti­rya­gbhi­r vṛtāḥ kramāt || <ref type="no-bt" rend="b">21</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.22"><lb n="512,3"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.22</span>samudre sarvataḥ stokā dvīpe saṃ­khye­ya­saṃ­gu­ṇāḥ | la­va­ṇo­de sa­ma­ste­bhyaḥ stokāḥ siddhā vi­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">22</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.23"><lb n="512,4"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.23</span>kālode sāgare jaṃ­bū­dvī­pe ca pa­ri­ni­rvṛ­tāḥ | dhā­ta­kī­khaṃ­ḍa­sa­ddvī­pe pu­ṣka­ra­dvī­pa eva ca || <ref type="no-bt" rend="b">23</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.24"><lb n="512,5"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.24</span>te saṃ­khye­ya­gu­ṇāḥ proktāḥ kramaśo bahavo nyathā | pra­tye­ta­vyāḥ sa­mā­se­na ya­thā­ga­ma­m a­śe­ṣa­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">24</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.25"><lb n="512,6"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.25</span>eka eva tu siddhātmā sa­rva­the­ti yake viduḥ | teṣāṃ nā­nā­tma­nāṃ si­ddhi­mā­rgā­nu­ṣṭhā vṛthā bhavet || <ref type="no-bt" rend="b">25</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.26"><lb n="512,7"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.26</span>kṣe­trā­dya­pe­kṣa­yā coktāṃ saṃsāry e­ka­tva­m aṃjasā | e­kā­tma­vā­di­nā caivaṃ tatra vāco '­pra­mā­ṇa­tā || <ref type="no-bt" rend="b">26</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.27"><lb n="512,8"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.27</span>niḥ­śe­ṣa­ku­ma­ta­dhvāṃ­ta­vi­dhvaṃ­sa­na­pa­ṭī­ya­sī | mo­kṣa­nī­ti­r ato jainī bhā­nu­dī­pti­r i­vo­jjva­lā || <ref type="no-bt" rend="b">27</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.28"><lb n="512,9"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.28</span>evaṃ jī­vā­di­ta­ttvā­rthāḥ prapaṃcya sa­mu­dī­ri­tāḥ | sa­mya­gda­rśa­na­vi­jñā­na­go­ca­rā­ś ca­ra­ṇā­śra­yāḥ || <ref type="no-bt" rend="b">28</ref> || </l><l ana="bt" n="bt_10.9.29"><lb n="512,10"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.29</span>tataḥ sā­dhī­ya­sī mo­kṣa­mā­rga­vyā­khyā pra­paṃ­ca­taḥ | sa­rva­ta­ttvā­rtha­vi­dye­yaṃ pra­mā­ṇa­na­ya­śa­kti­taḥ || <ref type="no-bt" rend="b">29</ref> || </l></lg><p n="a_4157" rend="justify"><lb n="512,11"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 512,11</span>tad evaṃ śā­stra­pa­ri­sa­mā­ptau pa­ra­ma­maṃ­ga­laṃ niḥ­śre­ya­sa­mā­rga­m eva maṃ­ga­la­m a­bhi­ṣṭo­tu­ma­nāḥ prāha —</p><lg ana="bt" rend="left-right-line" n="a_4158"><l ana="bt" n="bt_10.9.30a" rend="left"><lb n="512,12"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.30a</span>jīyāt sa­jja­na­tā­śra­yaḥ śi­va­su­dhā­dhā­rā­va­dhā­na­pra­bhu<span type="hard-break">-</span></l><l ana="bt" n="bt_10.9.30b" rend="right"><lb n="512,13"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.30b</span>r dhva­sta­dhvāṃ­ta­ta­tiḥ sa­mu­nna­ta­ga­ti­s tī­vra­pra­tā­pā­nvi­taḥ | </l><l ana="bt" n="bt_10.9.30c" rend="left"><lb n="512,14"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.30c</span>pro­rja­jyo­ti­r i­vā­va­gā­ha­na­kṛ­tā­naṃ­ta­sthi­ti­r mānataḥ</l><l ana="bt" n="bt_10.9.30d" rend="right"><lb n="512,15"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 10.9.30d</span>sa­nmā­rga­s tri­ta­yā­tma­ko '­khi­la­ma­la­pra­jvā­la­na­pra­kṣa­maḥ || <ref type="no-bt" rend="b">30</ref> || </l></lg><trailer n="trailer_10.2 a_4159"><lb n="512,16"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 512,16</span>iti da­śa­mā­dhyā­ya­sya <hi rend="bold">dvi­tī­ya­m</hi> ā­hni­ka­m | </trailer><trailer n="trailer_10 a_4160"><lb n="512,17"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚVA-ML 512,17</span>iti śrī<hi rend="bold">vi­dyā­naṃ­di</hi>ā­cā­rya­vi­ra­ci­te tattvārtha<hi rend="bold">ślo­ka­vā­rti­kā</hi>laṃkāre <hi rend="bold">daśamo</hi> 'dhyāyaḥ samāptaḥ || <ref type="no-trailer" rend="b">10</ref> || </trailer><trailer ana="bt" n="a_4161"><lb n="512,18"/><span resp="dcv" type="ref-block">TAŚV-ML 512,18</span>ta­ttvā­rtha­ślo­ka­vā­rti­kaṃ sa­mā­pta­m | </trailer></div></body></text></TEI>
