Tattvārtharājavārttikavyākhyā Tattvārtharājavārttika Tattvārtha Plain text of Mahendrakumar Jain's 1999 edition Digital textresource created by H. Trikha Published within the Digital Corpus of Vidyānandin's Works at October 22, 2026 Sources: Akalaṅkdeva-viracitaṃ Tattvārthavārtikam (Rājavārtikam) hindīsārasahitam. 2 vols. sampādaka: Mahendrakumār Jain. (Jñānapīṭha Mūrtidevī Jaina Granthamālā: Saṃskṛta Grantha 10, 20). [1953], 5th edition New Delhi: Bharatiya Jnanpith 1999. Digitized print edition: dcv/Tattvārtharājavārttikavyākhyā/TARVV-MK-p TARVV-MK 1,00 śrīmadbhaṭṭākalaṅkadevaviracitaṃ TARVV-MK 1,00 tattvārthavārtikam TARVV-MK 1,01 praṇamya sarvavijñānamahāspadamuruśriyam | TARVV-MK 1,02 nirdhūtakalmaṣaṃ vīraṃ vakṣye tattvārthavārtikam || 1 || TARVV-MK 1,03 śreyomārgapratipitsātmadravyaprasiddheḥ | | upayogasvabhāvasyātmanaḥ śreyasā yokṣyamāṇasya TARVV-MK 1,04 prasiddhau satyāṃ tanmārgapratipitsotpadyate | katham ? TARVV-MK 1,05 cikitsāviśeṣapratipattivat | | yathā vyādhinivṛttijaphalaśreyasāṃ yokṣyamāṇasya ciki- TARVV-MK 1,06 tsyasya prasiddhau cikitsāmārgaviśeṣapratipitsotpadyate tathā ātmadravyaprasiddhau śreyomārgaprati- TARVV-MK 1,07 pitseti | tasmāt sādhīyasī mokṣamārgavyākhyā svāyambhavīti | kiñca, TARVV-MK 1,08 sarvārthapradhānatvāt | | saṃsāriṇaḥ puruṣasya sarveṣvartheṣu mokṣaḥ pradhānam, pradhāne ca TARVV-MK 1,09 kṛto yatnaḥ phalavān bhavati tasmāttanmārgopadeśaḥ kāryaḥ tadarthatvāt | TARVV-MK 1,10 mokṣopadeśaḥ puruṣārthapradhānatvāditi cet; na; jijñāsamānārthipraśnāpekṣiprativacanasadbhā- 4 vāt | | āha mokṣopadeśa eva kāryo na mārgopadeśaḥ | kasmāt ? puruṣārthapradhānatvāt | sarvaśreyo- TARVV-MK 1,12 bhyaḥ puṃso mokṣa eva paraṃ śreyaḥ ātyantikānupamaśreyastvāditi; tanna; jijñāsamānārthipraśnāpekṣi- TARVV-MK 1,13 prativacanasadbhāvāt | yo'sau mokṣeṇārthī jijñāsamānaḥ sa mārgameva pṛṣṭavān na mokṣam, atasta- TARVV-MK 1,14 nmārgopadeśa eva nyāyyaḥ | TARVV-MK 1,15 mokṣameva kasmānnāprākṣīditi cet ? na; kāryaviśeṣasampratipatteḥ | | syādetat — ayaṃ praṣṭā TARVV-MK 1,16 mokṣameva kasmānna pṛṣṭavān kaimarthakyānmārgaṃ pṛṣṭavāniti ? tanna; kāryaviśeṣasampratipatteḥ | TARVV-MK 1,17 mokṣakāryaṃ prati sarveṣāṃ sadvādināṃ sampratipatterna kāraṇaṃ prati | TARVV-MK 1,18 kāraṇaṃ tu prati vipratipattiḥ, pāṭaliputramārgavipratipattivat | | yathā kecit puruṣā TARVV-MK 1,19 nānādigbhāgāpekṣiṣu mārgeṣu vipratipadyante na pāṭaliputre prāptavye, tathā mokṣakāryaṃ pratipadya TARVV-MK 1,20 tadarthamādṛtāḥ sarve sadvādinastatkāraṇeṣu vipratipadyante | tadyathā, kecittāvadāhuḥ — jñānādeva TARVV-MK 1,21 mokṣa iti | apara āhuḥ — jñānavairāgyābhyāmiti | padārthāvabodho jñānam, viṣayasukhāna- TARVV-MK 1,22 bhiṣvaṅgalakṣaṇaṃ vairāgyamiti | apara āhuḥ — kriyāta eva mokṣa iti *“nityakarmahetukaṃ TARVV-MK 1,23 nirvāṇam” iti vacanāt | kiñca, TARVV-MK 2,01 parābhiprāyanivṛttyaśakyatvāt | | na ca parasya praṣṭuḥ praśnābhiprāyo'smadādibhiḥ śakyo TARVV-MK 2,02 nivartayituṃ ‘mā prākṣīrmārgaṃ mokṣaṃ pṛccha’ iti, bhinnarucitvāllokasya |